path: root/old/11307.txt

The Project Gutenberg eBook, El la Biblio, by Ludwik Lejzer Zamenhof


This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org





Title: El la Biblio

Author: Ludwik Lejzer Zamenhof

Release Date: February 26, 2004  [eBook #11307]
[File last updated on December 20, 2007]

Language: Esperanto

Character set encoding: ASCII


***START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK EL LA BIBLIO***



Produced by Distributed Proofreaders Europe, http://dp.rastko.net
Project by David Starner, Carlo Traverso and Tapio Riikonen





El la Biblio



Elektitaj cxapitroj de la
Psalmaro, Sentencoj de Salomono
kaj Predikanto
el la originalo tradukitaj de

Dro L.L. Zamenhof

3a eldono
(7a-12a miloj)

1924





La Psalmaro




PSALMO I.


1. Felicxa estas la homo, kiu ne iras laux
konsilo de malpiuloj, nek staras sur vojo de pekuloj, nek
sidas en kunsido de blasfemantoj,

2. sed li nur havas deziron por la legxo de Dio, kaj
pri Lia legxo li pensas tage kaj nokte.

3. Kaj li estos kiel arbo, plantita apud akvaj torentoj,
donanta sian frukton en sia tempo, kaj kies folio ne velkas;
kaj en cxio, kion li faras, li sukcesos.

4. Ne tiel estas la malpiuloj, sed ili estas kiel
grenventumajxo, kiun disblovas la vento.

5. Tial ne staros fortike la malpiuloj cxe la
jugxo kaj la pekuloj en societo de piuloj:

6. cxar Dio konas la vojon de piuloj, kaj la vojo de
malpiuloj pereos.



PSALMO III.


1. Psalmo de Davido, kiam li forkuris de sia filo Absalono.

2. Dio, kiel multaj estas miaj premantoj, multaj
levigxis kontraux mi!

3. Multaj diras pri mia animo: ne ekzistas por gxi
savo de Dio.--Sela [Hebrea muzika termino].

4. Sed Vi, Dio, estas sxildo por mi, mia honoro kaj
levanto de mia kapo.

5. Per mia vocxo mi vokas al Dio, kaj Li respondas al
mi de Sia sankta monto.--Sela.

6. Mi kusxigxas kaj endormigxas, kaj mi
vekigxas, cxar Dio min subtenas.

7. Mi ne timas multajn milojn da homoj, kiuj estas
cxirkaux mi.

8. Levigxu, Dio, helpu min, mia Sinjoro, cxar Vi
frapis al cxiuj miaj malamikoj la vangojn, la dentojn
de la malpiuloj Vi frakasis.

9. Cxe Dio estas la helpo; super Via popolo estas Via
beno.--Sela.




PSALMO XIX.


1. Al la hxorestro. Psalmo de Davido.

2. La cxieloj rakontas la gloron de Dio, kaj la farojn
de Liaj manoj raportas la cxiela firmajxo.

3. Tago al tago transdonas diron, kaj nokto al nokto faras
sciigon.

4. Sen parolo kaj sen vortoj; oni ne auxdas ilian
vocxon.

5. Tra la tuta mondo iras ilia ordono, kaj gxis la
fino de la universo iras iliaj vortoj; por la suno Li
arangxis tendon inter ili.

6. Kaj gxi eliras kiel fiancxo el sia baldakeno,
gxojas kiel heroo, trakuranta sian vojon.

7. Sur unu rando de la cxielo estas gxia
levigxo, kaj gxia rondiro estas gxis aliaj
randoj, kaj nenio kasxigxas antaux
gxia varmego.

8. La instruo de Dio estas perfekta, gxojigas la
animon; la atesto de Dio estas certa, gxi
sagxigas sensagxulon.

9. La ordonoj de Dio estas justaj, gxojigas la koron;
la ordondiro de Dio estas klara, faras lumon antaux la
okuloj.

10. La instruo de Dio estas pura, restas eterne; la
jugxoj de Dio estas veraj, kaj cxiuj estas
justaj.

11. Ili estas pli dezirindaj, ol oro kaj ol multe da plej
pura oro; ili estas pli dolcxaj, ol mielo kaj
cxelaraj mielgutoj.

12. Ankaux Via sklavo instruigxis per ili; kiu
ilin observas, havas grandan rekompencon.

13. Kiu scias siajn erarojn? Purigi min de eraroj
kasxitaj.

14. Ankaux de intencaj eraroj detenu Vian sklavon, ke
ili ne regu super mi. Tiam mi estos perfekta kaj pura de
granda peko.

15. Akceptu favore la vortojn el mia busxo kaj la
parolon de mia koro antaux Vi, ho Dio, mia protektanto
kaj mia savanto.




PSALMO XXIII


1. Psalmo de Davido. Dio estas mia pasxtisto, mi
mankon ne havos.

2. Sur verdaj herbejoj Li ripozigas min, apud trankvilaj
akvoj Li kondukas min.

3. Li kvietigas mian animon, Li kondukas min laux vojo
de la vero, pro Sia nomo.

4. Ecx kiam mi iros tra valo de mallumo, mi ne timos
malbonon, cxar Vi estas kun mi; Via bastono kaj
apogigxilo trankviligos min.

5. Vi kovras por mi tablon antaux miaj malamikoj; Vi
grasigis per oleo mian kapon, mia pokalo estas plenigita.

6. Nur bono kaj favoro sekvos min en la dauxro de mia
tuxta vivo, kaj mi restos en la domo de Dio multajn
jarojn.




PSALMO XXIV.


1. Psalmo de Davido. Al Dio apartenas la tero kaj
cxio, kio gxin plenigas, la mondo kaj
cxiuj gxiaj logxantoj.

2. Cxar Li apud la maroj gxin fondis kaj apud la
riveroj gxin fortikigis.

3. Kiu levigxos sur la monton de Dio, kaj kiu staros
sur Lia sankta loko?

4. Tiu, kiu havas purajn manojn kaj senmakulan koron, kiu ne
fordonis sian animon al malvero kaj ne jxuras trompe.

5. Li ricevos benon de Dio kaj bonfarojn de la Plejalta, lia
savanto.

6. Tio estas la gento de Liaj adorantoj, de la
sercxantoj de Via vizagxo, Dio de Jakobo.--Sela.

7. Levu, pordegoj*, viajn kapojn, kaj levigxu, pordoj
de la mondo, por ke eniru la regxo de gloro.

8. Kiu estas tiu regxo de gloro? Dio la forta kaj
potenca, Dio la potenculo de milito.

9. Levu, pordegoj viajn kapojn, kaj levigxu, pordoj de
la mondo, por ke eniru la regxo de gloro.

10. Kiu estas tiu regxo de gloro? Dio Cebaot, Li estas
la regxo de gloro.--Sela.




PSALMO XXVII.


1. De Davido. Dio estas mia lumo kaj mia savo; kiun mi devas
timi? Dio estas la forto de mia vivo; kiu povas min teruri?

2. Kiam alproksimigxos al mi malbonfarantoj, por
mangxi mian karnon, miaj kontrauxuloj kaj
malamikoj,--ili surpusxigxos kaj falos.

3. Se elpasxos kontraux min armeo, mia koro ne
ektimos; se levigxos kontraux min milito,
ankaux tiam mi havos fidon.

4. Nur unu aferon mi petas de Dio, nur tion mi deziras, ke
mi restu en la domo de Dio en la dauxro de mia tuta
vivo, por rigardi la cxarmon de Dio, admiri Lian
templon.

5. Cxar Li kovros min en Sia kabano en la tago de
malbono, Li kasxos min en kasxita loko de Sia
tendo, sur rokon Li levos min.

6. Kaj nun levigxos mia kapo super miajn malamikojn,
kiuj min cxirkauxas, kaj mi oferfaros en Lia
tendo oferojn de danko, mi kantos kaj gloros Dion.

7. Auxskultu, ho Dio, mian vocxon, kiam mi
vokas, korfavoru min kaj respondu al mi.

8. De Vi diras al mi mia koro: sercxu mian
vizagxon; Vian vizagxon, ho Dio, mi
sercxas.

9. Ne kasxu Vian vizagxon antaux mi, ne
forpusxu en kolero Vian sklavon; Vi estis mia helpo,
ne forpusxu kaj ne forlasu min, Dio, mia savo.

10. Cxar mia patro kaj mia patrino min forlasis, sed
Dio min akceptis.

11. Instruu al mi, Dio, Vian vojon kaj konduku min sur
gxusta irejo, spite miajn malamikojn.

12. Ne fordonu min al la volo de miaj premantoj, cxar
starigxis kontraux mi falsaj atestantoj, plenaj
de rabemeco,

13. ke mi ne esperu vidi la bonecon de Dio en la lando de
vivantoj.

14. Esperu al Dio, tenu vin forte, forta estu via koro, kaj
esperu al Dio.




PSALMO XXXII.


1. Instruo de Davido. Felicxa estas tiu, kies krimo
estas pardonita, kies peko estas kovrita.

2. Felicxa estas la homo, al kiu Dio ne kalkulas lian
kulpon kaj en kies spirito estas nenia malvero.

3. Kiam mi silentis, senfortigxis miaj ostoj de mia
cxiutaga ploregado.

4. Cxar tage kaj nokte pezis sur mi Via mano; la
fresxecon de miaj sukoj anstatauxis sekeco de
somero.--Sela.

5. Mian pekon mi konfesis al Vi, kaj mian kulpon mi ne
kasxis; mi diris: mi konfesos miajn krimojn al Dio;
kaj Vi deprenis la kulpon de mia peko.--Sela.

6. Pro tio pregxu antaux Vi cxiu piulo en
la gxusta tempo, por ke cxe la
disversxigxo de grandaj akvoj ili lin ne atingu.

7. Vi estas mia sxirmo; kontraux sufero Vi min
gardos, per gxojoj de savo Vi min
cxirkauxos.--Sela.

8. Mi prudentigos vin kaj montros al vi la vojon, kiun vi
devas iri; kun konsiloj mi direktos sur vin mian okulon.

9. Ne estu kiel cxevalo, kiel senprudenta mulo, al
kiuj oni devas kateni la bufon per brido kaj busxpeco,
kiam ili ne iras al vi.

10. Multajn frapojn havas la malpiulo, sed kiu
fidas Dion, tiun cxirkauxas favoro.

11. Gxoju pro Dio, kaj gaju, justuloj, kaj triumfu
cxiuj, kiuj havas pian koron!




PSALMO XXXIV.


1. De Davido, kiam li sxajnigis sin freneza
antaux Abimelehx, kaj tiu lin forpelis kaj li
foriris.

2. Mi gloros Dion en cxiu tempo, cxiam
lauxdo por Li estos en mia busxo.

3. Per Dio glorigxas mia animo; la humiluloj
auxdu kaj gxoju.

4. Gloru Dion kun mi, kaj ni altigu kune Lian nomon.

5. Mi sercxis Dion, kaj Li respondis al mi, kaj de
cxiuj miaj dangxeroj Li savis min.

6. Kiuj rigardas al Li ricevas lumon, kaj ilia vizagxo
ne kovrigxos per honto.

7. Jen tiu cxi mizerulo vokis, kaj Dio auxdis,
kaj de cxiuj liaj mizeroj Li savis lin.

8. Angxelo de Dio postenas cxirkaux tiuj,
kiuj Lin timas, kaj li ilin savas.

9. Provu kaj vidu, kiel bona estas Dio; felicxa estas
la homo, kiu Lin fidas.

10. Timu Dion, Liaj sanktuloj, cxar nenio mankas al
tiuj, kiuj Lin timas.

11. Leonoj estas senhavaj kaj malsataj, sed kiuj
sercxas Dion, havas mankon en nenia bono.

12. Venu, infanoj, auxskultu min, pri timo
antaux Dio mi vin instruos.

13. Kiu ajn vi estas, homo, kiu deziras vivon kaj amas
multajn kaj bonajn tagojn,

14. gardu vian langon kontraux malbono kaj vian
busxon kontraux mensoga parolo;

15. deklinigxu de malbono kaj faru bonon, sercxu
pacon kaj cxasu gxin.

16. La okuloj de Dio estas turnitaj al la piuloj, kaj Liaj
oreloj al iliaj krioj.

17. La vizagxo de Dio estas kontraux tiuj, kiuj
faras malbonon, por ekstermi de la tero la memoron pri ili.

18. Tiuj krias, kaj Dio auxdas kaj de cxiuj
iliaj mizeroj Li ilin savas.

19. Proksima estas Dio al tiuj, kies koro estas rompita, kaj
la spirite suferantajn Li helpas.

20. Multaj estas la suferoj de piulo, sed de cxiuj Dio
lin savas.

21. Li gardas cxiujn liajn ostojn, ecx unu el
ili ne rompigxos.

22. La malbonulon mortigos la malbono, kaj la malamantoj de
piulo pereos.

23. Dio liberigas la animon de Siaj sklavoj, kaj ne pereos
cxiuj, kiuj Lin fidas.




PSALMO XXXVII.


1. De Davido. Ne incitigxu pro la malvirtuloj, ne
enviu tiujn, kiuj agas maljuste.

2. Cxar simile al herbo ili rapide dehakigxas,
kaj kiel verda vegetajxo ili forvelkas.

3. Fidu Dion kaj faru bonon; logxu sur la tero kaj
konservu honestecon.

4. Sercxu plezuron cxe Dio, kaj Li plenumos la
dezirojn de via koro.

5. Transdonu al Dio vian vojon kaj fidu Lin, kaj Li faros.

6. Kaj Li aperigos vian pravec*on kiel lumon kaj vian
justecon kiel tagmezon.

7. Silentu antaux Dio kaj esperu al Li; ne
incitigxu, kiam sukcesas homo, kiu plenumas malbonajn
intencojn.

8. Detenu vin de kolero kaj forlasu furiozon, ne
incitigxu, ke vi ne faru malbonon.

9. Cxar malbonfarantoj ekstermigxos, kaj la
esperantaj al Dio heredos la teron.

10. Ankoraux malmulte da tempo pasos, kaj la malpiulo
plu ne ekzistos,--vi rigardos lian lokon, kaj li
ne estos.

11. Kaj la humiluloj heredos la teron kaj gxuos
grandan pacon.

12. Malvirtulo malbonintencas kontraux virtulo kaj
frapas kontraux li per siaj dentoj.

13. Sed Dio ridas pri li, cxar Li vidas, ke venas lia
tago.

14. Glavon nudigas la malvirtuloj kaj strecxas sian
pafarkon, por faligi mizerulon kaj malricxulon, kaj
bucxi virtulon.

15. Ilia glavo trafos en ilian koron, kaj iliaj pafarkoj
rompigxos.

16. Pli bona estas la malmulto, kiun havas virtulo, ol la
granda havo de multaj malpiuloj.

17. Cxar la brakoj de malpiuloj rompigxas, sed
la virtulojn Dio subtenas.

18. Dio scias la tagojn de la virtuloj, kaj ilia havo restos
eterne.

19. Ili ne estos hontigitaj en tempo malbona, kaj en tagoj
de malsato ili estos sataj.

20. Sed la malvirtuloj pereos, kaj la malamikoj de Dio
malaperos kiel roso de la herbejoj, malaperos kiel fumo.

21. Malpiulo prunteprenas kaj ne pagas, sed piulo korfavoras
kaj donas.

22. Cxar Liaj benitoj heredos la teron, kaj Liaj
malbenitoj ekstermigxos.

23. De Dio fortikigxas la pasxoj de virta homo,
kaj lia vojo placxas al Li.

24. Falante, li ne estos forjxetita, cxar Dio
subtenos lian manon.

25. Mi estis juna, kaj mi maljunigxis, kaj mi ne vidis
virtulon forlasita kaj liajn infanojn petantaj panon.

26. Cxiutage li korfavoras kaj pruntedonas, kaj liaj
infanoj estos benitaj.

27. Forturnigxu de malbono kaj faru bonon, kaj vi
vivos eterne.

28. Cxar Dio amas justecon kaj ne forlasas Siajn
fidelulojn; cxiam ili estos gardataj; sed la semo de
la malpiuloj estos ekstermita.

29. La virtuloj heredos la teron kaj logxos sur
gxi eterne.

30. La busxo de virtulo parolas sagxon, kaj lia
lango diras justecon.

31. La ordonoj de lia Dio estas en lia koro, liaj
pasxoj ne sxanceligxas.

32. Subrigardas malvirtulo virtulon kaj celas mortigi lin.

33. Sed Dio ne lasos lin en liaj manoj kaj ne kondamnos lin,
kiam li estos jugxata.

34. Esperu al Dio kaj tenu vin je Lia vojo, kaj Li altigos
vin, ke vi heredu la teron; vi vidos la ekstermon de la
malvirtuloj.

35. Mi vidis malpiulon, kiu estis spitema kaj tenis sin
largxe, kiel sukplena multebrancxa arbo;

36. sed apenaux oni pasis, li jam ne ekzistis; kaj mi
sercxis lin, kaj li jam ne estis trovebla.

37. Konservu senkulpecon kaj celu veron, cxar
estontecon havas homo pacema;

38. sed la krimuloj cxiuj estos ekstermitaj, la
estonteco de la malpiuloj pereos.

39. La virtuloj havas helpon de Dio; Li estas ilia forto en
tempo de mizero.

40. Kaj Li ilin helpos kaj savos, Li savos ilin de
malbonuloj kaj helpos ilin, cxar ili fidas Lin.




PSALMO XL.


1. Al la hxorestro. Psalmo de Davido.

2. Mi esperis, mi esperis al Dio, kaj Li klinigxis al
mi kaj auxskultis mian krion.

3. Kaj Li eltiris min el la pereiga foso, el la sxlima
marcxo, kaj Li starigis sur roko mian piedon kaj
fortikigis miajn pasxojn.

4. Kaj Li metis en mian busxon novan kanton,
lauxdon al nia Dio. Multaj tion vidos kaj ektimos, kaj
ili esperos al Dio.

5. Felicxa estas la homo, kiu metis sian esperon sur
Dion kaj ne turnis sin al la fieruloj kaj al la
mensogemuloj.

6. Multon Vi faris, Eternulo, mia Dio! Viaj mirakloj kaj
pensoj estas pri ni. Neniu egalas Vin. Mi rakontos kaj
parolos, sed ili estas super cxiu kalkulo.

7. Oferojn kaj donacojn Vi ne deziras; la orelojn Vi
malfermis al mi; bruloferojn kaj pekoferojn Vi ne postulas.

8. Tiam mi diris: jen mi venas; en la libro estas skribite
pri mi.

9. Plenumi Vian volon, mia Dio mi deziras, kaj Viaj ordonoj
estas en mia koro.

10. Mi predikas justecon en granda kunveno; jen mi ne fermas
mian busxon, Dio, Vi tion scias.

11. Vian justecon mi ne kasxis en mia koro, pri Via
fideleco kaj Via helpo mi parolis, mi ne kasxis Vian
favorkorecon kaj Vian verecon antaux la granda
kunveno.

12. Vi, Dio, ne fermu Vian favorkorecon antaux mi, Via
boneco kaj Via vereco cxiam min gardu.

13. Cxar cxirkauxis min suferoj
sennombraj, atingis min miaj kulpoj, ke mi ne povas vidi;
ili estas pli multenombraj, ol la haroj sur mia kapo, kaj
mia koro min forlasis.

14. Volu, ho Dio, savi min; Dio, rapidu helpi min.

15. Estu hontigitaj kaj malhonoritaj cxiuj, kiuj volas
pereigi mian animon; retirigxu returne kaj
kovrigxu per honto miaj malbondezirantoj.

16. Teruritaj estu de sia honto tiuj, kiuj diras al mi: jen
vi havas!

17. Gaju kaj gxoju pro Vi cxiuj Viaj
sercxantoj; la amantoj de Via helpo dlru cxiam:
granda estas Dio.

18. Kaj mi estas mizera kaj malricxa; Dio pensu pri
mi. Vi estas mia helpo kaj mia savanto; mia Dio, ne
malrapidu.




PSALMO XLII.


1. Al la hxorestro. Instruo de la Korahxidoj.

2. Kiel cervo sopiras al fluanta akvo, tlel mia animo
sopiras al Vi, ho Dio.

3. Mia animo soifas Dion, la vivantan Dion; kiam mi venos
kaj aperos antaux la vizagxo de Dio?

4. Miaj larmoj larigxis mia pano tage kaj nokte,
cxar oni diras al mi cxiutage: kie estas via
Dio?

5. Elversxigxas mia animo, kiam mi rememoras,
kiel mi iradis inter granda amaso, eniradis kun gxi en
la dornon de Dio cxe lauxta kantado kaj glorado
de festanta amaso.

6. Kial vi malgxojas, mia animo, kaj
konsternigxas en mi? Esperu al Dio, cxar
ankoraux mi dankos Lin por helpo, veninta de Lia
vizagxo.

7. Mia Dio, malgxojas en mi mia animo, tial mi
rememoras pri Vi en la lando de Jordano kaj Hermono, sur la
monto Micaro.

8. Abismo resonas al abismo per la bruo de Viaj falakvoj;
cxiuj Viaj akvoj kaj ondoj pasis super mi.

9. En la tago Dio aperigas al mi Sian bonecon, kaj en la
nokto mi havas kanton al Li, pregxon al la Dio de mia
vivo.

10. Mi diras al Dio, mia roko: kial Vi min forgesis? kial mi
iradas malgaja pro la premado de mia malamiko?

11. Kvazaux trancxante miajn ostojn, mokas min
miaj malamikoj, dirante al mi cxiutage: kie estas via
Dio?

12. Kial vi malgxojas, mia animo, kial vi
konsternigxas en mi? Esperu al Dio, cxar
ankoraux mi dankos Lin, la savanton de mia
vizagxo kaj mian Dion.




PSALMO LI.


1. Al la hxorestro. Psalmo de Davido,

2. kiam venis al li la profeto Natan post lia aligxo
al Bat-Seba.

3. Korfavoru min, Dio, laux Via boneco; laux Via
granda kompatemeco elstreku miajn pekojn.

4. Lavu min tute pure de mia krimo, kaj purigu min de mia
peko.

5. Cxar miajn kulpojn mi konscias, kaj mia peko estas
cxiam antaux mi.

6. Antaux Vi sola mi pekis, kaj mi faris tion, kio
estas malbona antaux Viaj okuloj, tial Vi estas justa
en Via vorto kaj pura en Via jusxo.

7. Mi estas ja naskita en krimo, kaj en peko
gravedigxis per mi mia patrino.

8. Vi amas ja veron en la koro, kaj en kasxiteco Vi
aperigas al mi sagxon.

9. Senpekigu min per hisopo, kaj mi farigxos pura;
lavu min, kaj ml estos pli blanka ol negxo.

10. Auxdigu al mi gxojon, kaj regajigxos
la ostoj, kiujn Vi batis.

11. Kasxu Vian vizagxon de miaj pekoj kaj
cxiujn miajn krimojn elstreku.

12. Koron puran kreu al mi, Dio, kaj spiriton gxustan
novigu en mi.

13. Ne forpusxu min de Via vizagxo, kaj Vian
sanktan spiriton ne forprenu de mi.

14. Redonu al mi la gxojon de Via helpo, kaj spirito
bonfara fortikigu min.

15. Mi instruos al la krimuloj Vian vojon, kaj pekuloj
revenos al Vi.

16. Liberigu min de sango, Dio, Dio de mia savo, mia lango
kantos Vian justecon.

17. Dio, malfermu miajn lipojn, kaj mia busxo rakontos
Vian gloron.

18. Cxar Vi ne deziras oferdonon,--mi
gxin donus; brulofero ne placxas al Vi.

19. Oferdonoj al Dio estas spirito suferanta; koron
suferantan kaj humilan Vi, Dio, ne malsxatas.

20. Bonfaru al Ciono laux Via favoro, konstruu la
murojn de Jeruzalemo;

21. tiam placxos al Vi oferdonoj de pieco, brulofero
kaj plenofero; tiam oni metos sur Vian altaron junajn
bovojn.




PSALMO LXI.


1. Al la hxorestro. Por korda instrumento. De Davido.

2. Auxskultu, ho Dio, mian krion, atentu mian
pregxon.

3. De la fino de la tero mi vokas al Vi en la malgxojo
de mia koro: sur rokon tro altan por mi suprenkonduku min.

4. Cxar Vi estis mia rifugxejo, fortika turo
kontraux malamiko.

5. Lasu min logxi eterne en Via tendo, havi
rifugxon sub la kovro de Viai
flugiloj.--Sela.

6. Cxar Vi, ho Dio, auxdis miajn promesojn. Vi
donis al mi la heredon de tiuj, kiuj timas Vian nomon.

7. Aldonu tagojn al la tagoj de la regxo, ke liaj
jaroj dauxru multajn generaciojn.

8. Li restu eterne antaux Dio, boneco kaj vero
laux Via volo lin gardu.

9. Tiel mi prikantos Vian nomon eterne, plenumante miajn
promesojn cxiutage.




PSALMO XC.


1. Pregxo de Moseo, homo de Dio. Mia Sinjoro, Vi estis
por ni rifugxejo de generacio al generacio.

2. Antaux ol la montoj naskigxis kaj Vi kreis la
teron kaj la mondon, kaj de eterne gxis eterne, Vi
estas Dio.

3. Vi venigis homon al morto, kaj Vi diras: "revenu,
homidoj."

4. Cxar mil jaroj estas en Viaj okuloj kiel la
hierauxa tago, kiu pasis, kaj kiel nokta gardoparto.

5. Vi forfluigas ilin torente, ili estas kiel songxo;
matene ili renovigxas kiel herbo:

6. matene gxi floras kaj estas fresxa, vespere
gxi dehakigxas kaj sekigxas.

7. Jes, ni pereas de Via kolero, kaj de Via kolerego ni
neniigxas.

8. Vi metis niajn malbonagojn antaux Vin, nian
kasxitajxon antaux la lumon de Via
vizagxo.

9. Cxar cxiuj niaj tagoj pasis sub Via kolero,
malaperis niaj jaroj, kiel sono.

10. La dauxro de nia vivo estas sepdek jaroj kaj
cxe forteco okdek jaroj; kaj ilia tuta majesto estas
penado kaj suferado, cxar gxi forkuras rapide
kaj ni forflugas.

11. Kiu scias la forton de Via kolero, Vian terurecon kaj
Vian indignon?

12. Instruu nin kalkuli niajn tagojn, por ke ni akiru
sagxan koron.

13. Returnu Vin, ho Dio! Kiel longe? kaj kompatu Viajn
Sklavojn.

14. Satigu nin matene per Via boneco, kaj ni kantos kaj
gxojos en la dauxro de nia tuta vivo.

15. Gxojigu nin tiel longe, kiel Vi nin premis, tiom
da jaroj, kiom ni vidis mizeron.

16. Al Viaj sklavoj aperu Viaj faroj, kaj Via
beleco--al iliaj infanoj.

17. Kaj la favoro de la Sinjoro, nia Dio, estu super ni, kaj
la faron de niaj manoj fortikigu al ni kaj fortikigu la
faron de niaj manoj.




PSALMO XCI.


1. Kiu logxas sub la sxirmo de la Plejalta, tiu
ripozas en la ombro de la Plejpotenca.

2. Mi diras al Dio: "mia rifugxejo kaj mia
fortikajxo estas Dio, kiun mi fidas."

3. Cxar Li savos vin de la reto de kaptisto, de la
pereiga pesto.

4. Per Siaj plumoj Li sxirmos vin, kaj sub Liaj
flugiloj vi rifugxos; Lia fideleco estas sxildo
kaj kiraso.

5. Ne timu la teruron de nokto, nek sagon, kiu flugas tage,

6. nek peston, kiu iras en mallumo, nek epidemion, kiu
ekstermas tagmeze.

7. Cxe via flanko falos milo, kaj dekmiloj cxe
via dekstra flanko, sed vin gxi ne tusxos.

8. Vi nur rigardos per viaj okuloj, kaj vi vidos la redonon
al la malvirtuloj.

9. Cxar Vi, ho Dio, estas mia defendo. La Plejaltan vi
elektis kiel vian rifugxejon.

10. Ne trafos vin malbono, kaj frapo ne atingos vian tendon.

11. Cxar al Siaj angxeloj Li ordonis pri vi, ke
ili vin gardu sur cxiuj viaj vojoj.

12. Sur la manoj ili vin portos, por ke vi ne
falpusxigxu sur sxtono per via piedo.

13. Sur leopardon kaj vipuron vi pasxos, vi piedpremos
leonon kaj drakon.

14. Cxar li ekamis Min, tial Mi lin savos; Mi defendos
lin, cxar li konas Mian nomon.

15. Li vokos Min, kaj Mi lin auxskultos; kun li Mi
estos en mizero; Mi lin liberigos kaj honoratigos.

16. Mi satigos lin per longa vivo kaj aperigos al li Mian
helpon.




PSALMO XCVI.


1. Kantu al Dio novan kanton, kantu al Dio la tuta tero.

2. Kantu al Dio, gloru Lian nomon, proklamu de tago al tago
Lian savon.

3. Rakontu inter la popoloj Lian gloron inter cxiuj
gentoj Liajn miraklojn.

4. Cxar Dio estas granda kaj tre glorinda, Li estas
terura por cxiuj dioj.

5. Cxar cxiuj dioj de la popoloj estas idoloj,
sed Dio kreis la cxielon.

6. Gloro kaj majesto estas antaux Li, forto kaj beleco
estas en Lia sanktejo.

7. Tributu al Dio, familioj de la popoloj; tributu al Dio
gloron kaj potencon.


8. Tributu al Dio honoron de Lia nomo, alportu donacon kaj
venu en Liajn kortojn.

9. Klinigxu al Dio en sankta respekto; tremu
antaux Li la tuta tero.

10. Diru inter la popoloi: Dio regxas, kaj Li
fortikigis la mondon, ke gxi ne
sxanceligxu; Li jugxas la popolojn en
justeco.

11. Gxoju la cxielo kaj estu gaja la tero, bruu
la maro kaj cxio, kio gxin plenigas.

12. Gxoju la kampo ka] cxio, kio estas sur
gxi; tiam kantu cxiuj arboj de la arbaro.

13. antaux Dio, cxar Li venas, cxar Li
venas, por jugxi la teron; Li jugxos la mondon
kun justeco kaj la popolojn kun Sia fideleco.




PSALMO XCIX.


1. Dio regxas: tremas la popoloj; Li sidas sur
keruboj, sxanceligxas la tero.

2. Dio estas granda en Ciono, kaj Li estas alte super
cxiuj popoloj.

3. Oni gloru Vian grandan kaj timindan nomon: Li estas
sankta.

4. Kaj la forton de la regxo, kiu amas justecon, Vi
fortikigis en praveco; jugxon kaj justecon en Jakobo
Vi aransxis.

5. Altigu la Eternulon, nian Dion, kaj klinigxu
antaux la benketo de Liaj piedoj; Li estas sankta.

6. Moseo kaj Aarono estas inter Liaj pastroj, kaj Samuelo
estas inter tiuj, kiuj vokas Lian nomon; ili vokis al Dio,
kaj Li ilin auxskultis.

7. El nuba kolono Li parolis al ili; ili observis Liajn
regulojn kaj la legxon, kiun Li donis al ili.

8. Eternulo, nia Dio, Vi ilin auxskultis; Vi estis por
ili Dio pardonanta kaj vengxanto por iliaj faroj.

9. Altigu la Eternulon, nian Dion, kaj klinigxu
antaux Lia sankta monto; cxar sankta estas la
Eternulo, nia Dio.




PSALMO CIII.


1. De Davido. Benu, mia animo, Dion kaj mia tuta
internajxo Lian sanktan nomon.

2. Benu, mia animo, Dion kaj ne forgesu cxiujn Liajn
bonfarojn.

3. Li pardonas cxiujn viajn pekojn,--Li sanigas
cxiujn viajn malsanojn;

4. Li savas de la tombo vian vivon, Li kronas vin per boneco
kaj favorkoreco;

5. Li satigas per bonajxoj la tempon de via vivo, ke
via juneco renovigxas kiel cxe aglo.

6. Dio faras justecon kaj jugxon al cxiuj
prematoj.

7. Li sciigis Siajn vojojn al Moseo, Siajn farojn al la
Izraelidoj.

8. Favorkofa kaj kompatema estas Dio, longetolerema kaj tre
bona.

9. Ne eterne Li indignas, kaj ne por cxiam Li koleras.

10. Ne laux niaj pekoj Li agis kun ni, kaj ne
laux niaj krimoi Li redonis al ni.

11. Cxar kiel alte estas la cxielo super la
tero, tiel granda estas Lia boneco por tiuj, kiuj Lin timas.

12. Kiel malproksime estas la oriento de la okcidento, tiel
Li malproksimigis de ni niajn pekojn.

13. Kiel patro korfavoras filojn, tiel Dio korfavoris tiujn,
kiuj Lin timas.

14. Cxar Li scias nian esencon, Li memoras, ke ni
estas polvo.

15. La tagoj de homo estas kiel herbo; kiel floro de kampo,
tiel li floras.

16. Pasos super gxi vento, kaj gxi jam ne
ekzistas, kaj gxia loko gxin jam ne rekonas.

17. Sed la boneco de Dio dauxras eterne al tiuj, kiuj
Lin timas, kaj Lia bonfaremeco iras gxis la pranepoj,

18. kiuj observas Lian interligon kaj memoras Liajn ordonojn
por ilin plenumi.

19. Dio en la cxielo starigis Sian tronon, kaj Lia
regxeco regas cxion.

20. Benu Dion Liaj angxeloj, potencaj per sia forto,
kiuj plenumas Lian vorton, por ke oni obeu la vocxon
de Lia vorto.

21. Benu Dion cxiuj Liaj cxirkauxantoj,
Liaj servantoj, kiuj plenumas Lian volon.

22. Benu Dion cxiuj Liaj kreitajxoj en
cxiuj lokoj de Lia regado. Benu, mia animo, Dion.




PSALMO CXVI.


1. Mi gxojas, ke Dio auxdas mian vocxon,
mian petegon,

2. ke Li klinis Sian orelon al mi, kaj en miaj tagoj mi
vokos.

3. Cirkauxis min mortaj malsanoj, kaj inferaj
turmentoj min trafis; suferon kaj cxagrenon mi trovis.

4. Sed la nomon de Dio mi vokis: ho, Dio, savu mian animon.

5. Favorkora estas Dio kaj justa, kaj nia Dio estas
kompatema.

6. Dio gardas la simplanimulojn; mi estas en mizero, kaj Li
min savas.

7. Revenu, mia animo, al via trankvileco, cxar Dio
faras al vi bonon.

8. Cxar Vi savis mian animon de la morto, mian piedon
de falpusxigxo.

9. Mi irados antaux Dio en la lando de la vivo.

10. Kun kredo mi diris: mi estas tre mizera.

11. Mi diris en mia konfuzigxo: cxiu homo
mensogas.

12. Kion mi redonos al Dio por cxiuj Liaj bonfaroj al
mi?

13. Mi levos la pokalon de savo, kaj mi vokos la nomon de
Dio.

14. Miajn promesojn al Dio mi plenumos antaux Lia tuta
popolo.

15. Grandvalora en la okuloj de Dio estas la morto de Liaj
fideluloj.

16. Ho Dio, mi estas Via sklavo, mi estas Via sklavo, filo
de Via sklavino; Vi disigis miajn ligilojn.

17. Al Vi mi oferdonos dankan oferon, kaj la nomon de Dio mi
vokos.

18. Miajn promesojn al Dio mi plenumos antaux Lia tuta
popolo,

19. en la kortoj de la domo de Dio, interne de vi,
Jeruzalemo. Haleluja.




PSALMO CXXI.


1. Kanto de suprenirado. Mi levas miajn okulojn al la
montoj, de kie venas al mi helpo.

2. Mia helpo venas de Dio, kiu kreis la cxielon kaj la
teron.

3. Li ne lasos vian piedon falpusxigi; via gardanto ne
dormetas.

4. Jen ne dormetas kaj ne dormas la gardanto de Izraelo.

5. Dio estas via gardanto, Dio estas via ombro cxe via
dekstra mano.

6. En la tago la suno vin ne frapos, nek la luno en la
nokto.

7. Dio vin gardos de cxia malbono, gardos vian animon.

8. Dio gardos vian eliron kaj eniron de nun kaj eterne.




PSALMO CXXXVII.


1. Apud la riveroj de Babilono ni sidis kaj ploris,
rememorante Cionon.

2. Sur la salikoj tie ni pendigis niajn harpojn.

3. Cxar tie niaj kaptintoj postulis de ni kantojn, kaj
niaj mokantoj gxojon: "kantu al ni el la kantoj de
Ciono".

4. Kiel ni kantos la kanton de Dio sur fremda tero?

5. Se mi forgesos vin, Jeruzalemo, tiam forgesigxu mia
dekstra mano;

6. algluigxu mia lango al mia palato, se mi vin ne
memoros, se mi ne levos Jeruzalemon en la supron de miaj
gxojoj.

7. Rememorigu, ho Dio, al la filoj de Edomo la tagon de
Jeruzalemo, kiam ili diris: "detruu, detruu gxis
gxia fundamento."

8. Ho raboplena filino de Babilono! bone estos al tiu, kiu
repagos al vi por la faro, kiun vi faris al ni.

9. Bone estos al tiu, kiu prenos kaj frakasos viajn
infanetojn sur sxtono.




PSALMO CXXXIX.


1. Al la hxorestro. Psalmo de Davido. Dio, Vi min
esploras kaj min konas.

2. Vi scias, kiam mi sidas kaj kiam mi levigxas; Vi
komprenas mian penson de malproksime.

3. Kiam mi iras kaj kiam mi ripozas, Vi estas
cxirkaux mi, kaj cxiujn miajn vojojn Vi
konas.

4. Cxar ne trovigxas ankoraux vorto sur
mia lango, kaj Vi, ho Dio, cxion jam scias.

5. De malantauxe kaj de antauxe Vi
cxirkaubaris min kaj metis sur min Vian manon.

6. Mirinda estas por mi tia sciado, tro alta, mi gxin
ne povas kompreni.

7. Kien mi iros for de Via spirito, kaj kien mi kuros for de
Via vizagxo?

8. Se mi levigxos al la cxielo, Vi estas tie; se
mi kusxigxos en abismo, jen Vi tie estas.

9. Cxu mi okupos la flugilojn de la matenrugxo,
cxu mi logxigxos sur la rando de la maro,

10. ankaux tie Via mano min kondukos kaj Via dekstra
mano min tenos.

11. Se mi diros: mallumo min kasxos,--la
nokto farigxos lumo cxirkaux mi.

12. Ecx mallumo ne mallumas antaux Vi, kaj la
nokto lumas kiel tago; mallumo farigxas kiel lumo.

13. Cxar Vi kreis mian internajxon, formis min
en la ventro de mia patrino.

14. Mi gloras Vin, cxar mi estas mirinde kreita;
mirinda estas Viaj kreitajxoj, kaj mia animo tion bone
konscias.

15. Ne estis kasxitaj antaux Vi miajx
ostoj, kiam mi estis kreata en kasxiteco, kiam mi
estis formata en la profundo de la tero.

16. Mian embrion vidis Viaj okuloj, kaj en Via libro estis
enskribitaj cxiuj tagoj kreotaj, kiam ankoraux
ecx unu ne ekzistis.

17. Kiel grandvaloraj estas por mi Viaj pensoj, ho Dio, kiel
granda estas ilia nombro!


18. Se mi ilin kalkulus, ili estus pli multaj ol la sablo;
kiam mi vekigxas, mi estas ankoraux kun Vi.

19. Mortigu, ho Dio, la malvirtulon, kaj sangaviduloj
forigxu de mi!

20. Ili parolas pri Vi malice kaj Viaj malamikoj
levigxas por trompo.

21. Viajn malamantojn, ho Dio, mi ja malamas, kaj Viajn
kontrauxulojn mi abomenas.

22. Por ekstrema malamo mi ilin malamas; ili farigxis
por mi malamikoj.

23. Esploru min, Dio, kaj konu mian koron; provu min kaj
sciu miajn pensojn.

24. Kaj rigardu, cxu mi estas sur malbona vojo, kaj
gvidu min sur la vojo de eterneco.




PSALMO CXLVI.


1. Haleluja. Gloru, mia animo, Dion.

2. Mi gloros Dion en la dauxro de mia tuta vivo, mi
kantos al Li tiel longe, kiel mi estos.

3. Ne fidu eminentulojn, homidon, kiu ne povas helpi.

4. Eliras lia spirito, li reiras en sian teron, kaj en tiu
tago neniigxas cxiuj liaj intencoj.

5. Bone estas al tiu, kies helpo estas la Dio de Jakobo, kiu
esperas al la Eternulo, lia Dio,

6. kiu kreis la cxielon kaj la teron, la maron kaj
cxion, kio estas en ili, kiu gardas la veron eterne;

7. kiu faras justecon al la maljuste suferantaj, donas panon
al la malsataj. Dio liberigas la malliberulojn;

8. Dio malfermas la okulojn al la blinduloj; Dio restarigas
la kurbigitojn; Dlo amas la virtulojn;

9. Dio gardas la emmigrintojn, subtenas orfon kaj vidvinon,
sed la vojon de malvirtuloj Li pereigas.

10. Dio regxas eterne, via Dio, Ciono, por cxiuj
generacioj. Haleluja.




PSALMO CL.


1. Haleluja. Gloru Dion en Lia sanktejo, gloru Lin en la
firmajxo de Lia forto.

2. Gloru Lin laux Liaj potencaj faroj, gloru Lin
laux Lia granda majesto.

3. Gloru Lin per sonoj de trumpeto, gloru Lin per psalterio
kaj harpo.

4. Gloru Lin per timpano kaj danco, gloru Lin per kordoj kaj
fluto.

5. Gloru Lin per lauxtaj cimbaloj, gloru Lin per
bonsonaj cimbaloj.

6. Cxio spiranta gloru Dion. Haleluja.





La Sentencoj de Salomono




CXAPITRO II


1. Mia filo! se vi akceptos miajn parolojn kaj konservos
cxe vi miajn ordonojn,

2. ke via orelo atente auxskultos sagxon kaj
vian koron vi inklinigos al komprenado;

3. se vi vokos la prudenton kaj direktos vian vocxon
al la sagxo.

4. se vi sercxos gxin kiel argxenton,
sercxegos kiel trezoron:

5. tiam vi komprenos la timon antaux Dio kaj vi akiros
konadon de Dio.

6. Cxar Dio donas sxagon; el Lia busxo
venas scio kaj kompreno.

7. Li havas helpon por la vefemuloj, Li estas sxildo
por tiuj, kiuj vivas pie.

8. Li gardas la iradon de la jusxto kaj zorgas pri la
vojo de Siaj piuloj.

9. Tiam vi komprenos veremon kaj juston kaj pion kaj
cxiun bonan vojon.

10. Cxar sagxo venos en vian koron kaj scio
estos agrabla por via animo.

11. Bona konscio vin gvidos, prudento vin gardos,

12. por savi vin de la vojo de malbono, de homo, parolanta
kontrauxverajxon,

13. de tiuj, kiuj forlasas la gxustan vojon, por iri
la vojojn de mallumo,

14. kiuj gxojas, kiam ili faras malbonon, trovas
plezuron en la malordo de la malboneco,

15. kies vojoj estas malrektaj kaj la irado
deflankigxis;

16. por savi vin de fremda edzino,--de edzino ne via, kies
paroloj estas glataj,

17. kiu forlasas la amikon de sia juneco kaj forlasas la
ligon de sia Dio;

18. cxar sxia domo kondukas al morto kaj
sxiaj pasxoj al la inferuloj;

19. cxiuj kiuj eniras al sxi, ne revenas, kaj ne
reatingas plu la vojon de la vivo.

20. Ke vi iru la vojon de bonuloj kaj sekvu la
pasxosignojn de piuloj;

21. cxar la piuloj logxosx sur la tero kaj
la senpekuloj restos sur gxi;

22. sed la malpiuloj estos ekstermitaj de sur la tero kaj la
maliculoj estos malaperigitaj de tie.




CXAPITRO III.


1. Mia filo! ne forgesu mian instruon, kaj via koro konservu
miajn ordonojn.

2. Cxar ili akirigos al vi longan vivon, jarojn de
vivo kaj paco.

3. Favoro kaj vero vin ne forlasos; alligu ilin al via kolo,
skribu ilin sur la tabuletoj de via koro.

4. Kaj vi trovos favoron kaj bonan opinion cxe Dio kaj
homoj.

5. Fidu Dion per via tuta koro kaj ne fidu vian prudenton.

6. Konsciu Lin en cxiuj viaj vojoj, kaj Li
gxustigos vian iradon.

7. Ne opiniu vin sagxa, timu Dion kaj deturnu vin de
malbono.

8. Tio cxi estos saniga por via korpo kaj bona nutro
por viaj ostoj.

9. Faru honoron al Dio el via havo kaj el la
unuavenajxo de cxiuj viaj rikoltoj:

10. tiam viaj grenejoj tute plenigxos kajx viaj
vinpremejoj superbordigos junan vinon.

11. La instruon de Dio, ho mia filo, ne malsxatu, kaj
ne deturnu vin, kiam Li faras al vi punon;

12. cxar kiun Dio amas, tiun Li punas, kaj Li favoras
lin, kiel patro filon.

13. Felicxa estas la homo, kiu trovis sagxon,
kaj la homo, kiu akiris prudenton;

14. cxar estas pli bone gxin acxeti, ol
acxeti argxenton, kaj gxia
rikoltajxo estas pli bona, ol pura oro.

15. Gxi estas pli kara, ol juveloj, kaj nenio, kion vi
povus deziri, povas esti komparata kun gxi.

16. Longa vivo estas en tia dekstra mano, ricxo kaj
gloro estas en gxia maldekstra mano.

17. Gxiaj vojoj estas vojoj agrablaj, kaj cxiuj
gxiaj vojetoj estas paco.

18. Gxi estas arbo de vivo por tiuj, kiuj gxin
ekkaptis, kaj felicxaj estas tiuj, kiuj gxin
posedas.

19. Dio per sagxo fondis la teron, per prudento Li
arangxis la cxielon.

20. Per Lia cxionsciado disigxis abismoj kaj la
nuboj elversxas roson.

21. Mia filo! ili ne foriru de viaj okuloj, konservu
klarecon de la kapo kaj prudenton:

22. ili estos vivo por via animo kaj ornamo por via kolo.

23. Tiam vi iros sendangxere vian vojon kaj via piedo
ne pusxigxos.

24. Kiam vi kusxigxos dormi, vi ne timos, kaj
kiam vi kusxos, via dormo estos agrabla.

25. Vi ne timos subitan teruron, nek pereigon, kiu povus
veni de malbonuloj.

26. Cxar Dio estos via helpo kaj gardos vian piedon
kontraux reto.

27. Ne rifuzu bonon al la bezonantoj, se via mano havas la
forton por fari.

28. Ne diru al via proksimulo: "iru kaj revenu, kaj
morgaux mi donos", se vi havas cxe vi.

29. Ne pripensu malbonon kontraux via proksimulo, kiam
li kun konfido logxas cxe vi.

30. Ne malpacu kun iu senkauxze, se li ne faris al vi
malbonon.

31. Ne penu imiti fabemulon kaj elektu neniun el liaj vojoj;

32. cxar la devojigxantojn Dio abomenas kaj Sian
intencon Li malkasxas al la piuloj.

33. Malbeno de Dio estas en la domo de malbonulo, kaj la
logxejon de piuloj Li benas.

34. La mokantojn Li mokas, kaj al la humiluloj Li donas
favoron.

35. Honoron heredas sagxuloj, sed malsagxulojn
forportos malhonoro.




CXAPITRO XXIV.


1. Ne sekvu malbonajn homojn kaj ne deziru esti kun ili.

2. Cxar ilia koro pensas pri perfortajxo kaj
ilia busxo parolas malbonajxon.

3. Per sagxo koristruigxas domo, kaj per
prudento gxi fortikigxas.

4. Kaj per sciado la cxambroj plenigxas per
cxia hava grandvalora kaj agrabla.

5. Homo sagxa havas forton, kaj homo prudenta estas
potenca.

6. Kun pripenso faru militon, kaj venko venas per multe da
konsiligxo.

7. Tro alta estas la sagxo por malsagxulo;
cxe la pordego li ne malfermos sian busxon.

8. Kiu intencas fari malbonon, tiun oni nomas maliculo.

9. Malico de malsageco estas peko, kaj blasfemanto estas
abomenajxo por homo.

10. Se vi montrigxis malforta en tago de mizero, via
forto estas malgranda.

11. Savu tiujn, kiujn oni prenis por mortigi, kaj ne
fortirigxu de tiuj, kiuj estas kondamnitaj al morto.

12. Se vi diras, "ni tion ne sciis",--la
esploranto de koroj ja komprenas kaj la gardanto de via
animo ja scias, kaj Li redonas al homo laux liaj
faroj.

13. Mangxu, mia filo, mielon, cxar gxi
estas bona, kaj fresxa mielo esxtas dolcxa
por via gorgxo;

14. tia estas por via animo la sciado de sagxo, se vi
gxin trovis, kaj ekzistas esxtonteco, kaj via
espero ne pereos.

15. Ne insidu, malvirtulo, kontraux la domo de
virtulo, ne ataku lian ripozejon;

16. cxar sep fojojn virtulo falos kaj tamen
levigxos, sed malvirtuloj implikigxas en la
malfelicxo.

17. Kiam falas via malamiko, ne gxoju, kaj cxe
lia malfelicxo via koro ne plezurigxu;

18. cxar eble Dio vidos, kaj tio ne placxos al
Li, kaj Li returnos de li Sian koleron.

19. Ne koleru kontraux malbonfarantoj kaj ne enviu la
malvirtulojn.

20. Cxar la malbonulo ne havos estontecon, la lumilo
de malvirtuloj estingigxos.

21. Timu, mia filo, Dion kaj la regxon, kun ribeluloj
ne komunikigxu.

22. Cxar subite venos ilia pereo, kaj kiu scias, kiam
venos la puno de ambaux?

23. Ankaux cxi tio estas vortoj de
sagxuloj: konsideri personojn cxe jugxado
estas ne bone.

24. Kiu diras al malvirtulo "vi estas virtulo", tiun
malbenos popoloj, tiun malamos gentoj.

25. Sed kiuj faras riprocxojn, tiuj placxas, kaj
sur ilin venos bona beno.

26. Kiu respondas gxustajn vortojn, tiu kisas per la
lipoj.

27. Plenumu vian laboron ekstere, pretigu cxion sur
via kampo, kaj poste arangxu vian domon.

28. Ne atestu sen kauxzo kontraux via
proksimulo, cxar vi trompus per vla busxo.

29. Ne diru: "Kiel li agis kontraux mi, tiel mi agos
kontraux li: mi redonos al la homo laux lia
faro."

30. Mi pasis tra kampo de homo maldiligenta kaj tra
vinbergxardeno de sensagxulo;

31. kaj jen cxie elkreskis urtiko, cxio estas
kovrita de dornoj, kaj la sxtona muro estas detruita.

32. Kaj kiam mi vidis, mi prenis gxin en mian koron,
mi rigardis kaj ricevis instruon;

33. Ne longe vi dormos, ne longe vi dormetos, ne longe viaj
manoj restos kunmetitaj por kusxado;

34. kaj venos via malricxeco kiel migranto, kaj via
senhaveco kiel viro armita.




La Predikanto




CXAPITRO I


Vortoj de la Predikanto, filo de Davido, regxo en
Jeruzalemo. Vantajxo de vantajxoj, diris, la
Predikanto, vantajxo de vantajxoj, cxio
estas vantajxo. Kian profiton havas la homo de
cxiuj siaj laboroj, kiujn li laboras sub la suno?
Generacio foriras kaj generacio venas, kaj la tero restas
eterne. Levigxas la suno kaj subiras la suno, kaj al
sia loko gxi rapidas, kaj tie gxi
levigxas. Iras al sudo kaj reiras al nordo,
turnigxas, turnigxas en sia irado la vento, kaj
al siaj rondoj revenas la vento. Cxiuj riveroj iras al
la maro, sed la maro ne plenigxas; al la loko, al kiu
la riveroj alfluas, ili alfluas cxiam denove.
Cxiuj vortoj estas malfortaj, ne povas homo
cxion eldiri; ne satigxas la okulo de vidado kaj
ne plenigxas la orelo de auxdado. Kio estis, tio
estos, kaj kio estis farata, tio estos farata, kaj ekzistas
nenio nova sub la suno. Ekzistas io, pri kio oni diras:
"Vidu, tio cxi estas nova"; sed gxi estis jam en
la eterna tempo, kiu estis antaux ni. Ne restis memoro
pri la antauxuloj; kaj ankaux pri la posteuloj,
kiuj estos, ne restos memoro cxe tiuj, kiuj estos
poste. Mi, Predlkanto, estis regxo super Izraelo en
Jeruzalemo. Kaj mi decidis en mia koro esplori kaj ekzameni
per la sagxo cxion, kio farigxas sub la
cxielo: tiun cxi malfacilan okupon Dio donis al
la homidoj, por ke ili sin turmentu per gxi. Mi vidis
cxiujn aferojn, kiuj farigxas sub la suno, kaj
jen, cxio estas vantajxo kaj arangxoj
ventaj. Kurbigitan oni ne povas rerektigi, kaj mankantan oni
ne povas kalkuli. Mi parolis kun mia koro tiele: jen mi
kreskigis kaj multigis en mi sciencon pli ol cxiuj,
kiuj estis antaux mi en Jeruzalemo, kaj mia koro
penetris multon da sagxo kaj scio. Sed kiam mi
dedicxis mian koron, por ekkoni la sagxecon kaj
ekkoni la malsagxecon kaj sensencecon, mi eksciis, ke
ankaux tio cxi estas entrepreno
venta. Cxar cxe multe da sagxeco estas
multe da koleremeco, kaj, kiu plimultigas siajn sciojn,
plimultigas siajn dolorojn.




CXAPITRO IV.


Kaj mi returnigxis kaj mi vidis cxiujn premojn,
kiuj estas farataj sub la suno: kaj jen estas larmoj de
prematoj, kaj ne ekzistas por ili konsolanto; kaj perforteco
de la mano de iliaj premantoj, kaj ne ekzistas por li
konsolanto. Kaj mi trovis, ke la mortintoj, kiuj jam
antaux longe mortis, estas pli felicxaj ol la
vivantoj, kiuj vivas gxis nun. Kaj pli felicxa
ol ili ambaux estas tiu, kiu gxis nun ne
ekzistis, kiu ne vidis la malbonajn farojn, kiuj estas
farataj sub la suno. Mi vidis ankaux, ke cxiu
laboro kaj cxiu akurateco en la faroj estas nur
konkurado de unu kontraux alia, kaj ankaux tio
cxi estas vantajxo kaj
ventajxo. Malsagxulo kunmetas siajn manojn kaj
formangxas sian korpon. Pli bone estas plenmano da
trankvilanimeco, ol ambauxmano da penado kaj
ventajxo. Kaj denove mi vidis vantajxon sub la
suno: jen estas solulo kaj neniun alian li havas, nek filon
nek fraton li havas; kaj tamen ne havas finon lia laborado,
kaj lia okulo ne povas satigxi de ricxeco; por
kiu do mi laboras kaj senigas mian animon de gxuado?
Tio cxi ankaux estas vantajxo kaj malbona
afero. Pli bone estas al du ol al unu, cxar ili havas
bonan rekompencon por sia laborado. Cxar se ili
falos, unu levos la alian; sed ve al unu, se li falos, kaj
se ne estas alia, kiu lin levus. Ankaux se du
kusxigxas, estas al ili varme, sed unu kiel li
varmigxos? Kaj se iu montros sin pli forta
kontraux unu, tiam ambaux staros kontraux
li; ecx fadeno triopigita ne baldaux
dissxirigxos. Pli bona estas knabo
malricxa sed sagxa, ol regxo maljuna sed
malsagxa, kiu jam ne povas akiri scion. Iu el
malliberejo eliris kaj farigxis regxo, alia por
regxeco naskigxis kajtamen estas
malricxa. Mi vidis, ke cxiu vivanto iras sub la
suno kun infano: gxi estas la alia, kiu okupos lian
lokon. Senfina estas la popolo, kiu estis antaux ili,
kaj ankaux la posteuloj ne gxojos pri li;
ankaux tio cxi estas vantajxo kaj
ventajxo. Gardu vian piedon, kiam vi iros en domon de
Dio, kaj estu preta pli por auxskultado, ol por
oferdonado de malsagxuloj; cxar ili ne scias, ke
ili agas malbone.




CXAPITRO V.


Ne rapidu kun via busxorkaj via koro ne rapidu
elparoli vorton antaux Dlo, cxar Dio estas en la
cxielo, kaj vi estas sur la tero; tial malmultaj estu
viaj vortoj. Cxar la songxo prezentigxas
per multe da agado, kaj parolo de malsagxulo konsistas
el multe da vortoj. Kiam vi faros promeson al Dio, ne
prokrastu gxin plenumi, cxar malagrablaj estas
malsatuloj; kion vi promesis, tion plenumu. Pli bone estas,
ke vl ne faru promeson, ol fari promeson kaj ne plenumi. Ne
permesu al via busxo pekigi vian korpon, kaj ne diru
al la sendito de Dio, ke gxi estas eraro; kial fari,
ke Dio kolerux pro via parolo, kaj ke Li detruu la
faron de viaj manoj? Cxe multo da songxoj kaj
vantajxoj estas ankaux multe da vortoj; sed vi
timu Dion. Se premadon de malricxulo kaj rompadon de
justeco kaj honesteco vi vidas en lando, ne miru, cxar
pli alta kontrolas pli altan kaj plej altai ilin
kontrolas. Kaj superecon en cxio havas tiu lando, en
kiu la regxo servas al la tero. Kiu amas
argxenton, tiu ne satigxos per argxento,
kaj kiu amas ricxecon, al tiu gxi ne donos
utilon; ankaux tio cxi estas vantajxo. Ju
pli estas da havo, des pli multaj estas gxiaj
konsumantoj; kaj kian profiton havas gxia mastro krom
vidi gxin per siaj okuloj? Dolcxa estas la dormo
de laboranto, cxu li mangxas malmulte aux
multe; sed trosateco ne lasas la ricxulon
dormi. Turmentan malbonon mi vidis sub la suno:
ricxecon konservatan por la malutilo de gxia
propra mastro. Kaj pereas tiu cxi ricxeco en
malfavoraj cirkonstancoj; naskigxas filo, kaj li
nenion havas en la mano. Kiel li eliris el la ventro de sia
patrino, tiel nuda li foriras, kiel li venis, kaj nenion li
elportas el sia laboro, kion li povus porti en la mano. Kaj
tio cxi estas turmenta doloro, ke kiel li venis, tiel
li foriras; kian do profiton li havas de tio, ke li laboras
por la vento? Kaj cxiujn siajn tagojn li konsumis en
mallumo, en multe da ekscitigxo, en malsano kaj
malagrablajxoj! Jen, kion mi vidis bonan, ke estas
bele mangxi kaj trinki kaj gxui plezurojn de
Cxiuj siaj laboroj, kiujn homo laboras sub la suno en
la malmultaj tagoj de sia vivo, kiujn donis al li Dio;
cxar tio estas lia apartenajxo. Kaj se al iu
homo Dio donis ricxecon kaj havon kaj donis al li la
povon konsumi ilin kaj preni sian parton kaj gxui
plezuron de siaj laboroj,--tio cxi estas
dono de Dio. Cxar ne longe li memoros la tagojn de sia
vivo, Dio donas al li gxojon de lia koro.




CXAPITRO XII.


Kaj memoru vian Kreinton en la tagoj de via juneco, dum ne
venis ankoraux la tagoj de malbono kaj ne venis la
jaroj, pri kiuj vi diros: "mi ne havas plezuron de ili"; dum
ne mallumigxis la suno, la lumo, la luno kaj la
steloj, kaj ne revenis nuboj post la pluvo. Kiam ektremos
la gardantoj de la domo kaj malfortigxos la
militantoj, kaj cxesos mueli la muelantoj, cxar
estos malmulte da ili, kaj senvidigxos la rigardantoj
tra la fenestroj; kaj fermitaj estos la pordoj al la strato,
kiam eksilentos la sonado de la muelsxtono; kaj homo
levigxados laux la krio de birdo, kaj
mallauxtigxos la sonoj de kantoj: kaj
altajxojn ili ektimos, kaj sur la vojo aperos teruroj,
kaj ekfloros la migdalarbo kaj pezigxos la grilo, kaj
malaperos deziro: tiam homo foriros en sian eternan domon,
kaj sur la strato marsxos plorantoj; gxis
dissxirigxos la argxenta cxeneto,
rompigxos la ora lampeto, rompigxos la
krucxo cxe la fonto kaj falos la rado en la
puton. Kaj la polvo refarigxos tero, kiel gxi
estis, kaj la spirito reiros al Dio, kiu gxin
donis. Vanto de vantajxojx diris la Predikanto,
cxio estas vantajxo. Krom tio, ke la Predikanto
estis sagxulo, li ankoraux instruis scion al la
popolo; li cxion pesis, esploris kaj verkis multe da
sentencoj. Penis la Predikanto trovi agrablajn parolojn,
kaj li skribis. gxuste vortojn de vero. La paroloj de
sagxuloj estas kiel akraj pintoj, kaj kiel enbatitaj
najloj estas la vortoj de publikaj parolistoj; ili estas
donitaj de unu pasxtisto. Kaj krom tio, mia filo,
akceptu mian instruon, ke se oni volus verki multajn
librojn, ne estus fino, kaj multe legi lacigas la korpon. Ni
auxskultu la finon de cxio: timu Dion kaj
plenumu Liajn ordonojn, cxar tio cxi estas
cxio por la homo. Cxar cxiun faron Dio
venigos al jugxo, ecx cxion
kasxitan, cxu gxi estas bona aux
malbona.



***END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK EL LA BIBLIO***


******* This file should be named 11307.txt or 11307.zip *******


This and all associated files of various formats will be found in:
https://www.gutenberg.org/1/1/3/0/11307


Updated editions will replace the previous one--the old editions
will be renamed.

Creating the works from public domain print editions means that no
one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
(and you!) can copy and distribute it in the United States without
permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
such as creation of derivative works, reports, performances and
research.  They may be modified and printed and given away--you may do
practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
subject to the trademark license, especially commercial
redistribution.



*** START: FULL LICENSE ***

THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK

To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
distribution of electronic works, by using or distributing this work
(or any other work associated in any way with the phrase "Project
Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
Gutenberg-tm License (available with this file or online at
https://gutenberg.org/license).


Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
electronic works

1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
and accept all the terms of this license and intellectual property
(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.

1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
used on or associated in any way with an electronic work by people who
agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
even without complying with the full terms of this agreement.  See
paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
works.  See paragraph 1.E below.

1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
collection are in the public domain in the United States.  If an
individual work is in the public domain in the United States and you are
located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
keeping this work in the same format with its attached full Project
Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.

1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
a constant state of change.  If you are outside the United States, check
the laws of your country in addition to the terms of this agreement
before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
creating derivative works based on this work or any other Project
Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
the copyright status of any work in any country outside the United
States.

1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:

1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
copied or distributed:

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org

1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
and distributed to anyone in the United States without paying any fees
or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
1.E.9.

1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
with the permission of the copyright holder, your use and distribution
must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
permission of the copyright holder found at the beginning of this work.

1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
License terms from this work, or any files containing a part of this
work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.

1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
electronic work, or any part of this electronic work, without
prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
active links or immediate access to the full terms of the Project
Gutenberg-tm License.

1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
License as specified in paragraph 1.E.1.

1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.

1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
that

- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
     must be paid within 60 days following each date on which you
     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
     address specified in Section 4, "Information about donations to
     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."

- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
     License.  You must require such a user to return or
     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
     and discontinue all use of and all access to other copies of
     Project Gutenberg-tm works.

- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
     of receipt of the work.

- You comply with all other terms of this agreement for free
     distribution of Project Gutenberg-tm works.

1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
electronic work or group of works on different terms than are set
forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
Foundation as set forth in Section 3 below.

1.F.

1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
works, and the medium on which they may be stored, may contain
"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
your equipment.

1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
liability to you for damages, costs and expenses, including legal
fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
DAMAGE.

1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
written explanation to the person you received the work from.  If you
received the work on a physical medium, you must return the medium with
your written explanation.  The person or entity that provided you with
the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
refund.  If you received the work electronically, the person or entity
providing it to you may choose to give you a second opportunity to
receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
is also defective, you may demand a refund in writing without further
opportunities to fix the problem.

1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS,' WITH NO OTHER
WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.

1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
provision of this agreement shall not void the remaining provisions.

1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
with this agreement, and any volunteers associated with the production,
promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
that arise directly or indirectly from any of the following which you do
or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.


Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm

Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
electronic works in formats readable by the widest variety of computers
including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
people in all walks of life.

Volunteers and financial support to provide volunteers with the
assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.


Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
Foundation

The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
permitted by U.S. federal laws and your state's laws.

The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
throughout numerous locations.  Its business office is located at
809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
information can be found at the Foundation's web site and official
page at https://pglaf.org

For additional contact information:
     Dr. Gregory B. Newby
     Chief Executive and Director
     gbnewby@pglaf.org

Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation

Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
spread public support and donations to carry out its mission of
increasing the number of public domain and licensed works that can be
freely distributed in machine readable form accessible by the widest
array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
status with the IRS.

The Foundation is committed to complying with the laws regulating
charities and charitable donations in all 50 states of the United
States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
with these requirements.  We do not solicit donations in locations
where we have not received written confirmation of compliance.  To
SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
particular state visit https://pglaf.org

While we cannot and do not solicit contributions from states where we
have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
against accepting unsolicited donations from donors in such states who
approach us with offers to donate.

International donations are gratefully accepted, but we cannot make
any statements concerning tax treatment of donations received from
outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.

Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
ways including including checks, online payments and credit card
donations.  To donate, please visit: https://pglaf.org/donate


Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
works.

Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
concept of a library of electronic works that could be freely shared
with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.

Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
keep eBooks in compliance with any particular paper edition.

Each eBook is in a subdirectory of the same number as the eBook's
eBook number, often in several formats including plain vanilla ASCII,
compressed (zipped), HTML and others.

Corrected EDITIONS of our eBooks replace the old file and take over
the old filename and etext number.  The replaced older file is renamed.
VERSIONS based on separate sources are treated as new eBooks receiving
new filenames and etext numbers.

Most people start at our Web site which has the main PG search facility:

https://www.gutenberg.org

This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.

EBooks posted prior to November 2003, with eBook numbers BELOW #10000,
are filed in directories based on their release date.  If you want to
download any of these eBooks directly, rather than using the regular
search system you may utilize the following addresses and just
download by the etext year.

http://www.ibiblio.org/gutenberg/etext06

    (Or /etext 05, 04, 03, 02, 01, 00, 99,
     98, 97, 96, 95, 94, 93, 92, 92, 91 or 90)

EBooks posted since November 2003, with etext numbers OVER #10000, are
filed in a different way.  The year of a release date is no longer part
of the directory path.  The path is based on the etext number (which is
identical to the filename).  The path to the file is made up of single
digits corresponding to all but the last digit in the filename.  For
example an eBook of filename 10234 would be found at:

https://www.gutenberg.org/1/0/2/3/10234

or filename 24689 would be found at:
https://www.gutenberg.org/2/4/6/8/24689

An alternative method of locating eBooks:
https://www.gutenberg.org/GUTINDEX.ALL

*** END: FULL LICENSE ***