diff options
Diffstat (limited to '11318-0.txt')
| -rw-r--r-- | 11318-0.txt | 9383 |
1 files changed, 9383 insertions, 0 deletions
diff --git a/11318-0.txt b/11318-0.txt new file mode 100644 index 0000000..17c9bf1 --- /dev/null +++ b/11318-0.txt @@ -0,0 +1,9383 @@ +*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 11318 *** + + JULES VERNE + + DE REIS OM DE WERELD IN 80 DAGEN + + NAAR DE 30e FRANSCHE UITGAVE DOOR + + GERARD KELLER. + + + + +EERSTE HOOFDSTUK. + +Waarin Phileas Fogg en Passepartout elkander wederkeerig aannemen, +den een als meester, den ander als knecht. + +In het jaar 1872 werd het huis no. 7 in Saville Row, Burlington +Gardens, waarin Sheridan in 1814 overleed, bewoond door Phileas Fogg +esq., een der zonderlingste en meest bekende leden van de Reform-club +te Londen, al deed hij ook al wat in zijn vermogen was om de aandacht +niet op zich te vestigen. + +Een der welsprekendste redenaars, waarop Engeland zich verheffen +mag, had dus tot opvolger Phileas Fogg, een raadselachtig persoon, +van wien men niets wist, dan dat hij een hoogst wellevend man was en +een der schoonste gentlemen uit de aanzienlijkste kringen. + +Men zeide dat hij op Byron geleek--wat zijn hoofd aangaat, want +zijne voeten waren onberispelijk--maar een Byron met baard en knevel, +een kalme Byron die duizend jaar had kunnen leven zonder oud te worden. + +Ofschoon zonder eenigen twijfel Engelschman van geboorte, was hij +misschien geen Londener. Men had hem nooit aan de beurs of aan de bank +gezien, noch in eenig kantoor der City. Noch de bassins, noch de dokken +te Londen hadden ooit eenig schip bevat, dat Phileas Fogg tot reeder +had. Hij was lid van geen enkele administratieve commissie. Zijn +naam was nog nooit genoemd in een gezelschap van advocaten, noch +in Temple-bar, noch in Lincolns-inn. Nooit had hij gepleit voor de +Court of Chancery, of voor Queens-bench, of voor de Rekenkamer of +voor het kerkelijk Hooggerechtshof. Hij was noch fabrikant, noch +grossier, noch winkelier, noch landbouwer. Hij was geen lid van het +Koninklijk Britsch Instituut, noch van het Londensch Instituut, noch +van de Maatschappij van Werklieden, noch van het Russels Instituut, +noch van het Westersch Genootschap van Letterkunde, noch van de +Vereeniging voor Rechtsgeleerdheid, noch van het Vereenigd Genootschap +van Kunsten en Wetenschappen, dat onder rechtstreeksche bescherming +staat der Koningin. Hij behoorde ook tot geen dier tallooze andere +vereenigingen en genootschappen, waaraan Engelands hoofdstad zoo rijk +is: van de maatschappij Armonica af tot het Entomologisch Genootschap, +dat voornamelijk werd opgericht om schadelijke insecten uit te roeien. + +Phileas Fogg was lid van de Reform-club en van niets anders. + +Wie zich verwonderen mocht, dat zulk een geheimzinnig man onder de +leden van dien aanzienlijken kring werd opgenomen, vindt daarvan +de verklaring in de omstandigheid, dat hij was voorgesteld door de +gebroeders Baring, bij wie hij een open crediet had. Altijd werden +zijne wissels op zicht betaald en geboekt op zijn rekening-courant, +waarop hij altijd als crediteur stond. + +Was deze Phileas Fogg rijk? Zonder eenigen twijfel. Maar hoe had hij +fortuin gemaakt? Dat wisten zelfs de best ingelichten niet, en Fogg +was wel de laatste, aan wien men het zou durven vragen. In elk geval, +hij was in geen opzicht verkwistend, maar ook nooit gierig; overal +waar de steun werd gevraagd voor eene goede, nuttige of loffelijke +zaak, droeg hij in stilte en zelfs onbekend bij. + +Niemand was zoo weinig spraakzaam als deze gentleman. Hij sprak zoo +min mogelijk en die stilzwijgendheid verhoogde nog het geheimzinnige, +dat hem kenmerkte. Nochtans lag zijn leven voor ieder open, maar wat +hij deed was zulk een mathematische herhaling van hetzelfde, dat de +verbeelding, hiermede niet voldaan, er meer achter wilde zoeken. + +Had hij gereisd? Dit was waarschijnlijk, want niemand had beter de +wereldkaart in zijn hoofd. Zulk een afgelegen plekje was er niet, +of hij kende het in alle bijzonderheden. Nu en dan, maar altijd in +weinige woorden, kort en duidelijk, nam hij de dwalingen weg, die +voortsproten uit de praatjes omtrent verloren geraakte reizigers; hij +gaf de meest waarschijnlijke verklaring van hun lot en zijne woorden +schenen vaak geïnspireerd door een visioen, wanneer later bleek dat +alles zich had toegedragen gelijk hij gezegd had. Hij moest overal +geweest zijn--althans in zijn geest. + +Een ding intusschen was zeker: dat Phileas Fogg sedert vele jaren +Londen niet had verlaten. Zij, die de eer hadden hem wat nader te +kennen dan anderen, verklaarden dat, behalve op den weg, die den +kortsten afstand vormde van zijn huis naar de club, niemand hem +ooit elders gezien had. Hij bracht zijne dagen door met lezen en +whisten. Bij dit spel, waarbij niet gesproken wordt en dat dus geheel +overeenstemde met zijn karakter, won hij meest altijd, maar die winst +stak hij niet op; hij bestemde ze voor liefdadige doeleinden. Bovendien +gaf Fogg steeds doorslaande blijken dat hij speelde om het spel maar +niet om de winst. Het spel was voor hem een strijd, een worsteling +tegen moeielijkheden, maar eene worsteling zonder beweging, zonder +zich te verplaatsen, zonder zich te vermoeien en dat kwam volkomen +met zijn inborst overeen. + +Phileas Fogg had, zoover men wist, geen vrouw of kinderen--wat den +besten kan gebeuren--en ook geen bloedverwanten of vrienden, wat zeker +minder algemeen voorkomt. Hij leefde alleen in zijn huis in Saville +Row, waar niemand ooit tot hem doordrong. Zijn huiselijk leven was +dus volkomen onbekend. Aan een enkelen knecht had hij genoeg. Hij +ontbeet en dineerde in zijn club op dezelfde, met chronometrische +juistheid afgepaste uren, in dezelfde zaal, aan dezelfde tafel, +nooit zijne collega's onthalende of vreemde gasten noodigende. Hij +ging naar zijn huis alleen om te slapen, precies te middernacht, +zonder ooit gebruik te maken van de goed ingerichte slaapvertrekken, +die de club ter beschikking houdt van hare leden. Van de vier en +twintig uren bracht hij er tien door in zijne woning met slapen +of de zorg voor zijn toilet. Als hij wandelde, was het altijd met +denzelfden tred in de voorzaal met ingelegden vloer of in de galerij +om het huis, waarover een glazen dak zich uitstrekte, rustende op +ionische kolommen van rood porfier. Als hij ontbeet of dineerde was +het steeds uit de keuken, de spijskamer, den kelder, den vischvijver +en het roomhuis der club, die het beste van hun voorraad voor zijne +tafel opleverden; het waren de bedienden uit de club, deftig in het +zwart gekleede personen met vilten zolen onder hunne schoenen, die +de spijzen opbrachten in het eigen servies der club en op het eigen +fijn damast tafellaken plaatsten; de kristallen glazen, eigen model +van de club, bevattende zijn sherry, zijn portwijn en zijn bordeaux, +vermengd met kaneel en aromatische kruiden; eindelijk was het ijs +der club, met groote kosten uit de amerikaansche meren aangevoerd, +dat zijne dranken bewaarde en frisch hield. + +Als op deze wijze te leven iets zonderlings heeft, die zonderlingheid +heeft toch hare goede zijde. + +Het huis in Saville Row was niet buitengewoon prachtig, maar +onderscheidde zich door bijzonder gemakkelijke inrichting. De nooit +wisselende gewoonte van den heer des huizes maakten dat de dienst +zeer gemakkelijk te verrichten was. Phileas Fogg eischte slechts +van zijn eenigen bediende eene stiptheid en eene regelmatigheid +zonder wederga. Den dag, waarop wij hem het eerst ontmoeten, den 2den +October, had hij zijn knecht James Forster uit zijn dienst ontslagen, +omdat deze zich aan het misdrijf had schuldig gemaakt, dat hij hem +scheerwater had gebracht van 88 graden Fahrenheit in plaats van 86 +graden, en hij wachtte diens opvolger tusschen elf uur en half twaalf. + +Phileas Fogg zat in zijn leunstoel, de beenen tegen elkander gesloten +als een soldaat op een parade, de handen rustende op zijn knieën, +het bovenlichaam recht op, het hoofd stijf en starend op de pendule, +een zeer samengesteld uurwerk, dat uren, minuten, seconden, dag der +week, datum en jaartal aanwees. Als het half twaalf sloeg, moest Fogg, +krachtens zijne dagelijksche gewoonte, zijn huis verlaten en zich +naar de Reform-club begeven. + +Op dit oogenblik werd aan de deur van zijn klein salon geklopt en +James Forster, de ontslagen knecht, trad binnen. + +"De nieuwe bediende," zeide hij. + +Een man van dertig jaar kwam binnen en groette. + +"Gij zijt een Franschman en heet John?" vroeg Phileas Fogg. + +"Jean, met uw welnemen," antwoordde de binnenkomende, "Jean +Passepartout, een naam, dien ik behouden heb en dien ik verwierf door +mijn talent, om mij in alle omstandigheden te schikken. Ik geloof dat +ik een eerlijke jongen ben, mijnheer, maar ik moet oprecht zijn en u +zeggen, dat ik van alles bij de hand heb gehad. Ik ben reizend zanger +geweest, oppasser in een paardenspel, ik heb op het trapèze gewerkt +als Léotard en koord gedanst als Blondin; toen ben ik onderwijzer in +de gymnastiek geworden, ten einde meer partij van mijne talenten te +trekken en eindelijk was ik sergeant bij de pompiers te Parijs. Ik heb +onder mijne papieren hoogst belangrijke brand-rapporten. Maar sedert +vijf jaren heb ik Frankrijk verlaten en daar ik het huiselijk leven +genieten wilde, ben ik kamerdienaar in Engeland geworden. Thans ben +ik zonder betrekking en daar ik vernomen heb, dat de heer Phileas +Fogg de meest stipte en minst onbestendige man uit het vereenigd +koninkrijk is, ben ik zoo vrij mij bij u aan te bieden, in de hoop +hier rustig te leven en zelfs mijn naam van Passepartout te vergeten." + +"Passepartout bevalt mij," antwoordde de gentleman. "Men heeft u +bij mij aanbevolen. Ik heb goede berichten omtrent u. Kent gij mijne +voorwaarden?" + +"Ja, mijnheer." + +"Goed. Hoe laat hebt gij 't?" + +"Twee en twintig minuten over elven," zeide Passepartout, uit +de diepte van zijn vestjeszak een ontzaglijk zilveren horloge te +voorschijn halende. + +"Gij gaat achter," zeide Fogg. + +"Houd mij ten goede, mijnheer, dat is onmogelijk." + +"Gij gaat vier minuten achter. Maar dat doet er niet toe. Het is +genoeg, dat het verschil bekend zij. Van dit oogenblik af, elf ure +negen en twintig minuten in den morgen van Woensdag 2 October 1872, +zijt gij in mijn dienst." + +Na dit gezegd te hebben stond Phileas Fogg op, nam met zijn linkerhand +zijn hoed, zette dien met de beweging van een automaat op zijn hoofd +en vertrok zonder een woord meer te zeggen. Passepartout hoorde de +voordeur sluiten; het was zijn meester, die heenging; toen hoorde hij +haar nogmaals dichttrekken; het was zijn voorganger, die insgelijks +heenging. + +Passepartout bleef alleen in het huis no. 7 van Saville Row. + + + +TWEEDE HOOFDSTUK. + +Waarin Passepartout de overtuiging erlangt, dat hij eindelijk zijn +ideaal gevonden heeft. + +"Op mijn woord van eer," sprak Passepartout bij zich zelven, toen +hij van zijne eerste verbazing een weinig bekomen was, "ik heb bij +madame Tussaud poppen gekend, die net zoo levend waren als mijn +nieuwe meester." + +Madame Tussaud, zooals de meeste lezers zullen weten, heeft te +Londen een museum van wassenbeelden, dat door alle Engelschen en +vreemdelingen wordt bezocht, en waarvan de poppen alleen de spraak +missen om wezenlijke menschen te schijnen. + +In de weinige oogenblikken, die hij met Phileas Fogg had doorgebracht, +had Passepartout wel snel maar toch zeer zorgvuldig zijn aanstaanden +meester opgenomen. Deze was een man van omstreeks veertig jaar +met een edel, schoon gelaat, hooge gestalte, die door eene zekere +gezetheid niet werd ontsierd, blond van haar en baard met een +effen rimpelloos voorhoofd, eer bleek dan rood van kleur en met +prachtige tanden. Hij scheen in de hoogste mate te bezitten wat +de beoefenaars der gelaatkunde "de rust der beweging" noemen, eene +uitdrukking eigen aan allen, die meer handelen dan leven maken. Kalm, +flegmatiek, met een helderen blik, onbeweeglijke wenkbrauwen, was hij +de volmaakte type van die koelbloedige Engelschen, die men zoo vaak +in hun vaderland aantreft en waarvan Angelica Kauffman zoo treffend +de schier academische figuur door haar penseel heeft weergegeven. In +zijne verschillende levenstoestanden gezien, maakte die gentleman den +indruk van een wezen, wiens deelen allen in volmaakt evenwicht waren, +zoo volmaakt als in een chronometer van Leroy of Earnskow. Phileas +Fogg was dan ook de nauwgezetheid in persoon, wat duidelijk zichtbaar +was in de "uitdrukking van zijne handen en zijne voeten;" want bij +den mensch zoowel als het dier zijn de onderdeelen evenzeer organen, +welke de hartstochten en neigingen uitdrukken. + +Phileas Fogg was een van die mathematisch nauwkeurige mannen, die nooit +gehaast en altijd gereed zijn en even spaarzaam met hunne schreden als +met hunne bewegingen. Hij deed geen stap te veel, omdat hij altijd +den kortsten weg nam. Hij veroorloofde zich zelven geen blik naar +het plafond, geene enkele overtollige beweging. Men had hem nog nooit +ontroerd of in verwarring gezien. Hij was de minst gejaagde man ter +wereld, maar hij kwam altoos bij tijds. Men zal intusschen begrijpen, +dat hij alleen leefde en, om zoo te zeggen, buiten eenige gemeenschap +met de wereld. Hij wist dat men in den omgang met de maatschappij in +wrijving kwam met de menschen en daar wrijving oponthoud veroorzaakt, +ging hij met niemand om. + +Wat Jean, bijgenaamd Passepartout, betreft, deze was een echte +Parijzenaar uit Parijs; gedurende de vijf jaren, welke hij in Engeland +had doorgebracht, was hij kamerdienaar geweest, en vruchteloos had +hij naar een meester gezocht, aan wien hij zich hechten kon. + +Passepartout was geen van die Frontins of Mascarillo's met trotsche +houding en onbeschaamden blik. Hij was een goede kerel met vriendelijk +gelaat en eenigszins uitstekende lippen, altijd bereid om iets te +proeven of te glimlachen, een zachtaardig en gedienstig wezen met +een van die volle, bolle gezichten, die men gaarne op den hals +van een vriend ziet. Hij had blauwe oogen, eene gezonde kleur, +wangen zoo rond dat hij zelf ze zien kon, breede borst, krachtige +gestalte, breede spieren en bezat eene herculische kracht, die +door de lichaamsoefeningen in zijne jeugd bewonderenswaardig was +ontwikkeld. Zijne donkere haren waren altijd een weinig in wanorde. Zoo +de beeldhouwers der oudheid achttien verschillende manieren kenden, +om het haar van Minerva af te beelden, hij kende er slechts eene om +het zijne in orde te brengen; drie streken met de kam waren voldoende +om zijn toilet te voltooien. + +Het spraakzame, openhartige karakter van den knecht was niet geheel in +overeenstemming met dat van Phileas Fogg; men zou de waarheid te kort +doen, zoo men dit beweerde. Maar was Passepartout de man, zoo stipt +en nauwgezet, als zijn meester vorderde? Dit zou uit de ondervinding +blijken. Na zijne min of meer onstuimige jeugd, verlangde hij bovenal +naar rust. Daar hij de stelselmatigheid van de Engelschen en hunne +spreekwoordelijke kalmte had hooren roemen, was hij naar Engeland +overgekomen om daar zijn fortuin te beproeven. Tot dusverre echter was +het lot hem niet bijzonder gunstig geweest. Nergens had hij zijn anker +voor goed kunnen neerleggen. Hij had wel tien meesters gehad. Overal +was men grillig, onbestendig, jaagde men de avonturen na of ging men +gedurig op reis, wat Passepartout volstrekt niet naar den zin was. Zijn +laatste meester, de jonge lord Longsferry, lid van het Parlement, +kwam vaak, na den nacht in de oester-huizen van Haymarket te hebben +doorgebracht, op de schouders van politie-agenten te huis. Daar +Passepartout in de eerste plaats achting voor zijn meester wilde +gevoelen, had hij eenige eerbiedige opmerkingen gewaagd, die slecht +werden opgenomen; het gevolg was, dat hij heenging. Toen vernam hij +dat de heer Phileas Fogg esq. een bediende zocht. Hij won inlichtingen +omtrent dezen in. Een man, wiens levenswijze zoo regelmatig was, die +altijd des nachts te huis sliep, die niet op reis ging, die nooit, +zelfs geen dag, afwezig was, moest wel in zijn geest vallen. Hij bood +zich dus aan en werd aangenomen op de wijze, als wij mededeelden. + +Toen het half twaalf sloeg, was dus Passepartout alleen in het huis van +Saville Row. Hij begon thans alles eens op te nemen. Hij doorliep het +huis van den zolder tot den kelder. Overal was het netjes, ordelijk, +puriteinsch eenvoudig en goed ingericht voor den dienst. Dit beviel +hem. Het maakte op hem den indruk van een fraai slakkenhuis, maar +een slakkenhuis verlicht en verwarmd door gas, want gas voorzag in +alle eischen van verlichting en verwarming. Zonder moeite vond hij +op de tweede verdieping de kamer, die voor hem bestemd was. Deze was +volkomen naar zijn zin. Electrische klokken en spreekbuizen stelden +haar in gemeenschap met de kamers van zijn meester. Op den schoorsteen +stond eene pendule, die door een electrischen draad correspondeerde +met de pendule in de slaapkamer van Phileas Fogg en de twee uurwerken +gaven altijd dezelfde seconde aan. + +"Dat bevalt me, dat bevalt me zeer goed," sprak Passepartout bij +zich zelven. + +Hij merkte in die kamer ook een lijstje op dat boven de pendule +hing. Dit behelsde het programma van hetgeen hij dagelijks had te +doen. Het bevatte, van des morgens acht ure af, op welk uur Phileas +Fogg opstond, tot half twaalf, wanneer hij zich naar de Reform-club +begaf om te ontbijten, alle bijzonderheden van den dienst: thee en +geroosterd brood ten acht ure drie en twintig minuten; scheerwater +ten negen ure zeven en dertig, het haar in orde brengen ten negen +ure vijftig enz. Van half twaalf des voormiddags tot twaalf ure 's +nachts, op welk uur de stelselmatige Engelschman zich te rust begaf, +was alles bepaald, voorzien en geregeld. Passepartout had er pleizier +in dit programma te bestudeeren en de verschillende punten er van in +zijn geheugen te prenten. + +Wat de garderobe van zijn meester betreft, deze was volmaakt in orde +en bewonderenswaardig gerangschikt. Elke broek, jas of vest had een +nummer, dat correspondeerde met een register, waarop de dagen waren +vermeld waarop de verschillende stukken waren ingekomen of uitgingen, +alsmede de tijd van het jaar, waarin zij op hunne beurt moesten worden +gedragen. Hetzelfde stelsel was gevolgd voor de schoenen en laarzen. + +Kortom, dit huis in Saville Row, dat in de dagen van den beroemden +maar losbandigen Sheridan de tempel der wanorde moest zijn geweest, +bevatte thans de gemakkelijkste meubels, die van eene onbekommerde +levenswijze getuigden. Er was geen bibliotheek, er waren geene boeken, +want deze zouden voor den heer Fogg volkomen nutteloos zijn geweest, +daar de Reform-club twee bibliotheken tot zijne beschikking stelde, de +een van werken van smaak, de andere van wetenschap. In de slaapkamer +stond eene brandkast van gemiddelde grootte, die zoowel tegen de +dieven als tegen de vlammen bestand was. Wapens bevatte het huis niet, +geen enkel voorwerp voor den oorlog of de jacht. Alles bewees dat de +bewoner zeer vredelievend was. + +Na de geheele woning tot in de geringste bijzonderheden te hebben +opgenomen, wreef Passepartout zich in de handen, zijn breed gelaat +begon te glinsteren en vroolijk herhaalde hij bij zich zelven: + +"Het bevalt me; 't is juist een kolfje naar mijne hand. Wij zijn het +volkomen eens, die mijnheer Fogg en ik. Een huiselijk en ordelijk +man. Een echte automaat. Nu, ik ben er niet rouwig om een mechaniek +te bedienen." + + + +DERDE HOOFDSTUK. + +Een gesprek dat Phileas Fogg duur te staan kan komen. + +Phileas Fogg had om half twaalf zijn huis in Saville Row verlaten, en +na vijf honderd vijf en zeventig maal zijn rechtervoet vóor zijn linker +en vijf honderd zes en zeventig maal zijn linker vóor zijn rechter +voet gezet te hebben, kwam hij in de Reform-club, een groot gebouw +in Pall Mall, dat niet minder dan drie millioen pond gekost heeft. + +Phileas Fogg ging terstond naar de eetzaal, waarvan de negen +ramen uitkwamen op een fraaien tuin met boomen, die reeds eene gele +herfsttint kregen. Daar nam hij aan de tafel plaats, waar zijn couvert +hem reeds wachtte; zijn ontbijt bestond uit een bijgerecht, gekookte +visch met "reading sauce," biefstuk met champignons, een gebak gevuld +met rabarberstelen en kruisbessen met een stukje Chesterkaas, en bij +dat alles voegde hij eenige kopjes thee, bepaald uit China gezonden +voor de Reform-club. + +Om dertien minuten voor éenen stond de gentleman op en begaf zich naar +de groote zaal, eene prachtige kamer, versierd met schilderijen in +rijke lijsten. Een bediende legde daar de onopengesneden Times neer +vóor zijne plaats, en Phileas Fogg maakte ze los met een vastheid +van hand, die getuigde dat hij in dit moeielijk werk zeer ervaren +was. Met deze lectuur was Phileas Fogg bezig tot kwart over drieën; +de Daily Telegraph, die daarop volgde, duurde tot het diner. Dit +diner was ingericht op dezelfde manier als het ontbijt, slechts met +bijvoeging van de "royal british sauce." Twintig minuten vóor zessen +verscheen de gentleman weder in de groote zaal, en daar verdiepte +hij zich in den Morning Chronicle. + +Een half uur later kwamen de verschillende habitués van de Reform-club +opdagen en namen plaats bij den haard, waarin een lekker vuur +brandde. Dit waren Phileas Fogg's gewone medespelers in het whistspel: +de ingenieur Andrew Stuart, de bankiers John Sullivan en Samuel +Fallentin, de brouwer Thomas Flanagan en Gauthier Ralph, een van de +directeuren der engelsche bank, allen rijke en aanzienlijke personen, +zelfs in die club, onder wier leden men de voornaamste industrieele +en financieele beroemdheden telde. + +"Wel! Ralph," begon Thomas Flanagan, "hoe staat het met den diefstal?" + +"Ja," antwoordde Andrew Stuart, "de bank is haar geld kwijt." + +"Ik vertrouw integendeel," zeide Gauthier Ralph, "dat wij den dief +wel zullen krijgen. Men heeft zeer handige inspecteurs van politie +naar Amerika en naar de voornaamste havens van Europa gezonden, +zoodat het dien heer moeite zal kosten om hun te ontsnappen." + +"Men heeft dus het signalement van den dief?" vroeg Andrew Stuart. + +"Het is eigenlijk geen dief," antwoordde Gauthier Ralph ernstig. + +"Hoe? Is het geen dief, die vijf en vijftig duizend pond sterling +aan bankpapier gestolen heeft." + +"Neen," zeide Ralph. + +"Is het dan iemand, die zaken aan de beurs doet?" + +"De Morning Chronicle verzekert dat het een gentleman is." + +Hij, die dit zeide was niemand anders dan Phileas Fogg, wiens +hoofd even uitstak boven een stapel couranten welke voor hem +lagen. Tegelijkertijd groette Phileas Fogg zijn collega's, die zijn +groet beantwoordden. + +De zaak waarover men sprak en waarover de verschillende dagbladen van +het Vereenigde Koninkrijk zoo ijverig van gedachten wisselden, was +drie dagen geleden, den 29en September gebeurd. Een lias banknoten, +de aanzienlijke som van vijf en vijftig duizend pond sterling +vertegenwoordigende, was weggenomen van het tafeltje van den eersten +boekhouder der engelsche bank. + +Aan hem, dien het verwonderde dat zulk een diefstal zoo gemakkelijk +kon gebeuren, gaf de onder-directeur, Gauthier Ralph, eenvoudig +ten antwoord, dat juist op dat oogenblik de kassier bezig was om +een quitantie te registreeren en dat men niet op alles te gelijk +kan letten. + +Men moet niet uit het oog verliezen--iets wat de zaak duidelijker +maakt--dat deze uitmuntende instelling, de engelsche bank zich zeer +veel aan de waardigheid van het publiek laat gelegen liggen. Geen +wacht, geen oppassers, geen traliewerk! Het goud, het zilver en de +banknoten zijn aan ieders blikken blootgesteld en liggen schijnbaar +ter beschikking van den eerstkomende. Men mocht toch de eerlijkheid van +elken voorbijganger niet wantrouwen. Iemand, die het best de engelsche +zeden heeft bestudeerd, vertelt daaromtrent zelfs het volgende. Eens +was hij zeer nieuwsgierig om van nabij een gouden staaf te zien, +die zes à acht pond woog en op een tafeltje van den kassier lag, +in de zaal, waar hij zich bevond. Hij nam deze staaf, bekeek haar, +gaf haar aan zijn buurman, deze aan een anderen, zoodat zij van hand +tot hand ging, tot in de donkeren gang en niet dan na een half uur +terugkwam, zonder dat zelfs de kassier maar even opgekeken had. + +Den 29en September echter liep niet alles op deze wijze af. De +lias banknoten kwam niet terug, en toen de prachtige pendule op den +schoorsteenmantel vijf uur sloeg en de instelling gesloten werd, had +de engelsche bank vijf en vijftig duizend pond op hare onkostenrekening +te brengen. + +Toen de diefstal goed en deugdelijk was erkend, werden politieagenten +"detectives", gekozen uit de besten, naar de voornaamste havens +gezonden, naar Liverpool, Glasgow, Havre, Suez, Brindisi, New-York +enz., met belofte dat, zoo zij den dief opspoorden, hun eene premie +van twee duizend pond zou worden toegekend en voorts vijf percent +van de som welke nog in zijn bezit werd gevonden. In afwachting +van de inlichtingen, welke zouden voortspruiten uit het onderzoek, +dat terstond was ingesteld, hadden die inspecteurs in last, om met +de meeste nauwlettendheid alle reizigers gade te slaan, die mochten +aankomen of vertrekken. + +Nu had men, zooals de Morning Chronide zeide, reden om te onderstellen, +dat hij, die de bank bestolen had, geen deel uitmaakte van een +der dievengenootschappen in Engeland. Op dien 29en September +was een welbekend heer, die er zeer fatsoenlijk uitzag en zelfs +een voornaam voorkomen had, in de zaal der uitbetalingen gezien, +waar de diefstal had plaats gehad. Door de ingestelde enquête had +men vrij nauwkeurig het signalement van dien heer kunnen opmaken, +dat nu terstond aan alle detectives in het geheele Rijk gezonden +werd. Eenige optimisten--en daaronder was Gauthier Ralph--achtten +het op dien grond vrij waarschijnlijk, dat de dief niet ontsnappen zou. + +Zooals men denken kan, was deze gebeurtenis het onderwerp van +alle gesprekken in Londen en geheel Engeland. Men twistte er over +en men koos zelfs met eenigen hartstocht partij voor of tegen de +waarschijnlijkheid dat de politie der hoofdstad in hare pogingen +zou slagen. Te verwonderen was het dus niet, dat ook de leden der +Reform-club hetzelfde onderwerp behandelden, vooral niet, omdat een +van de onderdirecteuren der bank zich onder hen bevond. + +De heer Gauthier Ralph twijfelde niet aan den goeden uitslag van het +onderzoek en was van oordeel, dat de uitgeloofde premie in hooge +mate strekken moest om den ijver en het doorzicht van de politie +te versterken. Diens collega Andrew Stuart daarentegen was er verre +van af zijn vertrouwen te deelen. De strijd werd dan ook voortgezet +aan de whisttafel tusschen de heeren Stuart, Flanagan, Fallentin +en Fogg. Onder het spelen spraken de spelers niet, maar tusschen de +robbers herleefde het afgebroken gesprek telkens in zijn volle kracht. + +"Ik houd vol," zeide Andrew Stuart, "dat de kansen ten gunste zijn +van den dief, die zeer zeker een handig man moet zijn." + +"Kom, kom!" antwoordde Ralph, "er is geen enkel land, waar hij een +schuilplaats zou kunnen vinden." + +"Nu nog mooier!" + +"Waar zou hij naar toe gaan?" + +"Ik weet er niets van," antwoordde Andrew Stuart, "maar dit weet ik +wel, dat de wereld groot genoeg is." + +"Dat was zij voorheen" ... zeide Phileas Fogg half luid; "u moet +coupeeren, mijnheer," ging hij voort, de kaarten aan Thomas Flanagan +toeschuivende. + +Het gesprek werd gedurende den robber niet vervolgd. Maar al spoedig +verbrak Andrew Stuart de stilte door te zeggen: + +"Hoe, voorheen? Is de wereld misschien kleiner geworden?" + +"Zonder twijfel," hernam Gauthier Ralph. "Ik ben van dezelfde meening +als mijnheer Fogg: de wereld is kleiner geworden, omdat men haar nu in +tienmaal minder tijd omreist dan honderd jaar geleden. En dat zal in +het geval, waarin wij nu verkeeren, de nasporingen zeer bespoedigen." + +"Maar voor den dief is het vluchten nu ook zooveel gemakkelijker +geworden." + +"Gij moet spelen, mijnheer Stuart," zeide Phileas Fogg. + +Maar de ongeloovige Stuart was nog niet overtuigd en nauwelijks was +het spel uit, of hij zeide: + +"Ik moet zeggen, mijnheer Ralph, dat gij al een zeer aardige manier +hebt, om te bewijzen dat de wereld kleiner is geworden. Omdat men de +wereld kan omreizen in drie maanden...." + +"In tachtig dagen," verbeterde Phileas Fogg. + +"Inderdaad heeren," voegde John Sullivan er bij, "sedert de sectie +Rothal-Allahabad van den Great-Indian Peninsular-spoorweg, is geopend, +maakt de Morning Chronicle de volgende berekening: + + +------ +TABLE +------ + Van Londen naar Suez over den Mont-Cenis + en Brindisi, spoorweg en mailbooten, + 7 dagen Van Suez naar Bombay, mailbooten, + 13 dagen Van Bombay naar Calcutta, spoorweg, + 3 dagen Van Calcutta naar Hongkong (China), + mailboot, 13 dagen Van Hongkong naar Yokohama (Japan), + mailboot, 6 dagen Van Yokohama naar San-Francisco, + mailboot, 22 dagen Van San-Francisco naar + New-York, spoorweg, 7 dagen Van New-York naar + Londen, mailboot en spoorweg, 9 dagen + ------ + 80 dagen." + +"Juist, tachtig dagen," zeide Andrew Stuart, die door onoplettendheid +een hooge kaart troefde; "maar daaronder niet begrepen het slechte +weer, tegenwind, schipbreuk, derailleeren enz." + +"Alles er onder begrepen," antwoordde Phileas Fogg, doorspelende, +want ditmaal eerbiedigde het gesprek het spel niet meer. + +"Zelfs wanneer de Hindoes of de Indianen de rails opbraken," riep +Andrew Stuart; "wanneer zij den trein tegenhouden, de waggons plunderen +en de reizigers scalpeeren." + +"Alles er onder begrepen," herhaalde Phileas Fogg, die zijn spel +nederlegde en nog twee troeven in zijn hand toonde. + +Andrew Stuart, wiens beurt het was om te wasschen, nam de kaarten +op, zeggende: + +"Theoretisch hebt ge gelijk, mijnheer Fogg, maar in de practijk...." + +"In de practijk ook, mijnheer Stuart." + +"Ik zou het u wel eens willen zien doen." + +"Dit staat aan u. Laten wij samen vertrekken." + +"De hemel beware me!" riep Stuart; "maar ik wil wel wedden om +vier duizend pond sterling, dat zulk een reis op zulke voorwaarden +onmogelijk is." + +"Integendeel, zeer mogelijk," antwoordde Fogg. + +"Nu, maak ze dan!" + +"De reis om de wereld in tachtig dagen?" + +"Ja." + +"Ik wil wel." + +"Wanneer?" + +"Terstond. Maar het spreekt van zelf, dat ik het op uw kosten doe." + +"Dat is krankzinnigenwerk!" riep Andrew Stuart, die zich ongerust begon +te maken over de hardnekkigheid van zijn medespeler. "Kom! laten wij +liever spelen." + +"Geef dan nog eens," zeide Phileas Fogg, "want gij hebt verkeerd +gegeven." + +Andrew Stuart nam de kaarten met bevende hand, maar eensklaps ze op +tafel nederleggende, zeide hij: "welnu, ja mijnheer Fogg, ik wed om +vier duizend pond!..." + +"Beste Stuart," zeide Fallentin, "bedaar toch. Het is geen ernst." + +"Als ik zeg: ik wed," zeide Andrew Stuart, "dan meen ik het ook." + +"Goed," zeide Fogg. Toen, zich tot zijn collega's wendende, ging +hij voort: + +"Ik heb twintig duizend pond bij de gebroeders Baring staan. Ik heb +ze er gaarne voor over...." + +"Twintig duizend pond!" riep John Sullivan. "Twintig duizend pond, +die gij door een onvoorzien oponthoud kunt verliezen." + +"Onvoorziene dingen bestaan niet," hernam Fogg kalm. + +"Maar, mijnheer Fogg, de tijd van tachtig dagen is het minimum van +tijd, dat men er voor berekend heeft." + +"Een goed besteed minimum is voor alles voldoende." + +"Maar om het niet te overschrijden moet men met wiskunstige juistheid +van den spoorweg op de mailboot en van de mailboot op den spoorweg +overspringen." + +"Ik zal wiskunstig overspringen." + +"Dat is scherts!" + +"Een goed Engelschman schertst nooit, wanneer er sprake is van zulk +eene gewichtige zaak als eene weddenschap," antwoordde Phileas +Fogg. "Ik wed tegen ieder, die maar wil, twintig duizend pond, +dat ik de wereld zal rondreizen in tachtig dagen, dat is duizend +negen honderd twintig uren of honderd vijftien duizend twee honderd +minuten. Neemt gij het aan?" + +"Wij nemen het aan!" antwoordden de heeren Stuart, Fallentin, Sullivan, +Flanagan en Ralph, na het met elkander eens te zijn geworden. + +"Goed," zeide Fogg. "De trein naar Dover vertrekt om kwart voor +negenen. Daar zal ik mede op reis gaan." + +"Van avond nog?" vroeg Stuart. + +"Dezen avond," antwoordde Fogg. + +"Alzoo," ging hij voort, een zak-almanak raadplegende, "het is heden +woensdag, 2 October, ik moet in Londen terug zijn, in deze zaal zelve +van de Reform club, op zaterdag 21 December, kwart voor negenen, en zoo +ik er niet ben, zullen de twintig duizend pond bij de gebroeders Baring +gedeponeerd u rechtmatig toebehooren. Ziedaar een wissel voor die som." + +Er werd een proces-verbaal van de weddenschap opgemaakt en terstond +door de zes belanghebbenden geteekend. Phileas Fogg was onder dit +alles zeer kalm gebleven. Hij had zeker niet gewed om te winnen, +en had slechts zijn twintig duizend pond--de helft van zijn +vermogen--verbonden, omdat hij voorzag dat hij het andere gedeelte +zou moeten uitgeven, ten einde dit moeielijke, om niet te zeggen +onuitvoerbare, plan te volbrengen. Wat zijne tegenpartij betreft, +deze was meer onder den indruk, niet zoozeer om de waarde van den +inzet, dan wel omdat zij er eenig bezwaar in maakte om te wedden +tegen hetgeen toch onmogelijk kon bereikt worden. + +Het sloeg zeven uur. Men stelde Fogg voor om dezen robber te staken, +opdat hij zijn toebereidselen voor de reis zou kunnen maken. + +"Ik ben altijd klaar," antwoordde de kalme gentleman, en gaf de +kaarten. "Ruiten troef," zeide hij. "U zit voor, mijnheer Stuart." + + + +VIERDE HOOFDSTUK. + +Waarin Phileas Fogg zijn knecht Passepartout in de hoogste mate +verbaast. + +Ten zeven uur vijf en twintig minuten nam Phileas Fogg, na twintig +guineas met het whisten gewonnen te hebben, afscheid van zijn collega's +en verliet de Reform-club. Tien minuten voor achten was hij in zijne +woning terug. + +Passepartout, die zijne bezigheden zeer goed kende, stond verbaasd +toen hij mijnheer Fogg zich schuldig zag maken aan onnauwkeurigheid, +en op dit ongewone uur thuis zag komen. + +Volgens zijne gewoonte moest de bewoner van Saville Row eerst ten +twaalf uur te huis komen. + +Phileas Fogg was terstond naar zijn kamer gegaan en riep: Passepartout! + +Passepartout gaf geen antwoord. Dat roepen kon hem niet gelden. Het +was nog geen tijd. + +"Passepartout," riep Fogg, nogmaals zonder eenige stemverheffing. + +Passepartout kwam boven + +"Ik heb u tweemaal geroepen," zeide Fogg. + +"Maar het is nog geen twaalf uur," antwoordde Passepartout, met de +lijst van werkzaamheden, die Fogg hem gegeven had, in de hand. + +"Ik weet het," hernam Fogg, "daarom maak ik er u geen verwijt +van. Binnen tien minuten vertrekken wij naar Dover en Calais." + +Een soort van grijns kwam er op het gezicht van den +Franschman. Blijkbaar had hij niet goed gehoord. + +"Gaat mijnheer ergens anders wonen?" vroeg hij. + +"Ja," zeide zijn meester, "wij gaan een reis om de wereld maken." + +Passepartout, met de oogleden en wenkbrauwen opgetrokken, de armen +slap langs het lijf en het lichaam in elkander gezonken, was het +uitgedrukte beeld der stomme verbazing. + +"Een reis om de wereld," mompelde hij. + +"In tachtig dagen," antwoordde de heer Fogg. "Wij hebben dus geen +oogenblik te verliezen." + +"Maar de koffers?"--zeide Passepartout, zijn hoofd schuddende. + +"Geen koffers, slechts een reiszak. Doe daarin twee wollen hemden +en drie paar kousen en hetzelfde voor u; onderweg koopen wij het +overige. Gij haalt mijn overjas en mijn reisplaid. Trek goede schoenen +aan. Intusschen wij zullen bijna niet loopen. Ga nu." + +Passepartout had willen antwoorden, maar hij kon niet. Hij verliet +de kamer van Fogg, ging naar de zijne, viel op een stoel neder, en +mompelde: Wel, wel, dat is me nu toch al sterk. En nu dacht ik zoo +rustig hier te zullen leven! + +Werktuiglijk maakte hij zijne toebereidselen voor de reis, de reis om +de wereld in tachtig dagen! Had hij met een gek te doen? Neen ... het +was scherts! Men ging naar Dover, goed. Naar Calais, best. Dat deed +den goeden jongen, die sedert vijf jaar den vaderlandschen bodem niet +had gedrukt, zelfs genoegen. Men zou misschien zelfs naar Parijs gaan; +welnu, hij zou deze groote hoofdstad met genoegen terug zien. Zeker +zou een gentleman, die zoo weinig van loopen hield, daar blijven. Ja, +ongetwijfeld, maar het was minder zeker, dat die gentleman, die +tot nu toe altijd zoo huisvast was, op reis ging, dat hij zich ging +verplaatsen. + +Om acht uur had Passepartout het eenvoudig valies gereed gemaakt, +dat zijn goed en dat van zijn meester bevatte, en verliet, nog half +in verwarring zijn kamer, waarvan hij de deur zorgvuldig sloot. Hij +kwam nu weder bij Fogg. + +Fogg was ook klaar. Onder den arm droeg hij Bradshaw's continental +railway-steam-transit and general guide, die alle mogelijke noodige +inlichtingen voor de reis bevatte. Hij nam het valies uit de handen +van Passepartout, opende het en deed er een lias banknoten in, die +in alle landen ter wereld worden aangenomen. + +"Gij hebt dus niets vergeten?" vroeg hij. + +"Niets, mijnheer." + +"Mijn jas en mijn plaid." + +"Hier zijn ze." + +"Goed zoo, neem nu het valies maar op." Fogg gaf zijn valies aan +Passepartout. + +"Draag er goed zorg voor, want er zit twintig duizend pond sterling +in." + +Het had weinig gescheeld of het valies was uit Passepartouts handen +gevallen, alsof de twintig duizend pond sterling in goud waren en +daarvan het gewicht hadden. + +Toen gingen Fogg en zijn bediende naar beneden en de huisdeur werd +op het nachtslot gedaan. + +Rijtuigen stonden aan het einde van Saville Row. Phileas Fogg en zijn +bediende namen een cab en reden zoo snel mogelijk naar het station +van Charing-Cross, waarop een van de takken van den Ooster-spoorweg +uitloopt. + +Acht uur twintig minuten hield de cab op vóor het hek van het +station. Passepartout sprong er uit. Zijn meester volgde hem en +betaalde den koetsier. + +Op hetzelfde oogenblik naderde eene arme vrouw met een kind aan de +hand. Zij liep barrevoets. Haar hoofddeksel was een verflenste hoed, +waarvan een armzalige veer afhing; eene shawl in flarden bedekte +hare gescheurde plunje. Zij wendde zich tot Phileas Fogg en vroeg +een aalmoes. + +Fogg gaf haar de twintig guinea's, die hij aan de whisttafel gewonnen +had. + +"Daar, goede vrouw," zeide hij, "ik ben blij dat ik u ontmoet heb." + +Daarop ging hij verder. + +Passepartont voelde zijne oogen vochtig worden. Zijn meester steeg +hooger in zijne achting. + +Fogg en zijn bediende gingen terstond naar de wachtkamer. Hier liet +Fogg Passepartout twee kaartjes eerste klasse voor Parijs nemen. Toen +hij zich omkeerde, zag hij zijn vijf collega's van de Reform-club. + +"Mijne heeren," zeide hij, "ik ga vertrekken, de verschillende visa +zullen u in staat stellen om bij mijne terugkomst mijne reis na +te gaan." + +"O, mijnheer Fogg, zeide Ralph Gauthier beleefd, "dat is onnoodig. Wij +vertrouwen op uw eer van gentleman!" + +"Maar zoo is het toch beter," antwoordde Phileas Fogg. + +"Gij vergeet niet, dat ge terug moet zijn?..." merkte Andrew Stuart +aan. + +"In tachtig dagen," antwoordde Fogg; "zaterdag 21 December 1872, +'s avonds kwart voor negen." + +"Tot wederziens, mijne heeren!" + +Om kwart voor negen namen Phileas Fogg en zijn bediende plaats in +denzelfden waggon. Vijf minuten later hoorde men een schel fluitje +en de trein zette zich in beweging. + +Het was een stikdonkere nacht. Er viel een fijne motregen en het +regende gestadig door. Phileas Fogg zat in zijn hoek gedoken en sprak +geen woord. Passepartout, nog eenigszins onthutst, drukte onwillekeurig +het valies met banknooten stijf tegen zich aan. + +Maar de trein had Sydenham nog niet gepasseerd, of Passepartout uitte +een kreet van wanhoop. + +"Wat is er?" vroeg Fogg. + +"Ik heb ... in mijne gejaagdheid ... in mijn ... iets vergeten...." + +"Wat?" + +"Om de gaskraan in mijne kamer uit te draaien!" + +"Zoo vriend," antwoordde Fogg koel, "dan brandt die voor uwe rekening!" + + + +VIJFDE HOOFDSTUK. + +Waarin een nieuw efect aan de Londensche Beurs komt. + +Toen Phileas Fogg Londen verliet, dacht hij zeker niet dat zijn vertrek +zulk een opzien zou baren. Eerst bracht het verhaal der weddenschap +eene ware gisting te weeg onder de leden der Reform-club; vervolgens +plantte zich die beweging voort door de dagbladen en correspondentiën +tot het londensche publiek en al de inwoners van het gansche Vereenigde +Koninkrijk. De reis om de wereld werd besproken, betwist, ontleed, +met zooveel hartstocht en ijver, alsof er sprake was van eene nieuwe +Alabama-quaestie. + +De een was de partij van Phileas Fogg toegedaan, de ander--en deze +had weldra verreweg de meerderheid--was tegen hem. Een reis om de +wereld in tachtig dagen was goed in theorie en op papier; in dat +minimum van tijd, met de middelen van aansluiting, die tegenwoordig +in gebruik waren, was zij niet alleen onmogelijk, maar onzinnig. + +De Times, de Standard, de Eveningstar, de Morning Chronicle en twintig +andere bladen, die veel gelezen werden, verklaarden zich tegen den +heer Fogg. Alleen de Daily Telegraph was tot op zekere hoogte van +zijne meening. + +Phileas Fogg werd voor dwaas, buitensporig, ja gek verklaard, en in +zijn medeleden van de Reform-club werd het zeer afgekeurd dat zij +zulk eene weddenschap hadden aangenomen, die duidelijk een verzwakking +van Fogg's geestvermogens verried. + +Zeer heftige, maar logische artikels verschenen over deze quaestie. Men +weet dat Engeland in alles, wat met aardrijkskunde in verband staat, +steeds veel belang stelt. Daar was dan ook geen lezer, tot welken +stand hij behoorde, die niet de kolommen, welke over de zaak van +Phileas Fogg handelden, verslond. + +In de eerste dagen waren eenige vermetelen, hoofdzakelijk vrouwen, +op zijne hand, vooral toen de Illustrated Londen News zijn portret +uitgaf naar de photografie die in de archieven van de Reform-club +bewaard werd. + +Eenige heeren durfden zeggen:--Wel zeker, waarom niet? Men heeft toch +nog wel buitengewoner dingen gezien! Dit waren vooral de lezers van +de Daily Telegraph. Maar men zag al spoedig dat dit blad zelf begon +te wankelen. + +En waarlijk, den 7en October verscheen er in het maandschrift +van het Koninklijk Aardrijkskundig genootschap een artikel dat +de quaestie uit verschillende oogpunten behandelde en zonneklaar +bewees dat deze onderneming dwaasheid was. Volgens dit artikel was +alles in het nadeel van den reiziger, zoowel de hinderpalen, die +de menschen, als die, welke de natuur tegen de verwezenlijking van +zijn plan zouden opwerpen. Om in dit plan te slagen, moest men een +wonderdadigen samenloop aannemen van de uren van vertrek en aankomst, +een samenloop die niet bestond en die niet bestaan kon. + +Waar alles zeer nauwkeurig is ingericht als in Europa, dat men in +betrekkelijk korten tijd doorreist, daar kan men rekenen op de stipte +aankomst der treinen; maar wanneer men slechts drie dagen heeft, om +van het eene eind van Indië naar het andere te komen en acht dagen +voor de Vereenigde Staten, kon men dan staat maken op de elementen +van zulk een vraagstuk? En dan nog de ongelukken, die aan de machines +konden overkomen, het derailleeren, de botsingen, het slechte weder, +de ophooping van sneeuw, was dat alles niet tegen den heer Fogg? Zou +hij niet gedurende den winter op de mailbooten blootgesteld zijn +aan stormen en zware mist? Is het dan zoo zeldzaam dat de beste +Transatlantische booten dikwijls een oponthoud hebben van twee of +drie dagen? Er was maar eene vertraging noodig, en de geheele keten +van aansluiting was onherstelbaar verbroken. Zoo Phileas Fogg slechts +eenige uren te laat kwam voor éen mailboot, zou hij immers moeten +wachten tot de volgende vertrok, en zelfs door dit kleine oponthoud +zou zijne reis onherroepelijk mislukt zijn. Dit artikel maakte veel +opgang. Bijna alle bladen namen het over, en de acties "Phileas Fogg" +daalden geducht. + +Gedurende de eerste dagen na het vertrek van den gentleman, waren er +groote zaken gedaan tusschen hen, die aan het welslagen van zijne +onderneming geloofden of twijfelden. Men kent de buitensporigheid +der Engelschen in het wedden. Op dat gebied zijn zij nog veel +hartstochtelijker en standvastiger dan de spelers op het hunne. Wedden +is een eigenschap van het engelsche karakter. Niet alleen gingen dan +ook verschillende leden der Reform-club aanzienlijke weddenschappen +aan, maar het groote publiek deed hetzelfde. Phileas Fogg werd als +een wedrenpaard ingeschreven in een soort van studbook. Men maakte +van hem een beurs-effect, dat terstond getaxeerd werd. Men vroeg en +bood "Phileas Fogg's" aan en deed er ontzaglijke zaken in. Maar vijf +dagen na zijn vertrek en na het artikel van het Maandschrift van het +Aardrijkskundig Genootschap begonnen de aanbiedingen de overhand te +nemen. De "Phileas Fogg's" daalden. Men bood ze met stapels aan. Eerst +werden zij genomen vijf voor een, toen tien, en nu nam men ze niet +dan twintig, vijftig, en eindelijk honderd voor een. + +Slechts éen aanhanger bleef hem getrouw, het was de lamme lord +Albemarle. Deze achtenswaardige gentleman vastgenageld aan zijn stoel, +had wel zijn geheele fortuin willen geven om een reis om de wereld te +doen, al was het ook in tien jaar, en wedde vijf duizend pond sterling +voor Phileas Fogg. Wanneer men hem de dwaasheid en het nuttelooze +tevens van het plan onder de oogen bracht, antwoordde hij eenvoudig: +Zoo de zaak uitvoerbaar is, dan is het goed dat een Engelschman haar +het eerste volbrengt. + +De voorstanders van Phileas Fogg verminderden hoe langer hoe meer; +iedereen, en niet zonder reden, was tegen hem; men nam hem niet dan +tegen honderdvijftig, à twee honderd voor één, totdat zeven dagen na +zijn vertrek er iets geheel onverwachts gebeurde, hetwelk oorzaak was, +dat men hem in het geheel niet meer nam. + +In den loop van dien dag ten negen ure des avonds, ontving de directeur +van politie in de hoofdstad een telegram van den volgenden inhoud: + +"Van SUEZ naar LONDEN. + +"Rowan, directeur van politie, hoofddirectie Scotlandplace. + +Ik volg dief Bank, Phileas Fogg. Zend onmiddellijk bevel tot +inhechtenisneming naar Bombay (Engelsch Indië). + +Fix, detective." + +De uitwerking van dit telegram liet zich terstond gevoelen. De algemeen +geachte gentleman verdween eensklaps om plaats te maken voor den dief +der banknoten. Zijn photographisch portret, dat met die van al zijn +medeleden, in het archief berustte, werd vergeleken. Trek voor trek +gaf het den man weer, wiens signalement bij het ingestelde onderzoek +was opgemaakt. Men herinnerde zich al het geheimzinnige van Phileas +Fogg's leven, zijne afzondering, zijn plotseling vertrek, en het was +boven allen twijfel verheven, dat deze persoon, onder voorwendsel dat +hij een reis om de wereld ging maken, die op eene onzinnige weddenschap +berustte, geen ander doel had gehad dan de engelsche politieagenten +van het spoor te leiden. + + + +ZESDE HOOFDSTUK. + +Waarin de agent Fix een rechtmatig ongeduld aan den dag legt. + +Het telegram omtrent Phileas Fogg kwam onder de volgende omstandigheden +in de wereld. + +Woensdag den 9en October wachtte men te Suez ten elf ure de mailboot +Mongolia van de P. & O. Company, eene schroefboot metende twee duizend +achthonderd ton, en van vijf honderd paardenkrachten nominaal. De +Mongolia deed de reis geregeld van Brindisi naar Bombay door het +kanaal van Suez. Het was een der snelste schepen van de Compagnie, en +de reglementaire snelheid, namelijk 10 mijlen in het uur van Brindisi +naar Suez, en 9-7/8 mijlen van Suez naar Bombay, had het nooit noodig +gehad. Twee heeren wachtten op de aankomst der Mongolia, te midden +van de inboorlingen en vreemdelingen, die in groote menigte deze +stad bezoeken, nog niet lang geleden slechts een dorpje, maar waaraan +thans het reuzenwerk van de Lesseps eene schoone toekomst voorspelt. + +Een van deze twee heeren was de consulaire agent van het Vereenigde +Koninkrijk, te Suez gevestigd, en die--ten spijt van alle ongunstige +voorstellingen van het Britsche Gouvernement en van de sombere +beschouwingen van den ingenieur Stephenson--iederen dag toch de schepen +zag voorbijvaren, op deze wijze den ouden weg van Engeland naar Indië +om de Kaap de Goede Hoop tot de helft verkortende. De ander was een +klein mager man, met een slim, eenigszins zenuwachtig gelaat, die +onophoudelijk zijne wenkbrauwen fronste. Onder zijne lange wimpers +zag men zijne levendige oogen schitteren, maar hij bezat de kracht +die te temperen. Op dit oogenblik legde hij duidelijke blijken van +ongeduld aan den dag; hij liep heen en weder en kon geen minuut op +dezelfde plaats blijven staan. + +Die man heette Fix. Hij was een van die detectives of engelsche +politie-agenten, welke naar de verschillende havens waren gezonden +nadat de diefstal aan de engelsche bank was gepleegd. Aan hem was +het opgedragen nauwkeurig toe te zien op al de reizigers, die den weg +over Suez namen en te onderzoeken of een van hen ook verdacht mocht +zijn. In dat geval moest hij diens spoor volgen, totdat hij in het +bezit zou wezen van eene volmacht om hem te arresteeren. + +Juist twee dagen geleden had Fix van den directeur der londensche +politie het signalement ontvangen van den vermoedelijken dief. Het +was dat van den heer, dien men in het betaalkantoor van de engelsche +bank had gezien. + +De detective, die blijkbaar zeer belust was op de aanzienlijke premie, +welke hem was toegezegd ingeval hij mocht slagen, wachtte dus met +een licht te verklaren ongeduld de aankomst der Mongolia. + +"En gij zegt, mijnheer de consul," vroeg hij wel voor de tiende maal, +"dat de boot niet lang meer weg kan blijven?" + +"Neen, mijnheer Fix," antwoordde de consul. "Zij was gisteren al lang +in het gezicht bij de haven van Port-Saïd en wat zijn honderd zestig +kilometers voor zulk een snelloopende boot? Ik verzeker u, dat de +Mongolia altijd den prijs van vijf en twintig pond verdiend heeft, +dien het Gouvernement heeft gesteld voor elke vier en twintig uren, +die zij binnen den bepaalden tijd aankomt." + +"Komt deze mailboot rechtstreeks van Brindisi?" vroeg Fix. + +"Ja, van Brindisi, waar zij de post naar Indië heeft opgenomen, +en dat zij zaterdag ten tien uur verlaten heeft. Heb dus geduld, +zij zal zoo dadelijk komen; maar ik begrijp waarlijk niet hoe gij +met het signalement, dat ge nu hebt, uw man kunt herkennen, zoo hij +al aan boord van de Mongolia is." + +"Mijnheer de consul," antwoordde Fix, "die menschen ruikt men meer +dan dat men ze wel herkent. Men moet ze ruiken, en de reuk is een +bijzonder zintuig, dat het gehoor en het gezicht steunt. Ik heb in +mijn leven verscheidene van die heeren ontmoet, en zoo de dief zich +aan boord bevindt, maak er dan gerust staat op, dat hij mij ook niet +ontglippen zal." + +"Ik help het u wenschen, mijnheer Fix, want het is een belangrijke +diefstal." + +"Een prachtige diefstal," antwoordde de agent opgetogen. "Vijf en +vijftig duizend pond! Zulke buitenkansjes hebben wij niet dikwijls! De +dieven beteekenen tegenwoordig niet veel! Het ras der Sheppards sterft +uit! Men laat zich nu voor eenige shillings oppakken!" + +"Mijnheer Fix," antwoordde de consul, "gij praat er zoo zeker over, +dat ik van harte wensch dat gij slagen zult; maar ik geloof, dat in +de omstandigheden waarin gij verkeert, dit moeielijk gaan zal. Weet +ge wel, dat volgens het signalement, dat ge gekregen hebt, deze dief +zeer veel op een eerlijk man gelijkt?" + +"Mijnheer de consul," antwoordde de inspecteur van politie op +beslissenden toon, "de groote dieven gelijken altijd op eerlijke +lui. Gij begrijpt toch wel dat voor hen, die een schurkengezicht +hebben, slechts éen weg open staat, namelijk om eerlijk te blijven, +anders zouden zij ingerekend worden. De eerlijke gezichten zijn het, +waarop men vooral moet passen. Een moeielijk werk, ik beken het, +en dat geen handwerk is, maar eene kunst." + +Men ziet dat Fix niet zonder een weinig eigenwaan was. Onderwijl +kwamen er hoe langer hoe meer wandelaars op de kade. Het wemelde er +van zeelieden van verschillenden landaard, kooplieden, makelaars, +kruiers en fellahs. De mailboot kon blijkbaar ieder oogenblik aankomen. + +Het weer was dien dag vrij mooi, doch nog al koud door den +oostenwind. Eenige minaretten staken boven de stad uit en werden +verlicht door de bleeke zonnestralen. Een havenhoofd van twee mijlen +lengte strekte zich ten zuiden als een arm van de reede van Suez +uit. Vele visschersbooten en kustvaarders zwierven op de golven der +Roode Zee rond; in eenige daarvan herkende men door hun sierlijken +bouw nog het model der oude galei. + +Onder deze menigte rondwandelende, nam Fix, krachtens de gewoonte +aan zijne betrekking eigen, iedereen in het voorbijgaan op. + +Het was juist half elf. + +"Maar zij komt niet!" riep hij wanhopend uit, toen hij de klok +hoorde slaan. + +"Zij kan niet ver meer af zijn," antwoordde de consul. + +"Hoe lang zou zij te Suez toeven?" vroeg Fix. + +"Vier uren. Juist den tijd om kolen in te nemen. Van Suez naar Aden, +aan het uiteinde van de Roode Zee, is de afstand dertien honderd en +tien mijlen en moet men een voorraad van brandstoffen innemen." + +"En van Suez gaat deze boot rechtstreeks naar Bombay?" + +"Rechtstreeks zonder ergens aan te leggen." + +"Welnu," zeide Fix, "zoo de dief dezen weg en die boot heeft gekozen, +dan moet het zijn plan zijn om te Suez aan wal te gaan, ten einde +langs een anderen weg in een der hollandsche of fransche bezittingen +in Azië te komen. Hij zou in Indië niet veilig zijn, want dat is +engelsch grondgebied." + +"Als het ten minste geen schrander man is," antwoordde de consul. "Een +engelsch misdadiger is altijd beter te Londen verborgen dan in den +vreemde." + +Na dit gezegde, dat stof tot veel nadenken gaf aan den inspecteur, +ging de consul naar zijn bureau niet ver van daar. Fix bleef alleen +achter, in een zeer zenuwachtigen toestand, en met het bepaald +voorgevoel, dat de dief zich aan boord der Mongolia moest bevinden. En +waarlijk, zoo deze schurk Engeland verlaten had met het plan om naar +de Nieuwe Wereld te gaan, moest de weg over Indië wel de voorkeur +hebben boven de Atlantische Zee, daar deze minder bewaakt werd of +moeielijker te bewaken was dan laatstgenoemde. Fix bleef niet lang +aan zijne overpeinzingen overgelaten. Een schril gefluit kondigde +de nadering der mailboot aan. Alle kruiers en fellahs haastten zich +naar de aanlegplaats, en er ontstond een gedrang, dat de ledematen +en kleederen der reizigers niet weinig in gevaar bracht. Een tiental +bootjes verlieten den oever om naar boord van het stoomschip te roeien. + +Weldra zag men de reusachtige Mongolia tusschen de oevers van het +kanaal doorstoomen, en toen het elf uur sloeg, liet de stoomboot het +anker vallen, terwijl haar stoom met een groot gedruisch uit de pijpen +omhoog steeg. + +Er waren tamelijk veel passagiers aan boord. Eenigen bleven op het +dek om het schilderachtige stadsgezicht te genieten, maar de meesten +lieten zich met de bootjes naar wal roeien. + +Fix sloeg met de grootste aandacht ieder, die het schip verliet, gade. + +Op dit oogenblik kwam er iemand, die op ruwe wijze de fellahs, welke +hem met hunne aanbiedingen overstelpten, van zich stootte, naar +hem toe en vroeg hem zeer beleefd of hij hem ook het bureel van den +engelschen consulairen agent kon aanwijzen. Hij liet hem te gelijk +een paspoort zien, waarop hij zonder twijfel verlangde dat men het +engelsche visa zou stellen. + +Fix nam werktuigelijk het paspoort en met een vluchtigen blik las +hij het signalement. Een moeielijk te onderdrukken beweging maakte +zich van hem meester. Het papier trilde in zijn hand; het signalement +op het paspoort was volkomen hetzelfde als dat, hetwelk hij van den +directeur van politie uit de hoofdstad ontvangen had. + +"Dit paspoort is niet van u?" zeide hij tot den reiziger. + +"Neen," antwoordde deze, "het is van mijn meester." + +"En uw meester?" + +"Hij is aan boord gebleven." + +"Maar," hernam de agent, "men moet zich altijd in persoon bij den +agent aanmelden, ten einde zijn identiteit te bewijzen." + +"Hoe zoo? is dat noodig?" + +"Dat is noodzakelijk." + +"Waar is het bureel?" + +"Daar op den hoek van het plein," antwoordde de inspecteur, naar +een huis wijzende, dat niet meer dan tweehonderd schreden van hem +verwijderd was. + +"Dan zal ik mijn meester gaan halen, die het intusschen volstrekt +niet aangenaam zal vinden om zoo gestoord te worden." + +Toen groette de reiziger Fix en ging weer naar de stoomboot terug. + + + +ZEVENDE HOOFDSTUK. + +Dat alweer de nutteloosheid van een paspoort in politiezaken bewijst. + +De agent spoedde zich naar het consulaat. Hij werd terstond op zijn +dringende vraag om den consul te spreken, tot dezen toegelaten. + +"Mijnheer de consul," zeide hij, met de deur in het huis vallende, +"ik heb reden om te gelooven dat onze dief op de Mongolia is." + +En Fix vertelde wat er tusschen den bediende en hem was voorgevallen. + +"Mij is het wel, mijnheer Fix," antwoordde de consul, "en ik wil +het gezicht van zoo'n schurk wel eens zien. Maar misschien zal hij +niet eens aan mijn bureel komen, zoo hij 't is voor wien gij hem +houdt. Een dief is er niet op gesteld om eenigen indruk van zich +achter te laten, en bovendien is de formaliteit der viseering van +paspoorten niet verplichtend." + +"Mijnheer de consul," antwoordde de inspecteur, "zoo het een schrandere +kerel is, zooals men wel denken moet, dan zal hij komen!" + +"Om zijn paspoort te laten viseeren?" + +"Ja. De paspoorten dienen nergens anders toe dan om een fatsoenlijk +man in zijne bewegingen te hinderen en een schurk in zijne vlucht +behulpzaam te zijn. Ik ben overtuigd dat dit paspoort in orde zal zijn, +maar ik vertrouw dat gij het niet viseeren zult." + +"Wel waarom niet? Zoo het paspoort in orde is," antwoordde de consul, +"dan heb ik het recht niet om mijn visa te weigeren." + +"In elk geval, mijnheer de consul, ben ik wel genoodzaakt om dien +man hier te houden, totdat ik het bevel tot arrestatie uit Londen +ontvangen heb." + +"Wat dat betreft, mijnheer Fix, dat is uwe zaak," antwoordde de consul, +"maar ik heb daartoe geen recht...." + +De consul eindigde zijn volzin niet. Er werd geklopt en de klerk +kondigde twee vreemdelingen aan, waarvan een dezelfde bediende was, +waarmede de detective had staan praten. + +Het waren inderdaad de heer en zijn knecht. De eerste reikte zijn +paspoort over en vroeg eenvoudig, of de consul er zijn visa op wilde +stellen. + +Deze nam het paspoort en las het zeer aandachtig, terwijl Fix, die +in een hoek gezeten was, den vreemdeling gadesloeg of liever met de +oogen verslond. + +Toen de consul het stuk gelezen had, vroeg hij: "--Gij zijt mijnheer +Phileas Fogg, esquire?" + +"Ja, mijnheer," antwoordde de gentleman. + +"En deze man is uw bediende?" + +"Ja, een Franschman. Passepartout is zijn naam." + +"Gij komt uit Londen?" + +"Ja." + +"En gij gaat naar?" + +"Bombay." + +"Best, mijnheer. Gij weet dat deze formaliteit met uw paspoort onnoodig +is, en dat wij ook het vertoonen van het paspoort niet meer vorderen?" + +"Ik weet het, mijnheer," antwoordde Phileas Fogg, "maar ik wensch +door uw visa mijn reis naar Suez te constateeren." + +"Zooals gij wilt, mijnheer." + +Toen de consul het stuk geteekend en gedateerd had, drukte hij er zijn +stempel op. Fogg betaalde het visa, en na een koelen groet verliet +hij het bureel, gevolgd door zijn knecht. + +"Wat zegt ge er van?" vroeg de agent. + +"Wel," zeide de consul, "hij heeft het voorkomen van een fatsoenlijk +man." + +"Dat is wel mogelijk," antwoordde Fix; "maar dat is hier de quaestie +niet. Vindt gij niet, mijnheer de consul, dat deze kalme gentleman +trek voor trek gelijkt op den dief, waarvan ik het signalement heb +ontvangen?" + +"Ik geef het u toe; maar gij weet dat alle signalementen...." + +"Ik moet er het mijne van hebben," antwoordde Fix; "de knecht schijnt +mij minder ondoordringbaar toe dan de meester; bovendien is hij een +Franschman en Franschen praten graag. Tot straks, mijnheer de consul." + +Met die woorden ging de inspecteur heen om Passepartout op te zoeken. + +Toen Fogg het huis van den consul verlaten had, begaf hij zich naar +de aanlegplaats. Op eenigen afstand van het schip gekomen gaf hij +eenige bevelen aan Passepartout en verdween zelf in zijn hut aan +boord der Mongolia. Daar haalde hij zijn opschrijfboekje uit zijn +zak en schreef de volgende aanteekeningen: + +"Woensdag 2 October,'s avonds 8 uur en 45 minuten Londen verlaten. + +"Donderdag 3 October, 's morgens 7 uur 20 minuten te Parijs aangekomen. + +"Parijs verlaten donderdag morgen ten 8 ure en 40 minuten. + +"Te Turin over den Mont-Cenis aangekomen 4 October, vrijdag 's morgens +ten 6 ure 25 minuten. + +"Turin verlaten, vrijdag morgen 7 ure 20 minuten. + +"Zaterdag 5 October, 's middags 4 uur te Brindisi aangekomen. + +"Met de Mongolia verder gereisd zaterdag avond ten 5 ure. + +"Te Suez aangekomen, woensdag morgen 9 October ten 11 uur. + +"Totaal der uren van de reis: 156 1/2, en der dagen: 6 1/2. + +Fogg schreef deze datums op in een reisboek in kolommen verdeeld, +die aanduidden--van den 20en October tot den 21en December--de maand, +den dag, de uren van aankomst volgens de lijsten, en de uren van +werkelijke aankomst in de hoofdstations Parijs, Brindisi, Suez, +Bombay, Calcutta, Singapore, Hong-kong, Yokohama, San-Francisco, +New-York, Liverpool, Londen, en waarop men ook kon aanteekenen de +gewonnen of verloren uren in elke plaats, die men passeerde. Door +dit stelselmatig ingerichte reisboek kon men dus van alles rekenschap +geven, en Fogg wist altijd of hij voor of achter was. + +Hij schreef heden, woensdag 9 October, zijne aankomst, te Suez, die +overeenstemde met de aankomst volgens het plan, en waaruit bleek, +dat hij noch uren gewonnen, noch verloren had. + +Vervolgens liet hij zijn ontbijt in de hut brengen. Wat de stad betrof, +hij dacht er zelfs niet aan om haar te gaan zien, want hij behoorde +tot die soort van Engelschen, die het land dat zij doortrekken door +hunne bedienden laten bezoeken. + + + +ACHTSTE HOOFDSTUK. + +Waarin Passepartout een weinig meer spreekt dan hem misschien wel +betaamt. + +In weinig oogenblikken had Fix Passepartout ingehaald. Deze liep +te slenteren en rond te kijken, want hij voor zich achtte zich niet +verplicht om iets te zien. + +"Wel, vriend," zeide Fix, hem aansprekende, "is uw paspoort al +geviseerd?" + +"O, zijt gij het, mijnheer," antwoordde de Franschman, "ik dank u +nog wel. Alles is in orde." + +"En nu bekijkt gij de stad eens?" + +"Ja, maar wij reizen zoo gauw, dat het mij is alsof ik droom. Alzoo +zijn wij te Suez?" + +"Te Suez." + +"In Egypte?" + +"In Egypte, juist." + +"Dus in Afrika." + +"In Afrika?" + +"In Afrika!" herhaalde Passepartout. "Ik kan het niet +gelooven. Verbeeld u eens mijnheer, dat ik niet verder dacht te komen +dan Parijs, en die groote hoofdstad heb ik niet weer gezien dan van +zeven uur 's morgens tot acht uur veertig, van het noorderstation tot +het station van Lyon en dan nog door de raampjes van een rijtuig bij +een slagregen! Ja, ik heb er spijt van! Ik had zoo graag Père-Lachaise +en het Cirque in de Champs-Elysées nog eens weergezien." + +"Gij hebt dus wel veel haast?" vroeg de inspecteur van politie. + +"Ik niet, maar mijn meester. A propos, ik moet nog sokken en hemden +koopen! Wij hebben geen koffers bij ons; niets meer dan een valies." + +"Ik zal u naar een winkel brengen, waar gij alles van dien aard +kunt vinden." + +"Mijnheer," antwoordde Passepartout, "gij zijt wezenlijk de +hulpvaardigheid zelve." + +Al pratende wandelden zij samen verder. + +"Maak vooral dat ik niet te laat aan de boot kom!" + +"Gij hebt nog al den tijd," antwoordde Fix; "het is eerst twaalf uur!" + +Passepartout keek op zijn reusachtig horloge. + +"Twaalf uur," zeide hij. "Wel neen! het is negen uur twee en vijftig +minuten." + +"Uw horloge loopt achter," antwoordde Fix. + +"Mijn horloge! Een familiestuk dat al van mijn overgrootvader afkomstig +is! Het loopt geen vijf minuten in het jaar achter. Het is een echte +chronometer!" + +"Ik begrijp al hoe het komt," antwoordde Fix. "Gij hebt uw horloge +geregeld naar de londensche klok, die ongeveer twee uur verschilt +met die van Suez. Gij moet altijd zorgen uw horloge te regelen naar +de hoofdstad van het land, waarin gij u bevindt." + +"Ik! Aan mijn horloge komen!" riep Passepartout uit, "neen dat nooit!" + +"Wel, dan zal het ook niet in overeenstemming blijven met de zon." + +"Des te erger voor de zon, mijnheer! Zij is aan het kortste eind!" + +En de brave knecht borg met eene fiere beweging zijn horloge weer in +zijn vestjeszak. + +Eenige oogenblikken daarna begon Fix weer: + +"Gij hebt dus Londen zeer overhaast verlaten?" + +"Nu, dat geloof ik! Laatstleden woensdag avond tegen acht uur. Tegen +alle gewoonten in, kwam mijnheer Fogg op dat uur van zijn club terug +en om negen uur waren wij al op weg." + +"En waar gaat u meester dan naar toe?" + +"Altijd maar vooruit! Hij maakt de reis om de wereld!" + +"De reis om de wereld?" herhaalde Fix. + +"Ja, in tachtig dagen! Een weddenschap zooals hij beweert, maar +onder ons gezegd, geloof ik er niets van. Dat zou toch wat al te +dwaas zijn. Er steekt wat anders achter." + +"Zoo; dan is 't een zonderling, die mijnheer Fogg." + +"Dat zou ik denken." + +"Hij is dus rijk?" + +"Dat blijkt, en hij neemt een aardig duitje met zich mede, in geheel +nieuwe banknoten. Hij ziet ook op geen geld onder weg. Begrijp +eens! hij heeft een prachtigen prijs uitgeloofd aan den machinist +der Mongolia, als wij vóór den vastgestelden tijd te Bombay aankwamen!" + +"En gij zijt al lang bij uw meester?" + +"Ik!" antwoordde Passepartout, "ik ben pas den dag van ons vertrek +in zijn dienst getreden." + +Men kan gemakkelijk begrijpen welk een indruk deze mededeelingen +te weeg brachten op den reeds overspannen geest van den inspecteur +van politie. + +Dat overijlde vertrek uit Londen even na dien verbazend grooten +diefstal, en daarbij de haast om in verafgelegen landen te komen, dat +alles onder voorwendsel van een dwaze weddenschap, paste zoo volkomen +in elkaar, dat het Fix wel in zijn vermoeden moest versterken. Hij +deed den Franschman nog meer vertellen en verkreeg de zekerheid, +dat de knecht zijn meester volstrekt niet kende, dat Fogg zeer op +zich zelf te Londen leefde, en dat men den gentleman voor rijk hield, +zonder te weten waarmede hij zijn rijkdom verkregen had, dat het een +raadselachtig man was enz. Maar tegelijkertijd mocht Fix de zekerheid +erlangen dat Phileas Fogg niet te Suez aan land ging maar werkelijk +naar Bombay reisde. + +"Is Bombay nog ver af?" vroeg Passepartout. + +"Vrij ver," antwoordde de inspecteur, "nog ongeveer tien dagen +zeereis." + +"En waar ligt Bombay?" + +"In Indië." + +"In Azië?" + +"Natuurlijk." + +"Lieve hemel! Weet ge ... daar is iets dat mij geweldig hindert +... mijn kraan!" + +"Welke kraan?" + +"Mijn gaskraan, die ik vergeten heb uit te draaien en die nu voor mijne +rekening brandt. Ik heb uitgerekend dat zij in de vier en twintig uren +voor twee shillings verbrandt, juist zes stuivers meer dan ik verdien, +en gij begrijpt dat zoo de reis lang duurt...." + +Begreep Fix deze mededeeling over het gas? Het is niet waarschijnlijk; +hij hoorde er ook al niet meer naar, want hij wist nu wat hem te +doen stond. Zij waren thans aan den winkel gekomen. Fix liet zijn +metgezel binnen gaan om zijne boodschappen te doen, en beval hem aan +vooral niet te laat aan de Mongolia te komen. Hij zelf snelde toen +in allerijl naar het consulaat. + +Nu zijne overtuiging vaststond, kreeg Fix weer al zijn koelbloedigheid +terug. + +"Mijnheer," zeide hij tot den consul, "thans twijfel ik er niet +meer aan: het is de man, dien ik hebben moet. Hij laat zich voor +een zonderling doorgaan, die in tachtig dagen de reis om de wereld +wil doen." + +"Dan is hij al een heel slimme vogel," antwoordde de consul, "en +hij denkt weer in Londen terug te komen na de politie van de twee +werelddeelen van het spoor te hebben geleid." + +"Dat zullen we eens zien," antwoordde Fix. + +"Maar bedriegt ge u niet?" vroeg de consul nogmaals. + +"Neen; ik bedrieg mij niet." + +"Waarom zou deze dief er dan op gestaan hebben, om zijne passage te +Suez door een visa bewezen te hebben?" + +"Ja, waarom, dat weet ik niet, mijnheer de consul," antwoordde de +detective, "maar luister." + +En in korte woorden vertelde hij den hoofdinhoud van zijn gesprek +met den bediende van gemelden Fogg. + +"Waarlijk," zeide de consul, "alle vermoedens zijn tegen dien man. En +wat gaat gij nu beginnen?" + +"Naar Londen seinen, met het verzoek om mij een bevel tot +inhechtenisneming te zenden naar Bombay; mij op de Mongolia inschepen, +mijn dief tot in Indië volgen, en daar op engelsch grondgebied hem +zeer beleefd aan te spreken met mijn bevelschrift in de eene hand en +de andere op zijn schouder." + +Na deze woorden vertrok de inspecteur, en begaf hij zich naar het +telegraafkantoor. Daar zond hij den inspecteur der hoofdstad de +dépêche, die men kent. + +Een kwartier later ging Fix met zijne kleine bagage en een goed gevulde +beurs aan boord der Mongolia, en de snelle boot stak met volle vaart +de Roode Zee over. + + + +NEGENDE HOOFDSTUK. + +Waarin de Roode en de Indische Zee de plannen van Phileas Fogg schijnen +te begunstigen. + +De afstand tusschen Suez en Aden is, precies berekend, dertien +honderd tien mijlen, en de Maatschappij staat aan elke mailboot +een tijdsverloop van honderd dertig uren toe om dit traject af te +leggen. De Mongolia, wier vuur zeer goed onderhouden werd, stoomde +altijd met die snelheid om binnen de vastgestelde uren aan te komen. + +Bijna alle passagiers waren te Brindisi ingescheept en gingen naar +Indië. Sommigen begaven zich naar Bombay, anderen naar Calcutta, +maar altijd over Bombay, want sedert een spoorweg de geheele breedte +van het indische schiereiland doorsnijdt, is het niet meer noodig de +zuidelijke punt Ceylon om te varen. + +Onder de reizigers der Mongolia waren verschillende burgerlijke +ambtenaren en officieren van allerlei rang. Van dezen behoorden +er eenigen tot het eigenlijk gezegde engelsche leger; anderen +commandeerden de inlandsche troepen, bestaande uit cipayers. Allen +waren hoog bezoldigd, zelfs nu het Gouvernement de rechten en lasten +van de voormalige Indische Compagnie heeft overgenomen. Tweede +luitenants hadden f 3,500, brigade-generaals f 30,000, generaals f + 50,000. De traktementen der burgerlijke ambtenaren zijn nog hooger. De +minste ambtenaren hebben f 6,000;--rechters f 30,000, presidenten van +gerechtshoven f 125,000, gouverneurs f 150,000, de gouverneur-generaal +f 300,000. + +Men leefde dus zeer goed aan boord der Mongolia in dezen kring +van ambtenaren, waarbij zich nog eenige jonge Engelschen voegden, +die een millioen te verteren hadden, en die in verre landen +hunne handelskantoren gingen vestigen. De "purser," de vertrouwde +persoon der Compagnie, gelijk in rang met den kapitein, deed alles +op groote schaal. Aan het ontbijt, aan den lunch, ten twee uur, +aan het middagmaal te half zes, het souper ten acht ure, bogen de +tafels bijna onder de schotels warm vleesch en verdere gerechten, +die door de slagers en den kok der mailboot geleverd werden. Onder +de vrouwelijke passagiers waren er eenige, die tweemaal daags haar +toilet veranderden. Men maakte muziek, men danste zelfs, als de zee het +veroorloofde. Maar de Roode Zee is grillig en dikwijls zeer onstuimig, +zooals alle lange, smalle zeeën. Als de wind, hetzij van den kant van +Azië kwam of van Afrika, slingerde de Mongolia, het lange stoomschip, +geducht, daar zij de zee dwars inkreeg. De dames verdwenen dan in +hare hutten, de piano werd niet bespeeld en natuurlijk eindigde +dan ook het zingen en dansen. En toch, ondanks al die rukwinden en +de deining, zette de mailboot, voortgedreven door haar ontzaglijk +groot stoomwerktuig, zonder vertraging de reis naar de straat van +Bab-el-Mandeb voort. + +Wat deed Phileas Fogg wel gedurende de reis? Men zou denken, dat hij +altijd angstig en onrustig zich bezig hield met de veranderingen +van den wind, die misschien nadeelig voor zijne reis konden zijn, +of eene onverwachte beweging konden veroorzaken, welke de machine +gevaar deed loopen onklaar te worden; in één woord met alle mogelijke +gebeurtenissen, die de Mongolia konden noodzaken om in een van de +havens binnen te loopen, zoodat zijne reis langer zou duren. + +Volstrekt niet, of althans in zeer geringe mate. De gentleman dacht +wel eens aan zulke mogelijkheden, maar hij bleef altijd de kalme +onbeweeglijke man, het onverstoorbare lid der Reform-club, wien geen +ongeluk of toeval kon verrassen. Hij scheen niet meer aangedaan dan +de chronometer aan boord. Men zag hem zelden op het dek. Hij gaf +zich volstrekt geen moeite om de Roode Zee gade te slaan, zoo rijk +aan herinneringen, het tooneel van de eerste gebeurtenissen in de +geschiedenis der menschheid. Hij ging niet naar boven om de fraaie +steden te zien liggen, die gezaaid zijn langs hare oevers, en waarvan +de schilderachtige omtrekken zich somtijds tegen den gezichteinder +teekenen. Hij droomde zelfs niet van de gevaren van deze arabische +golf, waarvan de oude geschiedschrijvers Strabo, Arianus, Arthemidores, +Edrisi zooveel akeligheden hebben verhaald en waarop de zeelieden zich +nooit waagden zonder door zoenoffers hunne reis te hebben geheiligd. + +Wat deed dan toch deze zonderling, die op de Mongolia gevangen +zat? Vooreerst gebruikte hij zijn vier dinés daags, zonder dat eenige +slingering of schommeling eene zoo goed georganiseerde constitutie +in de war kon brengen. En vervolgens whistte hij. + +Ja! Hij had partners aangetroffen, die even dol op het spel waren +als hij; een ambtenaar der belastingen, die zich weder naar zijn post +te Goa begaf, een predikant, den eerwaarden Decimus Smith, die naar +Bombay terugkeerde, en een brigade-generaal van het britsche leger, +die zijn regiment te Benares opzocht. Deze drie passagiers hadden voor +het whisten denzelfden hartstocht als Phileas Fogg, en zij speelden +uren lang zonder een woord te spreken. + +Wat Passepartout aangaat, die tot nog toe geen last had gehad van +zeeziekte, hij was den geheelen dag in zijne hut op de voorplecht, en +ook hij at met evenveel lust als zijn meester. Hij zou er het zijne +maar van nemen. Goed gevoed, goed gehuisvest, zag hij de wereld en +hield zich overtuigd, dat al deze dwaasheden te Bombay wel een einde +zouden nemen. + +Den dag van het vertrek van Suez, den 29en October, ontmoette hij +tot zijne blijdschap den gedienstigen heer, tot wien hij zich op den +afrikaanschen bodem gericht had. + +"Als ik mij niet vergis, mijnheer," zeide hij, met zijn beminnelijksten +glimlach Fix aansprekende, "zijt gij dezelfde heer die zoo vriendelijk +waart mij te Suez te helpen." + +"Inderdaad," antwoordde de detective, "ik herken u: gij zijt de +bediende van dien zonderlingen Engelschman." + +"Juist...!" + +"Ik heet Fix." + +"Mijnheer Fix," zeide Passepartout. "Ik ben verheugd u hier aan boord +weer te vinden. Waar gaat gij naar toe?" + +"Wel, evenals gij, naar Bombay." + +"Des te beter. Hebt gij al meer die reis gemaakt?" + +"Verscheidene malen," antwoordde Fix. "Ik ben agent van de +Peninsular-Company." + +"Dus zijt gij in Indië bekend?" + +"Wel zeker...." antwoordde Fix, die niet te ver wilde gaan. + +"En daar is alles zeer merkwaardig?" + +"Zeer merkwaardig. Moskeën, minaretten, tempels, fakirs, afgodsbeelden, +tijgers, slangen, bayadères! Maar het is te hopen dat gij daar lang +genoeg blijft om het land te zien." + +"Ik hoop het, mijnheer Fix. Gij begrijpt dat het toch niet te vergen +is van een man met gezond verstand om zijn leven te slijten met over +te springen van een boot in een spoortrein en van een spoortrein in +een boot, onder voorwendsel de reis om de wereld te maken in tachtig +dagen. Ik twijfel er niet aan of al die gymnastiek zal te Bombay +wel eindigen." + +"Is mijnheer Fogg welvarend?" vroeg Fix op zijn natuurlijksten toon. + +"Zeer welvarend, mijnheer Fix, en ik ook. Ik eet als een wolf, die +in langen tijd niets gehad heeft. Het is zeker de zeelucht." + +"Uw meester zie ik nooit op het dek." + +"Neen, nooit. Hij is niet nieuwsgierig." + +"Weet ge wel, mijnheer Passepartout, dat deze beweerde reis om de +wereld wel een geheime zending kon verbergen ... bij voorbeeld een +diplomatieke missie." + +"Op mijn woord, mijnheer Fix, daar weet ik niets van; dat moet ik +u eerlijk bekennen, en het is mij ook geen halve kroon waard om het +te weten." + +Na deze ontmoeting spraken Fix en Passepartout nog dikwijls samen. De +inspecteur van politie scheen er prijs op te stellen, om met den +bediende van den heer Fogg goede vrienden te worden. Dit kon hem bij +voorkomende gelegenheid te pas komen. Hij bood hem dan ook dikwijls +in de koffiekamer der Mongolia een glas whisky of pale-ale aan, dat +de goede jongen altijd zonder eenigen omslag aannam en dikwijls ook +beantwoordde om geen verplichting te maken; hij vond dien Fix een +zeer beleefd gentleman. + +Onderwijl ging de mailboot snel vooruit. Den 13en had men Mokka in +het gezicht, dat in een ring van verwoeste muren scheen te liggen, +waarboven eenige groene dadelboomen. In de verte ontdekte men tegen de +bergen de uitgestrekte koffievelden. Passepartout was in verrukking +toen hij deze beroemde stad zag, en hij vond zelfs dat zij met hare +ronde muren en geslechte vesting, die tot oor moest dienen, veel op +een reusachtige kop koffie geleek. + +Den volgenden nacht passeerde de Mongolia de straat Bab-el-Mandeb, +welke arabische naam beteekent: Poort der Tranen, en den anderen +morgen, den 14en liep zij te Steamer-Point ten noordwesten van de +reede van Aden binnen. Hier moest zij weder brandstof opdoen. + +Een ernstige en belangrijke zaak is de zorg voor de steenkolen +der mailbooten, op zulke afstanden van de plaats waar zij worden +gedolven. Voor de Peninsular-Company is dit eene jaarlijksche uitgave +van acht honderd duizend pond sterling, want men heeft op verscheidene +punten in die ver verwijderde zeeën depots moeten vestigen en daar +kost het hectoliter kolen veertig gulden. + +De Mongolia had nog zestien honderd vijftig mijlen af te leggen vòor +zij Bombay bereikte en moest vier uur te Steamer-Point blijven, om haar +voorraad in te nemen. Maar dit oponthoud kon aan het programma van Fogg +volstrekt geen nadeel doen. Dit alles had men berekend. Daarenboven +was de Mongolia, in plaats van in den morgen van den 15en October +te Aden te komen, reeds den 14en aldaar gearriveerd. Dit was dus een +winst van vijftien uren. + +Fogg en zijn bediende gingen nu aan land. De gentleman wilde zijn +paspoort laten viseeren. Fix volgde hem onopgemerkt. Toen deze +formaliteit afgeloopen was, keerde Phileas Fogg weer naar boord terug, +om daar zijn geschorst spel te hervatten. + +Passepartout slenterde, volgens gewoonte, door de stad, tusschen +Somanlis, Banianen, Perzen, Joden, Arabieren en Europeanen, die de +25,000 inwoners van Aden uitmaken. Hij bewonderde de versterkingen, +die deze stad tot een Gibraltar der Indische Zee maken, en de prachtige +waterleidingen, waaraan de engelsche ingenieurs, twee duizend jaren +na die van koning Salomo, arbeidden. + +"Zeer-merkwaardig! zeer merkwaardig!" mompelde Passepartout bij zich +zelven, toen hij weer aan boord was. "Ik zie dat het zeer nuttig is +om te reizen, wanneer men iets nieuws wil zien." + +Ten zes ure des avonds stoomde de Mongolia weder voort en was spoedig +in de Indische Zee. Er waren haar nog honderd acht en zestig uren +toegestaan, om den weg van Aden naar Bombay af te leggen. De Indische +Zee was haar ook verder zeer gunstig. De wind bleef noord-west. De +zeilen kwamen den stoom te hulp. + +Het schip, dat nu zwaarder belast was, slingerde minder. De passagiers +kwamen in nieuwe toiletten op het dek. Het zingen en dansen nam weer +een aanvang. De reis werd dus onder de gunstigste omstandigheden +volbracht. Passepartout was zeer ingenomen met den aangenamen +reisgenoot, dien het toeval hem in den persoon van Fix verschaft had. + +Zondag 20 October, tegen 12 uur, kreeg men de indische kust in 't +gezicht. Twee uur later kwam de loods aan boord der Mongolia. Aan den +horizon teekenden zich de bergen schilderachtig tegen den donkeren +hemel af. Weldra zag men de palmen, die boven de stad uitstaken. De +mailboot stoomde de haven binnen, welke gevormd wordt door de eilanden +Salsette, Colaba, Elephanto en Butcher en ten half vijf lag zij voor +de kade van Bombay. + +Phileas Fogg had dien dag zijn drie en dertigsten robber gespeeld; +zijn partner en hij hadden door vernuftige berekening schlem gemaakt. + +De Mongolia moest eerst den 22en October te Bombay aankomen. Zij kwam +er den 20en, dus had men sedert het vertrek uit Londen twee dagen +gewonnen, wat Phileas Fogg niet naliet terstond in zijn register +te vermelden. + + + +TIENDE HOOFDSTUK. + +Waarin Passepartout maar al te blij is dat hij met het verlies zijner +schoenen er af komt. + +Iedereen weet dat Indië, deze groote omgekeerde driehoek, wiens basis +in het noorden en toppunt in het zuiden gelegen is, een oppervlakte +heeft van veertien honderd duizend vierkante mijlen, en een zeer +ongelijk verspreide bevolking telt van honderd tachtig millioen +inwoners. Het britsche Gouvernement oefent onbepaald gezag uit over +een zeker gedeelte van dit onmetelijke land, en heeft te Calcutta +een gouverneur-generaal, als ook gouverneurs te Madras, Bombay en +Bengalen en een luitenant-gouverneur te Agra. + +Maar eigenlijk Engelsch-Indië heeft niet meer dan een oppervlakte +van zeven honderd duizend vierkante mijlen, met een bevolking van +honderd a honderd tien millioen inwoners. Daaruit blijkt genoegzaam, +dat de koningin over een aanzienlijk deel van dit grondgebied niet +regeert, en inderdaad, de woeste en geduchte hindoesche rajahs in +het binnenland zijn nog geheel onafhankelijk. + +Sedert 1576--toen de eerste engelsche kolonie gesticht werd op de +plek waar het tegenwoordige Madras ligt--tot het jaar, waarin onder +de Cipayers een groote opstand plaats had, was de beroemde Indische +Compagnie alvermogend. Zij annexeerde langzamerhand de verschillende +provinciën, die zij van de rajahs kocht tegen renten, welke zij niet +of bijna niet betaalde; zij stelde haren gouverneur-generaal en alle +verdere ambtenaren in burgerlijke of militaire betrekkingen aan; +maar nu is zij te niet gegaan, en de engelsche bezittingen in Indië +behooren rechtstreeks aan de kroon. + +Het karakter des lands, de zeden, de ethnographische indeeling van dit +uitgestrekte schiereiland wijzigen zich elken dag. Voorheen reisde +men er met verschillende ouderwetsche vervoermiddelen, te paard, te +voet, met karren, kruiwagens, draagstoelen, op den rug van bedienden, +in koetsen enz. Thans zijn het stoombooten, die met groote snelheid +den Indus en den Ganges bevaren, terwijl een spoorweg Indië in zijne +geheele breedte doorsnijdt en zich in verschillende takken splitst, +zoodat Bombay en Calcutta slechts drie dagen van elkaar verwijderd +zijn. + +De spoorweg doorsnijdt Indië niet in eene rechte lijn; de afstand +hemelsbreed is niet meer dan duizend of elf honderd mijlen en de +treinen, die slechts met een matige snelheid rijden, zouden geen +drie dagen noodig hebben om het van het eene einde naar het andere +einde over te steken; maar deze afstand wordt wel een derde grooter +door de bocht over Allahabad, dat in het noorden van het schiereiland +is gelegen. + +Ziehier in het kort de richting van den Great Indian Peninsular +Railway. Wanneer hij het eiland Bombay verlaat, passeert hij Salsette, +komt op het vasteland juist tegenover Tannah, doorsnijdt het oostelijk +gedeelte van de bergketen Ghâtes, strekt zich vervolgens naar het +noorden uit tot aan Burhampore, slingert zich door het nagenoeg +onafhankelijke landschap van Bundelkund, buigt zich tot Allahabad en +dan naar het oosten, ontmoet daar den Ganges bij Benares, verwijdert +er zich een weinig van, om vervolgens weder door het zuid-oosten over +Burdivan en de fransche stad Chandernagor te Calcutta te eindigen. + +Het was 's namiddags half vijf toen de Mongolia te Bombay aankwam, +en de trein naar Calcutta vertrok precies om acht uur. + +Mijnheer Fogg nam dus van zijne medespelers afscheid, verliet +de mailboot, gaf aan zijn bediende eenige inlichtingen omtrent +boodschappen, die deze te doen had, en beval hem zeer uitdrukkelijk +aan om vooral vóór acht uur aan het station te wezen; en met zijn +gelijkmatigen tred, den slinger van een klok gelijk, begaf hij zich +naar het bureel voor de paspoorten. + +Te Bombay dacht hij er evenmin aan om iets te gaan zien van de +wonderen, noch het stadhuis, noch de prachtige bibliotheek, noch de +vesting, noch de dokken, noch de katoenmarkt, noch de winkels, noch +de moskeeën, noch de synagogen, noch de armenische kerken, noch den +prachtigen afgodstempel van Malabar-hill, versierd met zijne twee +veelhoekige torens. Hij bezichtigde ook niet de meesterstukken van +ivoor, noch die geheimzinnige onderaardsche begraafplaatsen, welke +aan de zuid-oostzijde der reede verborgen zijn, noch de kanherische +grotten op het eiland Salsette, bewonderenswaardige overblijfselen +der boeddhistische bouwkunde. Niets van dat alles. Toen hij van het +bureel der paspoorten terugkwam, begaf Phileas Fogg zich bedaard naar +het station en ging daar dineeren. Onder de verschillende gerechten +prees de kastelein hem zeer aan een ragout van inheemsche konijnen, +die uitstekend moest wezen. + +Phileas Fogg bestelde zulk een konijnenragout, proefde dien +zeer nauwkeurig, maar ondanks zijne gekruide saus, vond hij hem +afschuwelijk. + +Hij liet den logementhouder komen. + +"Mijnheer," zeide hij, hem strak aanziende, "is dat konijn?" + +"Ja, mylord," antwoordde deze zonder blikken of blozen. + +"En het heeft niet gemauwd, toen men het doodde?" + +"Gemauwd! Maar! mylord! een konijn! Ik bezweer u...." + +"Mijnheer de logementhouder," hernam Phileas Fogg koel, "zweer niet, +maar herinner u slechts dit: vroeger werden de katten in Indië als +heilige dieren beschouwd. Dat was een goede tijd." + +"Voor de katten, mylord?" + +"En ook voor de reizigers." + +Toen Fogg deze opmerking gemaakt had, vervolgde hij rustig zijn diner. + +Eenige oogenblikken na den heer Fogg, kwam ook de inspecteur Fix, +die eveneens de Mongolia verlaten had, bij den directeur van politie +te Bombay. Hij maakte zich als detective bekend, alsmede de zending +waarmede hij belast was, en zijn toestand tegenover den vermoedelijken +dief. Toen vroeg hij of men een bevel tot inhechtenisneming ontvangen +had? + +Men had niets ontvangen. Ook kon dat bevel nog niet zijn aangekomen, +daar het eerst na Fogg moest zijn afgezonden. + +Fix was zeer teleurgesteld. Hij vorderde van den directeur een bevel +tot inhechtenisneming van den heer Fogg. De directeur weigerde. De +zaak betrof de politie in de hoofdstad en deze alleen kon dus ook +het bevel uitvaardigen. Deze vastheid van beginselen, deze strenge +inachtneming der wet is zeer verklaarbaar door de engelsche zeden, die, +in zake van persoonlijke vrijheid, volstrekt geen willekeur toelaten. + +Fix drong er ook niet meer op aan, en begreep dat hij het bevel +tot inhechtenisneming moest afwachten. Maar hij besloot toch zijn +geheimzinnigen schurk niet uit het oog te verliezen, zoolang deze +te Bombay vertoefde. Hij twijfelde er niet aan of Phileas Fogg zou +eenige dagen te Bombay blijven,--men weet, dit was ook Passepartout's +overtuiging--zoodat het bevel van inhechtenisneming nog altijd vroeg +genoeg zou aankomen. + +Maar na de laatste bevelen, die zijn meester hem gegeven had, toen +hij de Mongolia verliet, begreep Passepartout wel, dat het te Bombay +evenzoo zou gaan als te Suez en te Parijs: dat de reis hier niet zou +eindigen en zij ten minste nog tot Calcutta zou worden voortgezet +en misschien nog wel verder. Hij begon zich dan ook af te vragen of +die weddenschap niet ernstig was gemeend en of het noodlot hem niet +medesleepte--hem die zoo rustig hoopte te leven--om een reis om de +wereld te maken in tachtig dagen. + +In afwachting wandelde hij na eenige hemden en sokken gekocht te +hebben, de straten van Bombay eens door. Er heerschte groote drukte, +en te midden van Europeanen van elken landaard, zag hij Perzen met +puntige mutsen, Bunhyas met ronde tulbanden, Armeniërs met lange +kleederen, Parsis met zwarte bisschopsmutsen enz. Het was juist het +feest, gevierd door de Parsis of Goeboes die rechtstreeks afstamden +van de volgelingen van Zoroaster, welke de meest nijvere, beschaafde, +ontwikkelde en aan hun landaard getrouwe Hindoes zijn en tot welk ras +de rijkste kooplieden onder de inboorlingen van Bombay behoorden. Dien +dag vierden zij een soort van godsdienstig carnaval met optochten +en allerlei vermakelijkheden, waarbij ook bayadères tegenwoordig +waren in rooskleurige tulle gekleed, behangen met goud en zilver, +en die op de tonen der viool en van den tam-tam bewonderenswaardig +dansten, ofschoon zij geen oogenblik de regelen der welvoegelijkheid +overschreden. Het zal wel overbodig zijn te zeggen, dat Passepartout +deze merkwaardige plechtigheden beschouwde met wijd opengespalkte oogen +en ooren om des te beter te zien en te hooren, en dat zijne houding en +zijn gelaat volkomen geleken op die van een kind, dat pas kwam kijken. + +Ongelukkig voor hem en voor zijn meester, wiens reis hij dreigde in +gevaar te brengen, dreef hem zijne nieuwsgierigheid verder dan hem +wel betaamde. + +Wel begaf Passepartout, na dit carneval der Parsis nog eenigen tijd te +hebben aanschouwd, zich naar het station, maar toen hij het prachtige +afgodsbeeld van Malabarhill voorbij ging, rees het noodlottige plan bij +hem op, om het inwendige ook eens te bezichtigen. Twee dingen waren +hem evenwel geheel onbekend: ten eerste dat de toegang tot sommige +hindoesche afgodstempels den christen verboden is, en ten tweede, +dat de geloovigen er zelven niet mogen ingaan zonder hunne schoenen +aan de deur uit te doen. Men moet hierbij opmerken, dat het engelsche +Gouvernement, om politieke redenen, den godsdienst van dit land +eerbiedigt en tot in de kleinste bijzonderheden koel doet eerbiedigen, +en dat een ieder, die deze regels overtreedt, streng gestraft wordt. + +Passepartout, die volstrekt geen kwaad vermoedde en als een onnoozel +reiziger het inwendige van Malabar-hill met zijn verblindende +brahmaansche versierselen van klatergoud bewonderde, werd plotseling op +de geheiligde steenen geworpen. Drie priesters snelden in vreeselijke +woede naar hem toe, trokken hem zijne schoenen en kousen uit en +begonnen hem duchtig te slaan, waarbij zij onverstaanbare kreten +deden hooren. + +Maar de vlugge en sterke Franschman was met een sprong weder op +de been, en met een stomp en een schop wierp hij twee van zijne +tegenstanders op den grond, die erg in hun lange kleederen verward +geraakten, waarop hij zoo gauw hij kon den tempel uitliep, zoodat hij +al spoedig den anderen Hindoe vooruit was, die hem was nageloopen en +het volk op hem aanhitste. + +Vijf minuten voor achten, dus slechts eenige minuten voor het vertrek +van den trein, kwam Passepartout, blootshoofd, barrevoets, in de +verwarring zijn pakje met boodschappen verloren hebbende, aan het +station van den Great Indian Peninsular Railway. + +Toen Fix aan de aanlegplaats kwam, was hij Fogg gevolgd naar het +station. Hij begreep dat de schurk Bombay ging verlaten. Hij had +terstond zijn plan gevormd en wel om hem te volgen tot Calcutta en, +zoo het noodig was, nog verder. Passepartout zag Fix niet, daar deze +zich schuil hield, maar Fix hoorde Passepartout zijn lotgevallen in +korte woorden aan zijn meester vertellen. + +"Ik hoop dat dit u niet meer gebeuren zal," antwoordde Fogg bedaard, +en nam plaats in een der waggons. + +De arme knecht volgde met bloote voeten en nog geheel verslagen, +zonder een woord te spreken, zijn meester. Fix ging in een anderen +waggon, toen eensklaps een gedachte hem weerhield en zijn plan van +vertrek wijzigde. + +"Neen," zeide hij, "ik blijf: een vergrijp op het engelsch +grondgebied.... Ik heb mijn man." + +Op dit oogenblik deed de locomotief een schel gefluit hooren en de +trein verdween in de duisternis. + + + +ELFDE HOOFDSTUK. + +Waarin Phileas Fogg voor een ongeloofelijken prijs eene reisgelegenheid +aanschaft. + +De trein was op het uur vertrokken, dat door het reglement was +bepaald. Hij voerde een zeker aantal reizigers mede, eenige officieren, +burgerlijke ambtenaren en kooplieden in opium en indigo, die zich om +handelszaken naar het oostelijk gedeelte van het schiereiland begaven. + +Passepartout was in denzelfden coupé gezeten als zijn meester. In +een anderen hoek zat een derde reiziger. Deze was de brigade-generaal +Francis Cromarty, een der whistspelers op de reis van Suez naar Bombay, +die zich naar zijne troepen te Benarès begaf. + +De heer Francis Cromarty was een lang, blond man van vijftig jaar +ongeveer, die zich bijzonder onderscheiden had tijdens den opstand +der cipayers en voor een inboorling kon doorgaan. Van zijne vroegste +jeugd af had hij in Indië geleefd en slechts zelden had hij zich in +het moederland vertoond. Hij was een zeer geleerd man, die volgaarne +allerlei merkwaardige bijzonderheden zou hebben medegedeeld omtrent +de gewoonten, de geschiedenis en het bestuur van Indië, indien +Phileas Fogg de man ware geweest om hem die te vragen. Maar deze +vroeg niets. Fogg reisde niet, hij beschreef slechts een omtrek. Hij +was een vast lichaam, een kring beschrijvende rondom den aardbol, +volgens de wetten der werktuigkunde. Op dit oogenblik berekende hij +bij zichzelven hoeveel uren hij sedert zijn vertrek uit Londen had +afgelegd en hij zou zich in de handen hebben gewreven, indien het in +zijn aard gelegen had zulk eene nuttelooze beweging te maken. + +De heer Francis Cromarty had de zonderlingheid van zijn reisgezel +zeer goed opgemerkt, al had hij hem slechts kunnen bestudeeren +met de whistkaarten in de hand. Hij had dus recht te vragen of er +een menschelijk hart klopte onder dit koude omhulsel, of Phileas +Fogg een gemoed had, vatbaar voor de schoonheden en voor zedelijke +natuur. Voor hem was dit nog twijfelachtig. Van alle zonderlingen, +die de generaal ontmoet had, was er geen een te vergelijken met dit +voortbrengsel der wiskundige wetenschappen. + +Philias Fogg had tegenover den heer Francis Cromarty geen geheim +gemaakt van zijne reis om de wereld noch van de voorwaarden, waaronder +hij die volbracht. De generaal zag in die weddenschap slechts eene +buitensporigheid zonder nut, waaraan vooral ontbrak het "rond gaan +goeddoende", dat elk redelijk man moet bezielen. Zooals deze gentleman +reisde, ging hij bepaald rond zonder iets te doen, voor zich zelven +zoo min als voor anderen. + +Een uur nadat hij Bombay had verlaten, had de trein de viaducts +gepasseerd, het eiland Salsette doorsneden en volgde hij den weg over +het vasteland. Bij het station Callian liet hij rechts den tak liggen +die over Kandallah en Pounah naar het zuidoosten van Indië loopt, +en bereikte hij het station Pauwell. Daar drong hij het oostelijk +Ghates-gebergte met zijne vele ketenen binnen, waarvan de onderste +zijden van basalt zijn gevormd en de kruinen met dennenbosschen +zijn begroeid. + +Van tijd tot tijd wisselden Phileas Fogg en Francis Cromarty een +enkel woord. Op dit punt vatte de generaal het gesprek weder op, +dat telkens afgebroken was en zeide: + +"Vóor eenige jaren, mijnheer Fogg, zoudt gij op deze plek een oponthoud +hebben gevonden, dat uwe reis onmogelijk had gemaakt." + +"Waarom, mijnheer Francis?" + +"Omdat de trein ophield aan den voet van dit gebergte, dat men in een +palankijn of op een bergpaard had moeten oversteken tot het station +Kandallah op de tegenover liggende helling." + +"Dit oponthoud zou volstrekt geen beletsel zijn geweest voor het +nakomen van het programma mijner reis," antwoordde Fogg; "ik heb wel +degelijk op eenige hinderpalen gerekend." + +"Intusschen, mijnheer Fogg," hervatte de generaal, "hebt gij toch +gevaar geloopen u eene groote moeielijkheid op den hals te halen door +dat avontuur van uw bediende." + +Passepartout, die zijne voeten onder zijn reisdeken had verborgen, +sliep gerust en dacht er niet aan dat het gesprek hem gold. + +"Het engelsch gouvernement," ging sir Francis voort, "is zeer streng, +en terecht, voor zulke overtredingen. Het stelt er boven alles prijs +op, dat men de zeden en den godsdienst der Hindoes eerbiedigt en als +men uw bediende gevangen genomen had...." + +"Welnu, als hij gevangen was genomen," antwoordde Fogg, zou hij +veroordeeld zijn en zijne straf hebben ondergaan en daarna weder +rustig naar Europa zijn teruggekeerd. Ik zie volstrekt niet in, +in welk opzicht dit de reis van zijn meester had kunnen vertragen." + +Daarop hield het gesprek weder op. Gedurende den nacht trok men +het Ghates-gebergte door en kwam men te Nassik aan. Den volgenden +morgen, 21 October, doorsneed men een betrekkelijk vlak land, door het +grondgebied van Khandeish gevormd. De welbebouwde streek was bezaaid +met dorpen, waarboven de minaret der pagode de plaats innam van den +kerktoren in Europa. Tallooze beken, voor het meerendeel uitloopende +in de Godavery, besproeiden deze vruchtbare vlakte. + +Toen Passepartout ontwaakte en om zich heen zag, kon hij zich niet +voorstellen dat hij in een trein van den Great-Peninsular-Railway het +land der Hindoes dwars doorsneed. Het scheen hem ondenkbaar toe en toch +was het maar al te waar. De locomotief door een britschen machinist +bestuurd en gestookt met engelsche steenkolen stootte hare rookwolken +uit, die langzaam nedersloegen op de katoen-, tabaks-, muskaat-, +kruidnagel- en peper-plantages. Zij slingerden zich spiraalsgewijze om +de groepen palmboomen, waartusschen men de schilderachtige bungalows +ontwaarde, alsmede eenige viharis, eene soort van verlaten kloosters +en prachtige tempels, bedekt met de rijke ornamenten der indische +bouwkunde. Dan weder waren het vlakten, die zich tot den horizon +uitstrekten, begroeide moerassen waarin slangen en tijgers huisden, +welke verschrikt de vlucht namen voor het dreunen van den trein en +eindelijk bosschen, die door den spoorweg waren doorsneden en waarin +de olifanten met peinzenden blik de wagens gadesloegen, welke in +toomelooze vaart voorbij snelden. + +Na het station Mallegaum te hebben aangedaan, passeerden de reizigers +die noodlottige streek wier bodem zoo vaak gedrenkt was met het +bloed, door de volgelingen der godin Kali vergoten. Niet ver van daar +verhieven zich Ellora en zijne bewonderenswaardige pagoden en verder +het beroemde Aurengabad, de hoofdplaats van den wreeden Aurengzeba, dat +thans de onbeduidende hoofdplaats is van een der afgelegen provinciën +van het rijk Nizam. Hier was het, dat Feringha, het hoofd der Thugs, +de koning der worgers, zijne heerschappij uitoefende. Die moordenaars +vormden eene geheime vereeniging, welke ter eere van de godin van +den Dood, haar menschen van elken leeftijd offerden zonder bloed te +vergieten en er was een tijd, dat men geen plek vond, waaronder niet +een lijk was begraven. Het Britsche Gouvernement heeft deze moorden +wel in aanzienlijke mate kunnen beteugelen, maar het vreeselijk +genootschap bestaat toch nog en heeft niet opgehouden te werken. + +Ten half een hield de trein stil aan het station van Burhampore; +daar kon zich Passepartout tegen zeer hoogen prijs een paar schoenen +koopen, bezet met valsche paarlen, die hij met een onverholen gevoel +van ijdelheid aantrok. + +De reizigers ontbeten in allerijl en zetten de reis voort naar het +station van Assurghur, na eerst een poos lang den oever te hebben +gevolgd van de Tapy, eene kleine rivier, welke in de golf van Cambaye +stort, in de nabijheid van Surate. + +Het is hier de geschikte plaats om mede te deelen wat er in den +geest van Passepartout omging. Tot aan zijne komst te Bombay had hij +geloofd en had hij kunnen gelooven, dat daarmede de zaak zou zijn +afgeloopen. Maar sedert hij in volle vaart Indië doorkliefde, had er +eene omkeering in zijn geest plaats gehad. Zijn natuurlijke aanleg was +weder geheel bovengekomen. De phantastische denkbeelden zijner jeugd +herleefden in hem en hij geloofde in ernst aan de plannen van zijn +meester; hij geloofde aan het wezenlijk bestaan van de weddenschap +en dus ook aan die reis om de wereld en aan het maximum van tijd, dat +niet mocht worden overschreden. Reeds begon hij zich ongerust te maken +over een mogelijk oponthoud, over ongelukken, die hun onderweg konden +overkomen. Het was of hij zelf belang had in die weddenschap en hij +sidderde bij de gedachte, dat hij zelf de verwezenlijking in gevaar +had kunnen brengen door zijne onvergeeflijke nieuwsgierigheid. Hij +was dan ook veel onrustiger dan Fogg, wiens flegmatiek karakter hem +niet ten deel was gevallen. Hij telde en telde nogmaals de dagen, +die waren verloopen, verwenschte de halten van den trein, die hij +van traagheid beschuldigde, terwijl hij er in zijn binnenste Fogg +een verwijt van maakte, dat hij geen premie aan den machinist had +uitgeloofd. De goede man wist niet, dat wat mogelijk is op eene +mailboot, niet mogelijk is op eene spoortrein, waarvan de snelheid +door het reglement wordt bepaald. + +Tegen den avond kwam men in de engte van het Sutpore gebergte dat het +grondgebied van Khandeish scheidt van dat van Bundelkund. Den anderen +morgen, 22 October, toen de heer Francis Cromarty vroeg hoe laat het +was, raadpleegde Passepartout zijn horloge en antwoordde, dat het drie +uren in den morgen was. Dat beroemde horloge, nog altijd geregeld naar +den meridiaan over Greenwich, dat zeven en zestig graden westelijker +ligt, liep vier uren achter en moest ook vier uren achterloopen. + +Sir Francis herleidde dus het uur door Passepartout opgegeven tot den +werkelijken tijd en maakte hem dezelfde opmerking als reeds vroeger +Fix had gemaakt. Hij trachtte hem aan het verstand te brengen, dat +hij zijn uurwerk regelen moest naar elken nieuwen meridiaan, en dat, +wanneer hij altijd oostelijk voorttrok, dus met de zon mede, de dagen +zooveel maal vier minuten korter waren als men graden doorliep. Maar +het baatte niet. Of de koppige knecht den generaal al of niet begreep, +zeker is het dat hij er bij volhardde om zijn horloge niet vooruit +te zetten en het onveranderlijk op den londenschen tijd hield. Het +was trouwens een onschuldige manie, waarbij niemand schade kon hebben. + +Des morgens ten acht ure op vijftien mijlen van Rothal, hield de trein +stil te midden van een groot bosch omringd door eenige bungalows en +hutten voor arbeiders. De conducteur liep den trein langs en riep de +reizigers toe: + +"Uitstappen, heeren!" + +Phileas Fogg zag den heer Francis Cromarty aan, die niets +scheen te begrijpen van deze halt in een bosch van tamarinden en +khajoers. Passepartout was niet minder verbaasd; hij sprong den waggon +uit en keerde bijna even spoedig terug met de woorden: + +"Mijnheer, daar is geen spoorweg meer." + +"Wat meent ge?" vroeg Francis Cromarty. + +"Ik meen, dat de weg niet doorloopt." + +De brigade-generaal verliet nu ook den waggon. Phileas Fogg volgde hem, +zonder zich te haasten. Beiden richtten zich tot den conducteur. + +"Houden wij hier stil?" + +"Zeer zeker. De spoorweg is niet voltooid." + +"Hoe! Niet voltooid." + +"Neen, er is nog een eind weg, ongeveer vijftig mijlen, tusschen dit +punt en Allahabad, waar de weg weder begint." + +"Maar de dagbladen hebben toch de opening van de lijn medegedeeld." + +"Wat zal ik u zeggen, generaal? de dagbladen hebben zich vergist." + +"En gij geeft plaatskaartjes van Bombay naar Calcutta," hernam de +heer Francis Cromarty, die zich begon boos te maken. + +"Zeker; maar de reizigers weten wel, dat zij op eigen gelegenheid +van Kholby naar Allahabad moeten reizen." + +De heer Francis Cromarty was woedend. Passepartout had den conducteur +wel willen doodslaan, ofschoon het diens schuld niet was, en durfde +zijn meester niet aanzien. + +"Sir Francis," zeide de heer Fogg eenvoudig, "als gij het goedvindt, +zullen wij naar een middel omzien om naar Allahabad te komen." + +"Mijnheer Fogg, dit is een oponthoud dat stellig allernadeeligst moet +werken op uw plan." + +"Neen, Sir Francis, het was voorzien." + +"Hoe! wist ge dan dat de weg...." + +"Volstrekt niet, maar ik wist, dat vroeg of laat een hinderpaal voor +mijne reis zich zou voordoen. Niets is echter verloren. Ik ben nog twee +dagen vooruit en die kan ik er aan geven. De stoomboot van Calcutta +naar Hongkong vertrekt den 25en des middags. Wij hebben vandaag den +22en en wij zullen bij tijds te Calcutta zijn." + +Tegen dit antwoord met het grootste vertrouwen uitgesproken was niets +aan te voeren. + +Het was maar al te waar, dat de spoorweg op dit punt ophield. De +dagbladen zijn als sommige horloges, die altijd vooruit loopen en +zij hadden te voorbarig de voltooiing van de lijn aan het publiek +medegedeeld. + +Den meesten reizigers was het bekend dat de spoorweg hier eindigde +en zij hadden zich meester gemaakt van alle vervoermiddelen, welke in +het dorp te bekomen waren: palkigharis op vier wielen, karretjes door +reboe's, ossen met bulten, getrokken, reiswagens die op de beweegbare +pagodes geleken, palankijns, paarden enz. De heeren Fogg en Francis +Cromarty, na het geheele gehucht te hebben afgeloopen, kwamen terug, +zonder iets te hebben gevonden. + +"Ik ga te voet," zeide Phileas Fogg. + +Op dat oogenblik kwam Passepartout bij zijn meester terug en met +een veelbeteekenenden grijns zag hij naar zijn prachtige, maar zeer +onvoldoende muilen. Gelukkig was hij zelf ook op ontdekking uit +geweest en met zekere aarzeling, zeide hij: + +"Mijnheer, ik geloof, dat ik een middel van vervoer heb gevonden." + +"En welk?" + +"Een olifant! Een olifant, die toebehoort aan een Indiër op honderd +schreden van hier." + +"Laat ons den olifant gaan zien," antwoordde Fogg. + +Vijf minuten later kwamen Phileas Fogg, sir Francis Cromarty en +Passepartout in eene hut waarachter een perk was, dat door hooge +pallissaden was afgesloten. In de hut was een inlander, in het perk +een olifant. Op hun verzoek bracht de inlander den heer Fogg en zijne +twee metgezellen in het perk. + +Daar bevonden zij zich in tegenwoordigheid van een half getemden +olifant, dien zijn meester africhtte niet om er een lastdier van +te maken, maar om in den oorlog te dienen. Met dat doel had hij het +aangeboren zachtaardig karakter van het dier gewijzigd; zoodat men +het nu geleidelijk tot den hoogsten graad van woede, in het indoesch +mutsh genoemd, kon aanhitsen. Tot dat doel had hij hem drie maanden +met suiker en boter gevoerd. Die voeding moge minder doelmatig voor +dit doel schijnen, het wordt er nochtans met den besten uitslag toe +aangewend. Zeer gelukkig voor Fogg was de olifant in quaestie nog +slechts sedert korten tijd aan deze methode onderworpen en had de +mutsh zich nog niet geopenbaard. + +Kiouni--zoo heette het dier--kon evenals alle olifanten langen +tijd hard loopen en daar Fogg geen ander vervoermiddel bekomen kon, +besloot hij dit te bezigen. + +Maar de olifanten zijn duur in Indië en zij begonnen er schaarsch te +worden. De mannetjes, de eenigen die in den circus gebruikt kunnen +worden, zijn zeer gezocht. Deze dieren telen slechts weinig voort, +wanneer zij tam zijn gemaakt, zoodat men ze slechts krijgen kan door +er jacht op te maken. Zij worden dan ook met zeer veel zorg verpleegd +en toen Fogg aan den inlander vroeg of hij zijn dier wilde verhuren, +weigerde deze kortaf. + +Fogg hield aan en bood een buitengewoon hoogen prijs, 10 pond +sterling per uur. Dit werd geweigerd. 20 pond. Ook dit werd niet +aangenomen. 40 pond. Evenmin. Passepartout stampvoette van woede bij +elke weigering. Maar de inlander bood weerstand aan de verzoeking. + +Nochtans, het was eene goede som. Aannemende, dat de olifant vijftien +uren noodig had om naar Allahabad te komen, zou hij zijn eigenaar +600 pond of f 7200 opbrengen. + +Phileas Fogg maakte zich geen oogenblik driftig. Hij sloeg den inlander +voor diens olifant te verkoopen en bood hem 1000 pond sterling. De +eigenaar wilde niet toeslaan. Misschien begreep hij, dat hij nog +betere zaken kon maken. + +Sir Francis Cromarty trok Fogg ter zijde en raadde hem aan niet +verder te gaan en eerst eens te overwegen. Phileas Fogg antwoordde, +dat hij niet gewoon was iets te doen zonder vooraf na te denken, +maar dat het eene weddenschap gold van 20,000 pond; dat die olifant +onmisbaar voor hem was en dat hij hem dus hebben moest, al zou hij +er twintig maal den prijs voor betalen. + +Fogg keerde daarop tot den inlander terug, wiens kleine oogen, +die glinsterden van hebzucht, genoeg bewezen dat het slechts eene +quaestie van geld was. Achtereenvolgens bood Fogg hem 1200, 1500, +1800, eindelijk 2000 pond. Passepartout, gewoonlijk vuurrood, werd +bleek van ontroering. + +Voor 2000 pond stond de inlander zijn olifant af. + +"Bij mijn muilen!" riep Passepartout, "dat is een hooge prijs voor +olifantenvleesch." + +Toen de koop gesloten was, kwam het er slechts op aan een gids te +vinden. Dit was gemakkelijker. Een jeugdige Parsi, met een verstandig +uiterlijk, bood zijne diensten aan. De heer Fogg nam hem aan en +beloofde hem eene rijke belooning, wat het plichtgevoel van dezen +gids in hooge mate ontwikkelde. + +De olifant werd terstond voorgebracht en getuigd. De Parsi kende +uitstekend het vak van makout of cornac. Hij legde een soort van +kleed over het dier en hing aan beide zijden een mand, die echter +niet zeer gemakkelijk waren ingericht. + +Phileas Fogg betaalde den inlander met banknoten, die hij uit zijn +reiszak haalde. Het was Passepartout of hij ze uit zijne ingewanden +voelde scheuren. Daarop bood de heer Fogg sir Francis aan, hem naar +het station van Allahabad te brengen. De generaal nam dit aan. Een +reiziger meer zou het reusachtige dier niet eens voelen. + +Daarop kocht men te Khalty eenige levensmiddelen. Sir Francis +Cromarty nam plaats in een van de manden. Phileas Fogg in de +andere. Passepartout zette zich schrijlings op het kleed tusschen +zijn meester en den generaal. De Parsi heesch zich op den nek van den +olifant en ten negen ure verliet deze het gehucht en bereikte langs +den kortsten weg het dichte gedeelte van het palmbosch. + + + +TWAALFDE HOOFDSTUK. + +Waarin Phileas Fogg en zijne metgezellen zich in de indische bosschen +wagen, en wat het gevolg er van is. + +De gids liet den in aanbouw zijnden spoorweg rechts liggen, omdat +deze zeer veel kronkelingen maakte, daar hij door de Vindhias liep +en alzoo niet de kortste weg was en deze juist was noodzakelijk voor +Phileas Fogg. De Parsi, die goed bekend was met de wegen en paden van +het land, beweerde twintig mijlen te winnen, door het bosch midden +door te steken, en men vertrouwde geheel op hem. + +Phileas Fogg en Sir Francis Cromarty, tot aan den hals in hunne manden +verborgen, werden op de alleronaangenaamste manier geschud door den +gestrekten draf van den olifant, die door zijn geleider voortdurend +tot spoed werd aangezet Maar zij droegen dezen toestand met engelsche +onverschilligheid, weinig sprekende en ter nauwernood van elkander +notitie nemende. + +Wat Passepartout aangaat, deze was op den rug van den olifant gezeten, +en blootgesteld aan alle schokken en schuddingen van het dier; +maar hij paste, op raad van zijn meester, wel op om zijne tong +niet tusschen zijne tanden te houden, want deze zou hij dan zeer +zeker hebben afgebeten. De arme knecht, nu eens op den kop dan weer +op den rug van den olifant geworpen, voltigeerde als een clown op +een springplank. Maar hij had er pleizier in; hij lachte om zijne +bokkesprongen, en nu en dan naaide hij uit zijn zak een klontje +suiker, dat de schrandere Kiouni met de punt van zijn snuit aannam, +zonder een oogenblik zijn regelmatigen tred te laten varen. + +Toen zij twee uur afgelegd hadden, liet de gids den olifant stil +houden en gaf hem een uur rust. Het dier verslond takken en struiken, +na zijn dorst in een plas gelescht te hebben. Sir Francis Cromarty vond +deze halt volstrekt niet onaangenaam. Hij was als geradbraakt. Fogg +was even vlug alsof hij pas uit zijn bed kwam. + +"'t Is of hij van ijzer is!" zeide de majoor, hem met bewondering +aanziende. + +"Van gesmeed ijzer," antwoordde Passepartout, die bezig was om een +klein dejeuner gereed te maken. + +Ten twaalf uur gaf de gids het sein om weder verder te reizen. Het +land begon hoe langer hoe woester te worden. Op de groote bosschen +volgde kreupelhout van tamarinden en kleine palmboomen, daarop +uitgestrekte dorre vlakten, begroeid met lage heesters en bezaaid met +syenietblokken. Dit geheele hooge gedeelte van Bundelkund wordt door +reizigers zeer weinig bezocht; het is bewoond door een dweepzieken +volksstam, versteende aanhangers der vreeselijkste instellingen van +den hindoeschen godsdienst. De engelschen hebben hun gezag nog niet +kunnen uitbreiden over dit gebied, dat geheel onder de heerschappij +der rajahs staat, daar het hoogst moeielijk is de bevolking te bereiken +in de ontoegankelijke schuilplaatsen der Vindhias. + +Verscheidene malen zag men troepen woeste Indiërs, die hun toorn aan +den dag legden bij het zien van het vlugge viervoetige dier. De Parsi +ontweek hen zooveel mogelijk, daar hij hunne ontmoeting vreesde. Men +bespeurde op deze reis zeer weinig dieren, slechts eenige apen, welke +dan honderden sprongen en allerlei grimassen maakten en vluchtten, +tot groot vermaak van Passepartout. + +Slechts ééne gedachte kwelde den armen knecht onophoudelijk. Wat of +toch Phileas Fogg met zijn olifant zou doen als hij aan het station +van Allahabad zou zijn aangekomen? Zou hij hem meenemen? Dat was toch +onmogelijk! De prijs van het vervoer, gevoegd bij den inkoopprijs, +zou hem zijn fortuin kosten. Zou men hem verkoopen, of hem de +vrijheid hergeven? Men mocht voor zulk een achtenswaardig dier toch +wel eenige égards hebben. Zou Fogg hem misschien aan Passepartout +present doen? Wat zou hij zelf er dan mee beginnen? Hij kon dit maar +niet uit zijn hoofd zetten. + +Ten acht uur 's avonds had men de hoofdketen der Vindhias overgestoken, +en de reizigers maakten nu eene halt aan den voet der noordelijke +helling, in een bouwvallige bungalow. + +Men had dien dag ongeveer vijf en twintig mijlen afgelegd en moest +er juist nog evenveel afleggen vóór Allahabad bereikt was. + +Het was een koude nacht. De Parsi had in den bungalow een vuur van +gedroogde takken aangelegd, dat een heerlijke warmte verspreidde. + +Het avondmaal bestond uit spijzen, die men te Kholby had gekocht. De +reizigers aten met al den eetlust, die van reizigers in hun toestand +te verwachten was. + +Het gesprek, dat met eenige afgebroken zinnen begon, eindigde weldra +met een luid gesnork. De gids overnachtte bij Kiouni, die staande +sliep, leunende tegen een grooten boom. + +De nacht liep zeer rustig af. Soms hoorde men het gebrul van een +tijger of een panter, vergezeld van de schrille kreten der apen. Maar +de verscheurende dieren bepaalden zich tot brullen op een afstand en +lieten de gasten van den bungalow ongemoeid. Sir Francis Cromarty sliep +zoo zwaar als een dapper, doodelijk vermoeid soldaat; Passepartout +zeer onrustig; hij zette in zijn droom zijne buitelingen van den +afgeloopen dag voort. Wat Fogg aangaat, deze sliep even kalm alsof +hij in zijn stil verblijf in Saville-Row rustte. Te zes uur in den +morgen hervatte men den tocht. De gids hoopte nog denzelfden avond +te Allahabad te komen. Zoodoende verloor Fogg slechts een gedeelte +van de acht en veertig uren, welke hij sedert het begin van zijn +reis uitgespaard had. Men daalde de laagste helling der Vindhias +af. Kiouni had weder zijn snellen draf hervat en tegen den middag +kwam de gids in het kleine vlek van Rallenger aan, gelegen aan de +Kani, een tak van de Ganges. Hij vermeed altijd de bewoonde plaatsen, +daar hij zich veiliger achtte in de verlaten streken welke de uiterste +glooiing vormen der oevers van de groote rivier. + +Het station van Allahabad lag twaalf mijlen noord-oostelijk. Men +rustte eenigen tijd in een bosch van bananen, wier vruchten, even +voedzaam als brood en even sappig als room, gelijk de reizigers zeggen, +uitnemend smaakten. + +Ten twee ure bereikte de gids een lommerrijk bosch, dat vele mijlen +lang was. Hij reisde het liefst beschut door de boomen, daar hij zich +daar het zekerste achtte. Tot nog toe had men geen enkele onaangename +ontmoeting gehad en de reis scheen op dezelfde wijze ten einde gebracht +te zullen worden, toen de olifant eenige teekenen van onrust liet +blijken en plotseling stilstond. + +Het was toen vier uur. + +"Wat is er?" vroeg Francis Cromarty, zijn hoofd even uit zijn mand +stekende. + +"Ik weet het niet, generaal," antwoordde de Parsi, eveneens luisterend +naar het dof geraas dat hij meende in het kreupelbosch te hooren. + +Weinige oogenblikken later werd dit geluid hoe langer hoe +duidelijker. Men zou gezegd hebben, dat het een nog ver verwijderd +concert was van menschelijke stemmen en koperen instrumenten. + +Passepartout was geheel gehoor en zag met arendsoogen om zich +heen. Fogg wachtte zonder een woord te spreken alles geduldig af. De +Parsi sprong op den grond, maakte den olifant aan een boom vast en +drong zoover mogelijk in het bosch door. Eenige oogenblikken later +keerde hij terug met de woorden: "Een optocht van Brahmanen, die in +deze richting komen. Zoo het mogelijk is laten wij dan zorg dragen, +dat zij ons niet zien." + +De gids maakte den olifant weer los en bracht hem in een boschje, +den reizigers aanradende niet af te stijgen. Hij zelf hield zich +gereed om terstond zijn olifant te beklimmen en, zoo het moest, te +vluchten. Maar hij was van oordeel, dat de geloovigen wel voorbij +zouden trekken, zonder hen te zien, daar het dichte geboomte hen +geheel verborg. Het geluid der stemmen en instrumenten kwam al +nader en nader. Het eentonig gezang werd begeleid door trommen +en cimbalen. Spoedig zag men het eerste gedeelte van den optocht +onder de boomen, ongeveer vijftig passen afstands van Fogg en +zijne metgezellen. Zij konden gemakkelijk tusschen de takken door +het zonderlinge personeel van deze godsdienstige plechtigheid +onderscheiden. In de eerste rij kwamen de priesters, met groote +bisschopsmutsen en prachtige kleurige mantels. Zij waren omringd door +mannen, vrouwen en kinderen, die een treurzang zongen, van tijd tot +tijd afgewisseld door de slagen op tamtams en cimbalen. Achter hen, +op eene kar met groote wielen, waarvan de spaken en assen een massa +ineengekronkelde slangen voorstelden, zag men een afschuwelijk beeld, +dat door twee met kleurige schabrakken versierde zebu's getrokken +werd. Dit beeld, met vier armen, donkerrood gekleurd lichaam, woeste +oogen, verwarde haren, met de tong uit den mond, die geverfd was door +betel, maakte een akeligen indruk. Om zijn hals hing een keten van +doodshoofden, om zijn lendenen droeg het een gordel van afgehouwen +handen. Het stond overeind op een neergeworpen reus zonder hoofd. + +Sir Francis Cromarty herkende dit beeld terstond. + +"De godin Kali," fluisterde hij, "de godin der liefde en des doods." + +"Des doods," dat stem ik u toe, maar der liefde, neen!" zeide +Passepartout zacht. "Die leelijke Goede Vrouw!" + +De Parsi wenkte hem, dat hij zwijgen moest. + +Rondom het standbeeld was het een gewemel en gewoel en gedrang van +oude met okergeel geverfde fakirs met insnijdingen in hun lichaam, +zoodat het bloed druppelsgewijze stroomde, welke domme, dweepzieke +wezens daardoor te kennen gaven, dat zij zich ter eere van de groote +hindoesche geheimenissen onder de wielen van den wagen van Jagernout +zouden werpen. Daarachter volgden eenige brahmanen, in hun prachtigst +oostersch kleed uitgedost, die eene vrouw, welke nauwelijks overeind +kon staan, voorttrokken. + +Deze vrouw was jong en blank als eene europeesche. Haar hoofd, +hals, schouders, ooren, armen, handen en enkels waren allen met +edelgesteenten overladen, zooals kettingen, armbanden, oorbellen +en ringen. Een tunica, afgezet met goud, waarover zij een licht +mouseline kleedje droeg, deed de vormen harer gestalte in al hunne +bevalligheid uitkomen. Achter deze vrouw--wat een zeer scherp contrast +opleverde--volgden soldaten met bloote sabels in hunne gordels en +pistolen met goud ingelegd; op een draagstoel droegen zij een lijk. + +Het was het lijk van een grijsaard, gekleed in het schitterend gewaad +van een rajah; hij droeg, evenals bij zijn leven, een tulband met +paarlen bestikt, een rok geheel doorweven met goud, een kashemieren +gordel met diamanten belegd, en de prachtige wapens van een indischen +vorst. + +Vervolgens kwamen er muzikanten en een achterhoede, uit geloovigen +bestaande, wier kreten dikwijls het gedruisch der instrumenten +overstemden, besloot den stoet. + +Sir Francis Cromarty sloeg al deze pracht met treurigen blik gade, +en zich tot den gids richtende, zeide hij: + +"Een sutty!" + +De Parsi knikte toestemmend en legde de vinger op den mond. De lange +optocht bewoog zich langzaam tusschen de boomen en weldra verdwenen +zijne laatste rijen in de diepte van het bosch + +Al verder en verder klonk het gezang. Nog eenige kreten hoorde men +in de verte en eindelijk volgde op al dit gedruisch eene doodelijke +stilte. + +Phileas Fogg had gehoord wat Francis Cromarty gezegd had, en zoodra +de optocht voorbij was, vroeg hij: + +"Wat is een sutty?" + +"Een sutty," antwoordde de generaal, "is een menschenoffer, maar een +vrijwillig offer. De vrouw, die gij daareven gezien hebt, zal morgen +bij de eerste schemering verbrand worden." + +"Dat canaille!" riep Passepartout, die een kreet van verontwaardiging +niet kon onderdrukken. + +"En dat lijk?" vroeg Fogg. + +"Is het lijk van een onafhankelijken prins, haar gemaal," antwoordde +de gids, "een rajah van Bundelkund." + +"Wat zegt gij!" sprak Phileas Fogg, zonder dat zijn stem de minste +aandoeningen verried. "Vindt men deze barbaarsche gewoonten nog in +Indië, en hebben de Engelschen die niet kunnen uitroeien?" + +"In het grootste gedeelte van Indië hebben deze offers geen plaats +meer. Maar wij oefenen volstrekt geen invloed uit op die onbeschaafde +streken, en vooral niet op het grondgebied van Bundelkund. Het geheele +noordelijke gedeelte der Vindhias is het bestendig tooneel van moord +en plundering." + +"Die rampzalige," zuchtte Passepartont, "levend verbrand!" + +"Ja," hernam de generaal, "verbrand, en zoo dit niet gebeurde, kunt +gij u niet begrijpen in welken ongelukkigen toestand zij door hare +bloedverwanten zou worden gebracht. Men zou haar de haren afscheren +en zij zou nauwelijks eenige rijstkorrels tot voedsel bekomen; +men zou haar verstooten, zij zou als een onrein schepsel beschouwd +worden, en in een hoek als een schurftigen hond moeten sterven. Het +vooruitzicht op zulk een ellendig bestaan brengt dan ook meer deze +ongelukkige tot zulk een opoffering dan de liefde of een dweepzieke +godsdienst. Somtijds echter wordt zulk een offer inderdaad uit eigen +beweging gebracht, en de krachtigste tusschenkomst van het Gouvernement +wordt dan vereischt om het te verhinderen. Eenige jaren geleden, toen +ik nog te Bombay woonde, vroeg een jonge weduwe de toestemming aan het +Gouvernement om zich tegelijk met het lijk van haar echtgenoot te mogen +laten verbranden. Zooals gij wel kunt nagaan, weigerde de Gouverneur +die toestemming. Toen verliet de weduwe de stad, verborg zich bij +een onafhankelijken rajah en volvoerde op deze wijze haar plan." + +Onder het verhaal van den generaal schudde de gids het hoofd en toen +deze geëindigd had, zeide hij: + +"Het offer dat morgen plaats zal hebben wordt niet vrijwillig +gebracht." + +"Hoe weet ge dat?" vroeg sir Francis. + +"Dat weet ieder in Bundelkund," antwoordde de gids. + +"Maar deze ongelukkige bood toch volstrekt geen weerstand," merkte +sir Francis op. + +"Dat komt omdat men haar bedwelmd heeft met damp van hennep en opium. + +"En waar brengt men haar?" vroeg Cromarty verder. + +"Naar den afgodstempel van Pijllaji, ongeveer 3 mijlen van hier; +daar blijft zij van nacht het uur des offers verbeiden." + +"En dit offer heeft plaats?" + +"Morgen, met het aanbreken van den dag." + +Na dit antwoord haalde de gids den olifant weder uit het boschje en +wierp zich op den hals van het dier. Maar op het oogenblik toen hij +het door een eigenaardig fluiten wilde aansporen om voort te gaan, +hield Fogg hem tegen, en zeide tot sir Francis Cromarty: + +"Als wij deze vrouw eens gingen redden?" + +"Die vrouw redden, mijnheer Fogg," riep de generaal uit. + +"Ik ben nog twaalf uur voor. Ik kan ze aan dit doel geven." + +"Gij zijt een man met een edel hart!" zeide sir Francis Cromarty. + +"Somtijds," antwoordde Phileas Fogg eenvoudig. "Als ik er tijd +toe heb." + + + +DERTIENDE HOOFDSTUK. + +Waarin Passepartout wederom het bewijs geeft dat de fortuin op de +hand is der stoutmoedigen. + +Het plan was gewaagd en de volvoering zou met tallooze moeielijkheden +gepaard gaan; misschien zou ze wel onmogelijk wezen. + +De heer Fogg ging zijn leven wagen, of minstens zijne vrijheid en +daardoor ook de kans op het winnen zijner weddenschap. Maar hij +aarzelde niet. Bovendien vond hij in sir Francis Cromarty een +bondgenoot, die ook voor geen klein gerucht vervaard was. Wat +Passepartout betreft, deze was altijd gereed en men kon op hem +rekenen. Het plan van zijn meester vervulde hem met hartstochtelijke +bewondering. Hij erkende nu onder diens ijskoude bevroren oppervlakte +een hart dat warm klopte, een gemoed, dat gevoelde. Hij begon +van Phileas Fogg te houden. De vraag was nog slechts hoe de gids +er over dacht en welke partij deze kiezen zou. Zoo hij al niet +wilde medewerken, moest men zich ten minste van zijne onzijdigheid +verzekeren. Maar zou hij niet geneigd zijn de Hindoes te helpen? Sir +Francis Cromarty deed hem die vraag onbewimpeld. + +"Generaal," antwoordde de gids," "ik ben een Parsi en de vrouw is +eene Parsi. Gij kunt over mij beschikken." + +"Goed zoo, gids," antwoordde de heer Fogg. + +"Maar gij moet het wel weten," zeide de Parsi, "niet alleen wagen +wij er ons leven aan, maar ook den marteldood, wanneer wij gevat +worden. Denk dus wel na vóór gij begint. + +"Wij hebben nagedacht," zeide Fogg. "Het komt me voor, dat wij den +nacht moeten afwachten vóór wij iets ondernemen." + +"Dat is ook mijn idee," antwoordde de gids. + +De brave Hindoe deelde toen eenige bijzonderheden mede omtrent het +slachtoffer. Zij was eene indische vrouw, wier schoonheid algemeen +beroemd was, en behoorde tot het ras der Parsis. Haar vader was +een parsisch koopman te Bombay geweest en in die stad had zij een +geheel engelsche opleiding genoten. Naar hare manieren en de mate +van hare kennis oordeelende, zou men haar voor eene europeesche +hebben gehouden. Aouda, zoo heette zij, was reeds op jeugdigen +leeftijd wees geworden en aan den ouden rajah van Bundelkund +uitgehuwelijkt. Drie maanden later was zij weduwe. Daar zij wist +welk lot haar te wachten stond, was zij gevlucht, maar men had haar +achterhaald en de bloedverwanten van den rajah, die belang bij haren +dood hadden, hadden besloten dat ook zij zich zou moeten opofferen; +ontkomen scheen niet meer mogelijk. + +Dit verhaal versterkte bij den heer Fogg en zijne metgezellen het +besluit om haar te bevrijden. Men kwam overeen, dat de gids de +richting naar de pagode van Pillaji zou inslaan en die zoo dicht +mogelijk zou naderen. Een half uur later hield men halt in een dicht +bosch, op vijfhonderd schreden van de pagode, welke men niet zien kon; +maar het geschreeuw der dweepzieke menigte hoorde men duidelijk. + +Toen beraadslaagde men over de middelen om het slachtoffer te +genaken. De gids kende de pagode van Pillaji, waarin hij verzekerde, +dat de jeugdige vrouw zou worden opgesloten. De vraag was, of men er +kon binnendringen door eene van de poorten, terwijl de gansche bende, +zwijmeldronken, daaromheen was gelegerd; dan wel of men eene opening +in den wand moest maken. Dit kon eerst beslist worden, wanneer men +op de plek zelve zou zijn. Maar wat niet twijfelachtig kon wezen, +was dat men dien nacht zelven het slachtoffer bevrijden moest, daar +zij den anderen morgen ter dood gebracht zou worden. Op dat oogenblik +zou geene menschelijke macht meer in staat zijn haar te redden. + +Fogg en zijne metgezellen wachtten den nacht af. Zoodra het donker +werd, tegen zes uur des avonds, besloten zij tot eene verkenning +in den omtrek van de pagode. De laatste kreten der fakirs waren +weggestorven. Volgens gewoonte moesten deze Indiërs bedwelmd zijn +door den damp van opium en hennep en het was mogelijk tusschen hen +door te sluipen tot den tempel. + +De Parsi, gevolgd door Phileas Fogg, Francis Cromarty en Passepartout, +baande zich een doortocht door het bosch. Na tien minuten onder de +takken te zijn doorgekropen, kwamen zij aan den oever eener kleine +rivier, en daar zagen zij, bij het licht van de vlammende harstakjes, +die op het uiteinde van ijzeren staven gestoken waren, een hoogen +stapel hout. Dat was de brandstapel van welriekend sandelhout, +doortrokken van geurige oliën. Bovenop lag het gebalsemd lijk van +den rajah, hetwelk verbrand moest worden te gelijk met dat zijner +weduwe. Op honderd schreden van den brandstapel verhief zich de pagode, +wier torentjes boven de kruinen der boomen uitstaken. + +"Volg mij," zeide de gids op fluisterenden toon. + +Met verdubbelde behoedzaamheid en door zijne metgezellen gevolgd, +gleed de gids onhoorbaar door het hooge gras langs den oever. Men +hoorde niets dan het ruischen van den wind in het gebladerte. Weldra +bleef de Parsi staan op eene opene plek in het bosch, verlicht +door eenige brandende dennentakken. Op den grond lagen een aantal +slapenden verstrooid, kennelijk in dronkenschap verkeerende. Men zou +gezegd hebben, dat het een slagveld was met dooden bedekt. Mannen, +vrouwen en kinderen lagen hier op en door elkander, terwijl men op +korten afstand nog eenige beschonkenen hoorde ronken. + +Op den achtergrond tusschen dicht geboomte zag men onduidelijk de +omtrekken van de pagode. Maar tot groote teleurstelling van den +gids onderscheidde men de lijfwachten van den rajah, die bij helder +flikkerende boomstammen, de ontbloote sabels in de hand, op schildwacht +stonden voor den tempel. Men moest dus onderstellen dat de priesters +in den tempel eveneens waakten. + +De Parsi waagde zich niet verder. + +Hij besefte dat het onmogelijk was den ingang van den tempel te +naderen en voerde zijne metgezellen in het bosch terug. Phileas +Fogg en Cromarty hadden eveneens begrepen, dat van deze zijde niets +was te beproeven. Zij hielden stand en overlegden met elkander op +fluisterenden toon. + +"Laat ons wachten," zeide de generaal, "het is eerst acht ure en het +is mogelijk, dat ook de lijfwachten in slaap vallen." + +"Dit is inderdaad mogelijk," zeide de Parsi. + +Phileas Fogg en de zijnen legden zich dus neder bij een boom en +wachtten. De tijd viel hun zeer lang. Nu en dan verliet hen de gids +om eens hoogte van de zaken te gaan nemen. Maar de lijfwachten van +den rajah bleven waken bij hunne toortsen en door de openingen in de +pagode drong een flauw licht naar buiten. + +Men wachtte tot middernacht, maar de toestand bleef dezelfde. + +Vóór den tempel hield men nog altijd de wacht. Blijkbaar kon men er dus +niet op rekenen, dat ook de wachters zouden gaan slapen. Waarschijnlijk +hadden zij geen opium mogen schuiven. Men moest dus op een ander +middel bedacht zijn en trachten door eene opening in de achterzijde +van den tempel daar binnen te dringen. Maar het bleef de vraag of daar +de priesters niet even waakzaam zouden zijn als de soldaten er buiten. + +Na een laatste overleg, verklaarde de gids zich bereid om op verkenning +uit te gaan. Fogg, sir Francis en Passepartout volgden hem. Zij +maakten een omweg groot genoeg om onbemerkt de achterzijde van den +tempel te bereiken. Tegen half een kwamen zij hier aan zonder iemand +ontmoet te hebben. Aan dien kant werd volstrekt geen wacht gehouden, +maar er waren daar dan ook deuren noch vensters. De nacht was donker; +de maan in haar laatste kwartier en bovendien was zij verborgen achter +de zware wolken. De dikke boomen verhoogden nog de duisternis. + +Het was echter niet genoeg dat men de achterzijde van den tempel +bereikt had; men moest er nog eene opening in maken. Phileas Fogg en de +zijnen hadden niets dan hunne zakmessen. Gelukkig bestonden de wanden +slechts uit gemetselde steenen en hout, zoodat het niet moeielijk was +er een gat in te boren. Als de eerste steen was weggenomen, volgden de +andere van zelf. Men toog aan het werk, zoo weinig gedruisch mogelijk +makende. De Parsi aan de eene zijde en Passepartout aan de andere +lichtten de steenen er uit, zoodat men al spoedig eene spleet had +van twee voet breedte. Het werk vorderde reeds goed, toen eensklaps +een kreet uit den tempel weerklonk en onmiddellijk door andere kreten +wed beantwoord. + +Passepartout en de gids staakten hun arbeid. Had men hen ontdekt? Was +er alarm gemaakt? De voorzichtigheid gebood hun zich te verwijderen, +wat zij dan ook deden tegelijk met Phileas Fogg en sir Francis +Cromarty. Zij verborgen zich opnieuw in het dichtst van het bosch, +wachtende tot het alarm, wanneer het dit geweest was, zou zijn bedaard, +ten einde dan weder hunne taak te hervatten. Maar, helaas! een +gedeelte van de lijfwacht trok den tempel om en posteerde zich aan +de achterzijde, zoodat ook van dien kant het niet meer mogelijk was +de pagode te naderen. + +Men kan zich de teleurstelling van de vier moedige mannen denken, aan +wie thans elke poging tot redding belet was. Zij konden het slachtoffer +niet naderen, hoe zouden zij het dus redden? Sir Francis beet zich +de lippen aan bloed. Passepartout was buiten zich zelven van woede +en met moeite kon de gids hem in bedwang houden. Fogg alleen bleef +kalm en verborg zijne gewaarwordingen. + +"Zou ons dus niets anders overblijven dan weder heen te gaan?" vroeg +de generaal. + +"Er blijft ons niets anders over," erkende de gids. + +"Laat ons wachten," zeide Fogg, "ik behoef eerst morgen ten twaalf +ure te Allahabad te zijn." + +"Maar wat hoopt gij dan nog?" vroeg Francis Cromarty. "Over een paar +uur is het dag en...." + +"De kans, die ons thans ontsnapt, kan zich op het laatste oogenblik +aanbieden." + +De generaal trachtte op het gelaat van Phileas Fogg te lezen, wat +er in dezen omging. Hij begreep niet waarop die koele Brit thans +nog kon hopen. Zou hij misschien op het oogenblik, dat de vrouw +op den brandstapel stond, haar met geweld aan hare beulen willen +ontrukken? Dat zou krankzinnigheid wezen; maar was de man niet +krankzinnig genoeg om het te beproeven? Nochtans stemde Cromarty +er in toe, te blijven tot de ontknooping van deze vreeselijke +gebeurtenis. De gids wilde echter niet, dat de heeren op de plek +zouden blijven waar zij zich nu bevonden en geleidde hen naar eene +andere plaats nabij het open gedeelte van het bosch. Daar waren zij +onder het zware lommer der boomen en zagen zij de slapende groepen, +flauw verlicht door de walmende toortsen. + +Passepartout intusschen, op de onderste takken gezeten, peinsde over +een plan, dat reeds terstond bij hem was opgerezen en telkens in zijn +geest terugkeerde, zoodat hij het niet meer van zich kon zetten. Eerst +had hij tot zich zelven gezegd, dat het eene dwaasheid zou zijn; +toen vroeg hij zich af, waarom hij het niet zou wagen; het was in +ieder geval een kans, misschien wel de eenige, en die wezens waren +zoo dom.... Passepartout deelde zijn plan niet mede, maar weldra +klauterde hij met de lenigheid van een slang in de onderste takken, +welker uiteinden den grond raakten. + +De uren verliepen en weldra zag men een lichten gloed in de verte. Het +was de dageraad. In de omgeving bleef alles nog donker. Het gewichtige +oogenblik was daar. De sluimerende menigte verrees plotseling van +den grond. Er kwam leven en beweging in de groepen. De tam-tam werd +geslagen en het zingen begon weder. Het uur was gekomen, waarop de +ongelukkige sterven moest. + +Weldra werden de poorten van den tempel geopend. Een fel licht +straalde naar buiten. Fogg en Cromarty zagen het slachtoffer door +het volle schijnsel der toortsen bestraald; twee priesters sleepten +haar mede. Het scheen hun zelfs toe, dat door een laatste instinct van +zelfbehoud, de rampzalige uit hare verdooving ontwaakte en trachtte te +vluchten. Het hart van sir Francis dreigde te barsten en zenuwachtig +greep hij de hand van Phileas Fogg; hij voelde dat die hand een mes +omklemd hield. + +Op dit oogenblik zette de stoet zich in beweging. De jeugdige vrouw +was weder in een staat van verdooving geraakt, door den damp der +hennep teweeggebracht. Zij werd tusschen de fakirs door gedragen, +terwijl deze hunne godsdienstige liederen zongen. Phileas Fogg en +zijne metgezellen sloten zich bij de laatste gelederen aan en volgden. + +Twee minuten daarna kwamen zij aan den oever der rivier en hielden +stand op vijftig schreden van den brandstapel, waarop het lijk van +den rajah lag. In de schemering zagen zij het roerlooze slachtoffer +neergelegd naast het zielloos overschot van haar echtgenoot. + +Een der priesters naderde met eene toorts, en bijna onmiddellijk +stond de met olie doortrokken houtstapel in volle vlam. + +Op dat oogenblik hielden sir Francis Cromarty en de gids Phileas Fogg +tegen, die in waanzinnigen moed zich op den brandstapel wilde werpen. + +Reeds stootte hij hen van zich af, toen plotseling het tooneel een +geheel ander aanzien kreeg. Een kreet van schrik steeg uit aller +mond. De gansene menigte wierp zich, in de grootste ontzetting, +ter aarde. + +De oude rajah was dan niet dood? Men zag hoe hij plotseling overeind +rees, zijne gade in de armen nam en als een schim van den brandstapel +verdween, te midden van de vlammen en de rookwolken. + +De fakirs, de lijfwachten, de priesters, aan vrees en schrik ter +prooi, lagen met het gelaat op den grond en durfden niet opzien naar +dit wonder. Het roerlooze slachtoffer werd weggedragen door een paar +krachtige armen, die haar gewicht niet schenen te gevoelen. De heeren +Fogg en Cromarty waren blijven staan. De Parsi had het hoofd gebogen +en Passepartout was zeker niet minder verbaasd. + +De uit den dood verrezene had de plaats bereikt waar de heeren Fogg +en Cromarty zich bevonden en op stroeven toon zeide hij: + +"Vooruit!" + +Het was Passepartout zelf, die den brandstapel had bestegen te midden +van den dikken rook en de vrouw ontrukt had aan een wissen dood. + +Een oogenblik later waren alle vier in het bosch verdwenen en de +olifant rende in snellen draf voort. Maar een luid geschreeuw en zelfs +een kogel, die den hoed van Phileas Fogg doorboorde, getuigden, dat de +list ontdekt was. Op den brandstapel lag nog altijd het lijk van den +ouden rajah en de priesters, van hunne ontsteltenis bekomen, begrepen +dat een onbeschaamde roof was gepleegd. Zij ijlden, gevolgd door de +wachters, de vluchtenden na. Men schoot op hen, maar de europeanen +reden te snel en in weinige oogenblikken waren zij buiten het bereik +der pijlen en kogels. + + + +VEERTIENDE HOOFDSTUK. + +Waarin Phileas Fogg het prachtige dal van den Ganges doortrekt, +zonder er in het minst aan te denken om dit te bezichtigen. + +Men was in de stoutmoedige schaking gelukkig geslaagd. Een uur lang +juichte Passepartout nog over het gelukken van het plan. Sir Francis +Cromarty had den onverschrokken knecht de hand gedrukt. Zijn meester +had tot hem gezegd: "Goed," wat in den mond van dezen gentleman gelijk +stond met de vleiendste loftuiting. Passepartout had daarop geantwoord, +dat al de eer van de onderneming aan zijn meester toekwam. Voor +zich zelf had hij één "dwaze" gedachte gehad, en hij lachte er om +als hij naging, dat hij, Passepartout, oud-sergeant bij de pompiers, +een oogenblik de weduwnaar was geweest van eene schoone, jonge vrouw, +de weduwe van een gebalsemden rajah. + +Wat de jeugdige hindoesche aangaat, zij had zich volstrekt geen +rekenschap kunnen geven van hetgeen er gebeurd was. In een paar +reisdekens gewikkeld, lag zij nu in een der manden neder. De olifant +met beleid door den Parsi bestuurd, draafde middelerwijl zoo snel +mogelijk door het duistere bosch. Een uur na het verlaten van den +afgodstempel van Pillaji rende hij over een onmetelijke vlakte. Ten +zeven ure hield men halt. Aouda was nog altoos bewusteloos. De gids +liet haar een teug water met brandewijn drinken, maar de staat van +bedwelming duurde nog geruimen tijd voort. Sir Francis Cromarty, +die de werking der inademing van hennep kende, was volstrekt niet +ongerust. Maar zoo al het herstel der jeugdige hindoesche den generaal +niet bezorgd maakte, minder gerust was hij omtrent hare toekomst. Hij +deelde onbewimpeld aan Phileas Fogg mede, dat zoo mevrouw Aouda in +Indië bleef, zij ongetwijfeld weder in de handen harer beulen zou +vallen. Deze stonden over het geheele schiereiland met elkander +in betrekking, en zeker zouden ze, ondanks de engelsche politie, +zich weder van hun slachtoffer weten meester te maken, te Madras +even goed als te Bombay of Calcutta. Tot staving van zijne bewering +deelde Francis een feit van denzelfden aard mede, dat nog pas geleden +had plaats gehad. Volgens hem zou de vrouw niet veilig zijn voor zij +Indië had verlaten. Phileas Fogg antwoordde dat hij deze waarschuwing +niet vergeten zou en over de zaak zou nadenken. + +Ten tien ure verwittigde de gids de heeren, dat zij te Allahabad +waren. Daar ving de spoorweg weder aan en van dit station kon men in +minder dan een etmaal Calcutta bereiken. Phileas Fogg zou dus tijdig +genoeg aankomen voor de mailboot die eerst des anderen daags, 25 +October, des middags naar Hong-Kong vertrekt. Men bracht de indische +dame in eene kamer van het station en Passepartout werd belast met +den aankoop van al hetgeen zij voor haar toilet behoefde. Zijn meester +verleende hem onbeperkt crediet. + +Passepartout begaf zich aanstonds op weg en doorkruiste de +stad. Allahabad, stad van God, is een der heiligste steden van Indië, +omdat zij gebouwd is aan de samenvloeiing van de heilige stroomen, de +Ganges en de Jumna, naar wier wateren de bewoners van het schiereiland +ter bedevaart opgaan. Men weet bovendien, dat, volgens de legenden +van de Ramayana, de Ganges zijn oorsprong neemt in den hemel, van +waar de goedertierenheid van Brahma hem naar de aarde zendt. + +De boodschappen, welke Passepartout te verrichten had, stelden hem +in de gelegenheid de stad te zien, welke voorheen beschermd werd +door een prachtig fort, dat nu tot staatsgevangenis dient. Thans is +er nijverheid noch handel in deze stad, waar voorheen de eene zoowel +als de andere bloeide. Passepartout, die te vergeefs een modemagazijn +zocht alsof hij in Regent-street was, in de nabijheid van Farmer & +Co. vond slechts bij een uitdrager, een ouden inhaligen Europeaan, +de voorwerpen, welke hij noodig had, een schotsch rokje, een grooten +mantel en een prachtigen pels van bevervel, waarvoor hij niet aarzelde +vijf en zeventig pond te betalen. Toen keerde hij met de grootste +voldoening naar het station terug. + +Mevrouw Aouda kwam langzamerhand tot haar zelve. De invloed waaronder +zij door de priesters van Pillaji gebracht was, verdween en haar +schoone oogen kregen weer haar indische zachtheid terug. + +Als de dichterlijke koning Ucaf Uddarel de bekoorlijkheden van koningin +Ahmehnagara bezingt, drukt hij zich aldus uit: + +"Hare glanzende haren, in twee regelmatige deelen gescheiden, vormen +een lijst om de volmaakt harmonische trekken van hare zachte, blanke +wangen, schitterend van reinheid en frischheid. Hare effen zwarte +wenkbrauwen hebben den vorm en de kracht van den boog van Kamas, +den god der liefde, en onder hare lange zijden oogwimpers om den +donkeren appel harer groote doorschijnende oogen, zwemmen als in de +heilige muren van den Himalaya, de reinste beelden van het hemelsche +licht. Fijn, effen en wit zijn hare tanden, die schitteren tusschen +de glimlachende lippen als dauwdroppelen in de half ontloken kelk +van de grenaatbloem. Hare kleine ooren met symetrische lijnen, hare +roode handjes, hare kleine ronde voeten zijn als de knoppen van den +lotus, en prijken met den gloed der schoonste paarlen van Ceylon, +der prachtigste diamanten van Golconda. De tengere, buigzame gestalte, +die eene hand omsluiten kan, verhoogt den edelen vorm van hare ronde +heupen en den rijkdom van haar boezem waar de jeugd in vollen bloei +haar hoogste schatten ten toon spreidt, en onder de zijden plooien +harer tuniek schijnt zij uit zuiver zilver gedreven door de goddelijke +hand van Vivcacarma, den eeuwigen beeldhouwer." Met andere woorden en +ontdaan van al deze dichterlijke beelden: Mevrouw Aouda, de weduwe +van een rajah uit Bundelkund, was eene schoone vrouw in de volle +beteekenis des woords en ook volgens europeesche begrippen. Zij sprak +zeer goed engelsch en de gids had niet overdreven toen hij zeide dat +deze jonge hindoesche door hare opvoeding geheel veranderd was. + +Intusschen stond de trein gereed om het station van Allahabad te +verlaten. De Parsi wachtte, Fogg rekende met hem af, en betaalde den +overeengekomen prijs zonder hem een stuiver te veel te geven. + +Dit verwonderde Passepartout een weinig, daar hij wist al wat zijn +meester aan den gids te danken had. De Parsi had inderdaad vrijwillig +zijn leven voor dat van Aouda opgeofferd, en zoo de hindoes dit +later te weten kwamen, zou het hem zeer moeielijk zijn om hunne +wraak te ontkomen. Ook bleef de vraag nog over wat men met Kiouni, +een zoo duurgekochten olifant zou doen? Maar Phileas Fogg had te dien +opzichte reeds een besluit genomen. + +"Parsi," zeide hij tot den gids, "gij hebt mij goed en trouw +geholpen. Ik heb uwe diensten beloond maar niet uwe toewijding. Wilt +gij den olifant hebben? Hij is voor u." + +De oogen van den gids glinsterden. + +"Dat is een gansch vermogen, dat uwe edelheid mij geeft!" riep hij uit. + +"Neem het aan," antwoordde Fogg, "ik blijf toch altijd uw schuldenaar." + +"Mij is het wel!" riep Passepartout. "Neem hem, vriend Parsi! Kiouni +is een dapper en moedig beest!" + +En naar het dier toegaande gaf hij het eenige klontjes suiker, met +de woorden: + +"Daar Kiouni, pak maar aan." + +"De olifant liet eenig gebrom van goedkeuring hooren; toen nam +hij Passepartout bij zijn gordel en hem met zijn snuit omvattende, +lichtte hij hem tot aan zijn kop op. Passepartout was volstrekt niet +verschrikt, liefkoosde het dier eens, dat hem zachtjes weder op den +grond plaatste, greep de punt van den snuit van Kiouni met zijn hand +en drukte die hartelijk om zijne omhelzing te beantwoorden. + +Eenige oogenblikken later waren Phileas Fogg, Sir Francis Cromarty +en Passepartout in een gemakkelijken waggon gezeten, waarvan mevrouw +Aouda de beste plaats bezette, en spoorden met groote snelheid naar +Benares, ongeveer tachtig mijlen van Allahabad verwijderd, welken +afstand men in twee uur moest afleggen. Gedurende dezen tocht kwam +de jonge vrouw geheel tot haar zelve. De bedwelmende dampen van den +hennep waren vervlogen. + +Hoe groot was haar verbazing toen zij bemerkte dat zij in een trein +zat, in een waggon, omringd van personen in europeesche kleederdracht +en die haar allen geheel onbekend waren. + +Terstond overlaadden hare reisgezellen haar met allerlei +voorkomendheden en kleine diensten en verkwikten haar met eenige +druppels likeur. Daarop verhaalde de generaal haar al hetgeen met haar +was voorgevallen. Hij prees vooral de toewijding van Phileas Fogg, +die niet geaarzeld had zijn leven te wagen om het hare te redden, +en zeide, dat zij de ontknooping van het avontuur aan den stouten +inval van Passepartout te danken had. + +Fogg liet hem dit alles vertellen, zonder een woord te +zeggen. Passepartout was zeer verlegen en herhaalde onophoudelijk +dat het de moeite niet waard was! + +Mevrouw Aouda dankte hare redders met aandoening, meer nog door +hare tranen dan door hare woorden. Hare schoone oogen, meer dan +haar lippen, waren de tolken harer dankbaarheid. Toen, denkende aan +hetgeen voorgevallen was met de sutty, zag zij in hare verbeelding +Indië weder vóór zich, waar nog zoovele gevaren haar wachten, en zij +werd door eene huivering van schrik bevangen. + +Phileas Fog begreep wat er in de ziel van mevrouw Aouda omging, +en bood haar, om haar gerust te stellen, op zeer eenvoudigen toon +aan, haar naar Hong-Kong te brengen, waar zij kon blijven tot de +zaak geheel uit de wereld zou zijn. Mevrouw Aouda nam dit aanbod met +dankbaarheid aan. Te Hong-Kong woonde juist een harer bloedverwanten, +een Parsi zooals zij, en een van de grootste handelaren van de stad, +die geheel engelsch is, ofschoon zij op een uithoek van de chineesche +kust is gelegen. + +Te half een kwam de trein te Benares aan. De brahmaansche legenden +zeggen dat deze stad de plaats van het oude Casi inneemt, dat vroeger +in de lucht hing tusschen het zenith en den nadir, evenals het graf van +Mahomed. Maar in dezen materiëelen tijd rust Benares, het Athene van +Indië, zooals de Oosterschen het noemen, zeer prozaïsch op den grond, +en Passepartout kon een oogenblik deze huizen van gebakken steen en +kleihutten beschouwen, die het zulk een treurig aanzien schenken, +zonder eenige locale kleur er aan te geven. + +Hier moest Sir Francis Cromarty blijven. De troepen, waartoe +hij behoorde, waren op eenige mijlen noordelijk van deze stad +gekampeerd. De generaal nam van Phileas Fogg afscheid, hem in alle +opzichten het beste toewenschende met de bede, dat, zoo hij deze +reis weer eens ondernam, zij minder zonderling, maar daarentegen +voordeeliger mocht wezen. Fogg drukte even de vingers van zijn +reisgezel. Het afscheid van mevrouw Aouda ging teederder in zijn +werk. Nooit zou zij vergeten wat zij aan sir Francis Cromarty te +danken had. + +Passepartout werd door den generaal vereerd met een stevigen +handdruk. Zeer geroerd, vroeg hij zich af, waar en wanneer hij zich +toch eens voor hem zou kunnen opofferen. Toen scheidde men. + +Van Benares af volgt de spoorweg het dal van den Ganges. Door de +raampjes van den waggon kon men, bij vrij helder weer, het afwisselend +landschap van Behar gadeslaan, de begroeide bergen, de velden met maïs +en tarwe en gerst bebouwd, de rivieren en meren met groene alligators, +de goed onderhouden dorpen en de nog lommerrijke bosschen. Eenige +olifanten en een aantal zebu's met hooge bulten baadden zich in de +wateren van den heiligen stroom, en niettegenstaande het reeds ver +gevorderde jaargetijde en de koude dagen, volbrachten de Hindoes +van beide seksen hunne heilige afwasschingen. Deze geloovigen, +verklaarde vijanden van het boedhisme, zijn ijverige aanhangers van +den brahmaanschen godsdienst, die belichaamd is in drie personen: +Vishnoe, den zonnegod, Shiva, de verpersoonlijking der natuurkrachten, +en Brahma, den opperheer van priesters en wetgevers. Maar Brahma, +Vishnoe en Shiva, met welk oog zullen zij dit geheel britsch geworden +Indië beschouwen, wanneer een stoomboot dreunend de wateren van +den heiligen Ganges beroert, de meeuwen, welke over hare oppervlakte +vliegen, opjagende, en de schildpadden, die langs zijne oevers kruipen, +verschrikkende, en even zoo de vromen, die aan weerszijden van zijne +oevers verspreid zijn. + +Dit geheele panorama ging bliksemsnel voor hen voorbij, en dikwijls +verborg een dikke witte rookwolk nog vele bijzonderheden van het +landschap. Ter nauwernood konden de reizigers het fort van Chunar +bespeuren, ongeveer twintig mijlen ten zuidoosten van Benares gelegen, +een oude sterkte der rajahs van Behar; Chazepore met zijn belangrijke +fabrieken van rozenwater, de graftombe van lord Cornwallis, die zich +op den rechteroever van de Ganges verheft; de versterkte stad Buxar; +Patna, een aanzienlijke fabrieks- en handelsstad, waar de grootste +markt van opium uit geheel Indië wordt gehouden; Monghir, een geheel +europeesche stad, engelsch als Birmingham en Manchester, beroemd om +zijne ijzersmelterijen, zijn smidswerken en wapenen, en welks hooge +schoorsteenen met hun zwarten rook den hemel van Brahma bezoedelen en +aan het land der droomen al zijn poëzie ontnemen. Eindelijk kwam de +nacht, en onder het gebrul der vluchtende tijgers en wolven, ging de +trein in volle snelheid voort. Men zag niets meer van de wonderen van +Bengalen, noch Golconda, noch het vervallen Gora, noch Murshedabad, +dat de vroegere hoofdstad was, Burdwan, nog Hougly, noch Chandernagor, +dat aan de Franschen behoort, en waarop Passepartout trotsch zou zijn +geweest de Fransche vlag te zien wapperen. Te acht ure eindelijk +had men Calcutta bereikt. De mailboot voor Hong-Kong lichtte het +anker eerst ten twaalf uur. Phileas Fogg had dus nog vier uur voor +zich. Volgens zijn reisboek moest hij den 25en October in de hoofdstad +van Indië aankomen, drie en twintig dagen na het verlaten van Londen, +en hij was er ook op den bepaalden dag. Hij was noch vóór, noch ten +achteren. Ongelukkigerwijze waren de twee dagen, welke hij tusschen +Londen en Bombay gewonnen had, verloren gegaan, men weet hoe, bij het +doortrekken van het indische schiereiland, maar men mag aannemen dat +Phileas Fogg daar geen spijt van had. + + + +VIJFTIENDE HOOFDSTUK. + +Waarin de zak met banknoten weder met eenige duizenden ponden sterling +vermindert. + +De trein had aan het station opgehouden. Passepartout stapte het +eerst uit den waggon, en werd door Fogg gevolgd, die zijne jeugdige +reisgezellin bij het uitstijgen behulpzaam was. Phileas Fogg was van +plan om terstond naar de mailboot voor Hong-Kong te gaan, ten einde +mevrouw Aouda daar zoo gemakkelijk mogelijk te installeeren, want +hij wilde niet van haar scheiden, zoolang zij vertoefde in een land, +dat zoo gevaarlijk voor haar was. + +Op het oogenblik dat Fogg het station zou verlaten, naderde hem een +agent van politie met de woorden: + +"Mijnheer Phileas Fogg?" + +"Die ben ik." + +"En deze man is uw bediende?" vroeg de agent verder, op Passepartout +wijzende. + +"Ja." + +"Wil mij dan beiden volgen." + +Fogg's houding liet niet de minste verbazing blijken. De agent was +een vertegenwoordiger van de wet, en voor iederen engelschman is de +wet heilig. Passepartout, met zijne fransche gewoonten, wilde er iets +tegen inbrengen, maar de agent raakte hem even met zijn stokje aan, +en Phileas Fogg wenkte hem dat hij zou gehoorzamen. + +"Kan deze jonge dame ons vergezellen?" vroeg Fogg. + +"Dat kan zij," antwoordde de agent. + +De agent geleidde Fogg, Aouda en Passepartout naar een palkighari, +eene soort van rijtuig op vier wielen met twee paarden bespannen, +waarin ruimte voor vier personen was. Men reed weg; niemand sprak +gedurende den rit, welke twintig minuten duurde. + +Het rijtuig reed eerst door de stad der inlanders met hare hooge +nauwe straten en hutten, waarin eene cosmopolitische bevolking zoo +vuil en haveloos mogelijk wemelde; vervolgens door de europeesche +stad, met huizen van gebakken steen, beschaduwd door kokosboomen en +omringd door een bosch van masten. + +Ondanks den vroegen morgen doorkruisten reeds vele rijtuigen en +voorname ruiters de straten. + +De palkighari hield stil voor een gebouw met een onaanzienlijk +voorkomen, maar dat toch blijkbaar geen particulier huis was. De agent +deed hier zijne gevangenen uitstijgen--men kon hun inderdaad dezen naam +wel geven--en bracht hen toen naar een kamer met getraliede vensters, +terwijl hij hun toevoegde: + +"Om half negen zult gij voor den rechter verschijnen." + +Daarop verwijderde hij zich en sloot de deur. + +"Mooi zoo! Wij zijn gevangen!" riep Passepartout, zich op een stoel +werpende. Mevrouw Aouda richtte zich terstond tot Fogg, en zeide met +eene stem, waarin zij kwalijk hare aandoening kon verbergen: + +"Mijnheer, gij moet mij aan mijn lot overlaten! Ik ben de oorzaak +dat ge vervolgd wordt, omdat gij mij hebt willen redden!" + +Phileas Fogg zeide slechts dat dit onmogelijk was. Vervolgd te +worden wegens die zaak van de sutty was niet denkbaar. Hoe zouden de +aanklagers zich kunnen aanmelden! Er had een vergissing plaats! Fogg +voegde er bij, dat hij in geen geval de jonge vrouw zou verlaten, +en dat hij haar naar Hong-Kong zou brengen. + +"Maar de boot vertrekt ten twaalf ure!" merkte Passepartout op. + +"Vóór twaalf ure zullen wij aan boord zijn," antwoordde Fogg kalm. + +Dit werd op zulk een beslissenden toon gezegd, dat Passepartout niet +kon nalaten bij zich zelven te denken: + +"Nu dat is dus zeker? Vóór twaalf uur zullen wij aan boord zijn!" Maar +toch was hij nog maar half gerustgesteld. + +Tegen half negen ging de deur der kamer open. De agent van politie +trad weder binnen en bracht zijne gevangenen in een ander vertrek. Dit +was de rechtszaal en een tamelijk groot publiek van Europeanen en +inboorlingen was reeds tegenwoordig. + +Fogg, Aouda en Passepartout zetten zich op een bank tegenover de +zetels van den magistraat en den griffier. + +De magistraat, de heer Obadiah, kwam terstond daarop binnen, gevolgd +door den griffier. Hij was een groot, gezet man. Hij nam een pruik +van een spijker aan den wand en zette die op. + +"De eerste zaak," begon hij. Maar zijne hand aan zijn hoofd brengende, +riep hij terstond: + +"Hé! Dat is mijn pruik niet!" + +"Inderdaad, het is de mijne," antwoordde de griffier. + +"Waarde mijnheer Oysterpuf, hoe kunt gij meenen dat een rechter een +goed vonnis zou kunnen vellen met de pruik van den griffier!" + +Men verwisselde toen de pruiken. Onder deze voorbereidende maatregelen +kookte het bloed van Passepartout, want het scheen hem toe, dat de +wijzer der klok ontzaglijk snel ging. + +"De eerste zaak," sprak de rechter Obadiah weder. + +"Phileas Fogg," zeide de griffier Oysterpuf. + +"Present," antwoordde de heer Fogg. + +"Passepartout?" + +"Present," herhaalde Passepartout. + +"In orde," zeide de rechter Obadiah. "Al twee dagen lang wordt op +alle treinen, die van Bombay komen, naar u gezocht." + +"En waar beschuldigt men ons dan van?" vroeg Passepartout ongeduldig. + +"Dat zult gij aanstonds vernemen," antwoordde de rechter. + +"Mijnheer," zeide Fogg toen, "ik ben britsch onderdaan, en ik heb +recht...." + +"Zijn uwe rechten in eenig opzicht gekrenkt?" vroeg Obadiah. + +"Volstrekt niet." + +"Goed. Laat dan de aanklagers binnen komen." + +Op een wenk van den rechter werd eene deur geopend en drie hindoesche +priesters werden door den deurwaarder binnen geleid. + +"Juist. Net zoo als ik dacht," prevelde Passepartout, "dat zijn de +kerels, welke de Indische dame wilden verbranden." + +De priesters plaatsten zich vóór den rechter en de griffier las met +luider stem eene aanklacht wegens heiligschennis tegen Phileas Fogg +en zijn bediende, beschuldigd een gebouw te hebben ontwijd, dat voor +de eeredienst van Brahma bestemd was. + +"Hebt gij het gehoord?" vroeg de rechter aan Phileas Fogg. + +"Ja, mijnheer," antwoordde Fogg, op zijn horloge ziende, "en ik beken." + +"O zoo! gij bekent?...." + +"Ik beken en verwacht dat deze drie priesters op hunne beurt bekennen +zullen, wat zij wilden doen in de pagode van Pillaji." + +De priesters keken elkander aan. Zij schenen niets te begrijpen van +de woorden van den beschuldigde. + +"Ongetwijfeld," riep Passepartout driftig, "in die pagode van Pillaji, +waar zij hun slachtoffer wilden verbranden!" + +Nieuwe verbazing der priesters, en diepe verbazing van den rechter +Obadiah. + +"Welk slachtoffer?" vroeg hij. "Wie wilden zij verbranden in het +hartje van Bombay?" + +"Bombay!" riep Passepartout. + +"Zeker. Er is hier geen sprake van de pagode van Pillaji, maar van +de pagode van Malabarhill te Bombay." + +"En als bewijs zijn hier de schoenen van den heiligschenner," zeide +de griffier, terwijl hij een paar schoenen op zijn lessenaar zette. + +"Mijne schoenen!" riep Passepartout uit, die in de hoogste mate +verbaasd, dezen onwillekeurigen uitroep niet kon weerhouden. + +Men kan de ontsteltenis begrijpen, die bij meester en knecht te +weeg was gebracht. Het voorval in de pagode van Bombay hadden zij al +lang vergeten, en dit was het toch dat hen voor den magistraat van +Calcutta bracht. + +De agent Fix had terstond al het voordeel begrepen, dat hij uit deze +ongelukkige zaak kon trekken. Zijn vertrek twaalf uren uitstellende, +had hij zich tot raadsman opgeworpen van de priesters van Malabarhill; +hij had hun eene aanzienlijke schadeloosstelling beloofd, daar hij wel +wist dat het engelsche gouvernement zulk eene overtreding zeer zwaar +strafte; daarop had hij hen met den volgenden trein de heiligschenners +nagezonden. Maar, daar deze veel tijd hadden besteed om de jonge +weduwe te redden, waren Fix en de hindoes vóór Fogg en zijn bediende te +Calcutta aangekomen, en de magistraten waren door telegrammen verzocht, +om hen reeds bij het uitstijgen uit den trein in hechtenis te doen +nemen. Men kan begrijpen, hoe groot de teleurstelling van Fix was, +toen hij vernam dat Phileas Fogg nog niet in de hoofdstad van Indië +was aangekomen. Hij moest wel gelooven dat zijn dief den Peninsular +spoorweg had verlaten en zich verborgen hield in een van de noordelijke +provinciën. Vier en twintig uren lang verkeerde Fix in doodelijken +angst en bespiedde hij het station. Groot was zijne vreugde, toen hij +dezen zelfden morgen hem uit den waggon zag stappen, in gezelschap +bovendien van een jonge vrouw, van wier tegenwoordigheid hij zich geen +rekenschap kon geven. Oogenblikkelijk zond hij een agent van politie +op hem af, en dit was de oorzaak dat Fogg, Passepartout en de weduwe +van den rajah van Bundelkund voor den rechter Obadiah gebracht werden. + +Zoo Passepartout minder vervuld ware geweest met zijn eigene zaak, +dan zou hij opgemerkt hebben, dat in een hoekje van de gerechtszaal +de detective gezeten was, die het geding met een licht te begrijpen +belangstelling volgde; want zoowel te Calcutta, als te Bombay en te +Suez, had hij het bevel van inhechtenisneming nog niet ontvangen. + +Intusschen had Obadiah akte genomen van de bekentenis van Passepartout, +die wel alles wat hij bezat had willen geven, om zijne onvoorzichtige +woorden terug te nemen. + +"Is het feit erkend?" vroeg de rechter. + +"Erkend," antwoordde Fogg kalm. + +"Overwegende," hernam de rechter, "dat de engelsche wet alle +godsdiensten in Indië even nauwgezet wil beschermen en het misdrijf +door genoemden Passepartout erkend is en van dezen alzoo bewezen is +dat hij den drempel van den afgodstempel van Malabarhill te Bombay met +een heiligschennenden voet heeft betreden op den 20en October, wordt +meergemelde Passepartout veroordeeld tot vijf dagen gevangenisstraf +en een boete van driehonderd pond." + +"Drie honderd pond!" riep Passepartout uit, die slechts ooren had +voor de boete. + +"Stilte!" riep de deurwaarder met krijschende stem. + +"En," voegde de rechter Obadiah er bij, "overwegende dat het niet +bewezen is, dat de meester niet medeplichtig was aan het misdrijf +van den bediende, maar dat in allen gevalle deze aansprakelijk moet +worden gesteld voor de daden en bewegingen van een bediende, welke +van hem zijn loon ontvangt, wordt aan Phileas Fogg niet veroorloofd +te vertrekken en wordt hij veroordeeld tot een gevangenisstraf +van acht dagen en een boete van honderd vijftig pond. Griffier de +volgende zaak!" + +Fix had, in zijn hoek gezeten, met een onuitsprekelijk genoegen +Phileas Fogg hooren veroordeelen tot acht dagen gevangenisstraf te +Calcutta. Dat was langer tijd dan noodig was om het bevel tot in +hechtenisneming te ontvangen. + +Passepartout was geheel verpletterd. De veroordeeling deed zijn +meester diens geheele fortuin verliezen. Een weddenschap van twintig +duizend pond verloren, alleen omdat hij als een echte slenteraar dien +verwenschten afgodstempel van Malabarhill binnengetreden was! + +Phileas Fogg bleef zoo geheel meester over zich zelven alsof hem +de veroordeeling volstrekt niet aanging. Ja, hij fronste zelfs zijn +wenkbrauwen niet. Maar op het oogenblik dat de griffier een andere +zaak zou roepen, richtte hij zich op met de woorden: + +"Ik bied borgtocht aan." + +"Dat is uw recht," antwoordde de rechter. + +Fix dacht dat hij door den grond zou zinken, maar hij herstelde zich +weer spoedig, toen hij vernam wat de rechter zeide. + +"Overwegende dat Phileas Fogg en zijn bediende vreemdelingen zijn, +wordt borgtocht voor ieder gesteld op de aanzienlijke som van duizend +pond." + +Twee duizend pond moest het Fogg kosten, zoo hij met zijne +veroordeeling geen vrede nam. + +"Ik betaal," zeide de gentleman, en haalde uit den zak, dien +Passepartout droeg, een pak banknoten, dat hij op den lessenaar van +den griffier legde. + +"Dit geld zal u in staat stellen om de gevangenis te ontloopen," +zeide de rechter. "Gij zijt intusschen vrij onder borgtocht." + +"Ga mee," zeide Fogg tot zijn knecht. + +"Als zij mij ten minste mijne schoenen maar teruggeven! zeide +Passepartout woedend. + +Men gaf hem zijne schoenen terug. + +Een duur paar schoenen! mompelde hij. Elk meer dan duizend pond! En dan +komt er nog bij dat zij mij klemmen! Toen volgde hij zeer neerslachtig +Fogg, die mevrouw Aouda zijn arm had geboden. Fix hoopte altijd nog +dat zijn dief nooit besluiten zou om die twee duizend pond te betalen, +maar liever voor acht dagen in de gevangenis zou gaan. Hij volgde +Fogg dus op den voet. + +Deze, mevrouw Aouda en Passepartout, stegen terstond in een +rijtuig. Fix liep het na en zag dat het weldra op de kade stilhield. + +Op een halve mijl afstand van de kust lag de Rangoon voor anker; haar +vlag was ten teeken van vertrek boven in den mast geheschen. Het sloeg +elf uur, Fogg was dus nog een uur vóór. Fix zag hem uit het rijtuig +stijgen en in een bootje gaan met mevrouw Aouda en zijn knecht. De +detective stampvoette. + +"De deugniet!" riep hij, "hij reist toch weg! Twee duizend pond +opgeofferd! Hij is zoo verkwistend als een dief. Ik zal hem toch +in mijn macht krijgen, al was het ook aan het einde van de wereld; +maar als hij zoo voortgaat, zal ik al het geld van den diefstal er +bij inschieten." + +De inspecteur van politie was geheel ter prooi aan deze gedachten. En +waarlijk sedert hij Londen had verlaten, had Phileas Fogg, zoowel aan +reiskosten als fooien, den koop van den olifant, de borgtochten en de +boeten, reeds meer dan vijfduizend pond besteed en de zooveel percent +van de teruggevonden som, welke toegekend wordt aan den detective, +verminderde voortdurend. + + + +ZESTIENDE HOOFDSTUK. + +Waarin Fix het doet voorkomen niets te weten van de zaken, waarover +men hem spreekt. + +De Rangoon, een der mailbooten van de P. en O. Compagnie, die de +Chineesche en Japansche zeeën bevaart, evenaarde de Mongolia in +snelheid, maar niet in goede inrichting. Mevrouw Aouda had hier +dan ook niet zulk een goede plaats bekomen, als Fogg wel gewenscht +had. Maar het was slechts een tocht van elf of twaalf dagen en de +jeugdige vrouw was geen lastige reisgezellin. + +Gedurende de eerste dagen van dezen overtocht maakte Aouda +nadere kennis met Fogg. Bij elke gelegenheid betoonde zij hem de +grootste dankbaarheid. De flegmatieke gentleman hoorde haar, althans +oogenschijnlijk, met de meeste kalmte aan, zonder dat eenig woord of +gebaar de minste aandoening verried. Hij zorgde altijd dat het de jonge +vrouw aan niets ontbrak. Op bepaalde uren kwam hij bij haar, zoo niet +om tot haar te spreken, dan toch om naar haar te luisteren. Hij nam +jegens haar de grootste beleefdheid in acht, maar met het bevallige +en werktuigelijke van een automaat, wiens bewegingen geheel voor dit +doel waren ingericht. Mevrouw Aouda wist niet wat zij er van denken +moest, maar Passepartout had haar eenigszins ingelicht omtrent het +zonderlinge karakter van zijn meester. Hij vertelde haar ook welke +weddenschap dezen de reis om de wereld deed maken. Mevrouw Aouda had +er om geglimlacht, maar in elk geval had zij haar leven aan hem te +danken, en haar redder kon in hare achting niet dalen, daar zij hem +steeds door de oogen harer dankbaarheid zag. + +Mevrouw Aouda bevestigde het verhaal, dat de hindoesche gids van hare +treurige geschiedenis gedaan had. Zij behoorde inderdaad tot het ras, +dat de eerste plaats inneemt onder de Indische volksstammen. + +Vele parsische hoofden hebben groote zaken in Indië in den katoenhandel +gedaan. Een van hen, Sir James Jejeebhoy, was door het Engelsche +Gouvernement tot den adelstand verheven, en mevrouw Aouda was familie +van dezen rijken koopman, die te Bombay woonde. Zij was zelfs een +nicht van sir Jejeebhoy, den achtbaren Jejeeb, dien zij te Hong-Kong +hoopte aan te treffen. Zou zij bij hem een toevluchtsoord en hulp +vinden? Zij was er niet zeker van. Op dezen twijfel antwoordde Fogg, +dat zij zich daarover niet ongerust moest maken en dat alles zich +wel schikken zou. Dit was altijd zijn laatste woord. + +Begreep de jonge vrouw dit raadselachtige woord? Wie zal het +zeggen? Altijd vestigde zij op Fogg hare groote oogen, vochtig als +de heilige meren van den Himalaya. Maar de onhandelbare Fogg, nog +geslotener dan ooit, scheen de man niet om zich in dit meer te werpen. + +Het eerste gedeelte van den overtocht met den Rangoon had plaats +onder de gunstigste omstandigheden. Het weer was kalm en dit geheele +gedeelte van de onmetelijke baai, welke de zeelieden de Golf van +Bengalen noemen, was zeer ten voordeele van de snelheid der mailboot. + +Weldra was de Rangoon in het gezicht van den grooten Andaman-achtigen +berg de Saddle-Peak, welke eene hoogte heeft van tweeduizend +vierhonderd voet, en tot signaal strekt voor de schepen. + +Men volgde de kust op korteren afstand, maar de wilde Papoea's, +die het eiland bewonen, vertoonden zich niet. Die volksstam staat +op het laagste standpunt van beschaving, maar men pleegt onrecht, +wanneer men hen onder de menscheneters rangschikt. + +Het panorama, dat deze eilanden opleverden, was prachtig. Onmetelijke +bosschen van palmboomen, arers, bamboes, muskaatboomen, teaks, +djattiboomen, reusachtige slingerplanten en varen, bedekten den +voorgrond, terwijl de achtergrond gevormd werd door de bevallige +lijnen van het gebergte. Langs de kust wemelde het van oeverzwaluwen, +wier nesten eetbaar zijn en een geliefkoosd gerecht uitmaken in +het Hemelsche Rijk. Maar dit landschap vol afwisseling, dat de +Andamannische Eilanden opleveren, was spoedig voorbij en de Rangoon +naderde snel de straat van Malakka, waardoor men in de Chineesche +Zee komt. + +Wat deed gedurende dezen overtocht de inspecteur Fix, die zoo +ongelukkig was medegesleept op de reis om de wereld? Bij het vertrek +uit Calcutta had hij zich op de Rangoon kunnen begeven, zonder door +Passepartout te worden opgemerkt, en hij hoopte verborgen te blijven +totdat de mailboot Hong-Kong zou hebben bereikt. + +Het zou hem dan ook inderdaad moeielijk zijn gevallen om de oorzaak +te verklaren waarom hij zich aan boord bevond, zonder de achterdocht +te wekken van Passepartout, die hem nog te Bombay waande. Maar de +omstandigheden brachten mede dat hij de kennis met Foggs bediende +vernieuwde. + +Al de hoop van den inspecteur van politie was thans op één punt van de +wereld gevestigd, op Hong-Kong. Daar moest hij den dief vatten of deze +ontsnapte hem voor altijd. Hong-Kong was dan ook het laatste engelsche +grondgebied op de geheele reis. Was men dit voorbij, dan zou China, +Japan of Amerika een veilig toevluchtsoord voor Fogg opleveren. Wanneer +hij te Hong-Kong eindelijk het bevel tot inhechtenisneming vond, dat +hem ongetwijfeld nagezonden was, dan zou Fix de heer Fogg arresteeren +en hem aan de politie aldaar overleveren. Maar na Hong-Kong was een +mandaat tot inhechtenisneming niet meer voldoende. Dan zou er een +akte van uitlevering noodig zijn; dit ging met allerlei oponthoud, +vertraging en hinderpalen gepaard, waarvan de schurk gebruik zou +maken, om ten slotte toch te ontkomen. Mislukte alzoo zijne poging +te Hong-Kong, dan was het hoogst moeielijk, zoo niet ondoenlijk om +zich van hem meester te maken. + +"Alzoo," dacht Fix onophoudelijk bij zich zelven, gedurende de lange +uren, die hij in zijn hut doorbracht, "alzoo zal de volmacht te +Hong-Kong zijn en dan neem ik mijn man gevangen, of zij zal er niet +wezen en dan moet ik hem noodzaken daar te blijven. Mijne pogingen +zijn mislukt te Bombay en te Calcutta. Mislukken zij ook te Hong-Kong, +dan is mijne reputatie verloren. Ik moet dus slagen, het koste wat +het kost. Maar welk middel aan te wenden om, zoo dit mogelijk is, +het vertrek van dien verwenschten Fogg te beletten? + +Als uiterste middel had Fix besloten alles aan Passepartout te +bekennen en hem op de hoogte te stellen van den meester, dien hij +diende, maar wiens medeplichtige hij zeker niet was. Als Passepartout +volkomen ingelicht was, zou hij zeker vreezen in de zaak betrokken te +worden en de wijste partij kiezen. Maar dit was een gewaagd middel, +dat slechts in het uiterste geval kon worden beproefd. Een enkel woord +van Passepartout aan zijn meester zou onherroepelijk alles bederven. + +De inspecteur van politie verkeerde dus in de grootste verlegenheid, +maar de tegenwoordigheid van mevrouw Aouda aan boord van de Rangoon, +in gezelschap van Phileas Fogg, opende hem een nieuw uitzicht. Wat +was die vrouw? Door welken samenloop van omstandigheden was zij de +gezellin geworden van Fogg? Blijkbaar moest de ontmoeting tusschen +Bombay en Calcutta hebben plaats gehad. Doch in welken hoek van het +schiereiland? Was het enkel het toeval dat Fogg en zijne jeugdige +reisgezellin te zamen had gebracht? Of had de reis in Indië door +den gentleman ondernomen slechts ten doel om deze schoone vrouw op +te zoeken? Want schoon was zij. Fix had haar maar al te goed in de +gerechtszaal te Calcutta gezien. + +Men kan denken hoe nieuwsgierig de inspecteur daarnaar was. Hij vroeg +zich af, of er niet een misdadige schaking was gepleegd. Ja! Dat +moest wel zoo zijn. Deze gedachte vatte post in zijn hoofd, en hij +besefte al het voordeel, dat hij uit dezen toestand kon trekken. Of die +jonge vrouw getrouwd was of niet, er was hier eene schaking gepleegd +en het was zeer goed mogelijk, dat hij den schaker te Hong-Kong in +eene verlegenheid kon wikkelen, waaruit hij zich niet door geld kon +losmaken. Maar hij mocht niet wachten tot de Rangoon te Hong-Kong +was aangekomen. Fogg had de slechte gewoonte om van de eene boot +op andere te springen, en vóór de zaak nog een aanvang had genomen, +kon hij reeds ver weg zijn. + +Het noodzakelijkste was dus om de engelsche overheid te waarschuwen en +op den passagier van de Rangoon de aandacht te vestigen vóór hij nog +aan land was. Niets nu was gemakkelijker daar de mailboot te Singapore +binnenliep, en Singapore stond in verbinding met de chineesche kust +door de telegraaf. Intusschen vóór hij iets ondernam en om zekerder te +zijn, besloot Fix Passepartout eerst eens te ondervragen. Hij meende +dat het niet moeielijk zou zijn om den bediende aan het praten te +krijgen en besloot dus om zich aan hem bekend te maken. Er was niet +veel tijd te verliezen. Het was de 30ste October, en den anderen +morgen moest de Rangoon te Singapore het anker werpen. Fix dan ging +dien dag aan dek, met het plan om Passepartout het eerst en wel met +de grootste verbazing aan te spreken. Passepartout liep heen en weer +op het voordek, toen de inspecteur naar hem toesnelde, met de woorden: + +"Wat, mijnheer? zijt gij op de Rangoon?" + +"Mijnheer Fix aan boord!" antwoordde Passepartout zeer verrast, toen +hij zijn metgezel van de Mongolia herkende. "Hoe nu? gij verliet +mij te Bombay en ik ontmoet u weer op de reis naar Hong-Kong. Maar, +zeg eens, maakt gij ook de reis om de wereld?" + +"Neen," antwoordde Fix, "ik ben van plan, om ten minste eenige dagen +te Hong-Kong te vertoeven." + +"Zoo," antwoordde Passepartout, die een oogenblik verbaasd +scheen. "Maar hoe komt het dat ik u aan boord nog niet gezien heb +sedert wij Calcutta verlaten hebben?" + +"Och, ik was een weinig zeeziek.... Ik ben daarom in mijne hut +gebleven.... Ik schijn beter tegen de lucht der Indische zee te kunnen +dan tegen die van de Golf van Bengalen. Hoe gaat het uw meester, +Phileas Fogg?" + +"O uitnemend, en altijd even precies als zijn reisboek! Geen dag te +laat! Maar mijnheer Fix, gij weet zeker nog niet dat wij nog eene +jonge dame bij ons hebben." + +"Een jonge dame?" herhaalde de inspecteur, die volstrekt niet scheen +te begrijpen wat de andere bedoelde. + +Passepartout had hem spoedig op de hoogte van de zaak gebracht. Hij +vertelde wat er in den afgodstempel te Bombay voorgevallen was, het +aankoopen van den olifant voor twee duizend pond en de geschiedenis met +de sutty, de schaking van Aouda, de veroordeeling door de rechtbank +te Calcutta en de invrijheidstelling onder borgtocht. Hoewel Fix het +laatste gedeelte er van kende, nam hij toch den schijn aan, alsof hij +er niets van wist, en Passepartout, aangemoedigd door het aandachtig +luisteren van zijn toehoorder, vertelde maar door. + +"Maar," vroeg Fix, "is uw meester van plan om deze jonge vrouw mede +te nemen naar Europa?" + +"Neen, mijnheer Fix, dat niet; hij is slechts van plan om haar naar +een harer bloedverwanten, een rijken koopman te Hong-Kong, te brengen." + +"Er is niets aan te doen!" prevelde de detective bij zich zelven, +zijne teleurstelling trachtende te verbergen. "Een glaasje gin, +mijnheer Passepartout?" + +"Zeer gaarne, mijnheer Fix. Het is niet meer dan plicht, dat wij op +onze ontmoeting op de Rangoon drinken." + + + +ZEVENTIENDE HOOFDSTUK. + +Waarin verschillende zaken ter sprake komen gedurende den overtocht +van Singapora naar Hong-Kong. + +Na dien dag ontmoetten Passepartout en de detective elkander vaak, +maar de inspecteur hield zich op een afstand van zijn reisgezel en +moedigde hem volstrekt niet tot spreken aan. Een of tweemaal zag hij +Fogg; deze vertoefde het liefst in de groote kajuit van de Ragoon, +hetzij hij daar mevrouw Aouda gezelschap hield of dat hij, volgens +zijn onveranderlijke gewoonte, whist speelde. + +Wat Passepartout betreft, deze overpeinsde ernstig hoe het toch kwam, +dat Fix dezelfde reis deed als zijn meester. En waarlijk, men moest er +wel eenigszins verbaasd over staan. Deze vriendelijke heer, voor een +ieder even beleefd, en dien hij het eerst te Suez ontmoette, die zich +ook op de Mongolia had ingescheept, die te Bombay weer aan wal stapte, +waar hij zeide te wonen, en dien men nu weer op de Rangoon ontmoette, +om naar Hong-Kong te reizen, in één woord, die de reis van Fogg stap +voor stap volgde, was wel een onderwerp, de moeite waard om er over +na te denken. + +Er bestond hier minst genomen een zonderling toeval. Wie kon die +Fix toch zijn? Passepartout was op het punt om zijn muilen er om te +verwedden--hij had ze nog zuinig bewaard--dat Fix op denzelfden tijd +als Fogg Hong-Kong, en waarschijnlijk wel met dezelfde mailboot, +zou verlaten. + +Passepartout had er een eeuw over kunnen denken, zonder dat hij +ooit zou geraden hebben, met welke zending de inspecteur wel belast +was. Nooit zou hij kunnen gissen, dat Phileas Fogg vervolgd kon +worden als een dief, die een reis om de wereld maakt. Maar, daar de +menschelijke natuur meebrengt, dat men aan alles eene uitlegging +wil geven, kwam Passepartout eensklaps tot eene verklaring van de +bestendige tegenwoordigheid van Fix, en inderdaad zijne uitlegging +was zeer aannemelijk. + +Volgens hem kon en moest Fix niemand anders zijn dan een agent, door +de leden van de Reform-club aangesteld, om Fogg overal na te gaan, +ten einde te zien of deze de reis om de wereld nauwkeurig en volgens +het overeengekomen reisplan volbracht. + +"Dat is zoo; dat kan niet missen!" herhaalde de eerlijke knecht +onophoudelijk, trotsch op zijn doorzicht. "Hij is een spion, dien +deze heeren ons achterna zenden. Dat is toch onwaardig. Die eerlijke, +achtenswaardige Fogg! Hem door een spion te laten bespieden! Dat zal +u duur te staan komen, heeren der Reform-club." + +Passepartout besloot, hoe blijde hij ook met zijne ontdekking was, +er niets van aan zijn meester te zeggen, vreezende dat deze zich +gekrenkt zou gevoelen door het wantrouwen van zijn tegenpartij. Maar +hij besloot toch Fix eens bij gelegenheid uit te lachen, zonder zelfs +iets te laten ontglippen, dat hem compromitteeren kon. + +Woensdag den 30sten October, des middags, stoomde de Rangoon de Straat +van Malakka binnen, die het schier-eiland van dien naam scheidt van +Sumatra. Bergachtige en steile, maar schilderachtig gelegen eilandjes, +benamen aan de reizigers het gezicht op het groote eiland. Den anderen +morgen, ten tien ure, had de Rangoon reeds een halven dag gewonnen +op den door het reglement bepaalden tijd, en liep zij de haven van +Singapore binnen, ten einde daar een voorraad steenkolen in te nemen. + +Phileas Fogg schreef dit voordeel op zijn lijst van winst, en ditmaal +ging hij aan land, vergezeld van Aouda, die haar wensch te kennen +had gegeven om eenige uren te rijden. + +Fix, wien elke daad van Fogg zeer verdacht voorkwam, volgde hem zonder +opgemerkt te worden. Een zekere angst kwelde hem onophoudelijk; hij +vreesde dat Fogg, als hij zich op niet-engelsch grondgebied bevond, +daar zou willen blijven; dan was de geheele zaak ongetwijfeld voor +het oogenblik verloren. + +Passepartout lachte reeds bij voorbaat bij de gedachte hoe Fix daarin +te werk zou gaan; intusschen bracht hij zijn tijd door om zijn gewone +boodschappen te verrichten. + +Het eiland Singapore is niet groot en ook niet indrukwekkend van +voorkomen. Het heeft geen bergen, althans geen steile. Toch is het +in al zijn eenvoud zeer bevallig. Het is een park doorsneden van +tallooze wegen. In een fraai rijtuig, bespannen met vurige paarden, +die uit Nieuw-Holland waren aangebracht, zaten Aouda en Fogg; zij +reden door een dicht palmbosch met prachtig gebladerte, hier en +daar afgewisseld door kruidnagelboomen, waarvan de vruchten gevormd +zijn door den knop zelven van de half ontloken bloemen. Hier neemt de +peperstruik de plaats in van de doornige heggen der europeesche velden; +sagoboomen, hooge varenkruiden met prachtige takken, wisselen deze +tropische Flora af; muskaatboomen, met hun schitterend gebladerte, +vervulden de lucht met een doordringenden geur. In het bosch ontbrak +het niet aan vroolijk dartelende apen en in het diepst der bosschen +verscholen zich de tijgers. Hem wien het soms mocht verwonderen, dat +deze roofdieren op dit betrekkelijk kleine eiland nog niet tot het +laatste toe verdreven zijn, zal men antwoorden dat zij van Malakka +komen, door de straat over te zwemmen. + +Toen Aouda en Fogg een paar uren door dit landschap gereden hadden, +keerden zij in de stad terug, die bestaat uit een hoop zware en lage +huizen, allen met prachtige tuinen, waarin mangostanen, ananassen en +andere van de schoonste vruchten der wereld groeien. + +Ten tien ure kwamen zij weer op de mailboot, gevolgd, zonder dat zij +het wisten, door den inspecteur, die ook in de kosten van een rijtuig +had moeten vervallen. + +Passepartout wachtte hen op het dek van de Rangoon. De zorgende knecht +had eenige mangoestanen gekocht, een vrucht welke de grootte heeft +van een gewonen appel, die van buiten bruin, en van binnen vuurrood +is, en wier witte pit, welke tusschen de lippen smelt, voor de ware +liefhebbers een onvergelijkelijk genot oplevert. Hij was zeer in zijn +schik dat hij deze aan Aouda kon geven, die er hem recht vriendelijk +voor bedankte. + +Ten elf ure had de Rangoon hare lading steenkolen ingenomen en lichtte +het anker. Eenige uren later verloren de reizigers de hooge bergen +van Malakka uit het gezicht, welks bosschen de prachtigste tijgers +tot een schuilplaats verstrekken. + +Singapore is ongeveer dertien honderd mijlen verwijderd van Hong-Kong, +een klein eiland op de chineesche kust, dat aan Engeland behoort. + +Phileas Fogg moest dien afstand is zes dagen afleggen, ten einde +den 6en November te Hong-Kong te zijn om van daar met de boot naar +Yokohama, een van de grootste japansche havens, te komen. + +De Rangoon was zwaar geladen. Een aantal reizigers hadden zich te +Singapore ingescheept: Hindoes, Ceylaneezen, Chineezen, Maleiers, +Portugeezen, die voor het grootste gedeelte allen tweede klasse +reisden. + +Tot nog toe had men vrij goed weder gehad, maar thans kwam +er verandering met het laatste kwartier der maan. De zee werd +onstuimig. Nu en dan stak de wind hevig op, maar gelukkig woei hij uit +het zuidwesten, zoodat de stoomboot nog sneller liep. Toen het weder +bedaarder werd, liet de kapitein de zeilen bijzetten. De Rangoon, +als een brik getuigd, stoomde dikwijls met haar beide marszeilen +en haar fok; zij ging dan ook veel sneller door den stoom en door +den wind. Zoodoende naderde men met een korten en soms zeer zwaren +golfslag de kust van Annam en Cochinchina. + +Maar het was meer de schuld der Rangoon dan wel van de zee, dat +bijna alle passagiers zeeziek werden en op die wijze de reis moesten +maken. De schepen der Peninsular Company toch, die op de Chineesche +zee dienst doen, zijn allen zeer slecht gebouwd. De verhouding tusschen +hun diepgang en hun omvang is zeer slecht berekend, en hiervan is het +gevolg dat zij weinig weerstand aan de zee bieden en aan slingeren +onderhevig zijn. + +Men moest nu, uithoofde van het slechte weder groote voorzorgen nemen, +en met halve kracht stoomen. Dit tijdverlies scheen Fogg volstrekt +niet te verontrusten, maar Passepartout was er zeer over uit zijn +humeur. Hij gaf de schuld aan den kapitein, aan den machinist, ja aan +de Compagnie, en wenschte een ieder naar de maan, die zich met het +transport van reizigers bemoeit. Misschien was het wel de gaskraan, +die altijd nog voor zijne rekening in Saville Row brandde, welke hem +zulk een haast deed maken om verder te komen. + +"Gij hebt dus wel haast om te Hong-Kong te komen?" vroeg de detective +hem eens. + +"Ja, ik ben er zeer verlangend naar," antwoordde Passepartout. + +"Meent gij dat mijnheer Fogg haast heeft de mailboot naar Yokohama +te nemen." + +"Ja, hij heeft ontzaglijk veel haast." + +"Gelooft ge dus nog aan die zonderlinge reis om de wereld?" + +"Stellig. En gij, mijnheer Fix?" + +"Ik? Neen, ik geloof er niet aan." + +"Grappenmaker!" zeide Passepartout, knipoogend. + +Dit woord gaf aan den agent veel stof tot nadenken. Het verontrustte +hem, zonder te weten waarom. Zou de Franschman hem begrepen hebben? Hij +wist het niet. Maar dat hij detective was, dat wist hij zelf toch +maar alleen, hoe zou Passepartout dit hebben ontdekt? En toch, toen +hij zoo met hem sprak, had Passepartout eene nevengedachte. Op een +anderen keer ging de knecht zelfs nog verder; toen kon hij zijn tong +niet meer beheerschen. + +"Zeg eens, mijnheer Fix," vroeg hij aan zijn reisgezel, "als wij te +Hong-Kong zijn, zullen we dan uw aangenaam gezelschap moeten missen?" + +"Wel," antwoordde Fix, eenigszins verlegen, "misschien ... maar ik +weet nog niet. Misschien...." + +"O," zeide Passepartout, "als gij bij ons bleeft, zou het een waar +genot voor mij zijn. Een agent van de Peninsular Company blijft niet +onderweg steken. Gij gingt eerst maar tot Bombay, en waarlijk nu zijt +gij al in China! Amerika is niet ver meer, en van Amerika naar Europa +is maar een stapje!" + +Fix keek den spreker strak aan, maar deze had het onschuldigste +gezicht van de wereld; hij achtte het daarom het best om maar met +hem mee te lachen. Passepartout echter, wiens tong nu los was, ging +voort en vroeg: + +"Dat baantje geeft je zeker veel?" + +"Zoo, zoo," antwoordde Fix zonder blikken of blozen. "Er zijn goede +en kwade zaken. Maar gij begrijpt wel, dat ik niet voor mijn eigen +kosten reis." + +"O, ja, dat behoeft gij mij niet meer te zeggen!" riep Passepartout +lachend uit. + +Toen dit gesprek geëindigd was, keerde Fix naar zijne hut terug +om alles nog eens te overpeinzen. De Franschman had zeker alles +geraden. Op de eene of andere manier was deze zijne betrekking +als detective te weten gekomen. Zou hij zijn meester hebben +gewaarschuwd? Was Passepartout Fogg's medeplichtige? Was zijn +voornemen ontdekt, en zou hij het dus niet ten uitvoer kunnen +brengen. De inspecteur bracht op deze wijze eenige pijnlijke uren +door, nu eens geloovende dat alles verloren was, dan weer hopende +dat Fogg nog van niets afwist, en ten slotte wist hij niet wat hem +te doen stond. Langzamerhand kwam hij weer in zijn normalen toestand, +en besloot hij om openhartig alles aan Passepartout te vertellen. Zoo +hij geen kans zag om Fogg te Hong-Kong te arresteeren en zoo Fogg zich +gereed maakte, thans voor het laatst, om het engelsch grondgebied te +verlaten, dan zou hij de geheele zaak aan Passepartout mededeelen. Of +de knecht was de medeplichtige van zijn meester, en deze wist alles, +in dat geval was zijn zaak geheel verloren; óf de knecht wist niets +van den gepleegden diefstal, dan was het zijn belang om den dief aan +zijn lot over te laten. + +In dien toestand waren de beide mannen tegenover elkander geplaatst, +en boven hen stond Fogg in majestueuse onverschilligheid. Hij vervolgde +zijn loop om de wereld, zonder zich te bekommeren om de asteroïden, +die om hem wentelden. Toch was er in de nabijheid een ster die op +het hart van dezen gentleman wel eenige stoornis moest uitoefenen. + +Maar neen! De bekoorlijkheden van Aouda schenen, tot groote +verwondering van Passepartout, volstrekt geen indruk of Fogg te +maken, en de afwijkingen van diens gewonen zielstoestand, zoo zij +al bestonden, waren moeielijker te berekenen dan die van Uranus, +welke de ontdekking van Neptunus ten gevolge had. Dit verbaasde +dag aan dag Passepartout, die in de oogen van de jonge vrouw zulk +een gloed van dankbaarheid las. Fogg had ongetwijfeld slechts een +hart voor heldhaftige feiten, maar verliefd, neen, dat kon hij niet +wezen. Hij scheen er in het geheel niet aan te denken eenige voorzorgen +te beramen, zoo de reis soms een anderen keer nemen mocht. Maar +Passepartout leefde in voortdurenden angst. Eens toen hij tegen de +balustrade van de machinekamer stond te leunen, en naar de ontzaglijke +machine keek, werd het schip door een heftige schommeling plotseling +op zijde geworpen. De stoom vloog uit alle kleppen. + +"Deze kleppen zijn niet genoeg belast!" riep hij uit. "Men gaat niet +vooruit!--Kijk dat zijn die Engelschen weer! Als dit een amerikaansch +schip was, dan zou men misschien springen, maar in elk geval zouden +wij sneller vooruitkomen." + + + +ACHTTIENDE HOOFDSTUK. + +Waarin Fogg, Passepartout en Fix elk hun eigen gang gaan. + +Gedurende de laatste dagen van den overtocht was het zeer slecht +weder. De wind woei hevig uit het noordwesten, wat voor het schip +hoogst nadeelig was. De Rangoon, die vrij onvast van gang was, +slingerde geweldig, en de passagiers, hadden alle recht, zoo zij +wrevelig waren op die lange golven, welke de wind tegen de boorden +van de boot opjoeg. + +De 3e en 4e November waren stormachtige dagen. Rukwinden joegen de +zee huizenhoog op en de Rangoon moest een halven dag lang alle zeilen +reven en met een vierde van haar kracht werken, ten einde niet door +den golfslag overweldigd te worden. Alle zeilen waren geborgen, maar +zelfs het tuig scheen nog te veel en onophoudelijk hoorde men den wind +er door heen fluiten. De mailboot vorderde dus, zooals men denken kan, +veel langzamer, en men berekende dat, wanneer de wind niet ging liggen, +men twintig uren later zou aankomen dan het reglement bepaalde. + +Phileas Fogg was getuige van het schouwspel eener onstuimige zee, +die rechtstreeks tegen hem scheen te kampen; maar zijne gewone kalmte +verliet hem daarom niet. Geen oogenblik fronste hij zijn voorhoofd +en nochtans kon eene vertraging van twintig uren zijn geheele reis +verijdelen, daar hij dan de stoomboot naar Yokohama misliep. Maar +deze man, men zou schier zeggen, zonder zenuwen, voelde ongeduld +noch verveling. Het scheen waarlijk of de stormen in zijn programma +stonden. Aouda, die meermalen met hem over het onstuimige weder sprak, +vond hem als altijd even kalm als vroeger. + +Op Fix had de storm een geheel tegenovergestelde uitwerking. Hij vond +hem zeer aangenaam. Zijn vreugde zou paal noch perk gekend hebben, +zoo de Rangoon uithoofde van het noodweer een haven had moeten +binnenloopen. Al dat oponthoud kwam hem goed te stade, want het zou +Fogg noodzaken eenige dagen te Hong-Kong te toeven. + +Eindelijk dan was de hemel met zijne stormen op zijne hand. Hij zelf +was er wel wat ziek van, maar wat deed er dat toe! Hij telde zijn +zeeziekte niet; zoo zijn lichaam er al onder leed, zijn geest was +vervuld met innige tevredenheid. + +Wat Passepartout betreft, men kan begrijpen met welk eene +kwalijk verholen woede hij deze beproeving doorstond. Tot hiertoe +was alles goed gegaan. De aarde en de zee hadden zijn meester +gediend. Stoombooten en spoorwegen hadden hem gehoorzaamd. Wind +en storm hadden zich verbonden om zijn reis te bevorderen. Had dan +eindelijk het uur der teleurstelling geslagen? Het was of Passepartout +zelf de twintig duizend pond uit zijne eigene beurs moest betalen; +hij leefde niet meer. De storm maakte hem woedend: die stormvlagen +deden zijn toorn zulk eene hoogte bereiken, dat hij de ongehoorzame zee +een pak slaag had kunnen geven. Fix hield natuurlijk zijne inwendige +tevredenheid zorgvuldig voor hem verborgen en hij deed daar verstandig +aan, want als Passepartout die geheime gewaarwording van Fix had +vermoed, zou deze het kwaad te verantwoorden hebben gehad. + +Zoolang de storm duurde, bleef Passepartout op het dek van de +Rangoon. Hij had niet beneden kunnen blijven; hij klom in de mast; +hij verbaasde de bemanning door zijne behendigheid en hielp haar met +al de vlugheid van een aap. Wel honderd maal richtte hij vragen aan +den kapitein, aan de stuurlieden, aan de matrozen, die lachten over +zijne teleurstelling. Passepartout wilde volstrekt weten hoe lang de +storm zou duren. Men verwees hem naar den barometer, die onophoudelijk +bleef stijgen. Of hij hem al schudde, het baatte niets; het schudden +zoo min als de scheldwoorden waarmede hij het instrument overlaadde. + +Eindelijk bedaarde de storm. De zee werd den 4den November in +den loop van den dag kalmer. De wind liep twee streken naar het +zuiden om en werd gunstiger. Ook Passepartout's stemming verbeterde +nu. Eenige zeilen konden bijgezet worden en de Rangoon hernam hare +bewonderenswaardige snelheid. + +Maar men kon den verloren tijd niet meer inhalen. Men moest zich wel in +zijn lot schikken en eerst den 6den, des morgens ten 5 ure, kreeg men +land in het gezicht. In de reis van Phileas Fogg was de aankomst van +de boot op den 5den berekend en men had nu den 6den. Men was dus vier +en twintig uur ten achter en zou niet naar Yokohama kunnen vertrekken. + +Ten zes ure kwam de loods aan boord van de Rangoon en nam plaats bij +het roer, ten einde het schip tusschen de ondiepten te sturen tot in +de haven van Hong-Kong. + +Passepartout had ontzaglijk veel lust om bij dien man inlichtingen te +vragen, en van hem te vernemen of de mailboot van Yokohama Hong-Kong +verlaten had. Maar hij durfde niet, liever wilde hij nog tot het +laatste oogenblik de hoop behouden. Hij had van zijne ongerustheid +Fix deelgenoot gemaakt, maar de slimme vos had hem getroost met +het vooruitzicht, dat de heer Fogg dan de volgende boot maar nemen +moest. Dat antwoord had Passepartout bijna een beroerte bezorgd. + +Doch zoo Passepartout zelf het al niet waagde om bij den loods +inlichting te vragen, de heer Fogg wendde zich tot dezen, na zijn +Bradshaw te hebben geraadpleegd, en vroeg wanneer er een boot van +Hong-Kong naar Yokohama vertrok. + +"Morgen, zoodra het getij opkomt," antwoordde deze. + +"Zoo," zeide Fogg, zonder eenige verwondering te doen blijken. + +Passepartout, die daarbij tegenwoordig was, had den loods wel om +den hals willen vliegen. Fix daarentegen had hem wel den nek willen +omdraaien. + +"Hoe heet de stoomboot?" vroeg Fogg. + +"De Carnatic," antwoordde de loods. + +"Moest die boot gisteren niet reeds vertrokken zijn?" + +"Ja, mijnheer, maar een harer ketels moest hersteld worden, en daardoor +is haar vertrek tot morgen uitgesteld." + +"Zeer verplicht," antwoordde Fogg, die met zijn automatischen gang +zich weder naar de kajuit van de Rangoon begaf. + +Wat Passepartout aangaat, deze vatte de loods bij de hand en die +stevig drukkende, voegde hij hem toe: + +"Loods, je bent een goeie kerel!" + +De loods wist niet waaraan hij deze vriendschappelijke ontboezeming te +danken had. Na zijn fluitje te hebben doen hooren, begaf hij zich op +de brug en stuurde de mailboot tusschen de kleine vloot van prauwen, +tankassen, visschersvaartuigen en allerlei andere schepen, welke in +de haven van Hong-Kong lagen. + +Ten éen ure liet de Rangoon haar anker vallen, en ontscheepte zij +hare passagiers. + +Het toeval, dit moet gezegd worden, was Phileas Fogg zeer gunstig +geweest. Zoo de Carnatic niet genoodzaakt geweest ware hare stoomketels +te doen herstellen, zou zij reeds den 5den November zijn vertrokken en +de reizigers voor Japan hadden acht dagen lang op eene andere moeten +wachten. Fogg was wel is waar vier en twintig uren ten achter, doch dit +tijdverlies kon op zijne verdere reis geen nadeelige gevolgen hebben. + +De stoomboot toch, die tusschen Yokohama en San-Francisco over +de Stille Zuidzee dienst doet, correspondeert met de mailboot uit +Hong-Kong, en zij kon dus niet vertrekken vóor dat deze aangekomen +was. Men was vier en twintig uren ten achter, maar gedurende de twee +en twintig dagen, die men op de Stille Zuidzee moest doorbrengen, +kon men die gemakkelijk inhalen. + +Phileas Fogg was dus, op vier en twintig uren na, en règle met zijn +programma, vijf en dertig dagen nadat hij Londen had verlaten. + +De Carnatic moest eerst den anderen morgen ten vijf ure vertrekken; +Fogg had dus nog zestien uren voor zich, om zijne zaken te regelen; +dat is te zeggen, die, welke mevrouw Aouda aangingen. Toen zij aan +land kwamen bood hij de jonge vrouw zijn arm en leidde haar naar een +draagstoel. Hij verzocht den dragers hem een hotel aan te wijzen, +en dezen brachten hem naar het Hotel van de Club. De stoet met den +palankijn begaf zich op weg en kwam, gevolgd door Passepartout, +behouden aan zijne bestemming. + +Een kamer werd Aouda aangewezen en Fogg zorgde dat het haar aan niets +ontbrak. Hij zeide haar, dat hij terstond onderzoek zou gaan doen +naar haren bloedverwant, aan wiens zorgen hij haar te Hong-Kong zoo +overlaten. Hij gaf te gelijker tijd aan Passepartout last, het hotel +niet te verlaten, opdat de jonge vrouw daar niet alleen zou zijn. + +De gentleman begaf zich regelrecht naar de beurs. Daar zou men +ongetwijfeld zulk een achtenswaardig man als Jejeeb kennen, daar deze +onder de rijkste kooplieden der stad behoorde. + +De makelaar, tot wien hij zich richtte, kende den Parsi inderdaad. Maar +sedert twee jaar woonde deze niet meer in China. Toen hij zijn fortuin +gemaakt had, was hij naar Europa vertrokken, men meende naar Holland, +omdat hij in zijn loopbaan als handelaar veel relatiën met dit land +gehad had. Phileas Fogg keerde terstond naar het Hotel van de Club +terug. Hij liet aan mevrouw Aouda vragen, of hij een oogenblik bij haar +gehoor kon ontvangen en zonder eenige inleiding vertelde hij haar, +dat de achtenswaardige Jejeeb niet meer te Hong-Kong woonde, maar +naar alle waarschijnlijkheid zich in Holland gevestigd had. Mevrouw +Aouda antwoordde hier eerst niet op. Zij streek hare hand over +haar voorhoofd, en na zich bedacht te hebben, zeide zij met hare +liefelijke stem: + +"Wat moet ik nu beginnen, mijnheer Fogg?" + +"Wel, dat is heel eenvoudig, mevrouw: mede gaan naar Europa." + +"Maar ik kan geen misbruik maken...." + +"Gij maakt volstrekt geen misbruik, en uwe tegenwoordigheid hindert +in geenen deele aan mijn reis.--Passepartout!" + +"Mijnheer," antwoordde Passepartout. + +"Ga naar de Carnatic en bestel drie hutten." + +Passepartout was recht in zijn schik, dat mevrouw Aouda de reis +met hen zou voortzetten, daar deze zeer vriendelijk voor hem was, +en verliet dan ook oogenblikkelijk het Hotel van de Club. + + + +NEGENTIENDE HOOFDSTUK. + +Waarin Passepartout te veel belang stelt in zijn meester, en wat het +gevolg er van was. + +Hong-Kong is slechts een eilandje, dat na het verdrag van Nanking +van 1842 aan Engeland is afgestaan. Binnen eenige jaren had de takt +der Britten om te koloniseeren er een belangrijke stad van gemaakt +en er een haven aangelegd, Victoria genaamd. Deze stad ligt aan den +mond van de rivier Canton, en is slechts zestig mijlen verwijderd +van de portugeesche stad Macao, welke op den anderen oever gebouwd +is. Hong-Kong moest noodzakelijk in den handelswedstrijd Macao +overwinnen en tegenwoordig gaat het grootste gedeelte van den uit- +en invoer van China over de engelsche stad. De dokken, hospitalen, +werven, entrepôts en een gothische kathedraal, een gouvernementshuis, +mac-adam wegen, alles werkt mede om den bezoeker te doen gelooven, +dat eene der beschaafdste steden van de graafschappen Kent of Surrey +dwars door de aarde heen zich een weg heeft gebaand en op dit punt van +China, nagenoeg bij de tegenvoeters, weder te voorschijn is gekomen. + +Met de handen in den zak was Passepartout naar de haven Victoria +geslenterd, stilstaande, om de palankijns te zien en de kruiwagens +met zeilen, die nog in het hemelsche rijk in gebruik zijn, en al die +Chineezen, Japanners en Europeanen, welke zich in de straten der stad +verdringen. Nagenoeg hetzelfde als te Bombay en te Calcutta vond hij +ook hier. Engelsche steden zijn dan ook over de geheele wereld gezaaid. + +Passepartout kwam in de Victoria-haven; hij vond daar een menigte +amerikaansche, engelsche, fransche en hollandsche vaartuigen, zoowel +oorlogs- als koopvaardijschepen, japansche en chineesche booten, +jonken, sempa's, panka's en zelfs booten met bloemen, die drijvende +bloemperken in dit water schenen te vormen. Op zijne wandeling merkte +Passepartout een aantal inboorlingen op in het geel gekleed, die +allen reeds op gevorderden leeftijd waren. Van een chineesch barbier, +door wien hij zich liet scheeren, en die tamelijk goed engelsch sprak, +vernam hij dat zij allen boven de tachtig jaar oud waren en dat zij op +dien leeftijd het recht hadden zich in de keizerlijke kleur, geel, te +kleeden. Passepartout vond het zeer dwaas, al wist hij ook niet waarom. + +Toen hij geschoren was, begaf hij zich aan boord van de Carnatic en +daar vond hij den heer Fix heen en weer wandelende op het dek. Op +zich zelf had dit niets vreemds, maar op het gelaat van den inspecteur +waren duidelijke sporen van groote teleurstelling merkbaar. + +"Geen wonder," dacht Passepartout, "alles loopt ook slecht voor de +heeren van de Reform-club; alles loopt ons mee." En hij sprak Fix +aan met een vroolijk gelaat als scheen hij het knorrige uitzicht van +den inspecteur niet op te merken. Deze nu had maar al te gegronde +redenen om de kans te verwenschen, die zich voortdurend tegen hem +verklaarde. Het leed geen twijfel of het mandaat volgde hem, maar +het kon hem niet bereiken, dan wanneer hij in deze of gene stad halt +hield. Hong-Kong was het laatste engelsche grondgebied, dat zij op +hun tocht aandeden en Fogg zou hem ontsnappen, indien het hem niet +gelukte dezen hier te doen achterblijven. + +"Welnu, mijnheer Fix, hebt ge besloten ons naar Yokohama te +vergezellen?" vroeg Passepartout. + +"Ja," antwoordde Fix met kwalijk verbeten woede. + +"Kom aan," riep Passepartout, hartelijke lachende. "Ik wist wel +dat gij niet van ons kondt scheiden. Laten wij nu samen maar plaats +gaan nemen." + +Beiden begaven zich toen naar het plaatsbureel aan wal en bespraken +vier hutten. De bureelist deelde hun echter mede dat, daar de +herstellingen van de Carnatic waren voltooid, de mailboot dien avond +ten acht ure zou vertrekken en niet den anderen morgen, zooals eerst +was aangekondigd. + +"Zeer goed," zeide Passepartout, "dat zal mijn meester bevallen, +ik zal hem dadelijk gaan waarschuwen." + +Toen Fix dit hoorde, besloot hij eene uiterste poging te wagen en +alles aan Passepartout te zeggen; dit was misschien het eenige middel +om Phileas Fogg nog eenige dagen te Hong-Kong te houden. + +Het bureel verlatende, stelde Fix zijn reisgezel voor, eenige +ververschingen te gaan gebruiken in eene naburige herberg. Passepartout +had den tijd en nam de uitnoodiging van Fix aan. De herberg lag aan +de kade en zag er uitlokkend uit. Zij traden er binnen. Het was eene +groote, net versierde zaal, aan welker uiteinde men een lang rustbed +zag met kussens, waarop verscheidene personen lagen te slapen. + +Een dertigtal bezoekers waren aan kleine tafeltjes van gevlochten +matwerk gezeten. Sommigen dronken engelsch bier, ale of porter, +anderen sterken drank, jenever of brandewijn. Bovendien rookten de +meesten lange rood-aarden pijpen, die gestopt waren met balletjes opium +en oranjebloesem. Van tijd tot tijd zag men een der rookers onder +tafel glijden; dan kwamen de knechts, namen hem bij het hoofd en de +voeten en legden hem op het rustbed bij de andere slapers neder. Een +twintigtal van die dronkaards lagen daar reeds roerloos naast elkander, +in de laatste phase van verdooving. + +Fix en Passepartout begrepen dat zij eene herberg waren binnengetreden, +die gewoonlijk bezocht werd door de ongelukkigen, welke door het +opium-schuiven worden bedwelmd, waarvan het handeldrijvende Engeland +jaarlijks voor honderd dertig millioen gulden verkoopt. Ongelukkige +millioenen, welke geheven worden met behulp van eene der noodlottigste +menschelijke hartstochten! + +Het chineesche Gouvernement heeft zulk een misbruik door strenge +wetten wel zoeken te verhelpen, maar te vergeefs. Het gebruik van +opium dat eerst slechts onder het bereik van den aanzienlijken stand +was, drong van lieverlede ook door tot de lagere klassen, en nu is +er geen einde meer aan de buitensporigheid door deze bedreven. Overal +en altijd schuift men in het Hemelsche Rijk opium. Mannen en vrouwen +geven zich aan dezen verderfelijken hartstocht over, en wanneer zij +eenmaal aan die inademing gewoon zijn, kunnen zij er ook niet meer +buiten, of zij lijden aan vreeselijke maagkrampen. Een goed rooker +kan acht pijpen daags rooken, maar hij sterft dan ook in vijf jaar. + +In zulk eene herberg nu, waarvan er zeer velen in Hong-Kong zijn, +waren Fix en Passepartout binnengegaan, met het doel om zich een +weinig te verfrisschen. Passepartout had geen geld bij zich, maar +hij maakte gaarne van de mildheid van zijn reisgezel gebruik, die +hij hem bij gelegenheid hoopte te vergelden. + +Men bestelde twee flesschen portwijn, waaraan de Franschman zich +te goed deed, terwijl Fix, die matiger was, hem met de grootste +aandacht gadesloeg. Men praatte over allerlei zaken, maar vooral +over den goeden inval van Fix om ook eene plaats op de Carnatic +te bespreken. En toen zij over de stoomboot, welker vertrek eenige +uren was vervroegd, uitgepraat en de flesschen ledig waren, besloot +Passepartout zijn meester te gaan waarschuwen, dat zij binnen een +paar uur vertrekken zou. + +Maar Fix hield hem terug. + +"Een oogenblik," zeide hij. + +"Wat wilt gij, mijnheer Fix?" + +"Ik heb nog over ernstige zaken met u te praten." + +"Ernstige zaken," herhaalde Passepartout, zijn glas uitdrinkende, +waarin nog enkele druppels waren. "Welnu, daar zullen wij morgen wel +eens over spreken, ik heb nu geen tijd meer." + +"Neen nu," antwoordde Fix, "want het geldt uw meester." + +Passepartout keek op dit gezegde Fix scherp in de oogen. Het gelaat +van Fix maakte op hem een zonderlingen indruk. Hij ging weder zitten. + +"Wat hebt gij mij te zeggen?" vroeg hij. + +Fix legde zijne hand op den arm van zijn reisgezel en op fluisterenden +toon vroeg hij: + +"Gij hebt geraden wie ik ben?" + +"Wel zeker," antwoordde Passepartout glimlachend. + +"Dan zal ik u alles bekennen." + +"Nu ik alles weet, vriendje! Wel nu nog mooier. Maar ga je gang. Eerst +echter moet ge mij de opmerking vergunnen, dat die heeren noodelooze +onkosten hebben gemaakt!" + +"Noodeloos," herhaalde Fix, "ge spreekt er gemakkelijk over. Men kan +wel zien, dat gij niet weet welk eene som er mede gemoeid is." + +"Wel zeker, weet ik dat. Twintig duizend pond." + +"Vijf en vijftig duizend!" sprak Fix, de hand van den Franschman +drukkende. + +"Wat!" riep Passepartout. "Mijnheer Fogg zou het gewaagd hebben +... vijf en vijftig duizend pond!... Welnu eene reden te meer om geen +oogenblik tijd te verliezen," eindigde hij en stond weder op. + +"Vijf en vijftig duizend pond!" herhaalde Fix, die Passepartout dwong +weder plaats te nemen, na een flesch brandewijn te hebben besteld, +"en als ik slaag, krijg ik eene belooning van twee duizend. Wilt gij +er vijfhonderd van, onder voorwaarde dat gij mij helpt?" + +"U helpen!" riep Passepartout uit, wiens oogen bovennatuurlijk +groot werden. + +"Ja, mij helpen om dien Fogg eenige dagen te Hong-Kong op te houden." + +"Wat?" zeide Passepartout; "wat verlangt gij? Niet genoeg, dat zij +mijn meester doen volgen en zijn goede trouw verdenken, zouden die +heeren hem nu ook moeielijkheden in den weg willen leggen! Ik schaam +mij over hen." + +"Maar wat meent ge dan toch?" vroeg Fix. + +"Wat ik meen? Dat dit een gemeene streek is. Men had even goed hem +kunnen bestelen; het geld uit zijn zak kunnen halen." + +"En dat denk ik dan ook te doen." + +"Maar dat is een verraderlijke streek!" riep Passepartout uit, die +onder den invloed van den brandewijn opgewonden raakte, want Fix had +hem blijven inschenken en hij dronk zonder het te weten. "Dat is een +verraderlijke, gemeene streek! En dat zijn gentlemen en collega's." + +Fix begreep er nu niets meer van. + +"Collega's," vervolgde Passepartout; "leden van de Reform-club! Vergeet +niet, mijnheer Fix, dat mijn meester een eerlijk man is en wanneer +hij eene weddenschap aangaat, wil hij die op loyale wijze winnen." + +"Maar wie denkt gij dan dat ik ben?" vroeg Fix, Passepartout strak +aanziende. + +"Wel een agent van de leden der Reform-club, die in last heeft de +reis van mijn meester te controleeren, een zeer vernederende taak. Ik +heb dan ook, hoewel ik zeer goed begrepen heb wie gij waart, mij wel +gewacht dit aan den heer Fogg mede te deelen. + +"Weet hij niets?" vroeg Fix levendig. + +"Niets," antwoordde Passepartout, nogmaals zijn glas ledigende. + +De inspecteur van politie wreef met zijne hand over zijn +voorhoofd. Hij aarzelde verder te gaan. Wat zou hij doen? De dwaling +van Passepartout scheen oprecht, maar zij maakte het volvoeren van +zijn plan gemakkelijker. Blijkbaar sprak de knecht volkomen ter goeder +trouw en was hij geen medeplichtige van zijn meester, wat Fix had +kunnen vreezen. + +"Welnu," dacht hij, "als hij zijn medeplichtige niet is, zal hij +mij helpen." + +De detective was nu tot een ander besluit gekomen. Bovendien hij +had geen tijd meer om te dralen. Tot elken prijs moest hij Fogg te +Hong-Kong houden. + +"Hoor," zeide Fix; "luister goed naar hetgeen ik zeggen zal. Ik ben +niet degeen waarvoor gij mij houdt, namelijk een agent van de leden +der Reform-club." + +"Ei!" antwoordde Passepartout, hem spottend aanziende. + +"Ik ben inspecteur van politie, belast met eene zending, die mij door +het hoofdbestuur van Londen is opgedragen." + +"Gij! inspecteur van politie!" + +"Ja; als gij nog twijfelt, ziehier mijne aanstelling." + +De agent haalde daarop een papier uit zijne portefeuille te voorschijn +en liet aan Passepartout zijne aanstelling zien, door het hoofdbestuur +te Londen geteekend. Passepartout was geheel onthutst en zag Fix aan +zonder een woord te kunnen uiten. + +"De weddenschap van dien Fogg," ging Fix voort, "is slechts een +voorwendsel, waarvan gij dupe zijt, gij zoowel al de leden van de +Reform-club, want hij had er belang bij om zich van uwe onschuldige +medeplichtigheid te verzekeren." + +"Maar waarom?" riep Passepartout uit. + +"Luister. Den 28en September l.l. is er eene som van vijf en vijftig +duizend pond aan de engelsche bank ontstolen door een persoon, wiens +signalement men heeft kunnen opmaken. Welnu, zie dat signalement; +het is trek voor trek dat van Fogg." + +"Onmogelijk!" riep Passepartout, met zijn stevige vuist op tafel +slaande. "Mijn meester is de eerlijkste man ter wereld." + +"Wat weet gij daarvan?" hernam Fix. "Gij kent hem zelfs niet. Gij +zijt bij hem in dienst getreden op den dag zelven, dat hij op reis +ging en hij is in overijling vertrokken onder een allerbelachelijkst +voorwendsel, zonder koffers en met een groote zak bankbiljetten. En +ge durft zeggen, dat hij een eerlijk man is." + +"Ja! dat is hij," herhaalde de arme knecht werktuigelijk. + +"Wilt gij dan als zijne medeplichtige in hechtenis worden genomen?" + +Passepartout hield zijn hoofd met beide handen vast. Hij was +onherkenbaar. Hij durfde den inspecteur van politie niet aanzien. + +Phileas Fogg een dief, hij de redder van Aouda, die edelmoedige +man! En toch welk een vermoeden rustte op hem! Passepartout trachtte +de verdenking, die ook bij hem oprees, te weren. Hij kon niet gelooven +aan de schuld van zijn meester. + +"En wat woudt gij nu van mij?" vroeg hij aan den inspecteur, een +laatste poging doende om zich te bedwingen. + +"Dit," antwoordde Fix. "Ik heb tot hiertoe het spoor van dien Fogg +gevolgd, maar ik heb de volmacht om hem in hechtenis te nemen nog +niet uit Londen ontvangen. Gij moet mij helpen om hem te Hong-Kong +te doen blijven." + +"Ik! Ik zou...." + +"En dan deel ik met u de premie van twee duizend pond, door de +Engelsche bank uitgeloofd." + +"Nooit!" antwoordde Passepartout, die wilde opstaan, maar neerzonk en +gevoelde dat zijn verstand en zijne krachten beiden hem begeven hadden. + +"Mijnheer Fix," stotterde hij, "al was alles waar wat gij mij +gezegd hebt, al was mijnheer Fogg de dief, dien gij zoekt, wat ik +ontken ... ik ben in zijn dienst ... ik heb gezien, dat hij goed en +edelmoedig was ... hem verraden ... neen voor al het goud der aarde +... ik ben van een dorp, waar dat brood niet gebakken wordt...." + +"Gij weigert?" + +"Ik weiger." + +"Laten wij het er dan maar voor houden, dat ik niets gezegd heb en +een glas drinken." + +Passepartout gevoelde, dat hij hoe langer hoe meer onder den invloed +van den drank kwam. Fix, die begreep, dat hij hem volstrekt van zijn +meester moest scheiden, wilde hem geheel bedwelmen. Op de tafel lagen +een paar pijpen opium. Fix stopte er hem eene in de hand. Passepartout +nam ze werktuigelijk aan, stak ze in den mond, deed eenige trekken +en viel toen onder den invloed van den verdoovenden geur voorover. + +"Eindelijk," zeide Fix, toen hij Passepartout buiten kennis zag; +"Fogg zal van het vertrek der Carnatic geen kennis dragen en als hij +toch vertrekt, zal het niet zijn door behulp van dien verwenschten +Franschman." + +Daarop betaalde hij de vertering en ging heen. + + + +TWINTIGSTE HOOFDSTUK. + +Waarin Fix in rechtstreeksche onderhandeling treedt met Phileas Fogg. + +Gedurende dit gesprek, waarbij waarschijnlijk Fogg's geheele toekomst +op het spel stond, geleidde deze mevrouw Aouda door de straten van +de engelsche stad. Toen Aouda zijn aanbod had aangenomen om haar mede +naar Europa te nemen, moest hij ook alle benoodigdheden aanschaffen, +die zulk een lange reis medebracht. Dat een Engelschman, zooals hij, +de reis om de wereld maakt met zijn valies in de hand, kan er nog +door; maar eene vrouw kon in zulke omstandigheden dergelijke reis, +op die wijze niet ondernemen. Daarom was men wel verplicht allerlei +kleederen en voorwerpen, die zij soms onderweg noodig mocht hebben, +aan te schaffen. Fogg kweet zich van deze taak, met de kalmte welke +hem kenmerkte, trots de verontschuldigingen en tegenwerpingen van de +jonge vrouw, die verlegen was met zooveel beleefdheid. + +"Het is in het belang van mijn reis, het staat op mijn programma," +zeide hij gedurig. + +Toen zij hunne inkoopen gedaan hadden, keerden Fogg en Aouda weer naar +het hotel terug, waar zij een heerlijk diné vonden. Daarop ging Aouda, +die een weinig vermoeid was, naar hare kamer en drukte à l'anglaise +de hand van haren ongevoeligen redder. + +De achtenswaardige gentleman verdiepte zich den ganschen avond in de +Times en de Illustrated Londen News. + +Zoo hij de man ware geweest om zich over iets te verwonderen, dan +had hij dit wel mogen doen, toen Passepartout bij het naar bed gaan +nog niet was komen opdagen. Maar daar hij wist dat de mailboot naar +Yokohama eerst den anderen morgen vertrok, dacht hij er niet over. Den +volgenden morgen kwam Passepartout op het schellen van Fogg niet +te voorschijn. + +Wat de gentleman wel dacht, toen hij vernam dat zijn knecht niet +thuis was gekomen, zou niemand kunnen zeggen. Fogg nam zijn valies op, +liet Aouda waarschuwen en bestelde een palankijn. + +Het was toen acht uur, en het getij, waarop het vertrek van de Carnatic +gewacht had om de haven te verlaten, kwam ten half tien ure op. + +Toen de draagstoel voorkwam, stapten Aouda en Fogg in het gemakkelijke +voertuig en lieten hun bagage op een kruiwagen volgen. + +Een half uur later kwamen de reizigers op de aanlegplaats, en daar +vernamen zij eerst dat de Carnatic reeds den vorigen avond vertrokken +was. + +Fogg, die er op had gerekend zoowel zijn bediende als de mail-boot te +vinden, moest nu beiden missen. Maar zijn gelaat teekende volstrekt +geen teleurstelling, en toen Aouda hem angstig aanzag, voegde hij +haar toe: + +"Dat is een incident, mevrouw, anders niet." + +Op dit oogenblik naderde hem een persoon, welke hem nauwkeurig +gadesloeg. Het was de inspecteur Fix, die hem groette met de woorden: + +"Zijt gij niet evenals ik, mijnheer, een der passagiers van de Rangoon, +welke gisteren aangekomen is?" + +"Ja, mijnheer," antwoordde Fogg koel, "maar ik heb niet de eer...." + +"Vergeef mij, maar ik dacht hier uw knecht te vinden." + +"Weet gij waar hij is, mijnheer?" vroeg de jonge vrouw levendig. + +"Wat," zeide Fix, zeer verwonderd, "is hij niet bij u?" + +"Neen," antwoordde Aouda. "Sedert gisteren is hij verdwenen. Heeft +hij zich misschien zonder ons op de Carnatic ingescheept?" + +"Zonder u, mevrouw?..." antwoordde de agent. "Maar vergeef mij, +dacht gij dan met deze mailboot te vertrekken?" + +"Ja, mijnheer." + +"Ik ook, mevrouw, gij ziet mij dus zeer teleurgesteld. De Carnatic +heeft, toen zij haren ketel hersteld had, twaalf uur vroeger Hong-Kong +verlaten, zonder iemand te waarschuwen, en nu moet men acht dagen +wachten, eer de volgende vertrekt." + +Toen hij die woorden: "acht dagen" gezegd had, gevoelde Fix zijn hart +van vreugde kloppen. Fogg acht dagen nog te Hong-Kong! Men zou nu +tijd genoeg hebben om het mandaat tot inhechtenisneming af te wachten. + +Eindelijk waren de kansen dan toch eens ten gunste van den +vertegenwoordiger der wet. + +Men kan dus denken hoe het hem tegenviel, toen hij Fogg op zijn kalmen +toon hoorde zeggen: + +"Er zijn, dunkt mij, nog andere schepen dan de Carnatic in de haven +van Hong-Kong." + +Fogg bood Aouda zijn arm en ging met haar naar het dok, om daar een +ander schip te zoeken, dat gereed lag te vertrekken. + +Fix volgde hem geheel terneergeslagen. Men zou zeggen dat hij aan deze +man was gekluisterd. Dit is zeker, dat de kans hem wezenlijk scheen +te verlaten, terwijl zij hem tot nog toe zoo goed gediend had. Fogg +doorliep drie uren lang in alle richtingen de haven, vast besloten, +zoo het moest, een schip uit te rusten, dat hem naar Yokohama zou +brengen; hij zag slechts geladen schepen of andere, welke bezig waren +te lossen, en die dus niet konden gebruikt worden. Fix begon weer +eenige hoop te krijgen. + +Fogg gaf den moed nochtans niet op en zette zijn onderzoek voort, +al moest hij tot Macao gaan, toen hij op eens door een zeeman aan +het uiteinde der haven werd aangesproken. + +"Zoekt u een schip!" vroeg deze zijn muts afnemende. + +"Hebt gij een boot, welke klaar is om te vertrekken?" vroeg Fogg. + +"Ja, mijnheer, de loodsboot no. 43, de beste van de geheele vloot." + +"Loopt zij snel?" + +"Ongeveer tusschen de acht en negen mijlen. Wilt gij haar zien?" + +"Ja." + +"U zult er over tevreden zijn. Is het een pleizierreisje?" + +"Neen. Een reis." + +"Een reis?" + +"Neemt gij aan mij naar Yokohama te brengen?" + +De zeeman zag bij deze woorden Fogg met wijd opengesperde oogen aan. + +"Kom, mijnheer wil een loopje met mij nemen!" zeide hij. + +"Neen! Ik heb de Carnatic gemist, en ik moet uiterlijk den 14den te +Yokohama wezen, om van daar met de boot naar San-Francisco te gaan." + +"Het spijt mij," antwoordde de schipper, "maar dit is onmogelijk." + +"Ik bied u honderd pond per dag aan, en eene premie van twee honderd +pond, zoo gij bij tijds aankomt." + +"Is het u ernst?" vroeg de schipper. + +"Ja," antwoordde Fogg. + +De zeeman verwijderde zich een oogenblik, keek naar de zee, +waarschijnlijk in tweestrijd tusschen den wensch om zulk een groote +som te winnen, en de vrees zich te ver te wagen. Fix verkeerde in +doodsangst. + +Intusschen had Fogg zich tot Aouda gericht. + +"Gij zijt toch niet bang, mevrouw?" vroeg hij. + +"Met u, neen, mijnheer," antwoordde de jonge vrouw. + +De schipper keerde zich nu weder tot den gentleman, met zijn muts in +de hand. + +"Wel, schipper?" vroeg Fogg. + +"Wel, mijnheer," antwoordde de zeeman, "ik mag noch mijne mannen, noch +mij zelven, nog u er aan wagen, om zulk een grooten tocht te maken in +een bootje, dat ter nauwernood twintig tonnen haalt, en dan in dezen +tijd van het jaar! Bovendien, zouden wij toch niet op tijd aankomen, +want Yokohama is zeventien honderd mijlen van Hong-Kong verwijderd." + +"Zestien honderd vijftig mijlen," verbeterde Fogg. + +"Dat is hetzelfde." + +Fix haalde weder adem. + +"Maar," vervolgde de schipper, "misschien is er nog wel iets anders +op te vinden." + +"Wat dan?" vroeg Phileas Fogg. + +"Als wij naar Nangasaki gaan, het uiterste punt van Japan, elfhonderd +mijlen afstands, of zoo wij Shangaï maar halen, achthonderd mijlen +van Hong-Kong verwijderd. Op den laatsten tocht zou men zich niet ver +van de chineesche kust verwijderen, wat een groot voordeel zou zijn, +daar de stroom noordwaarts is." + +"Schipper," antwoordde Fogg, "te Yokohama moet ik de amerikaansche +mail halen, en niet te Shangaï of te Nangasaki." + +"Waarom niet?" hernam de zeeman. "De mailboot naar San-Francisco +vertrekt niet van Yokohama. Zij loopt te Yokohama en te Nangasaki +binnen, maar haar punt van uitgang is Shangaï." + +"Gij zijt zeker van hetgeen gij mij daar zegt?" + +"Zeer zeker." + +"En wanneer verlaat de mailboot Shangaï?" + +"Den 11den des avonds ten zeven ure. Wij hebben dus nog vier dagen +tijd. Vier dagen, dat is zes en negentig uren, en met eene boot +die acht mijlen in het uur loopt, wanneer alles goed gaat, als wij +zuid-westenwind hebben en geen onstuimige zee, dan kunnen wij in dat +tijdsverloop gemakkelijk de achthonderd mijlen afleggen, die ons van +Shangaï scheiden." + +"En gij kunt vertrekken?..." + +"Over een uur. Dien tijd heb ik noodig om levensmiddelen op te doen +en de zeilen klaar te maken." + +"Dus de zaak is in orde. Zijt gij de kapitein van de boot?" + +"Ja, John Bunsby, kapitein van de Tankadère." + +"Wilt gij een gedeelte der som vooruit?" + +"Als het u schikt." + +"Daar hebt ge tweehonderd pond op afrekening." + +"Mijnheer," ging Phileas Fogg tot Fix voort, "als gij er ook gebruik +van wilt maken...." + +"Mijnheer," antwoordde Fix brutaal weg, "ik wilde u juist deze gunst +verzoeken." + +"Goed. Over een half uur zullen wij aan boord zijn." + +"Maar die arme jongen," merkte mevrouw Aouda op. + +"Ik zal voor hem alles doen wat ik kan," zeide Fogg. + +En terwijl Fix, zenuwachtig, koortsachtig en inwendig woedend, zich +naar de loodsboot begaf, gingen Fogg en Aouda naar het politie-bureel +van Hong-Kong. Fogg liet daar het signalement van Passepartout en ook +eene voldoende som gelds voor diens reis naar Europa achter. Dezelfde +formaliteit werd bij den franschen consul verricht en de palankijn +bracht de reizigers op de voorhaven. Het sloeg drie uur. De loodsboot +no. 43 had hare bemanning en levensmiddelen aan boord en lag gereed +om uit te zeilen. + +De Tankadère was een zeer nette, kleine schoener van ongeveer +twintig tonnen, scherp van boeg, los van bewegingen en met eene goede +waterlijn. Men zou zeggen dat het een jacht was om kleine zeetochten +mede te maken. Zijn koper blonk helder, het ijzerwerk was als +gepolijst, het dek wit als ivoor; dat alles toonde aan, dat kapitein +Bunsby er op gesteld was om zijne boot goed te onderhouden. Hare twee +masten lagen een weinig naar achteren. Zij had een brikzeil, fokkemast, +stag- en topzeilen en met den wind achter moest zij wonderen kunnen +doen. Inderdaad had zij ook al verscheidene prijzen gewonnen in de +wedstrijden tusschen loodsbooten. + +De bemanning der Tankadère bestond uit den kapitein en vier +matrozen. Zij behoorden tot die moedige zeelui, welke in alle weer +en wind de schepen opzoeken en zeer goed met de zee bekend zijn. + +John Bunsby, een man van omstreeks vijf en veertig jaren, krachtig +gebouwd, verzengd door de zon, met een levendig oog, een gespierde +gestalte en die zijn vak goed verstond, zou een ieder vertrouwen +ingeboezemd hebben. + +Phileas Fogg en Aouda gingen nu aan boord. Fix was er reeds. Door +een deur op het achterschip kwam men in een vierkante hut, waarvan +de wanden boven een divan in vierkante vakken verdeeld waren. In +het midden stond een tafel waarboven een lamp hing. Alles was klein, +maar netjes. + +"Het spijt mij, dat ik u niets beters kan aanbieden," zeide Fogg tot +Fix, die een buiging maakte. De inspecteur achtte zich wel een weinig +vernederd door van de beleefdheden van Fogg gebruik te maken. + +"Het is buiten kijf een schurk," dacht hij, "maar een zeer fatsoenlijke +schurk." + +Ten drie ure tien minuten werden de zeilen geheschen. De engelsche +vlag wapperde van den mast van het scheepje. De passagiers waren op +het dek gezeten. Aouda en Fogg wierpen nog een laatsten blik op het +land, om te zien of Passepartout ook nog te voorschijn kwam. + +Fix was niet zonder eenige bezorgdheid, het toeval zou den ongelukkigen +knecht, dien hij zoo schandelijk behandeld had, naar dit punt der +haven kunnen brengen, en dan zou er een verklaring hebben plaats +gehad, welke niet in het voordeel van den inspecteur zou zijn. Maar +de Franschman kwam niet opdagen: ongetwijfeld was hij nog onder den +invloed van het verdoovende slaapmiddel. Eindelijk maakte kapitein +Bunsby de touwen los en de Tankadère liet den wind onder haar brikzeil, +fokkemast en stagzeilen komen en schoot voort over de golven. + + + +EEN EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK. + +Waarin de gezagvoerder der Tankadère groot gevaar loopt eene premie +van twee honderd pond te verliezen. + +Het was een gewaagde tocht die reis van acht honderd mijlen met een +vaartuig van twintig ton, vooral in dezen tijd van het jaar. Gewoonlijk +is de chineesche zee onstuimig, daar zij blootgesteld is aan geweldige +stormvlagen, vooral in den tijd der dag- en nachtevening en men was +nu in de eerste dagen van November. + +Voor den schipper zou het voordeeligste geweest zijn de passagiers naar +Yokohama te brengen, daar hij per dag werd betaald. Maar het zou eene +te groote roekeloosheid zijn geweest dien overtocht te wagen in de +gegeven omstandigheden; het was reeds eene stoutmoedige onderneming, +zoo al geene gewaagde, om naar Shangaï te gaan. Maar John Bunsby had +vertrouwen in de Tankadère, die als een meeuw over de wateren schoot, +en misschien vertrouwde hij niet ten onrechte. + +Gedurende de eerste uren van den dag bewoog de Tankadère zich in +de wateren van Hong-Kong en hoe de wind ook blies, zij hield zich +uitnemend. + +"Het zal wel niet noodig zijn, schipper, u den meest mogelijken spoed +aan te bevelen," zeide Phileas Fogg, op het oogenblik dat de schoener +in volle zee kwam. + +"Mijnheer kan volkomen op mij vertrouwen," antwoordde John Bunsby. "Wat +de zeilen betreft, ik heb er zooveel op, als het schip maar dragen +kan. Vliegers boven de bezaan zouden niets geven en de vaart maar +belemmeren." + +"Dit is uw vak en niet het mijne, schipper; ik laat het op u aankomen." + +Phileas Fogg, recht overeind, met de beenen wijd van elkaar en zoo +stevig op zijne voeten als een matroos, zag naar de onstuimige zee. De +jonge vrouw, die op het achterdek gezeten was, voelde zich aangedaan +bij het beschouwen van dien oceaan, die reeds in de schemering was +gehuld en dien zij op dat tengere bootje moest trotseeren. + +Boven haar zwollen de groote zeilen; de schoener, door den wind +gedragen, scheen door de lucht te vliegen. + +De nacht viel. De maan was in haar eerste kwartier en haar zwak +schijnsel verdween weldra in de nevelen van den horizon. Wolken +kwamen uit het oosten opzetten en bedekten reeds een gedeelte van +het uitspansel. + +De schipper zorgde dat zijn seinlantarens in orde waren, een +voorzichtigheidsmaatregel, die niet mag worden verzuimd in deze druk +bevaren zee, vooral in de nabijheid der kusten. + +Het gebeurde niet zelden, dat schepen werden aangevaren en bij de +snelheid, waarmede zij zich bewoog, zou de schoener bij den eersten +schok zijn verbrijzeld. + +Fix kwam op de voorplecht. Hij bleef op een afstand, daar hij wist, +dat Fogg niet van praten hield. Bovendien stuitte het hem tegen de +borst om te praten met dien man, wiens beleefdheden hij genoot. Hij +dacht ook aan de toekomst. Dit was zeker dat Fogg ook niet te Yokohama +zou blijven, dat hij terstond de boot naar San Francisco zou nemen, +ten einde Amerika te bereiken, welks onmetelijke uitgestrektheid hem +straffeloosheid en veiligheid waarborgde. Het plan van Phileas Fogg +kwam hem de eenvoudigheid zelve voor. + +In plaats van zich uit Engeland naar Amerika in te schepen als een +gewone schurk, maakte Fogg een grooten omweg over drie kwart van de +wereld, ten einde met des te grooter zekerheid het vasteland van +Amerika te bereiken, waar hij op zijn gemak het millioen der bank +zou verteren, na de politie van het spoor te hebben geleid. Maar +wat zou hij, Fix, doen, wanneer hij eenmaal in de Vereenigde Staten +was gekomen? Zou hij dien man loslaten? Neen, honderdmaal neen! Hij +zou geen duimbreed van hem wijken, voordat hij de volmacht tot +uitlevering had ontvangen. In elk geval, was er één gelukkig resultaat +verkregen. Passepartout was niet meer bij zijn meester en na hetgeen +de inspecteur van politie dezen had medegedeeld, was het van belang +dat meester en knecht elkander niet weer zagen. + +Ook Phileas Fogg dacht vaak aan zijn knecht, die op zoo zonderlinge +wijze verdwenen was. Alles wel overwogen, scheen het hem zoo onmogelijk +niet dat, tengevolge eener vergissing, de arme jongen zich op het +laatste oogenblik aan boord van de Carnatic had begeven. Dat was ook +de meening van mevrouw Aouda, die zeer het verlies van den eerlijken +bediende betreurde, aan wien zij zooveel verschuldigd was. Het was +mogelijk, dat men hem te Yokohama terugvond, en als de Carnatic hem +daar had gebracht, zou het zoo moeielijk niet zijn hem op te sporen. + +Tegen tien uur stak de bries op. Misschien zou het voorzichtiger zijn +geweest wat zeilen te reven, maar de schipper besloot, na nauwkeurig +den hemel te hebben bekeken, alles te laten gelijk het was. Bovendien, +de Tankadère droeg haar zeilen gemakkelijk en alles was zoo ingericht, +dat ingeval van nood onmiddellijk maatregelen genomen konden worden. + +Tegen middernacht begaven Phileas Fogg en mevrouw Aouda zich naar +de kajuit. Fix was hen voorgegaan en had zich op een der banken +neergelegd. Wat de schipper en zijne matrozen betreft, deze bleven +den ganschen nacht aan dek. + +Den anderen morgen, 8 November, had de schoener bij zonsopgang meer dan +honderd mijlen afgelegd. Herhaaldelijk werd de loglijn uitgeworpen, +die aanwees dat de gemiddelde snelheid tusschen de acht en negen +mijlen was. De Tankadère had groot zeil op, en alle zeilen stonden +vol, en op die wijze kon zij haar maximum van snelheid bereiken. Als +de wind in denzelfden hoek bleef, had zij alle kansen voor zich. + +Dien dag verwijderde de Tankadère zich niet ver van de kust, waar de +stroom haar gunstig was. Bovendien, de wind kwam van de landzijde, +waardoor de stroom hier minder sterk was, een voordeel voor den +schoener, want lichte schepen lijden het meest door den zwaren +golfslag. + +Tegen den middag ging de bries liggen en de wind liep naar het +zuidwesten om. De schipper deed de vliegers bijzetten, maar na verloop +van twee uren moest hij ze weer wegnemen, daar de wind weder opstak. + +Fogg en de jonge dame, die gelukkig geen van beiden zeeziek waren, +aten met smaak de ingelegde spijzen en de scheepsbeschuit. Fix werd +uitgenoodigd om aan hun diner deel te nemen en hij moest het aannemen, +daar hij wist dat een mensch even goed als een schip lading moest +innemen; maar het hinderde hem. Te reizen op kosten van dien man, zich +te voeden met diens eigen levensmiddelen, vond hij deloyaal. Nochtans +at hij, niet veel, wel is waar; maar enfin hij at! + +Toen echter het diner was afgeloopen, meende hij een woord met Fogg +te moeten spreken. Hij riep hem terzijde en begon: + +"Mijnheer...." + +Dat "mijnheer" wilde hem bijna niet over de lippen; hij moest zich +bedwingen om dien "mijnheer" niet bij zijn kraag te pakken. + +"Mijnheer, gij zijt zoo beleefd geweest om mij den overtocht met uw +schip aan te bieden. Maar, ofschoon mijn vermogen niet veroorlooft +zoo veel uit te geven als gij, wil ik toch mijn deel...." + +"Laten wij daarover zwijgen, mijnheer," antwoordde Fogg. + +"Toch niet; ik stel er prijs op...." + +"Neen, mijnheer," zeide Fogg op een toon, die geen tegenspraak +duldde. "Dat behoort onder de algemeene kosten." + +Fix ging heen; hij stikte bijna, en zich over de verschansing aan +de voorzijde van het schip buigende, sprak hij den ganschen dag geen +woord meer. + +De vaart was snel en John Bunsby had alle hoop. Vaak zeide hij +tot Phileas Fogg, dat men op den bepaalden tijd te Shangaï wezen +zou. Fogg antwoordde slechts, dat hij er op rekende. Bovendien, +de geheele bemanning deed haar uiterste best. De uitgeloofde premie +vervulde allen met lust en ijver. Geen touwtje, of het was gespannen; +geen zeil had een plooitje, geen enkele noodelooze beweging van +het roer. Men zou op een wedstrijd der koninklijke jacht-club niet +strenger te werk zijn gegaan. + +Des avonds, toen de schipper weder zijne waarnemingen deed, bleek het, +dat men tweehonderd twintig mijlen van Hong-Kong verwijderd was, en +Phileas Fogg mocht zich dus vleien dat hij, te Yokohama aankomende, +niet ten achteren zou zijn. De eerste ernstige hinderpaal dus, die +hij sedert zijn vertrek uit Londen ontmoette, zou hem waarschijnlijk +geen nadeel berokkenen. + +In de eerste uren van den morgen kwam de Tankadère in de straat van +To-Kien, die het eiland Formosa van de chineesche kust scheidt en +passeerde zij den keerkring. De zee was onstuimig in die straat en +onophoudelijk had men met tegenstroom te worstelen. De schoener had +het hard te verantwoorden. De korte golfslagen braken zijn vaart en +het was moeielijk om aan dek te blijven. + +Bij het aanbreken van den dag stak de wind weder op. Er was storm +aan de lucht; ook de barometer kondigde eene verandering van weer +aan: hij was zeer onregelmatig en de kwik trilde grillig. Men zag +ook in het verschiet lange golven, die een voorbode waren van den +storm. Den vorigen avond was de zon vuurrood ondergegaan, terwijl de +zee schitterde van electrisch licht. + +De schipper staarde geruimen tijd naar de lucht met hare ongunstige +verschijnselen en mompelde onverstaanbare woorden. Eens, toen hij +dicht bij zijn passagiers stond, vroeg hij: + +"Mag men alles aan u zeggen?" + +"Alles," antwoordde Phileas Fogg. + +"Welnu; wij krijgen een hoos." + +"Uit het noorden of uit het zuiden?" vroeg Fogg alleen. + +"Uit het zuiden. Zie maar, er steekt een orkaan op." + +"Laat de orkaan maar uit het zuiden komen; dat is van den goeden kant." + +"Als gij het zoo opvat, heb ik niets meer te zeggen," hernam de +schipper. + +Het voorgevoel van John Bunsby bedroog hem niet. Ware het niet zoo laat +in het jaar, dan zou de hoos, volgens de uitspraak van een beroemd +weerkundige, zijn voorbij gegaan als een schitterende waterval van +electrische vlammen, maar thans was het te vreezen, dat zij zich met +kracht zou doen gevoelen. + +De schipper nam tijdig zijne voorzorgen. Hij liet alle zeilen +reven en het tuig op het dek brengen. De stengen der masten werden +afgenomen; alle luiken zorgvuldig gesloten. Geen droppel water kon +in het binnenste gedeelte van het schip dringen. Slechts één zeil, +een driehoekig doek van krachtige stof werd geheschen, zoodat de +schoener wind bleef vangen. Het overige moest men afwachten. + +John Bunsby had zijne passagiers den raad gegeven om naar hunne kajuit +te gaan; maar die kleine ruimte, waar men bijna geheel van versche +lucht was verstoken en onophoudelijk heen en weder werd geslingerd, +bood geen aangenaam verblijf aan. Noch Fogg, noch Aouda, noch zelfs +Fix wilde het dek verlaten. + +Tegen acht ure braken de stortbui en de heftige windvlagen los. Alleen +door een klein zeil werd de Tankadère opgelicht als een veder door +den wind, waarvan men zich geen denkbeeld kan maken. Haar snelheid +was slechts te vergelijken met het viervoud der snelheid van eene +locomotief in volle vaart. Zij was zelfs nog grooter dan deze. + +Den ganschen dag werd het schip op die wijze in noordelijke richting +voortgedreven en voortgestuwd door de reusachtige golven, waarmede +het gelukkig gelijke snelheid hield. Wel twintig malen dreigde een +dier ontzaglijke waterbergen zich over het vaartuig uit te storten +en het te bedelven, maar door eene behendige wending van het roer, +wist de schipper het gevaar te voorkomen. De passagiers waren nu +en dan geheel bedekt onder de stortvloeden, die zij met wijsgeerige +gelatenheid zich lieten welgevallen. Fix bromde wel in zich zelven, +maar de onversaagde Aouda, die hare oogen onafgewend op haar reisgezel +hield gevestigd, wiens koelbloedigheid zij niet genoeg kon bewonderen, +toonde zich zijner waardig en trotseerde den storm aan zijne zijde. Wat +Phileas Fogg betreft, men zou kunnen gemeend hebben, dat ook die hoos +tot zijn programma behoorde. + +Tot dusverre had de Tankadère steeds noordwaarts koers gehouden; maar +tegen den avond wierp de wind, gelijk te vreezen was, zich drie kwart +van het kompas om en begon uit het noordoosten te blazen. De schoener, +wiens zijden toen door de golven gebeukt werden, slingerde geweldig; +de zee sloeg met zooveel kracht, dat men wel bevreesd moest worden, +wanneer men niet weet hoe stevig alle deelen van een schip onderling +verbonden zijn. + +Toen de nacht was gevallen, stak de storm nog heviger op. Toen hij +zag dat het stikdonker werd en met de duisternis de storm nog heviger +werd, gevoelde John Bunsby zich alles behalve op zijn gemak. Hij vroeg +zich af, of het geen zaak zou wezen eene schuilplaats te zoeken en +raadpleegde zijne bemanning. + +Na dit gedaan te hebben, kwam hij weder bij Fogg en zeide: + +"Zou mijnheer niet van oordeel zijn, dat wij wèl zouden doen, wanneer +wij eene haven opzochten." + +"Dat geloof ik ook," zeide Phileas Fogg. + +"O!" hernam de schipper, "en welke?" + +"Ik ken er slechts eene," antwoordde Fogg kalm. + +"En die is?" + +"Shangaï." + +Het duurde eenige oogenblikken eer de schipper de beteekenis van dat +woord begreep en al de hardnekkigheid en vasthoudendheid, waarvan +dat antwoord getuigde: Toen riep hij uit: + +"Ja, mijnheer heeft gelijk: Shangaï." + +En de Tankadère zette onwrikbaar haar koers naar het noorden voort. + +Het was een inderdaad vreeselijke nacht. Een wonder was het, dat het +scheepje niet verging. Tweemalen werd het omvergeworpen en alles zou +van boord zijn verdwenen, indien de verschansingen zich niet goed +hadden gehouden. Aouda was geradbraakt maar geen klacht kwam over +hare lippen. Meermalen moest de heer Fogg te hulp schieten om haar +te beschermen tegen de heftigheid der golfslagen. + +De dag brak aan. Nog loeide de storm met ongekende kracht. Maar de wind +liep naar het zuidwesten om. Dit was een gunstige keer en de Tankadère +doorkliefde weder de onstuimige zee, wier baren in botsing kwamen +met die welke door den veranderden wind werden opgestuwd. Daardoor +ontstonden schokken, die een minder stevig vaartuig zeker hadden +verbrijzeld. + +Nu en dan zag men door de gescheurde nevelen de kust, maar nergens +was een schip in het gezicht. Alleen de Tankadère kon zee houden. + +Des middags openbaarden zich eenige verschijnselen dat het weder zou +bedaren en deze werden bij zonsondergang sterker. + +De korte duur van den storm was een gevolg van zijne heftigheid. De +passagiers, die zeer veel geleden hadden, konden nu eenige rust nemen +en wat eten. + +De nacht was vrij kalm. De schipper deed eenige zeilen bijzetten en +de snelheid van het schip nam aanzienlijk toe. Den anderen morgen, +den 11en, nam John Bunsby de kust op, en verklaarde, dat men geen +honderd mijlen meer van Shangaï was verwijderd. + +Honderd mijlen! en men moet die binnen éen dag afleggen, want +dienzelfden avond moest Fogg te Shangaï zijn, zoo hij de mailboot +naar Yokohama wilde halen. Zonder dien storm, die hem verscheidene +uren had doen verliezen, zou hij geen dertig mijlen van de haven +zijn verwijderd. + +De bries werd minder, maar gelukkig werd ook de zee kalmer. De schoener +zette alle zeilen bij en de zee schuimde onder de kiel. + +Des middags was de Tankadère geen vijf en veertig mijlen van +Shangaï. Nog zes uren waren haar gegeven om de haven te bereiken vóor +het vertrek der mailboot naar Yokohama. + +Aan boord was de vrees groot. Men wil er komen tot elken +prijs. Allen--Phileas Fogg ongetwijfeld uitgezonderd--voelden hun +hart kloppen van ongeduld. De kleine schoener moest gemiddeld negen +mijlen in het uur afleggen en de wind ging al meer en meer liggen. Het +was een onregelmatige bries, grillige windvlagen, die van de kust +kwamen. Zij gingen voorbij en terstond daarop werd de zee weder effen. + +Nochtans, het lichte vaartuig met zijne hooge dunne zeilen, ving +die vlagen zoo goed op, dat John Bunsby, dank zij de medewerking van +den stroom, ten zes ure geen tien mijlen meer verwijderd was van de +rivier Shangaï, want de stad zelve ligt op een afstand van minstens +twaalf mijlen boven de monding. + +Ten zeven ure was men nog drie mijlen van Shangaï. Een geduchte +vloek ontsnapte aan de lippen van den schipper. De premie van +tweehonderd pond ging hem ontsnappen. Hij zag Fogg aan. Fogg was dood +bedaard. Nochtans stond zijn gansche fortuin thans op het spel. + +Op dat oogenblik toch zag men eene lange zwarte schoorsteen, waaruit +een rookwolk zich ontwikkelde, boven den waterspiegel. Het was de +Amerikaansche stoomboot, die op het bepaalde uur vertrok. + +"Verdoemd!" riep John Bunsby, die een wanhopende ruk aan het roer deed. + +"Geef het noodsein," sprak Phileas Fogg zeer kalm. + +Een klein bronzen kanon stak uit de verschansing van de Tankadère. Het +strekte om signalen te geven bij mistig weer. + +Het kanon werd geladen tot den mond, maar op het oogenblik, dat de +schipper de lont bij het zundgat bracht, zeide Fogg: + +"Hijsch de noodvlag." + +De vlag werd halversteng geheschen. Dit was het teeken dat men in +nood verkeerde en men mocht hopen, dat de amerikaansche mailboot, als +zij dit zag, een weinig van haar koers zou afwijken om het vaartuig +te naderen. + +"Vuur," beval Fogg. + +En het schot van het kleine kanon dreunde over de watervlakte. + + + +TWEE EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK. + +Waarin Passepartout bemerkt dat zelfs bij de tegenvoeters het goed +is eenig geld bij zich te hebben. + +De Carnatic, welke Hong-Kong den 7den November, 's avonds ten half +zeven ure, verlaten had, stoomde met alle kracht naar Japan. Zij bracht +een groote lading en veel passagiers over. Maar twee hutten aan den +achtersteven bleven onbezet. Het waren die, welke voor Phileas Fogg +opengehouden waren. + +Den anderen morgen ontmoetten de reizigers niet zonder eenige verbazing +op den voorsteven een man, met half geopende oogen, waggelenden gang en +met verwarde haren, die uit zijn hut tweede klasse te voorschijn kwam +en al slingerend op een der verschansingen plaats nam. Deze passagier +was Passepartout in eigen persoon. Ziehier wat er was gebeurd: + +Eenige oogenblikken nadat Fix vertrokken was, hadden twee knechts +Passepartout, welke in een diepen slaap was gedompeld, opgenomen en +hem op de bank der rookers gelegd. Maar drie uur later werd hij, +die zelfs tot in zijn droomen door een idée fixe vervolgd werd, +wakker, en streed hij tegen de bedwelmende werking van het verdoovende +slaapmiddel. De gedachte van zijn plicht niet gedaan te hebben schudde +hem uit zijn gevoelloosheid. + +Hij stond van de bank op en verliet al struikelend en stootend, +vallende en weer opstaande, maar altijd en onwederstaanbaar voortgeduwd +door een soort van instinct, de herberg, en riep als in een droom: +de Carnatic! de Carnatic! + +De mailboot lag onder stoom en gereed om te vertrekken. Passepartout +behoefde slechts eenige stappen te doen. Hij spoedde zich over de +losse brug, sprong op het dek en viel roerloos op den voorsteven, +juist toen de Carnatic op het punt was te vertrekken. + +Eenige matrozen, die gewend waren aan zulk soort van voorvallen, +hielpen den knecht in een hut der tweede klasse en Passepartout werd +niet vóór den anderen morgen wakker op honderd vijftig mijlen afstands +van de chineesche kust. + +Ziedaar dus hoe het kwam dat Passepartout zich dien morgen op de +Carnatic bevond en met volle teugen den frisschen zeewind kwam +inademen. Deze koele wind ontnuchterde hem weder. Hij verzamelde +zijne gedachten, doch niet dan met zeer veel moeite. Maar eindelijk +toch viel hem het gansche tooneel van den vorigen avond weder in, +en tevens de mededeelingen van Fix in de herberg. + +"Het waarschijnlijkst is," dacht hij, "dat ik verschrikkelijk +dronken ben gemaakt. Wat zal mijnheer Fogg er wel van zeggen! Maar +in elk geval, ik ben de boot niet misgeloopen, en dat is toch het +voornaamste!" + +Daarom dacht hij aan Fix: + +"Ik hoop maar dat wij van dezen bevrijd zullen zijn, en dat hij, +na hetgeen hij mij heeft voorgesteld, niet op de Carnatic zal +durven komen. Een inspecteur van politie, een detective, die mijn +meester altijd op de hielen zit en hem van den diefstal aan de Bank +beschuldigt. Kom, kom. Mijnheer Fogg is een dief, zooals ik een +moordenaar ben!" + +Moest Passepartout het voorgevallene aan zijn meester vertellen? Zou +het goed zijn dezen bekend te maken met de rol, welke Fix in deze zaak +speelde? Was het niet beter te wachten tot zij in Londen waren, om +hem dan mede te deelen dat een agent van politie uit de hoofdstad hem +de geheele wereld gevolgd had, en daarover dan met hem eens hartelijk +te lachen? Ja ongetwijfeld. In elk geval was dit eene zaak, die hij +met zich zelven kon overleggen; voor het oogenblik moest hij zich +haasten om naar Fogg te gaan en zich over zijn onbehoorlijk gedrag +te verontschuldigen. + +Passepartout stond dus op. De zee was onstuimig en de mailboot +slingerde geweldig. Maar de trouwe knecht, hoe goed en hoe kwaad het +ook op zijn nog onvaste beenen ging, kwam toch op het achterdek. Daar +zag hij niemand, die op Fogg of op Aouda geleek. + +"Och," dacht hij, "mevrouw Aouda is nog niet op en mijn meester zal +den een of anderen whistspeler gevonden hebben, en volgens zijne +gewoonte...." + +Zoo peinzende, daalde Passepartout in de kajuit af. Fogg was er +niet: Passepartout schoot dus nog maar één ding over en wel om aan +den hofmeester te vragen, welke hut mijnheer Fogg betrokken had. De +hofmeester antwoordde hem, "dat hij geen passagier van dezen naam +kende." + +"Wel zeker," zeide Passepartout. "Een groot, kalm en weinig spraakzaam +gentleman, vergezeld van eene jonge dame." + +"Er is geen enkele jonge vrouw aan boord," antwoordde de +hofmeester. "Maar, om u te overtuigen, hebt ge hier de lijst der +passagiers. Gij kunt die raadplegen." + +Passepartout las de lijst door.... De naam van zijn meester was er +niet op te vinden. + +Eensklaps ging hem een licht op. + +"Zeg eens," vroeg hij, "ben ik wel op de Carnatic?" + +"Ja," antwoordde de hofmeester. + +"Die naar Yokohama gaat!" + +"Juist." + +Een oogenblik had Passepartout gevreesd op het verkeerde schip te +zijn. Maar, zoo hij op de Carnatic was, dan was het zeker dat zijn +meester er niet op was. + +Hij zonk op een stoel neder. Hij was als door den bliksem +getroffen. Plotseling werd het hem helder voor den geest. Hij +herinnerde zich dat het uur van vertrek der Carnatic vervroegd was, +dat hij zijn meester had moeten waarschuwen, en dat hij dit niet had +gedaan: het was dus zijne schuld, zoo Fogg en Aouda niet bij tijds +aan de mailboot waren gekomen. + +Zijne schuld, ja, maar meer nog die van den verrader, welke, om hem van +zijn meester te scheiden en dezen te Hong-Kong te kunnen houden, hem +had dronken gemaakt. Nu begreep hij het gedrag van den inspecteur. Fogg +was thans geruïneerd, had zijne weddenschap verloren en zat op dit +oogenblik misschien in de gevangenis!... Bij deze gedachte, trok +Passepartout zich de haren uit het hoofd. Zoo Fix hem ooit onder de +oogen kwam, wat zou hij afrekening met hem houden! + +Eindelijk herstelde Passepartout zich weder en ging zijn toestand +eens na. Die was verre van benijdenswaardig. Hij bevond zich op weg +naar Japan. Hij was wel zeker daar aan te komen, maar hoe weer te +vertrekken? Hij had geen cent op zak. + +Gelukkig waren zijn overtocht en vertering aan boord vooruit +betaald. Hij had dus nog vijf of zes dagen tijd om te denken wat +hij doen moest. Wat hij at en dronk gedurende dezen tocht, laat zich +niet beschrijven. Hij at voor zijn meester, voor Aouda en voor zich +zelven. Hij at alsof Japan, waar hij nu heen ging, een verlaten land +was, verstoken van alle levensmiddelen. Den 13en, met den vloed, +liep de Carnatic de haven van Yokohama binnen. + +Dit punt is eene zeer belangrijke aanlegplaats in de Stille Zuidzee, +welke alle schepen aandoen, die in dienst zijn van het brieven- en +reizigers-vervoer tusschen Noord-Amerika, China, Japan en Nederlandsch +Indië. Yokohama ligt aan dezelfde golf als Yeddo, niet ver verwijderd +van deze stad, welke de tweede hoofdstad is van het japansche rijk, +de residentie van den Taïkoen, den burgerlijken keizer, de mededingster +van Miako, de groote stad, welke de verblijfplaats is van den Mikado, +den geestelijken keizer, den afstammeling der goden. + +De Carnatic wierp haar anker voor de kade van Yokohama, in de nabijheid +van den havendam en de entrepôts, te midden van een aantal schepen +van alle natiën. + +Passepartout begaf zich zonder eenige geestdrift aan wal, en betrad +het zoo zonderlinge land der zonen van de zon. Hij had niets beters +te doen dan het toeval tot zijn gids te nemen, en met dezen de straten +der stad te doorkruisen. + +Fogg's bediende bevond zich eerst in een geheel europeesche stad, +te midden van huizen met lage gevels en veranda's, waaronder zich +bevallige voorhuizen vertoonden en die met hare straten, pleinen, +dokken en entrepôts de ruimte besloeg tusschen het voorgebergte en de +rivier. Daar, zoowel als te Hong-Kong en te Calcutta, wemelden alle +natiën door elkander, Amerikanen, Engelschen, Chineezen, Hollanders, +meest allen kooplieden, die alles wilden verkoopen en alles wilden +koopen, en te midden van die menigte gevoelde zich de Franschman zoo +vreemd als of hij zich in het land der Hottentotten bevond. + +Passepartout had nog wel een redmiddel, namelijk zich te wenden +tot de fransche of engelsche consulaire agenten te Yokohama, maar +hij zag er tegen op zijne geschiedenis te verhalen, die zoo nauw +verwant was aan die van zijn meester, en vóór hij daartoe overging, +wilde hij alle andere redmiddelen beproefd hebben. Daarom, na het +europeesche gedeelte van de stad doorkruist te hebben, waagde hij +zich in het japansche gedeelte, voor zich zelven vast besloten, om, +indien het noodig was, naar Yeddo door te wandelen. + +Deze wijk, door de inboorlingen van Yokohama bewoond, heet Benten, +naar den naam eener godin der zee, welke op de omliggende eilanden +wordt aangebeden. Daar zijn prachtige lanen van denne- en cederboomen, +heilige poorten van zonderlingen bouwstijl, bruggen verborgen onder +bamboes en riet, tempels beveiligd door sombere honderdjarige ceders, +waar voorheen priesters van Boeddha woonden en belijders van den +godsdienst van Confucius, eindelooze straten waar men een ontelbare +hoeveelheid aantreft van kinderen met roode wangen, wezentjes, die +men meenen zou, dat uit een japansch kamerschut waren gesneden en die +speelden te midden van honden met korte pooten en gele katten zonder +staart, welke zich traag tusschen de spelers bewogen en zich gaarne +lieten liefkoozen. + +In de straten heerschte eene woelige drukte, een bestendig verkeer; +bonzen die in optocht voortschreden, op hunne eentonige tamboerijnen +slaande. Yakounines, ambtenaren der douane of politie, met puntige +verlakte hoeden, die in hun gordel twee sabels droegen, soldaten van +den Taikoen, gekleed in blauw katoen met witte strepen en gewapend +met percussie-geweren, wapenknechten van den Mikado, die in hun zijden +buis als in een zak gesloten waren, met ringkragen en maliënkolders, +en een aantal andere militairen van elken rang; want in Japan is +de soldatenstand even geacht als hij veracht is in China. Voorts +bedelmonniken, pelgrims in lange gewaden, eenvoudige burgers met +gevlochten pikzwart haar, groot hoofd, lange borst, magere beenen +en klein van gestalte, wier kleur afwisselt tusschen koperrood en +mat wit, maar die nooit de kleur hebben der Chineezen, waarvan de +Japanners geheel en al verschillen. Eindelijk, tusschen de rijtuigen, +de palankijns, de paarden, de dragers, de kruiwagens met zeilen, +de norimons met verlakte wanden, de mollige cangos, de draagstoelen +van bamboe, zag men enkele vrouwen zich bewegen, met hare kleine +schoentjes van lijnwaad, sandalen van stroo of klompjes van gesneden +hout. Zij waren niet schoon, hare oogen smal, haar borst gedrukt, hare +tanden volgens gebruik zwart gemaakt, maar zij droegen zeer bevallig +het nationaal gewaad, de kirimon, eene soort van kamerjapon, waarover +zich een zijden sjerp kruist, waarvan de breede gordel van achteren +eindigt in een reusachtigen strik, dien de moderne europeesche dames +schijnen ontleend te hebben aan hare japansche zusters. + +Passepartout wandelde eenige uren door deze bonte menigte, nu en dan +blijvende staan voor de merkwaardige en rijke winkels, waarin het +japansche goud, in allerlei vormen verwerkt, ten toon lag gespreid; +voor de restauratie met vlaggen en banieren, waarvan voor hem echter de +toegang versperd was; voor de theehuizen waar volle koppen geschonken +worden van dien geurigen warmen drank, alsmede saki, een drank van +rijst gestookt en eindelijk voor net ingerichte tabagies, waar men +eene zeer fijne soort van tabak rookt, maar geen opium, waarvan het +gebruik in Japan schier onbekend is. + +Voortgaande kwam Passepartout aan onmetelijke rijstvelden. Daar +bloeiden, met bloesems die hunne laatste kleuren en geuren +verspreidden, schitterende camelia's, niet aan struiken, maar +aan boomen. Omheind door bamboes zag hij de kersen-, pruimen- en +appelboomen, die de Japanners meer voor hunne bloemen dan voor hunne +vruchten teelen, en die door vogelverschrikkers van allerlei vorm +en geraasmakende molentjes beschermd werden tegen musschen, duiven, +kraaien en andere roofdieren. Elke ceder strekte tot nest van groote +arenden, elke treurwilg verborg onder haar lommer een reiger, die +melancholisch op zijn eenen poot stond te mijmeren; overal zag hij +raven, eenden, sperwers, wilde ganzen en een groot aantal kraanvogels, +die door de Japanners met eerbied worden behandeld en voor hen het +zinnebeeld zijn van een lang en gelukkig leven. + +Zoo ronddolende, ontdekte Passepartout eenige viooltjes tusschen +het groen. + +"Daar zal ik mijn soupé mede moeten doen," dacht hij, maar toen hij +er aan rook, bemerkte hij dat zij geen geur hadden. + +"Het loopt mij niet mee," prevelde Passepartout. + +Gelukkig had hij uit voorzorg, alvorens hij de Carnatic verliet, +zich zoo te goed gedaan aan het ontbijt, dat hij een middagmaal +had kunnen missen; maar na een ganschen dag geslenterd te hebben, +begon zijn maag hem toch te kwellen. Wel was het hem niet ontgaan, +dat hij voor de winkels van de inlandsche vleeschhouwers schapen, +geiten en varkens zag, en daar hij wist dat het dooden van runderen +als heiligschennis beschouwd werd, omdat deze dieren uitsluitend voor +den landbouw worden gebezigd, had hij hieruit afgeleid, dat vleesch +eene zeldzaamheid was in Japan. + +Hij vergiste zich hierin niet, maar bij gebrek aan rundvleesch, +zou hij zich zeer gaarne eens vergast hebben aan varkens- of +hertenvleesch, patrijzen of kwartels of visch, hetgeen met de +opbrengst der rijstvelden bijna uitsluitend het voedsel der Japanners +uitmaakt. Maar hij moest zich in zijn lot schikken en de zorg voor +het onderhoud van zijn lichaam tot den anderen dag uitstellen. + +Het werd avond. Passepartout keerde naar de inlandsche stad terug en +dwaalde te midden van veelkleurige lantarens. Hij bleef staan bij de +straatkunstenaars, die ongeloofelijke toeren verrichtten en astrologen +in de open lucht, die het volk om hunne kijkers verzamelden. Daarop +keerde hij naar de kade terug en zag op de zee duizenden lichtjes +van visschers, welke door het toortslicht de visschen lokten. + +Eindelijk werden de straten ledig en hij ontmoette slechts den +nachtwacht der Yakounines, die in hunne prachtige kleederen en te +midden van hun gevolg, het voorkomen hadden van ambassadeurs. Zoo +dikwijls Passepartout zulk een schitterenden stoet ontmoette, mompelde +hij lachend bij zich zelven: + +"Al weder een japansch gezantschap, dat naar Europa vertrekt." + + + +DRIE EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK. + +Waarin de neus van Passepartout aanmerkelijk grooter wordt. + +Den anderen morgen was Passepartout afgemat en uitgehongerd, zoodat +hij bij zich zelven dacht, dat hij hoe eerder hoe beter moest eten, +het mocht kosten wat het wilde. Hij kon altijd zijn toevlucht nog tot +zijn horloge nemen, maar hij hongerde liever dood dan dat hij dit zou +verkoopen. Het kwam er nu meer dan ooit op aan om van de krachtige, +maar niet liefelijke stem gebruik te maken, waarmede de natuur hem +begiftigd had. Gelukkig herinnerde hij zich nog eenige fransche en +engelsche liedjes en besloot hiermede de proef eens te nemen. + +De Japanners, dacht hij, houden zeker veel van muziek, daar zij alles +doen op het gebied van cymbalen, tam-tams, trommen, en een europeesche +virtuoos zal hun dus zeer welkom zijn. + +Maar misschien was het voor een concert nog te vroeg in den morgen en +zouden de liefhebbers, onverwachts in hun slaap gestoord, ongetwijfeld +aan den zanger niets geven, waarop het beeld van den Mikado was +afgedrukt. Passepartout besloot dus nog eenige uren te wachten, maar +al voortwandelende bedacht hij zich, dat hij toch voor een zwervenden +zanger te goed gekleed was, en op eenmaal kwam het plan in hem op om +zijne kleeding te verwisselen tegen een gewaad, dat beter met zijn +toestand overeenkwam. Deze verandering moest hem natuurlijk nog eenig +voordeel opleveren, waarmede hij dan terstond zijn honger kon stillen. + +Toen hij dit besluit genomen had, behoefde hij het nog slechts +ten uitvoer te brengen. Eerst na lang zoeken ontdekte Passepartout +een inlandschen uitdrager, tot wien hij zijn verzoek richtte. Zijn +europeesche jas beviel den uitdrager wel en spoedig was hij vermomd +in een ouden japanschen rok en gedekt met een soort van verschoten +tulband. Maar hij kreeg ook nog eenige geldstukken, welke in zijne +zakken rammelden. + +"Zie zoo," dacht hij, "ik zal mij maar verbeelden dat het vastenavond +is." + +Het eerste wat de "verjapanschte" Passepartout nu ging doen, was +een onaanzienlijk theehuis binnen treden. Hij ontbeet daar met het +overschotje van een vogel, maar at rijst zooveel hij verlangde, +als een man voor wien het middagmaal nog een onuitgemaakte zaak was. + +"Thans," dacht hij, toen hij zijn honger een weinig gestild had, +"is het maar zaak om mijn hoofd bij elkaar te houden. Ik heb nu geen +gelegenheid meer om deze monnikspij tegen een nog meer japansch kleed +te verwisselen en ik moet dus zorgen hoe eer hoe beter uit dit land der +zon te komen, waarvan ik slechts een onaangename herinnering medeneem." + +Passepartout ging nu de mailbooten naar Amerika eens na. Hij besloot +zich daar als kok of als knecht aan te bieden, niets tot loon vragende +als overtocht en kost. Zoo hij maar eens te San Francisco was, dan +zou hij ook wel verder komen. Het belangrijkste was voor het oogenblik +maar om de vierduizend zevenhonderd mijlen van de Stille Zuidzee over +te steken, welke Japan van de Nieuwe Wereld scheiden. + +Passepartout was er de man niet naar om er gras over te laten +groeien. Hij begaf zich dus terstond naar de haven van Yokohama. Maar +hoe meer hij de dokken naderde, des te onuitvoerbaarder scheen hem +zijn eenmaal opgevat voornemen. Waarom zou men aan boord van eene +amerikaansche mailboot een kok of knecht noodig hebben, en hoe zou +hij in zulk eene kleeding vertrouwen kunnen inboezemen? Op wien zou +hij zich beroepen? + +Toen hij zoo liep te peinzen, viel zijn oog op een groot aanplakbiljet, +waarmede een soort clown door de straten liep. Dit biljet bevatte in +het engelsch als volgt: + +HET JAPANNEESCHE ACROBATISCHE GEZELSCHAP + +VAN + +WILLIAM BATULCAR. + +Laatste voorstellingen, + +vóór hun vertrek naar de Vereenigde Staten, + +VAN + +LONG-NOSES-LONG-NOSES. + +Onder rechtstreeksche hoede van den god Tingoe. + +Zeer vermakelijk. + +"De Vereenigde Staten van Amerika! Ziedaar juist wat ik hebben moet." + +Hij volgde den man met zijn biljet en kwam weldra weder in de +japansche stad. + +Een kwartier later hield hij stil voor eene groote loods, versierd +met vele aanplakbiljetten, waarvan de randen wel perspectief, maar +met schitterende kleuren een aantal kunstenmakers voorstelden. + +Dit was het spel van Batulcar, een soort van amerikaanschen Barnum, +directeur van een gezelschap kunstenmakers, goochelaars, clowns, +acrobaten, koorddansers, athleten, welke, volgens het affiche, hunne +laatste voorstellingen in het rijk der zon gaven, voor zij naar de +Vereenigde Staten vertrokken. + +Passepartout trad onder eene gaanderij vóór de hut en vroeg om den +heer Batulcar te spreken. Batalcur verscheen in eigen persoon. + +"Wat gij?" vroeg hij aan Passepartout, dien hij eerst voor een +inboorling aanzag. + +"Hebt gij ook een bediende noodig?" vroeg Passepartout. + +"Een bediende," riep de Barnum, zijn dichten grijzen baard strijkende, +"ik heb er twee, die mij trouw en eerlijk dienen en die geen loon +krijgen, op voorwaarde dat ik hun den kost geef. Zie, hier zijn ze," +voegde hij er bij, op zijn twee krachtige armen wijzende, met aderen +zoo dik als de snaren van een contra-bas. + +"Dus kan ik u niet van dienst zijn?" + +"In niets." + +"Sakkerloot, ik zou toch gaarne met u vertrekken." + +"O, zoo," zeide Batulcar, "gij zijt een Japanner zooals ik een aap +ben! Waarom hebt ge u dan zoo gekleed?" + +"Men kleedt zich zooals men kan." + +"Dat is waar. Gij zijt een Franschman?" + +"Ja, een Parijzenaar uit Parijs." + +"Wel, dan kunt ge ook zeker wel grappen maken?" + +"Och", antwoordde Passepartout, wien het een weinig hinderde dat +zijne nationaliteit zoo beschimpt werd, "och, wij Franschen kunnen +wel grappen maken, maar toch niet beter dan de Amerikanen." + +"Juist. Zoo ik u niet als knecht kan nemen, kan ik je toch wel voor +clown gebruiken. Gij begrijpt, vriendlief, in Frankrijk vertoont +men vreemde paljassen en in vreemde landen heeft men gaarne fransche +paljassen." + +"Dat is zoo." + +"Zijt gij bovendien nog al sterk?" + +"Ja, vooral als ik gegeten heb." + +"En kunt ge zingen?" + +"Zeker," antwoordde Passepartout, die vroeger wel eens met +straatmuzikanten had medegezongen. + +"Maar kunt gij zingen met het hoofd naar beneden, met een draaiende +tol op uw linker voetzool en een sabel in evenwicht op uw rechter?" + +"Gemakkelijk!" riep Passepartout, die zich de eerste oefeningen uit +zijn jeugd nog herinnerde. + +"Daar komt alles op aan," antwoordde Batulcar en de overeenkomst werd +op staanden voet gesloten. + +Eindelijk had Passepartout dan toch eene betrekking gevonden. Hij was +gehuurd om alles te doen in dit beroemde japansche gezelschap. Het +was weinig vereerend, maar binnen acht dagen zou hij op weg naar +San-Francisco zijn. + +De voorstelling, welke Batulcar met groot marktgeschreeuw had +aangekondigd, zou ten drie ure beginnen en spoedig hoorde men de +geduchte instrumenten van het japansch orkest; de trommen en tam-tams +maakten een oorverdoovend geraas voor de deur. Men kan licht denken, +dat Passepartout zijne rol nog niet bestudeerd had, maar hij behoefde +vooreerst slechts zijne krachtige schouders tot steun te geven om de +menschelijke pyramide te helpen vormen, uitgevoerd door de Long-noses +onder den god Tingoe. Deze prachtige toer zou alle andere kunsten +overtreffen. + +Vóór drie uur was de geheele tent reeds bezet. Europeanen en +inboorlingen, Chineezen en Japanners, mannen, vrouwen en kinderen, +haastten zich om maar plaats te bekomen op de kleine bankjes of in +de loges, welke recht tegenover het tooneel waren aangebracht. De +muzikanten waren naar binnen gekomen en het orkest, ten volle compleet, +begon met zijne vreeselijke instrumenten, zooals gongs, tam-tams, +kleppers, fluiten, tamboerijnen en groote trommen te werken. Deze +voorstelling was als alle acrobatische vertooningen. Maar men moet +toch bekennen, dat de Japanners de eerste equilibristen der wereld +zijn. Een, voorzien van zijn waaier en kleine stukjes papier, voerde +zeer bevallig zijn toer met de kapellen en bloemen uit. Een ander +wierp vlug met den geurigen rook van zijn pijp een aantal blauwachtige +woorden in de lucht, welke dan een compliment aan de toeschouwers +vormden. Gene goochelde met aangestoken kaarsen, die hij achtervolgens +uitblies, wanneer zij voorbij zijne lippen kwamen en die hij, de eene +na de andere, weder aanstak, zonder een oogenblik op te houden met +jongleeren. Deze weer maakte met draaiende tollen de onmogelijkste +bewegingen. Onder zijn hand schenen die brommende toestellen in +hun eindelooze omwentelingen bezield te worden met een eigen leven, +zij stonden op pijpen, op het scherp van een sabel, op ijzerdraad, +op wezenlijke haartjes, welke van de eene zijde van het tooneel naar +de andere gespannen waren; zij liepen om een groote kristallen vaas; +zij bestegen een ladder van bamboes, verspreidden zich in alle hoeken +en maakten eene welluidende muziek, van zeer vreemdsoortigen aard, +door hare verschillende tonen te vermengen. De jongleurs jongleerden er +mede, en zij draaiden zelfs in de lucht; zij wierpen ze als volants met +houten raketten en toch draaiden zij maar door; zij staken ze in hunne +zakken, en als zij ze er uit haalden, draaiden zij nog, tot op het +oogenblik dat een veer lossprong en haar in vuurwerk deed verdwijnen. + +Het is onnoodig de kunsten der acrobaten en athleten hier te +beschrijven. De toeren met de ladder, den stok, de bal, de tonnen, +werden allen met een groote juistheid uitgevoerd. Maar het mooiste van +de voorstelling was de vertooning der Long-noses, verbazend geoefende +balanceurs, welke in Europa nog niet bekend waren. + +De Long-noses vormden een gezelschap dat onder de rechtstreeksche +bescherming stond van den god Tingoe. Zij waren gekleed als helden +uit de middeneeuwen, en aan hunne schouders waren prachtige vleugels +bevestigd. Maar wat nog het meest de aandacht trok, was de lange neus, +waarmede hun aangezicht versierd was en waarmede zij grootendeels +hunne toeren verrichten. Deze neuzen bestonden uit niet meer of +minder dan bamboes, welker lengte tusschen de vijf, zes a tien voeten +bedroeg. Van den een was hij recht, van den ander gebogen, van genen +weer glad, van een vierde hobbelig. Op dit uitstekende lichaamsdeel +nu, dat zeer stevig bevestigd was, werden alle toeren van evenwicht +verricht. Een dozijn van deze volgelingen van Tingoe legden zich +op hun rug, en hunne makkers kwamen zich vermaken op hunne neuzen, +die zoo recht als een kaars stonden, en voerden, al springende en +voltigeerende van den een op den ander, de onmogelijkste toeren uit. + +Ten slotte zou men de menschelijke pyramide nog geven, waarbij een +vijftigtal Long-Noses de kar van Jagernaut zouden voorstellen. Maar +in plaats dat zij voor deze pyramide hunne schouders tot steun gaven, +moesten de artisten van Batulcar hunne neuzen er voor afstaan. Een van +hen nu, welke juist het onderste gedeelte van den wagen moest uitmaken, +had het gezelschap verlaten, en daar men nog behoefte had aan een +krachtig, behendig man, was Passepartout voor hem in plaats genomen. + +De arme knecht gevoelde zich zeker zeer ongelukkig, toen hij--droevige +herinnering aan het verleden!--zijn prachtig midden-eeuwsch gewaad +aantrok, versierd met veelkleurige vlerken en toen er een neus van +zes voet op zijn aangezicht werd vastgezet. Maar deze neus was zijne +broodwinning en hij onderwierp zich dus aan zijn lot. Passepartout +trad op en nam plaats tusschen zijn collega's om de onderste laag +van Jagernaut's wagen te helpen vormen. Allen wierpen zich op den +grond met den neus naar omhoog. Een tweede rij balanceurs plaatste +zich daarboven op, dan volgde eene derde en eindelijk eene vierde, +en op deze neuzen, die elkaar slechts aan de punt raakten, vormde +zich de menschelijke pyramide, die tot aan de balken reikte. + +Het applaudisseeren werd al sterker en sterker en de muziek maakte +een oorverdoovend geraas toen de pyramide eensklaps wankelde en +allen het evenwicht verloren; een der onderste steunpunten der laag +verdween onderuit en de geheele pyramide stortte als een kaartenhuis +naar beneden. + +Het was Passepartout, die zijn post verlaten had; hij klom zonder +behulp van zijn vleugels, over de omheining, kwam in de rechter galerij +en wierp zich voor de voeten van een der toeschouwers, met den uitroep: + +"O, mijn meester! mijn meester!" + +"Gij hier?" + +"Ja, ik." + +"Welnu, laten wij dan spoedig naar de mailboot gaan." + +Fogg, Aouda, welke hem vergezelde, en Passepartout haastten zich door +de smalle gangen en kwamen buiten de tent. Maar daar ontmoetten zij +Batulcar, die woedend was en schadevergoeding eischte. Phileas Fogg +stilde zijn toorn, door hem eenige banknoten toe te werpen. En ten +half zeven scheepten zich Aouda en Fogg op de amerikaansche mailboot, +gevolgd door Passepartout, die nog gevleugeld was en zijn neus van +zes voet droeg, daar hij hem nog niet had kunnen afleggen. + + + +VIER EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK. + +Waarin de overtocht van de Stille Zuidzee eindelijk ten einde wordt +gebracht. + +Wat er in het gezicht van Shangaï gebeurd was, begrijpt men. De +signalen, door de Tankadère gegeven, werden door de mailboot naar +Yokohama bemerkt. Toen de kapitein de noodvlag geheschen zag, +had hij naar den schoener koers gezet. Eenige oogenblikken later +betaalde Phileas Fogg den overeengekomen prijs en gaf nog aan John +Bunsby vijf honderd vijftig pond. Daarop waren de gentleman, Aouda en +Fix aan boord van de stoomboot gegaan, welke terstond haar weg naar +Yokohama vervolgde. Denzelfden morgen, 14 November, op het door het +reglement vastgestelde uur, kwam zij te Yokohama aan. Fix ging zijne +zaken regelen. Fogg begaf zich aan boord van de Carnatic en daar +vernam hij, tot groot genoegen van Aouda en misschien ook tot zijn +eigen genoegen--maar hij liet er niets van blijken--dat de Franschman +Passepartout den vorigen avond reeds te Yokohama was aangekomen. + +Phileas Fogg, die nog dezen avond naar San-Francisco vertrekken +moest, ging terstond Passepartout opzoeken. Hij had zich reeds tot +de engelsche en fransche consuls gewend, maar alles zonder gevolg, +en na nog eenigen tijd te vergeefs de straten doorkruist te hebben, +wanhoopte hij er aan Passepartout terug te vinden, toen hem het toeval, +of liever zeker voorgevoel, de tent van Batulcar deed binnentreden. Hij +had zeker zijn bediende niet onder diens zonderlinge vermomming +herkend; maar deze in zijne liggende houding had zijn meester in de +galerij opgemerkt. Hij kon een beweging niet weerhouden. Daardoor +werd het evenwicht verbroken, en men weet wat er volgde. + +Ziedaar wat Passepartout uit den mond zelven van mevrouw Aouda +vernam, die hem den overtocht van Hong-Kong naar Yokohama vertelde, +in gezelschap van een zekeren heer Fix, op den schoener de Tankadère. + +Op den naam van Fix vertrok Passepartout zijn gelaat niet. Hij begreep, +dat het oogenblik nog niet gekomen was om aan zijn meester te vertellen +hetgeen tusschen hem en Fix had plaats gehad. Ook toen Passepartout +zijne avonturen verhaalde, beschuldigde en verontschuldigde hij zich +slechts over het gebruik van opium in een tabagie te Yokohama. + +Fogg hoorde alles aan zonder hem in de rede te vallen; daarop gaf +hij zijn bediende het noodige geld, om zich aan boord eenige betere +kleederen aan te schaffen. En een uur later, toen de bediende zijn +neus had afgelegd en zijne vleugels had geknipt, geleek hij niets +meer op een der volgelingen van den god Tingoe. + +De mailboot, welke de gemeenschap onderhoudt tusschen Yokohama en +San-Francisco, behoort aan de Pacific Mail-Steam-Company, en heette +General Grant. Het was een groote stoomboot, metende twee duizend vijf +honderd ton, goed ingericht en zeer snelloopend. Een ontzaglijke zuiger +rees en daalde onophoudelijk boven het dek; aan een der uiteinden was +de stang van een zuiger; aan de andere die van een hefboom, die de +loodrechte beweging in eene excentrische veranderde en op de as der +raderen werkte. De General Grant was getuigd als driemast-schoener +met een aanzienlijk zeilvermogen, waardoor de stoom krachtig werd +ondersteund. Zij legde twaalf mijlen in het uur af; de mailboot +had dus niet meer noodig dan een en twintig dagen om de Stille +Zuidzee over te steken. Phileas Fogg kon alzoo rekenen op den 2en +December te San-Francisco te zijn, den l0en te New-York en den 20en +te Londen. Hij won zoodoende nog eenige uren op den uitersten dag, +die den 21en December zou aanbreken. + +Er waren een aantal passagiers aan boord; Engelschen, Amerikanen, eene +ware landverhuizing van koelies naar Amerika, en eenige officieren in +dienst van het indische leger, die van hun verlof gebruik maakten om +een reis om de wereld te doen. Gedurende dezen overtocht had er niets +merkwaardigs plaats. De mailboot, voorgestuwd door hare groote raderen +en bijgestaan door haar zeilvermogen, schommelde weinig. De Stille +Zuidzee rechtvaardigt tamelijk wel haar naam. Fogg was ook zeer kalm, +en, zooals gewoonlijk, weinig spraakzaam. De jonge vrouw voelde zich +al meer en meer aan hem gehecht, nog door andere banden dan die der +erkentelijkheid. Deze kalme natuur, altijd zich zelve meester, boeide +haar meer dan zij zelve wel wist en het was schier buiten haar weten +dat zich een gevoel van haar meester maakte, waarvan de ondoordringbare +Fogg intusschen niet den minsten invloed ondervond. Bovendien stelde +Aouda in de plannen van den gentleman veel belang en zij was zeer +bezorgd dat er eenig voorval mocht plaats grijpen, waardoor de reis +van den gentleman kon vertraagd worden. + +Dikwijls sprak zij er met Passepartout over, die zeer goed begreep +wat er in het hart van de dame omging. De goede knecht had voor den +Brit een onbegrensden eerbied, hij kon niet genoeg spreken over zijns +meesters edelmoedigheid, eerlijkheid en genegenheid. Altijd stelde +hij Aouda gerust omtrent den goeden uitslag der reis, bij herhaling +verzekerende, dat het moeielijkste reeds voorbij was, daar men de +minder bereisde landen van China en Japan achter den rug had en nu +weder op meer bekend grondgebied kwam, en dat eindelijk een trein van +San-Francisco naar New-York en een transatlantische boot van New-York +naar Londen zonder twijfel voldoende zouden zijn om deze onmogelijke +reis om de wereld binnen den overeengekomen tijd te volbrengen. + +Negen dagen na het verlaten van Yokohama, had Phileas Fogg precies +de helft der aarde omgereisd. Werkelijk was de General Grant den +23en November den honderd tachtigsten meridiaan gepasseerd, waarin, +op het zuidelijk halfrond, de Londensche tegenvoeters wonen. Van de +tachtig dagen, die tot Fogg's beschikking waren gesteld, had hij er +twee en vijftig gebruikt; er bleven hem dus nog maar acht en twintig +over. Maar men moet in aanmerking nemen dat, zoo deze gentleman de +helft van zijn weg reeds had afgelegd, dat is de helft der meridianen, +hij in werkelijkheid meer dan twee derden van de geheele reis had +volbracht. Welke gedwongen omwegen toch moet men maken, om van Londen +naar Aden, van Aden naar Bombay, van Calcutta naar Singapore, en +van Singapore naar Yokohama te komen! Als hij de vijftigste paralel +gevolgd had--dat is die, welke over Londen loopt--zou de afstand +slechts ongeveer twaalf duizend mijlen geweest zijn, maar nu was +Phileas Fogg genoodzaakt geweest, dank zij de middelen van vervoer, +om zes en twintig duizend mijlen af te leggen, waarvan hij ongeveer +zeventien duizend vijf honderd op den 23en November achter den rug +had. Maar nu had men met geen omwegen meer te maken, en was Fix er +gelukkig niet meer om den eenen hinderpaal na den anderen in den weg +te leggen. + +Passepartout was op den 23sten November zeer in zijn schik. Men +herinnert zich dat hij eigenzinnig genoeg was geweest, om zijn +horloge niet te verzetten, en beweerd had, dat alle klokken in de +landen, welke hij doorreisd had, verkeerd liepen. Op dien dag nu, +ging zijn horloge, ofschoon hij het noch vóór- noch achteruit gezet +had, volkomen gelijk met de klokken aan boord. + +Dat Passepartout zegevierde, begrijpt men zeer goed; maar hij zou +wel eens willen weten, wat Fix, als hij er was, zou gezegd hebben. + +"Die schurk, welke mij een menigte dingen vertelde over de meridianen, +de zon en de maan!" sprak Passepartout bij zich zelven. "Ha, ha! zoo +men naar die lui eens hoorde, wat zou men mooie horloges kunnen +maken. Ik was er wel zeker van dat den een of anderen dag de zon zich +naar mijn horloge zou regelen." + +Maar Passepartout wist niet, dat, zoo de wijzerplaat van zijn uurwerk +ingericht ware geweest op italiaansche wijze, namelijk in vier en +twintig uren verdeeld, hij volstrekt geene reden zou hebben om zich +zelven geluk te wenschen, want als de wijzers van zijn horloge op negen +uur 's morgens stonden, zou men op deze negen uur 's avonds hebben, +dat is te zeggen het een en twintigste uur na middernacht, dus het +juiste verschil, dat er tusschen Londen en den honderdtachtigsten +meridiaan bestaat. + +Maar al had Fix hem dit zeer duidelijk kunnen uitleggen, dan ware +Passepartout toch niet in staat geweest om het te begrijpen, of +ten minste om het te willen begrijpen. En, in elk geval, zoo--wat +ondenkbaar was--de inspecteur plotseling te voorschijn ware gekomen, +zou Passepartout, die natuurlijk nog eenigen wrok tegen hem koesterde, +een geheel ander voorwerp met hem behandeld hebben. + +Waar was Fix op dat oogenblik?.... + +Fix was aan boord van de General Grant. + +Toen namelijk de inspecteur te Yokohama was aangekomen en Fogg verlaten +had, dien hij in den loop van den dag weder hoopte terug te vinden, +had hij zich terstond naar den engelschen consul begeven. Daar had hij +eindelijk het mandaat gevonden, hetwelk hem reeds van Bombay af volgde: +en dus al veertig dagen oud was; dit bevel tot inhechtenisneming +was te Hong-Kong met de Carnatic afgezonden, waarop men meende dat +hij zich bevond. Men kan dus denken hoe groot de teleurstelling van +den inspecteur was. Het bevel had nu geen waarde meer! Fogg had het +engelsche grondgebied verlaten! Er was thans een akte van uitlevering +noodig, om hem te kunnen arresteeren. + +"Goed!" dacht Fix, toen hij weder tot kalmte was gekomen. "Mijn mandaat +kan hier niet meer dienen, maar dan toch wel weder in Engeland. Deze +schelm schijnt alle plan te hebben om weder in Engeland terug te +keeren, nadat hij de politie van het spoor heeft geleid. Welnu, ik zal +hem daarheen volgen! Wat het geld betreft, de hemel geve, dat er nog +wat mag overschieten. Maar hij heeft reeds voor reiskosten, premiën, +processen, boeten, olifanten en allerlei andere onkosten meer dan +vijf duizend pond uitgegeven. Maar wat doet er toe? de bank is rijk!" + +Dit overlegd hebbende, begaf hij zich op de General Grant. Hij was +reeds aan boord, toen Fogg en Aouda daar aankwamen. Tot zijne groote +verwondering, herkende hij Passepartout in zijn heldencostuum. Hij +verborg zich terstond in zijne hut, om alle mogelijke verklaringen te +ontloopen, die zijne plannen soms mochten schaden, en dank zij het +aantal passagiers, welke zich aan boord bevonden, rekende hij er op +van zijn vijand ontslagen te zijn, toen hij hem op dien morgen op +het voordek juist onder de oogen kwam. Passepartout greep hem bij +de keel, zonder eenige opheldering, tot groot genoegen van eenige +Amerikanen, die terstond voor hem eene weddenschap aangingen; hij gaf +den ongelukkige een geducht pak slaag, hetwelk de voortreffelijkheid +van het fransche boven het engelsche boksen ten volle bewees. Toen +Passepartout dit gedaan had, gevoelde hij zich veel kalmer en +rustiger. Fix richtte zich op in niet zeer benijdenswaardigen toestand, +keek zijn tegenpartij eens aan, en vroeg op kalmen toon: + +"Is het klaar?" + +"Ja, voor het oogenblik." + +"Dan heb ik je wat te zeggen." + +"Dat ik...." + +"In het belang van uw meester." + +De koelbloedigheid van den inspecteur maakte zulk een indruk op +Passepartout, dat hij dezen naar het voordek volgde. + +"Gij hebt mij afgeranseld," zeide Fix: "goed, ik was er op +voorbereid. Maar luister nu ook naar mij. Tot nog toe was ik Fogg's +tegenstander, maar nu verlang ik hem in alles te helpen." + +"Dus dan gelooft gij toch eindelijk dat hij een eerlijk man is?" + +"Neen," antwoordde Fix kalm, "ik geloof nog dat hij een schelm +is.... Stil, val mij niet in de rede. Zoolang Fogg op engelsch +grondgebied was, had ik er belang bij hem terug te houden om het bevel +tot inhechtenisneming te kunnen bekomen. Ik heb mijn best daarvoor +gedaan. Ik heb de priesters van Bombay op hem afgestuurd, ik heb u te +Hong-Kong dronken gemaakt, ik heb u van uw meester zoeken te scheiden, +ik heb hem de mailboot te Yokohama doen misloopen...." + +Passepartout luisterde met gebalde vuisten. + +"Fogg schijnt nu weder naar Engeland terug te keeren," vervolgde +Fix. "Het zij zoo! Ik zal hem tot daar volgen. Maar voortaan zal +ik trachten alle zwarigheden uit den weg te ruimen, zooals ik die +vroeger zocht op te werpen. Gij ziet, mijn rol is veranderd en zij +is veranderd omdat mijn belang het medebrengt. Ik voeg er bij, dat +uw belang hetzelfde is als het mijne, want het is eerst in Engeland +dat gij weten zult of gij in dienst zijt van een dief of van een +eerlijk man." + +Passepartout had zeer goed geluisterd en hij was overtuigd, dar Fix +ter goeder trouw sprak. + +"Wij zijn dus goede vrienden?" vroeg Fix. + +"Vrienden niet," zeide Passepartout, "maar wel bondgenooten, en +voorwaardelijk, want bij het minste verraad, draai ik je den nek om." + +"Dat is goed," antwoordde de inspecteur kalm. + +Elf dagen na den 3den December liep de General Grant de haven +Porto-d'Oro binnen en kwam zij te San-Francisco aan. + +Fogg had geen dag verloren noch gewonnen. + + + +VIJF EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK. + +Waarin men een klein idee van San-Francisco bekomt, op een dag dat +er eene meeting plaats heeft. + +Het was zeven uur 's morgens, toen Fogg, Aouda en Passepartout den +voet op amerikaansch grondgebied zetten--zoo men althans dezen naam +mag geven aan de drijvende kade, waarop zij landden. Deze kade daalde +en rees met eb en vloed, en bracht zoodoende veel bij om het laden en +ontladen der schepen gemakkelijker te maken. Daar liggen een aantal +klipperschepen van allerlei afmeting, stoombooten van alle landen, +en daaronder de stoombooten met verschillende verdiepingen, welke +dienst doen op de Sacramento en daarin uitloopende stroomen. Daar +zijn de magazijnen van alle voortbrengselen van den handel, die zich +uitstrekt over Mexiko, Peru, Chili, Brazilië, Europa, Azië en alle +eilanden der Stille Zuidzee. + +Passepartout voelde zich zoo gelukkig toen hij eindelijk den +amerikaanschen bodem bereikte, dat hij een saut périlleux van +bewonderenswaardige kracht maakte, ten teeken van zijne blijdschap. + +Maar toen hij op de kade terecht kwam, waarvan de planken vermolmd +waren, ging hij er bijna doorheen. + +Onthutst over de manier, waarop hij voet aan wal had gezet, gaf de +arme kerel een verschrikkelijken gil, die een aantal waterraven en +pelikanen deed opvliegen, welke gewoonlijk op de beweegbare kade +hunne nesten maakten. + +Fogg was nu ook aan wal gekomen en ging terstond onderzoeken hoe +laat de eerste trein naar New-York vertrok. Eerst ten zes ure 's +avonds. Hij kon dus den geheelen dag doorbrengen in de hoofdstad +van Californië. Hij bestelde een rijtuig voor Aouda en voor zich +zelven. Passepartout plaatste zich op den bok en het rijtuig, dat +drie dollars per rit kostte, reed naar het International Hotel. + +Passepartout kon van zijne hooge zitplaats alle bijzonderheden +van deze groote amerikaansche stad opnemen: breede straten, lage, +maar allen in rijen geschaarde huizen, kerken en tempels, allen in +gothisch anglo-saxischen stijl gebouwd, onmetelijke dokken, entrepôts +zoo groot als paleizen, sommigen van hout, anderen van steen. In +de straten wemelde het van rijtuigen, omnibussen, tramways, en op +de trottoirs versperden niet alleen Amerikanen elkander den weg, +maar ook Europeanen, Chineezen, en Indiërs--in één woord er waren +genoeg menschen om eene bevolking van meer dan tweemaal honderd +duizend inwoners eer aan te doen. Passepartout was over alles wat +hij zag zeer verbaasd. Hij had zich nog altijd de stad van 1849 +voorgesteld, de stad der roovers, brandstichters en moordenaars, +die waren afgekomen op de ontdekte goudmijnen, naar dat onmetelijke +pelgrimsoord voor allen, die niets in de wereld te verliezen hebben, +waar men met goudpoeder speelde, met een revolver in de eene hand en +een mes in de andere. Die goede tijd echter was voorbij. San-Francisco +heeft geheel het voorkomen van eene handeldrijvende stad. De hooge +toren van het stadhuis, bestemd om alle wijken te bespieden en te +beheerschen, strekte tot verblijfplaats van wachters, die den blik +lieten gaan over deze menigte van straten en avenues, zich verdeelend +in rechte hoeken tusschen welke een aantal lommerrijke pleinen zich +vertoonen. In de nabijheid strekte zich een Chineesche stad uit, +die zoo mooi was, alsof zij zoo pas uit het Hemelsche Rijk in een +speelgoeddoos was overgebracht. Geen sombrero's, geen roode hemden, +geen Indianen met veeren, maar zijden hoeden en zwarte rokken door +heeren gedragen, welke allen even groote haast hadden. Eenige straten, +zooals Montgommery-street, de Regent-street van Londen, de Boulevard +des Italiens van Parijs, de Broadway van New-York, waren versierd met +prachtige winkels, die alle voortbrengselen, welke de wereld oplevert, +ten toon spreidden. + +Toen Passepartout het International Hotel binnentrad scheen het +hem toe of hij Engeland niet had verlaten. De rez-de-chaussée +werd ingenomen door een groote bar, eene soort van buffet waar elke +voorbijganger gratis iets kon gebruiken. Gedroogd vleesch, oestersoep, +beschuit en kaas, werden er verkocht zonder dat de gebruiker er ooit +zijn beurs voor uit den zak behoefde te halen. Hij betaalde slechts +hetgeen hij dronk, als porto, ale of sherry, zoo hij lust had zich te +verfrisschen. Dit vond Passepartout echt amerikaansch. De restauratie +van het hotel was zeer goed. Fogg en Aouda zetten zich aan tafel +en werden in schotels, waarschijnlijk afkomstig uit Lilliput, door +pikzwarte negers bediend. + +Na dit ontbijt begaf Fogg zich, vergezeld van Aouda; naar het bureel +van den engelschen consul om daar zijn paspoort te laten viseeren. Op +de stoep vond hij zijn bediende, die hem vroeg of het niet voorzichtig +zou zijn, vóór zij met den zuider-spoorweg vertrokken, een dozijn +Enfield-karabijnen of Colt-revolvers op te doen. Passepartout had +gehoord van Sioux en Pawnies, die, evenals de spaansche roovers, de +treinen aanhielden. Fogg antwoordde, dat dit eene noodelooze voorzorg +zou zijn, maar hij liet hem vrij om hierin te handelen zooals hij zelf +goeddacht. Daarop vervolgde hij zijn weg naar den engelschen consul. + +Phileas Fogg had nauwelijks tweehonderd schreden gedaan, of +heel toevallig ontmoette hij Fix. De inspecteur toonde zich zeer +verwonderd. Fogg en hij hadden te zamen den tocht over de Stille +Zuidzee gemaakt, zonder elkander slechts eene enkele maal te +ontmoeten. In elk geval was Fix zeer vereerd den gentleman weder te +zien, aan wien hij zooveel te danken had, en daar zijn zaken hem naar +Europa terugriepen, zou hij zich in de hoogste mate gelukkig achten +zijne reis in zulk aangenaam gezelschap te vervolgen. + +Fogg antwoordde, dat de eer geheel aan hem zou zijn en Fix--die +er prijs op stelde hem niet uit het oog te verliezen--vroeg of hij +met hem de merkwaardige stad San-Francisco mocht bezoeken. Dit werd +hem toegestaan. + +Dit had ten gevolge dat Aouda, Fix en Fogg door de straten +slenterden. Zij bevonden zich weldra in Montgommery-street, waar +ontzaglijk veel menschen waren. Op de trottoirs, op den rijweg, +tusschen de rails der tramways, niettegenstaande het onophoudelijk +gerij der wagens en omnibussen, op de drempels der winkels, uit de +vensters van alle huizen, ja zelfs op de daken was eene ontelbare +menigte te zien. Mannen met biljetten liepen tusschen deze groepen +door. Vlaggen en wimpels wapperden in den wind. Men hoorde van alle +kanten een vreeselijk geschreeuw. + +"Hoezee voor Kamerfield!" + +"Hoezee voor Mandiboy!" + +Het was eene meeting. Zoo dacht Fix ten minste, en hij deelde zijne +gedachte aan Fogg mede, er bijvoegende: + +"Zouden wij niet beter doen ons niet tusschen dit gedrang te begeven, +mijnheer? wij zullen er slechts gevaar loopen vuistslagen op te doen." + +"Inderdaad," zeide Fogg, "en de vuistslagen, al zijn het ook politieke, +zijn en blijven toch vuistslagen." + +Fix meende om deze opmerking te moeten lachen, en ten einde te zien, +zonder tusschen het gedrang te geraken, namen Aouda Fogg en hij +plaats op de bovenste trede van een trap, die naar het terras leidde, +dat naast de Montgommery-street lag. Voor hen, aan de andere zijde +der straat, tusschen een kolenmagazijn en een petroleumpakhuis, +zag men een groot bureel, in de open lucht opgeslagen, waarheen de +verschillende menschenstroomen zich richtten. + +Waartoe strekte deze meeting? Voor welke gelegenheid werd zij +gehouden? Phileas Fogg wist het volstrekt niet. Gold het de verkiezing +van een burgerlijk of een militair ambtenaar, van een gouverneur of +van een lid van het Congres? Deze gissing was veroorloofd met het +oog op de buitengewone geestdrift, die de geheele stad bezielde. + +Op dit oogenblik had er eene vreeselijke opschudding plaats. Alle +handen werden omhoog gestoken. Eenigen, die goed gesloten waren, +schenen snel op en neer te gaan te midden van allerlei kreten--zonder +twijfel een krachtige manier om zijne stem uit te brengen. Nu en dan +werd de menigte opgestuwd. De banieren slingerden, verdwenen nu eens +en kwamen dan weder in flarden gescheurd te voorschijn. De golvingen +der menigte strekten zich uit tot aan de trap, terwijl alle hoofden +zich op de oppervlakte bewogen als een zee, welke plotseling door +een stormwind onstuimig was geworden. Het getal der zwarte hoeden +verminderde zichtbaar en de meesten schenen hunne gewone hoogte +verloren te hebben. + +"Het is blijkbaar eene meeting," zeide Fix, "en het punt in quaestie +moet van overwegend gewicht zijn. Het zou mij niet verwonderen als +er sprake was van de Alabama-quaestie, niettegenstaande deze reeds +lang is beslist." + +"Misschien," antwoordde Fogg kalm. + +"In elk geval," hernam Fix, "twee kampioenen staan tegenover elkander: +Kamerfield en Mandiboy." + +Aouda, die Fogg een arm had gegeven, keek met verbazing naar dit +woelige tooneel, en Fix wilde juist aan zijn buurman de oorzaak +van deze opgewondenheid vragen, toen eene krachtige beweging zich +openbaarde. Het hoezee roepen ging van vuistslagen vergezeld en werd +al sterker en sterker. De stokken der vlaggen werden als waaiers +gebruikt. Nergens zag men handen meer, maar overal vuisten. Van +boven de rijtuigen, die stil stonden, en de omnibussen, welke in hun +loop gestuit werden, deelde men elkander duchtige slagen toe. Alles +diende tot werptuig. Schoenen en laarzen beschreven lange banen, +en het scheen zelfs, dat te midden van de scheldwoorden der menigte, +eenige revolvers hunne vader-landlievende tonen deden hooren. + +De woelige menigte naderde al meer en meer de trap en besteeg de +onderste treden. Een der partijen werd blijkbaar terug gedrongen, +zonder dat de eenvoudige toeschouwers bemerken konden of Mandiboy +dan wel Kamerfield de overhand behaald had. + +"Ik geloof dat het veiliger zou zijn, als wij hier vandaan gingen," +zeide Fix, die niet gaarne gezien had dat Fogg misschien in een +moeielijke zaak werd gewikkeld.--"Zoo er in dit alles quaestie is +van Engeland, en men ons soms herkent, dan zouden wij tusschen die +menigte niet licht een uitweg kunnen vinden." + +"Een engelsch burger...." antwoordde Fogg. + +Maar de gentleman kon zijn volzin niet voleinden. Van het terras +dat achter hem was hoorde hij roepen: "Hoezee! hoezee! hoezee! hip +hip! hoezee! voor Mandiboy!" Het waren eenige kiezers, die nog +ter hulp snelden, en de voorstanders van Kamerfield in de flank +aantastten. Fogg, Aouda en Fix bevonden zich tusschen twee vuren. Het +was te laat om te ontsnappen. Die vloed van menschen, gewapend met +stokken met looden knoppen, was niet te weerstaan. Fogg en Fix, die +Aouda trachtten te beveiligen, werden geducht gestompt. Fogg, die als +altijd zeer kalm bleef, wilde zich verdedigen met de wapens, waarmede +de natuur hem begiftigd had en die, zooals bij elken Engelschman, aan +het uiteinde der armen bevestigd zijn. Maar het was te vergeefs. Een +ontzaglijk groote kerel met rooden baard, bruine gelaatskleur, breed +geschouderd, en die de hoofdman der troep scheen, richtte zijne vuisten +naar Fogg, en zonder twijfel zou hij den gentleman op verschrikkelijke +wijze hebben toegetakeld, zoo Fix niet uit zelfopoffering den vuistslag +had opgevangen. Een groote buil kwam oogenblikkelijk te voorschijn +onder den zijden hoed van den detective welke in een pet veranderd was. + +"Yankee!" zeide Fogg, een verachtelijken blik op zijn tegenpartij +werpende. + +"Engelschman!" antwoordde de ander. + +"Wij zullen elkaar weervinden!" + +"Wanneer het u goeddunkt. Uw naam?" + +"Phileas Fogg; en de uwe?" + +"Kolonel Stamp Proctor." + +Daarop trok de menigte voorbij. Fix, die nog op den grond lag, +richtte zich op, met gescheurde kleederen, maar zonder een ernstige +wond bekomen te hebben. Zijn reisjas was in twee ongelijke stukken +verdeeld en zijn pantalon geleek op die onderbroeken, welke sommige +Indiërs--ter wille van de mode,--niet aantrekken, vóór zij er eerst +een gedeelte van weg gesneden hebben. Maar het voornaamste was dat +Aouda gespaard was gebleven en Fix slechts één vuistslag had opgedaan. + +"Ik ben u recht dankbaar," zeide Fogg tot den inspecteur, toen zij +uit het gedrang waren. + +"Het is de moeite niet waard om er over te spreken," antwoordde Fix, +"maar ga nu mede." + +"Waarheen?" + +"Naar een kleedermaker." + +En waarlijk dit bezoek was niet overbodig. De kleederen van Fogg +en Fix waren geheel in flarden gescheurd, alsof deze twee gentlemen +elkander voor Kamerfield en Mandiboy eens afgeranseld hadden. Een uur +later, toen zij weer goed gekleed en gekapt waren, keerden zij naar het +International Hotel terug. Daar wachtte Passepartout reeds zijn meester +met een half dozijn dolken en revolvers met zes loopen. Toen hij Fix +in gezelschap van Fogg bemerkte, fronste hij zijne wenkbrauwen. Maar +Aouda vertelde in weinige woorden het voorgevallene en Passepartout +werd nu weder kalm. Fix was blijkbaar geen vijand meer, maar een +bondgenoot. Hij hield zijn woord. + +Toen het diner geëindigd was, kwam er een rijtuig voor, dat de +reizigers en hunne koffers naar den trein zou brengen. Toen Fogg in +het rijtuig zou stappen, vroeg hij aan Fix: + +"Hebt gij kolonel Proctor niet meer gezien?" + +"Neen," antwoordde Fix. + +"Ik zal naar Amerika terugkeeren, om hem daar dan te ontmoeten," +hernam Fogg kalm. "Het is niet goed, dat een engelsch burger zich op +zulk een wijze laat bejegenen." + +De inspecteur glimlachte, maar zeide niets. Men ziet dat Fogg tot +dat slag van Engelschen behoort, die, zoo een duel bij hen al niet +inheemsch is, in den vreemde toch vechten, wanneer hunne eer er mede +gemoeid is. + +Om kwart voor zessen bereikten de reizigers het station en vonden +een trein gereed om te vertrekken. + +Op het oogenblik dat Fogg in zou stijgen, wendde hij zich tot een +conducteur, en naar hem toe gaande, zeide hij: + +"Vriend, is er van daag niet een oproer te San-Francisco geweest?" + +"Neen, mijnheer," antwoordde de conducteur. "Er had een meeting plaats +voor de verkiezing." + +"De verkiezing van den opperbevelhebber van het leger +ongetwijfeld?" vroeg Fogg. + +"Neen mijnheer,--van een vrederechter." + +Na dit antwoord stapte Fogg in den waggon en vertrok de trein. + + + + +ZES EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK. + +Waarin men in een expres-trein van den Stille Zuidzee-spoorweg eene +reis maakt. + +--Van Oceaan tot Oceaan--zeggen de Amerikanen en deze vier woorden +maken de algemeene benaming uit voor den grooten trunk, dien spoorweg, +welke de Vereenigde Staten van Amerika in hunne grootste breedte +doorsnijdt. Maar in werkelijkheid verdeelt de Stille Zuidzee-spoorweg +zich in twee hoofddeelen: de Central-Pacific, welke van San-Francisco +tot Ogden loopt en de Union Pacific tusschen Ogden en Omaha. Daar +komen weder vijf lijnen bijeen, die Omaha in voortdurende verbinding +brengen met New-York. + +New-York en San-Francisco zijn dus verbonden door eene nergens +afgebroken ijzeren lijn, welke niet minder dan drie duizend zeven +honderd zes en tachtig mijlen lang is. Tusschen Omaha en de Stille +Zuidzee doorsnijdt de spoorweg nog een land, dat gedeeltelijk bewoond +is door Indianen en wilden--eene groote uitgestrektheid grond, die +de Mormonen in 1845 zijn begonnen te koloniseeren, nadat zij door de +inwoners van Illinois waren verjaagd. + +Vroeger had men in de gunstigste omstandigheden zes maanden noodig +om van New-York naar San-Francisco te komen. Nu doet men de reis in +zeven dagen. + +Het was in 1862, ondanks de tegenkantingen der zuidelijke +vertegenwoordigers, welke een zuidelijker lijn wilden hebben, dat +deze spoorweg tusschen de een en veertigste en twee en veertigste +parallel aangelegd werd. President Lincoln, die nog altijd betreurd +wordt, bevestigde zelf in den straat Nebraska, nabij de stad Ohama, +de eerste rail van het nieuwe net. Terstond nam het werk een aanvang +en er werd voortgearbeid met amerikaanschen ijver, die niet belemmerd +wordt door administratieven omslag. De vlugheid van het werk mocht in +geene deele schade doen aan de goede voltooiing van den spoorweg. In +de prairiën vorderde men anderhalve mijl daags. Een locomotief, +die op de rails van den vorigen dag reed, bracht de rails voor den +volgenden dag, en liep er over heen naarmate zij gelegd waren. + +De Pacific-rail-road heeft nog vele zijtakken, in de Staten Iowa, +Kansas, Colorado en Oregon. Als hij Omaha verlaat, volgt hij den linker +oever der Platte-rivier tot aan den mond van den noordelijken tak, +loopt dan langs den zuidelijken arm, doorsnijdt het grondgebied van +Laramie en de bergen Wahsatch, buigt zich dan om het zoutmeer, komt +te Salt-Lake-City, de hoofdstad der Mormonen, doorsnijdt vervolgens +het Tuilladal, loopt door de amerikaansche woestijn, over de Cedar- +en Humboldtbergen, langs de Humboldt-rivier en over de Sierra-Nevada, +daalt dan weder naar de Sacramento tot aan de Stille Zuidzee zonder +dat de helling op eenig punt veertig el per mijl te boven gaat, +zelfs niet in het Rotsgebergte. + +Dit is de groote slagader, dien de trein in zeven dagen aflegt +en die Phileas Fogg zou in staat stellen--hij hoopte het ten +minste--om den 11en te New-York de mailboot naar Liverpool te +bereiken. De waggon, waarin Phileas Fogg plaats had genomen, +was een soort van omnibus, die op twee onderstellen rustte, elk +op vier wielen, door welke inrichting de kleinste bochten konden +worden gemaakt. Het rijtuig was niet in afdeelingen verdeeld: twee +rijen zitplaatsen waren aan beide kanten recht op de assen en daar +tusschen was een open ruimte gehouden, die naar de kleedkamers en +andere kabinetten geleidde, waarvan iedere waggon voorzien was. Over +de geheele lengte van den trein stonden de waggons met elkander +in verbinding door losse bruggen, waarmede de reizigers van het +eene uiteinde naar het andere konden komen. Op die wijze kwamen +zij in de salon-wagens, de terras-wagens, de restauratie-wagens +en de koffiehuis-wagens. Slechts een schouwburg-wagen ontbreekt, +maar ook deze zal eenmaal komen. Door de verschillende rijtuigen +liepen voortdurend de boek- en courantenverkoopers, die onderweg +hunne koopwaar aanboden, als ook de slijters van sterke dranken, +eetwaren en sigaren, waarvoor het niet aan koopers ontbrak. + +De reizigers hadden het station van Oakland ten zes ure des avonds +verlaten. Het was reeds nacht, een kille, sombere nacht, met een +donkeren hemel, waarvan de wolken dreigden zich in sneeuw te ontlasten. + +De trein ging niet zeer snel. Het oponthoud er bij rekenende, legde +hij niet meer dan twintig mijlen in het uur af, eene snelheid, +die hem toch binnen den bepaalden tijd van het eene uiteinde +der Vereenigde Staten naar het andere moest brengen. Men sprak +weinig in den waggon. Bovendien vielen alle reizigers weldra in +slaap. Passepartout was in de nabijheid van den inspecteur gezeten, +maar hij sprak niet tot hem. Sedert de laatste gebeurtenissen was +hunne vriendschap zeer verflauwd. Er bestond geen sympathie en +geen vertrouwelijkheid meer. Fix was in zijn manier van zijn niets +veranderd, maar Passepartout was uitermate terughoudend en gereed om +bij de eerste gelegenheid de beste zijn voormaligen vriend te worgen. + +Een uur na het vertrek van den trein begon het te sneeuwen--een +fijne sneeuw, maar die den trein gelukkig in zijne vaart niet +terughield. Men zag door de vensters niets anders dan sneeuwvelden, +waarbij de rookwolken, die uit de locomotief vlogen, grijs schenen. + +Ten acht uur kwam een steward den waggon binnen en zeide dat het +rustuur aangebroken was. Deze waggon was een slaapwaggon en in weinige +minuten was hij in een slaapvertrek veranderd; de ruggen der banken +werden omgeslagen en door een zeer vernuftige vinding werden zij in +slaapbanken herschapen. In weinige oogenblikken had ieder reiziger +een zeer gemakkelijk bed tot zijne beschikking met dikke gordijnen, +die tegen alle onbescheiden blikken beschermden. De lakens waren +helder wit en de kussens zacht. Men had slechts te gaan liggen om +in te slapen--hetgeen dan ook ieder deed, alsof hij zich in zijne +gemakkelijke hut op eene mailboot bevond--en intusschen stoomde de +trein met alle kracht door den staat Californië. + +In dit gedeelte van het land, dat zich tusschen San-Francisco en +Sacramento uitstrekt, is de grond niet zeer heuvelachtig. Uit gedeelte +van den spoorweg is bekend onder den naam van Central-Pacific-road; +het neemt eerst Sacramento tot uitgangspunt, richt zich vervolgens +naar het oosten en de lijn, die van Omaha uitgaat, te gemoet. Van +San-Francisco naar de hoofdstad van Californië loopt de lijn terstond +naar het noordoosten, langs de kust van de Amerikaansche rivier, +die zich in de golf van San-Pablo uitstort. De honderd twintig mijlen +tusschen deze twee groote steden werden in drie uur afgelegd, en tegen +negen uur, terwijl de reizigers nog in hun eersten slaap waren, reden +zij Sacramento voorbij. Zij zagen dus niets van deze belangrijke stad, +waar de wetgevende macht van Californië haar zetel heeft, noch hare +prachtige kaden, noch hare breede straten, noch hare sierlijke hotels, +noch hare squares, en hare tempels. + +Toen de trein Sacramento verlaten en Junction, Roclin, Auburn en +Colifax gepasseerd was, kwam hij in het dichtste gedeelte van de +Sierra-Nevada. Het was negen uur 's morgens toen zij Cisco voorbij +snelden. Een uur later was het slaapvertrek weder als een gewone +waggon ingericht; en de reizigers konden door de raampjes het +schilderachtige panorama zien van deze bergachtige landstreek. De +spoorweg volgt geheel de bochten van den berg; hier is hij tegen +de helling van de rots uitgehouwen; daar hangt hij over afgronden; +de scherpe hoeken vermijdende door stoute krommingen, en zich in de +engste kloven werpende, die men zou meenen dat geen uitweg aanboden. De +blinkende locomotief met hare vurige lantarens, die een spookachtig +licht verspreidden, hare zilveren klok, haar toestel om buffels te +verdrijven, dat uitstak als een spoor, paarde haar schel gefluit en +haar dreunend zuchten aan het bruisen der stortvloeden en watervallen +en haar rook slingerde zich om het sombere loof der pijnboomen. + +Weinig of geen tunnels en bruggen ontmoette men op den weg. De +spoorweg boog zich om de bergen heen en trachtte niet door rechte +lijnen den naasten weg van het eene punt naar het andere te vinden +door de natuur geweld aan te doen. + +Tegen negen uur bereikte men door het dal van Carson den Staat Nevada, +altijd nog de noord-oostelijke richting volgende. Ten twaalf ure +verliet men Reno, waar de reizigers twintig minuten tijd hadden om +te ontbijten. + +Van dat punt af ging de weg langs de Humboldt-rivier eenige mijlen +noordwaarts. Toen boog hij zich een weinig naar het oosten en verliet +den loop der rivier niet vóór hij de Humboldt-keten bereikt had, +die haar oorsprong eerst neemt aan het oostelijk uiteinde van den +Staat Nevada. + +Nadat Fogg, Aouda en hun reisgezellen ontbeten hadden, keerden +zij naar den waggon terug. Toen Phileas Fogg, de jonge vrouw, Fix +en Passepartout weder op hun gemak waren gezeten, zagen zij naar +het afwisselende landschap, dat zich voor hunne oogen ontrolde; +onmetelijke prairiën, bergen, die zich tegen den horizon teekenden, +rivieren, die hare schuimende golven voortduwden. + +Somtijds zag men een groot aantal bisons, die, zich in de verte +samenpakkende, het voorkomen hadden van beweegbare dijken. Die +ontelbare legers van herkauwende dieren veroorzaken menigmaal +onoverkomelijke hinderpalen voor het voortgaan der treinen. Men heeft +dikwijls duizenden van deze dieren gezien, welke in dichte drommen +uren achtereen over de rails trokken. De locomotief is dan genoodzaakt +om stil te staan totdat de weg weder vrij is. + +Ook bij deze gelegenheid had dit plaats. Tegen drie uren 's nachts +versperde een kudde, bestaande uit tien à twaalf duizend van deze +dieren, den weg. De locomotief beproefde, nadat zij hare snelheid reeds +aanmerkelijk had verminderd, hare spoor in de flank der ontzaglijke +colonne te drukken, maar eindelijk moest zij toch stilstaan voor de +ondoordringbare massa. + +Men zag duidelijk deze herkauwende dieren, deze buffalos zooals de +Amerikanen hen noemen met hun rustigen tred voortgaan, nu en dan luid +brullende. Zij zijn krachtiger gebouwd dan de europeesche runderen, +hebben korten staart en pooten, een hoogen rug die een gespierden +bult vormt, met horens van onder wijd uitstaande, terwijl de kop, de +nek en de schouders bedekt zijn met lange manen. Het was onmogelijk +deze landverhuizers tegen te houden. Wanneer de bizons eenmaal hunne +richting genomen hebben, kan men hen met den besten wil niet stuiten +of van hun weg doen afwijken. Het is een stortvloed van levend vleesch, +die door geen dijk kan beteugeld worden. + +De reizigers, die allen op de loopbruggen stonden, aanschouwden dit +zonderlinge tooneel. Maar hij, die wel de meeste haast had, namelijk +Phileas Fogg, was rustig op zijne plaats blijven zitten en wachtte +zeer wijsgeerig af tot het den buffels behagen zou den weg vrij te +laten. Passepartout was woedend over het oponthoud dat door deze +opeenhooping van dieren veroorzaakt werd. Hij had al zijne revolvers +op hen willen afschieten. + +"Wat een land!" riep hij uit, "dat een geheele trein kan worden +tegengehouden door zulke stomme dieren, die als eene processie +voorttrekken en zich volstrekt niet haasten, alsof zij niemand in +den weg stonden. Bij den hemel! ik zou toch wel eens willen weten +of Fogg dit onvoorziene oponthoud ook al in zijn programma heeft +opgenomen. En de machinist, die de locomotief niet tusschen deze +beesten durft doorjagen! + +De machinist had volstrekt niet beproefd of hij dit bezwaar ook kon +overwinnen, en hij had daarin zeer voorzichtig gehandeld. Hij zou +ongetwijfeld de eerste buffels met de spoor van zijn locomotief +verpletterd hebben; maar hoe sterk zij ook ware, de machine zou +weldra hebben moeten ophouden, de trein zou gederailleerd zijn en +zóo beschadigd, dat hij den tocht niet kon vervolgen. Het beste was +dus geduldig te wachten en den verloren tijd in te halen door later +de vaart van den trein te versnellen. + +De optocht der bisons duurde drie volle uren en de weg werd niet eerder +vrij dan tegen den avond. Op dat oogenblik trokken de laatste kudden +over de rails, terwijl de eerste reeds verdwenen waren aan den horizon. + +Het was alzoo acht uur, toen de trein de Humboldt-Ketel overtrok, +en half tien toen hij het territorium van Utah bereikte, het land +van het Zoutmeer, het merkwaardige land der Mormonen. + + + +ZEVEN EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK. + +Waarin Passepartout met een snelheid van twintig mijlen in het uur +een cursus in de geschiedenis der Mormonen volgt. + +In den nacht van 5 op 6 December, volgde de trein ongeveer vijftig +mijlen de zuid-oostelijke richting; daarop boog hij zich weder evenveel +naar het noorden, het Zoutmeer naderende. + +Passepartout begaf zich tegen negen uur in den morgen op de loopbrug +om eens een luchtje te scheppen. Het was koud, de lucht was betrokken, +maar het sneeuwde niet meer. De zon, die in den mist veel grooter +scheen, had het voorkomen van een groot goudstuk en Passepartout was +bezig om de waarde er van in ponden sterling te berekenen, toen hij +van dezen nuttigen arbeid afgeleid werd door de verschijning van +een zeer zonderling wezen. Deze persoon, die te Elko in den trein +was gekomen, was een man van hooge gestalte, donker, met een zwarten +knevel, zwarte kousen, zwarten hoed, zwarte broek, zwart vest, witte +das en met zeemlederen handschoenen. Men zou gezegd hebben dat het +een geestelijke was. Hij ging van het eene einde van den trein naar +het andere, en op het portier van eiken waggon plakte hij met een +ouweltje eene geschreven aankondiging. + +Passepartout naderde het portier en las op een van deze biljetten, +dat de eerwaarde "elder" William Hitch, mormoonsch zendeling, +gebruik makende van zijne tegenwoordigheid op den trein no. 48, ten +elf ure in den waggon no. 117 eene conferentie zou houden over het +mormonisme--alle belangstellende heeren tot bijwoning uitnoodigende, +ten einde hen te onderrichten in de geheimen van de Heiligen der +Laatste Dagen. + +"Daar ga ik zeker heen," zeide Passepartout, die niets van het +mormonisme af wist, dan dat de veelwijverij de grondslag van de +mormoonsche sekte was. + +Het nieuws verspreidde zich oogenblikkelijk door den trein, die een +honderdtal reizigers bevatte. Van dat getal waren er dertig hoogstens +die, aangelokt door deze redevoering, ten elf ure de banken van +den waggon no. 117 innamen. Passepartout zat op de eerste bank der +geloovigen. Noch zijn meester, noch Fix wilden er zich eenige moeite +voor geven. + +Op het bepaalde uur stond de "elder" William Hitch op en begon op +driftigen toon, alsof hij dadelijk werd tegengesproken. + +"Ik zeg u," zeide of liever schreeuwde hij, "dat Joe Smith een +martelaar is, en dat zijn broeder Hiram ook een martelaar is, en +dat de vervolgingen door het Gouvernement van de Vereenigde Staten +ingesteld tegen de profeten, ook van Brigham Young een martelaar gaan +maken. Wie durft het tegendeel beweren?" + +Niemand waagde het om den zendeling tegen te spreken, wiens +ontboezeming zeer in strijd was met zijn van nature rustig gelaat. Maar +zijn woede was zeker daardoor te verklaren, dat het mormonisme +tegenwoordig aan zulke zware beproevingen was blootgesteld. Het +Gouvernement der Vereenigde Staten toch kon niet dan zeer moeielijk +deze onafhankelijke dweepers tot onderwerping brengen; het had zich +meester gemaakt van Utah, en dit doen gehoorzamen aan de wetten der +Unie, na Brigham Young in hechtenis te hebben genomen als schuldig +aan rebellie en veelwijverij. Van dat oogenblik af verdubbelden de +volgelingen van den profeet hun ijver, en in afwachting dat zij tot +daden zouden overgaan, verzetten zij zich tegen de aanmatigingen van +het Congres. + +Zooals men ziet, trachtte de "elder" William Hitch zelfs in den +spoortrein proselieten te maken. Hij vertelde met toenemende +geestdrift, welke uit de verheffing van zijne stem en zijne +gebaren bleek, de geschiedenis van het mormonisme sedert de gewijde +oudheid. Hoe in Israël een mormoonsch profeet uit den stam van Jozef de +jaarboeken van den nieuwen godsdienst gaf en hen aan zijn zoon Morum +naliet; hoe vele eeuwen later eene vertaling van dat kostbare boek +uitkwam in egyptische karakters, door Jozef Smith junior, een boer +in den Staat Vermont, die in 1825 als mystisch profeet opstond; hoe +eindelijk een gezant uit den hemel hem in een vurig bosch verschenen +was en hem de jaarboeken des Heeren ter hand had gesteld. + +Op dit oogenblik verlieten eenige toehoorders, die niet veel belang +stelden in dit historisch overzicht, den waggon; maar William +Hitch ging voort met vertellen, hoe Smith junior met zijn vader, +twee broeders en eenige discipelen vereenigd den godsdienst van de +Heiligen der Laatste Dagen stichtte, welke godsdienst niet alleen +in Amerika aangenomen werd, maar ook in Engeland, Scandinavië en +Duitschland volgelingen telde onder de werklieden en onder hen, die +vrije beroepen uitoefenden; hoe in Ohio een kolonie was gesticht; +hoe een tempel voor tweehonderd duizend dollars werd opgericht en +een stad gebouwd te Kirkland; hoe Smith een groot bankier werd en +van een eenvoudig vertooner van mummies een document ontving, dat +door Abraham en andere beroemde Egyptenaren geschreven was + +Daar dit verhaal een weinig langdradig werd, nam het publiek hoe +langer hoe meer af; men telde niet meer dan een twintigtal toehoorders. + +Maar de "elder" bekommerde zich volstrekt niet over dit heengaan en +vertelde tot in de kleinste bijzonderheden, hoe Joe Smith in 1837 +bankroet maakte, hoe de geruïneerde aandeelhouders hem in een teerton +staken en vervolgens in veeren rolden, en hoe men hem eenige jaren +later, geachter en achtenswaardiger dan ooit, te Indépendance in +Missouri terug vond als hoofd van een bloeiende gemeente, die niet +minder dan drie duizend zielen telde, en dat hij toen, door den haat +der heidenen vervolgd, naar het verre westen moest vluchten. + +Tien hoorders waren nog gebleven en onder hen de eerzame Passepartout, +die met beide ooren luisterde. Zoo vernam hij hoe na een jarenlange +vervolging Smith weder in Illinois terug kwam, in 1839 aan de oevers +der Mississippi Nauvoo stichtte, waarvan de bevolking tot vijf en +twintig duizend zielen steeg; hoe Smith daar burgemeester, opperrechter +en opperbevelhebber werd; hoe hij zich in 1843 kandidaat stelde voor +het presidentschap der Vereenigde Staten, en hoe hij eindelijk, te +Karthago in eene hinderlaag gelokt, in de gevangenis werd geworpen +en door een bende gemaskerden werd vermoord. + +Op dit oogenblik was Passepartout geheel alleen in den waggon en de +"elder" hem strak in het gelaat ziende en door zijn woorden een +magnetischen invloed op hem uitoefenende, herinnerde hem dat twee +jaren na den moord op Smith gepleegd, diens opvolger, de getuigende +profeet Brigham Young, Nauvoo verliet, om zich aan de oevers van het +Zoutmeer te vestigen, en dat daar op dat belangrijke grondgebied, +omringd door vruchtbare landouwen, op den weg der landverhuizers, +die Utah doortrokken om zich naar Californië te begeven, de nieuwe +kolonie, dank zij het mormoonsch beginsel der veelwijverij, eene +ontzaglijke uitbreiding onderging. + +"En ziedaar," voegde William Hitch er bij, "ziedaar waarom wij aan +den naijver van het Congres zijn blootgesteld! Waarom de soldaten +van de republiek den bodem van Utah hebben bezoedeld! Waarom ons +hoofd, de Profeet Brigham Young, gevangen werd genomen in strijd met +alle recht! Zullen wij wijken voor het geweld? Nooit. Verdreven uit +Vermont, verdreven uit Illinois, verdreven uit Ohio, verdreven uit +Missouri, verdreven uit Utah, zullen wij nogmaals een onafhankelijk +grondgebied vinden, waar wij onze tenten zullen nederslaan. En gij, +mijn getrouwe," voegde de "elder" er bij, op zijn eenigen toehoorder +een ernstigen blik werpende, "zult gij daar de uwe planten in de +schaduw van onzen banier?" + +"Neen," antwoordde Passepartout, op zijn beurt wegloopende, terwijl +hij den echtgenoot van vele vrouwen in de woestijn prediken liet. + +Gedurende deze conferentie, was de trein met volle snelheid +voortgestoomd en tegen half een in den middag bereikte hij het +westelijke punt van het groote Zoutmeer. Van daar had men een ruim +uitzicht over dit meer, dat ook den naam draagt van Doode Zee en +waarin een amerikaanschen Jordaan uitloopt. Het is eene prachtige +watervlakte, omsloten door schilderachtige, woeste rotsen met breede +kruinen, die met wit zout zijn bedekt. Voorheen strekte zich de +zilveren spiegel veel verder uit, maar met den tijd zijn de oevers +langzamerhand gerezen, waardoor de oppervlakte kleiner, maar de +diepte grooter werd. Het Zoutmeer is zeventig mijlen lang, vijf en +dertig breed en drie duizend acht honderd voet boven de oppervlakte +der zee gelegen. De visschen kunnen wegens het groote gehalte zout, +in dit water niet leven. Die, welke de Jordaan, de Weber en andere +rivieren er in werpen, sterven dan ook terstond; maar het is onwaar +dat de dichtheid van het water van dit meer zoo groot is, dat een +mensch er niet in zwemmen kan. + +De omstreken van het meer zijn uitnemend bebouwd; want de Mormonen +zijn ver in het bebouwen van den grond. De stallen en schuren voor +de huisdieren, de koren-, maïs- en gierst-velden, de weelderige +weilanden; tallooze heggen met wilde rozen, boschjes van acacia's en +wolfsmelk zouden aan dit landschap zes maanden later een bekoorlijk +karakter geven, maar voor het oogenblik was de grond met een dunne +laag sneeuw bedekt. + +Ten twee ure kwamen de reizigers te Odgen aan. De trein behoefde eerst +ten zes ure te vertrekken. Fogg, Aouda en hunne twee reisgezellen +hadden dus tijd in overvloed om zich naar de Stad der Heiligen te +begeven, die door een zijtak met Odgen verbonden is. Twee uren waren +voldoende om deze geheel amerikaansche stad te bezichtigen, die gebouwd +is naar het model van alle steden uit de Vereenigde Staten--groote +schaakborden met lange stijve lijnen en met de somberheid der rechte +hoeken, zooals Victor Hugo het uitdrukt. De stichter van de Stad der +Heiligen kon niet nalaten de symmetrie van den stijl der Anglo-Saxers +na te volgen. In dit zonderlinge land, waar de menschen nog niet op +de hoogte zijn van de maatschappelijke instellingen, is alles even +groot: de steden, de huizen en de dwaasheden. + +Ten drie ure wandelden de reizigers door de straten der stad, +welke aan den oever van den Jordaan en de eerste krommingen van het +Wahsatchgebergte gebouwd is. Zij zagen weinig of geen kerken, en ook +niet veel monumenten, maar wel het huis van den profeet, de beurs +en het arsenaal; voorts steenen huisjes met veranda's en galerijen, +omringd door tuinen met acacia's, palm- en St. Jansbroodboomen. Een +muur van steen en klei was in 1853 om de stad opgericht. In het +voornaamste gedeelte, waar de markt wordt gehouden, heeft men eenige +aanzienlijke hotels, waaronder ook het Gouvernementsgebouw behoort. + +Fogg en zijne reisgezellen vonden die stad niet zeer bevolkt. De +straten waren bijna allen verlaten, uitgenomen die waar de tempel +is, maar dien zij niet bereikten, dan na eenige wijken te zijn +doorgegaan, welke met palissaden waren afgezet. Er waren zeer veel +vrouwen, wat te verklaren is door de zonderlinge manier waarop alle +mormoonsche huishoudens zijn ingericht. Men moet evenwel niet denken, +dat alle Mormonen de polygamie zijn toegedaan; men is geheel vrij, +maar men moet wel in aanmerking nemen, dat het de burgeressen van +Utah zijn, die er zoo bijzonderen prijs op stellen gehuwd te wezen, +want volgens het geloof van dit volk, worden in den mormoonschen +hemel geen ongehuwde vrouwen toegelaten. Deze arme wezens schijnen +noch gelukkig noch rijk te zijn. Eenigen van haar, zeker de rijksten, +dragen een pakje van zwarte zijde, van voren open en een eenvoudige +kap of doek om het hoofd. De overigen zijn slechts in katoen gekleed. + +Passepartout, in zijne hoedanigheid van ongetrouwd heer, aanschouwde +niet zonder eenige huivering deze mormoonsche dames, op wie de +taak rust te zamen met eenige anderen het geluk van een Mormoon +uit te maken; zijn gezond verstand beklaagde den echtgenoot in de +eerste plaats. Het scheen hem verschrikkelijk toe om zooveel dames +beurtelings door de wisselvalligheid van het leven te moeten leiden; +om eene geheele kudde van haar in het mormoonsche paradijs te brengen, +met het vooruitzicht haar voor de geheele eeuwigheid terug te vinden +in gezelschap van den verheerlijkten Smith, die het sieraad uitmaakt +van dit gelukzalige oord. Ongetwijfeld voelde hij er geene roeping +toe, en hij meende--misschien vergiste hij zich--dat de burgeressen +van Great-Salt-Lake-City op zijn persoon verontrustende blikken +wierpen. Gelukkig duurde zijn verblijf in de Stad der Heiligen niet +zeer lang. Eenige minuten vóor vieren waren de reizigers weder aan +het station en namen zij hunne plaatsen in den waggon weder in. Het +fluitje liet zich hooren, maar op het oogenblik dat de wielen van de +locomotief in beweging kwamen, hoorde men roepen: "Hou op! Hou op!" + +Men laat een trein, die in beweging is, niet stilhouden. De heer, +die dit riep, was blijkbaar een Mormoon, die te laat kwam. Hij was +geheel buiten adem. Gelukkig voor hem dat het station deuren noch +hekken had. Hij rende over den weg, sprong op de trede van den laatsten +waggon en viel geheel ademloos op een der banken van een coupé. + +Passepartout, die de verschillende momenten van dezen gymnastischen +toer met belangstelling had gadegeslagen, kwam eens een kijkje nemen +hoe de achtergeblevene, waarin hij een levendig belang stelde, er +uit zag, toen hij vernam dat deze een bewoner was van Utah, die de +vlucht had genomen ten gevolge van een huiselijk geschil. + +Zoodra de Mormoon weder adem kon halen, vroeg Passepartout hem beleefd +hoeveel vrouwen hij had. Naar de wijze te oordeelen, waarop hij zocht +te ontvluchten, moest hij er zeker een twintigtal hebben. + +"Één, mijnheer!" antwoordde de Mormoon, zijn handen ten hemel heffende, +"en dat is genoeg!" + + + +ACHT EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK. + +Waar Passepartout er maar niet in slagen kan de taal van het gezond +verstand ingang te doen vinden. + +Toen de trein Great-Salt-Lake en Ogden verlaten had, volgde hij +een uur lang eene noordelijke richting tot aan de Weber-Rivier; na +San-Francisco had hij ongeveer negen honderd mijlen afgelegd. Van +dit punt af nam hij zijne westelijke richting weder aan door het +gebergte Wahsatch. Het is in dit gedeelte van het grondgebied, +begrepen tusschen deze bergen en het eigenlijk Rotsgebergte dat de +amerikaansche ingenieurs met de grootste moeielijkheden te kampen +hadden. Daarom heeft het gouvernement der Vereenigde Staten in dit +bergachtige gedeelte een subsidie moeten toestaan van acht en veertig +duizend dollars per mijl, terwijl het slechts zestien duizend dollars +voor den weg op de vlakte gaf: maar de ingenieurs hadden, zooals +reeds vermeld is, de natuur geen geweld aangedaan; zij hebben haar +verschalkt, de moeielijkheden vermeden, en om het meer te bereiken +hebben zij een langen tunnel van veertien duizend voet door den berg +geboord. Aan het Zoutmeer zelf heeft de lijn haar hoogste toppunt +bereikt. Van dit punt af beschrijft het profiel een zeer lange bocht, +die tot de vallei van Bitter-Creek daalt om dan te stijgen tot het +punt, waar de Atlantic- en de Pacific-baan aaneensluiten. De rivieren +waren talrijk in deze rotsachtige landstreek. Men moest over houten +bruggen de Muddy, de Green en andere stroomen passeeren. + +Passepartout, die, naarmate hij zijn doel naderde, ongeduldig werd, +had wel gewild dat deze bezwaren achter den rug waren. Hij vreesde voor +een oponthoud; hij duchtte altijd eenig ongeluk en zijn ongeduld stak +zonderling af bij de kalmte van zijn meester. Ook Fix, zijnerzijds, +verlangde zeer dat men deze moeielijke streek achter den rug had. Hij +was bang voor vertraging en vreesde voor ongevallen; hij was nog +begeeriger dan Fogg zelf om den voet op engelschen bodem te zetten. + +Ten tien ure kwam de trein te Fort-Bridge aan, dat hij terstond weder +verliet en twintig mijlen verder overschreed hij de grenzen van den +Staat Wyoming--het oude Dakota--de vallei van Bitter-Creek geheel +volgende, waarin een aantal rivieren uitmonden, die het hydrographische +stelsel van Colorado vormden. + +Den anderen morgen, den 7den December, vertoefde men een kwartier +aan het station van Green-rivier. Het had den geheelen nacht zwaar +gesneeuwd, en de sneeuw, die vergezeld was van regen, was bijna +gesmolten. Zij kon dus aan den trein niet hinderen. Maar dit slechte +weder verontrustte nochtans Passepartout, daar de opeenhooping van +sneeuw voor de wielen de reis kon vertragen. + +"Hoe komt mijn meester er ook toe om in den winter te gaan +reizen?" zeide hij. "Kon hij den zomer niet afwachten? dan zouden +zijne kansen beter zijn geweest!" + +Maar op het oogenblik dat hij aan niets dacht dan aan den hemel en +het koude weder, was Aouda in doodelijken angst, die uit een geheel +andere bron voortsproot. + +Er waren eenige reizigers uit de waggons gestapt, die nu op het perron +van het station van Green-Rivier heen en weder wandelden, het vertrek +van den trein afwachtende. Onder dezen herkende de jonge vrouw den +kolonel Stamp Proctor, den Amerikaan, die zich tegenover Fogg zoo +lomp gedragen had bij de meeting te San-Francisco. Aouda wilde niet +dat hij haar zag en wierp zich snel achterover. Dit voorval echter +maakte diepen indruk op de jonge dame. Zij had zich gehecht aan den +man, die, hoe koel hij ook was, haar toch dagelijks bewijzen gaf van +zijne genegenheid. Zij begreep ongetwijfeld zelve niet al de diepte +van het gevoel, dat haar redder haar inboezemde. Aan dat gevoel gaf +zij nog altijd den naam van dankbaarheid, maar, buiten haar weten, +was het meer dan dit. + +Haar hart kromp dan ook samen toen zij de hooge gestalte herkende +van den persoon, aan wien Fogg vroeg of laat rekenschap van zijn +gedrag wilde vragen. Waarschijnlijk was het slechts het toeval dat +kolonel Proctor in dezen trein had gebracht, maar, hoe het ook zij, +hij was er, en men moest tot elken prijs trachten te verhinderen dat +Fogg zijn tegenstander bemerkte. + +Toen de trein zich weder in beweging zette, en Fogg ingeslapen was, +maakte Aouda van het oogenblik gebruik om Fix en Passepartout met +den toestand bekend te maken. + +"Is die Proctor in den trein!" riep Fix uit. "Welnu, mevrouw, stel +u gerust: vóor dat hij het mijnheer Fogg lastig maakt, zal hij met +mij te doen hebben. Ik meen toch dat in deze geheele zaak ik het ben, +die het grofst beleedigd werd." + +"En ik zal er ook wel voor zorgen, al was hij driemaal kolonel," +zeide Passepartout. + +"Mijnheer Fix," hernam Aouda, "mijnheer Fogg zal aan niemand de taak +overlaten om hem te wreken. Hij is man, en hij heeft zijn woord +gegeven om naar Amerika weder te keeren, ten einde den beleediger +te vinden. Zoo hij dus kolonel Proctor bespeurt, kunnen wij eene +ontmoeting niet verhinderen, die misschien betreurenswaardige gevolgen +zou kunnen hebben. Wij moeten daarom zorgen dat hij hem niet ziet." + +"Gij hebt gelijk, mevrouw," antwoordde Fix, "zulk eene ontmoeting +zou alles in duigen kunnen doen storten. Overwinnaar of overwonnen, +mijnheer Fogg zou toch te laat komen, en...." + +"En," voegde Passepartout er bij, "dat zou juist zijn wat de heeren +der Reform-club hopen. Binnen vier dagen zullen wij te New-York +zijn. Welnu, zoo mijn meester in die vier dagen zijn waggon niet +verlaat, dan kunnen wij hopen dat het toeval hem niet tegenover den +verwenschten Amerikaan zal brengen! Wij moeten dus een middel vinden +om dit te voorkomen." + +Hier werd het gesprek gestaakt, daar Fogg wakker werd en door het +met sneeuwvlokken bedekte raampje naar het landschap staarde. + +Eenigen tijd daarna en zonder door zijn meester of Aouda gehoord te +worden, zeide Passepartout tot den inspecteur: + +"Zoudt gij waarlijk voor hem willen vechten?" + +"Ik zal alle mogelijke moeite doen om hem levend in Europa te +brengen," antwoordde Fix op een toon, die van onwrikbare kalmte +getuigde. Passepartout voelde eene trilling in zijn aderen; maar +zijn eenmaal gevestigde overtuiging ten opzichte van zijn reisgezel +verzwakte er niet door. + +De vraag was thans of er een middel bestond om op de een of andere +wijze Fogg in zijn waggon te houden, ten einde elke ontmoeting tusschen +den kolonel en hem te voorkomen? Dit kon niet moeielijk zijn, want de +gentleman was van nature niet nieuwsgierig of woelig. Ten overvloede +vond Fix zulk een middel uit. Eenige oogenblikken later zeide hij +tot Fogg: + +"Wat gaat de tijd langzaam op een spoorweg voorbij, mijnheer." + +"Inderdaad, maar hij gaat toch voorbij." + +"Aan boord der mailboot was het altijd uwe gewoonte een partijtje +te whisten." + +"Ja," antwoordde Fogg, "maar dat zou hier moeielijk gaan, want ik +heb kaarten noch medespelers." + +"O, de kaarten zouden wij wel kunnen koopen. Men verkoopt van alles in +een amerikaanschen spoortrein. Wat de medespelers betreft, misschien +zou mevrouw wel...." + +"Ja zeker, mijnheer, ik whist ook," antwoordde de jonge vrouw. "Dat +maakt een deel uit van eene engelsche opvoeding." + +"En ik," zeide Fix, "ik beweer het ook vrij wel te kennen. Welnu, +wij zijn met ons drieën, dus spelen wij met een blinde." + +"Zooals gij wilt, mijnheer," zeide Fogg, blijde dat hij zijn +geliefkoosd spel weder kon opvatten, zelfs in een spoortrein. + +Passepartout werd belast met het zoeken van den stewart en kwam weldra +terug met twee volle spellen, fiches, een leitje en een tafeltje +met laken overtrokken. Niets ontbrak er. Het spel begon. Aouda kon +vrij wel spelen en zij kreeg zelfs nu en dan een complimentje van +den ernstigen gentleman. Wat den inspecteur aangaat, deze was van de +eerste kracht en waardig de tegenpartij van Fogg te zijn. + +"Nu," dacht Passepartout, "zullen wij hem wel binnen houden. Hij zal +zich niet verroeren!" + +Ten elf uur bereikte de trein het punt waar de stroomen, die naar +de twee oceanen loopen, zich verdeelen. Het was te Passe-Bridger op +eene hoogte van zeven duizend vijfhonderd tachtig engelsche voeten +boven de oppervlakte der zee; een der hoogste punten van den weg, +die door het Rotsgebergte loopt. + +Nog ongeveer tweehonderd mijlen en de reizigers waren eindelijk op +die uitgestrekte vlakte, welke zich tot aan den Atlantischen Oceaan +uitstrekt, en die de natuur zoo geheel geschikt heeft gemaakt voor +een spoorweg. + +Op de helling naar de Atlantische zee ontspringen reeds de rivieren, +stroomen of zijstroomen van de Noord-Platte-rivier. De geheele horizon +van het noorden naar het oosten was overschaduwd door die onmetelijke +halfronde gordijn, welke het noordelijke gedeelte van het Rotsgebergte +vormt en waarboven de top van de Laramie zich verheft. Tusschen die +rotsgordijn en den spoorweg strekte zich de onafzienbare vlakte uit, +welke in alle richtingen door rivieren doorsneden wordt. Rechts +van den spoorweg verhieven zich de eerste bergen van den keten, die +zich zuidwaarts kromt, tot aan den oorsprong der rivier de Arkansas, +een van de groote voedingsstroomen van de Missouri. + +Ten half een ure zagen de reizigers even het fort Halleck, dat +deze streek in bedwang houdt. Nog eenige uren en de tocht door het +Rotsgebergte zou geëindigd zijn. Men mocht dus hopen, dat de reis +door deze landstreek zonder ongeluk zou worden volbracht. Het had +opgehouden met sneeuwen. Het weer werd koud en droog. Groote vogels +vlogen, door de locomotief verschrikt, op. Men ontmoette op de geheele +vlakte wolf noch beer. Het was een woestijn in al hare naaktheid. Na +een goed ontbijt zetten Fogg en zijne medespelers hun spel weder voort, +toen de locomotief een schel gefluit deed hooren. De trein hield op. + +Passepartout stak zijn hoofd uit het raampje, maar zag niets, dat +tot dit oponthoud aanleiding kon geven. Geen enkel station was in +het gezicht. + +Aouda en Fix vreesden een oogenblik dat Fogg uit den trein wilde +gaan. Maar de gentleman zeide slechts tot zijn knecht: + +"Ga eens zien wat er gebeurt." Passepartout sprong uit den waggon. Een +veertigtal reizigers hadden den hunne reeds verlater en onder hen +was ook kolonel Stamp Proctor. + +De trein had opgehouden voor een omgekeerde roode schijf, die zich +boven den weg verhief. De machinist en de conducteur waren afgestegen +en praatten zeer levendig met den lijn-opzichter, dien de chef van +het station Medicine-Bow, het eerstvolgende station, herwaarts had +gezonden. De reizigers waren nu eveneens genaderd en namen aan dit +gesprek deel. Ook kolonel Stamp Proctor die op hoogen toon sprak +en gebiedende gebaren maakte. Passepartout trad nader en hoorde den +opzichter zeggen: + +"Men kan er onmogelijk over. De brug van Medicine-Bow is gebroken en +zou het gewicht van den trein niet kunnen dragen." + +De brug, waarvan sprake was, was een hangende brug over een waterval, +en op een mijl afstands van de plaats waar de trein nu ophield. Volgens +den opzichter dreigde hij op meer dan een punt ineen te storten, daar +er verscheidene koorden gebroken waren, en het was niet te wagen om +er overheen te gaan. De opzichter overdreef dus in het geheel niet, +toen hij zeide, dat men er niet over kon. Bovendien met het oog op de +gewone zorgeloosheid der Amerikanen, zou het, nu zij voor een enkele +maal voorzichtig wilden zijn, eene dwaasheid wezen dit niet te zijn. + +Passepartout durfde zijn meester dit niet te gaan mededeelen; hij +hoorde met zijne tanden op elkaar gedrukt en zoo onbeweeglijk als +een standbeeld alles aan. + +"Zeg eens," riep kolonel Proctor, "wij hebben toch geen plan om hier +in de sneeuw wortel te schieten." + +"Kolonel," antwoordde de conducteur, "men heeft naar het station +Omaha geseind om een trein, maar het is niet waarschijnlijk dat deze +te Medicine-Bow vóor zes uur aankomt. + +"Zes uur!" riep Passepartout. + +"Ongetwijfeld," antwoordde de conducteur. "Ook hebben wij dezen tijd +wel noodig om te voet naar het station te gaan." + +"Maar het is maar een mijl hier van daan," merkte een der reizigers op. + +"Ja, een mijl, maar aan den anderen kant der rivier." + +"Én kan men deze rivier met een boot oversteken?" vroeg de kolonel. + +"Onmogelijk. De kreek is door den regen gezwollen. Het is een +waterval en wij zouden dus genoodzaakt zijn een omweg van tien mijlen +noordwaarts te maken om eene doorwaadbare plaats te vinden." + +De kolonel gaf aan een reeks van vloeken lucht, deels tegen de +reizigers, deels tegen de conducteurs, en Passepartout, die ook woedend +was, had zeer veel lust om hem daarin gezelschap te houden. Hier +had zich een materieel bezwaar opgedaan, waarop alle banknoten van +zijn meester schipbreuk moesten lijden. Alle reizigers waren dan +ook teleurgesteld, daar zij, behalve hun oponthoud te rekenen, zich +genoodzaakt zagen vijftien mijlen door met sneeuw bedeke vlakte af te +leggen. Er ontstond eene wisseling van uitroepingen en verwenschingen, +die ongetwijfeld Fogg's aandacht zouden getrokken hebben, zoo hij niet +verdiept ware geweest in zijn spel. Toch was Passepartout genoodzaakt +om hem alles mede te deelen, en met gebogen hoofd begaf hij zich +naar den waggon, toen de machinist van den trein--een echte Yankee, +Forster genaamd--zijne stem verhief en zeide: + +"Heeren, er is misschien een middel om verder te gaan." + +"Over de brug?" + +"Ja, over de brug." + +"Met onzen trein?" vroeg de kolonel. + +"Met onzen trein." + +Passepartout stond stil en verslond de woorden van den machinist. + +"Maar de brug is op het punt van in te storten!" merkte de conducteur +aan. + +"Dat doet er niet toe," antwoordde Forster. "ik geloof dat, wanneer +de trein in zijn grootste snelheid over de brug gaat, er alle kans +bestaat dat wij er goed over komen." + +"Drommels!" zeide Passepartout. + +Maar een aantal reizigers had dit voorstel reeds goedgekeurd en het +scheen vooral kolonel Proctor zeer aangenaam toe. Deze heethoofd vond +de zaak zeer goed uitvoerbaar. Hij herinnerde zich zelfs hoe eenige +ingenieurs het plan hadden gevormd om een goed aaneengesloten trein +in volle vaart rivieren zonder bruggen te doen passeeren. Bij slot +van rekening schaarden alle belanghebbenden zich aan de zijde van +den machinist. + +"Wij hebben vijftig kansen tegen een," zeide een der reizigers. + +"Zestig! ... tachtig! Wel negentig op de honderd," zeide een +ander. Passepartout was geheel verbijsterd van verbazing; ofschoon +hij wel alles had willen doen om de brug van de Medicine-Bow over te +komen, scheen hem dit toch een weinig al te amerikaansch toe. + +"Daar is bovendien nog wel een eenvoudiger middel, en daar denken die +menschen nu in het geheel niet aan!... "Mijnheer," zeide hij tot een +der reizigers, "het middel, dat de machinist voorstelt, schijnt mij +een weinig gewaagd toe, maar...." + +"Tachtig kansen!" antwoordde de reiziger, die hem den rug toekeerde. + +"Ik weet wel," zeide Passepartout zich tot een ander gentleman +richtend, "maar het was toch goed eens even te bedenken...." + +"Geen bedenkingen, dat is onnoodig," antwoordde de aangesproken +Amerikaan, zijn schouders ophalend, "daar de machinist u verzekert +dat men er over zal gaan." + +"Zeer zeker," hernam Passepartout, "zal men er over komen, maar was +het niet voorzichtiger...." + +"Wat! voorzichtiger!" riep kolonel Proctor, dien dit woord, hetwelk hij +toevallig hoorde, deed opspringen. "Met volle vaart zeg ik u! Begrijpt +ge nu? Met volle vaart!" + +"Ik weet het ... ik begrijp het...." herhaalde Passepartout, maar +niemand liet hem uitspreken. "Het was toch voorzichtiger, maar daar +dit woord u hindert, het was toch natuurlijk...." + +"Wie? wat? hoe? Wat moet hij toch met zijn natuurlijk?..." riep men +van alle kanten. + +De arme knecht wist niet meer tot wien hij zich wenden kon. + +"Zijt gij bang?" vroeg hem kolonel Proctor. + +"Ik bang!" riep Passepartout. "Nu nog mooier! Ik zal aan deze menschen +toonen dat een Franschman even goed Amerikaan kan zijn als zij." + +"Instappen! instappen!" riep de conducteur. + +"Ja, instappen," herhaalde Passepartout, "instappen. En terstond +maar! Maar men zal mij niet beletten te denken, dat het veel +natuurlijker ware geweest, ons reizigers, eerst te voet de brug +over te laten gaan, en dan den trein...." Maar niemand hoorde deze +verstandige opmerking en niemand wilde er de juistheid van erkennen. + +De reizigers zaten weder in hun waggon. Passepartout had ook zijn +plaats hernomen, zonder meer over het voorgevallene te spreken. De +spelers waren geheel verdiept in hun whisten. De locomotief floot +op oorverdoovende wijze. De machinist bracht de trein een mijl +terug, achteruitgaande als een springer, die zijn sprong wil +nemen. Vervolgens, na een tweede fluitje, ging de trein weder +voorwaarts en daarop zoo snel mogelijk. Spoedig werd de snelheid +verschrikkelijk, men hoorde niets dan een gesis dat uit de locomotief +kwam; de zuigers sloegen twintig slagen in de seconde, de assen der +raderen rookten in de bussen. Men gevoelde om zoo te zeggen dat de +geheele trein vloog met eene snelheid van honderd mijlen in het uur +en niet op de rails drukte. Hij ging zoo snel, dat hij geen gewicht +meer had. + +En men ging er over! Het was als een bliksemstraal. Men zag niets +van de brug. De trein sprong, zou men kunnen zeggen, van den eenen +oever naar den anderen en de machinist kon zijn machine niet eer doen +stilstaan dan op vijf mijlen afstand van het station. Maar nauwelijks +was deze aan de overzijde der rivier of de brug stortte werkelijk in, +en viel met een vreeselijk geweld in de Medicine-Bow. + + + +NEGEN EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK. + +Waarin de verschillende ongelukken verhaald worden, die men op een +spoorweg der Vereenigde Staten ontmoeten kan. + +Denzelfden avond vervolgde de trein zonder eenigen hinderpaal zijn +weg, reed het fort Sanders voorbij, trok door den bergpas van Cheyenne +en kwam aan dien van Evans aan. In deze streek bereikte de spoorweg +zijn hoogste punt; het was acht duizend een en negentig voet boven +de oppervlakte van den oceaan. De reizigers behoefden slechts tot de +Atlantische zee te sporen over die onbegrensde vlakte, welke door de +natuur tot een effen veld is gemaakt. + +Daar was de groote zijtak naar Denver-city, de voornaamste stad van +Colorado. Dit grondgebied is rijk aan goud- en zilvermijnen en meer +dan vijftig duizend bewoners hebben zich hier reeds gevestigd. + +Op dat oogenblik had men van San-Francisco af dertien honderd twee +en tachtig mijlen in drie nachten en drie dagen afgelegd. In vier +nachten en vier dagen moest men New-York bereikt hebben. Phileas Fogg +was dus in overeenstemming met de uren van zijn reglement. + +Gedurende den nacht liet men het kamp van Walbah links liggen. De +Lodgepole-Creek liep met den weg evenwijdig en volgde de rechtlijnige +grens, die de scheiding uitmaakt tusschen Wyoming (het oude Dakota) +en Colorado. Ten elf ure trok men Nebraska door en ging dicht langs +Sedgwick, hield even te Julesburgh op, dat aan den zuidelijken tak +van de Platte-rivier ligt. + +Hier werd den 25sten October 1877 de Union-Pacific-Road ingewijd, +waarvan de hoofd-ingenieur generaal J.M. Dodge was. Daar stonden toen +de twee groote locomotieven stil, met zich voerende negen waggons met +genoodigden. Onder hen was ook de vice-president Thomas C. Durant; +daar hoorde men de toejuichingen van duizenden; daar gaven de Sioux en +de Pawnies een voorstelling van een kleinen indiaanschen oorlog; daar +werd het vuurwerk afgestoken; daar eindelijk verscheen door middel van +een draagbare drukpers het eerste nummer van den Railway-Pioneer. Op +deze wijze werd de inwijding van den grooten spoorweg gevierd, die +het middel is tot vooruitgang en beschaving, dwars door de woestijn +aangelegd en bestemd om de gemeenschap te vormen tusschen de woestijn +en steden, die nog niet bestonden. De fluit der locomotief, nog luider +dan de lier van Amphion, zou ze weldra uit den amerikaanschen bodem +doen verrijzen. + +Ten acht ure in den morgen had men het fort Mac Pherson achter +den rug. Drie honderd zeven en vijftig mijlen scheiden dit punt van +Omaha. De spoortrein volgde langs den linker oever de grillige bochten +van den zuidelijken tak der Platte-rivier. Ten negen ure kwam men +aan de belangrijke stad North-Platte, gebouwd tusschen de beide armen +van den grooten stroom, die zich in de nabijheid der stad met elkaar +vereenigen en dan slechts één bedding hebben. Deze groote stroom, +waarin vele rivieren uitmonden, vereenigt zich met de Missouri, +een weinig ten zuiden van Omaha. + +Men was den honderd en eersten meridiaan gepasseerd. + +Fogg en zijne medespelers hadden het spel hervat. Geen van allen +beklaagden zich over den langen weg. Zelfs niet de blinde. Fix had +eenige guinjes gewonnen, die hij weer op het punt was van te verliezen, +maar hij toonde zich niet minder hartstochtelijk dan Fogg. Gedurende +dezen ochtend waren de kansen dezen gentleman zeer gunstig. De troeven +en de honneurs regenden in zijne hand. Op een zeker oogenblik, toen +hij een fijn berekende methode toepaste en schoppen wilde spelen, +hoorde hij eene stem achter zich zeggen: + +"Ik zou ruiten spelen." + +Fogg, Aouda en Fix keken op. Kolonel Proctor was bij hen. Stamp +Proctor en Phileas Fogg herkenden elkander terstond. + +"Zoo, zijt gij het, mijnheer de Engelschman!" riep kolonel Proctor, +"zijt gij het, die schoppen wilde spelen!" + +"En die ze ook speelt," antwoordde Fogg kalm, een tien van deze +kleur nederleggende. + +"Welnu, ik verkies dan dat het ruiten zal zijn," hernam de kolonel +driftig. + +En hij maakte een gebaar om de gespeelde kaart op te nemen, er +bijvoegende: + +"Gij verstaat niets van het spel." + +"Misschien zou ik een ander beter verstaan," zeide Fogg opstaande. + +"Het staat aan u, om er de proef van te nemen, zoon van John Bull," +antwoordde de ruwe kolonel. + +Aouda was bleek geworden. Haar bloed stolde in hare aderen. Zij had +Fogg's arm gevat, die haar zachtjes terug stootte. Passepartout was +bereid om zich op den Amerikaan te werpen, die zijn tegenpartij met +het meest uittartende gezicht aanzag. Maar Fix was opgestaan en ging +naar Proctor met de woorden: + +"Gij vergeet, mijnheer, dat ik het ben, met wien gij te doen hebt; +ik ben het, dien gij niet alleen beleedigd, maar geslagen hebt." + +"Mijnheer Fix," zeide Fogg, "ik vraag u verschooning, maar dit gaat mij +alleen aan. Bewerende dat ik ongelijk had toen ik schoppen speelde, +heeft de kolonel mij opnieuw beleedigd, en hij zal er mij voldoening +voor geven." + +"Wanneer, en waar gij wilt," antwoordde de Amerikaan, "en met het +wapen van uwe keus." + +Aouda beproefde te vergeefs Fogg terug te houden. De inspecteur wendde +alles aan, maar zijne pogingen om den twist op hem te doen overgaan, +bleven zonder gevolg. Passepartout wilde den kolonel uit het portier +werpen, maar een teeken van zijn meester weerhield hem. Fogg verliet +den waggon en de Amerikaan volgde hem op de brug. + +"Mijnheer," zeide Fogg tot zijn tegenpartij, "ik heb zeer veel haast +om naar Europa terug te keeren, en een oponthoud zou aan mijne belangen +veel nadeel veroorzaken." + +"Wel, wat gaat mij dat aan?" antwoordde kolonel Proctor. + +"Mijnheer," vervolgde Fogg, "na onze ontmoeting te San-Francisco was +ik voornemens u weder in Amerika op te zoeken, nadat ik mijne zaken +in Europa had afgehandeld." + +"Waarlijk!" + +"Wilt gij mij binnen zes maanden rendez-vous geven?" + +"Waarom geen zes jaar?" + +"Ik zeg zes maanden," antwoordde Fogg beleefd, "en ik zal +zorgen op het rendez-vous te zijn." + +"Uitvluchten, anders niet!" riep Proctor. "Nu of nooit." + +"Goed," antwoordde Fogg. "Gij gaat naar New-York?" + +"Neen." + +"Naar Chicago?" + +"Neen." + +"Naar Omaha?" + +"Kan het u schelen? Kent gij Plum-Creek?" + +"Neen," antwoordde Fogg. + +"Dat is het eerstvolgende station. De trein zal er binnen een uur +zijn. Hij zal er tien minuten ophouden. In tien minuten kunnen wij +eenige geweerschoten wisselen." + +"Goed," zeide Fogg. "Ik zal te Plum-Creek uitstappen." + +"En ik geloof zelfs dat gij er blijven zult," voegde de Amerikaan er +bij met de grootste onbeschaamdheid. + +"Wie weet, mijnheer," antwoordde Fogg, en hij keerde naar zijn waggon +terug. De trein zette zich oogenblikkelijk in beweging. + +Daar begon de gentleman Aouda gerust te stellen, door de opmerking dat +de bluffers nooit te vreezen waren. Toen verzocht hij Fix om getuige +te wezen bij het duel dat zou plaats hebben. Fix kon niet weigeren, +en Fogg begon weer even kalm zijn gestoord spel, en speelde schoppen +met de meest mogelijke koelheid en het beste resultaat. + +Te elf ure kondigde het fluitje aan, dat men te Plum-Creek was +aangekomen. Fogg stond op en gevolgd door Fix, begaf hij zich op de +brug. Passepartout vergezelde hen met een paar revolvers. Aouda bleef +zitten, bleek als een doode. + +Op dit oogenblik werd het andere portier van den waggon geopend, en de +kolonel Proctor verscheen ook op de brug, gevolgd van zijn getuige, +een Yankee van zijn stempel. Maar terzelfder tijd, toen de twee +partijen uit wilden stappen, kwam een conducteur aanloopen, roepende: + +"Men stapt niet uit, heeren." + +"En waarom niet?" vroeg Proctor. + +"Wij zijn twintig minuten ten achter en de trein staat niet stil." + +"Maar ik moet met mijnheer vechten." + +"Het spijt mij," antwoordde de conducteur, "maar wij vertrekken +terstond. Hoor, daar luidt de bel reeds!" + +De bel luidde inderdaad, en de trein zette zich oogenblikkelijk +in beweging. + +"Het spijt mij waarlijk," herhaalde de conducteur. "In elk ander geval +had ik u kunnen helpen. Maar waarom zoudt gij, daar gij den tijd niet +hebt gehad hier te vechten, die zaak onder weg niet kunnen afdoen. + +"Dat zal mijnheer misschien niet naar den zin zijn!" zeide Proctor +met een spottend gezicht. + +"Dat is zeer naar mijn zin," antwoordde Fogg. + +"Wij zijn bepaald in Amerika," dacht Passepartout, "en de conducteur +is een volmaakt gentleman--in zijn land." + +Met deze woorden volgde hij zijn meester. + +De twee partijen, gevolgd door hunne getuigen en voorafgegaan door den +conducteur, stapten van den eenen waggon in den anderen en bereikten +eindelijk het achterste gedeelte van den trein. Deze laatste waggon +was slechts door een tiental reizigers bezet. De conducteur vroeg +hun of zij wel voor eenige minuten de plaats voor deze heeren wilden +inruimen, die een zaak van eer hadden te behandelen. + +"Wel waarom niet! De reizigers waren zelfs zeer gelukkig aan de twee +heeren genoegen te doen, en zij begaven zich op de brug. + +De waggon had een lengte van vijftig voet en was zeer goed voor deze +zaak ingericht. + +De partijen konden op elkander aanvallen tusschen de banken door, +zich verschansen en zoo elkander doodschieten. Nooit was er een +duel gemakkelijker te regelen geweest. Fogg en Proctor, beiden van +twee revolvers met zes loopen voorzien, stapten in den waggon. Hunne +getuigen, die buiten waren gebleven, sloten deze dicht. Op het eerste +fluiten der locomotief moesten zij beginnen. Nadat het twee minuten +geduurd had zou er uit den waggon worden gehaald wat er van de twee +heeren zou zijn overgebleven. + +Waarlijk er was niets eenvoudiger dan dit. Het was zelfs zoo eenvoudig +dat Fix en Passepartout hun hart hoorden kloppen, alsof het bersten +zou. + +Men wachtte het afgesproken sein, toen men eensklaps wilde kreten +hoorde, die met geweerschoten gepaard gingen; maar deze kwamen niet +uit den waggon, waarin de reizigers waren. + +De trein werd aangevallen door een bende Sioux. Het schieten strekte +zich uit langs den geheelen trein en uit alle wagens hoorde men +schreeuwen en kermen. + +Kolonel Proctor en Fogg, met hunne revolvers in de hand, traden naar +buiten en snelden naar de voorste wagens waar het meest geschreeuwd +en geschoten werd. + +Zij hadden begrepen dat de trein werd aangevallen door een bende Sioux. + +Deze stoutmoedige Indianen bedreven niet hun eerste heldenfeit; +meermalen reeds hadden zij de treinen aangerand. Volgens hunne gewoonte +wachtten zij niet tot de locomotief stil stond, maar sprongen op de +treden, en honderden van hen wierpen zich dan in de waggons evenals +een clown van een rennend paard springt. Deze Sioux waren allen met +geweren gewapend. Vandaar de geweerschoten, die door de reizigers, +welke bijna allen revolvers hadden, beantwoord werden. Het allereerst +hadden de Indianen zich op de locomotief geworpen. De machinist en de +stoker waren half vermoord door de stokken met looden knoppen. Een +der opperhoofden van de Sioux wilde den trein doen ophouden, maar +daar hij niet wist hoe hij de kruk der machine moest draaien, had hij +de stoomkraan wijd geopend in plaats van haar te sluiten, zoodat de +trein met duizelingwekkende vaart voortrende. Te gelijkertijd hadden +de Sioux de waggons vermeesterd; zij liepen als woedende apen over +de imperialen, trapten de portieren in en streden man tegen man met +de reizigers. Naast de bagagewagens, die zij hadden opengebroken +en geplunderd, lagen de kisten en koffers op den weg verspreid. Het +schreeuwen en schieten duurde voort. + +De reizigers verdedigden zich intusschen moedig. Eenige wagens waren +gebarricadeerd en stonden een beleg uit, als beweegbare forten, +die vooruit gingen met een snelheid van honderd mijlen in een uur. + +Van den eersten aanval af, had Aouda zich kloek gedragen. Met +de revolver in de hand, verdedigde zij zich heldhaftig, door +gebroken glasruiten schietende, zoo vaak de een of andere wilde zich +vertoonde. Een twintigtal doodelijk getroffen Sioux, die op den weg +gevallen waren, werden door de wielen van de waggons verpletterd +als wormen, evenzoo zij, die op de rails onder de loopbrug waren +uitgegleden. + +Verscheidene reizigers, zwaar gewond door de kogels of stokken, +lagen op de banken. + +Er moest een einde aan komen. De strijd duurde reeds tien minuten en +kon niet dan ten voordeele van de Sioux afloopen. Het station van +het fort Kearney was nog slechts twee mijlen verwijderd. Daar was +een amerikaansche post, maar zoo men dien post gepasseerd was, welke +tusschen Kearney en het eerstvolgende station lag, dan zouden de Sioux +meester van den trein zijn. De conducteur streed aan Fogg's zijde, +maar een kogel deed hem ineen zinken. Terwijl hij viel, riep deze man: + +"Wij zijn verloren, zoo de trein niet binnen vijf minuten stil staat." + +"Hij zal stil staan," zeide Fogg, die uit den waggon wilde springen. + +"Blijf, mijnheer," riep Passepartout, "dat is mijn zaak." + +Fogg had den tijd niet zijn moedigen knecht tegen te houden, die, +zonder door de Indianen gezien te worden een portier opende en +tusschen de waggons doorgleed. En toen, terwijl de strijd nog altijd +voortduurde, en de kogels hem om de ooren floten, kreeg hij zijn +handigheid en lenigheid van clown terug, kroop onder de waggons door, +zich nu eens vasthoudende aan de assen, dan zich klemmende aan de +boomen, elken haak en uitstekende punt grijpende, en zoo bereikte hij, +dank zij zijne bewonderenswaardige vlugheid, het voorste gedeelte van +den trein, zonder dat iemand hem gezien had of had kunnen zien. Daar, +tusschen den goederenwagen en den tender hangende, haakte hij de +ketting los, schroefde toen, niet dan met veel moeite de haken uit +en de trein, welke nu los was, bleef langzamerhand achter, terwijl +de locomotief met een ongeloofelijke snelheid voortging. + +Zijne eens verkregen snelheid volgende, reed de trein nog eenige +minuten door, maar daar men inwendig het remtoestel deed werken, hield +hij eindelijk, op honderd passen afstand van het station Kearney, stil. + +Daar kwamen de soldaten van het fort, gewaarschuwd door de +geweerschoten, in allerijl aansnellen. De Sioux hadden hen niet +verwacht en nog vóor de trein geheel stilstond, was de gansche bende +verdwenen. + +Maar toen de reizigers elkander aan het station telden, bemerkten +zij dat er verscheidenen ontbraken en onder hen was ook de moedige +Franschman, door wiens kloeke daad men gered was. + + + +DERTIGSTE HOOFDSTUK. + +Waarin Phileas Fogg slechts zijn plicht doet. + +Drie reizigers, waaronder Passepartout behoorde, ontbraken. + +Waren zij in den strijd gedood? Of waren zij gevangen door de +Sioux? Men wist er nog niets van. + +Er waren een aantal gewonden, maar van geen was de wond +doodelijk. Kolonel Proctor was nog het ergst gewond; hij had zich ook +moedig verdedigd. Hij werd met de andere reizigers, wier toestand +onmiddellijke hulp eischte, naar het station gebracht. Aouda was +er zonder eenige wond afgekomen. Phileas Fogg, die ook dapper had +medegevochten, had geen enkelen schram. Fix was licht aan zijn arm +gekwetst. Maar Passepartout ontbrak en Aouda kon hare tranen niet +bedwingen. + +Alle reizigers hadden intusschen den trein verlaten. De wielen +der waggons dropen van bloed. Aan de assen en aan de spaken hingen +stukken vleesch. Men zag, zoo ver men zien kon, den witten grond met +bloed bevlekt. De laatste Indianen verdwenen toen in het zuiden, in de +richting van de Republican-rivier. Fogg bleef met de armen over elkaar +onbeweeglijk staan. Hij had een gewichtig besluit te nemen. Aouda, +die naast hem stond, keek hem aan, maar sprak geen woord. Hij begreep +dezen blik. Nu zijn ongelukkige bediende gevangen was, moest hij +thans niet alles wagen om hem aan de handen der Indianen te ontrukken? + +"Ik zal hem levend of dood terugvinden," zeide hij tot Aouda. + +"O, mijnheer, ... mijnheer Fogg!" riep de jonge vrouw uit, de handen +van haar reisgezel grijpende en die met tranen bedekkende. + +"Levend!" voegde Fogg er bij, "zoo wij geen minuut verloren laten +gaan." + +Door dit besluit offerde Fogg zich geheel op. Hij sprak hier zijn +ondergang uit. Als hij éen dag te laat kwam, miste hij de mailboot +te New-York. Zijne weddenschap had hij dan onherroepelijk verloren; +maar bij de gedachte: "het is mijn plicht" had hij niet geaarzeld. + +De kapitein, die in het fort Kearney kommandeerde, was +tegenwoordig. Zijne soldaten--een honderdtal manschappen--hadden zich +allen voorbereid op het geval dat de Sioux een aanval op het station +mochten wagen. + +"Mijnheer," zeide Fogg tot den kapitein, "drie reizigers worden +er gemist." + +"Dood?" vroeg de kapitein. + +"Dood of gevangen," antwoordde Fogg. "Wij verkeeren in dit opzicht +in het onzekere en die onzekerheid moet ophouden. Is het uw voornemen +de Sioux te vervolgen?" + +"Dat is eene ernstige zaak, mijnheer," zeide de kapitein. "Deze +Indianen kunnen vluchten tot aan gene zijde van Arkansas. Ik mag het +fort dat mij toevertrouwd is, niet verlaten." + +"Mijnheer," hernam Fogg, "het geldt hier het leven van drie menschen." + +"Zeer zeker, ... maar mag ik het leven van vijftig wagen om drie +te redden?" + +"Ik weet niet of gij het kunt, maar gij moet." + +"Mijnheer," antwoordde de kapitein, "niemand behoeft mij te leeren +wat mijn plicht is." + +"Goed," zeide Fogg. "Ik zal alleen gaan." + +"Gij, mijnheer," riep Fix, die ook naderbij was gekomen, "gaat gij +alleen de Indianen vervolgen?" + +"Wilt gij dan dat ik dien ongelukkige laat omkomen, aan wien wij +allen ons leven te danken hebben? Ik zal gaan." + +"Nu dan ... neen, gij zult niet alleen gaan!" riep de kapitein, die +ondanks zich zelven was getroffen. "Neen, gij hebt een te edel hart." + +"Dertig vrijwilligers!" riep hij, "zich tot zijn soldaten wendende." + +De geheele compagnie trad voor. De kapitein had slechts te kiezen +uit zijn dapperen. Dertig soldaten werden er uitgekozen met een ouden +sergeant aan het hoofd. + +"Ik dank u, kapitein," zeide Fogg. + +"Veroorlooft gij mij u te vergezellen?" vroeg Fix aan den gentleman. + +"Doe zooals gij wilt, mijnheer," antwoordde Fogg. "Maar zoo gij mij +een dienst wilt bewijzen, blijf dan bij mevrouw Aouda voor het geval +dat mij een ongeluk mocht overkomen." + +De inspecteur werd doodsbleek. Te scheiden van den man, dien hij stap +voor stap met zooveel volharding gevolgd had. Hem in de woestijn te +laten gaan! Fix sloeg den gentleman oplettend gade, en hoe het ook +zij, ondanks zijn voorgevoel en ten spijt van den strijd, dien hij in +zijn binnenste voerde, sloeg hij zijn oogen neder voor diens kalmen +en open blik. + +"Ik zal blijven," zeide hij. + +Eenige oogenblikken later had Fogg Aouda's hand gedrukt en haar zijn +kostbaren reiszak toevertrouwd, en vertrok hij met den sergeant en +zijn weinige manschappen. + +Maar vóór hij vertrok had hij tot de soldaten gezegd: + +"Vrienden, duizend pond voor u, zoo wij de gevangenen redden." + +Het was twaalf uur 's middags. Aouda had zich in een wachtkamer begeven +en daar in de eenzaamheid dacht zij aan Phileas Fogg, aan zijn groote +en eenvoudige edelmoedigheid en aan diens kalmen moed. Fogg had zijn +fortuin opgeofferd, en nu zette hij zijn leven op het spel en dat +alles zonder eenige aarzeling, uit plichtbesef en zonder er over te +spreken. Phileas Fogg was in hare oogen een held. + +De inspecteur Fix dacht niet evenzoo en hij kon zijn gejaagdheid +niet bedwingen. Hij liep koortsig op het perron heen en weer. Eenige +oogenblikken later en hij was zich zelf weder meester. Toen Fogg +vertrokken was, begreep hij de dwaasheid, die hij begaan had door +dezen te laten vertrekken. Hoe die man, dien hij de geheele wereld +door gevolgd was, had hij van zich laten scheiden. Zijne natuur +kreeg weder de overhand; hij beschuldigde zich zelven, hij behandelde +zich zelven alsof hij de directeur van politie in de hoofdstad ware, +een agent bestraffende op heeterdaad betrapt van onhandigheid. + +"Ik ben zeer onhandig geweest," dacht hij. "De ander heeft hem gezegd +wie ik was. Hij is heengegaan en zal niet wederkeeren. Waar hem nu +weer te vinden? Maar hoe heb ik mij zoo kunnen laten verblinden; ik +Fix, die in mijn zak het bevel tot zijne inhechtenisneming heb! Ik +ben bepaald niets meer dan een stommerik." + +Zoo peinsde de inspecteur van politie, terwijl de uren maar al te +langzaam naar zijn zin voorbij gingen. Hij wist niet wat hij doen +zou. Soms had hij lust om alles aan Aouda te zeggen. Maar hij begreep +hoe hij door de jonge vrouw ontvangen zou worden. Wat zou hij doen? Hij +dacht er zelfs aan de groote vlakte te doorkruisen alleen om Fogg maar +te volgen. Het scheen hem niet onmogelijk dezen terug te vinden. De +voetstappen der soldaten waren nog in de sneeuw zichtbaar!... Maar +weldra zouden zij onder een nieuwe sneeuwlaag geheel bedolven zijn. + +Toen werd Fix geheel moedeloos. Hij had een verschrikkelijken lust om +zijn eenmaal gekozen partij op te geven. Juist op dat oogenblik werd +hem de gelegenheid aangeboden om het station Kearney te verlaten en +zijne reis, zoo rijk in moeielijkheden, te vervolgen. + +Tegen twee uur toch in den namiddag, toen de sneeuw in groote vlokken +viel, hoorde men een schel gefluit, dat uit het oosten kwam. Eene +groote schaduw, voorafgegaan door fel licht, naderde langzaam, +aanmerkelijk grooter schijnend door den mist, die haar tevens een +fantastisch voorkomen gaf. + +Men verwachtte nochtans geen trein uit het oosten. De hulp, die door +middel van de telegraaf gevraagd was, kon nog zoo spoedig niet opdagen +en de trein van Omaha naar San-Francisco passeerde eerst den anderen +morgen. Men vernam echter spoedig wat het was. + +De locomotief, die daar langzaam kwam aanstoomen en zoo schel floot, +was die, welke den trein hier had gebracht en nadat zij was losgehaakt, +haar weg met bliksemsnelheid had vervolgd, den bewusteloozen machinist +en den stoker met zich voerende. Zij had eenige mijlen op de rails +geloopen; toen was het vuur verminderd door gebrek aan brandstof, +haar stoom had opgehouden en een uur later, al langzamer en langzamer +gaande, stond zij eindelijk stil op tien mijlen afstand van het +station Kearney. + +Noch de machinist noch de stoker waren bij den strijd omgekomen. Na +eene lange bezwijming waren zij weder ontwaakt. De machine stond +juist stil. Toen zij zagen, dat zij slechts met de locomotief zonder +andere wagens in de woestijn waren, begreep de machinist wat er gebeurd +moest zijn. Hoe men de locomotief had losgehaakt kon hij niet gissen, +maar hij twijfelde er niet aan of de trein, die was achtergebleven, +kon niet verder. De machinist aarzelde geen oogenblik ten aanzien +van hetgeen hem te doen stond. + +Het voorzichtigst ware geweest de reis voort te zetten en zich naar +Omaha te begeven; daarentegen was het gevaarlijk terug te keeren naar +den trein, die misschien nog door de Indianen werd geplunderd. Toch +besloot hij er toe. Eenige scheppen steenkool deden het vuur weder +herleven; de stoom ontwikkelde zich weder en tegen twee ure in den +namiddag keerde de locomotief naar het station van Kearney terug. Zij +was het, wier fluiten men in den mist had gehoord. + +De reizigers waren aangenaam verrast, toen zij haar zagen terugkomen, +vóor het station stilhouden en aan den trein zich vasthechten. Men zou +nu de reis kunnen vervolgen, die op zoo droevige wijze was geschorst. + +Toen zij de locomotief zag komen, verliet ook Aouda het station en +vroeg aan den conducteur: + +"Gaat gij vertrekken?" + +"Terstond, mevrouw." + +"Maar die gevangenen, onze arme reisgezellen ... gij kunt niet +wachten?" + +"Ik kan den dienst niet doen stilstaan," antwoordde de conducteur. "Wij +zijn reeds drie uren ten achter." + +"En wanneer komt de andere trein van San-Francisco?" + +"Morgen avond; mevrouw." + +"Morgen avond; maar dat is te laat. Men moet wachten." + +"Onmogelijk," antwoordde de conducteur, "als gij mede wilt, moet +gij instappen." + +"Ik ga niet mede," antwoordde de jonge vrouw. + +Fix had dit gesprek gehoord. Eenige oogenblikken te voren, toen +elk middel om verder te reizen hem ontbrak, was hij vast besloten +Kearney te verlaten, maar thans, nu de trein daar gereed stond om te +vertrekken, nu hij slechts zijne plaats behoefde in bezit te nemen, +werd hij door een onwederstaanbare kracht aan deze plek gebonden. Het +perron brandde hem onder de voeten en toch kon hij niet besluiten om +het te verlaten. Zijn inwendige strijd begon weder. Hij stikte bijna +in zijne woede over het mislukken van zijn tocht. Hij zou den strijd +tot het einde toe voortzetten. + +Intusschen hadden de reizigers en eenige gekwetsten, waaronder kolonel +Proctor, wiens toestand ernstig was, plaats genomen in de waggons. Men +wachtte dat de trein zich in beweging zou zetten. De machinist gaf het +sein, de locomotief bewoog langzaam hare zuigers en verdween weldra, +hare rookwolken vermengende met de sneeuwvlokken. + +De avond viel. Het kleine detachement was nog niet teruggekeerd. Waar +zou het thans zijn? Had het de Indianen achterhaald? Had men gevochten +of waren de soldaten door den mist het spoor bijster geraakt? De +kapitein van het fort Kearney was zeer ongerust, ofschoon hij niets +van zijne onrust liet blijken. + +De nacht brak aan; het sneeuwde niet zoo sterk, maar de koude +nam toe. De stoutmoedigste blik huiverde voor deze stikdonkere +onmetelijkheid. Een doodsche stilte heerschte op de vlakte. Noch het +opvliegen van een vogel, noch het gedruisch van een wild dier verbrak +deze eindelooze kalmte. + +Den ganschen nacht zwierf Aouda, vervuld met de somberste voorgevoelens +angstvol langs de grenzen der woestijn. Hare verbeelding voerde haar +verre weg en zij zag duizenden gevaren. Wat zij gedurende die lange +uren leed is niet te beschrijven. + +Fix zat nog altijd onbeweeglijk op dezelfde plaats, maar ook hij sliep +niet. Eens was een man hem genaderd en had hem zelfs aangesproken, +maar Fix had hem weggezonden, nadat hij op diens vragen slechts het +hoofd had geschud. Zoo ging de nacht voorbij. Toen de dageraad aanbrak, +rees de vale schijf der zon boven een mistigen horizon. + +Fogg en zijn detachement hadden zich in zuidelijke richting +verwijderd. Het zuiden was en bleef eene woestijn. Het werd zeven +uur in den morgen. + +De kapitein was zeer bezorgd en wist niet wat te doen. Moest hij +een tweede detachement zenden om het eerste te hulp te komen? Mocht +hij nog meer menschenlevens opofferen, waar zoo weinig kans bestond +om de andere, die zich terstond opgeofferd hadden, te redden? Zijne +aarzeling duurde echter niet lang. Hij riep een zijner luitenants bij +zich en gaf dezen bevel eene verkenning te doen in zuidelijke richting, +toen er geweerschoten van die zijde werden vernomen. Was het een +signaal? De soldaten snelden allen uit het fort en op een halve mijl +afstands zagen zij een kleinen troep, die in goede orde terugkeerde. + +Fogg stapte vooruit en naast hem Passepartout en de twee andere +reizigers, die men uit de handen der Sioux gered had. + +Men had een gevecht geleverd op tien mijlen afstands van +Kearney. Weinige oogenblikken vóor de komst van het detachement, +hadden Passepartout en zijne medegevangenen reeds tegen hunne wachters +geworsteld, en de Franschman had er reeds twee met vuistslagen gedood, +toen Fogg en zijne soldaten hem ter hulp snelden. + +Redders en geredden werden met kreten van blijdschap begroet en Fogg +keerde aan de soldaten de beloofde belooning uit, terwijl Passepartout, +niet zonder eenige reden, herhaalde: + +"Sakkerloot, ik moet zeggen dat ik veel geld aan mijn meester kost!" + +Fix zag, zonder een woord te spreken, Fogg aan. De gewaarwordingen, +die in hem oprezen, zouden moeielijk te beschrijven zijn. Wat Aouda +betreft, zij had de hand van den gentleman gevat en drukte deze in +de hare, zonder een woord te kunnen uiten. + +Passepartout had intusschen, zoodra hij aankwam, den trein in het +station gezocht. Hij dacht hem klaar te vinden om te vertrekken en +hoopte, dat men den verloren tijd nog zou kunnen inhalen. + +"De trein! de trein!" riep hij. + +"Vertrokken," zeide Fix. + +"En wanneer passeert de volgende trein?" vroeg Fogg. + +"Eerst van avond." + +"Zoo," zeide de kalme gentleman. + + + +EEN EN DERTIGSTE HOOFDSTUK. + +Waarin de inspecteur Fix de belangen van Phileas Fogg zeer ter +harte neemt. + +Phileas Fogg was twintig uur ten achteren; Passepartout was, +hoewel onwillekeurig, daarvan de schuld. Hij was wanhopend: hij had +ontegenzeglijk zijn meester geruïneerd. + +Op dat oogenblik naderde Fix den heer Fogg en zag hem strak aan. + +"Hebt gij waarlijk zooveel haast, mijnheer?" vroeg hij. + +"Waarlijk," antwoordde Fogg. + +"Vergeef me dat ik er op aandring. Gij hebt er veel belang bij om +den 11den vóór negen uur 's avonds te New-York te zijn om van daar +met de mailboot naar Liverpool te vertrekken!" + +"Een groot belang." + +"En zoo uwe reis niet door den aanval der Indianen ware vertraagd, +zoudt gij te New-York reeds in den morgen van den 11den zijn +aangekomen." + +"Ja, twaalf uur vóór de mailboot." + +"Goed. Gij zijt dus twintig uur ten achter. Tusschen twintig en twaalf +is het verschil acht. Wij moeten alzoo acht uur inhalen. Wilt gij +dit beproeven?" + +"Te voet?" vroeg Fogg. + +"Neen, met een slede," antwoordde Fix, "met eene slede met zeilen. Een +man heeft mij dit vervoermiddel aangeboden." + +Het was de man, die Fix 's nachts aangesproken had, en wien deze voor +zijn aanbod had bedankt. + +Phileas Fogg antwoordde Fix niet; maar toen Fix hem den man in eigen +persoon, die op het station wandelde, had aangewezen, ging hij naar +dezen toe. Eenige oogenblikken later traden Fogg en de Amerikaan +Mudge in een hut aan den voet van het fort. + +Daar bezichtigde Fogg een zeer zonderling voertuig, een soort van +sjees, vastgemaakt op twee lange balken, die van voren een weinig +opliepen als de onderlagen van een slede; daarin konden vijf of zes +personen plaats vinden. Op een derde gedeelte van de sjees, het meest +naar voren, was een ontzaglijk hooge mast geplaatst. Deze mast was +bevestigd door dikke ijzerdraden, waaraan weder een ijzeren stang +vastgemaakt was, welke diende om een fok van grooten omvang op te +hijschen. Achteraan was een roer dat den toestel stuurde. Het was +alzoo een slede, ingericht tot sloep. In den winter, op de bevroren +vlakten en wanneer de treinen door de sneeuw worden tegengehouden, gaan +deze voertuigen zeer snel van het eene station naar het andere. Zij +hebben bovendien veel zeilen, meer zelfs dan een kotter waarmede +men pleiziertochtjes maakt en die nog gevaar loopt van om te slaan; +zoo zij den wind achter hebben, glijden zij over de oppervlakte der +velden met gelijke snelheid, zoo niet sneller, dan een sneltrein. + +In weinige oogenblikken waren Fogg en de patroon van dit +vaartuig-over-land het eens omtrent den prijs. De wind was gunstig. Het +woei sterk uit het westen. De sneeuw was hard bevroren en Mudge +maakte zich sterk Fogg in eenige uren te Omaha te brengen. Van daar +vertrekken vele treinen en zijn er ook een aantal wegen, die naar +Chicago en van daar naar New-York voeren. Het was niet onmogelijk +dat men het tijdverlies weder zou inhalen. Er viel dus niet te +aarzelen. Men moest de onderneming wagen. Fogg wilde Aouda niet +blootstellen aan de kwellingen, welke aan eene reis in de open lucht +verbonden zijn, en aan de koude, die nog ondraaglijker werd door de +snelheid waarmede men rijden zou. Hij stelde haar dus voor, onder +bescherming van Passepartout aan het station Kearney te blijven. De +goede jongen zou zich dan belasten om haar langs een beteren weg en +met gemakkelijker vervoermiddelen naar Europa te brengen. + +Aouda weigerde van Fogg te scheiden, en Passepartout rekende zich +door dit besluit zeer gelukkig. Inderdaad, voor niets ter wereld zou +hij zijn meester willen verlaten, daar Fix dezen nu vergezellen zou. + +Wat de inspecteur van politie er van dacht valt moeilijk te zeggen. Was +zijne overtuiging aan het wankelen gebracht door den terugkeer van +Phileas Fogg, of hield hij hem voor een geslepen schurk, die dacht, +na zijn reis om de wereld volbracht te hebben, in Engeland in volmaakte +vrijheid te zullen zijn? Misschien was Fix's overtuiging omtrent Fogg +wel eenigszins veranderd. Maar hij was toch nog altijd vast besloten +zijn plicht te doen. + +Ten acht ure was de slede klaar om te vertrekken; men zou den tocht +beproeven. De passagiers namen plaats en wikkelden zich allen in +hunne reisdekens. De twee groote zeilen werden geheschen en, dank +zij de kracht van den wind, vloog de slede over de bevroren sneeuw, +met een snelheid van veertig mijlen in het uur. + +De spoorweg van Kearney naar Omaha vormt een rechte lijn en is +hoogstens twee honderd mijlen van de laatste plaats verwijderd. Als +de wind zoo bleef, zou men in vijf uren dezen afstand hebben +afgelegd. Wanneer zich geen zwarigheid opdeed zou men dus ten een +ure des namiddags te Omaha aankomen. + +Maar op welke wijze! De reizigers zaten tegen elkander gedrongen en +spraken geen woord. De koude was nog heviger geworden en door de +snelheid van de vaart was hun zelfs het spreken niet mogelijk. De +slede gleed even gemakkelijk over de vlakte als een vaartuig over het +water, behalve dat zij niet slingerde. Toen de wind vlak langs den +grond streek, scheen het alsof de slede door de zeilen werd opgelicht. + +Mudge bleef aan het roer en hield altijd de rechte lijn; door eene +kleine wending voorkwam hij elke buiging en afwijking. Alle zeilen +waren bijgezet. + +"Zoo er niets breekt," zeide Mudge, "zullen wij er bij tijds komen." + +En Mudge had er belang hij om er op den bepaalden tijd te zijn, want +Fogg, getrouw aan zijn beginsel, had hem een aanzienlijke premie +toegezegd. + +Het veld, dat de slede in een rechte lijn doorsneed, was zoo effen +als een zee. Men zou gezegd hebben dat het een bevroren vijver was. De +spoorweg, welke in dit gedeelte van het grondgebied dienst doet, ging +van het zuidwesten naar het noordoosten, door Grant Isle over Columbus, +eene belangrijke stad in Nebraska, Schuyler, Fremont en eindelijk op +Omaha af. De weg volgde geheel den oever der Platte-rivier. De slede +daarentegen koos den kortsten afstand, en nam de koord op den boog, +dien de spoorweg beschrijft. Mudge vreesde niet dat de Platte-rivier +een bezwaar zou opleveren bij de kleine bocht welke zij even vóór +Fremont maakt, omdat de oppervlakte er van geheel bevroren was. De +weg was dus vrij van alle hinderpalen en Fogg behoefde slechts twee +dingen te vreezen: een ongeluk aan de slede en het veranderen of het +gaan liggen van den wind. Maar de wind veranderde niet. Integendeel; +hij blies dat de mast er van boog; gelukkig dat zij met ijzeren draden +stevig was vastgemaakt. + +"Deze draden geven de quint en de octaaf aan," zeide Fogg. Dit waren de +eenige woorden, die hij gedurende den ganschen overtocht sprak. Aouda, +door zijne zorg in dekens ingepakt, was zoo goed mogelijk beschut +tegen de koude. + +Wat Passepartout aangaat, met een gelaat zoo rood als de ondergaande +zon, ademde hij de scherpe lucht in. Met zijn onwrikbaar vertrouwen +begon hij weder te hopen. In plaats van 's morgens te New-York aan +te komen zou men er 's avonds zijn, maar er was nog kans dat men er +aankwam vóór het vertrek der mailboot naar Liverpool. Passepartout +gevoelde zelfs grooten lust om de hand van zijn bondgenoot Fix te +drukken, want hij vergat niet, dat het de inspecteur was, die deze +slede met zeilen had verschaft, het eenige middel om bij tijds te +Omaha te komen. Maar door een onbestemd voorgevoel gedreven, hield +hij zich op den gewonen afstand. + +In elk geval, een ding zou hij nooit vergeten: de opoffering van +Fogg om hem uit de handen der Sioux te redden. Daarvoor had Fogg +zijn leven en zijn fortuin op het spel gezet. Dat zou zijn knecht +zich ten eeuwigen dage herinneren. + +Terwijl ieder aan zijne eigene gedachten den vrijen loop liet, schoof +de slede met onbeschrijfelijke snelheid over de sneeuwvelden. Als zij +creeks of stroomen van de Littleblue-rivier passeerde, bemerkte men +het niet eens. De velden en rivieren toch waren allen met een wit +kleed bedekt. De vlakte overal even kaal. Het gedeelte tusschen de +Union-Pacific-road en den zijtak, die Kearney met Sint Joze verbindt, +vormde een groot onbewoond eiland. Geen dorp noch station, zelfs +geen fort was er te bekennen. Van tijd tot tijd snelde men als een +bliksemstraal een grijnzenden boom voorbij, waarvan de witte stam +samenkromp onder de stormvlagen. Somtijds zag men gansche zwermen +wilde vogels gelijktijdig opstijgen. Dan weder waren het de wolven +uit de prairiën, mager en uitgehongerd, die, door hun onduldbaren +honger voortgedreven, in dichte drommen opdaagden en in snelheid +wedijverden met de slede. Passepartout greep dan zijn revolver, gereed +om op den eersten, die binnen zijn bereik kwam, vuur te geven. Zoo +op dat oogenblik aan de slede eenig ongeluk overkomen ware, zouden +de reizigers zeker door deze verscheurende dieren zijn aangevallen en +wat dan hun lot zou zijn geweest ware moeielijk te voorzien. Maar de +slede hield zich goed; zij bleven de wolven vooruit en weldra hoorde +men hun gehuil slechts op verwijderden afstand. + +Tegen den middag herkende Mudge aan eenige bepaalde punten dat hij de +Platte-rivier passeerde. Hij zeide niets, maar voor zich zelven was +hij zeker dat hij twintig mijlen verder het station Omaha zou hebben +bereikt. En inderdaad het was nog geen éen uur, toen de bekwame gids +het roer los liet en de zeilen reefde, terwijl de slede door haar +eigen vaart voortgedreven nog een halve mijl haar weg vervolgde +zonder behulp der zeilen. Eindelijk stond zij stil. Mudge wees op +eenige besneeuwde daken en zeide: + +"Wij zijn er." + +Werkelijk was men aangekomen aan dit station, dat dagelijks door +vele treinen met het oostelijk gedeelte der Vereenigde Staten in +gemeenschap is. + +Passepartout en Fix sprongen op den grond en schudden hunne verstijfde +ledematen. Zij hielpen Fogg en Aouda ook de slede uitstijgen. Fogg +rekende zeer edelmoedig met Mudge af; Passepartout drukte hem als +een vriend de hand en allen begaven zich toen onmiddellijk naar het +station van Ohama. + +Het is in deze belangrijke stad van Nebraska, dat de eigenlijk gezegde +Pacific-spoorweg eindigt, welke de hoofdtak van de Mississippi in +gemeenschap stelt met den Atlantischen Oceaan. Maar om van Omaha +de reis naar Chicago te maken, loopt de spoorweg, bekend onder den +naam van Chicago-Rock-Island Road rechtstreeks naar het oosten, +onder weg voor 50 stations halt houdende. De trein stond gereed om +te vertrekken. Fogg en zijne reisgezellen hadden slechts den tijd +om in een waggon te springen. Zij hadden niets van Omaha gezien, +maar Passepartout erkende bij zich zelven dat hij er geen spijt van +behoefde te hebben, omdat er toch niets te zien was. + +Met verbazende snelheid doorsneed de trein den staat Jowa, langs +Council-Bluffs, Des Moines en Jowa-City. Gedurende den nacht +passeerde hij de Mississipi te Davenport, en te Rock-Island bereikte +hij Illinois. Den 10den, ten elf ure 's avonds, kwam hij te Chicago, +dat reeds weder opgebouwd is en trotscher dan ooit zich aan de oevers +van het schoone meer Michigan verheft. + +Negen honderd mijlen scheiden Chicago van New-York. Het ontbrak te +Chicago niet aan treinen. Fogg ging terstond van den een in den ander. + +De snuivende locomotief der Pittsburg-Fort-Wayne-Chicago-railroad +vertrok zoo snel mogelijk alsof zij begreep, dat de achtenswaardige +gentleman geen tijd te verliezen had. Hij trok als een bliksemstraal +Indiana, Ohio, Pensylvanie, Nieuw-Jersey door, passeerde ook eenige +steden met oude namen, waarvan sommige wel straten en tramways +hadden, maar nog geen huizen. Eindelijk zag men den 11den December, +'s avonds kwart voor elven den Hudson; de trein stond in het station +stil aan den rechteroever van den stroom vlak voor het havenhoofd, +waar de booten van Cunard's Britsch-Noord-Amerikaansche Koninklijke +Stoompakket Maatschappij, landden.... De China was vijf en veertig +minuten te voren naar Liverpool vertrokken. + + + +TWEE EN DERTIGSTE HOOFDSTUK. + +Waarin Phileas Fogg een directen strijd voert tegen het noodlot. + +De China scheen bij haar vertrek tevens Fogg's laatste hoop medegenomen +te hebben. + +Geen der mailbooten toch die rechtstreeks dienst doen tusschen Amerika +en Europa, noch de Fransche mailbooten, noch de stoombooten van de +Witte-Ster-lijn, noch die van de Compagnie Inman, of de Hamburgsche +lijn konden den gentleman in zijn plannen dienen. + +De Pereire van den franschen maildienst vertrok eerst twee dagen +later; bovendien voer zij niet rechtstreeks naar Liverpool of Londen, +maar naar Havre, en de reis van daar naar Southampton zou de laatste +kansen van Fogg hebben verijdeld. Aan de booten van Inman viel niet te +denken. Deze zijn vooral ingericht voor landverhuizers; hare machines +zijn zwak, zij gebruiken evenveel zeil als stoom en hare snelheid is +dan ook zeer middelmatig. Voor de overvaart van New-York naar Engeland +zouden zij meer tijd verreizen dan Phileas Fogg noodig had om zijne +weddenschap te winnen. + +Al deze mededeelingen vond de gentleman in zijne Bradshaw. Passepartout +was verpletterd: die vijf en veertig minuten welke men te laat was +gekomen om de mailboot te halen, maakten hem diep rampzalig. Zijne +schuld was het, de zijne alleen, daar hij, in plaats van zijn meester +te helpen, voortdurend hinderpalen op diens weg had opgehoopt. En +wanneer hij in zijn geest alle bijzonderheden van de reis terug zag, +wanneer hij dacht aan het louter weggeworpen geld dat alleen ten +zijnen behoeve noodig was geweest; wanneer hij daarbij overwoog, +dat die ontzaglijke weddenschap, nog vermeerderd met de aanzienlijke +kosten van de reis, die nu noodeloos was geworden, den heer Fogg +geheel ruïneerde, dan verwenschte hij zich zelven. + +Fogg deed hem nochtans geen enkel verwijt, de aanlegplaats van de +fransche mailboot verlatende, zeide hij slechts: + +"Wij zullen morgen overleggen. Kom mede." + +Fogg, Aouda, Fix en Passepartout trokken den Hudson weder over en +stegen in een rijtuig, dat hen naar het Sint-Nikolaas-hotel in Broadway +bracht. Eenige kamers werden daar ter hunner beschikking gesteld, en +de nacht ging voor Fogg spoedig voorbij, daar hij zeer gerust sliep, +maar hij duurde voor Aouda en de andere reizigers lang, omdat hunne +gejaagdheid hun niet toeliet te rusten. + +Den anderen dag zou het den 12den December zijn. Van den 12den 's +morgens zeven ure tot den 21sten 's avonds kwart voor negenen was +negen dagen, dertien uren en vijf en veertig minuten. Zoo Fogg dus den +vorigen dag met de China vertrokken ware, een der beste stoomschepen +van de Cunard-lijn, zou hij te Liverpool en te Londen op den bepaalden +tijd zijn aangekomen. + +Fogg verliet zijn hotel alleen, na aan zijn knecht bevolen te hebben +te wachten en mevrouw Aouda te verzoeken zich gereed te maken. + +Hij begaf zich naar de oevers van den Hudson en onder de schepen, +die voor anker lagen op de kade of op stroom, zocht hij nauwkeurig +diegenen uit, welke op het punt waren te vertrekken. Vele schepen +hadden reeds hunne bestemming en waren klaar om met den vloed in +zee te steken, want in deze groote en bewonderenswaardige haven van +New-York gaat er geen dag om, dat er geen honderd schepen naar alle +deelen van de wereld vertrekken. Maar de meesten waren zeilschepen +en konden dus Fogg niet dienen voor zijne plannen. + +De laatste poging van den gentleman scheen dus te mislukken, toen hij +vóor de batterij een scherp gebouwd stoomschip voor anker zag liggen, +dat zich gereed maakte om te vertrekken. Phileas Fogg riep een bootje +aan, sprong er in en bereikte met een paar slagen de scheepstrap der +Henrietta. De kapitein van de Henrietta was aan boord. Fogg klom op +het dek en vroeg naar den kapitein. Deze kwam dadelijk te voorschijn. + +Hij was een man van omstreeks vijftig jaar, een echte zeerob, met +groote oogen, verbrand gelaat, rood haar en een ruw voorkomen. Hij +had niets van een beschaafd man. + +"Gij zijt de kapitein?" vroeg Fogg. + +"Dat ben ik." + +"Ik ben Phileas Fogg, uit Londen." + +"En ik Andrew Speedy, uit Cardiff." + +"Gij gaat vertrekken?" + +"Over een uur." + +"Gij gaat naar...?" + +"Bordeaux." + +"En uw lading?" + +"Alleen ballast, geen lading. Ik ga vracht halen." + +"Hebt gij passagiers?" + +"Geen passagiers. Nooit passagiers. Redeneerende en in den weg +loopende lading." + +"Uw schip loopt goed?" + +"Tusschen de elf en twaalf knoopen. De Henrietta is goed bekend." + +"Wilt gij mij en drie andere passagiers naar Liverpool brengen?" vroeg +Fogg. + +"Waarom niet liever naar China?" + +"Ik zeg Liverpool." + +"Neen." + +"Neen?" + +"Neen. Ik ben uitgeklaard voor Bordeaux, en ik ga naar Bordeaux." + +"Tot elken prijs?" + +"Tot elken prijs." + +De kapitein had gesproken op een toon, die geen tegenspraak gedoogde. + +"Maar de reeders van de Henrietta...." hernam Phileas Fogg. + +"De reeders--ben ik," antwoordde de kapitein, "het schip behoort +mij toe." + +"Ik huur het van u." + +"Neen." + +"Ik koop het." + +"Neen." + +Phileas Fogg fronste zelfs het voorhoofd niet. Nochtans was de +toestand zeer ernstig. Te New-York was het niet als te Hong-Kong en +de kapitein van de Henrietta was een gansch ander man dan de patroon +van de Tankadère. Tot dus verre had Fogg alle hinderpalen met geld +weten te overwinnen. Thans leed ook dit middel schipbreuk. + +Toch moest er een middel worden gevonden om de Atlantische zee over +te steken met een schip--tenzij men dit niet met een luchtballon +wilde doen, wat zeer gewaagd was en waartoe bovendien thans geen +gelegenheid bestond. + +Het scheen intusschen dat Fogg een idee had, want hij zeide tot +den kapitein: + +"Welnu, wilt gij mij naar Bordeaux brengen?" + +"Neen, al betaaldet gij 200 dollars." + +"Ik bied er u twee duizend." + +"Per persoon?" + +"Per persoon." + +"En gij zijt met u vieren?" + +"Met ons vieren." + +Kapitein Speedy krabde zich het oor, zoodat hij er bijna het vel +afhaalde. + +Acht duizend dollars te verdienen zonder zijn koers te veranderen, +dat was wel de moeite waard om zijn tegenzin voor passagiers te +overwinnen. Passagiers tegen twee duizend dollars het stuk, dat zijn +geen passagiers meer; dat is eene kostbare lading. + +"Ik vertrek ten negen ure," zeide kapitein Speetly droog. "Zijt gij +dan met de uwen hier?" + +"Wij zullen ten negen ure aan boord zijn," antwoordde Fogg even kortaf. + +Het was half negen. De Henrietta te verlaten, zich in een rijtuig +te zetten, naar het Sint-Nicolaas-hotel te rijden, terug te keeren +met Aouda, Passepartout en den onafscheidelijken Fix, aan wien hij +welwillend eene plaats aanbood, dit alles deed hij weder met de kalmte, +die hem geen oogenblik verliet. + +Toen de Henrietta de haven verliet waren zij alle vier aan boord. + +Toen Passepartout vernam wat deze overtocht aan zijn meester kosten +zou, uitte hij een van de gerekte O's, die den geheelen toonladder +doorliepen. + +Wat den inspecteur Fix betreft, deze zeide bij zich zelven dat in elk +geval de engelsche bank niet zonder schade er af zou komen. Immers +wanneer men aannam dat Fogg nog niet eenige zakken guinjes over +boord wierp, dan zou er meer dan acht duizend pond aan den zak met +banknoten ontbreken. + + + +DRIE EN DERTIGSTE HOOFDSTUK. + +Waarin Phileas Fogg toont op de hoogte van den toestand te zijn. + +Een uur later verliet de stoomboot de Henrietta het lichtschip van +den mond der Hudson, voer de Sandy-Hook-kaap om en stak in zee. Zij +hield de richting der kust van Long-Island met de baak van Fire-Island +in het verschiet en zette met snelheid koers naar het oosten. + +Den anderen morgen, 13 December, des middags, klom een man op de +brug, die het dek overspande. Men zou denken, dat het kapitein Speedy +was. Deze was het evenwel volstrekt niet, maar Phileas Fogg esq. + +Wat kapitein Speedy betreft; deze zat goed en wel achter slot in zijn +hut en schreeuwde op een toon, die overtuigend bewees dat zijne woede +tot den hoogsten top was gestegen. + +Wat er gebeurd was, is in korte woorden mede te deelen. Phileas Fogg +wilde naar Liverpool, de kapitein wilde er hem niet brengen. Toen +had Phileas Fogg aangenomen om zich naar Bordeaux te laten brengen, +en gedurende de dertig uren, dat hij aan boord was, had hij zóo +goed met zijne banknoten gewerkt, dat de stuurman, de matrozen, +de stokers--eene samengeraapte equipage, die niet op den besten +voet met den kapitein stond--hem toebehoorde. Dit was de oorzaak, +dat Phileas Fogg het bevel voerde in plaats van kapitein Speedy, +dat deze in zijne hut was opgesloten en de Henrietta koers zette naar +Liverpool. Dit alleen bleek nog uit de wijze waarop Fogg bevelen gaf, +dat hij een goed zeeman was. + +Hoe dit voorval afloopt, zal men later vernemen. Intusschen Aouda +was zeer ongerust, al liet zij er niets van blijken. Fix was eerst +geheel verbijsterd. Wat Passepartout betreft, deze vond de zaak +aanbiddelijk mooi. + +"Tusschen de tien en elf knoopen" had kapitein Speedy gezegd, en +inderdaad de Henrietta legde met deze snelheid de reis af. + +Zoo dus de zee niet te onstuimig werd, zoo de wind niet naar het +westen liep, zoo er geen ongeluk aan het vaartuig overkwam, en zoo de +machine niet brak, kon de Henrietta in de negen dagen van den 12den +December tot den 21sten de drie duizend mijlen afleggen, die New-York +van Liverpool scheiden. Intusschen wanneer men aangekomen was, zou +de zaak der Henrietta bij die van den diefstal aan de Bank gevoegd, +Phileas Fogg misschien nog verder brengen dan hem lief was. + +Gedurende de eerste dagen ging de tocht uitnemend. De zee was niet zeer +onstuimig, de wind bleef in het noordwesten, de zeilen stonden bij, en +tusschen de schoeners liep de Henrietta als eene ware trans-atlantische +boot voorbij. + +Passepartout was verrukt. De laatste daad van zijn heer, waarvan hij +de gevolgen niet wilde inzien, had hem met bewondering vervuld. Nooit +hadden de matrozen vroolijker en handiger passagier aan boord +gehad. Hij was voor de bemanning de vriendelijkheid zelve en verbaasde +iedereen door zijne gymnastische toeren. Aan de schepelingen gaf hij de +mooiste namen en de lekkerste borrels. Zij manoeuvreerden volgens hem +als gentlemen en de stokers stookten als helden. Zijn goed humeur en +zijn spraakzaamheid deelden zich aan allen mede. Hij had het verleden, +de overwonnen hinderpalen en de doorgestane gevaren vergeten. Hij +dacht slechts aan het doel dat men op het punt was te bereiken en +somtijds kookte hij van ongeduld alsof ook hij verwarmd werd door +het vuur van de Henrietta. Nu en dan draaide hij om Fix heen en zag +hem aan met veelbeteekenenden blik, maar zonder een woord tot hem te +zeggen. Tusschen de twee voormalige vrienden bestond niet de geringste +vertrouwelijkheid meer. Bovendien Fix begreep er niets meer van. De +verovering van de Henrietta, het omkoopen van hare equipage, die Fogg, +welke commandeerde als een geboren zeeman, dat alles ging zijn verstand +te boven. Hij wist niet wat hij er van denken moest. Maar een heer, +die begon met een vijf en vijftig duizend pond te stelen, kan wel +eindigen met het stelen van een schip. En Fix geloofde natuurlijk dat +de Henrietta onder het bestuur van Fogg volstrekt niet naar Liverpool +ging, maar naar eenig oord op de wereld, waar de dief, die nu zeeroover +was geworden, rustig in veiligheid was. Men moet erkennen, dat die +onderstelling voor de hand lag en de detective begon ernstig berouw +te gevoelen, dat hij zich in deze zaak had gemengd. + +Wat kapitein Speedy betreft, deze bleef maar altijd schreeuwen in +zijne hut en Passepartout die in last had om voor diens onderhoud +te zorgen, moest daarbij de grootste voorzorgen in acht nemen, hoe +sterk hij ook was. Fogg zelf scheen geheel vergeten te zijn dat er +nog een kapitein aan boord was. + +Den 13den passeerde men het uiteinde van de kaap New-Foundland. Dit +was een kwaad punt. Des winters vooral heeft men hier vaak met mist en +storm te kampen. Sedert den vorigen avond was de barometer plotseling +gedaald en voorspelde eene aanstaande verandering van weer. Werkelijk +veranderde de temperatuur gedurende den nacht; de koude werd sterker +en terzelfder tijd draaide de wind naar het zuidoosten. + +Dit was een nieuwe hinderpaal. Fogg moest, om niet af te wijken, +de zeilen bergen en meer stoom maken. Toch ging het schip zoo snel +niet meer, daar de golven onophoudelijk tegen de zijden sloegen. Het +stampte geweldig, wat zijne snelheid zeer verminderde. De wind nam +langzamerhand toe, en men voorzag reeds het geval dat de Henrietta +zich niet meer op de golven zou kunnen houden. Zoo zij zich bergen +moest, wist men niet waar en alle kansen waren tegen. Het gelaat van +Passepartout betrok evenals de hemel, en twee dagen lang onderging +de arme knecht de doodelijkste kwellingen. Maar Phileas Fogg was een +moedig zeeman, die het hoofd aan de zee wist te bieden. Hij ging altijd +door zonder stoom te minderen. Zoo de Henrietta niet over een golf kon, +ging zij er dwars door heen, zoodat het dek overstroomde, maar zij kwam +er toch. Somtijds lag de schroef uit het water en maalden de schroef +bladen als bezetenen door de lucht, wanneer een berg van water de +kiel boven de golven deed rijzen. Maar de boot ging altijd voorwaarts. + +De wind stak echter niet zoo hevig op als men wel gevreesd had. Het +was niet een van die orkanen, die met een snelheid van negentig +mijlen in het uur voorttrekken. Het bleef bij hevige stormvlagen, +maar ongelukkigerwijze blies de wind altijd uit het zuidoosten, zoodat +men geene zeilen kon bijzetten. Toch was het, zooals men zien zal, +zeer noodig dat men den stoom te hulp kwam. + +Den 11den December was de vijf en zeventigste dag na het vertrek uit +Londen. De Henrietta had nog geen oponthoud gehad, dat tot ongerustheid +aanleiding gaf. De helft van den overtocht had men achter den rug, +en de slechtste gedeelten waren voorbij. Zoo het zomer ware geweest, +zou men zeker geweest zijn, dat de tocht gelukt was. In den winter +was men blootgesteld aan het slechte jaargetijde, Passepartout zeide +niets. Hij koesterde veel hoop, en zoo de wind hem al tegen was, +rekende hij op den stoom. + +Dien dag nu kwam de machinist op het dek, om met Fogg te spreken en +had met hem een lang onderhoud. + +Zonder te weten waarom--ongetwijfeld uit een voorgevoel--was +Passepartout zeer onrustig. Hij had wel een zijner ooren willen geven +om met het andere te hooren wat zijn meester zeide. Hij kon echter +eenige woorden opvangen, onder anderen: + +"Gij zijt zeker van hetgeen gij daar zegt?" + +"Zeker, mijnheer. Vergeet niet, dat wij sedert ons vertrek al onze +vuren deden branden." + +Passepartout, die dit gesprek hoorde, voelde zijne beenen onder zich +wegzinken; Fogg verroerde zich niet. + +"Gij begrijpt wel dat ik, zoo ik den tijd te New-York had gehad, +mij dan voorzien zou hebben van kolen, maar herinner u, gij kwaamt om +kwart over achten en ten negen ure zijn wij vertrokken. De Henrietta +is er op ingericht om zoowel met stoom als met zeilen de reis te +maken, en hoewel zij steenkolen genoeg had om rustig van New-York +naar Bordeaux te varen, zij heeft er niet genoeg om met alle kracht +van New-York naar Liverpool de reis te maken." + +"Ik zal er over denken," antwoordde Fogg. + +Passepartout had thans alles begrepen. Hij werd doodelijk ongerust. + +Er zouden weldra geen kolen meer zijn. + +"O!" dacht hij, "als mijn meester ook dit bezwaar overwint, is hij +bepaald een knappe kerel." + +Toen hij Fix ontmoette, kon hij niet nalaten dezen op de hoogte der +zaak te brengen. + +"Gij gelooft dus," vroeg de inspecteur, terwijl hij op zijne tanden +beet, "dat wij naar Liverpool gaan!" + +"Wel zeker." + +"Stommerik!" hernam de inspecteur, terwijl hij de schouders ophaalde +en zich omkeerde. + +Passepartout was op het punt om hem opheldering van dat woord te +vragen, waarvan hij trouwens de beteekenis zeer goed begreep, maar hij +overwoog bij zich zelven, dat de ongelukkige Fix toch al teleurgesteld +genoeg moest zijn en zijne eigenliefde zich zeer vernederd moest +gevoelen, omdat hij zoo dom was geweest om een verkeerd spoor te +volgen, dat hem eene reis rondom de wereld had doen maken, en hij +stapte dus maar over de beleediging heen. + +Wat stond Phileas Fogg nu te doen? Dit was moeielijk te gissen. Het +scheen evenwel dat de reiziger het wist, want denzelfden avond liet +hij den machinist bij zich komen en zeide: + +"Stook zoo hard gij kunt en ga daarmede voort tot alle brandstoffen +op zijn." + +Eenige oogenblikken later stegen er uit de schoorsteenen der Henrietta +weder dikke rookkolommen op. + +Het schip ging dus zoo snel mogelijk vooruit, maar de machinist deed +den 18den, twee dagen later, weten, dat er in den loop van dien dag +gebrek aan steenkolen zou zijn. + +"Goed," zeide Fogg. "Laat het vuur even fel branden." Men bezware +integendeel de veiligheidskleppen. + +Tegen den middag van dien dag deed Phileas Fogg, na hoogte genomen +te hebben en te hebben berekend, waar men zich bevond, Passepartout +bij zich komen, en beval hem kapitein Speedy voor te brengen. Men had +hem even goed kunnen gelasten een tijger los te laten en terwijl hij +naar beneden ging, mompelde Passepartout dan ook bij zich zelven: + +"De kerel zal bepaald dol zijn." + +En inderdaad eenige minuten later was het of er een bom op het dek +viel. Die bom was kapitein Speedy. Alles kondigde aan dat zij zou +springen. + +"Waar zijn wij?" waren de eerste woorden, die hij uitte te midden van +allerlei ontboezemingen van drift, en als de man eenigen aanleg voor +eene beroerte had gehad, zou hij zeker zijn bezweken. + +"Waar zijn wij?" herhaalde hij met een gezicht dat dreigde te barsten. + +"Op zeven honderd zeventig mijlen van Liverpool, kapitein;" antwoordde +Fogg dood kalm. + +"Zeeroover," riep Andrew Speedy uit. + +"Ik heb u doen komen, mijnheer".... + +"Zeeschuimer!".... + +"Mijnheer," ging Fogg voort, "ten einde u te verzoeken om uw schip +te verkoopen." + +"Neen, bij alle duivels! neen!" + +"Ziet ge, ik zal verplicht zijn om het te verbranden." + +"Mijn schip verbranden!" + +"Ja, ten minste het bovengedeelte, want wij hebben geen brandstof +meer." + +"Mijn schip verbranden!" riep kapitein Speedy, die ter nauwernood de +woorden kon uitspreken, "een schip, dat 50,000 dollars waard is!" + +"Hier hebt gij er 60,000," antwoordde Phileas Fogg den kapitein een +tros bankbiljetten voorhoudende. + +Dit maakte een onbeschrijfelijken indruk op Andrew Speedy. Op een +Amerikaan maken 60,000 dollars altijd zekeren indruk. De kapitein +vergat oogenblikkelijk zijn toorn, zijne gevangenschap en al zijne +grieven tegen zijn passagier. Zijn schip was twintig jaar oud. Het +was eene schitterende zaak. De bom kon niet meer springen. De heer +Fogg had de lont verwijderd. + +"En het ijzeren karkas en de machine, mijnheer. Is de zaak in orde?" + +"Geheel in orde." + +Andrew Speedy nam oogenblikkelijk den tros met bankbiljetten aan en +deed die in zijn zak verdwijnen. + +Bij dit onderhoud werd Passepartout doodsbleek. Wat Fix betreft, hij +dacht een beroerte te krijgen. Weder werden 12,500 pond weggegooid en +bovendien liet die Fogg het geraamte van het schip en de machine aan +den verkooper, terwijl deze juist de geheele waarde van het schip +uitmaakten. Maar daartegenover stond, dat de diefstal aan de bank +vijf en vijftig duizend pond sterling bedroeg. + +Toen Andrew Speedy het geld had opgestoken, zeide Fogg: + +"Wat gij ziet, mijnheer, verwondere u niet. Gij moet weten dat ik +twintig duizend pond verlies, wanneer ik den 21sten December, kwartier +voor negenen niet te Londen ben. De mailboot van New-York heb ik niet +kunnen halen en daar gij mij niet naar Liverpool woudt brengen...." + +"En daar heb ik zeer goed aan gedaan, bij de vijftig duizend duivels +der heil" riep Andrew Speedy uit, "daar ik er veertig duizend dollars +bij win." + +Toen ging hij op kalmer toon voort: + +"Wil ik je eens wat zeggen, kapitein?...." + +"Fogg." + +"Kapitein Fogg, er is iets van een Yankee in u." + +Na dit compliment--althans in zijn oogen--aan zijne passagier, wilde +hij gaan toen Fogg hem vroeg: + +"Alzoo behoort dit schip nu aan mij?" + +"Van de kiel tot den mast, voor zoover het hout is, natuurlijk." + +"Laat al het hout in het binnenste van het schip afbreken en stook +met die stukken," beval hij. + +Men begrijpt hoeveel hout men moest verbranden om den stoom op +voldoende drukking te houden. Dienzelfden dag gebruikte men de +kajuiten, de hutten, de slaapplaatsen en de campagne. + +Den volgenden morgen, 19 December, verbrandde men de ra's stengen en +verschansingen. Men kapte de masten en hakte ze klein. De bemanning +legde daarbij een ongekenden ijver aan den dag en Passepartout hakte, +sneed, zaagde en werkte voor tien. Het scheen dat een geest van +vernieling zich van allen meester had gemaakt. + +Den 20sten gingen de valluiken, de verschansingen en een gedeelte van +het dek in het vuur, de Henrietta werd stuk voor stuk gesloopt. Maar +dien dag zag men de Iersche kust en de baak van Fastnet. + +Tegen tien uur in den avond was men echter nog niet verder dan de +straat van Queenstown gevorderd. Phileas Fogg had nog vier en twintig +uren om Londen te bereiken, en dien tijd had de Henrietta noodig om +te Liverpool te komen, wanneer zij met vollen stoom voortging. Maar +de stoom zou weldra aan den stoutmoedigen Brit ontbreken. + +"Mijnheer," zeide kapitein Speedy, "ik beklaag u waarlijk, alles +werkt tegen: wij zijn nog slechts voor Queenstown." + +"Zoo," zeide Fogg, "is dat stadje, waarvan wij hier de lichten zien, +Queenstown?" + +"Ja." + +"Kunnen wij de haven binnenloopen?" + +"Niet vóór drie uur met hoog water." + +"Dan zullen wij wachten," zeide Fogg bedaard, zonder dat op zijn +gelaat een spoor te lezen was van zijn vast besluit, dat hij ook +dezen laatsten hinderpaal zou overwinnen. + +Queenstown toch is een haven op de Iersche kust, waar de +transatlantische booten de brievenmail afgeven. Die mail wordt +naar Dublin vervoerd door expres-treinen, die steeds gereed +staan. Van Dublin gaan zij naar Liverpool, met extra-stoombooten, +die twaalf uren vóor hebben op de snelste booten der transatlantische +maatschappijen. Van die twaalf uren, welke de amerikaansche mail vóor +was, wilde Fogg ook gebruik maken. In plaats van den volgenden avond +met de Henrietta te Liverpool aan te komen, zou hij er des middags zijn +en alzoo den tijd hebben om vóor kwart voor negenen te Londen te wezen. + +Tegen één uur in den morgen kwam de Henrietta met hoog water in de +haven van Queenstown, en Phileas Fogg, na een stevigen handdruk van +kapitein Speedy ontvangen te hebben, liet hem de karkas van zijn +schip, die nog de helft van de koopsom waard was. De passagiers +gingen terstond aan wal. Fix had op het oogenblik een onbedwingbaren +lust om zijn man te arresteeren. Nochtans deed hij het niet. Waarom +niet? Welken strijd voerde hij dan in zijn binnenste? Was hij ten +aanzien van Fogg van meening veranderd? Begreep hij dan eindelijk dat +hij zich vergist had? Toch liet Fix den heer Fogg niet los. Met hem, +met Aouda en met Passepartout, die zich zelfs geen tijd gaf om adem +te halen, nam hij plaats in den trein, die van Queenstown ten half +twee ure in den morgen naar Dublin vertrok, daar met het aanbreken +van den dag aankwam en waarvan de reizigers zich terstond aan boord +begaven van een der stoombooten, wier ruimte bijna geheel door de +machines is ingenomen en die trots alle weer en wind binnen den +bepaalden tijd den overtocht maken. + +Ten één ure in den namiddag van den 21sten December zette Phileas Fogg +den voet op de kade van Liverpool, niet ver van den Victoria-toren. Hij +was nog slechts zes uren van Londen verwijderd. + +Op dat oogenblik legde Fix zijn hand op Fogg's schouder en, zijn +mandaat vertoonende, vroeg hij: + +"Zijt gij Phileas Fogg?" + +"Ja, mijnheer." + +"In naam der koningin, zijt gij mijn arrestant." + + + +VIER EN DERTIGSTE HOOFDSTUK. + +Waarin Fix tot betere gedachten komt. + +Phileas Fogg was gevangen. Men had hem op het kantoor van inkomende +rechten van Liverpool gesloten en hij moest daar den nacht doorbrengen, +in afwachting dat hij naar Londen zou worden getransporteerd. + +Op het oogenblik der inhechtenisneming had Passepartont zich op +den detective willen werpen. Maar de politie-agenten hadden hem +tegengehouden. Aouda was verbaasd over de brutaliteit van het feit, en +daar zij er niets van wist, begreep zij er ook niets van. Passepartout +verklaarde haar alles. Fogg, die eerlijke en moedige gentleman, +aan wien zij haar leven te danken had, was als een dief in hechtenis +genomen. Over zulk een verdenking was de jonge vrouw in de hoogste mate +verontwaardigd. Tranen welden in hare oogen, vooral bij het besef dat +zij niets kon doen, niets kon beproeven om haar redder bij te staan. + +Wat Fix aangaat, hij had den gentleman gearresteerd, omdat zijn +plicht het gebood; of Fogg schuldig was of niet, zou de justitie +beslissen. Maar toen kwam er een vreeselijke gedachte bij Passepartout +op, de gedachte dat hij ongetwijfeld de oorzaak van dit ongeluk was. En +inderdaad waarom had hij het gebeurde voor Fogg geheim gehouden? Waarom +had hij, toen Fix hem zoowel zijn betrekking van inspecteur van +politie als de zending, waarmede hij belast was, had medegedeeld, +zijn meester niet gewaarschuwd? Zoo deze gewaarschuwd ware, zou hij +immers aan Fix bewijzen hebben gegeven van zijn onschuld? hij zou +hem zijn dwaling aangetoond hebben; in alle geval zou hij niet op +zijn kosten dien verwenschten agent met zich genomen hebben, wiens +eerste zorg was geweest hem te arresteeren, zoodra hij den voet zette +op den bodem van het Vereenigde Koninkrijk. Denkende aan zijn schuld +en aan zijn onvoorzichtigheid, doorstond de arme kerel de hevigste +kwellingen. Hij weende dat men medelijden met hem moest hebben. Hij +had zijn hoofd wel willen verbrijzelen. + +Aouda en hij waren, ondanks de koude, in de vestibule gebleven. Zij +wilden geen van beiden de plaats verlaten. Zij wilden Fogg nog eenmaal +wederzien. Wat dezen betreft, hij was goed en wel geruïneerd, en dat +juist op het oogenblik dat hij zijn doel zou bereiken. De arrestatie +was zijn ongeluk. Toen hij den 21sten December des morgens twintig +minuten vóor twaalven te Liverpool aankwam, had hij tot kwart vóor +negenen den tijd om zich in de Reform-club te vertoonen;--dus negen +uur en vijftien minuten--en hij had slechts zes uur noodig om naar +Londen te komen. + +Op dat oogenblik zou ieder, die in het kantoor der douanen +doorgedrongen was, Fogg gezien hebben, op een bank gezeten even +kalm en onverstoorbaar als altijd. Onderworpen kon men niet zeggen, +maar ook die laatste slag had hem niet kunnen ontroeren, ten minste +zoo scheen het. Woedde in zijn binnenste een verborgen toorn, die +te vreeselijker was, omdat hij dien moest bedwingen, maar die op een +gegeven oogenblik met onwederstaanbare kracht zou uitbarsten? Niemand +weet het. Maar Fogg wachtte daar kalm af.... Wat? Had hij nog eenige +hoop? Geloofde hij nog aan de mogelijkheid van een goeden uitslag, +toen de deur zich achter hem gesloten had? + +Hoe het ook zij, Fogg legde zorgvuldig zijn horloge op tafel en +volgde de wijzers met onafgebroken aandacht. Geen woord kwam over zijn +lippen, maar zijn blik was somber en strak. De toestand was vreeselijk +en voor hen, die in zijn hart niet lezen konden, was die toestand +deze: als eerlijk man was Phileas Fogg geruïneerd en tevens was hij +gevangen gehouden als een schurk. Dacht hij nog aan redding? Meende +hij nog dat uit deze gevangenis het ontkomen mogelijk was? Peinsde +hij over eene ontvluchting? Men zou geneigd zijn het te gelooven, +want eensklaps stond hij op en onderzocht hij de kamer. Maar de deur +was goed gesloten en het venster van ijzeren staven voorzien. Hij +ging weder zitten, haalde uit zijn portefeuille zijn reisboek en +achter den regel, waarop geschreven stond: + +"21 December, zaterdag, Liverpool," voegde hij "tachtigsten dag, +elf uur veertig minuten des morgens" en hij wachtte. + +Het sloeg een uur op de klok van het gebouw der belastingen. Fogg +constateerde dat zijn horloge twee minuten voorliep. + +Twee uur! Zoo hij op dat oogenblik een expres-trein nam, kon hij +nog te Londen en in de Reform-club zijn vóór kwart voor negenen. Hij +fronste even zijn wenkbrauwen. + +Drie minuten over half drie hoorde men buiten eenig geraas; deuren +werden geopend. Men onderscheidde de stem van Passepartout en die +van Fix. + +De oogen van Fogg schitterden een oogenblik. De deur van het kantoor +werd geopend en hij zag Aouda, Passepartout en Fix, die naar hem +toesnelden. + +Fix was buiten adem; zijn haren hingen verward over zijn gezicht, +en hij kon niet spreken. + +"Mijnheer," stotterde hij, "mijnheer ... vergeving ... een ongelukkige +gelijkenis ... dief sedert drie dagen gevangen genomen ... gij +... zijt vrij...." + +Phileas Fogg was vrij!" Hij ging recht op den inspecteur af, zag hem +strak aan, en maakte nu de eenige snelle beweging, die hij ooit in zijn +leven gemaakt had of maken zou; trok zijne beide armen naar achter, +bracht ze toen naar voren en met de juistheid van een automaat trof +hij met zijn beide vuisten den ongelukkigen inspecteur van politie. + +"Goed geraakt!" riep Passepartout. + +Fix, die op den grond lag, zeide geen woord. Hij had slechts +zijn verdiende loon. Maar Fogg, Aouda en Passepartout snelden +oogenblikkelijk heen, sprongen in een rijtuig en binnen weinige +minuten waren zij aan het station van Liverpool. + +Fogg vroeg of er een expres-trein gereed stond voor Londen.... + +Het was tien minuten over half drie, en de expres-trein was vijf en +dertig minuten geleden vertrokken. + +Fogg bestelde een extra-trein. + +Er waren verscheidene locomotieven, die zeer snel liepen, maar in +verband met den dienst, kon de extra-trein niet vóor drie uur het +station verlaten. + +Ten drie ure, nadat Fogg aan den machinist eene premie uitgeloofd had, +snelde de trein in de richting van Londen, met Fogg, Aouda en zijn +trouwen dienaar. + +Men moest in vijf en een half uur den afstand afleggen, die Liverpool +van Londen scheidt, wat mogelijk was, zoo de weg overal vrij was. Maar +men had telkens een gedwongen oponthoud--en toen de gentleman aan +het station kwam, stonden alle klokken op tien minuten voor negenen. + +Phileas Fogg kwam, nadat hij zijn reis om de wereld volbracht had, +vijf minuten te laat. + +Hij had verloren. + + + +VIJF EN DERTIGSTE HOOFDSTUK. + +Waarin Passepartout het bevel van zijn meester zich niet tweemaal +laat geven. + +Den anderen morgen zouden de inwoners van Saville-Row zeer verwonderd +zijn geweest als men hun verteld had, dat de heer Fogg weder in zijn +woning teruggekeerd was. Deuren en vensters waren gesloten. Geenerlei +verandering had er uitwendig plaats gegrepen. + +Inderdaad, nadat zij het station verlaten hadden, had Fogg aan +Passepartout gelast eenige levensmiddelen te koopen, en was toen +in huis gegaan. Zijne gewone kalmte was niet veranderd onder den +vreeselijken slag, die hem trof. Geruïneerd, en door de schuld van dien +stommen inspecteur van politie! Na altijd met vasten tred gedurende +de lange tochten voortgeschreden te zijn, na duizenden hinderpalen +overwonnen te hebben, en nog tijd te hebben gehad om eenig goed te +doen op zijn weg, te moeten buigen voor een brutaal feit, dat hij +niet had kunnen voorzien en waartegen hij ongewapend was, dat was +verschrikkelijk. Van de aanzienlijke som gelds, welke hij bij zijn +vertrek medegenomen had, was nog maar een klein gedeelte over. Zijn +fortuin bestond slechts uit twintig duizend pond, gedeponeerd bij +de gebroeders Baring, en die twintig duizend pond moest hij aan +de Reform-club afstaan. Na zooveel verspild te hebben, zou hem de +gewonnen weddenschap niet veel verrijkt hebben--het is waarschijnlijk +dat hij zich niet wilde verrijken, want hij behoorde tot die menschen, +die voor de eer wedden--doch nu de weddenschap verloren was, was +hij geruïneerd. Maar hij had zijn partij gekozen, en wist wat hem te +doen stond. Een kamer in zijne woning in Saville-Row werd aan Aouda +afgestaan. De jonge dame was wanhopend. Door eenige woorden van Fogg +had zij begrepen, dat deze eenig noodlottig plan koesterde. + +Men weet, tot welke rampzalige uitersten de engelsche monomanen kunnen +overgaan, zoo zij door een idee fixe worden beheerscht. Ook sloeg +Passepartout, zonder het te laten merken zijn meester gade. Eerst +echter was hij naar zijne kamer gegaan en had daar de gaspit +uitgedraaid, die nu tachtig dagen brandde. + +Hij had in de brievenbus een nota gevonden der gasmaatschappij en hij +begreep, dat het meer dan tijd was om die onkosten te doen ophouden, +waarvoor hij aansprakelijk was. + +De nacht ging voorbij. Fogg was naar bed gegaan, maar +had hij geslapen? Wat Aouda betreft, zij had geen oogenblik +gerust. Passepartout had als een hond voor de deur van zijn meester +gewaakt. + +Den anderen morgen liet Fogg hem bij zich komen en gaf in korte woorden +te kennen, dat hij voor het ontbijt van Aouda moest zorgen. Hij zelf +zou zich vergenoegen met een kop thee en een stuk rundvleesch. Aouda +zou hem wel verschoonen zoo hij niet aan het ontbijt of aan het diné +verscheen, want hij had al zijn tijd noodig om orde op zijne zaken +te stellen. Hij zou niet beneden komen. Tegen den avond vroeg hij +aan Aouda een onderhoud van eenige oogenblikken. + +Passepartout had de lijst zijner werkzaamheden. Daarna behoefde hij +zich slechts te regelen. Toch bleef hij; hij zag zijn kalmen meester +voortdurend aan en kon niet besluiten diens kamer te verlaten. Zijn +hart was vol en zijn geweten liep over van verwijten, want hij +beschuldigde zich meer dan ooit van deze onmetelijke ramp. Ja, zoo +hij Fogg gewaarschuwd had, zoo hij de plannen van Fix had ontsluierd, +zou Fogg ongetwijfeld den agent niet tot Liverpool hebben medegenomen, +en dan.... + +Passepartout kon niet langer zwijgen. + +"Meester! mijnheer Fogg," riep hij, "vervloek mij. Het is mijne +schuld, dat...." + +"Ik beschuldig niemand," antwoorde Fogg op den kalmsten toon. "Ga." + +Passepartout verliet de kamer en ging naar Aouda, aan wien hij de +plannen van Fogg mededeelde. + +"Mevrouw," voegde hij er bij, "ik zelf kan niets meer; niets. Ik heb +volstrekt geen invloed op den heer Fogg. Gij misschien...." + +"Welken invloed zou ik hebben," antwoordde Aouda. "Mijnheer Fogg staat +onder niemands invloed. Heeft hij ooit begrepen dat mijne dankbaarheid +jegens hem op het punt was over te vloeien? Heeft hij ooit in mijn +hart gelezen? Mijn vriend, gij moet hem geen oogenblik verlaten. Gij +zegt dat hij plan heeft om mij heden avond te spreken?" + +"Ja, mevrouw. Het is zeker om u eene goede positie in Engeland te +verzekeren." + +"Wij zullen dan wachten," antwoordde de jonge vrouw, die in gepeins +verzonk. + +Ook dien zondag scheen het huis in Saville-Row onbewoond, en voor de +eerste maal, zoolang hij hier woonde, ging Fogg niet ten half twaalf +ure naar zijn club. + +Waarom zou hij ook naar zijn club gaan. Zijne medeleden wachtten hem +immers niet meer. Den vorigen avond toch, den laatsten van den fatalen +termijn, den 21sten December, te kwart voor negenen was Fogg niet in +de Reform-club geweest; zijn weddenschap had hij dus verloren. Het +was zelfs niet noodig, dat hij naar zijn bankier ging om de twintig +duizend pond te halen. Zijne tegenpartij had van hem een quitantie +door hem geteekend; zij behoefde slechts een wissel af te geven op +de gebroeders Baring, die hem zouden uitbetalen. + +Fogg behoefde dus niet uit te gaan en hij ging dan ook niet uit. Hij +bleef in zijn kamer en regelde zijne zaken. Passepartout liep +onophoudelijk de trappen van het huis in Saville-Row op en neder. De +uren gingen voor den armen knecht maar niet voorbij. Hij luisterde +aan de deur van zijn meester en begreep dat hij zoodoende volstrekt +niet onbescheiden handelde. Hij keek door het sleutelgat en meende +daartoe het recht te hebben. Passepartout vreesde ieder oogenblik +een nieuwe ramp. Soms dacht hij ook wel eens aan Fix, maar er had een +omkeer in zijn gemoed plaats gehad. Den inspecteur van politie droeg +hij geen kwaad hart meer toe. Fix had zich vergist, zooals iedereen +ten opzichte van Phileas Fogg gedaan had, maar hij had zich ter goeder +trouw vergist, en, hem volgende en arresteerende, had hij slechts zijn +plicht gedaan, terwijl hij, Passepartout.... Die gedachte overstelpte +hem en hij hield zich voor den ellendigsten mensch op aarde. + +Toen Passepartout zich eindelijk al te ongelukkig gevoelde om langer +alleen te zijn, klopte hij aan de deur van Aouda, trad hare kamer +binnen, ging in een hoek zitten, zonder een woord te spreken, en zag +de steeds in gepeins verdiepte jonge vrouw aan. + +Tegen half acht des avonds, liet Fogg aan Aouda vragen of zij hem kon +ontvangen en eenige oogenblikken later waren hij en Aouda alleen in +de kamer. + +Phileas Fogg nam een stoel en zette zich bij den schoorsteen, +tegenover Aouda. Zijn gelaat teekende volstrekt geen ontroering. De +Fogg, die was teruggekeerd, verschilde in niets van den Fogg, die +was heengegaan. Hij was altijd even kalm en onverstoorbaar. + +Vijf minuten lang bewaarde hij het stilzwijgen. Toen zijne oogen op +Aouda slaande, zeide hij: + +"Mevrouw, vergeeft gij mij, dat ik u naar Engeland gevoerd heb." + +"Ik, mijnheer Fogg? ik...." antwoordde Aouda, het kloppen van haar +hart met moeite bedwingende. + +"Sta mij toe mijn zin te voltooien," hernam Fogg. "Toen ik het plan +vormde om u mede te nemen ver van het land, dat zoo gevaarlijk +voor u was, was ik rijk, en ik wilde u een deel van mijn fortuin +geven. Uw leven zou zoo gelukkig en vrij zijn geweest. Maar nu ben +ik geruïneerd." + +"Ik weet het, mijnheer," hernam de jonge dame, "en ik vraag u +op mijn beurt: Vergeeft gij het mij dat ik u gevolgd heb en--wie +weet! misschien bijgedragen heb tot uw ongeluk?" + +"Mevrouw, gij kondt in Indië niet blijven en uwe veiligheid was niet +verzekerd vóor gij ver verwijderd waart van die Hindoes." + +"Alzoo, mijnheer," zeide Aouda, "nog niet tevreden mij van een +vreeselijken dood gered te hebben, woudt gij mijn bestaan in Europa +nog verzekeren?" + +"Ja, mevrouw," antwoordde Fogg, "maar de zaak is mij +tegengeloopen. Toch blijft er nog een klein gedeelte van mijn fortuin +over en dit wensch ik ter uwer beschikking te stellen." + +"Maar gij, mijnheer Fogg, wat moet er van u worden?" vroeg Aouda. + +"Ik mevrouw," antwoordde Fogg kalm, "ik heb niets meer noodig." + +"Hoe denkt gij dan over het lot dat u te wachten staat?" + +"Zooals ik er over moet denken," antwoordde Fogg zacht. + +"In elk geval zal een man als gij niet ongelukkig worden. Uwe +vrienden...." + +"Ik heb geen vrienden, mevrouw." + +"Uwe bloedverwanten...." + +"Ik heb geen bloedverwanten meer." + +"Dan beklaag ik u, mijnheer Fogg, want verlaten te zijn is zeer +treurig. Hoe! geen enkel vriendenhart om uw gemoed uit te storten. Men +zegt toch, dat men te zamen het ongeluk lichter dragen kan." + +"Men zegt het, mevrouw." + +"Mijnheer Fogg," zeide toen Aouda opstaande en hare hand den gentleman +reikende, "wilt gij tegelijk eene vriendin en eene bloedverwant +hebben? Wilt gij mij tot uwe vrouw?" + +Fogg stond bij die woorden eveneens op. Het was of er een ongewone +glans in zijn oogen flikkerde en of zijne lippen beefden. Aouda +zag hem aan. De oprechtheid, de flinkheid en de zachtheid van dien +schoonen blik eener edele vrouw, die alles waagt om hem te redden, +aan wien zij alles verschuldigd is, verbaasde hem eerst en ontroerde +hem daarna zeer. Hij sloot even de oogen als om te beletten dat die +blik dieper doordrong.--Toen opende hij ze weder. + +"Ik bemin u, mevrouw," zeide hij eenvoudig. "Ja, waarlijk, bij alles +wat heilig op aarde is, ik bemin u, ik ben geheel de uwe." + +"O!"--riep Aouda, de hand aan haar hart brengende. + +Passepartout werd gescheld. Hij kwam terstond. Fogg hield de hand van +Aouda in de zijne. Passepartout begreep alles en zijn breed gelaat +schitterde als de zon in het zenith in de tropische gewesten. + +Fogg vroeg hem of het niet te laat zou zijn om den eerwaarden Samuel +Wilson van de Sint-Stephaan-parochie te halen. Passepartout lachte +allervriendelijkst. + +"Nooit is het te laat," zeide hij. "Het is nog pas vijf minuten +over achten." + +"Het zal morgen, maandag zijn?" voegde hij er vragend bij. + +"Morgen, maandag?" vroeg Fogg, Aouda aanziende. + +"Morgen, maandag," antwoordde Aouda. + +Passepartout liep op een draf heen. + + + +ZES EN DERTIGSTE HOOFDSTUK. + +Waarin Phileas Fogg nog eene premie op den koop toegeeft. + +Het is tijd mede te deelen, welk een omkeer in de publieke opinie in +het Vereenigde Koninkrijk had plaats gehad, toen men de arrestatie +van den werkelijken dief der bank had vernomen--een zekere James +Strand--die den 17den December plaats had gehad. + +Drie dagen vroeger was Fogg nog de schuldige, dien de inspecteur +voet voor voet volgde; maar toen de dief eenmaal gearresteerd was, +werd de gentleman weder de eerlijkste man ter wereld, die mathematisch +zijne zonderlinge reis rondom de wereld volbracht. + +Welk een indruk maakte dit, en welk een ophef in de couranten! Allen +die voor of tegen gewed hadden, of de geheele zaak reeds hadden +vergeten, werden als door een tooverroede wakker geschud. Alle +overeenkomsten werden weder geldig. Alle verbintenissen herleefden +weer. Alle weddenschappen kregen nieuwe kracht, en de Phileas +Fogg-actiën rezen. + +De vijf medespelers van den gentleman in de Reform-club brachten deze +drie dagen in zekere onrust door. Die Phileas Fogg, dien zij allen +vergeten hadden, verscheen onverwachts weder voor hunne oogen! Waar was +hij nu? Den l7den December, den dag waarop James Strand te Edinburg +gearresteerd werd, was het zes en zeventig dagen geleden, dat Fogg +vertrokken was en men had nog niets van hem vernomen. Had hij den +strijd opgegeven of vervolgde hij zijn weg volgens het overeengekomen +reisplan? Zou hij zaterdag den 21sten December 's avonds ten kwart voor +negenen als de geest der nauwgezetheid op den drempel der Reform-club +verschijnen ? + +Wij zullen de spanning niet schetsen, waarin ieder Engelschman +gedurende die drie dagen verkeerde. Men zond telegrammen naar Amerika +en Azië, om maar iets van Fogg te weten te komen. Men ging 's morgens +en 's avonds het huis in Saville-Row eens opnemen. Niets. De politie +wist ook niet wat er van den inspecteur Fix geworden was, die zoo +ongelukkig een verkeerd spoor had gevolgd. Dit verhinderde niet, dat +men nieuwe weddenschappen op nog grootere schaal aanging. Phileas +Fogg deelde het lot van het paard, dat aan de laatste barrière is +genaderd. Men taxeerde hem niet meer op honderd, maar op twintig, op +tien, ja op vijf; alleen de lamme lord Albemarle hield zijne actiën +op pari. + +Dien zaterdagavond was er dan ook een groote menigte naar Pall-Mall +en in de naburige straten gestroomd. Men zou gemeend hebben, dat hier +alle beursmannen waren samengekomen, en onafgebroken voor de deuren +der Reform-club stand hielden. De passage was gestremd; men riep den +koers van "Phileas Foggs" af, alsof het engelsche fondsen waren. De +politie-agenten hadden zeer veel moeite om het volk in bedwang te +houden, en naarmate het uur naderde waarop Fogg moest aankomen, +nam de opgewondenheid met onbeschrijfelijke snelheid toe. + +Dien avond waren de vijf partners van den gentleman sedert zeven uur +in de groote zaal van de Reform-club bijeen. De twee bankiers, John +Sullivan en Samuel Fallentin, de ingenieur Andrew Stuart, Gauthier +Ralph, administrateur der Bank, de brouwer Thomas Flanagan, allen +zagen zijne komst met belangstelling tegemoet. + +Op het oogenblik dat de klok der groote zaal vijf minuten vóor half +negen aanwees, stond Andrew Stuart op en zeide: + +"Mijne heeren, binnen twintig minuten zal de termijn, tusschen Phileas +Fogg en ons bepaald, verstreken zijn." + +"Wanneer is de laatste trein uit Liverpool aangekomen?" vroeg Thomas +Flanagan. + +"Ten zeven uur drie en twintig minuten," antwoordde Gauthier Ralph, +"en de volgende trein komt eerst tien minuten over twaalven aan." + +"Welnu, mijne heeren," hernam Andrew Stuart, "zoo Phileas Fogg met +den trein van zeven uur drie en twintig was aangekomen, zou hij reeds +hier zijn. Wij kunnen de weddenschap dus als gewonnen beschouwen." + +"Laten wij nog geen uitspraak doen," antwoordde Samuel Fallentin. "Gij +weet dat onze collega zeer zonderling is. Zijne nauwkeurigheid is +overal bekend. Hij komt nooit te laat, noch te vroeg. Zoo hij hier +nog op het laatste oogenblik verscheen, zou het mij niet verwonderen." + +"En ik," hernam Andrew Stuart, die altijd zeer zenuwachtig was, +"ik zou het niet gelooven al zag ik het." + +"Inderdaad," hernam Thomas Flanagan, "het plan van den heer Fogg was +onzinnig. Hoe stipt hij ook moge zijn, hij kon de onvermijdelijke +hinderpalen niet outwijken en een oponthoud van twee of drie dagen +moest zijn geheele reis in duigen doen vallen." + +"Bovendien moeten wij niet vergeten," voegde John Sulivan er bij, +"dat wij niets van onzen collega vernomen hebben: toch ontbreekt de +opgave der telegrafen niet in zijn reisboek." + +"Hij heeft verloren, mijne heeren," hernam Andrew Stuart, "hij heeft +het honderdmaal verloren! Gij weet bovendien dat de China--de eenige +mailboot van New-York, die hij kon nemen om op den bepaalden tijd te +Liverpool te zijn--gisteren is binnengeloopen. En ziedaar de lijst der +passagiers, door de Shipping-Gazette medegedeeld; de naam van Phileas +Fogg staat er niet op. Zelfs al namen wij de gunstigste kansen aan, +dan is onze collega op dit uur nauwelijks in Amerika. Ik reken dat +hij minstens twintig dagen ten achter is, en de oude lord Albemarle +heeft ook zijn vijf duizend pond verloren." + +"Dat is wel waarschijnlijk," antwoordde Gauthier Ralph. "Wij behoeven +slechts den wissel van Phileas Fogg op de gebroeders Baring af +te geven." + +Op dit oogenblik wees de klok tien minuten over half negen. + +"Nog vijf minuten," riep Andrew Stuart. + +De vijf leden der Reform-club zagen elkander aan. Men kan licht +begrijpen dat hun hart een weinig sneller klopte, want zelfs voor +goede spelers was het een hoog spel. Zij wilden er echter niets van +laten bemerken, en op voorstel van Samuel Fallentin namen zij plaats +aan de speeltafel. + +"Ik zou mijn vijfde gedeelte van de twintig duizend niet willen geven," +zeide Andrew Stuart, zich nederzettende, "al bood men er drie duizend +negen honderd en negentig pond voor." + +De wijzer wees op dit oogenblik twaalf minuten over half negen. + +De spelers hadden de kaarten opgenomen, maar ieder oogenblik keken +zij op de klok. Hoe zeker ze ook waren, nooit had een minuut hen zoo +lang geduurd. + +"Dertien minuten over half negen," zeide Thomas Flanagan, de +kaarten coupeerende, die Gauthier Ralph hem toeschoof. Daarop volgde +een oogenblik stilte. In de groote zaal der club hoorde men geen +geluid. Maar buiten klonk het geraas der menigte, die somtijds luide +kreten uitte. De slinger van de klok gaf elke seconde aan. Ieder +speler telde onwillekeurig de slingeringen. + +"Veertien minuten over half negen!" zeide John Sulivan, met een stem, +waarin zekere ontroering hoorbaar was. + +Nog één minuut, en de weddenschap was gewonnen. Andrew Stuart en zijn +collega's speelden niet meer. Zij hadden de kaarten neergelegd. + +Op de veertigste seconde niets. Op de vijftigste seconde nog niets! + +Op de vijf en vijftigste hoorde men buiten iets als een onweersbui, +handgeklap, hoezee's en zelfs verwenschingen, die zich al verder +voortplantten. + +De vijf spelers stonden op. + +Op de zeven en vijftigste seconde werd de deur geopend en de slinger +had de zestigste seconde nog niet aangegeven, toen Phileas Fogg +verscheen, gevolgd door een opgewonden menigte, die den ingang der +club was binnengedrongen. Op zijn kalmen toon, zeide hij: + +"Mijne heeren, hier ben ik." + + + +ZEVEN EN DERTIGSTE HOOFDSTUK. + +Waarin aangetoond wordt dat Phileas Fogg niets gewonnen heeft door +zijne reis om de wereld, behalve zijn geluk. + +Ja, Phileas Fogg was er in eigen persoon. + +Men herinnert zich dat 's avonds vijf minuten over achten--omstreeks +vier en twintig uur na zijn aankomst te Londen--Passepartout door zijn +meester belast was om den eerwaarden Samuel Wilson te waarschuwen, +ten einde een zeker huwelijk, dat den anderen morgen zou plaats hebben, +te sluiten. + +Passepartout was opgewonden van blijdschap vertrokken en was naar het +huis van den eerwaarden Samuel Wilson gesneld, die nog niet te huis +was. Passepartout wachtte natuurlijk, maar hij wachtte ten minste +twintig lange minuten. Het was vijf minuten voor half negen toen hij +uit het huis van den eerwaarde ijlde. Maar in welk een toestand! De +haren verward, zonder hoed, loopende, loopende zóo hard als men nog +nooit iemand had zien loopen; hij wierp de voorbijgangers omver en +vloog als een haas over de steenen. + +Binnen drie minuten was hij weer in Saville-Row teruggekeerd, en viel +buiten adem in de kamer van Fogg. Hij kon niet spreken. + +"Wat is er?" vroeg Fogg. + +"Mijn meester," stamelde Passepartout, "huwelijk ... onmogelijk" + +"Onmogelijk?" + +"Onmogelijk, voor morgen." + +"Waarom?" + +"Want morgen ... zondag!" + +"Maandag," antwoordde Fogg. + +"Neen ... vandaag zaterdag." + +"Zaterdag? Onmogelijk!" + +"Ja, ja, ja!" riep Passepartout. "Gij hebt u een dag vergist. Wij zijn +vier en twintig uren te vroeg aangekomen, maar gij hebt nog maar tien +minuten tijd." + +Passepartout had zijn meester ondertusschen bij zijn kraag gegrepen +en trok hem met onwederstaanbare kracht voort. + +Fogg, zóo voortgesleept, zonder den tijd te hebben een oogenblik na +te denken, verliet zijn kamer en zijn huis en sprong in een rijtuig +met Passepartout, beloofde honderd pond aan den koetsier en na twee +honden overreden en twee rijtuigen omvergeworpen te hebben, kwamen +zij aan de Reform-club. + +De klok wees kwart voor negenen, toen hij in de zaal trad. + +Phileas Fogg had zijn reis om de wereld in tachtig dagen volbracht. + +Phileas Fogg had zijne weddenschap van twintig duizend pond gewonnen. + +Maar hoe had een man, die zoo stipt en nauwkeurig was, zich een dag +kunnen vergissen? Hoe had hij kunnen gelooven dat het zaterdagavond +den 21sten December was, toen hij te Londen kwam, terwijl het pas +vrijdag 20 December was--alzoo eerst negen en zeventig dagen na zijn +vertrek uit Londen. + +De reden van deze dwaling is zeer eenvoudig. + +Phileas Fogg had, zonder het te weten, een dag op zijne reis gewonnen +door dat hij van het westen naar het oosten ging. Hij zou dien dag +integendeel verloren hebben zoo hij van het oosten naar het westen +ware gegaan. + +Daar Fogg zijn weg in een oostelijke richting volgde, trok hij de +zon tegemoet en dientengevolge werden de dagen voor hem zooveel maal +vier minuten korter, als hij graden in deze richting aflegde. Er zijn +drie honderd zestig graden op den omtrek der aarde, die drie honderd +zestig graden vermenigvuldigd met vier minuten, geven juist vier en +twintig uren--dat is te zeggen één dag, dien men alzoo zonder het weten +wint. Met andere woorden, nu Phileas Fogg oostwaarts trok, zag hij de +zon tachtig maal den meridiaan passeeren, terwijl zijne collega's, +die te Londen bleven, dit slechts negen en zeventig maal zagen. Van +daar dat het op zaterdag en niet op zondag was, zooals Fogg meende, +dat zij hem in de zaal der Reform-club wachtten. + +Dit zou het groote horloge van Passepartout, dat altijd met de +Londensche klok gelijk ging, aangewezen hebben zoo het, ter zelfder +tijd dat het de minuten en de uren aanwees ook de dagen had aangewezen. + +Phileas Fogg had dus de twintig duizend pond gewonnen. Maar daar hij +op weg ongeveer negentien duizend pond verteerd had, was het geldelijk +voordeel zeer weinig. Intusschen, zooals men weet, had deze zonderlinge +gentleman slechts gevaren en geen geld gezocht. Hij verdeelde zelfs die +duizend pond tusschen den eerlijken Passepartout en den ongelukkigen +Fix, wien het hem onmogelijk was een kwaad hart te blijven toedragen. + +Dien avond vroeg Fogg, als altijd even kalm en even flegmatiek +aan Aouda: + +"Wilt gij nog altijd met mij huwen, mevrouw?" + +"Mijnheer Fogg," antwoordde Aouda, "het is aan mij om u die vraag te +doen. Gij waart arm, nu zijt gij rijk...." + +"Met uw verlof, mevrouw, dit fortuin behoort u. Zoo gij niet aan +dit huwelijk gedacht had, zou Passepartout niet naar den eerwaarden +Samuel Wilson gegaan zijn; en zou ik niet uit mijne dwaling zijn +geholpen en...." + +"Dierbare mijnheer Fogg!..." zeide de jonge vrouw. + +"Dierbare Aouda," antwoordde Fogg. + +Men begrijpt dat de verbinding acht en veertig uren later gesloten +werd en Passepartout, prachtig en schitterend aangekleed, was getuige +bij het huwelijk der jonge dame. Had hij haar niet gered, en kwam +hem er niet alle eer van toe? + +Maar den anderen morgen bij het aanbreken van den dag, klopte +Passepartout met groot gedruisch aan de deur van zijns meesters kamer. + +De deur ging open en Fogg verscheen. + +"Wat is er, Passepartout?" + +"Wat er is, mijnheer! Zoo even verneem ik...." + +"Wat dan?" + +"Dat wij de reis om de wereld in negen en zeventig dagen konden maken." + +"Ongetwijfeld," antwoordde Fogg, wanneer wij niet over Indië waren +gegaan. Maar zoo ik de reis niet over Indië had genomen, zou ik Aouda +niet hebben gered; zij zou mijne vrouw niet wezen, en...." + +En de heer Fogg sloot bedaard zijn deur. + +Phileas Fogg had dus zijne weddenschap gewonnen. Hij had zijne reis +in tachtig dagen volbracht. Hij had om dit te doen alle middelen +van vervoer gebruikt: mailbooten, spoorwegen, rijtuigen, jachten, +koopvaardijschepen, zeilsleden en olifanten. + +De zonderlinge man had al zijn koelbloedigheid en stiptheid in deze +zaak getoond. Maar wat nu? Wat had hij er bij gewonnen? Wat had hij +van deze reis medegebracht? + +Niets, zal men zeggen. Ja toch, eene schoone vrouw, die hem--hoe +onmogelijk dit ook moge schijnen--tot den gelukkigsten man op aarde +maakte. + + + + + +INHOUD. + +I. Waarin Phileas Fogg en Passepartout elkander wederkeerig aannemen, +den een als meester, den ander als knecht + +II. Waarin Passepartout de overtuiging erlangt, dat hij eindelijk +zijn ideaal gevonden heeft + +III. Een gesprek dat Phileas Fogg duur te staan kan komen + +IV. Waarin Phileas Fogg zijn knecht Passepartout in de hoogste mate +verbaast + +V. Waarin een nieuw efect aan de Londensche beurs komt + +VI. Waarin de agent Fix een rechtmatig ongeduld aan den dag legt + +VII. Dat alweer de nutteloosheid van een paspoort in politiezaken +bewijst + +VIII. Waarin Passepartout een weinig meer spreekt dan hem misschien +wel betaamt + +IX. Waarin de Roode en Indische zee de plannen van Phileas Fogg +schijnen te begunstigen + +X. Waarin Passepartout maar al te blij is dat hij met het verlies +zijner schoenen er af komt + +XI. Waarin Phileas Fogg zich voor een ongeloofelijken prijs eene +reisgelegenheid aanschaft + +XII. Waarin Phileas Fogg en zijne metgezellen zich in de Indische +bosschen wagen, en wat er het gevolg van is + +XIII. Waarin Passepartout wederom het bewijs geeft dat de fortuin op +de hand is der stoutmoedigen + +XIV. Waarin Phileas Fogg het prachtige dal van den Ganges doortrekt, +zonder er in het minst aan te denken om dit te bezichtigen + +XV. Waarin de zak met banknoten weder met eenige duizenden ponden +sterling vermindert + +XVI. Waarin Fix het doet voorkomen niets te weten van de zaken, +waarover men hem spreekt + +XVII. Waarin verschillende zaken ter sprake komen gedurende den +overtocht van Singapore naar Hong-Kong + +XVIII. Waarin Fogg, Passepartout en Fix elk hun eigen gang gaan + +XIX. Waarin Passepartout te veel belang stelt in zijn meester, en +wat het gevolg er van was + +XX. Waarin Fix in rechtstreeksche onderhandeling treedt met Phileas +Fogg + +XXI. Waarin de gezagvoerder van de Tankadère groot gevaar loopt eene +premie van twee honderd pond te verliezen + +XXII. Waarin Pastsepartout bemerkt dat zelfs bij de tegenvoeters het +goed is eenig geld bij zich te hebben + +XXIII. Waarin de neus van Passepartout aanmerkelijk grooter wordt + +XXIV. Waarin de overtocht van de Stille Zuidzee eindelijk ten einde +wordt gebracht + +XXV. Waarin men een klein idee van San-Francisco bekomt, op een dag +dat er eene meeting plaats heeft + +XXVI. Waarin men in een expres-trein van den Stillen Zuidzee-spoorweg +eene reis maakt + +XXVII. Waarin Passepartout met een snelheid van twintig mijlen in +het uur een cursus in de geschiedenis der Mormonen volgt + +XXVIII. Waarin Passepartout er maar niet in slagen kan de taal van +het gezond verstand ingang te doen vinden + +XXIX. Waarin de verschillende ongelukken verhaald worden, die men op +een spoorweg der Vereenigde Staten ontmoeten kan + +XXX. Waarin Phileas Fogg slechts zijn plicht doet + +XXXI. Waarin de inspecteur Fix de belangen van Phileas Fogg zeer ter +harte neemt + +XXXII. Waarin Phileas Fogg een directen strijd voert tegen het noodlot + +XXXIII. Waarin Phileas Fogg toont op de hoogte van den toestand te zijn + +XXXIV. Waarin Fix tot betere gedachten komt + +XXXV. Waarin Passepartout het bevel van zijn meester zich niet tweemaal +laat geven + +XXXVI. Waarin Phileas Fogg nog eene premie op den koop toegeeft + +XXXVII. Waarin aangetoond wordt dat Phileas Fogg niets gewonnen heeft +door zijne reis om de wereld, behalve zijn geluk + + + +Oordeel der pers over JULES VERNE. + +Wie zou ooit gedacht hebben dat de fiere natuurwetenschap ooit +een huwelijk zou hebben aangegaan met de luchtige, luchtigere en +luchtigste fantazie.... der dichters? De handige fransche romancier en +geleerde, die JULES VERNE heet, heeft dit snood verraad gepleegd. Hij +legde de hand op de schatten der geographische, ethnologische, +fyzische en astronomische wetenschap van den dag en hij slaagde met +benijdenswaardige takt. + +Voor jongelieden zijn zulke boeken onbetaalbaar--de strenge Muze +der exacte wetenschappen schenkt hun in die bladzijden haren eersten +glimlach. + +Dr. JAN TEN BRINK (Zondagsblad). + + +De uitmuntende werken van JULES VERNE behooren onder de weinige, +die men onbeschroomd, ja wij durven zeggen met rechtmatigen trots, +aan het thans levend geslacht in handen kan geven. Onder al de +geschriften van onzen tijd is er niet één, dat beter beantwoordt aan +de dringende behoeften der tegenwoordige maatschappij om eindelijk +bekend te worden met de wonderen van dat wereldrond, waarop zij +geroepen is haar rol te spelen. Niet één heeft met meer recht dien +snellen en schitterenden opgang gemaakt, waarmede VERNE'S werken +reeds bij hunne eerste verschijning worden begroet. + +JULES VERNE beschikt over een reusachtige natuurphantazie, +waarvoor alle wetten verstommen, en is als de schepper van +natuurwetenschappelijke romans te beschouwen. Illustrirte Zeitung, +2 Nov. 1875. + + +...En de inhoud? Ja, die is alleraardigst, wat den vorm betreft; +gemakkelijk en vloeiend en geleidelijk. Wil men op deze wijze enkele +weinig bekende gedeelten van den aardbodem beschrijven, dan is zeker +het middel uitstekend gehanteerd, want oud en jong zal zich aan +de lectuur letterlijk vergasten, terwijl de tijd, er aan besteed, +nuttig doorgebracht is tevens. Waarlijk geen schrale lof. De Gids. + + +"JULES VERNE heeft ons aan veel wonderbaarlijks gewend! 't Zij wij +met de kinderen van kapitein GRANT liet geheel zuidelijk halfrond +doortrekken om den verloren reiziger terug te vinden, of dat wij +met hem in een luchtballon over Afrika heenzweven, of wel eindelijk +onder zijn geleide ronddolen onder de oppervlakte der zee, zoodat +de geheimen der peillooze diepte ontraadseld voor onze oogen staan, +voortdurend zullen wij den aardigen Franschman geloovig en in stomme +verbazing vergezellen De Gids. + + +De WERKEN van JULES VERNE zijn alom afzonderlijk verkrijgbaar in post +8 boekdeelen van 200 bladz. met 50 à 60 fraaie Houtgravures à f 1,50, +in linnen f 1,75. + + + + + + +Bij de Maatschappij "Elsevier" zijn van denzelfden schrijver mede +verschenen: + +De Reis naar de Maan in 28 dagen. + +De Kinderen van Kapitein Grant. Zuid-Amerika. +----, Australië. +----, Stille Zuidzee. + +20,000 Mijlen onder Zee. Oostelijk Halfrond. +----, Westelijk Halfrond. + +Vijf weken in een Luchtballon. Ontdekkingsreis in de Binnenlanden +van Afrika. + +Het geheimzinnige Eiland. De Luchtschipbreukelingen. +----, De Verlatene. + +Naar het Middelpunt der Aarde. + +Michael Strogoff. De Koerier van den Czaar. + +Het Zwarte Goud. + +Hector Servadac. De Vulkaanbewoners. +----, De terugtocht naar de aarde. + +Avonturen van drie Russen en drie Engelschen. Gevolgd door "De +Blokkadebrekers". + +Een Kapitein van 15 jaar. De Walvischjagers. +----, In Slavernij. + +De Schipbreuk van de Chancellor. + +Wonderlijke Avonturen van een Chinees. + +Eldorado en het Monsterkanon van Staalstad. Gevolgd door "Meester +Zacharias". + +Het Land der Buitenste Duisternis. De Pelterijhandel. +----, Het Drijvende eiland. + +Het Stoomhuis. De IJzeren Reus. +----, De Waanzinnige der Nerbudda. + +Reizen en Lotgevallen van Kapitein Hatteras. De Engelschen aan de +Noordpool. +----, De IJswoestijn. + +Eene Vlotreis. 800 mijlen op de Amazone. +----, Het Raadselschrift. + +Een Leerschool voor Robinsons. + +De Wonderstraal. + +Keraban de Stijfhoofdige. Een Hollander in de klem. +----, Schipbreuk en Redding. + +De Zuidster. Het land der Diamanten. + +De Archipel in Vuur en Vlam. + +De Vondeling van het Fregat Cynthia. + +Mathias Sandorf. Een Verijdelde Samenzwering. +----, De Middellandsche Zee. +----, Een Model-Volksplanting. + +Het Loterijbriefje. + +Robur de Veroveraar. + +De Strijd tusschen Noord en Zuid. Overrompeling eener Plantage. +----, De Zwarte Kreek van Texar. + +1792. Op weg naar Frankrijk. + +Twee jaar Vacantie. De mislukte Pleiziertocht. +----, Een Knapenkolonie. + +De Familie zonder Naam. Het Verraad van Simon Morgaz. +----, De Opstand van 1837. + +Een Schot in de Lucht. + +Cesar Cascabel. De schoone Zwerfster. +----, Over het ijs en door de steppen. + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of De reis om de wereld in tachtig dagen +by Jules Verne + +*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 11318 *** |