initial commit of ebook 10349HEAD main

author: Roger Frank <rfrank@pglaf.org> 2025-10-15 04:34:23 -0700
committer: Roger Frank <rfrank@pglaf.org> 2025-10-15 04:34:23 -0700
commit: aa95c94f2086a48a8c4b921763b142440b0e5ea0 (patch)
tree: 8075f4aaf25d252bd1856d58ed77f600c5ed6152 /10349-h
63 files changed, 10964 insertions, 0 deletions
diff --git a/10349-h/10349-h.htm b/10349-h/10349-h.htm
new file mode 100644
index 0000000..3f3b3cf
--- /dev/null
+++ b/10349-h/10349-h.htm
@@ -0,0 +1,10964 @@
+<!DOCTYPE HTML>
+<!-- This HTML file has been automatically generated from an XML source on 2024-02-12T16:17:23Z using SAXON HE 9.9.1.8 . -->
+<html lang="nl">
+<head>
+<title>Naar het middelpunt der Aarde</title>
+<meta charset="utf-8">
+<meta name="generator" content="tei2html.xsl, see https://github.com/jhellingman/tei2html">
+<meta name="author" content="Jules Verne (1828–1905)">
+<link rel="coverpage" href="images/cover.jpg">
+<link rel="icon" href="images/cover.jpg" type="image/x-cover">
+<link rel="schema.DC" href="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
+<meta name="DC.Title" content="Naar het middelpunt der Aarde">
+<meta name="DC.Creator" content="Jules Verne (1828–1905)">
+<meta name="DC.Date" content="2003-12-01">
+<meta name="DC.Language" content="nl-1900">
+<meta name="DC.Format" content="text/html">
+<meta name="DC.Publisher" content="Project Gutenberg">
+<meta name="DC.Rights" content="Dit boek is vrij van auteursrechten in de Verenigde Staten. Als u ergens anders woont, raadpleeg dan alstublieft de wetgeving in uw land voordat u dit boek downloadt.">
+<meta name="DC.Identifier" content="https://www.gutenberg.org/ebooks/10349">
+<style> /* <![CDATA[ */
+html {
+line-height: 1.3;
+}
+body {
+margin: 0;
+}
+main {
+display: block;
+}
+h1 {
+font-size: 2em;
+margin: 0.67em 0;
+}
+hr {
+height: 0;
+overflow: visible;
+}
+pre {
+font-family: monospace;
+font-size: 1em;
+}
+a {
+background-color: transparent;
+}
+abbr[title] {
+border-bottom: none;
+text-decoration: underline dotted;
+}
+b, strong {
+font-weight: bolder;
+}
+code, kbd, samp {
+font-family: monospace;
+font-size: 1em;
+}
+small {
+font-size: 80%;
+}
+sub, sup {
+font-size: 67%;
+line-height: 0;
+position: relative;
+vertical-align: baseline;
+}
+sub {
+bottom: -0.25em;
+}
+sup {
+top: -0.5em;
+}
+img {
+border-style: none;
+}
+body {
+font-family: serif;
+font-size: 100%;
+text-align: left;
+margin-top: 2.4em;
+}
+div.front, div.body {
+margin-bottom: 7.2em;
+}
+div.back {
+margin-bottom: 2.4em;
+}
+.div0 {
+margin-top: 7.2em;
+margin-bottom: 7.2em;
+}
+.div1 {
+margin-top: 5.6em;
+margin-bottom: 5.6em;
+}
+.div2 {
+margin-top: 4.8em;
+margin-bottom: 4.8em;
+}
+.div3 {
+margin-top: 3.6em;
+margin-bottom: 3.6em;
+}
+.div4 {
+margin-top: 2.4em;
+margin-bottom: 2.4em;
+}
+.div5, .div6, .div7 {
+margin-top: 1.44em;
+margin-bottom: 1.44em;
+}
+.div0:last-child, .div1:last-child, .div2:last-child, .div3:last-child,
+.div4:last-child, .div5:last-child, .div6:last-child, .div7:last-child {
+margin-bottom: 0;
+}
+blockquote div.front, blockquote div.body, blockquote div.back {
+margin-top: 0;
+margin-bottom: 0;
+}
+.divBody .div1:first-child, .divBody .div2:first-child, .divBody .div3:first-child, .divBody .div4:first-child,
+.divBody .div5:first-child, .divBody .div6:first-child, .divBody .div7:first-child {
+margin-top: 0;
+}
+h1, h2, h3, h4, h5, h6, .h1, .h2, .h3, .h4, .h5, .h6 {
+clear: both;
+font-style: normal;
+text-transform: none;
+}
+h3, .h3 {
+font-size: 1.2em;
+}
+h3.label {
+font-size: 1em;
+margin-bottom: 0;
+}
+h4, .h4 {
+font-size: 1em;
+}
+.alignleft {
+text-align: left;
+}
+.alignright {
+text-align: right;
+}
+.alignblock {
+text-align: justify;
+}
+p.tb, hr.tb, .par.tb {
+margin: 1.6em auto;
+text-align: center;
+}
+p.argument, p.note, p.tocArgument, .par.argument, .par.note, .par.tocArgument {
+font-size: 0.9em;
+text-indent: 0;
+}
+p.argument, p.tocArgument, .par.argument, .par.tocArgument {
+margin: 1.58em 10%;
+}
+.opener, .address {
+margin-top: 1.6em;
+margin-bottom: 1.6em;
+}
+.addrline {
+margin-top: 0;
+margin-bottom: 0;
+}
+.dateline {
+margin-top: 1.6em;
+margin-bottom: 1.6em;
+text-align: right;
+}
+.salute {
+margin-top: 1.6em;
+margin-left: 3.58em;
+text-indent: -2em;
+}
+.signed {
+margin-top: 1.6em;
+margin-left: 3.58em;
+text-indent: -2em;
+}
+.epigraph {
+font-size: 0.9em;
+width: 60%;
+margin-left: auto;
+}
+.epigraph span.bibl {
+display: block;
+text-align: right;
+}
+.trailer {
+clear: both;
+margin-top: 3.6em;
+}
+span.abbr, abbr {
+white-space: nowrap;
+}
+span.parNum {
+font-weight: bold;
+}
+span.corr, span.gap {
+border-bottom: 1px dotted red;
+}
+span.num, span.trans {
+border-bottom: 1px dotted gray;
+}
+span.measure {
+border-bottom: 1px dotted green;
+}
+.ex {
+letter-spacing: 0.2em;
+}
+.sc {
+font-variant: small-caps;
+}
+.asc {
+font-variant: small-caps;
+text-transform: lowercase;
+}
+.uc {
+text-transform: uppercase;
+}
+.tt {
+font-family: monospace;
+}
+.underline {
+text-decoration: underline;
+}
+.overline, .overtilde {
+text-decoration: overline;
+}
+.rm {
+font-style: normal;
+}
+.red {
+color: red;
+}
+hr {
+clear: both;
+border: none;
+border-bottom: 1px solid black;
+width: 45%;
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+margin-top: 1em;
+text-align: center;
+}
+hr.dotted {
+border-bottom: 2px dotted black;
+}
+hr.dashed {
+border-bottom: 2px dashed black;
+}
+.aligncenter {
+text-align: center;
+}
+h1, h2, .h1, .h2 {
+font-size: 1.44em;
+line-height: 1.5;
+}
+h1.label, h2.label {
+font-size: 1.2em;
+margin-bottom: 0;
+}
+h5, h6 {
+font-size: 1em;
+font-style: italic;
+}
+p, .par {
+text-indent: 0;
+}
+p.firstlinecaps:first-line, .par.firstlinecaps:first-line {
+text-transform: uppercase;
+}
+.hangq {
+text-indent: -0.32em;
+}
+.hangqq {
+text-indent: -0.42em;
+}
+.hangqqq {
+text-indent: -0.84em;
+}
+p.dropcap:first-letter, .par.dropcap:first-letter {
+float: left;
+clear: left;
+margin: 0 0.05em 0 0;
+padding: 0;
+line-height: 0.8;
+font-size: 420%;
+vertical-align: super;
+}
+blockquote, p.quote, div.blockquote, div.argument, .par.quote {
+font-size: 0.9em;
+margin: 1.58em 5%;
+}
+.pageNum a, a.noteRef:hover, a.pseudoNoteRef:hover, a.hidden:hover, a.hidden {
+text-decoration: none;
+}
+.advertisement, .advertisements {
+background-color: #FFFEE0;
+border: black 1px dotted;
+color: #000;
+margin: 2em 5%;
+padding: 1em;
+}
+span.accent {
+display: inline-block;
+text-align: center;
+}
+span.accent, span.accent span.top, span.accent span.base {
+line-height: 0.40em;
+}
+span.accent span.top {
+font-weight: bold;
+font-size: 5pt;
+}
+span.accent span.base {
+display: block;
+}
+.footnotes .body, .footnotes .div1 {
+padding: 0;
+}
+.fnarrow {
+color: #AAAAAA;
+font-weight: bold;
+text-decoration: none;
+}
+.fnarrow:hover, .fnreturn:hover {
+color: #660000;
+}
+.fnreturn {
+color: #AAAAAA;
+font-size: 80%;
+font-weight: bold;
+text-decoration: none;
+vertical-align: 0.25em;
+}
+a {
+text-decoration: none;
+}
+a:hover {
+text-decoration: underline;
+background-color: #e9f5ff;
+}
+a.noteRef, a.pseudoNoteRef {
+font-size: 67%;
+vertical-align: super;
+text-decoration: none;
+margin-left: 0.1em;
+}
+.externalUrl {
+font-size: small;
+font-family: monospace;
+color: gray;
+}
+.displayfootnote {
+display: none;
+}
+div.footnotes {
+font-size: 80%;
+margin-top: 1em;
+padding: 0;
+}
+hr.fnsep {
+margin-left: 0;
+margin-right: 0;
+text-align: left;
+width: 25%;
+}
+p.footnote, .par.footnote {
+margin-bottom: 0.5em;
+margin-top: 0.5em;
+}
+p.footnote .fnlabel, .par.footnote .fnlabel {
+float: left;
+margin-left: -0.1em;
+min-width: 1.0em;
+padding-right: 0.4em;
+}
+.apparatusnote {
+text-decoration: none;
+}
+.apparatusnote:target, .fndiv:target {
+background-color: #eaf3ff;
+}
+table.tocList {
+width: 100%;
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+border-width: 0;
+border-collapse: collapse;
+}
+td.tocText {
+padding-top: 2em;
+padding-bottom: 1em;
+}
+td.tocPageNum, td.tocDivNum {
+text-align: right;
+min-width: 10%;
+border-width: 0;
+white-space: nowrap;
+}
+td.tocDivNum {
+padding-left: 0;
+padding-right: 0.5em;
+vertical-align: top;
+}
+td.tocPageNum {
+padding-left: 0.5em;
+padding-right: 0;
+vertical-align: bottom;
+}
+td.tocDivTitle {
+width: auto;
+}
+p.tocPart, .par.tocPart {
+margin: 1.58em 0;
+font-variant: small-caps;
+}
+p.tocChapter, .par.tocChapter {
+margin: 1.58em 0;
+}
+p.tocSection, .par.tocSection {
+margin: 0.7em 5%;
+}
+table.tocList td {
+vertical-align: top;
+}
+table.tocList td.tocPageNum {
+vertical-align: bottom;
+}
+table.inner {
+display: inline-table;
+border-collapse: collapse;
+width: 100%;
+}
+td.itemNum {
+text-align: right;
+min-width: 5%;
+padding-right: 0.8em;
+}
+td.innerContainer {
+padding: 0;
+margin: 0;
+}
+.index {
+font-size: 80%;
+}
+.index p {
+text-indent: -1em;
+margin-left: 1em;
+}
+.indexToc {
+text-align: center;
+}
+.transcriberNote {
+background-color: #DDE;
+border: black 1px dotted;
+color: #000;
+font-family: sans-serif;
+font-size: 80%;
+margin: 2em 5%;
+padding: 1em;
+}
+.missingTarget {
+text-decoration: line-through;
+color: red;
+}
+.correctionTable {
+width: 75%;
+}
+.width20 {
+width: 20%;
+}
+.width40 {
+width: 40%;
+}
+p.smallprint, li.smallprint, .par.smallprint {
+color: #666666;
+font-size: 80%;
+}
+span.musictime {
+vertical-align: middle;
+display: inline-block;
+text-align: center;
+}
+span.musictime, span.musictime span.top, span.musictime span.bottom {
+padding: 1px 0.5px;
+font-size: xx-small;
+font-weight: bold;
+line-height: 0.7em;
+}
+span.musictime span.bottom {
+display: block;
+}
+audio {
+height: 20px;
+margin-left: 0.5em;
+margin-right: 0.5em;
+}
+ul {
+list-style-type: none;
+}
+.splitListTable {
+margin-left: 0;
+}
+.splitListTable td {
+vertical-align: top;
+}
+.numberedItem {
+text-indent: -3em;
+margin-left: 3em;
+}
+.numberedItem .itemNumber {
+float: left;
+position: relative;
+left: -3.5em;
+width: 3em;
+display: inline-block;
+text-align: right;
+}
+.itemGroupTable {
+border-collapse: collapse;
+margin-left: 0;
+}
+.itemGroupTable td {
+padding: 0;
+margin: 0;
+vertical-align: middle;
+}
+.itemGroupBrace {
+padding: 0 0.5em !important;
+}
+.titlePage {
+border: #DDDDDD 2px solid;
+margin: 3em 0 7em;
+padding: 5em 10% 6em;
+text-align: center;
+}
+.titlePage .docTitle {
+line-height: 1.7;
+margin: 2em 0;
+font-weight: bold;
+}
+.titlePage .docTitle .mainTitle {
+font-size: 1.8em;
+font-weight: inherit;
+font-variant: inherit;
+line-height: inherit;
+}
+.titlePage .docTitle .subTitle,
+.titlePage .docTitle .seriesTitle,
+.titlePage .docTitle .volumeTitle {
+font-size: 1.44em;
+font-weight: inherit;
+font-variant: inherit;
+line-height: inherit;
+}
+.titlePage .byline {
+margin: 2em 0;
+font-size: 1.2em;
+line-height: 1.5;
+}
+.titlePage .byline .docAuthor {
+font-size: 1.2em;
+font-weight: bold;
+}
+.titlePage .figure {
+margin: 2em auto;
+}
+.titlePage .docImprint {
+margin: 4em 0 0;
+font-size: 1.2em;
+line-height: 1.5;
+}
+.titlePage .docImprint .docDate {
+font-size: 1.2em;
+font-weight: bold;
+}
+div.figure, div.figureGroup {
+text-align: center;
+}
+table.figureGroupTable {
+width: 80%;
+border-collapse: collapse;
+}
+.figure, .figureGroup {
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+}
+.floatLeft {
+float: left;
+margin: 10px 10px 10px 0;
+}
+.floatRight {
+float: right;
+margin: 10px 0 10px 10px;
+}
+p.figureHead, .par.figureHead {
+font-size: 100%;
+text-align: center;
+}
+.figAnnotation {
+font-size: 80%;
+position: relative;
+margin: 0 auto;
+}
+.figTopLeft, .figBottomLeft {
+float: left;
+}
+.figTopRight, .figBottomRight {
+float: right;
+}
+.figure p, .figure .par, .figureGroup p, .figureGroup .par {
+font-size: 80%;
+margin-top: 0;
+text-align: center;
+}
+img {
+border-width: 0;
+}
+td.galleryFigure {
+text-align: center;
+vertical-align: middle;
+}
+td.galleryCaption {
+text-align: center;
+vertical-align: top;
+}
+tr, td, th {
+vertical-align: top;
+}
+tr.bottom, td.bottom, th.bottom {
+vertical-align: bottom;
+}
+td.label, tr.label td {
+font-weight: bold;
+}
+td.unit, tr.unit td {
+font-style: italic;
+}
+td.leftbrace, td.rightbrace {
+vertical-align: middle;
+}
+span.sum {
+padding-top: 2px;
+border-top: solid black 1px;
+}
+table.inlineTable {
+display: inline-table;
+}
+table.borderOutside {
+border-collapse: collapse;
+}
+table.borderOutside td {
+padding-left: 4px;
+padding-right: 4px;
+}
+table.borderOutside .cellHeadTop, table.borderOutside .cellTop {
+border-top: 2px solid black;
+}
+table.borderOutside .cellHeadBottom {
+border-bottom: 1px solid black;
+}
+table.borderOutside .cellBottom {
+border-bottom: 2px solid black;
+}
+table.borderOutside .cellLeft, table.borderOutside .cellHeadLeft {
+border-left: 2px solid black;
+}
+table.borderOutside .cellRight, table.borderOutside .cellHeadRight {
+border-right: 2px solid black;
+}
+table.verticalBorderInside {
+border-collapse: collapse;
+}
+table.verticalBorderInside td {
+padding-left: 4px;
+padding-right: 4px;
+border-left: 1px solid black;
+}
+table.verticalBorderInside .cellHeadTop, table.verticalBorderInside .cellTop {
+border-top: 2px solid black;
+}
+table.verticalBorderInside .cellHeadBottom {
+border-bottom: 1px solid black;
+}
+table.verticalBorderInside .cellBottom {
+border-bottom: 2px solid black;
+}
+table.verticalBorderInside .cellLeft, table.verticalBorderInside .cellHeadLeft {
+border-left: 0 solid black;
+}
+table.borderAll,
+table.rtlBorderAll {
+border-collapse: collapse;
+}
+table.borderAll td,
+table.rtlBorderAll td {
+padding-left: 4px;
+padding-right: 4px;
+border: 1px solid black;
+}
+table.borderAll .cellHeadTop, table.borderAll .cellTop,
+table.rtlBorderAll .cellHeadTop, table.rtlBorderAll .cellTop {
+border-top: 2px solid black;
+}
+table.borderAll .cellHeadBottom,
+table.rtlBorderAll .cellHeadBottom {
+border-bottom: 1px solid black;
+}
+table.borderAll .cellBottom,
+table.rtlBorderAll .cellBottom {
+border-bottom: 2px solid black;
+}
+table.borderAll .cellLeft,
+table.borderAll .cellHeadLeft {
+border-left: 2px solid black;
+}
+table.borderAll .cellRight,
+table.borderAll .cellHeadRight {
+border-right: 2px solid black;
+}
+table.rtlBorderAll .cellLeft,
+table.rtlBorderAll .cellHeadLeft {
+border-right: 2px solid black;
+}
+table.rtlBorderAll .cellRight,
+table.rtlBorderAll .cellHeadRight {
+border-left: 2px solid black;
+}
+tr.borderTop td, tr.borderTop th, th.borderTop, td.borderTop {
+border-top: 1px solid black !important;
+}
+tr.borderRight td, tr.borderRight th, th.borderRight, td.borderRight {
+border-right: 1px solid black !important;
+}
+tr.borderLeft td, tr.borderLeft th, th.borderLeft, td.borderLeft {
+border-left: 1px solid black !important;
+}
+tr.borderBottom td, tr.borderBottom th, th.borderBottom, td.borderBottom {
+border-bottom: 1px solid black !important;
+}
+tr.borderHorizontal td, tr.borderHorizontal th, th.borderHorizontal, td.borderHorizontal {
+border-top: 1px solid black !important;
+border-bottom: 1px solid black !important;
+}
+tr.borderVertical td, tr.borderVertical th, th.borderVertical, td.borderVertical {
+border-right: 1px solid black !important;
+border-left: 1px solid black !important;
+}
+tr.borderAll td, tr.borderAll th, th.borderAll, td.borderAll {
+border: 1px solid black !important;
+}
+tr.noBorderTop td, tr.noBorderTop th, th.noBorderTop, td.noBorderTop {
+border-top: none !important;
+}
+tr.noBorderRight td, tr.noBorderRight th, th.noBorderRight, td.noBorderRight {
+border-right: none !important;
+}
+tr.noBorderLeft td, tr.noBorderLeft th, th.noBorderLeft, td.noBorderLeft {
+border-left: none !important;
+}
+tr.noBorderBottom td, tr.noBorderBottom th, th.noBorderBottom, td.noBorderBottom {
+border-bottom: none !important;
+}
+tr.noBorderHorizontal td, tr.noBorderHorizontal th, th.noBorderHorizontal, td.noBorderHorizontal {
+border-top: none !important;
+border-bottom: none !important;
+}
+tr.noBorderVertical td, tr.noBorderVertical th, th.noBorderVertical, td.noBorderVertical {
+border-right: none !important;
+border-left: none !important;
+}
+tr.borderAll td, tr.borderAll th, th.borderAll, td.noBorderAll {
+border: none !important;
+}
+.cellDoubleUp {
+border-width: 0 !important;
+width: 1em;
+}
+.cellDummy {
+border-width: 0 !important;
+}
+td.alignDecimalIntegerPart {
+text-align: right;
+border-right: none !important;
+padding-right: 0 !important;
+margin-right: 0 !important;
+}
+td.alignDecimalFractionPart {
+text-align: left;
+border-left: none !important;
+padding-left: 0 !important;
+margin-left: 0 !important;
+}
+td.alignDecimalNotNumber {
+text-align: center;
+}
+.lgouter {
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+display: table;
+}
+.lg {
+text-align: left;
+padding: .5em 0;
+}
+.lg h4, .lgouter h4 {
+font-weight: normal;
+}
+.lg .lineNum, .sp .lineNum, .lgouter .lineNum {
+color: #777;
+font-size: 90%;
+left: 16%;
+margin: 0;
+position: absolute;
+text-align: center;
+text-indent: 0;
+top: auto;
+width: 1.75em;
+}
+p.line, .par.line {
+margin: 0;
+}
+span.hemistich {
+visibility: hidden;
+}
+.verseNum {
+font-weight: bold;
+}
+.speaker {
+font-weight: bold;
+margin-bottom: 0.4em;
+}
+.sp .line {
+margin: 0 10%;
+text-align: left;
+}
+.castlist, .castitem {
+list-style-type: none;
+}
+.castGroupTable {
+border-collapse: collapse;
+margin-left: 0;
+}
+.castGroupTable td {
+padding: 0;
+margin: 0;
+vertical-align: middle;
+}
+.castGroupBrace {
+padding: 0 0.5em !important;
+}
+body {
+padding: 1.58em 16%;
+}
+.pageNum {
+display: inline;
+font-size: 8.4pt;
+font-style: normal;
+margin: 0;
+padding: 0;
+position: absolute;
+right: 1%;
+text-align: right;
+letter-spacing: normal;
+}
+.marginnote {
+font-size: 0.8em;
+height: 0;
+left: 1%;
+position: absolute;
+text-indent: 0;
+width: 14%;
+text-align: left;
+}
+.right-marginnote {
+font-size: 0.8em;
+height: 0;
+right: 3%;
+position: absolute;
+text-indent: 0;
+text-align: right;
+width: 11%
+}
+.cut-in-left-note {
+font-size: 0.8em;
+left: 1%;
+float: left;
+text-indent: 0;
+width: 14%;
+text-align: left;
+padding: 0.8em 0.8em 0.8em 0;
+}
+.cut-in-right-note {
+font-size: 0.8em;
+left: 1%;
+float: right;
+text-indent: 0;
+width: 14%;
+text-align: right;
+padding: 0.8em 0 0.8em 0.8em;
+}
+span.tocPageNum, span.flushright {
+position: absolute;
+right: 16%;
+top: auto;
+text-indent: 0;
+}
+.pglink::after {
+content: "\0000A0\01F4D8";
+font-size: 80%;
+font-style: normal;
+font-weight: normal;
+}
+.catlink::after {
+content: "\0000A0\01F4C7";
+font-size: 80%;
+font-style: normal;
+font-weight: normal;
+}
+.exlink::after, .wplink::after, .biblink::after, .qurlink::after, .seclink::after {
+content: "\0000A0\002197\00FE0F";
+color: blue;
+font-size: 80%;
+font-style: normal;
+font-weight: normal;
+}
+.pglink:hover {
+background-color: #DCFFDC;
+}
+.catlink:hover {
+background-color: #FFFFDC;
+}
+.exlink:hover, .wplink:hover, .biblink:hover, .qurlink:hover, .seclin:hover {
+background-color: #FFDCDC;
+}
+body {
+background: #FFFFFF;
+font-family: serif;
+}
+body, a.hidden {
+color: black;
+}
+h1, h2, .h1, .h2 {
+text-align: center;
+font-variant: small-caps;
+font-weight: normal;
+}
+p.byline {
+text-align: center;
+font-style: italic;
+margin-bottom: 2em;
+}
+.div2 p.byline, .div3 p.byline, .div4 p.byline, .div5 p.byline, .div6 p.byline, .div7 p.byline {
+text-align: left;
+}
+.figureHead, .noteRef, .pseudoNoteRef, .marginnote, .right-marginnote, p.legend, .verseNum {
+color: #660000;
+}
+.rightnote, .pageNum, .lineNum, .pageNum a {
+color: #AAAAAA;
+}
+a.hidden:hover, a.noteRef:hover, a.pseudoNoteRef:hover {
+color: red;
+}
+h1, h2, h3, h4, h5, h6 {
+font-weight: normal;
+}
+table {
+margin-left: auto;
+margin-right: auto;
+}
+td.tocText {
+text-align: center;
+font-variant: small-caps;
+font-size: 1.2em;
+line-height: 1.5;
+}
+.tableCaption {
+text-align: center;
+}
+.arab { font-family: Scheherazade, serif; }
+.aran { font-family: 'Awami Nastaliq', serif; }
+.grek { font-family: 'Charis SIL', serif; }
+.hebr { font-family: 'SBL Hebrew', Shlomo, 'Ezra SIL', serif; }
+.syrc { font-family: 'Serto Jerusalem', serif; }
+/* CSS rules generated from @rend attributes in TEI file */
+.cover-imagewidth {
+width:500px;
+}
+.titlepage-imagewidth {
+width:472px;
+}
+.p000width {
+width:361px;
+}
+.xd32e123 {
+text-align:center; font-size:small;
+}
+.p005width {
+width:490px;
+}
+.p007width {
+width:432px;
+}
+.p009width {
+width:488px;
+}
+.p011width {
+width:366px;
+}
+.p013width {
+width:484px;
+}
+.p017width {
+width:495px;
+}
+.p021width {
+width:490px;
+}
+.p025width {
+width:487px;
+}
+.p029width {
+width:487px;
+}
+.p033width {
+width:484px;
+}
+.p037width {
+width:492px;
+}
+.p041width {
+width:495px;
+}
+.p045width {
+width:496px;
+}
+.p049width {
+width:491px;
+}
+.p057width {
+width:486px;
+}
+.p061width {
+width:487px;
+}
+.p065width {
+width:490px;
+}
+.p069width {
+width:487px;
+}
+.p073width {
+width:479px;
+}
+.p077width {
+width:485px;
+}
+.p081width {
+width:488px;
+}
+.p085width {
+width:491px;
+}
+.p087width {
+width:365px;
+}
+.p089width {
+width:488px;
+}
+.p097width {
+width:488px;
+}
+.p101width {
+width:491px;
+}
+.p105width {
+width:486px;
+}
+.p109width {
+width:482px;
+}
+.p113width {
+width:486px;
+}
+.p117width {
+width:488px;
+}
+.p121width {
+width:483px;
+}
+.p125width {
+width:485px;
+}
+.p129width {
+width:487px;
+}
+.p137width {
+width:485px;
+}
+.p141width {
+width:489px;
+}
+.p145width {
+width:485px;
+}
+.p149width {
+width:493px;
+}
+.p153width {
+width:487px;
+}
+.p157width {
+width:482px;
+}
+.p161width {
+width:483px;
+}
+.p165width {
+width:486px;
+}
+.p169width {
+width:482px;
+}
+.p173width {
+width:484px;
+}
+.p177width {
+width:485px;
+}
+.p181width {
+width:481px;
+}
+.p185width {
+width:479px;
+}
+.p193width {
+width:486px;
+}
+.p197width {
+width:479px;
+}
+.p201width {
+width:486px;
+}
+.p202width {
+width:165px;
+}
+.p205width {
+width:479px;
+}
+.p209width {
+width:486px;
+}
+.p213width {
+width:488px;
+}
+.p217width {
+width:483px;
+}
+.p221width {
+width:488px;
+}
+.p225width {
+width:486px;
+}
+.p229width {
+width:487px;
+}
+.backwidth {
+width:494px;
+}
+/* ]]> */ </style>
+</head>
+<body>
+<div>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 10349 ***</div>
+<div class="front">
+<div class="div1 cover"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure cover-imagewidth"><img src="images/cover.jpg" alt="Oorspronkelijke voorkant." width="500" height="720"></div><p>
+</p>
+</div>
+</div>
+<div class="div1 titlepage"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure titlepage-imagewidth"><img src="images/titlepage.jpg" alt="Oorspronkelijke titelpagina." width="472" height="720"></div><p>
+</p>
+</div>
+</div>
+<div class="titlePage">
+<div class="byline"> <span class="docAuthor">Jules Verne</span></div>
+<div class="docTitle">
+<h1 class="mainTitle">Naar het Middelpunt<br>
+der<br>
+Aarde</h1>
+</div>
+<div class="figure p000width"><img src="images/p000.jpg" alt="" width="361" height="299"></div>
+<div class="docImprint">Naar de 22<sup>e</sup> fransche uitgave.<br>
+Derde druk.<br>
+Rotterdam.—Jac<sup>s</sup>. G. Robbers.</div>
+</div>
+<p></p>
+<div class="div1 last-child imprint"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody">
+<p class="first xd32e123">Stoomdrukkerij van Gebr. van Asperen van der Velde, te Haarlem.
+<span class="pageNum" id="xd32e125">[<a href="#xd32e125">1</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div class="body">
+<div id="ch01" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4267">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk I.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Prof. Otto Lidenbrock.—Eigenaardigheden van oom.—De studeerkamer.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Op Zondag, den 25<sup>sten</sup> Mei 1863, keerde mijn oom, professor Lidenbrock, haastig terug naar zijn huisje N<sup>o</sup> 19 van de Koningstraat, eene der oudste straten van de oude wijk te Hamburg.
+</p>
+<p>De goede Martha zou bijna gedacht hebben veel te laat te zijn, want het middageten
+was nauwelijks aan de kook op het fornuis in de keuken.
+</p>
+<p>„Goed,” zeide ik bij mij zelven, „als hij honger heeft, zal mijn oom, die de ongeduldigste
+mensch is, luide jammerkreten aanheffen.”
+</p>
+<p>„Is mijnheer Lidenbrock daar reeds!” riep de goede Martha vol ontsteltenis, terwijl
+zij de deur der eetzaal op een kier zette.
+</p>
+<p>„Ja, Martha! maar het eten behoeft nog niet klaar te zijn, want het is nog geen twee
+uur. De klok der St. Michaëlskerk heeft pas half twee geslagen.”
+</p>
+<p>„Waarom komt mijnheer Lidenbrock dan t’huis?”
+</p>
+<p>„Dat zal hij ons wellicht zeggen.”
+</p>
+<p>„Daar is hij! Ik maak mij uit de voeten. Mijnheer Axel! gij moet het hem maar onder
+het oog brengen.” En de goede Martha vluchtte naar de keuken.
+</p>
+<p>Ik bleef alleen. Maar mijn min of meer besluiteloos karakter gedoogde niet, dat ik
+den opvliegendste van alle professoren iets onder het oog zou brengen. Ik maakte mij
+dus gereed om voorzichtig naar mijn bovenkamertje te wijken, toen de huisdeur op hare
+hengsels knarste, zware voetstappen de houten trap deden <span class="pageNum" id="xd32e148">[<a href="#xd32e148">2</a>]</span>kraken, en de heer des huizes, de eetzaal doorgaande, terstond zijn studeervertrek
+binnenstormde.
+</p>
+<p>Maar in dien snellen loop had hij zijn stok met een knop in den vorm van een notenkraker
+in een hoek, zijn grooten hoed, tegen de vleug in opgeborsteld, op de tafel gesmeten,
+en riep hij zijn neef met een bulderende stem toe: „Axel, volg mij!”
+</p>
+<p>Ik had nog geen tijd gehad om mij te bewegen, toen de professor mij reeds op den toon
+van het levendigste ongeduld toeschreeuwde: „Hoe is het, zijt gij er nog niet?”
+</p>
+<p>Ik stoof het vertrek van mijn geduchten oom binnen.
+</p>
+<p>Otto Lidenbrock was, ik erken het gaarne, geen kwaad mensch; maar, als er geene ondenkbare
+veranderingen plaats hebben, zal hij als een echte zonderling sterven.
+</p>
+<p>Hij was professor aan het Johannaeum en hield een cursus over de delfstofkunde, waarbij
+hij zich geregeld een paar keeren boos maakte. Niet dat hij er zich over bekommerde
+of zijne leerlingen zijne lessen vlijtig bijwoonden, of zij hem oplettend volgden
+en of zij er later eenig voordeel van zouden hebben; die beuzelingen verontrustten
+hem niet. Hij onderwees „subjectief,” zooals de duitsche wijsgeeren het noemen, voor
+zich zelven en niet voor anderen. Hij was een baatzuchtig geleerde, een put van geleerdheid,
+welker katrol knarste, als men er iets uit wilde halen. Met één woord, een vrek.
+</p>
+<p>Er zijn in Duitschland eenige professoren van dat slag.
+</p>
+<p>Ongelukkig was mijn oom niet zeer vlug bespraakt, wel niet in den huiselijken kring,
+maar toch als hij voor het publiek sprak, en dat is een lastig gebrek voor een redenaar.
+Zoo bleef de professor bij zijne voordrachten in het Johannaeum dikwijls steken; hij
+worstelde tegen een weerbarstig woord, dat niet van zijne lippen wilde vloeien, een
+van die woorden die tegenstand bieden, opzwellen en zich eindelijk uiten onder den
+niet zeer wetenschappelijken vorm van een vloek. Van daar zijn hevige toorn.
+</p>
+<p>Er komen in de delfstofkunde vele half grieksche, half latijnsche namen voor, die
+moeielijk uit te spreken zijn; van die ruwe benamingen, die de lippen van een dichter
+pijn zouden doen. Het zij verre van mij eenig kwaad van die wetenschap te willen zeggen.
+Maar ten opzichte van kristalen met zes ruitvormige vlakken van retin-asphalt-harsen,
+van gheleniten, van fangasiten, van loodhoudende-molybdaenumzuur zouten, van manganesium
+(tungsteenzuur) zouten en van zirconium titanium, kan zelfs de vlugste tong zich wel
+eens verspreken.
+</p>
+<p>In de stad was dit vergeeflijke gebrek van mijn oom zeer goed bekend. Men maakte er
+misbruik van, men wachtte er op bij gevaarlijke zinnen, hij werd woedend en men lachte,
+hetgeen niet beleefd is, zelfs voor Duitschers. Derhalve was er wel altijd een <span class="pageNum" id="xd32e161">[<a href="#xd32e161">3</a>]</span>groote toevloed van hoorders bij de voorlezingen van Lidenbrock, maar velen woonden
+ze daarom getrouw bij om zich te vermaken met den bespottelijken toorn van den professor.
+</p>
+<p>Niettemin, ik kan het niet genoeg herhalen, was mijn oom een echt geleerde. Hoewel
+hij somtijds door al te ruwe behandeling zijne monsters brak, voegde hij toch bij
+het genie van den geoloog den blik van den mineraloog. Met zijn hamer, zijn stalen
+stift, zijn kompasnaald, zijn blaaspijp en zijn fleschje salpeterzuur was hij een
+zeer sterk man. Op de breuk, het voorkomen, de hardheid, de smeltbaarheid, den klank,
+den geur, den smaak van het een of ander metaal af, rangschikte hij het, zonder aarzelen,
+onder eene der zes honderd soorten, die de wetenschap tegenwoordig telt.
+</p>
+<p>De naam van Lidenbrock werd dan ook met eere genoemd op de gymnasiën en in de verschillende
+maatschappijen des lands. Humphry Davy, Humboldt, de kapiteins Franklin en Sabine
+verzuimden niet hem op hunne doorreis te Hamburg te bezoeken. Becquerel, Ebelmen,
+Brewster, Dumas, Milne Edwards, raadpleegden hem gaarne over de belangrijkste vraagstukken
+der scheikunde. Deze wetenschap had aan hem zeer schoone ontdekkingen te danken, en
+in 1853 was te Leipzig eene verhandeling over de transcendente kristallographie door
+professor Otto Lidenbrock verschenen, een groote foliant met platen, die echter de
+kosten niet goedmaakte.
+</p>
+<p>Voeg daar nog bij, dat mijn oom conservator was van het mineralogisch museum van den
+heer Struve, gezant van Rusland, eene kostbare verzameling, die eene europeesche vermaardheid
+genoot.
+</p>
+<p>Dat was de persoon, die mij ongeduldig aansprak. Stel u een grooten, mageren man voor,
+met een ijzeren gestel en met blonde haren, die hem eer veertig dan vijftig jaar deden
+schijnen. Zijne groote oogen rolden onophoudelijk rond achter een ontzaglijken bril;
+zijn lange, dunne neus geleek op een scherp lemmet; de booze wereld beweerde zelfs
+dat hij magnetisch was en ijzervijlsel aantrok. Louter laster; hij trok slechts snuif
+aan, maar, ik wil er niet om liegen, in groote hoeveelheid.
+</p>
+<p>Als ik hier nu nog bijvoeg, dat mijn oom wiskundig berekende schreden deed van drie
+voet, en als ik zeg, dat hij onder het loopen zijne vuisten stijf gesloten hield,
+het teeken van een onstuimigen aard, zal men hem genoeg kennen om juist niet bijzonder
+op zijn gezelschap gesteld te zijn.
+</p>
+<p>Hij woonde in zijn huisje in de Koningstraat; eene woning half van hout, half van
+steen, met een gevelmuur met trappen; zij had het uitzicht op eene van die bochtige
+grachten, die zich door de oudste wijk van Hamburg kronkelen, welke de brand van 1842
+gelukkig gespaard heeft.
+</p>
+<p>Het oude huis hing wel is waar een weinig over en bedreigde de voorbijgangers; het
+dak stond scheef, even als de pet van een <span class="pageNum" id="xd32e172">[<a href="#xd32e172">4</a>]</span>student van het Tugendbund; de loodrechte richting liet wel wat te wenschen over;
+maar over het geheel hield het zich goed, dank zij een ouden olmboom, die stevig aan
+den voorgevel was vastgegroeid en in de lente met zijne bloesemknoppen door de vensterruiten
+drong.
+</p>
+<p>Mijn oom was rijk voor een duitsch professor. Het huis, met al wat er in was, behoorde
+hem in vollen eigendom toe. Wat er in was bestond uit zijn petekind Gräuben, een meisje
+van 17 jaar, de goede Martha en mij. In mijne dubbele hoedanigheid van neef en pupil
+werd ik zijn handlanger bij zijne proefnemingen.
+</p>
+<p>Ik beken gaarne, dat ik mij met de borst op de geologische wetenschappen toelegde;
+het bloed van een mineraloog vloeide door mijne aderen en ik verveelde mij nooit in
+gezelschap van mijne kostbare steenen.
+</p>
+<p>Kortom, men kon in dat huisje in de Koningstraat gelukkig leven, ondanks het ongeduld
+van zijn eigenaar; want, al was hij soms wat ruw, toch hield hij veel van mij. Maar
+die man kon niet wachten en was zelfs voortvarender dan de natuur. Wanneer hij in
+April in de bloempotten van zijn vertrek stammetjes reseda of volubilis geplant had,
+ging hij regelmatig iederen morgen aan de blaadjes trekken om hun groei te verhaasten.
+</p>
+<p>Tegenover zulk een zonderling zat er niets anders op dan te gehoorzamen. Ik vloog
+dus naar zijne kamer.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch02" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4273">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk II.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Een fraai boek.—Een merkwaardige inhoud.—Het oude document.—Wat het oude papier kostte.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Die kamer was een waar museum. Alle monsters uit het delfstoffenrijk waren, in de
+uiterste orde, van opschriften voorzien naar de drie groote afdeelingen van brandbare,
+metaalachtige en steenachtige delfstoffen.
+</p>
+<p>Of ik ze kende, die bronnen der delfstofkunde! Hoe menigmaal had ik in plaats van
+met jongens van mijne jaren te spelen, er behagen in gevonden om die potloodertsen,
+die koolblende, die steenkolen, die bruinkolen, die turven af te stoffen! En de jodenlijm,
+<span class="corr" id="xd32e185" title="Bron: we">de</span> harsen, de organische zouten, die voor het geringste stofje bedaard moesten blijven!
+En die metalen, van het ijzer af tot het <span class="pageNum" id="xd32e188">[<a href="#xd32e188">5</a>]</span>goud toe, wier betrekkelijke waarde verdween bij de volstrekte waarde als wetenschappelijke
+voorbeelden! En al die steenen, waarmede men het huis in de Koningstraat had kunnen
+herbouwen, zelfs met eene mooie kamer er bij, die mij zoo goed zou aangestaan hebben!
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p005width"><img src="images/p005.jpg" alt="Otto Lidenbrock." width="490" height="708"><p class="figureHead">Otto Lidenbrock.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e195">[<a href="#xd32e195">6</a>]</span>Maar bij mijn binnentreden in het vertrek dacht ik in het geheel niet aan die wonderen.
+Al mijne gedachten bepaalden zich tot mijn oom. Hij lag gedoken in zijn grooten armstoel
+met utrechtsch fluweel bekleed en hield een boek in de hand, dat hij met de diepste
+bewondering beschouwde.
+</p>
+<p>„Welk een boek! welk een boek!” riep hij uit.
+</p>
+<p>Deze uitroep herinnerde mij dat professor Lidenbrock in zijne verloren oogenblikken
+ook een boekengek was; maar een oud boek had in zijne oogen alleen waarde als het
+onverkrijgbaar of tenminste onleesbaar was.
+</p>
+<p>„Welnu,” zeide hij mij, „ziet gij het dan niet? Het is een onwaardeerbare schat, dien
+ik dezen morgen gevonden heb bij het doorsnuffelen van den winkel van Hevelius, den
+jood.”
+</p>
+<p>„Heerlijk!” antwoordde ik met eene gemaakte geestdrift.
+</p>
+<p>Maar waartoe diende dan ook de ophef over een ouden kwartijn in grof kalfsleeren band,
+een geelachtig boek, waaruit een verkleurd leesteeken hing?
+</p>
+<p>Intusschen kwam er maar geen einde aan de uitroepen van bewondering van den professor.
+</p>
+<p>„Zie,” zeide hij, zich zelven vragende en antwoordende, „is het niet mooi? Ja, zelfs
+bewonderenswaardig! En welk een band! Gaat het boek gemakkelijk open? Ja, want het
+blijft bij iedere bladzijde open liggen. Maar sluit het wel goed? Ja, want de band
+en de bladen vormen een goed geheel, zonder zich ergens te scheiden of te gapen! En
+dan die rug, waarin na een bestaan van 700 jaar nog geen enkele scheur is! Bozerian,
+Closs of Purgold zouden trotsch geweest zijn op zulk een band!”
+</p>
+<p>Zoo sprekende opende en sloot mijn oom gedurig het oude boek. Het minste wat ik doen
+kon was hem naar den inhoud te vragen, hoewel die mij geen het minste belang inboezemde.
+</p>
+<p>„En wat is dan wel de titel van dat merkwaardige boek?” vraagde ik met eene drift,
+die te hevig was om niet geveinsd te zijn.
+</p>
+<p>„Dit werk,” antwoordde mijn oom vol opgewondenheid, „is de Heims-Kringla van Snorre
+Turleson, den beroemden ijslandschen schrijver uit de twaalfde eeuw. Het is de kroniek
+der noorweegsche vorsten, die over IJsland regeerden.”
+</p>
+<p>„Waarlijk!” deed ik mijn best om uit te roepen, „dan is het zonder twijfel eene duitsche
+vertaling?”
+</p>
+<p>„Nu nog mooier!” antwoordde de professor driftig, „eene vertaling! Wat zou uwe vertaling
+mij baten? Wie geeft iets om uwe vertaling? Het is het oorspronkelijk werk in de ijslandsche
+taal, die prachtige, rijke maar tevens eenvoudige taal, die de meest verschillende
+spraakkunstige verbindingen en talrijke vormveranderingen der woorden toelaat.”
+</p>
+<p>„Even als het duitsch,” bracht ik vrij gelukkig in het midden.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e212">[<a href="#xd32e212">7</a>]</span>„Ja,” antwoordde mijn oom, de schouders ophalende; „maar met dit onderscheid, dat
+de ijslandsche taal de drie geslachten heeft, even als het grieksch en de eigennamen
+verbuigt als het latijn.”
+</p>
+<p>„Zoo!” zeide ik een weinig in mijne onverschilligheid geschokt, „en is de druk van
+dit boek fraai?”
+</p>
+<p>„Druk! wie spreekt er van druk, ongelukkige Axel? Druk! Houdt gij dit dan voor een
+gedrukt boek? Neen, domoor! het is een handschrift en wel een runisch handschrift!…”
+</p>
+<p>„Een runisch?”
+</p>
+<p>„Ja! Zoudt gij misschien willen, dat ik u eene verklaring van dat woord gaf?”
+</p>
+<p>„Daar zal ik wel op passen,” antwoordde ik op den toon van iemand, wiens eigenliefde
+gekwetst is.
+</p>
+<p>Maar mijn oom draafde door en onderrichte mij tegen mijn zin in zaken, die ik niet
+verlangde te weten.
+</p>
+<p>„De runen,” hernam hij, „waren schrijfletters, die vroeger op IJsland in gebruik waren,
+en volgens de overlevering had Odin zelf ze uitgevonden. Goddelooze! bezie en bewonder
+dan toch die teekens, welke uit het brein van een god zijn voortgekomen!”
+</p>
+<p>Niet wetende wat te antwoorden, was ik waarlijk op het punt om neder te knielen, eene
+soort van antwoord, dat den goden even zeer moet bevallen als den koningen, omdat
+het het voordeel heeft van hen nooit in verlegenheid te brengen, toen een toeval den
+loop van het gesprek eene andere wending gaf.
+</p>
+<p>Het was de verschijning van een smerig perkament, dat uit het boek gleed en op den
+grond viel.
+</p>
+<p>Mijn oom viel met eene onbegrijpelijke gretigheid op die vod aan. Het kon niet missen
+of een oud document, misschien sedert onheugelijke tijden in een oud boek gesloten,
+moest hooge waarde in zijn oog hebben.
+</p>
+<p>„Wat is dat?” riep hij uit.
+</p>
+<p>En tegelijk ontvouwde hij zorgvuldig op zijne tafel een stuk perkament, 10 duim lang
+en 6 duim breed, waarop in dwarse lijnen onverklaarbare teekens stonden.
+</p>
+<p>Wij voegen een nauwkeurig fac-simile er van hiernevens.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p007width"><img src="images/p007.png" alt="" width="432" height="181"></div><p>
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e233">[<a href="#xd32e233">8</a>]</span>Ik stel er prijs op om die zonderlinge teekens te doen kennen, want door hen werden
+professor Lidenbrock en zijn neef aangezet om den vreemdsten tocht der negentiende
+eeuw te ondernemen.
+</p>
+<p>De professor beschouwde eenige oogenblikken deze rij letters; vervolgens zeide hij
+zijn bril afnemende:
+</p>
+<p>„Het is runisch schrift; deze letterteekens zijn geheel overeenkomstig met die van
+het handschrift van Snorre Turleson! Maar … wat zou het toch beteekenen?”
+</p>
+<p>Daar het runisch schrift mij voorkwam eene uitvinding van geleerden te zijn om den
+grooten hoop zand in de oogen te strooien, speet het mij geenszins, toen ik zag, dat
+mijn oom er niets van begreep. Dat maakte ik ten minste op uit de beweging zijner
+vingers, die hij geducht heen en weer draaide.
+</p>
+<p>„Het is echter oud ijslandsch!” bromde hij binnensmonds.
+</p>
+<p>En professor Lidenbrock moest het wel weten, want men hield hem voor een groot taalkenner.
+Wel sprak hij de 2000 talen en 4000 tongvallen, die op de oppervlakte der aarde in
+gebruik zijn, niet vloeiend, maar hij wist er toch aardig wat van.
+</p>
+<p>Toen deze moeielijkheid zich opdeed, was hij op het punt zich aan al de onstuimigheid
+van zijn karakter over te geven en ik voorzag een heftig tooneel, toen het twee uur
+sloeg op het kleine uurwerk op den schoorsteenmantel.
+</p>
+<p>Dadelijk opende de goede Martha de deur van het vertrek, zeggende: „De soep staat
+op tafel.”
+</p>
+<p>„De drommel hale de soep,” riep mijn oom, „en haar, die ze gekookt heeft, en hen,
+die ze zullen eten!”
+</p>
+<p>Martha vluchtte, ik ijlde haar achterna, en zonder te weten hoe, zat ik op mijne gewone
+plaats in de eetzaal.
+</p>
+<p>Ik wachtte eenige oogenblikken. De professor kwam niet. Dit was de eerste keer, voorzoover
+ik wist, dat hij bij het middagmaal gemist werd. En welk een kostelijk middagmaal!
+eene groentesoep, een spekpannekoek met zuring bestrooid met notemuskaat, een kalfsnierstuk
+met ingelegde pruimen, en tot nagerecht garnalen met suiker, alles besproeid met lekkeren
+Moezelwijn.
+</p>
+<p>Zooveel kostte dat oude papier aan mijn oom. In mijne hoedanigheid van liefhebbenden
+neef meende ik inderdaad verplicht te zijn om voor hem en mij te eten, hetgeen ik
+ook met de grootste nauwgezetheid deed.
+</p>
+<p>„Ik heb nooit zoo iets gezien!” zeide de goede Martha onder het bedienen. „Mijnheer
+Lidenbrock niet aan tafel!”
+</p>
+<p>„Het is haast ongelooflijk.”
+</p>
+<p>„Dat voorspelt de eene of andere gewichtige gebeurtenis!” hernam de oude meid het
+hoofd schuddende.
+</p>
+<p>Mijns inziens voorspelde het niets anders dan een heftig tooneel, als mijn oom zijn
+middagmaal verdwenen zou zien.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p009width"><img src="images/p009.jpg" alt="Hij woonde in zijn huisje in de Koningstraat." width="488" height="712"><p class="figureHead">Hij woonde in zijn huisje in de Koningstraat.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Ik peuzelde juist mijne laaste garnaal op, toen eene bulderende <span class="pageNum" id="xd32e257">[<a href="#xd32e257">9</a>]</span>stem mij aan de genoegens van het nagerecht ontrukte. In <span class="corr" id="xd32e259" title="Bron: éen">één</span> sprong was ik uit de zaal in het studeervertrek.
+<span class="pageNum" id="xd32e262">[<a href="#xd32e262">10</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch03" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4279">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk III.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Een runisch handschrift.—Uitleg van het alphabet—Het geheimschrift.—Een geleerd man.—Nichtje
+Gräuben.—Ontcijfering van het dokument.—Einde der ontcijfering.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">„Het is stellig runisch,” zeide de professor zijne wenkbrauwen fronsende. „Maar er
+schuilt een geheim achter, dat ik ontdekken zal, of.…”
+</p>
+<p>Een driftig gebaar gaf zijne bedoeling genoegzaam te kennen.
+</p>
+<p>„Ga daar zitten,” voegde hij er bij, terwijl hij met zijne vuist de tafel aanwees,
+„en schrijf.”
+</p>
+<p>In een oogenblik was ik gereed.
+</p>
+<p>„Nu zal ik u iedere letter van ons alphabet opnoemen, die met eene van deze ijslandsche
+letters overeenkomt. Wij zullen zien wat dat geeft. Maar, bij St. Michaël! pas op,
+dat ge u niet vergist.”
+</p>
+<p>De opnoeming begon. Ik deed mijn uiterste best; de eene letter werd na de andere opgenoemd
+en vormde zoo de onverstaanbare opeenvolging der volgende woorden:
+</p>
+<p></p>
+<div class="table" lang="zxx">
+<table>
+<tr>
+<td class="cellLeft cellTop">m.rnlls </td>
+<td class="cellTop">esreuel </td>
+<td class="cellRight cellTop">seeJde</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="cellLeft">sgtssmf </td>
+<td>unteief </td>
+<td class="cellRight">niedrke</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="cellLeft">kt,samn </td>
+<td>atrateS </td>
+<td class="cellRight">Saodrrn</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="cellLeft">emtnaI </td>
+<td>nuaect </td>
+<td class="cellRight">rrilSa</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="cellLeft">Atvaar </td>
+<td>nscrc </td>
+<td class="cellRight">ieaabs</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="cellLeft">ccdrmi </td>
+<td>eeutul </td>
+<td class="cellRight">frantu</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="cellLeft cellBottom">dt,iac </td>
+<td class="cellBottom">oseibo </td>
+<td class="cellRight cellBottom">KediiI</td>
+</tr>
+</table>
+</div><p>
+</p>
+<p>Toen dit werk af was, nam mijn oom driftig het blad, waarop ik geschreven had, en
+bekeek het lang met aandacht.
+</p>
+<p>„Wat beteekent dat?” herhaalde hij werktuigelijk.
+</p>
+<p>Op mijne eer, ik zou het hem niet hebben kunnen zeggen. Daarenboven ondervroeg hij
+mij ook dienaangaande niet en ging voort met tot zich zelven te spreken.
+</p>
+<p>„Dat noemen wij geheimschrift,” zeide hij, „waarvan de zin verborgen is onder letters,
+die opzettelijk verkeerd geplaatst zijn en die ordelijk geschikt een verstaanbaren
+zin zouden opleveren! En wanneer ik bedenk, dat daarin misschien de verklaring of
+de aanwijzing eener groote ontdekking is opgesloten!”
+</p>
+<p>Ik voor mij dacht wel, dat er niets in opgesloten was, maar hield mijne meening voorzichtig
+voor mij.
+</p>
+<p>Daarop nam de professor het boek en het perkament en vergeleek ze met elkander.
+</p>
+<p>„Deze twee geschriften zijn niet van dezelfde hand,” zeide hij; „het geheimschrift
+is jonger dan het boek, en ik zie daarvan terstond <span class="pageNum" id="xd32e334">[<a href="#xd32e334">11</a>]</span>een onwraakbaar bewijs. Inderdaad, de eerste letter is eene dubbele M, die men te
+vergeefs in het boek van Turleson zou zoeken, want zij werd eerst in de 14<sup>de</sup> eeuw bij het ijslandsche alphabet gevoegd. Derhalve liggen er minstens 200 jaar tusschen
+het handschrift en het document.”
+</p>
+<p>Dat scheen mij, ik erken het, vrij logisch te zijn.
+</p>
+<p>„Dus word ik er toe gebracht,” hernam mijn oom, „om te denken, dat een der bezitters
+van dit boek deze geheimzinnige teekens heeft geschreven. Maar, voor den drommel!
+wie was die bezitter? Zou hij zijn naam niet ergens op dit handschrift gezet hebben?”
+</p>
+<p>Mijn oom nam zijn bril af, kreeg een sterke loep en onderzocht nauwkeurig de eerste
+bladzijden van het boek. Op de keerzijde van de tweede, die van den voortitel, ontdekte
+hij een soort van vlek, die er op het oog als eene inktvlek uitzag. Intusschen onderscheidde
+men, als men het van nabij bezag, eenige half uitgewischte teekens. Mijn oom begreep,
+dat de hoofdzaak daar zat; hij bleef dus op de vlek turen en met behulp van zijne
+groote loep, bespeurde hij eindelijk de bijgaande teekens, runische letters, die hij
+zonder aarzelen las:
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p011width"><img src="images/p011.png" alt="" width="366" height="41"></div><p>
+</p>
+<p>„Arne Saknussemm!” riep hij op een zegepralenden toon, „maar dat is een naam en wel
+een ijslandsche naam! die van een geleerde uit de 16<sup>de</sup> eeuw, van een beroemden goudmaker!”
+</p>
+<p>Ik zag mijn oom met zekere bewondering aan.
+</p>
+<p>„Die goudmakers,” hernam hij, „Avicenne, Bacon, Lulle, Paracelsius, waren de echte,
+de eenige geleerden van hun tijd. Zij hebben ontdekkingen gedaan, waarover wij met
+recht verbaasd staan. Waarom zou die Saknussemm onder dat onverstaanbare geheimschrift
+niet de eene of andere verrassende uitvinding verborgen hebben? Dat moet zoo zijn.
+Het is zoo!”
+</p>
+<p>De verbeeldingskracht van den professor werd door die veronderstelling aangevuurd.
+</p>
+<p>„Zonder twijfel,” waagde ik te antwoorden, „maar welk belang kon die geleerde er bij
+hebben om zoo de eene of andere vreemde ontdekking te verbergen?”
+</p>
+<p>„Waarom? Waarom? Weet ik het? Heeft Galileï niet hetzelfde gedaan met Saturnus? Overigens
+zullen wij wel eens zien; ik moet achter het geheim van dit document komen en ik zal
+eten noch slapen, voor ik het geraden heb.”
+</p>
+<p>„Zoo, zoo!” dacht ik.
+</p>
+<p>„Maar gij ook niet, Axel!” hernam hij.
+</p>
+<p>„Drommels!” zeide ik bij mij zelven, „het is gelukkig dat ik voor twee gegeten heb!”
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e360">[<a href="#xd32e360">12</a>]</span>„Vooreerst,” zeide mijn oom, „moeten wij de taal van dit geheimschrift vinden. Dat
+kan niet moeielijk zijn.”
+</p>
+<p>Op deze woorden hief ik driftig mijn hoofd op. Mijn oom hervatte zijne alleenspraak:
+</p>
+<p>„Niets is gemakkelijker. Er zijn in dit document honderd twee en dertig letters, negen
+en zeventig medeklinkers tegen drie en vijftig klinkers. In deze evenredigheid zijn
+tennaastenbij de woorden der zuidelijke talen gevormd, terwijl de noordsche veel rijker
+zijn in medeklinkers. Het is dus eene zuidelijke taal.”
+</p>
+<p>Deze gevolgtrekkingen waren zeer juist.
+</p>
+<p>„Maar welke taal is het?”
+</p>
+<p>Nu moest het blijken, wat de geleerde was, in wien ik echter een grondig analyticus
+vond.
+</p>
+<p>„Die Saknussemm,” hernam hij, „was een geleerd man; zoodra hij dus niet in zijne moedertaal
+schreef, moest hij bij voorkeur de gewone taal der geleerden van de zestiende eeuw
+kiezen, ik bedoel het latijn. Als ik mij bedrieg, kan ik het beproeven met het spaansch,
+het fransch, het italiaansch, het grieksch, het hebreeuwsch. Maar de geleerden der
+zestiende eeuw schreven meestal in het latijn. Ik heb dus het recht om a priori te
+zeggen: „dit is latijn.”
+</p>
+<p>Ik schoof heen en weder op mijn stoel. Mijne herinneringen als latinist kwamen in
+opstand tegen de meening, dat deze rij van zinledige woorden zou kunnen behooren tot
+de zoete taal van Virgilius.
+</p>
+<p>„Ja, latijn,” hernam mijn oom, „maar verbasterd latijn.”
+</p>
+<p>„Het zij zoo!” dacht ik. „Als gij het ontwart, moet gij slim zijn, oom!”
+</p>
+<p>„Laat ik nog eens goed zien,” zeide hij, het blad weder opnemende, waarop ik geschreven
+had. „Ziedaar eene rij van honderd twee en dertig letters, die zich in eene schijnbare
+wanorde voordoen. Er zijn woorden, waarin alleen medeklinkers voorkomen, zooals het
+eerste „<span lang="zxx">m.rnlls</span>,” andere, in tegendeel, met veel klinkers, b.v. het vijfde „<span lang="zxx">unteief</span>,” of het voorlaatste „<span lang="zxx">oseibo</span>.” Die schikking nu is blijkbaar niet willekeurig; zij is op wiskunstige gronden ingegeven
+door de onbekende reden, die de opeenvolging dezer letters heeft geregeld. Het is
+dunkt mij zeker, dat de oorspronkelijke volzin regelmatig is opgeschreven en daarna
+omgekeerd volgens eene wet, die ik moet <span class="corr" id="xd32e383" title="Bron: ondekken">ontdekken</span>. Wie den sleutel van dit geheimschrift bezat, zou het vlug lezen. Maar welke is die
+sleutel? Axel! hebt gij dien sleutel?”
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p013width"><img src="images/p013.jpg" alt="Gräuben was een lieve blonde deern." width="484" height="704"><p class="figureHead">Gräuben was een lieve blonde deern.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Op die vraag antwoordde ik niets en wel om de volgende reden. Mijn oog was gevallen
+op een lief portret, dat aan den muur hing, het portret van Gräuben. De pupil van
+mijn oom was toen te Altona bij eene harer bloedverwanten, en hare afwezigheid maakte
+mij zeer treurig; want, ik mag het nu bekennen, het lieve meisje en de neef van den
+professor beminden elkander met al het geduld en al de bedaardheid van Duitschers;
+wij waren verloofd buiten weten van mijn oom, die te zeer geoloog was om dergelijke
+gevoelens te begrijpen. <span class="pageNum" id="xd32e392">[<a href="#xd32e392">13</a>]</span>Gräuben was eene lieve blonde deern met blauwe oogen een eenigszins zwaarmoedig karakter
+en een nadenkenden geest; zij beminde mij daarom niet minder; ik voor mij aanbad haar,
+als <span class="pageNum" id="xd32e394">[<a href="#xd32e394">14</a>]</span>dat woord ten minste in de oud-duitsche taal bestaat! De beeltenis mijner aangebedene
+wierp mij dus plotseling uit de wereld der naakte werkelijkheid in die der hersenschimmen,
+der herinneringen.
+</p>
+<p>Ik zag de getrouwe gezellin van mijn arbeid en van mijne vermaken terug. Zij hielp
+mij iedereen dag om de kostbare steenen van mijn oom te rangschikken; zij plaatste
+er met mij de briefjes op. Juffrouw Gräuben was zeer sterk in de delfstofkunde! Meer
+dan één geleerde zou een lesje bij haar hebben kunnen halen. Zij onderzocht gaarne
+grondig de netelige vraagstukken der wetenschap. Wat al zoete uren hadden wij doorgebracht
+met samen te studeeren, en hoe benijdde ik somtijds het lot dier gevoellooze steenen,
+die zij met hare bekoorlijke handen aanraakte.
+</p>
+<p>Als daarna het uur van uitspanning kwam, gingen wij beiden uit; wij kozen de lommerrijke
+lanen van de Alster en begaven ons gezamenlijk naar den ouden geteerden molen, die
+zich zoo goed voordoet aan het uiteinde van het meer; onderweg keuvelden wij, elkander
+bij de hand houdende; ik vertelde haar allerlei, waarover zij luidkeels lachte; zoo
+kwamen wij aan den oever der Elbe en na de zwanen, die tusschen de groote witte plompen
+rondzwemmen, goeden nacht gewenscht te hebben, keerden wij per stoomboot naar de kaai
+terug.
+</p>
+<p>Zoo ver was ik met mijn gepeins, toen mijn oom, met zijne vuist op de tafel slaande,
+mij met geweld tot de werkelijkheid terugvoerde.
+</p>
+<p>„Laat eens zien,” zeide hij, „de eerste gedachte die zich aan den geest moet voordoen
+om de letters van een volzin te verwarren is, dunkt mij, om de woorden onder in plaats
+van naast elkander te schrijven.”
+</p>
+<p>„Wel mogelijk!” dacht ik.
+</p>
+<p>„Wij zullen zien, wat dat geeft Axel! schrijf den een of anderen volzin op dit stukje
+papier; maar zet de letters in plaats van achter elkander in geregelde rijen, elke
+van vijf of zes, onder elkander.”
+</p>
+<p>„Ik begreep, wat hij bedoelde, en onmiddelijke schreef ik van boven naar beneden:
+</p>
+<p></p>
+<div class="table" lang="zxx">
+<table>
+<tr>
+<td class="cellLeft cellTop">I </td>
+<td class="cellTop">i </td>
+<td class="cellTop">n </td>
+<td class="cellTop">i </td>
+<td class="cellTop">r </td>
+<td class="cellRight cellTop">n</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="cellLeft">k </td>
+<td>n </td>
+<td>i </td>
+<td>e </td>
+<td>ä </td>
+<td class="cellRight">!</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="cellLeft">b </td>
+<td>u </td>
+<td>g </td>
+<td>v </td>
+<td>u </td>
+<td class="cellRight"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="cellLeft">e </td>
+<td>i </td>
+<td>, </td>
+<td>e </td>
+<td>b </td>
+<td class="cellRight"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="cellLeft cellBottom">m </td>
+<td class="cellBottom">n </td>
+<td class="cellBottom">l </td>
+<td class="cellBottom">G </td>
+<td class="cellBottom">e </td>
+<td class="cellRight cellBottom"></td>
+</tr>
+</table>
+</div><p>
+</p>
+<p>„Goed,” zeide de professor, zonder gelezen te hebben. „Zet nu deze woorden op een
+regel naast elkander.”
+</p>
+<p>Ik gehoorzaamde en kreeg den volgenden volzin:
+</p>
+<p lang="zxx">linirn, knieä! bugvu ei,eb, mnlGe.
+</p>
+<p>„Heel goed!” riep mijn oom, mij het papier uit de hand rukkende, „dat lijkt al een
+beetje op het oude document; de klinkers <span class="pageNum" id="xd32e475">[<a href="#xd32e475">15</a>]</span>staan in dezelfde wanorde als de medeklinkers; er zijn zelfs hoofdletters en komma’s
+in het midden der woorden, juist als op het perkament van Saknussemm!”
+</p>
+<p>Ik kon niet nalaten deze opmerkingen zeer schrander te vinden.
+</p>
+<p>„Om nu,” hernam mijn oom, zich rechtstreeks tot mij wendende, „den volzin te lezen,
+dien gij geschreven hebt en ik niet ken, zal het genoeg zijn om achtereenvolgens de
+eerste letter van ieder woord te nemen, dan de tweede, dan de derde, enz.”
+</p>
+<p>En tot zijne groote verwondering, maar vooral tot de mijne, las mijn oom:
+</p>
+<p>„Ik bemin u innig, lieve Gräuben!”
+</p>
+<p>„Ei!” riep de professor.
+</p>
+<p>Ja, zonder er om te denken had ik, als een verliefde lomperd dien gevaarlijken volzin
+geschreven!
+</p>
+<p>„Zoo, zoo! bemint gij Gräuben!” hernam mijn oom op den echten toon van een voogd.
+</p>
+<p>„Ja.… Neen.…” stamelde ik.
+</p>
+<p>„Zoo, zoo! bemint gij Gräuben!” herhaalde hij werktuiglijk. „Welnu, wij zullen deze
+handelwijze op het voor ons liggende document toepassen.”
+</p>
+<p>Weder in zijne alles overheerschende beschouwing verdiept, vergat mijn oom reeds mijne
+onvoorzichtige woorden. Ik zeg onvoorzichtige, want het hoofd van den geleerde kon
+geene zaken van het hart begrijpen. Maar gelukkig won het de groote zaak van het document.
+</p>
+<p>Op dat oogenblik, dat de voornaamste proef zou gedaan worden, schoten de oogen van
+professor Lidenbrock bliksemstralen door zijn bril; zijne vingers beefden, toen hij
+het oude perkament weder opnam; hij was diep ontroerd. Eindelijk hoestte hij hevig,
+en met eene ernstige stem achtereenvolgens de eerste, daarna de tweede letter van
+ieder woord noemende, gaf hij mij de volgende reeks op: <span lang="zxx">mmessunkaSenrA. icefdoK.segnittamurtnecertserrette, rotaivsadua, ednecsedsadnelacartniiiluJsiratrac
+Sarbmutabiledmek meretarcsilucoYsleffenSnI.</span>
+</p>
+<p>Toen ik gereed was, was ik waarlijk aangedaan; deze letters, één voor één opgenoemd,
+hadden geen zin opgeleverd; ik verwachtte dus, dat de professor een sierlijken latijnschen
+volzin statig van zijne lippen zou laten vloeien.
+</p>
+<p>Maar wie had zoo iets kunnen denken! Een hevige vuistslag deed de tafel dreunen. De
+inkt spatte uit den koker, de pen viel uit mijne hand.
+</p>
+<p>„Dat is het niet,” riep mijn oom, „dat heeft geen gezonden zin!”
+</p>
+<p>Vervolgens het vertrek met bliksemsnelheid doorvliegende en de trap als eene lawine
+afstormende, snelde hij de Koningstraat in en was in een oogenblik uit het oog verdwenen.
+<span class="pageNum" id="xd32e499">[<a href="#xd32e499">16</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch04" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4285">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk IV.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Vrees voor het raadselachtige werk.—Waar is oom?—Moeilijkheden der ontcijfering.—De
+sleutel gevonden.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">„Is hij weg?” riep Martha, die kwam aanloopen op het geraas van de huisdeur, die zoo
+hard was toegetrokken, dat het geheele huis er van dreunde.
+</p>
+<p>„Ja!” antwoordde ik, „voor goed weg!”
+</p>
+<p>„Hoe is het met zijn middagmaal,” vroeg de oude meid.
+</p>
+<p>„Hij zal niet eten!”
+</p>
+<p>„En met zijn avondeten?”
+</p>
+<p>„Hij zal niet eten!”
+</p>
+<p>„Wat!” zeide Martha, hare handen ineenslaande.
+</p>
+<p>„Neen, goede Martha! hij en niemand in huis zal meer eten! Oom Lidenbrock wil ons
+allen honger laten lijden, tot hij een oude vod ontcijferd heeft, die volstrekt onmogelijk
+te ontcijferen is!”
+</p>
+<p>„Dan zit er niet anders op dan van honger te sterven!”
+</p>
+<p>Ik durfde er niet voor uitkomen, dat dit ons onvermijdelijk lot zou zijn met zulk
+een onhandelbaar mensch als mijn oom.
+</p>
+<p>De oude meid ging, hevig ontroerd, zuchtende naar haar keuken terug.
+</p>
+<p>Toen ik alleen was, kwam ik op de gedachte om alles aan Gräuben te gaan vertellen;
+maar hoe zou ik het huis uitkomen? De professor kon ieder oogenblik terugkeeren. En
+als hij mij dan eens riep! En als hij weer eens wilde beginnen met dat raadselachtige
+werk, dat men te vergeefs den ouden OEdipus zou voorgelegd hebben! Antwoordde ik dan
+niet op zijn roep, wat zou er dan van komen?
+</p>
+<p>Blijven was dus het verstandigste. Juist had een delfstofkundige uit Besançon ons
+eene verzameling kiezelachtige adelaarsteenen gezonden, die gerangschikt moesten worden.
+Ik ging aan het werk. Ik schiftte en schikte in hunne hokjes al die holle steenen,
+waarin kleine kristallen zweefden.
+</p>
+<p>Maar die bezigheid gaf mij geene afleiding; de zaak van het oude document hield mij
+te zeer bezig. Mijn hoofd gloeide en ik werd door eene naamlooze onrust bevangen.
+Ik had een voorgevoel van een naderend onheil.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p017width"><img src="images/p017.jpg" alt="De oude meid ging zuchtende naar hare keuken terug." width="495" height="720"><p class="figureHead">De oude meid ging zuchtende naar hare keuken terug.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Na verloop van een uur waren de adelaarsteenen ordelijk geschikt. Ik liet mij toen
+met slingerende armen en achteroverhangend hoofd in den grooten Utrechtschen armstoel
+neervallen. Ik stak mijn groote duitsche pijp aan, welker gebeeldhouwde kop eene achteloos
+uitgestrekte stroomnimf voorstelde; daarna vermaakte ik mij met den voortgang der
+verbranding te volgen, die van mijne stroomnimf <span class="pageNum" id="xd32e525">[<a href="#xd32e525">17</a>]</span>langzamerhand een volslagen negerin maakte. Van tijd tot tijd luisterde ik, of er
+geen schreden op de trap klonken. Maar neen. Waar mocht mijn oom op dat oogenblik
+toch zijn? Ik verbeeldde <span class="pageNum" id="xd32e527">[<a href="#xd32e527">18</a>]</span>mij hem te zien loopen onder de schoone boomen op den weg naar Altona, met zijn stok
+zwaaiende en blind pareerende, met geweld op het gras slaande, de toppen der distelplanten
+afhakkende en de schuwe ooievaars in hunne rust storende.
+</p>
+<p>Zou hij zegepralend of moedeloos huiswaarts keeren? Wie van beiden zou het winnen,
+het geheim of hij? Zoo ondervroeg ik mij zelven, en werktuigelijk nam ik het blad
+papier in handen, waarop de onverstaanbare reeks der door mij geschreven letters stond.
+Ik herhaalde bij mij zelven: „Wat beteekent dat?”
+</p>
+<p>Ik beproefde die letters zoo te schikken, dat zij woorden vormden. Het was onmogelijk.
+Of men ze bij tweeën, drieën, vijven of zessen vereenigde, het gaf niets verstaanbaars;
+wel vormden de veertiende, vijftiende en zestiende letter het woord „ice,” de vier-,
+vijf- en zes en tachtigste het woord „sir,” en eindelijk merkte ik in het midden van
+het document op den tweeden regel ook de latijnsche woorden „<span lang="la">rota, mutabile, ira, nec, atra</span>” op.
+</p>
+<p>„Drommels!” dacht ik, „uit die laatste woorden zou men bijna opmaken, dat oom gelijk
+heeft wat de taal van het document betreft. En zelfs bemerk ik nog op den derden regel
+het woord „luco,” dat „heilig bosch” beteekent. Wel is waar leest men op den derden
+het woord „tabiled,” dat zuiver hebreeuwsch is, en de zelfstandige naamwoorden „mer,
+arc, mère,” die zuiver fransch zijn.”
+</p>
+<p>Dat was genoeg om iemand razend te maken! Vier verschillende talen in dien dwazen
+volzin! Welk verband kon er bestaan tusschen de woorden „ijs, mijnheer, toorn, wreed,
+heilig bosch, veranderend, moeder, boog of zee?” Het eerste en laatste alleen konden
+gemakkelijk overeenkomen; het was toch niet vreemd, dat in een document op IJsland
+geschreven, van eene „IJszee” gesproken werd. De verklaring van het raadsel was daarmede
+echter nog niets gevorderd.
+</p>
+<p>Ik worstelde dus hevig tegen eene onoplosbare zwarigheid; mijne hersenen gloeiden;
+ik pinkoogde op het blad papier; de honderd twee en dertig letters schenen om mij
+heen te dansen, gelijk die zilveren tranen die na een geweldigen aandrang van het
+bloed om ons hoofd in de lucht opstijgen.
+</p>
+<p>Ik was ten prooi aan eene soort van zinsbegoocheling, ik stikte, ik snakte naar lucht.
+Werktuigelijk bewaaide ik mij met het blad papier, welks beide zijden zich beurtelings
+aan mijn oog vertoonden.
+</p>
+<p>Hoe groot was mijne verbazing, toen ik bij eene van die snelle omdraaiingen, op het
+oogenblik dat de keerzijde naar mij gewend was, volkomen leesbare woorden, latijnsche
+woorden meende te bespeuren, o.a. „craterem, terrestre.”
+</p>
+<p>Terstond ging er een licht voor mij op; deze eenvoudige kenteekenen deden mij de waarheid
+inzien; ik had de wet van het geheimschrift ontdekt. Om dit document te lezen was
+het niet eens noodig om door het omgekeerde blad heen te lezen! Neen. Zoo als het
+<span class="pageNum" id="xd32e543">[<a href="#xd32e543">19</a>]</span>was, zoo als het mij was voorgezegd, kon het vloeiend gespeld worden. Alle vernuftige
+verbindingen van den professor werden bewaarheid; hij had gelijk gehad ten aanzien
+van de schikking der letters, gelijk ook ten aanzien van de taal van het document!
+Er was slechts eene „beuzeling” noodig geweest om dien latijnschen volzin van het
+eene einde tot het andere te kunnen lezen, en het toeval had mij die „beuzeling” aan
+de hand gedaan!
+</p>
+<p>Men kan nagaan hoe ontroerd ik was! Mijne oogen werden dof. Ik kon ze niet gebruiken.
+Ik had het blad papier op de tafel gelegd. Ik behoefde er slechts een blik op te slaan
+om bezitter van het geheim te worden.
+</p>
+<p>Eindelijk gelukte het mij mijne ontroering meester te worden. Ik maakte het mij tot
+een plicht om tweemaal de kamer rond te gaan, ten einde mijne zenuwen tot bedaren
+te brengen, vervolgens plaatste ik mij weder in den grooten armstoel.
+</p>
+<p>„Ik zal het lezen!” riep ik uit na ruim adem gehaald te hebben.
+</p>
+<p>Ik bukte over de tafel, legde mijn vinger achtereenvolgens op iedere letter, en zonder
+te stuiten, zonder één oogenblik te haperen, las ik luide den geheelen volzin.
+</p>
+<p>Maar welk eene ontsteltenis, welk een schrik greep mij aan! Ik stond eerst als door
+den bliksem getroffen. Hoe! wat ik daar vernam was reeds volbracht! iemand was vermetel
+genoeg geweest om door te dringen!.…
+</p>
+<p>„Ach!” riep ik uit, terwijl ik opsprong, „neen! neen! oom mag het niet weten! Dat
+ontbreekt er nog maar aan, dat hij de lucht kreeg van zulk eene reis! Hij zou er wellicht
+ook smaak in krijgen! Niets zou hem kunnen tegenhouden! Hij, zulk een vastberaden
+geoloog, zou vertrekken in ieder geval, in weerwil, in spijt van alles! En hij zou
+mij medenemen en wij zouden niet terugkomen! Nooit, nooit!”
+</p>
+<p>Ik verkeerde in een onbeschrijfelijken toestand van opgewondenheid.
+</p>
+<p>„Neen, neen! het mag niet gebeuren,” zeide ik vastbesloten, „en daar ik kan beletten,
+dat zulk een denkbeeld bij mijn dwingeland opkomt, zal ik het doen. Door dit document
+telkens te wenden en te keeren, zou hij bij toeval den sleutel kunnen ontdekken. Ik
+zal het vernietigen!”
+</p>
+<p>Er lag nog eenig vuur in den haard. Ik greep niet alleen het blad papier maar ook
+het perkament van Saknussemm; met koortsachtig bevende hand wilde ik alles op de kolen
+werpen en dit gevaarlijke geheim vernietigen, toen de kamerdeur geopend werd en mijn
+oom verscheen.
+<span class="pageNum" id="xd32e556">[<a href="#xd32e556">20</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch05" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4291">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk V.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">De professor aan het werk.—De neef valt in slaap.—De huissleutel verdwenen.—De vreugde
+van mijn oom.—De lezing van het document.—De valiezen moeten gepakt worden.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Ik had maar even den tijd om het onheil-aanbrengend document weder op de tafel te
+leggen.
+</p>
+<p>Professor Lidenbrock scheen in diep gepeins verzonken. De gedachte, die hem beheerschte,
+liet hem geen oogenblik rust; hij had klaarblijkelijk onder de wandeling de zaak onderzocht,
+ontleed, alle hulpbronnen zijner verbeeldingskracht aangewend, en kwam nu terug om
+de eene of andere nieuwe verbinding toe te passen.
+</p>
+<p>Hij ging inderdaad in zijn armstoel zitten en met de pen in de hand begon hij formules
+neer te schrijven, die op een algebraïsch vraagstuk geleken.
+</p>
+<p>Ik volgde met mijne oogen zijne sidderende hand; geen enkele zijner bewegingen ontging
+mij. Welke onverwachte uitkomst zou hij misschien verkrijgen? Ik beefde, maar zonder
+reden, omdat de ware, de „eenige” verbinding reeds gevonden zijnde, iedere andere
+nasporing noodwendig vergeefs moest zijn.
+</p>
+<p>Drie uur lang werkte mijn oom zonder te spreken, zonder het hoofd op te heffen, duizendmaal
+uitwisschende, weder opnemende, doorschrappende, weder beginnende.
+</p>
+<p>Ik wist wel dat, als het hem gelukte om die letters te schikken naar al de betrekkelijke
+plaatsen, die zij konden innemen, de zin klaar zou zijn. Maar ik wist ook, dat twintig
+letters reeds twee trillioenen, vier honderd twee en dertig duizend negen honderd
+twee billioenen, acht duizend één honderd zes en zeventig millioenen, zes honderd
+veertig duizend verbindingen moesten opleveren. In den zin waren honderd twee en dertig
+letters, en die honderd tweeën dertig letters gaven een getal verschillende volzinnen,
+dat uit minstens honderd drie en dertig cijfers bestaat, een getal bijna onmogelijk
+uit te spreken en dat alle bevatting te boven gaat.
+</p>
+<p>Ik was dus gerust over dit heldhaftige middel om het vraagstuk op te lossen.
+</p>
+<p>Intusschen verliep de tijd; het werd nacht; het gerucht op straat hield op; steeds
+over zijn werk gebukt zag mijn oom niets, zelfs de goede Martha niet, die de deur
+half opende; hij hoorde niets, zelfs de stem dezer waardige dienstbode niet die vroeg:
+</p>
+<p>„Zal Mijnheer dezen avond eten?”
+</p>
+<p>Martha moest zonder antwoord heengaan; ik voor mij, na mij eenigen tijd er tegen verzet
+te hebben, werd door den slaap overmand <span class="pageNum" id="xd32e573">[<a href="#xd32e573">21</a>]</span>en sliep in op het einde van de canapé, terwijl oom Lidenbrock nog maar altijd berekende
+en doorschrapte.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p021width"><img src="images/p021.jpg" alt="Tot een besluit gekomen sloeg ik de armen over elkander en wachtte." width="490" height="716"><p class="figureHead">Tot een besluit gekomen sloeg ik de armen over elkander en wachtte.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Toen ik den volgenden morgen ontwaakte, was de onvermoeide <span class="pageNum" id="xd32e581">[<a href="#xd32e581">22</a>]</span>werkezel nog aan den arbeid. Zijne roode oogen, zijn bleek gezicht, zijne haren, waarin
+hij met eene koortsige hand had gewoeld, de purperroode rand onder zijne oogen bewezen
+genoegzaam zijne verschrikkelijke worsteling met het onmogelijke, en onder welk eene
+vermoeinis van zijn geest en inspanning van zijne hersenen de uren voor hem moesten
+verloopen zijn.
+</p>
+<p>Ik kreeg waarlijk medelijden met hem. In weerwil van de verwijten, die ik het recht
+meende te hebben om hem te doen, gevoelde ik zekere aandoening. De arme man werd zoo
+door zijne gedachten overheerscht, dat hij vergat om boos te worden; al zijne levenskrachten
+trokken zich op één punt samen, en daar zij niet door hare gewone veiligheidsklep
+ontsnapten, stond het te vreezen dat hare spanning hem binnen kort zou doen springen.
+</p>
+<p>Ik kon door een gebaar, door een woord slechts die ijzeren schroef losmaken, die op
+zijne hersenpan drukte. En ik deed het niet!
+</p>
+<p>Mijn hart was toch goed genoeg. Waarom bleef ik dan stom in zulk een geval? In het
+belang van mijn oom.
+</p>
+<p>„Neen, neen!” herhaalde ik, „neen, ik zal niet spreken! Hij zou er heen willen gaan,
+ik ken hem; niets zou hem kunnen tegenhouden. Hij heeft eene vulkanische verbeeldingskracht,
+en om te doen wat andere geologen niet gedaan hebben, zou hij zijn leven wagen. Ik
+zal zwijgen, ik zal het geheim bewaren, waarvan het toeval mij bezitter heeft gemaakt;
+het te ontdekken zou zoo goed zijn als professor Lidenbrock te dooden. Laat hij het
+raden, als hij kan, ik wil mij later niet te verwijten hebben, dat ik hem in het verderf
+heb gestort!”
+</p>
+<p>Nadat ik hieromtrent tot een besluit was gekomen, sloeg ik de armen over elkaar en
+wachtte. Maar ik had niet op een voorval gerekend, dat eenige uren later plaats had.
+</p>
+<p>Toen de goede Martha het huis wilde verlaten om naar de markt te gaan, vond zij de
+deur gesloten; de huissleutel stak niet in het slot. Wie had hem er uitgenomen? Stellig
+mijn oom, toen hij den vorigen avond van zijn haastig uitstapje was teruggekomen.
+</p>
+<p>Was het met voordacht? Was het bij vergissing? Wilde hij ons de kwellingen van den
+honger laten ondergaan? Dat dacht mij toch wat al te erg. Hoe! Martha en ik zouden
+de offers zijn van een toestand, die ons niet het minste aanging? Zonder twijfel,
+en ik herinnerde mij een vroeger voorval, dat wel geschikt was om ons vrees aan te
+jagen. Eenige jaren geleden toch, op een tijdstip dat mijn oom werkte aan zijn groote
+mineralogische classificatie, bleef hij acht en veertig uur zonder voedsel, en het
+geheele huisgezin moest zich onderwerpen aan die wetenschappelijke hongerkuur. Ik
+voor mij kreeg er een maagkramp door, die niet zeer aangenaam was voor een vrij eetlustigen
+jongen.
+</p>
+<p>Het scheen mij dus toe, dat het ontbijt even zoo zou uitblijven <span class="pageNum" id="xd32e592">[<a href="#xd32e592">23</a>]</span>als het vorige avondeten. Ik besloot echter mijn moed te toonen, en niet te wijken
+voor de eischen der maag. Martha trok het zich zeer aan en werd bedroefd, die goede
+vrouw! Wat mij aangaat, de onmogelijkheid om het huis te verlaten hield mij en terecht
+meer bezig. Men begrijpt mij wel.
+</p>
+<p>Mijn oom werkte gestadig door; zijn verbeelding verloor zich in de denkbeeldige wereld
+der verbindingen; hij leefde ver buiten de aarde en gevoelde werkelijk geen aardsche
+behoeften.
+</p>
+<p>Tegen den middag prikkelde de honger mij hevig; Martha had, in hare <span class="corr" id="xd32e598" title="Bron: eenvoudighied">eenvoudigheid</span>, den vorigen avond den voorraad der etenskast geplunderd; er was niets meer in huis.
+Toch hield ik mij goed. Ik maakte er eene soort van punt van eer van.
+</p>
+<p>Het sloeg twee uur. Het werd bespottelijk, onuitstaanbaar zelfs, ik zette groote oogen
+op. Ik begon bij mij zelven te zeggen, dat ik het gewicht van het document overdreef;
+dat mijn oom er geen geloof aan zou slaan; dat hij er niets in zou zien dan bedriegerij,
+dat men hem in het ergste geval tegen zijn zin zou tegenhouden, als hij de onderneming
+wilde beproeven; eindelijk, dat hij zelf den sleutel van het geheimschrift kon ontdekken
+en dat mijne onthouding dan te vergeefs zou geweest zijn.
+</p>
+<p>Deze redenen schenen mij uitmuntend toe, hoewel ik ze daags te voren met verontwaardiging
+had verworpen; ik vond het zelfs heel dwaas, dat ik zoo lang had gewacht en mijn besluit
+was genomen om alles te zeggen.
+</p>
+<p>Ik peinsde dus op een middel om niet zoo rechtstreeks met de deur in huis te vallen,
+toen de professor opstond, zijn hoed opzette en wilde gaan.
+</p>
+<p>„Hoe! het huis verlaten en ons nog eens opsluiten. Dat nooit. Oom!” zeide ik.
+</p>
+<p>Hij scheen mij niet te hooren.
+</p>
+<p>„Oom Lidenbrock!” herhaalde ik met verheffing van stem.
+</p>
+<p>„Hé! wat is ’t?” zeide hij als iemand, die plotseling ontwaakt.
+</p>
+<p>„Welnu! die sleutel!”
+</p>
+<p>„Welke sleutel? De huissleutel?”
+</p>
+<p>„Wel neen,” riep ik, „de sleutel van het document!”
+</p>
+<p>De professor keek mij aan over zijn bril; hij bespeurde ongetwijfeld iets ongewoons
+op mijn gelaat, althans hij vatte driftig mijn arm, en zonder te kunnen spreken ondervroeg
+hij mij met zijne blikken. Echter werd nooit een vraag juister gesteld.
+</p>
+<p>Ik bewoog mijn hoofd van boven naar beneden.
+</p>
+<p>Hij schudde het zijne met eene soort van medelijden, alsof hij met een gek te doen
+had.
+</p>
+<p>Ik maakte een duidelijker gebaar.
+</p>
+<p>Zijne oogen schitterenden met een helderen glans, zijne hand maakte eene dreigende
+beweging.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e618">[<a href="#xd32e618">24</a>]</span>Dit stomme gesprek in deze omstandigheden zou den onverschilligsten aanschouwer belang
+hebben ingeboezemd. Het kwam waarlijk zoo ver, dat ik niet meer durfde spreken, uit
+vrees dat mijn oom mij in de eerste omhelzingen zijner vreugde mocht smoren. Maar
+hij drong zoo sterk, dat ik antwoorden moest.
+</p>
+<p>„Ja, die sleutel!… het toeval!…”
+</p>
+<p>„Wat zegt gij?” riep hij met een onbeschrijfelijke ontroering.
+</p>
+<p>„Ziedaar,” zeide ik, hem het door mij beschreven blad papier overreikende, „lees!”
+</p>
+<p>„Maar dat beteekent niets!” antwoordde hij het papier ineen frommelende.
+</p>
+<p>„Niets, als men van voren begint te lezen, maar van achteren …”
+</p>
+<p>Ik had nog niet uitgesproken of de professor slaakte een kreet of liever een echt
+gebrul! Een licht was voor zijn geest opgegaan. Hij was geheel van gedaante veranderd.
+</p>
+<p>„O, schrandere Saknussemm! gij hadt dus eerst uw volzin averechts geschreven?”
+</p>
+<p>En met drift op het papier aanvallende, las hij met een verduisterd oog en <span class="corr" id="xd32e630" title="Bron: aangedame">aangedane</span> stem het geheele document, van de laatste letter af aan beginnende.
+</p>
+<p>Het behelsde het volgende:
+</p>
+<p lang="la">In Sneffels Yoculis craterem kem delibat umbra Scartaris Julii intra calendas descende,
+audas viator, et terrestre centrum attinges. Kod feci. Arne Saknussemm.
+</p>
+<hr class="tb"><p>
+</p>
+<p>Dit slecht latijn zou men aldus kunnen vertalen:
+</p>
+<hr class="tb"><p>
+</p>
+<p>Daal af in den krater van den Sneffels Yocul, dien de schaduw van den Scartaris treft
+<span class="corr" id="xd32e644" title="Bron: vóor">vóór</span> den eersten Juli, vermetele reiziger! en gij zult het middelpunt der aarde bereiken.
+</p>
+<p>Ik heb het gedaan. Arne Saknussemm.
+</p>
+<hr class="tb"><p>
+</p>
+<p>Toen hij dit las, sprong mijn oom op, alsof hij onverwachts eene Leidsche flesch had
+aangeraakt. Zijne opgewondenheid, vreugde en overtuiging waren onbeschrijflijk. Hij
+liep heen en weer, nam zijn hoofd tusschen de beide handen, verzette de stoelen, stapelde
+zijne boeken op elkander, goochelde, het is haast niet te gelooven, met zijne kostbare
+adelaarsteenen, gaf hier een slag met de vuist, daar een tik met de hand. Eindelijk
+kwamen zijne zenuwen tot bedaren, en even als iemand die uitgeput is door een overdadig
+genot, liet hij zich in zijn armstoel nedervallen.
+</p>
+<p>„Hoe laat is het toch?” vroeg hij na eenige oogenblikken stilte.
+</p>
+<p>„Drie uur,” antwoordde ik.
+</p>
+<p>„Wat! dan heb ik mijn middagmaal mooi verzuimd. Ik sterf van honger. Aan tafel! En
+dan.…”
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e657">[<a href="#xd32e657">25</a>]</span></p>
+<div class="figure p025width"><img src="images/p025.jpg" alt="Ik boog mij over de kaart." width="487" height="714"><p class="figureHead">Ik boog mij over de kaart.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>„En dan?”
+</p>
+<p>„Zult gij mijn valies pakken.”
+</p>
+<p>„Wat?” riep ik uit.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e665">[<a href="#xd32e665">26</a>]</span></p>
+<p>„En het uwe!” antwoordde de onverbiddelijke professor, terwijl hij de eetzaal binnentrad.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch06" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4297">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk VI.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">In het studeervertrek.—De Sneffels.—De warmte in den aardbol.—De vulkanen.—Inwendige
+hitte der aarde.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Op die woorden ging mij eene rilling door het geheele lichaam. Ik bedwong mij echter.
+Ik besloot zelfs een goed gelaat te toonen. Wetenschappelijke bewijzen alleen konden
+professor Lidenbrock weerhouden, en die waren er genoeg, zeer goede zelfs, tegen de
+mogelijkheid van zulk eene reis. Naar het Middelpunt der aarde gaan! Welk eene dwaasheid!
+Ik bewaarde mijne bedenkingen tot een gepaster oogenblik en hield mij alleen met den
+maaltijd bezig.
+</p>
+<p>Het is noodeloos al de verwenschingen van mijn oom mede te deelen, toen hij de tafel
+niet gedekt vond. Alles werd opgehelderd. De goede Martha kreeg hare vrijheid terug.
+Zij liep naar de markt en repte zich zoo, dat mijn honger een uur later gestild was
+en ik weder besef kreeg van onzen toestand.
+</p>
+<p>Onder het eten was mijn oom bijna vroolijk; er ontvielen hem eenige geleerde kwinkslagen,
+die nooit zeer gevaarlijk zijn. Toen het nagerecht was afgeloopen, gaf hij mij een
+wenk om hem in zijn studeervertrek te volgen.
+</p>
+<p>Ik gehoorzaamde. Hij ging aan het eene einde van zijne werktafel zitten en ik aan
+het andere.
+</p>
+<p>„Axel!” zeide hij met eene zachte stem, „gij zijt een schrandere jongen; gij hebt
+mij daar een verbazenden dienst bewezen, toen ik die verbinding wilde opgeven. Waar
+zou ik heen gedwaald zijn. Niemand kan het weten! Ik zal dat nooit vergeten, mijn
+jongen! en gij zult uw deel hebben van den roem, dien wij zullen verwerven.”
+</p>
+<p>„Kom aan,” dacht ik, „hij is goed geluimd; het oogenblik is gekomen om over dien roem
+te twisten.”
+</p>
+<p>„Bovenal,” hernam mijn oom, „beveel ik u de stiptste geheimhouding aan, verstaat gij?
+Het ontbreekt mij aan geen benijders in de geleerde wereld, en velen zouden die reis
+willen ondernemen, die er eerst bij onze terugkomst iets van mogen vernemen.
+</p>
+<p>„Gelooft gij,” zeide ik, „dat het aantal van die vermetelen zoo groot zou zijn?”
+</p>
+<p>„Zeker! Wie zou aarzelen om zulk een roem te verwerven? Als <span class="pageNum" id="xd32e681">[<a href="#xd32e681">27</a>]</span>dit document bekend was, zou een heirleger van geologen het voetspoor van Arne Saknussemm
+volgen!”
+</p>
+<p>„Daarvan ben ik nog niet overtuigd, oom! want niets bewijst de echtheid van dit document.”
+</p>
+<p>„Wat! En het boek, waarin wij het ontdekt hebben?”
+</p>
+<p>„Goed! Ik stem toe, dat die Saknussemm deze regels geschreven heeft; maar volgt daaruit,
+dat hij inderdaad die reis heeft volbracht, en kan dat oude perkament geene bedriegerij
+behelzen?”
+</p>
+<p>Het speet mij bijna, dat ik dit wel wat gewaagde woord had gesproken; de professor
+fronste zijn dikke wenkbrauwen en ik vreesde den uitslag van dit gesprek in de waagschaal
+te hebben gesteld. Gelukkig liep het goed af. Een vluchtig glimlachje krulde de lippen
+van den strengen spreker en hij antwoordde:
+</p>
+<p>„Dat zullen wij eens zien.”
+</p>
+<p>„Zoo!” zeide ik een weinig verstoord, „maar veroorloof mij om de reeks van tegenwerpingen
+met betrekking tot dit document te voltooien.”
+</p>
+<p>„Spreek, mijn jongen! spreek ongedwongen. Ik geef u volle vrijheid om uwe meening
+te uiten. Gij zijt niet meer mijn neef, maar mijn ambtgenoot. Ga dus voort.”
+</p>
+<p>„Welnu! dan zal ik u vooreerst vragen, wat die Yocul, die Sneffels en die Scartaris
+zijn, waarvan ik nooit heb hooren spreken.”
+</p>
+<p>„Niets is gemakkelijker. Ik heb onlangs van mijn vriend August Petermann uit Leipzig
+eene kaart gekregen; zij kon niet beter van pas komen. Krijg den derden atlas uit
+het tweede vak van de groote bibliotheek, reeks Z. de vierde plank.”
+</p>
+<p>Ik stond op en, dank zij deze juiste aanwijzingen, vond ik spoedig den gevraagden
+atlas. Mijn oom opende hem en zeide:
+</p>
+<p>„Dit is eene der beste kaarten van IJsland, die van Handerson, en ik geloof, dat zij
+ons de oplossing van al uwe bezwaren zal geven.”
+</p>
+<p>Ik boog mij over de kaart.
+</p>
+<p>„Ziet gij dit eiland uit vulkanen bestaande?” zeide de professor. „Let op, zij dragen
+allen den naam van Yocul. Dat woord beteekent in het ijslandsch „gletscher,” en onder
+de hooge breedte van IJsland banen de meeste uitbarstingen zich een weg door de ijsbeddingen.
+Van daar die benaming van Yocul voor al de vuurspuwende bergen des eilands.”
+</p>
+<p>„Goed,” antwoordde ik, „maar wat is de Sneffels?”
+</p>
+<p>Ik hoopte, dat hij mij op deze vraag het antwoord schuldig zou blijven. Ik bedroog
+mij. Mijn oom hernam:
+</p>
+<p>„Volg mij naar de westkust van IJsland. Ziet gij Reikiavik, de hoofdplaats? Ja? Goed.
+Ga langs de ontelbare fjörds van die door de zee afgeknaagde kusten opwaarts, en houd
+even op onder den vijf en zestigsten breedtegraad. Wat ziet gij daar?”
+</p>
+<p>„Eene soort van schiereiland, gelijk aan een ontvleescht been, uitloopende in eene
+verbazend groote knieschijf.”
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e703">[<a href="#xd32e703">28</a>]</span>„De vergelijking is juist, mijn jongen! en bemerkt gij niets op die knieschijf?”
+</p>
+<p>„Ja! een berg, die in de zee schijnt uit te steken.”
+</p>
+<p>„Goed! dat is de Sneffels.”
+</p>
+<p>„De Sneffels?”
+</p>
+<p>„Dezelfde, een vijfduizend voet hooge berg, een van de merkwaardigste des eilands
+en voorzeker de beroemdste der geheele wereld indien zijn krater in het middelpunt
+van den aardbol uitloopt.”
+</p>
+<p>„Maar dat is onmogelijk!” riep ik uit, de schouders ophalende en geërgerd door zulk
+eene vooronderstelling.
+</p>
+<p>„Onmogelijk!” antwoordde professor Lidenbrock op een gestrengen toon. „En waarom?”
+</p>
+<p>„Omdat die krater natuurlijk versperd is door de lava, de gloeiende steenen, en dus.…”
+</p>
+<p>„En als het een uitgedoofde krater is?”
+</p>
+<p>„Een uitgedoofde?”
+</p>
+<p>„Ja. Het aantal nog werkende vulkanen op de oppervlakte van den aardbol bedraagt tegenwoordig
+slechts omtrent drie honderd; maar er bestaan veel meer uitgedoofde vulkanen. De Sneffels
+nu behoort onder deze laatste, en in historische tijden heeft er maar ééne uitbarsting
+plaats gehad, in 1219; sedert dat tijdstip is zijn geweld langzamerhand bedaard en
+thans behoort hij niet meer tot de werkende vulkanen.”
+</p>
+<p>Op die stellige verzekeringen kon ik niets meer antwoorden, en dus ging ik over tot
+de andere duisterheden, die het document bevatte.
+</p>
+<p>„Wat beteekent dat woord Scartaris,” vroeg ik, „en wat heeft de eerste Juli daarmee
+te maken?”
+</p>
+<p>Mijn oom dacht een poosje na. Ik hoopte een oogenblik, maar ook slechts één, want
+weldra antwoordde hij mij aldus:
+</p>
+<p>„Wat gij duisterheid noemt is voor mij licht. Het bewijst de vernuftige zorg, waarmede
+Saknussemm zijne ontdekking heeft willen aanwijzen. De Sneffels bestaat uit verscheidene
+kraters; het was dus noodig den krater aan te duiden, die naar het middelpunt van
+den aardbol voert. Wat heeft nu de geleerde IJslander gedaan? Hij heeft opgemerkt,
+dat tegen den eersten Juli, dus in de laatste dagen der maand Juni, één van de pieken
+des bergs, de Scartaris, zijne schaduw verlengt tot aan de opening van den bedoelden
+krater, en hij heeft het feit in zijn document aangeteekend. Kon hij eene nauwkeuriger
+aanwijzing bedenken, en kunnen wij, als wij eens den top van den Sneffels bereikt
+hebben, met mogelijkheid den rechten weg missen?”
+</p>
+<p>Het was duidelijk, mijn oom had op alles een antwoord. Ik zag wel, dat hij niet te
+vatten was op de woorden van het oude perkament. Ik drong er dus niet langer op aan,
+en daar ik hem boven alles moest overtuigen, ging ik over tot de wetenschappelijke
+tegenwerpingen, die mijns inziens vrij wat gewichtiger waren.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e723">[<a href="#xd32e723">29</a>]</span></p>
+<div class="figure p029width"><img src="images/p029.jpg" alt="Ik ging daarom naar den oever der Elbe." width="487" height="715"><p class="figureHead">Ik ging daarom naar den oever der Elbe.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>„Welaan,” zeide ik, „ik moet bekennen, dat de zin van Saknussemm duidelijk is en geen
+twijfel overlaat. Ik sta zelfs toe, dat het document er volkomen echt uitziet. Die
+geleerde is naar den Sneffels <span class="pageNum" id="xd32e729">[<a href="#xd32e729">30</a>]</span>gegaan; hij heeft de schaduw van den Scartaris vóór den eersten Juli de randen van
+den krater zien treffen; hij heeft zelfs in de volks-overleveringen van zijn tijd
+hooren vertellen, dat die krater op het middelpunt der aarde uitliep; maar wat aangaat,
+dat hij zelf er bij gekomen zou zijn, dat hij de reis zou gedaan hebben en teruggekeerd
+zou zijn, in geval hij haar ondernomen heeft, neen! duizendmaal neen!”
+</p>
+<p>„En om welke reden?” zeide mijn oom op een bijzonder spottenden toon.
+</p>
+<p>„Omdat alle theoriën der wetenschap betoogen, dat zulk eene onderneming onuitvoerbaar
+is!”
+</p>
+<p>„Zeggen alle theoriën dat?” antwoordde de professor, een heel onnoozel gezicht zettende.
+„O, die akelige theoriën! wat zullen die arme theoriën ons hinderen!”
+</p>
+<p>Ik zag dat hij met mij spotte, maar ging toch voort.
+</p>
+<p>„Ja! het is bewezen, dat de warmte omstreeks één graad toeneemt bij iedere zeventig
+voet diepte onder de oppervlakte van den aardbol; neemt men nu aan, dat die verhouding
+dezelfde blijft, dan heerscht er, daar de straal der aarde vijftien honderd uur gaans
+bedraagt, in het middelpunt een warmtegraad van twee millioen graad. De stoffen in
+het binnenste der aarde bevinden zich derhalve in den toestand van witgloeiend gas,
+want de metalen, het goud, het platina, de hardste rotsblokken zijn niet bestand tegen
+zulk eene hitte. Ik mag dus met grond vragen, of het mogelijk is om in zulk een middelpunt
+door te dringen!”
+</p>
+<p>„Dus is het de warmte, die u verlegen maakt, Axel?”
+</p>
+<p>„Zonder twijfel. Al kwamen wij slechts tot eene diepte van tien uur gaans, dan zouden
+wij reeds de grens der aardschors bereikt hebben, want de warmtegraad is daar hooger
+dan dertien honderd graad.”
+</p>
+<p>„En gij zijt bang om te smelten?”
+</p>
+<p>„Gij kunt die vraag zelf wel beantwoorden,” zeide ik verstoord.
+</p>
+<p>„Zie hier mijn antwoord,” hernam professor Lidenbrock met een deftig gezicht; „noch
+gij, noch iemand anders weet met zekerheid wat er in het binnenste van den aardbol
+omgaat, dewijl men nauwelijks het twaalf duizendste deel van zijn straal kent; de
+wetenschap is bij uitstek vatbaar voor volmaking en iedere theorie wordt gestadig
+omvergeworpen door eene nieuwe theorie. Heeft men tot Fourier toe niet geloofd, dat
+de warmtegraad van het hemelruim steeds verminderde, en weet men tegenwoordig niet,
+dat de grootste koude der luchtgewesten de veertig of vijftig graad onder nul niet
+te boven gaat? Waarom zou dat ook niet het geval kunnen zijn met de inwendige warmte?
+Waarom zou zij niet op eene zekere diepte eene onoverkomelijke grens bereiken, in
+plaats van toe te nemen tot den graad van smelting der hardste delfstoffen?”
+</p>
+<p>Toen mijn oom de vraag op het gebied der vooronderstellingen overbracht, kon ik niet
+meer antwoorden.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e744">[<a href="#xd32e744">31</a>]</span>„Welnu! ik zal u zeggen, dat echte geleerden, Poisson o.a., bewezen hebben dat, indien
+er eene warmte van twee millioen graad in het binnenste van den aardbol heerschte,
+de witgloeiende gassen, ontstaande uit de gesmolten stoffen, zulk een spankracht zouden
+krijgen, dat de <span class="corr" id="xd32e746" title="Bron: aarschors">aardschors</span> haar geen tegenstand zou kunnen bieden en springen moest, gelijk de wanden van een
+stoomketel door de kracht van den stoom.”
+</p>
+<p>„Dat is het gevoelen van Poisson, oom! ziedaar alles.”
+</p>
+<p>„Toegestemd! maar het is ook het gevoelen van andere voorname geologen, dat het binnenste
+van den aardbol niet bestaat uit gas of water, noch uit de zwaarste steenen, die wij
+kennen; want in dat geval zou de aarde tweemaal lichter zijn.”
+</p>
+<p>„O! met cijfers kan men alles bewijzen wat men wil.”
+</p>
+<p>„En is het met feiten ook zoo, mijn jongen? Is het niet zeker dat het aantal vulkanen
+aanzienlijk verminderd is sedert de eerste dagen der wereld, en kan men, als er eene
+inwendige warmte bestaat, daaruit niet besluiten, dat zij gaandeweg afneemt?”
+</p>
+<p>„Oom! als gij het velt der gissingen betreedt, kan ik niet langer redetwisten.”
+</p>
+<p>„En ik moet zeggen, dat mijn gevoelen ondersteund wordt door dat van zeer bevoegde
+personen. Herinnert gij u het bezoek, dat de beroemde engelsche scheikundige Humphry
+Davy in 1825 bij mij aflegde?”
+</p>
+<p>„Zeker niet, want ik werd eerst negentien jaar later geboren.”
+</p>
+<p>„Welnu! Humphry kwam mij op zijne doorreis te Hamburg bezoeken. Wij bespraken onder
+andere punten ook lang de veronderstelling van de vloeibaarheid van de kern der aarde.
+Wij waren het beiden eens, dat die vloeibaarheid niet kon bestaan; om eene reden,
+waarop de wetenschap nooit het antwoord gevonden heeft.”
+</p>
+<p>„En welke is die reden?” vroeg ik een weinig verwonderd.
+</p>
+<p>„Omdat die vloeibare massa, even als de Oceaan, aan de aantrekkingskracht der maan
+onderhevig zou zijn, en bij gevolg zouden er tweemaal daags inwendige vloeden plaats
+hebben, die de aardkorst opheffende, regelmatig terugkeerende aardbevingen zouden
+veroorzaken!”
+</p>
+<p>„Maar het is toch stellig zeker, dat de oppervlakte van den aardbol aan verbranding
+heeft bloot gestaan, en men mag dus veronderstellen, dat de buitenste korst het eerst
+is afgekoeld, terwijl de warmte naar het middelpunt week.”
+</p>
+<p>„Dat is een dwaling,” antwoordde mijn oom; „de aarde is verwarmd door de verbranding
+harer oppervlakte en op geen andere wijze. Hare oppervlakte bestond uit eene groote
+menigte metalen, zooals het potassium, het sodium, die de eigenschap hebben van te
+ontvlammen door eene bloote aanraking met het water en de lucht; die metalen ontbrandden,
+toen de dampen uit de lucht als <span class="pageNum" id="xd32e763">[<a href="#xd32e763">32</a>]</span>regen op den grond vielen, en langzamerhand, toen het water in de scheuren van de
+aardkorst doordrong, gaven zij aanleiding tot nieuwe branden met ontploffingen en
+uitbarstingen. Van daar die talrijke vulkanen in de eerste dagen der wereld.”
+</p>
+<p>„Maar dat is eene zeer vernuftige gissing!” riep ik een weinig tegen wil en dank uit.
+</p>
+<p>„En die Humphry Davy mij op deze zelfde plaats duidelijk maakte door eene zeer eenvoudige
+proef. Hij vervaardigde een metalen bol, hoofdzakelijk bestaande uit de pas genoemde
+metalen en die nauwkeurig onzen aardbol voorstelde; als men een fijne dauw op zijne
+oppervlakte liet vallen, zwol deze op, roestte en vormde een bergje; een krater ontstond
+op den top; de uitbarsting had plaats en deelde aan den bol zulk een warmte mede,
+dat het onmogelijk werd hem in de hand te houden.”
+</p>
+<p>Ik werd waarlijk aan het wankelen gebracht door de bewijsgronden van den professor;
+hij droeg ze bovendien voor met zijn gewone vuur en geestdrift.
+</p>
+<p>„Gij ziet, Axel!” voegde hij er bij, „dat de toestand van de kern der aarde tot velerlei
+gissingen onder de geologen aanleiding heeft gegeven, niets is minder bewezen dan
+dit feit van eene inwendige hitte; volgens mijn gevoelen bestaat zij niet en kan zij
+niet bestaan; wij zullen het echter onderzoeken en even als Arne Saknussemm zullen
+wij weten, waaraan wij ons met betrekking tot dit gewichtige vraagstuk te houden hebben.”
+</p>
+<p>„Welnu! ja!” antwoordde ik, bijna door dezelfde geestdrift bezield, „ja, wij zullen
+het zien, als men er ten minste zien kan.”
+</p>
+<p>„En waarom niet? kunnen wij niet op electrische verschijnselen rekenen om ons te verlichten,
+en zelfs op den dampkring, dien de drukking misschien nabij het middelpunt lichtgevend
+maakt?”
+</p>
+<p>„Ja!” zeide ik; „ja! dat is ten minste mogelijk.”
+</p>
+<p>„Het is zeker,” antwoordde mijn oom zegevierend; „maar zwijg, hoort gij? zwijg over
+dit alles, opdat niemand op de gedachte kome om voor ons het middelpunt der aarde
+te ontdekken.”
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch07" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4303">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk VII.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Naar het middelpunt der aarde.—Een onmogelijke reis.—Toebereidselen tot het vertrek.—Reikiavik.—De
+koffer moet gepakt worden.—Naar den kelder?</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Zoo liep deze gedenkwaardige zitting af. Dit gesprek maakte mij <span class="pageNum" id="xd32e780">[<a href="#xd32e780">33</a>]</span>koortsig. Ik verliet als bedwelmd het vertrek van mijn oom, en er was geen lucht genoeg
+in de straten van Hamburg om mij te doen bijkomen. Ik ging daarom naar den oever der
+Elbe, ter plaatse waar <span class="pageNum" id="xd32e782">[<a href="#xd32e782">34</a>]</span>de stoomboot ligt, die de stad in gemeenschap brengt met den spoorweg van <span class="sic">Harburg</span>.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p033width"><img src="images/p033.jpg" alt="Maar ik had niet op het ongeduld van een professor gerekend." width="484" height="712"><p class="figureHead">Maar ik had niet op het ongeduld van een professor gerekend.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Was ik overtuigd door hetgeen ik gehoord had? Was ik niet onder den invloed van professor
+Lidenbrock geweest? Moest ik zijn besluit om naar het middelpunt van de inwendige
+ruimte der aarde te gaan voor ernstig gemeend houden? Had ik de zinnelooze bespiegelingen
+van een gek of de wetenschappelijke gevolgtrekkingen van een groot vernuft gehoord?
+Hoe het ook zijn mocht, waar eindigde de waarheid, waar begon de dwaling?
+</p>
+<p>Ik dobberde tusschen duizend tegenstrijdige veronderstellingen, zonder mij aan eene
+enkele te kunnen vastklemmen.
+</p>
+<p>Echter herinnerde ik mij, dat ik overtuigd was geworden, hoewel mijn geestdrift begon
+te bekoelen; maar ik zou gaarne onmiddellijk vertrokken zijn om geen tijd te hebben
+tot nadenken. Ja, het zou mij niet aan moed ontbroken hebben om oogenblikkelijk mijn
+valies vast te gespen.
+</p>
+<p>Ik moet evenwel bekennen, dat een uur later die overspanning afnam; mijne zenuwen
+verslapten en uit de diepe afgronden der aarde steeg ik weder opwaarts naar hare oppervlakte.
+</p>
+<p>„Het is ongerijmd!” riep ik uit; „het gelijkt nergens naar! Het is geen ernstig voorstel,
+dat men een verstandigen jongen kan doen. Niets van dat alles bestaat. Ik heb slecht
+geslapen! ik heb een benauwden droom gehad.”
+</p>
+<p>Intusschen had ik de oevers van de Elbe gevolgd en de stad omgewandeld. Na de haven
+langs gegaan te zijn, kwam ik op den weg naar Altona. Een voorgevoel bestuurde mij,
+een verwezenlijkt voorgevoel, want ik bemerkte spoedig mijne lieve Gräuben, die vlug
+ter been en opgeruimd naar Hamburg terugkeerde.
+</p>
+<p>„Gräuben!” riep ik haar van verre toe.
+</p>
+<p>Het jonge meisje bleef een weinig verschrikt staan, ik denk omdat zij zich op een
+grooten weg hoorde toeroepen. In tien stappen was ik naast haar.
+</p>
+<p>„Axel!” riep zij verwonderd uit. „Wat! komt gij mij te gemoet! Dat is lief van u,
+mijnheer!”
+</p>
+<p>Maar, toen zij mij aanzag, bemerkte Gräuben mijn ongerust en ontsteld gelaat.
+</p>
+<p>„Wat scheelt er aan?” zeide zij, mij de hand toereikende.
+</p>
+<p>„Wat er aan scheelt, Gräuben!” riep ik.
+</p>
+<p>In twee seconden en met drie volzinnen was het lieve meisje op de hoogte van de zaak.
+Zij zweeg gedurende eenige oogenblikken. Klopte haar hart gelijk het mijne? ik weet
+het niet; maar hare hand beefde niet in de mijne. Wij gingen wel honderd schreden
+ver zonder een woord te wisselen.
+</p>
+<p>„Axel!” zeide zij eindelijk.
+</p>
+<p>„Lieve Gräuben!”
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e807">[<a href="#xd32e807">35</a>]</span>„Dat zal eene schoone reis zijn.”
+</p>
+<p>Ik sprong op bij die woorden.
+</p>
+<p>„Ja, Axel! en den neef van een geleerde waardig. Het is goed, als een man zich onderscheidt
+door de eene of andere groote onderneming!”
+</p>
+<p>„Hoe! Gräuben! gij raadt mij niet af om zulk een tocht te wagen?”
+</p>
+<p>„Neen! lieve Axel! en ik zou u en uw oom gaarne vergezellen, als een arm meisje u
+niet tot last moest zijn.”
+</p>
+<p>„Spreekt gij de waarheid?”
+</p>
+<p>„De waarheid.”
+</p>
+<p>Ach! meisjes, vrouwen, vrouwenharten! wat zijt gij toch onbegrijpelijk! Als gij niet
+de beschroomdste aller levende wezens zijt, zijt gij de dapperste! De rede heeft geen
+invloed op u. Hoe! dit kind moedigde mij aan om deel te nemen aan dien tocht. Zij
+zou niet gevreesd hebben om het waagstuk te ondernemen. Zij spoorde mij er toe aan,
+en toch beminde zij mij!
+</p>
+<p>Ik was van mijn stuk gebracht en, waarom zou ik het verzwijgen? beschaamd.
+</p>
+<p>„Gräuben!” hernam ik, „wij zullen zien, of gij morgen nog zoo zult spreken.”
+</p>
+<p>„Morgen, lieve Axel! zal ik spreken als van daag.”
+</p>
+<p>Gräuben en ik, elkander bij de hand houdende, maar een diep stilzwijgen bewarende,
+vervolgden onzen weg. Ik was diep geschokt door de aandoeningen van dezen dag.
+</p>
+<p>„In elk geval,” dacht ik, „zijn wij nog ver van den 1<sup>sten</sup> Juli, en in dien tusschentijd zal er wel iets plaats hebben, dat mijn oom geneest
+van zijne gril om onder den grond te reizen.”
+</p>
+<p>Het was avond, toen wij bij het huis in de Koningstraat kwamen. Ik dacht de woning
+in rust, oom naar gewoonte te bed en de goede Martha bezig te vinden met de eetzaal
+voor het laatst aan te stoffen.
+</p>
+<p>Maar ik had niet op het ongeduld van den professor gerekend. Hij schreeuwde en was
+druk in de weer te midden van een hoop sjouwers, die eenige goederen in de gang nederlegden;
+de oude meid wist geen raad.
+</p>
+<p>„Kom dan toch, Axel! haast u toch, ongelukkige!” riep mijn oom, zoodra hij mij in
+de verte zag, „uw valies is nog niet gepakt, mijne papieren zijn nog niet in orde,
+ik vind den sleutel van mijn reiszak niet en mijne reiskousen komen maar niet!”
+</p>
+<p>Ik stond versuft. Ik kon niet spreken. Met moeite kon ik deze woorden uitbrengen:
+</p>
+<p>„Gaan wij dan vertrekken?”
+</p>
+<p>„Ja! ongeluksvogel, die liever gaat wandelen, in plaats van hier te blijven!”
+</p>
+<p>„Gaan wij vertrekken?” herhaalde ik met eene zwakke stem.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e835">[<a href="#xd32e835">36</a>]</span>„Ja! overmorgen ochtend met zonsopgang.”
+</p>
+<p>Ik kon het niet langer aanhooren en vluchtte naar mijn kamertje.
+</p>
+<p>Er viel niet meer aan te twijfelen; mijn oom had den namiddag gebruikt om zich een
+gedeelte der voor zijne reis noodzakelijke voorwerpen en gereedschappen aan te schaffen;
+de gang was versperd door touwladders, touwen met knoopen, toortsen, waterflesschen,
+ijzeren haken, breekijzers, met ijzer beslagen stokken, houweelen, genoeg om ten minste
+tien man te beladen.
+</p>
+<p>Ik bracht een verschrikkelijken nacht door. Den volgenden morgen vroeg hoorde ik mij
+roepen. Mijn besluit stond vast om mijne deur niet te openen. Maar hoe kon ik weerstand
+bieden aan de zoete stem, die deze woorden sprak: „lieve Axel!”
+</p>
+<p>Ik kwam uit mijne kamer, Ik dacht, dat mijn ontdaan gelaat, mijne bleekheid, mijne
+oogen, rood van slapeloosheid, hunne uit werking op Gräuben niet zouden missen en
+haar van gedachte doen veranderen.
+</p>
+<p>„Ha, lieve Axel!” zeide zij mij, „ik zie, dat gij wat beter zijt en de nacht u kalmer
+heeft doen worden.”
+</p>
+<p>„Kalmer doen worden!” riep ik uit.
+</p>
+<p>Ik liep naar mijn spiegel. En ja wel! ik zag er niet zoo akelig uit als ik vermoedde.
+Het was haast niet om te gelooven.
+</p>
+<p>„Axel!” zeide mij Gräuben, „ik heb lang met mijn voogd gesproken. Hij is een stout
+geleerde, een man van moed, en gij moet niet vergeten, dat zijn bloed in uwe aderen
+stroomt. Hij heeft mij zijne plannen, zijne verwachtingen, waarom en hoe hij zijn
+doel hoopt te bereiken, alles verteld. Hij zal slagen, ik twijfel er niet aan. O,
+lieve Axel! het is schoon zich zoo voor de wetenschap op te offeren! Welk een roem
+verbeidt den heer Lidenbrock en zal afstralen op zijn reisgenoot! Bij uwe terugkomst,
+Axel! zult gij een man zijn, zijns gelijke, vrij om te spreken, vrij om te handelen
+vrij ook om.…”
+</p>
+<p>Het meisje bloosde en zweeg. Hare woorden gaven mij weder moed. Ik trok Gräuben mede
+naar de kamer van den professor.
+</p>
+<p>„Oom!” zeide ik, „is het vast bepaald, dat wij vertrekken?”
+</p>
+<p>„Wat! twijfelt gij er nog aan?”
+</p>
+<p>„Neen!” zeide ik om hem niet boos te maken. „Ik wilde slechts vragen, waarom wij zooveel
+haast hebben?”
+</p>
+<p>„De tijd, de tijd vliegt immers met snelle vaart voort en kan niet teruggeroepen worden!”
+</p>
+<p>„Maar wij hebben eerst den 26<sup>sten</sup> Mei, en tot aan het einde van Juni.…”
+</p>
+<p>„Denkt gij dan, domoor! dat men zoo gemakkelijk op IJsland komt? Waart gij niet als
+een gek weggeloopen, dan zou ik u medegenomen hebben naar het goederenkantoor voor
+Kopenhagen, bij Liffender &amp; Co. Daar zoudt gij gezien hebben, dat er maar één <span class="pageNum" id="xd32e858">[<a href="#xd32e858">37</a>]</span>dienst is van Kopenhagen naar Reikiavik, den 22<sup>sten</sup> van iedere maand.”
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p037width"><img src="images/p037.jpg" alt="Martha en het meisje riepen ons een laatst vaarwel toe." width="492" height="720"><p class="figureHead">Martha en het meisje riepen ons een laatst vaarwel toe.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>„Welnu?”
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e870">[<a href="#xd32e870">38</a>]</span>„Welnu! zoo wij tot den 22<sup>sten</sup> Juni wachtten, zouden wij te laat komen om de schaduw van den Scartaris den krater
+van den Sneffels te zien raken; wij moeten dus zoo spoedig mogelijk naar Kopenhagen
+om er een middel van vervoer te zoeken. Ga uw koffer pakken!”
+</p>
+<p>Hier viel niet langer te praten. Ik ging weder naar mijne kamer, Gräuben volgde mij.
+Zij nam op zich om in een valiesje alle voorwerpen, die ik op mijne reis noodig zou
+hebben, bijeen te brengen. Zij was zoo weinig aangedaan, alsof het slechts een tochtje
+naar Lubeck of Helgoland gold; hare handjes waren zonder overhaasting bezig; zij praatte
+heel bedaard; zij gaf mij de verstandigste redenen op voor onze onderneming. Zij betooverde
+mij en toch was ik innerlijk zeer op haar verstoord. Somtijds stond ik op het punt
+om los te barsten, maar zij lette er niet op en ging stelselmatig met haar rustig
+werk voort.
+</p>
+<p>Eindelijk was de laatste riem van het valies vastgegespt. Ik ging weer naar beneden.
+</p>
+<p>In den loop van dezen dag was het aantal leveranciers van natuurkundige werktuigen,
+van wapenen, van electrische toestellen nog vermeerderd. De goede Martha was er suf
+van.
+</p>
+<p>„Is mijnheer gek?” zeide zij mij.
+</p>
+<p>Ik gaf een toestemmend teeken.
+</p>
+<p>„En neemt hij u mede?”
+</p>
+<p>Ik herhaalde het teeken.
+</p>
+<p>„Waarheen?” zeide zij.
+</p>
+<p>Ik wees met den vinger het middelpunt der aarde aan.
+</p>
+<p>„Naar den kelder?” riep de oude meid.
+</p>
+<p>„Neen!” zeide ik eindelijk. „Nog veel lager!”
+</p>
+<p>Het werd avond. Ik had geene bewustheid meer van den vervlogen tijd.
+</p>
+<p>„Morgen ochtend,” zeide mijn oom, „vertekken wij precies te zes uur.<span class="corr" id="xd32e890" title="Niet in bron">”</span>
+</p>
+<p>Te tien uur viel ik als een levenlooze klomp op mijn bed.
+</p>
+<p>Des nachts keerden de schrikbeelden terug.
+</p>
+<p>Ik bracht dien nacht door met van afgronden te droomen! Ik was ten prooi aan waanzin.
+Ik voelde, dat de stevige hand van den professor mij omklemde, medesleepte, in den
+afgrond wierp, deed wegzinken! Ik viel in onpeilbare diepten met de toenemende snelheid
+van lichamen, die aan zichzelven overgelaten zijn. Mijn leven was slechts een eindelooze
+val.
+</p>
+<p>Ik ontwaakte te vijf uur, afgemat door vermoeienis en aandoening. Ik ging naar beneden
+in de eetzaal. Mijn oom zat aan tafel. Hij verslond de spijzen. Ik zag hem aan met
+een gevoel van afschuw. Maar Gräuben was er bij. Ik sprak niets. Ik kon niet eten.
+</p>
+<p>Te half zes hoorde ik het ratelen van een rijtuig op de straat. Er kwam een groote
+wagen voor om ons naar den spoorweg te <span class="pageNum" id="xd32e898">[<a href="#xd32e898">39</a>]</span>Altona te brengen. Hij was weldra volgeladen met al de kisten van mijn oom.
+</p>
+<p>„En uw valies?” vroeg hij mij.
+</p>
+<p>„Het is gereed,” antwoordde ik bijna bezwijmende.
+</p>
+<p>„Breng het dan spoedig beneden, of wij zouden door uw schuld den trein missen!”
+</p>
+<p>Tegen mijn noodlot te kampen scheen mij onmogelijk toe. Ik ging weder naar mijne kamer,
+en mijn valies van de trappen latende glijden, vloog ik het achterna.
+</p>
+<p>Op dit oogenblik droeg mijn oom plechtig de „teugels” van zijn huis in handen van
+Gräuben over. Het lieve meisje behield hare gewone kalmte. Zij omhelsde haren voogd,
+maar kon een traan niet weerhouden, toen zij mijne wang met hare zachte lippen aanraakte.
+</p>
+<p>„Gräuben!” riep ik.
+</p>
+<p>„Ga, lieve Axel! ga!” zeide zij mij, „gij verlaat uwe bruid, maar vindt bij uwe terugkomst
+uw vrouwtje terug!”
+</p>
+<p>Ik klemde Gräuben in mijne armen en nam plaats in het rijtuig. Martha en het meisje
+op den drempel van het huis staande, riepen ons een laatst vaarwel toe; daarna sloegen
+de beide paarden, door het fluiten van den voerman aangevuurd, in galop den weg naar
+Altona in.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch08" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4309">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk VIII.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Altona.—Kiel.—Korsör.—Professor <span class="corr" id="xd32e914" title="Bron: Thomsom">Thomson</span>.—Kopenhagen—De <span class="corr" id="xd32e917" title="Bron: Vor-Frelsels kerk">Vor-Frelserskerk</span>.—Duizeligheid.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Altona, eigenlijk stadsgebied van Hamburg, is het eerste station van den Kielerspoorweg,
+die ons naar den oever van de Belt zou brengen. Binnen twintig minuten kwamen wij
+op Holsteinschen grond.
+</p>
+<p>Om half zeven uur hield het rijtuig stil voor het station, de talrijke kisten van
+mijn oom, zijn verbazende reisbehoeften werden afgelaten, vervoerd, gewogen, van briefjes
+voorzien, weder in den goederenwagen geladen, en om zeven uur zaten wij over elkander
+in dezelfde afdeeling van een waggon. De locomotief floot en zette zich in beweging.
+Wij waren vertrokken.
+</p>
+<p>Had ik mij in mijn lot geschikt? Nog niet. Doch de frissche morgenlucht, de bijzonderheden
+van den weg, die telkens afwisselden door de snelheid van den trein, gaven mij eenige
+afleiding van mijn diep gepeins.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e924">[<a href="#xd32e924">40</a>]</span>Wat de gedachte van den professor aangaat, deze liep gewis den trein vooruit die te
+te langzaam ging naar den maatstaf van zijn ongeduld. Wij zaten alleen in den waggon,
+maar spraken niet. Mijn oom onderzocht nog eens zeer oplettend den ganschen inhoud
+van zijne zakken en van de reistasch. Ik zag wel, dat hem geen enkel stuk ontbrak,
+dat hij noodig had voor de uitvoering zijner plannen.
+</p>
+<p>Zoo droeg o.a. een netjes gevouwen papier het opschrift van de deensche kanselarij
+met de handteekening van den heer <span class="sic">Ghristiensen</span>, consul te Hamburg en vriend van den professor. Het moest dienen om voor ons de gelegenheid
+te openen om te Kopenhagen aanbevelingsbrieven voor den gouverneur van IJsland te
+verkrijgen.
+</p>
+<p>Ook bemerkte ik het beruchte document, zorgvuldig weggestopt in den geheimsten zak
+der brieventasch. Ik vervloekte het uit den grond van mijn hart, en liet mijne blikken
+weder over het land gaan. Het was een lange aaneenschakeling van niet zeer bezienswaardige,
+eentonige, drassige en vrij vruchtbare vlakten: eene zeer gunstige landstreek voor
+den aanleg van een spoorweg en bijzonder geschikt voor die rechte lijnen, waarop de
+spoorwegmaatschappijen zoo gesteld zijn.
+</p>
+<p>Maar de tijd was te kort, dan dat die eentonigheid mij had kunnen vervelen, want drie
+uur na ons vertrek hield de trein te Kiel stil, op een paar schreden afstands van
+de zee.
+</p>
+<p>Daar onze bagage naar Kopenhagen bestemd was, behoefden wij er ons niet mede bezig
+te houden. Toch volgde de professor ze met een ongerust oog, terwijl zij naar de stoomboot
+gebracht werd. Daar verdween zij in het ruim.
+</p>
+<p>Mijn oom had in den haast de aansluiting van den spoorweg met de boot zoo goed berekend,
+dat wij een geheelen dag voor ons hadden. De boot, Ellenora genoemd, vertrok niet
+voor den nacht. Dit verwekte eene koorts van negen uur, gedurende welke de lichtgeraakte
+reiziger het bestuur der booten en der spoorwegen, en de regeeringen, die zulke misbruiken
+duldden, naar den duivel wenschte. Ik moest met hem medepraten, toen hij den kapitein
+der Ellenora daarover den mantel uitveegde. Hij wilde dezen dwingen om oogenblikkelijk
+het vuur aan te stoken. De andere liet hem praten.
+</p>
+<p>Te Kiel moet er, even goed als op iedere andere plaats, een einde aan den dag komen.
+Al wandelende langs de groene oevers der baai, aan welker uiteinde het stadje zich
+verheft; al dwalende door de dichte boschjes, die haar het voorkomen geven van een
+nest in een bundel takken, en de villa’s bewonderende, die elk voorzien zijn van hare
+koudbad-inrichting, kortom, al loopende en vloekende, werd het eindelijk tien uur
+des avonds.
+</p>
+<p>De rookwolken der Ellenora verdeelden zich in de lucht; het dek beefde door de schudding
+van den stoomketel; wij waren aan boord en bezitters van twee kooien boven elkander
+in de eenige kajuit der boot.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e938">[<a href="#xd32e938">41</a>]</span></p>
+<div class="figure p041width"><img src="images/p041.jpg" alt="De toren van Vor-Frelserskerk." width="495" height="720"><p class="figureHead">De toren van <span class="corr" id="xd32e942" title="Bron: Vor-Frelselskerk">Vor-Frelserskerk</span>.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Kwartier over tienen werden de touwen losgemaakt en de stoomer liep snel over het
+donkere water van de groote Belt.
+</p>
+<p>De nacht was duister; er woei eene fiksche koelte en er ging eene <span class="pageNum" id="xd32e949">[<a href="#xd32e949">42</a>]</span>hooge zee; eenige kustvuren schenen in de duisternis; later, ik weet niet waar, flikkerde
+een draaiend kustlicht over de golven; dit was alles, wat ik van dezen eersten overtocht
+onthield.
+</p>
+<p>Des morgens te zeven uur landden wij te Korsör, een stadje op de westkust van Seeland.
+Uit de boot stapten wij over op een anderen spoorweg, die ons door een niet minder
+vlak land dan de velden van Holstein voerde.
+</p>
+<p>Wij moesten nog drie uur reizen, <span class="corr" id="xd32e954" title="Bron: vóor">vóór</span> wij de hoofdstad van Denemarken bereikten. Mijn oom had den ganschen nacht geen oog
+gesloten. In zijn ongeduld stiet hij, geloof ik, den waggon met de voeten voort.
+</p>
+<p>Eindelijk kreeg hij de zee in het oog.
+</p>
+<p>„De Sond!” riep hij uit.
+</p>
+<p>Ter linkerzijde zagen wij een groot gebouw, dat een gasthuis scheen te wezen.
+</p>
+<p>„Het is een krankzinnigengesticht,” zeide een onzer reisgenooten.
+</p>
+<p>„Goed!” dacht ik, „in zulk eene inrichting moesten wij ons leven eindigen. En hoe
+groot het ook moge wezen, toch zou dit hospitaal nog te klein zijn om al de dwaasheid
+van Professor Lidenbrock te bergen.”
+</p>
+<p>Eindelijk, des morgens te tien uur, waren wij te Kopenhagen; de bagage werd op een
+rijtuig geladen en met ons naar het hôtel de Phoenix in Bred-Gade gebracht. Daar was
+een half uur mede gemoeid, want het station is buiten de stad. Nadat mijn oom zich
+wat opgeknapt had, sleepte hij mij mede. De portier van het hôtel sprak duitsch en
+engelsch; maar als talenkenner ondervroeg de professor hem in goed deensch, en in
+goed deensch wees die persoon hem de ligging van het Museum van noordsche oudheden.
+</p>
+<p>De directeur dezer bezienswaardige inrichting, waarin wonderen opeengestapeld zijn,
+die voldoende zouden zijn om de geschiedenis des lands op te stellen uit zijne oude
+steenen wapenen, zijne drink-schalen en kleinoodiën, was een geleerde, de vriend van
+den consul te Hamburg, professor Thomson.
+</p>
+<p>Mijn oom had voor hem een warmen brief van aanbeveling. In het algemeen ontvangt de
+eene geleerde den andere zeer slecht. Maar hier was het anders. De heer Thomson ontving,
+als een dienstvaardig man, professor Lidenbrock en zelfs diens neef zeer hartelijk.
+Het is bijna onnoodig te zeggen, dat wij ons geheim voor den uitmuntenden directeur
+van het Museum verzwegen. Wij wilden eenvoudig als belanglooze liefhebbers IJsland
+gaan bezoeken.
+</p>
+<p>De heer Thomson stelde zich geheel ter onzer beschikking en wij liepen de kaaien af
+om een zeilreê schip te vinden.
+</p>
+<p>Ik hoopte, dat er volstrekt geen middel van vervoer zou zijn; maar het was zoo niet.
+Een kleine deensche schoener, de Valkyrie, zou den 2<sup>den</sup> Juni naar Reikiavik onder zeil gaan. De kapitein, de <span class="pageNum" id="xd32e972">[<a href="#xd32e972">43</a>]</span>heer Bjarne, was aan boord; zijn aanstaande passagier drukte hem in zijne vreugde
+driftig de hand, waarover die brave man zich een weinig verwonderde. Hij vond het
+heel eenvoudig om naar IJsland te gaan, daar het zijn beroep was. Mijn oom vond het
+verheven. De waardige kapitein maakte van die geestdrift gebruik om ons dubbel te
+laten betalen voor den overtocht op zijn schip. Maar wij keken zoo nauw niet.
+</p>
+<p>„Zorgt Dinsdag morgen om zeven uur aan boord te zijn,” zeide Bjarne, nadat hij een
+goed aantal speciedaalders had opgestreken.
+</p>
+<p>Wij bedankten nu den heer Thomson voor zijne vriendelijkheid en keerden naar het hôtel
+de Phoenix terug.
+</p>
+<p>„Dat gaat goed! dat gaat zeer goed!” herhaalde mijn oom. „Welk een gelukkig toeval,
+dat wij dit zeilklaar liggend schip gevonden hebben! Laten wij nu gaan ontbijten en
+dan de stad bezien.”
+</p>
+<p>Wij begaven ons naar Kongens-Nye-Torw, eene onregelmatige plaats, waar zich een post
+bevindt met twee onschadelijk opgestelde kanonnen, die niemand vrees aanjagen. Dicht
+bij, in N<sup>o</sup> 5, was eene fransche restauratie van een kok, Vincent geheeten; wij ontbeten er goed
+voor den matigen prijs van vier mark per hoofd.<a class="noteRef" id="xd32e982src" href="#xd32e982">1</a>
+</p>
+<p>Vervolgens vond ik er een kinderachtig vermaak in om door de stad te wandelen; mijn
+oom liep overal mee, maar zag niets, noch het onbeduidend koninklijk paleis, noch
+de fraaie brug uit de zeventiende eeuw, die over het kanaal voor het Museum ligt,
+noch dat verbazende, ledige praalgraf van Torwaldsen, versierd met leelijke muurschilderingen,
+die de werken van dien beeldhouwer voorstellen; noch in een vrij schoon park het bevallige
+kasteel Rosenburg, noch het bewonderenswaardige beursgebouw in renaissance-stijl,
+noch zijn klokketoren, vervaardigd uit de dooreengeslingerde staarten van vier bronzen
+draken, noch de groote molens op de wallen welker verbazende wieken opzwollen door
+den zeewind, gelijk de zeilen van een schip.
+</p>
+<p>Hoe heerlijk zouden de lieve Gräuben en ik gewandeld hebben naar de haven, waar de
+tweedekkers en de fregatten rustig sliepen onder hun rood dak, langs de groene oevers
+der straat, door die dichte boschjes, in wier midden de citadel zich verschuilt, welker
+kannonen hun zwarten muil tusschen de takken der vlier- en wilgen-boomen uitsteken!
+</p>
+<p>Maar helaas! zij was verre weg, mijn arme Gräuben, en mocht ik hopen haar ooit weder
+te zien?
+</p>
+<p>Al werd mijn oom niets gewaar van deze bekoorlijke plekjes, zoo werd hij toch levendig
+getroffen door het gezicht van een zekeren klokketoren op het eiland Amak, dat het
+zuidwestelijk gedeelte van Kopenhagen uitmaakt.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e991">[<a href="#xd32e991">44</a>]</span>Ik kreeg order om mede daarheen te gaan; ik stapte op eene kleine stoomboot, die op
+de kanalen voer en binnen weinige oogenblikken legde zij aan bij de dokwerf-kade.
+</p>
+<p>Na eenige nauwe straten doorgegaan te zijn, waar galeiboeven, met half gele half grauwe
+broeken gekleed onder den stok der onderofficieren werkten, kwamen wij voor de <span class="corr" id="xd32e995" title="Bron: Vor-Frelselskerk">Vor-Frelserskerk</span>. Die kerk leverde niets merkwaardigs op. Maar ziehier waarom haar vrij hooge toren
+de aandacht des professors getrokken had: van het platte dak af kronkelde zich van
+buiten eene trap om de spits en zijne schroeflijnen ontwikkelden zich hoog in de lucht.
+</p>
+<p>„Laten wij hem beklimmen,” zeide mijn oom.
+</p>
+<p>„Maar de duizeligheid?” hernam ik.
+</p>
+<p>„Eene reden te meer, gij moet er aan gewennen.”
+</p>
+<p>„Evenwel.…”
+</p>
+<p>„Kom, zeg ik u, wij moeten geen tijd verspillen.”
+</p>
+<p>Ik moest gehoorzamen. Een oppasser, die aan de overzijde der straat woonde, gaf ons
+een sleutel en de beklimming begon.
+</p>
+<p>Mijn oom ging mij met vlugge schreden voor. Ik volgde hem niet zonder angst, want
+ik werd zeer licht in het hoofd. Ik had noch de vastheid der arenden, noch de gevoelloosheid
+hunner zenuwen.
+</p>
+<p>Zoolang wij nog binnen de moerschroef waren, ging alles goed; maar na honderd vijftig
+treden geklommen te zijn, sloeg de wind mij in het gezicht; wij waren op het platte
+dak van den toren gekomen. Daar begon de, met eene brooze leuning voorziene luchttrap,
+welker treden, die hoe langer hoe smaller werden, tot in het oneindige schenen te
+klimmen.
+</p>
+<p>„Ik kan er nooit komen!” riep ik uit.
+</p>
+<p>„Zoudt gij bij toeval een durfniet zijn? Klim!” antwoordde de professor onmeedoogend.
+</p>
+<p>Ik moest dus wel volgen, terwijl ik mij stevig vasthield. De open lucht bedwelmde
+mij; ik voelde den toren door de rukwinden slingeren; mijne beenen wilden mij niet
+langer dragen; ik kroop weldra op de knieën, toen op den buik; ik sloot de oogen;
+ik kreeg neiging tot braken.
+</p>
+<p>Mijn oom pakte mij nu bij den kraag en zoo kwam ik eindelijk bij den kloot.
+</p>
+<p>„Zie eens!” zeide hij mij, „zie goed uit! gij moet in den afgrond leeren zien!”
+</p>
+<p>Ik moest de oogen openen. Ik bemerkte de huizen, die als het ware platgedrukt en verbrijzeld
+waren door een vallend lichaam, te midden van wolken rook. Boven mijn hoofd dreven
+zonderling gevormde wolken, en door een gezichtsbedrog schenen zij mij onbeweeglijk
+toe, terwijl de toren, de kloot, ik, mijn oom, met toover-snelheid werden rondgevoerd.
+In de verte strekte zich aan de eene zijde het groene veld uit; aan de andere fonkelde
+de zee onder een <span class="pageNum" id="xd32e1014">[<a href="#xd32e1014">45</a>]</span>bundel stralen. De Sond vertoonde zich bij de landpunt van Elseneur met eenige witte
+zeilen, als waren het vleugels van zeemeeuwen, en in den nevel ten oosten slingerden
+zich de nauwelijks zichtbare <span class="pageNum" id="xd32e1016">[<a href="#xd32e1016">46</a>]</span>kusten van Zweden. Die eindelooze ruimte dwarlde voor mijne oogen.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p045width"><img src="images/p045.jpg" alt="Eene straat van Reikiavik." width="496" height="720"><p class="figureHead">Eene straat van Reikiavik.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Nochtans moest ik opstaan, recht overeind blijven en uitzien. Mijne eerste les in
+de duizeligheid duurde een uur. Toen het mij eindelijk vrij stond om weder af te dalen
+en het stevige plaveisel der straten te betreden, was ik stijf geworden.
+</p>
+<p>„Morgen beginnen wij weder,” sprak de professor.
+</p>
+<p>En inderdaad, vijf dagen achtereen herhaalde ik die duizelingwekkende oefening, en
+tegen wil en dank maakte ik merkbare vorderingen in de kunst „om uit de hoogte rond
+te zien.”
+</p>
+</div>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<div class="footnote-body">
+<div class="fndiv" id="xd32e982">
+<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd32e982src">1</a></span> Omtrent ƒ&nbsp;2.30.&nbsp;<a class="fnarrow" href="#xd32e982src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p>
+</div>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div id="ch09" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4315">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk IX.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Het Kattegat.—Skagen.—Naar het middelpunt der aarde.—Het handschrift van Saknussemm.—Reikiavik.—De
+IJslanders.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">De dag van het vertrek kwam. Den vorigen avond had de vriendelijke heer Thomson ons
+dringende aanbevelingsbrieven gebracht voor graaf Trampe, gouverneur van IJsland,
+den heer Pictorsson, coadjutor van den bisschop en den heer Finsen, burgemeester van
+Reikiavik. Warme handdrukken waren de dank van mijn oom.
+</p>
+<p>Den 2<sup>den</sup>, te zes uur des morgens, was onze kostbare bagage aan boord van de Valkyrie. De kapitein
+bracht ons naar vrij nauwe hutten, geplaatst onder een soort van roef.
+</p>
+<p>„Hebben wij een goeden wind?” vroeg mijn oom.
+</p>
+<p>„Een uitmuntenden,” antwoordde kapitein Bjarne. „Een zuid-oostewind. Wij zullen met
+den wind genoegzaam achter en met volle zeilen de Sond verlaten.”
+</p>
+<p>Eenige oogenblikken later ging de schoener onder zeil in de straat. Alle zeilen werden
+bijgezet; de fok, de groote bezaan, het marszeil en het bramzeil. Een uur later scheen
+de hoofdstad van Denemarken in de verre golven weg te duiken en ging de Valkyrie dicht
+onder de kust van Elseneur langs. In den zenuwachtigen toestand, waarin ik mij bevond,
+verwachtte ik de schim van Hamlet op den aan legenden rijken oever te zien ronddwalen.
+</p>
+<p>„Verhevene zinnelooze!” zeide ik, „gij zoudt ons zonder twijfel toejuichen! gij zoudt
+ons misschien volgen om in het middelpunt van den aardbol eene oplossing voor uwen
+eeuwigen twijfel te zoeken!”
+</p>
+<p>Maar er verscheen niets op de oude muren; het kasteel is dan ook veel jonger dan de
+heldhaftige deensche vorst. Het dient nu tot een prachtig verblijf voor den portier
+dezer straat, waar jaarlijks vijftien duizend schepen van alle natiëen doorvaren.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e1042">[<a href="#xd32e1042">47</a>]</span>Het kasteel Kongborg verdween weldra in den nevel, even als de toren van Helsingborg
+op den zweedschen oever en de schoener boog zacht onder de koelten van het Kattegat.
+</p>
+<p>De Valkyrie was een goed zeiler; maar met een zeilschip weet men nooit recht, waar
+men op rekenen kan. Zij bracht naar Reikiavik kolen, keukengereedschap, aardewerk,
+wollen kleederen en eene lading koren; vijf zeelieden, allen Denen, maakten de geheele
+bemanning uit.
+</p>
+<p>„Hoe lang zal de overtocht duren?” vroeg mijn oom aan den kapitein.
+</p>
+<p>„Een dag of tien,” antwoordde de laatste, „indien wij bij Faroër niet te veel buien
+uit het noordwesten krijgen.”
+</p>
+<p>„Maar gij behoeft toch niet te vreezen voor te lang oponthoud?”
+</p>
+<p>„Neen, mijnheer Lidenbrock! wees gerust, wij zullen tijdig genoeg aankomen.”
+</p>
+<p>Tegen den avond zeilde de schoener om kaap Schagen. de noordelijkste punt van Denemarken,
+voer des nachts door de Schagerrak, langs het uiteinde van Noorwegen op de hoogte
+van kaap Lindesnäs en kwam in de Noordzee.
+</p>
+<p>Twee dagen daarna waren wij bij de schotsche kust op de hoogte van Peterhead en richtte
+de Valkyrie den steven naar Faroër, tusschen de Orkaden en de Shetlandsche eilanden
+door.
+</p>
+<p>Weldra werd de schoener bespoeld door de golven van den Atlantischen oceaan; hij moest
+tegen den noordewind op laveeren en bereikte niet zonder moeite de Faroër. Den 8<sup>sten</sup> zag de kapitein Myganness, het oostelijkste dezer eilanden; en van dat oogenblik
+af liep hij recht op kaap Portland aan, op de zuidkust van IJsland gelegen.
+</p>
+<p>De reis leverde niets bijzonders op. Ik stond de bezwaren der zeereis vrij goed door;
+mijn oom was, tot zijn groot verdriet en nog grooter beschaming, onophoudelijk ziek.
+Hij kon er dus niet aan denken om kapitein Bjarne te ondervragen over den Sneffels,
+over de middelen van gemeenschap, over de gemakkelijkste wijze van vervoer; hij moest
+die ophelderingen tot zijne aankomst uitstellen en lag al dien tijd in zijne hut,
+wier houten wanden kraakten door het geweldige stampen van het schip. Ik moet bekennen,
+dat hij zijn lot wel een beetje verdiende.
+</p>
+<p>Den 11<sup>den</sup> peilden wij kaap Portland; daar het nog dag was konden wij den Myrdals Yocul zien,
+die haar beheerscht. De kaap bestaat uit een grooten heuvel met steile hellingen,
+die eenzaam op het strand zich verheft.
+</p>
+<p>De Valkyrie bleef op een aanzienlijken afstand van de kust, en voer haar in westelijke
+richting langs, te midden van talrijke scholen walvisschen en haaien. Weldra vertoonde
+zich eene verbazende, doorboorde rots, waar de schuimende zee met woede doorstroomde.
+De Westman-eilandjes schenen uit den oceaan op te stijgen, gelijk een handvol rotsblokken
+op de vloeibare vlakte heengeworpen. Van <span class="pageNum" id="xd32e1065">[<a href="#xd32e1065">48</a>]</span>dit oogenblik af koos de schoener het ruime sop om op een goeden afstand kaap Reykjaness
+om te varen, die den westelijken hoek van IJsland vormt.
+</p>
+<p>De hoogst onstuimige zee belette mijn oom om op het dek te komen, om die door de zuidwestewinden
+getande en verbrokkelde kusten te bewonderen.
+</p>
+<p>Acht en veertig uur later, na een storm doorgestaan te hebben, die den schoener dwong
+om voor top en takel te loopen, peilde men ten oosten de boei van de punt van Skagen,
+wier gevaarlijke rotsen zich een aanmerkelijk eind ver onder de golven uitstrekken.
+Een ijslandsche loods kwam aan boord en drie uur later ankerde de Valkyrie voor Reikiavik
+in de baai van Faxa.
+</p>
+<p>De professor verliet eindelijk zijne hut, wel wat bleek en ontdaan, maar altijd vol
+geestdrift en met van genoegen stralende oogen.
+</p>
+<p>De bevolking der stad, die bijzonder belang had bij de komst van een schip, waaruit
+ieder iets verwachtte, kwam aan de baai bijeen.
+</p>
+<p>Mijn oom haastte zich om zijne drijvende gevangenis, om niet te zeggen zijn hospitaal,
+te verlaten. Maar voor hij het dek van den schoener verliet, trok hij mij mede naar
+voren, en met den vinger wees hij mij aan het noordelijk einde der baai een hoogen
+berg met twee toppen, een dubbelen kegel met eeuwige sneeuw bedekt.
+</p>
+<p>„De Sneffels!” riep hij, „de Sneffels!”
+</p>
+<p>Na mij door een teeken een volstrekt stilzwijgen opgelegd te hebben, stapte hij in
+het bootje, dat op hem wachtte. Ik volgde hem en weldra betraden wij IJslands bodem.
+</p>
+<p>Terstond daarop verscheen een man van een goed voorkomen en in een generaalsuniform
+gekleed. Het was echter slechts een eenvoudig overheidspersoon, de gouverneur des
+eilands, graaf Trampe in eigen persoon. De professor zag spoedig met wien hij te doen
+had. Hij overhandigde den gouverneur zijne brieven uit Kopenhagen, en er had in het
+deensch een kort gesprek plaats, waarin ik mij volstrekt niet mengde, en wel om eene
+goede reden. Maar dit eerste gesprek had dit gevolg: graaf Trampe stelde zich geheel
+ter beschikking van professor Lidenbrock.
+</p>
+<p>Mijn oom werd even aardig ontvangen door den burgemeester, den heer Finsen, gelijk
+de gouverneur in uniform, maar even vredelievend van aard en betrekking.
+</p>
+<p>Wat den coadjutor, den heer Pictursson aangaat, hij deed juist eene herderlijke reis
+in het noorderkwartier; wij moesten er dus voorloopig van afzien om aan hem voorgesteld
+te worden. Maar de heer Fridriksson, professor in de natuurwetenschappen aan de school
+te Reikiavik, was een innemend man, wiens medewerking ons zeer te stade kwam. Deze
+zedige geleerde sprak slechts ijslandsch en latijn; hij bood mij zijne diensten aan
+in de taal van Horatius, en ik gevoelde, dat wij geschapen waren om elkander te begrijpen.
+<span class="pageNum" id="xd32e1079">[<a href="#xd32e1079">49</a>]</span>Hij was inderdaad de eenige met wien ik kon spreken gedurende mijn verblijf op IJsland.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p049width"><img src="images/p049.jpg" alt="Hans Bjelke." width="491" height="718"><p class="figureHead">Hans Bjelke.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Van de drie kamers, waaruit zijn huis bestond, stelde die uitmuntende <span class="pageNum" id="xd32e1087">[<a href="#xd32e1087">50</a>]</span>man er twee ter onzer beschikking, en weldra waren wij er met onze bagage, over wier
+omvang de inwoners van Reikiavik een beetje verwonderd waren, te huis.
+</p>
+<p>„Welnu, Axel!” zeide mij mijn oom, „dat gaat goed, het moeielijkste is achter den
+rug.”
+</p>
+<p>„Wat, het moeielijkste?” riep ik uit.
+</p>
+<p>„Zonder twijfel, wij behoeven nog slechts af te dalen!”
+</p>
+<p>„Als gij het zoo meent, hebt gij gelijk; maar als wij nedergedaald zijn, zullen wij
+toch wel weder moeten opstijgen, denk ik?”
+</p>
+<p>„O! daarover bekommer ik mij niet! Laat eens zien, ik heb geen tijd te verliezen.
+Ik ga naar de bibliotheek. Misschien is er wel het eene of andere handschrift van
+Saknussemm in, en dat zou ik gaarne eens raadplegen.”
+</p>
+<p>„Dan ga ik intusschen de stad eens door. Zult gij dat ook niet doen?”
+</p>
+<p>„O! daar geef ik niet veel om. Het merkwaardige van IJsland is niet boven, maar onder
+den grond.”
+</p>
+<p>Ik ging weg en dwaalde doelloos rond.
+</p>
+<p>In de twee straten van Reikiavik te verdwalen zou niet gemakkelijk geweest zijn. Ik
+behoefde dus ook niet naar den weg te vragen, hetgeen in de gebarentaal aan vele vergisssingen
+blootstelt.
+</p>
+<p>De stad strekt zich op een vrij lagen en moerassigen bodem tusschen twee heuvels uit.
+Een verbazende lavastroom dekt haar aan den eenen kant en daalt zacht glooiend naar
+de zee. Aan den anderen kant strekt zich de groote baai van Faxa uit, ten noorden
+begrensd door den onmetelijken gletscher van den Sneffels, en waarin op dit oogenblik
+alleen de Valkyrie ten anker lag. Gewoonlijk zijn de engelsche en fransche schepen
+tot bescherming der visscherij op de reede geankerd; maar zij waren juist in dienst
+op de oostkust des eilands.
+</p>
+<p>De langste der beide straten van Reikiavik loopt evenwijdig met den oever; daar wonen
+de kooplieden en winkeliers in hutten van roode op elkander gestapelde balken; de
+andere straat, meer westelijk gelegen, loopt naar een meertje, tusschen de huizen
+van den bisschop en andere geen neringdoende personen.
+</p>
+<p>Ik was weldra aan het einde van die doodsche en treurige wegen; somtijds bespeurde
+ik wat verkleurd gras, gelijk een oud wollen tapijt, dat door het gebruik kaal geworden
+is, of wel iets dat op een moestuin geleek, welks schrale groenten, aardappelen, kool
+en latuw met gemak op eene lilliputsche tafel hadden kunnen staan; eenige kwijnende
+nagelbloemen trachtten ook een zonnestraaltje op te vangen.
+</p>
+<p>Omtrent in het midden der, geen handeldrijvende, straat vond ik de algemeene begraafplaats,
+omgeven van een aarden muur, en waarop geen gebrek was aan ruimte. Eenige stappen
+verder kwam ik aan het huis van den gouverneur, een bouwval in vergelijking van het
+hamburgsche stadhuis, een paleis bij de hutten der ijslandsche bevolking.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e1105">[<a href="#xd32e1105">51</a>]</span>Tusschen het meertje en de stad verhief zich de kerk, in protestantschen smaak gebouwd
+en vervaardigd van verkalkte steenen, die de vulkanen uitbraken; bij hevige westewinden
+kan het bijna niet anders of haar dak van roode pannen moet afwaaien, tot groote schade
+der geloovigen.
+</p>
+<p>Op eene naburige hoogte bemerkte ik de nationale school, waar men, zooals ik later
+van mijn gastheer vernam, hebreeuwsch, engelsch, fransch en deensch onderwees; vier
+talen, waarvan ik tot mijne schande geen enkel woord kende. Ik zou de laatste geweest
+zijn van de veertig leerlingen, die deze kleine school telde, en onwaardig om met
+hen in die kasten met twee afdeelingen te slapen, waarin zwakker gestellen reeds den
+eersten nacht moeten stikken.
+</p>
+<p>In drie uur had ik niet alleen de stad, maar ook hare omstreken bezocht. Haar voorkomen
+was in het algemeen hoogst treurig. Geen boomen, geen plantengroei was er om zoo te
+zeggen te zien; niets dan de kammen der vulkanische rotsen. De hutten der IJslanders
+zijn van aarde en veen gebouwd en de muren hellen binnenwaarts over; zij gelijken
+op daken op den grond geplaatst. Die daken zijn betrekkelijk vruchtbare weiden. Dank
+zij de warmte van de woning, groeit het gras er vrij goed, dat men zorgvuldig in den
+hooitijd maait, anders zouden de huisdieren op die groene woningen komen grazen.
+</p>
+<p>Op mijn uitstapje ontmoette ik weinig inwoners; in de handeldrijvende straat komende,
+zag ik het grootste deel der bevolking bezig met kabeljouw, het voornaamste artikel
+van uitvoer, te drogen, te zouten en te laden.
+</p>
+<p>De mannen schenen forsch, maar traag; zij hadden wel iets van blonde Duitschers met
+peinzende oogen, die zich min of meer buiten het menschdom gevoelen; arme ballingen
+in dat bevrozen land opgesloten, waarvan de natuur wel Eskimoos moest maken, daar
+zij hen veroordeelde om op de grens van den poolcirkel te leven! Ik beproefde te vergeefs
+een glimlachje op hun gelaat te betrappen; zij lachten somtijds door eene soort van
+onwillekeurige samentrekking der spieren, maar zij glimlachten nooit.
+</p>
+<p>Hunne kleeding bestond uit een grove boezeroen van zwarte wol, in alle Scandinavische
+landen bekend onder den naam van „vadmel,” een hoed met breede randen, een broek met
+roode bies en een stuk leder op de wijze van schoeisel gevouwen.
+</p>
+<p>De vrouwen met een treurig en lijdzaam voorkomen en een vrij lief maar wezenloos gezicht,
+waren gekleed met een lijfje en een rok van donker „vadmel;” de ongetrouwde droegen
+op hare kransgewijze gevlochten haren een gebreid bruin mutsje; de getrouwde wonden
+om haar hoofd een gekleurden doek, met een topsieraad van wit linnen.
+</p>
+<p>Toen ik na eene fiksche wandeling weder naar het huis van den <span class="pageNum" id="xd32e1115">[<a href="#xd32e1115">52</a>]</span>heer Fridriksson ging, vond ik er mijn oom reeds in gezelschap van zijn gastheer.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch10" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4321">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk X.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Leeslust der IJslanders.—Letterkunde der IJslanders.—De Sneffels.—Over zee of land?</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Het middagmaal was gereed; het werd gulzig verslonden door professor Lidenbrock, wiens
+maag door het gedwongen vasten aan boord in een bodemloozen afgrond was veranderd.
+Deze meer deensche dan ijslandsche maaltijd had op zichzelven niets bijzonders; maar
+onze meer ijslandsche dan deensche gastheer herinnerde mij de helden der aloude gastvrijheid.
+Het was duidelijk zichtbaar, dat wij beter bij hem te huis waren dan hij zelf.
+</p>
+<p>Het gesprek werd in de landtaal gevoerd, welke mijn oom met duitsch en de heer Fridriksson
+met latijn vermengden, opdat ik het zou kunnen volgen. Het liep over wetenschappelijke
+onderwerpen, zooals dat aan geleerden past; maar professor Lidenbrock was uiterst
+behoedzaam, en zijne oogen bevalen mij bij iederen volzin een volstrekt stilzwijgen
+aan betreffende onze toekomstige plannen.
+</p>
+<p>Allereerst vroeg de heer Fridriksson mijn oom naar de uitkomsten zijner nasporingen
+in de bibliotheek.
+</p>
+<p>„Uwe bibliotheek,” riep de laatste, „bestaat slechts uit geschonden boeken op bijna
+ledige planken!”
+</p>
+<p>„Wat!” riep de heer Fridriksson, „wij bezitten acht duizend deelen, waaronder vele
+kostbaar en zeldzaam zijn, werken in de oude Scandinavische taal, en al het nieuws,
+waarvan Kopenhagen ons jaarlijks voorziet.”
+</p>
+<p>„Waar zitten die acht duizend deelen dan? Ik.…”
+</p>
+<p>„O, mijnheer Lidenbrock! zij gaan het gansche land door; men heeft smaak voor de studie
+op ons oud bevrozen eiland! Geen boer, geen visscher zult gij aantreffen, of hij kan
+lezen en leest. Wij denken, dat de boeken niet bestemd zijn om te beschimmelen achter
+een ijzeren traliehek, ver van de blikken der nieuwsgierigen, maar om versleten te
+worden onder de oogen der lezers. Ook gaan die deelen van hand tot hand, doorbladerd,
+gelezen en herlezen, en dikwijls komen zij eerst na één of twee jaar weder op hunne
+plank terecht.”
+</p>
+<p>Met zekere spijt antwoordde mijn oom: „Vreemdelingen intusschen.…”
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e1130">[<a href="#xd32e1130">53</a>]</span>„Wat zou dat! De vreemdelingen hebben hunne bibliotheek te huis, en voor alles moeten
+onze boeren leeren. Ik herhaal het, de liefde voor de studie zit in het ijslandsche
+bloed. Zoo hebben wij in 1816 een letterkundig genootschap opgericht, dat goed gaat;
+vreemde geleerden stellen er eene eer in om er toe te behooren; het geeft boeken uit,
+bestemd voor de opvoeding onzer landgenooten en bewijst ware diensten aan het land.
+Als gij één onzer correspondeerende leden wilt zijn, mijnheer Lidenbrock! zult gij
+ons het grootste genoegen doen.”
+</p>
+<p>Mijn oom, die reeds lid was van een honderdtal geleerde genootschappen, nam het aanbod
+zoo goedgunstig aan, dat de heer Fridriksson er door getroffen werd.
+</p>
+<p>Deze hernam: „Wees nu zoo goed mij de boeken op te noemen, die gij in onze bibliotheek
+gehoopt hadt te vinden; misschien zal ik u dienaangaande inlichtingen kunnen geven.”
+</p>
+<p>Ik zag mijn oom aan. Hij aarzelde om te antwoorden. Dat raakte rechtstreeks zijne
+plannen. Na eenig nadenken besloot hij echter te spreken.
+</p>
+<p>„Mijnheer Fridriksson!” zeide hij, „ik wilde weten, of gij onder de oude werken ook
+die van Arne Saknussemm bezit?”
+</p>
+<p>„Arne Saknussemm!” antwoordde de reikiaviksche hoogleeraar; „gij wilt spreken van
+dien geleerde uit de zestiende eeuw, die tegelijk een groot natuurkundige, een groot
+goudmaker en een groot reiziger was?”
+</p>
+<p>„Juist!”
+</p>
+<p>„Een van de sieraden der ijslandsche letterkunde en wetenschap?”
+</p>
+<p>„Zoo als gij zegt.”
+</p>
+<p>„Een der vermaardste mannen?”
+</p>
+<p>„Ik stem het toe.”
+</p>
+<p>„En wiens vermetelheid zijn vernuft evenaarde?”
+</p>
+<p>„Ik zie, dat gij hem goed kent.”
+</p>
+<p>Mijn oom was buiten zich zelven van vreugde, toen hij zoo over zijn held hoorde spreken.
+Hij verslond den heer Fridriksson met de oogen.
+</p>
+<p>„Welnu!” vraagde hij, „zijne werken?”
+</p>
+<p>„Ach! zijne werken bezitten wij niet.”
+</p>
+<p>„Hoe! op IJsland?”
+</p>
+<p>„Zij bestaan noch op IJsland noch ergens anders.”
+</p>
+<p>„En waarom niet?”
+</p>
+<p>„Omdat Arne Saknussemm wegens ketterij werd vervolgd en zijne werken in 1573 te Kopenhagen
+door beulshanden werden verbrand.”
+</p>
+<p>„Zeer goed! In orde!” riep mijn oom tot groote ergernis van den professor in de natuurwetenschappen.
+</p>
+<p>„Wat zegt gij daar?” vroeg deze.
+</p>
+<p>„Ja! alles wordt duidelijk, alles staat in verband, alles is opgehelderd, <span class="pageNum" id="xd32e1157">[<a href="#xd32e1157">54</a>]</span>en nu begrijp ik, waarom Saknussemm, op den index geplaatst en gedwongen om de ontdekkingen
+van zijn vernuft te verbergen, onder een onverstaanbaar geheimschrift het geheim.…”
+</p>
+<p>„Welk geheim?” vraagde de heer Fridriksson driftig.
+</p>
+<p>„Een geheim, dat … waarvan.…” antwoordde mijn oom aarzelend.
+</p>
+<p>„Hebt gij misschien het een of ander bijzonder document?” hernam onze gastheer.
+</p>
+<p>„Neen … Het was slechts eene veronderstelling.”
+</p>
+<p>„Goed,” hernam de heer Fridriksson, die de vriendelijkheid had er niet verder op aan
+te dringen, toen hij de verwarring van zijn gast zag. „Ik hoop,” voegde hij er bij,
+„dat gij ons eiland niet zult verlaten, voor gij uit zijn delfstoffelijken rijkdom
+geput hebt?”
+</p>
+<p>„Zeker niet,” antwoordde mijn oom; „maar ik kom wat laat; zijn hier reeds geleerden
+geweest?”
+</p>
+<p>„Ja, mijnheer Lidenbrock! de arbeid van de heeren Olafsen en Povelsen, op bevel des
+konings verricht, de studiën van Troïl, de wetenschappelijke zending van de heeren
+Gaimard en Robert aan boord van de fransche korvet <span class="spaced">la Recherche</span><a class="noteRef" id="xd32e1170src" href="#xd32e1170">1</a>, en onlangs nog de waarnemingen der fransche geleerden op het fregat la <span class="spaced">Reine Hortense</span>, hebben de kennis van IJsland zeer vermeerderd. Maar, geloof mij, er is nog wel wat
+te doen.”
+</p>
+<p>„Denkt gij?” vroeg mijn oom met een onnoozel gezicht, terwijl hij zijn best deed om
+het flikkeren zijner oogen te matigen.
+</p>
+<p>„Ja! Wat al ter nauwernood bekende bergen, gletschers en vulkanen zijn er nog te bestudeeren!
+Zonder ver weg te gaan, ziet gij dien berg, die zich aan den gezichteinder verheft?
+dat is de Sneffels.”
+</p>
+<p>„Zoo!” sprak mijn oom, „de Sneffels.”
+</p>
+<p>„Ja een der merkwaardigste vulkanen, wiens krater men zelden bezoekt.”
+</p>
+<p>„Een uitgebrande?”
+</p>
+<p>„O, al sedert vijf honderd jaar.”
+</p>
+<p>„Welnu!” antwoordde mijn oom, die zenuwachtig zijne beenen over elkander sloeg om
+niet van zijn stoel op te springen, „ik heb wel lust om mijne geologische studiën
+te beginnen met dien Seffel … Fessel … hoe zegt gij?”
+</p>
+<p>„Sneffels,” hernam de uitmuntende heer Fridriksson.
+</p>
+<p>Dit gedeelte van het gesprek was in het latijn gevoerd; ik had alles verstaan en kon
+mij moeielijk goed houden, toen ik zag, hoe mijn oom zijne aan alles zichtbare tevredenheid
+bedwong; hij zette een onschuldig gezicht, dat wel op het grijnzen van een ouden duivel
+geleek.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e1192">[<a href="#xd32e1192">55</a>]</span>„Ja!” sprak hij, „mijn besluit is door uw gezegde bepaald; wij zullen beproeven dien
+Sneffels te bestijgen, misschien wel zijn krater te bestudeeren!”
+</p>
+<p>„Het spijt mij zeer,” antwoordde de heer Fridriksson, „dat mijne bezigheden mij niet
+toelaten mij te verwijderen; ik zou u met genoegen en nut vergezeld hebben.”
+</p>
+<p>„O, neen! o neen!” antwoordde mijn oom driftig; „wij willen niemand lastig vallen,
+mijnheer Fridriksson! ik bedank u hartelijk. De tegenwoordigheid van een geleerde
+zoo als gij zou zeer nuttig geweest zijn, maar de plichten van uw ambt.…”
+</p>
+<p>Ik vertrouw, dat onze gastheer in de onschuld zijner ijslandsche ziel de grove spotternij
+mijns ooms niet begreep.
+</p>
+<p>„Ik keur het zeer goed, mijnheer Lidenbrock!” zeide hij, „dat gij met dien vulkaan
+begint; gij zult daar een rijken oogst van wetenswaardige waarnemingen inzamelen.
+Maar zeg eens, hoe denkt gij het schiereiland van den Sneffels te bereiken?”
+</p>
+<p>„Over zee door de baai over te steken. Dat is de kortste weg.”
+</p>
+<p>„Ongetwijfeld, maar gij kunt dien onmogelijk nemen.”
+</p>
+<p>„Waarom?”
+</p>
+<p>„Omdat er te Reikiavik geene enkele boot is.”
+</p>
+<p>„Duivels!”
+</p>
+<p>„Gij moet de kust volgen en over land gaan. Dat is langer maar belangwekkender.”
+</p>
+<p>„Goed. Dan zal ik mij van een gids trachten te voorzien.”
+</p>
+<p>„Ik kan u er een verschaffen.”
+</p>
+<p>„Een vertrouwd verstandig persoon?”
+</p>
+<p>„Ja! een bewoner van het schiereiland. Het is een eiderganzenjager, een zeer bekwaam
+man, over wien gij tevreden zult zijn. Hij spreekt goed deensch.”
+</p>
+<p>„En wanneer kan ik hem spreken?”
+</p>
+<p>„Morgen, als gij wilt.”
+</p>
+<p>„Waarom niet van daag?”
+</p>
+<p>„Omdat hij eerst morgen komt.”
+</p>
+<p>„Tot morgen dan!” antwoordde mijn oom zuchtend.
+</p>
+<p>Dit belangrijke gesprek eindigde eenige oogenblikken later met de warme dankbetuigingen
+van den duitschen professor aan den ijslandschen. Gedurende dit middagmaal had mijn
+oom belangrijke dingen vernomen, o.a. de geschiedenis van Saknussemm, de reden van
+zijn geheimzinnig document, dat zijn gastheer hem niet op zijn tocht zou vergezellen,
+en dat den volgenden dag een gids ter zijner beschikking zou zijn.
+<span class="pageNum" id="xd32e1217">[<a href="#xd32e1217">56</a>]</span></p>
+</div>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<div class="footnote-body">
+<div class="fndiv" id="xd32e1170">
+<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd32e1170src">1</a></span> <span class="spaced">La Recherche</span> werd in 1835 door den admiraal Duperré uitgezonden om de sporen eener verongelukte
+expeditie, die van den heer de Blosseville, en van la <span class="spaced">Lilloise</span>, waarvan men nooit bericht heeft gehad, op te zoeken.&nbsp;<a class="fnarrow" href="#xd32e1170src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p>
+</div>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div id="ch11" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4327">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XI.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Eiderganzen.—Hans Bjelke.—Toestel van Rhumkorff.—Reisvoorraad.—Uitrusting voor den
+tocht.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Des avonds deed ik eene kleine wandeling langs den oever van Reikiavik en kwam vroeg
+t’huis om mij neder te leggen in mijne bedstede van ruwe planken, waarin ik rustig
+sliep.
+</p>
+<p>Toen ik ontwaakte, hoorde ik mijn oom druk spreken in de aangrenzende kamer. Ik stond
+dadelijk op en haastte mij om naar hem toe te gaan.
+</p>
+<p>Hij sprak deensch met een grooten, fiks gebouwden man. Die groote kerel moest buitengewoon
+sterk zijn. Zijne zacht blauwe oogen en zijn zeer groot en vrij openhartig gelaat
+schenen mij schrander toe. Lange haren, die zelfs in Engeland voor rosachtig zouden
+doorgegaan zijn, vielen op zijne breede schouders. Deze inboorling was vlug in zijne
+bewegingen, maar hij maakte weinig drukte met zijne armen, als een man, die de gebarentaal
+niet kende of minachtte. Alles teekende in hem een volmaakt kalm, niet traag maar
+rustig gestel. Men gevoelde, dat hij niemand iets vroeg, dat hij werkte, als hij lust
+had, en dat in deze wereld zijne wijsbegeerte noch verwonderd noch verstoord kon worden.
+</p>
+<p>Ik maakte de verschillende zijden van dit karakter op uit de wijze waarop de IJslander
+den stortvloed van woorden van mijn oom aanhoorde. Hij bleef met over elkander geslagen
+armen staan te midden van de menigvuldige gebaren van mijn oom; om te ontkennen draaide
+hij zijn hoofd van de linker- naar de rechterzijde; hij boog het om te bevestigen,
+maar zoo weinig, dat zijne lange haren zich nauwelijks bewogen; hij dreef de spaarzaamheid
+zijner bewegingen tot vrekkigheid toe.
+</p>
+<p>Voorzeker, uit het voorkomen van dien man zou ik nooit zijn beroep van jager opgemaakt
+hebben; hij moest wel het wild niet verschrikken, maar hoe kon hij het betrappen?
+</p>
+<p>Alles werd opgehelderd, toen de heer Fridriksson mij vertelde, dat die bedaarde man
+slechts een „jager van eiderganzen” was, een vogel, wiens dons den grootsten rijkdom
+des eilands uitmaakt. Dit dons heet ook eiderdons, en er is niet veel moeite noodig
+om het te verzamelen.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p057width"><img src="images/p057.jpg" alt="Hij geleek op een Centaurus met zes voeten." width="486" height="709"><p class="figureHead">Hij geleek op een Centaurus met zes voeten.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>In het begin van den zomer bouwt het wijfje van den eider, eene mooie ganzensoort,
+haar nest onder de rotsen der fjörds<a class="noteRef" id="xd32e1234src" href="#xd32e1234">1</a>, waarmede <span class="pageNum" id="xd32e1237">[<a href="#xd32e1237">57</a>]</span>de kust omringd is; als dit nest voltooid is, bekleedt zij het met fijne veertjes,
+die zij uit hare borst plukt. Dadelijk komt de jager of liever de koopman, plundert
+het nest en het wijfje gaat <span class="pageNum" id="xd32e1239">[<a href="#xd32e1239">58</a>]</span>weder aan het werk; dat duurt zoo lang, als zij nog dons heeft. Als zij zich geheel
+kaal heeft geplukt, trekt het mannetje op zijne beurt zich de veeren uit. Maar, daar
+het harde en grove pluksel van dezen geene handelswaarde heeft, neemt de jager de
+moeite niet om hem het bed voor zijn broedsel te ontstelen; het nest wordt dus voltooid,
+het wijfje legt hare eieren, de jongen komen uit, en het volgende jaar begint de oogst
+van het eiderdons weder.
+</p>
+<p>Daar nu de eider niet de steile rotsen kiest om het nest te bouwen, maar veeleer de
+toegankelijke en vlakke rotsen, die in zee uitloopen, kon de ijslandsche jager zijn
+beroep zonder groote inspanning uitoefenen. Het was een boer, die zijn oogst niet
+behoefde te zaaien noch te maaien, maar slechts binnen te halen.
+</p>
+<p>Die deftige, onverschillige en stilzwijgende man heette Hans Bjelke; hij kwam op de
+aanbeveling van den heer Fridriksson. Hij was onze aanstaande gids. Zijne manieren
+staken merkelijk af bij die van mijn oom.
+</p>
+<p>Toch werden zij het gemakkelijk eens. Geen van beiden zag op het geld; de een was
+gereed om aan te nemen wat men hem bood, de ander om te geven wat hem gevraagd werd.
+Nooit werd een koop gemakkelijker gesloten.
+</p>
+<p>Er werd afgesproken, dat Hans ons geleiden zou naar het dorp Stapi, op de zuidkust
+van het schiereiland van den Sneffels gelegen, aan den voet van den vulkaan. Over
+land zou de afstand omtrent twee en twintig mijl bedragen, eene reis die men, naar
+het gevoelen van mijn oom, in twee dagen kon doen.
+</p>
+<p>Maar toen hij vernam, dat het deensche mijlen waren, elk van vier en twintig duizend
+voet, moest hij zijne berekening veranderen en wegens den slechten toestand der wegen
+op zeven of acht dagen reis rekenen.
+</p>
+<p>Vier paarden zouden ter zijner beschikking gesteld worden: twee om hem en mij te dragen,
+twee anderen voor onze bagage. Hans zou naar gewoonte te voet gaan. Hij kende dit
+gedeelte van de kust volkomen en beloofde den kortsten weg te zullen nemen.
+</p>
+<p>Zijne verbintenis met mijn oom verstreek niet bij onze aankomst te Stapi: hij bleef
+in zijn dienst, al den tijd die noodig was voor zijne wetenschappelijke tochten, voor
+eene belooning van drie rijksdaalders<a class="noteRef" id="xd32e1250src" href="#xd32e1250">2</a> per week. Alleen werd uitdrukkelijk bepaald, dat die som den gids iederen Zaterdag
+avond zou uitbetaald worden; dit was de voorwaarde <span class="spaced">sine qua non</span> van zijne verbintenis.
+</p>
+<p>Het vertrek werd bepaald op den 16<sup>den</sup> Juni. Mijn oom wilde den jager zijn godspenning geven, maar deze weigerde kortaf.
+</p>
+<p>„Efter,” zeide hij.
+</p>
+<p>„Later,” voegde de professor mij tot opheldering toe.
+</p>
+<p>Zoodra het verdrag gesloten was, ging Hans onmiddelijk weg.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e1265">[<a href="#xd32e1265">59</a>]</span>„Een ferme vent!” riep mijn oom, „maar hij vermoedt geenszins welke vreemde rol de
+toekomst voor hem heeft weggelegd.”
+</p>
+<p>„Vergezelt hij ons dan.…?”
+</p>
+<p>„Ja, Axel! tot in het middelpunt der aarde.”
+</p>
+<p>Acht en veertig uur bleven ons nog over; tot mijn leedwezen moest ik ze aan onze toebereidselen
+besteden; wij hadden al ons verstand noodig om ieder voorwerp op de voordeeligste
+wijze te schikken, de instrumenten aan den eenen kant, de wapenen aan den anderen,
+de gereedschappen in dit pak, de levensmiddelen in dat. In alles vier groepen.
+</p>
+<p>De instrumenten bestonden uit:
+</p>
+<p>1<sup>e</sup> Een honderdgradigen thermometer van Eigel, doorloopende tot honderd vijftig graad,
+hetgeen mij te veel of niet genoeg toescheen. Te veel, indien de omringende warmte
+zoo hoog moest klimmen, in welk geval wij gebraden zouden worden. Niet genoeg, als
+het er op aankwam om den warmtegraad van bronnen of van smeltende stoffen te meten.
+</p>
+<p>2<sup>e</sup> Een luchtdichtheidsmeter met verdichte lucht, ingericht om luchtdrukkingen aan te
+wijzen, hooger dan die van den dampkring op den waterspiegel. De gewone barometer
+zou ook niet voldoende geweest zijn, daar de drukking der lucht moest toenemen in
+evenredigheid van onze daling beneden de oppervlakte der aarde.
+</p>
+<p>3<sup>e</sup> Een tijdmeter van Boissionnas Junior te Genève, juist geregeld naar den middagcirkel
+van Hamburg.
+</p>
+<p>4<sup>e</sup> Twee kompassen voor de helling en de afwijking.
+</p>
+<p>5<sup>e</sup> Een nachtkijker.
+</p>
+<p>6<sup>e</sup> Twee toestellen van Ruhmkorff, die door middel van een electrischen stroom een zeer
+draagbaar, veilig en weinig plaats innemend licht gaven<a class="noteRef" id="xd32e1302src" href="#xd32e1302">3</a>.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e1307">[<a href="#xd32e1307">60</a>]</span>De wapenen bestonden uit twee karabijnen van Purley More en Co. en uit twee revolvers
+van Colt. Waartoe die wapenen? Wij hadden toch geene wilden noch verscheurende dieren
+te vreezen, denk ik. Maar mijn oom scheen evenveel prijs te stellen op zijn tuighuis
+als op zijne instrumenten, vooral op eene aanzienlijke hoeveelheid schietkatoen, dat
+onaantastbaar is door de vochtigheid en in uitzettingsvermogen het gewone kruit verre
+overtreft.
+</p>
+<p>De gereedschappen bestonden uit twee breekijzers, twee houweelen, eene touwladder,
+drie met ijzer beslagen stokken, eene bijl, een hamer, een dozijn ijzeren wiggen en
+bouten en lange touwen met knoopen. Dat maakte een aardig pak uit, want de ladder
+was drie honderd voet lang.
+</p>
+<p>Eindelijk kwamen de levensmiddelen; het pak was niet groot, maar geruststellend; want
+ik wist dat het aan geperst vleesch en scheepsbeschuit voorraad voor zes maanden bevatte.
+De drank bestond alleen uit jenever, water was er volstrekt niet; maar wij hadden
+waterflesschen en mijn oom rekende op de bronnen om ze te vullen; de bedenkingen,
+die ik in het midden had gebracht betreffende hare hoedanigheid, haar warmtegraad,
+en zelfs haar gemis, waren zonder gevolg gebleven.
+</p>
+<p>Om de nauwkeurige opsomming onzer reisartikelen te voltooien noem ik nog eene draagbare
+apotheek, bevattende scharen met stompe lemmeten, spalken voor breuken, een stuk lint
+van ongewasschen garen, zwachtels en kompressen, kleefpleisters, een laat-bekken,
+alle schrik aanjagende voorwerpen; daarenboven een aantal fleschjes, bevattende aardappelen-siroop,
+wondheelende alcohol, vloeibaar azijnzuur lood, azijn en ammoniac, alle artsenijen,
+wier gebruik niet zeer geruststellend is; eindelijk, de stoffen noodig voor de toestellen
+van Ruhmkorff.
+</p>
+<p>Mijn oom had ook gezorgd voor een voorraad tabak, jachtkruit en zwam, zoowel als voor
+een lederen gordel, dien hij om de middel droeg, en waarin zich eene voldoende hoeveelheid
+goud- en zilvergeld en papier bevond. Goede schoenen, waterdicht gemaakt door een
+overtreksel van teer en gomelastiek, waren ten getale van zes paar bij de gereedschappen
+gepakt.
+</p>
+<p>„Zoo gekleed, geschoeid en uitgerust is er geene reden, waarom wij niet heel ver zouden
+gaan,” zeide mijn oom.
+</p>
+<p>De dag van den 14<sup>den</sup> werd geheel besteed met die verschillende voorwerpen te schikken. Des avonds aten
+wij bij graaf Trampe, in gezelschap van den burgemeester van Reikiavik en van dokter
+Hyaltalin, den grooten geneesheer des lands. De heer Fridriksson was niet onder de
+gasten; ik vernam later dat de gouverneur en hij overhoop lagen over eene zaak van
+bestuur en elkander niet bezochten. Ik had dus geene gelegenheid om een woord te begrijpen
+van hetgeen op dit half officieele maal gesproken werd. <span class="pageNum" id="xd32e1320">[<a href="#xd32e1320">61</a>]</span>Ik merkte alleen op, dat mijn oom den ganschen tijd door praatte.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p061width"><img src="images/p061.jpg" alt="Het paard weigerde op nieuw en schudde den kop." width="487" height="717"><p class="figureHead">Het paard weigerde op nieuw en schudde den kop.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Des anderendaags den 15<sup>den</sup>, waren de toebereidselen afgeloopen. Onze gastheer vereerde den professor een aangenaam
+geschenk door <span class="pageNum" id="xd32e1331">[<a href="#xd32e1331">62</a>]</span>hem eene kaart van IJsland te overhandigen, die veel juister was dan die van Henderson;
+de kaart van Olaf Nikolas Olsen, op de schaal van 1/480000 en uitgegeven door het
+ijslandsche genootschap van letterkunde, naar den landmeetkundigen arbeid van den
+heer Scheel Frisac en de plaatselijke opnemingen van den heer Björn Gumlangsonn. Het
+was een kostbaar document voor een delfstofkundige.
+</p>
+<p>De laatste avond werd doorgebracht in een vertrouwelijk praatje met den heer Fridriksson,
+voor wien ik eene levendige sympathie had opgevat; op het gesprek volgde een vrij
+onrustige slaap, voor mij ten minste.
+</p>
+<p>Te vijf uur des ochtends werd ik wakker door het gehinnik van vier paarden, die onder
+mijn venster fier trappelden. Ik kleedde mij haastig en ging op straat. Daar bracht
+Hans het overschot onzer bagage op den wagen, zonder zich om zoo te zeggen te bewegen.
+Toch werkte hij met eene ongewone behendigheid. Mijn oom maakte veel drukte maar voerde
+niets uit, en de gids scheen zich weinig om zijne aanbevelingen te bekommeren.
+</p>
+<p>Alles was te zes uur afgeloopen. De heer Fridriksson drukte ons de hand. Mijn oom
+bedankte hem zeer hartelijk in het ijslandsch voor zijne vriendelijke gastvrijheid.
+Ik voor mij uitte in mijn sierlijkst latijn een hartelijken groet; daarop zetten wij
+ons in den zadel, en de heer Fridriksson riep mij tot laatste afscheid dezen <span class="corr" id="xd32e1337" title="Bron: dichregel">dichtregel</span> toe, dien Virgilius voor ons, met den weg onbekende reizigers, scheen geschreven
+te hebben:
+</p>
+<p><span lang="la">Et quacumque viam dederit fortuna sequamur</span>, d.i. Laat ons den weg volgen, waarheen de fortuin ons zal leiden.
+</p>
+</div>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<div class="footnote-body">
+<div class="fndiv" id="xd32e1234">
+<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd32e1234src">1</a></span> Deze naam wordt gegeven aan de nauwe inhammen in de scandinavische landen.&nbsp;<a class="fnarrow" href="#xd32e1234src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p>
+</div>
+<div class="fndiv" id="xd32e1250">
+<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd32e1250src">2</a></span> Ruim ƒ&nbsp;8.&nbsp;<a class="fnarrow" href="#xd32e1250src" title="Ga terug naar noot 2 in tekst.">↑</a></p>
+</div>
+<div class="fndiv" id="xd32e1302">
+<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd32e1302src">3</a></span> De toestel van Ruhmkorff bestaat uit eene kolom van Bunsen, in werking gebracht door
+middel van het dubbel chroniumzuur zout van potasch, dat reukeloos is; een inductie-toestel
+brengt de electriciteit door de kolom voortgebracht, in verband met een lantaarn van
+een bijzondere inrichting; in deze lantaarn bevindt zich eene bijna luchtledige slang,
+waarin alleen een overschot van koolzuurgas of van stikstof overblijft. Als de toestel
+werkt, wordt dit gas lichtgevend en verschaft een witachtig en aanhoudend licht. De
+kolom en de inductie-toestel worden in een lederen zak geborgen, dien de reiziger
+als een bandelier draagt. De lantaarn er uitgenomen zijnde geeft genoeg licht in de
+zwartste duisternis; zij laat toe, dat men zich zonder vrees voor ontploffing in de
+brandbaarste gassen waagt en gaat zelfs diep onder water niet uit.
+</p>
+<p class="footnote cont">De heer Ruhmkorff is een geleerd en bekwaam natuurkundige. Zijne groote ontdekking
+is de inductie toestel, die veroorlooft om eene electriciteit van hooge drukking voort
+te brengen. In 1864 heeft hij den vijfjarigen prijs van 50000 frank verkregen, dien
+Frankrijk voor de vernuftigste toepassing der electriciteit had uitgeloofd.&nbsp;<a class="fnarrow" href="#xd32e1302src" title="Ga terug naar noot 3 in tekst.">↑</a></p>
+</div>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div id="ch12" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4334">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XII.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Aanvang van den tocht.—Door IJsland.—Het vlek Gufunus.—Overtocht van den Fjörd.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Toen wij vertrokken, was de lucht betrokken, maar het weder vast. Wij hadden noch
+afmattende warmte noch plasregens te vreezen. Het was juist goed weder voor reizigers.
+</p>
+<p>Het genoegen, te paard een onbekend land door te trekken, maakte, dat ik het zoo nauw
+niet nam met het begin der onderneming. Ik genoot ten volle het geluk van den reiziger,
+met betrekking <span class="pageNum" id="xd32e1353">[<a href="#xd32e1353">63</a>]</span>tot vervulde wenschen en vrijheid. Ik begon de zaak anders in te zien.
+</p>
+<p>„Wat waag ik ook,” zeide ik bij mij zelven, „door het merkwaardigste land te bereizen,
+een zeer belangrijken berg te beklimmen, en in het ergste geval op den bodem van een
+uitgebranden krater af te dalen? Het is duidelijk, dat die Saknussemm niets anders
+gedaan heeft. Wat nu het bestaan aangaat van eene galerij, die op het middelpunt van
+den aardbol uitloopt, het is louter verbeelding, stellig onmogelijk! Wat er dus voor
+goeds in dezen tocht is, wil ik opmerken en er niet veel over redeneeren!”
+</p>
+<p>Nauwelijks had ik zoo nagedacht of wij hadden Reikiavik reeds achter den rug.
+</p>
+<p>Hans ging voorop met een snellen, gelijkmatigen en vasten pas. De twee paarden, die
+onze bagage droegen, volgden hem, zonder dat men ze behoefde te sturen. Vervolgens
+kwamen mijn oom en ik, en waarlijk zonder eene al te slechte figuur te maken op onze
+kleine maar sterke dieren.
+</p>
+<p>IJsland is een der grootste eilanden van Europa; het heeft veertien honderd mijl oppervlakte
+en telt slechts zestig duizend inwoners. De aardrijkskundigen hebben het in vier deelen
+verdeeld, en wij moesten bijna in eene schuine richting het zuidwestelijke gedeelte,
+„Sudvestr Fjordungr” doortrekken.
+</p>
+<p>Zoodra wij Reikiavik verlieten, had Hans onmiddellijk de kust der zee gevolgd; wij
+trokken door schrale weiden, die haar best deden om groen te zijn, maar het geel slaagde
+beter. De rimpelige toppen der trachietmassa’s aan den gezichteinder hadden door de
+oostelijke nevels een stomp voorkomen; somwijlen schitterden eenige hoopen sneeuw,
+het verspreide licht samentrekkende, op de hellingen der verwijderde toppen; eenige
+stouter zich verheffende pieken boorden door de grauwe wolken en verschenen weder
+boven de drijvende dampen, gelijk aan klippen, die in de bovenlucht opdoken.
+</p>
+<p>Dikwijls richtten die ketenen van dorre rotsen zich zeewaarts en drongen zij tot in
+de weiden door, maar er bleef toch altijd ruimte genoeg om voorbij te rijden. Ook
+kozen onze paarden uit instinct de gunstigste plekken, zonder een oogenblik hun loop
+te vertragen. Mijn oom had niet eens de troost om zijn rijdier met de stem of de zweep
+aan te vuren; hij had geen recht om ongeduldig te zijn. Ik kon een glimlach niet bedwingen,
+als ik dien grooten man op zijn paardje zag zitten, en daar zijne lange beenen langs
+den grond sleepten, geleek hij op een Centaurus met zes voeten.
+</p>
+<p>„Een goed beest! een goed beest!” zeide hij. „Gij zult zien, Axel! dat geen paard
+het ijslandsche in schranderheid overtreft; sneeuw, stormen, onbegaanbare wegen, rotsen,
+gletschers, niets houdt het tegen. Het is moedig, matig, voorzichtig. Nooit een mispas,
+nooit een terugtred. Als er eene rivier of een fjörd moet overgetrokken <span class="pageNum" id="xd32e1363">[<a href="#xd32e1363">64</a>]</span>worden, en dat zal nog al eens gebeuren, zult gij zien, hoe het zonder aarzelen te
+water gaat, gelijk een tweeslachtig dier; en den tegenoverliggenden oever bereikt!
+Maar wij moeten het niet te veel aanzetten; wij zullen het laten begaan, en dan zullen
+wij zeker door elkander per dag tien uur gaans afleggen.”
+</p>
+<p>„Wij, daar twijfel ik niet aan,” antwoordde ik, „maar de gids?”
+</p>
+<p>„O! daarover bekommer ik mij niet. Die lieden loopen, zonder dat zij het merken, en
+deze beweegt zich zoo weinig, dat hij niet moe kan worden. Als het noodig is, zal
+ik hem echter mijn paard afstaan. Ik zou spoedig kramp krijgen, als ik niet eenige
+beweging nam. De armen gaan goed, maar men moet ook aan de beenen denken.”
+</p>
+<p>Intusschen reden wij stevig door; het land was reeds bijna onbewoond. Hier en daar
+vertoonde zich eene afgelegene hoeve, een alleenstaande „boer”<a class="noteRef" id="xd32e1370src" href="#xd32e1370">1</a>, van hout, aarde en lavabrokken gemaakt, als een bedelaar aan den rand van een hollen
+weg. Die vervallen hutten zagen er uit, alsof zij het mededoogen der voorbijgangers
+afsmeekten, en bijna zou men haar eene aalmoes geschonken hebben. In dat land waren
+volstrekt geene wegen, zelfs geene voetpaden, en de plantengroei, hoe gering ook,
+had weinig tijds noodig om de voetstappen der zeldzame reizigers uit te wisschen.
+</p>
+<p>Toch telde dit gedeelte der provincie, dicht bij de hoofdstad, mede onder de bewoonde
+en bebouwde streken van IJsland. Wat zouden dan de streken zijn, die nog woester waren
+dan deze woestijn? Op een weg van een half uur gaans hadden wij nog geen boer voor
+de deur zijner hut zien staan, noch een wilden herder ontmoet, die eene kudde weidde,
+welke minder wild was dan hij, niets anders dan eenige verlatene koeien en schapen.
+Wat zouden dan de gewesten zijn, die geschud en het onderste boven gekeerd waren door
+de uitbarstingen, veroorzaakt door de vulkanische ontploffingen en onderaardsche schokken?
+</p>
+<p>Wij zouden ze later leeren kennen; maar de kaart van Olsen raadplegende zag ik, dat
+men ze vermeed door den kronkelenden oever te volgen; de groote vulkanische beweging
+heeft zich inderdaad meer tot het middengedeelte des eilands bepaald; daar hebben
+de horizontale lagen van opeengestapelde rotsen, in het scandinavisch „trapps” genoemd,
+de strooken trachiet, de uitgebraakte basalt, de tufsteen en al de vulkanische ophoopingen
+van verschillende delfstoffen, de stroomen lava en smeltend porfier, een onnatuurlijk
+verschrikkelijk land gevormd. Ik vermoedde toen geenszins, welk schouwspel ons wachtte
+op het schiereiland van den Sneffels, waar die verwoestingen eener woedende natuur
+een vreeselijken bajert vormen.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p065width"><img src="images/p065.jpg" alt="„Een melaatsche!” herhaalde mijn oom." width="490" height="715"><p class="figureHead">„Een melaatsche!” herhaalde mijn oom.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Twee uur na ons vertrek van Reikiavik kwamen wij in het vlek <span class="pageNum" id="xd32e1381">[<a href="#xd32e1381">65</a>]</span>Gufunes, „aoalkirkja” of hoofdkerk genoemd. Het leverde niets bijzonders op. Het bestond
+uit slechts weinige huizen, nauwelijks voldoende om een duitsch gehucht te vormen.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e1384">[<a href="#xd32e1384">66</a>]</span>Hans hield een half uur stil, deelde ons sober ontbijt, antwoordde met ja en neen
+op de vragen van mijn oom betreffende den toestand van den weg, en toen men hem vroeg,
+waar hij den nacht dacht door te brengen, antwoordde hij alleen: „Gardär.”
+</p>
+<p>Ik raadpleegde de kaart om te zien wat Gardär was. Ik zag eene buurt van dien naam
+aan de oevers van den Hvalfjörd, vier mijlen van Reikiavik. Ik toonde het mijn oom.
+</p>
+<p>„Niet meer dan vier mijlen!” zeide hij. „Vier mijlen van de twee en twintig! Dat is
+eene mooie wandeling!”
+</p>
+<p>Hij wilde den gids eene aanmerking maken, die echter zonder hem te antwoorden den
+kop der paarden greep en zich weder op weg begaf.
+</p>
+<p>Drie uur later moesten wij, steeds over het ontkleurde gras der weide rijdende, den
+Kollafjörd omtrekken, welke omweg gemakkelijker en korter was dan eene vaart over
+die golf; kort daarop kwamen wij in een „pingstaoer,” eene plaats met gemeentelijk
+rechtsgebied, Ejulberg genoemd, welker klok twaalf uur zou geslagen hebben, indien
+de ijslandsche kerken rijk genoeg waren om een uurwerk te bezitten; maar zij gelijken
+zeer op hare gemeenteleden, die geene horloges hebben en het er buiten doen.
+</p>
+<p>Daar werden de paarden gevoederd, en nu brachten zij ons langs een nauw pad tusschen
+eene rij heuvels en de zee in eens door naar de „aoalkirkja” Brantär en eene mijl
+verder te Saurböer, eene „annexia” of bijbehoorende kerk, gelegen op den zuidelijken
+oever van den Hvalfjörd.
+</p>
+<p>Het was toen vier uur in den namiddag, wij hadden vier mijlen (acht uur gaans) afgelegd.
+</p>
+<p>De fjörd was te dezer plaatse minstens eene halve mijl breed; de baren braken met
+veel geraas op de spitse rotsen; de golf verwijdde zich tusschen rotswanden, eene
+soort van steile drie duizend voet hooge helling, opmerkenswaardig door hare bruine
+lagen, gescheiden door beddingen van min of meer roodachtigen tufsteen. Hoe groot
+de schranderheid onzer paarden ook ware, voorspelde ik mij toch weinig goeds van den
+overtocht over een waren zeearm, bewerkstelligd op den rug van een viervoetig dier.
+</p>
+<p>„Als zij <span class="corr" id="xd32e1396" title="Bron: schander">schrander</span> zijn,” zeide ik, „zullen zij den overtocht niet beproeven. In allen gevalle zal ik
+in hunne plaats schrander zijn.”
+</p>
+<p>Maar mijn oom wilde niet wachten; hij gaf zijn paard de sporen en reed naar den oever.
+Het dier rook de golven en bleef staan; mijn oom, die zijn eigen instinct had, dreef
+het voorwaarts. Het paard weigerde op nieuw en schudde den kop. Nu volgden vloeken
+en zweepslagen, beantwoord door het achteruitslaan van het paard, dat zijn ruiter
+uit het zadel begon te werken; eindelijk liep het paardje, zijne pooten uitstrekkende,
+tusschen de beenen van den professor weg en liet hem op twee steenen aan den oever
+staan, gelijk het colossusbeeld van Rhodus.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e1401">[<a href="#xd32e1401">67</a>]</span>„O, vervloekt dier!” riep de ruiter, die plotseling in een voetganger veranderd was
+en zoo beschaamd stond als een cavalerie-officier, dien men voor een voetknecht houdt.
+</p>
+<p>„<span class="spaced">Färja</span>,” zeide de gids, hem op den schouder kloppende.
+</p>
+<p>„Wat! eene pont?”
+</p>
+<p>„<span class="spaced">Der</span>!” antwoordde Hans, hem eene schuit wijzende.
+</p>
+<p>„Ja!” riep ik, „daar is eene pont.”
+</p>
+<p>„Dat hadt gij wel eerder kunnen zeggen! Welnu, vooruit!”
+</p>
+<p>„<span class="spaced">Tidvaiten</span>,” hernam de gids.
+</p>
+<p>„Wat zegt hij?”
+</p>
+<p>„Hij zegt vloed,” antwoordde mijn oom, het deensche woord voor mij vertalende.
+</p>
+<p>„Wij moeten zeker op den vloed wachten?”
+</p>
+<p>„<span class="spaced"><span class="sic">Förblda</span>?</span>” vroeg mijn oom.
+</p>
+<p>„Ja!” antwoordde Hans.
+</p>
+<p>Mijn oom stampvoette, terwijl de paarden zich naar de pont begaven.
+</p>
+<p>Ik begreep volkomen de noodzakelijkheid om een zeker oogenblik van het getij af te
+wachten om den tocht over den fjörd te ondernemen, dat waarop de zee, tot haar hoogste
+punt geklommen, stil is. Dan is de werking van vloed en ebbe niet merkbaar en de pont
+loopt geen gevaar van of op den bodem der golf of in den vollen oceaan gesleept te
+worden.
+</p>
+<p>Het gunstige oogenblik kwam eerst des avonds te zes uur; mijn oom, ik, de gids, twee
+veerlieden en de vier paarden hadden plaats genomen in eene soort van vrij slecht
+platboomd vaartuig. Gewoon als ik was aan de veerstoombooten op de Elbe, vond ik de
+riemen der schippers onhandige werktuigen. Meer dan een uur ging er heen met het oversteken
+van den fjörd; maar de overtocht werd toch zonder letsel volbracht.
+</p>
+<p>Een half uur later bereikten wij de „aoalkirkja” Gardär.
+</p>
+</div>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<div class="footnote-body">
+<div class="fndiv" id="xd32e1370">
+<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd32e1370src">1</a></span> Huis van den ijslandschen boer.&nbsp;<a class="fnarrow" href="#xd32e1370src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p>
+</div>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div id="ch13" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4340">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XIII.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Het huis van een boer.—De IJslandsche vrouw.—Gastvrij onthaal.—IJslandsche hartelijkheid.—Melaatschen.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Het had donker moeten worden, maar onder den vijfenzestigsten breedtegraad kon het
+daglicht der poolgewesten mij niet verwonderen; op IJsland gaat de zon gedurende de
+maanden Juni en Juli niet onder.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e1442">[<a href="#xd32e1442">68</a>]</span>De warmte was echter afgenomen; ik was koud en had vooral honger. Welkom was ons de
+„boër”, die zich gastvrij tot onze ontvangst opende.
+</p>
+<p>Het was het huis van een boer, maar op het punt van gastvrijheid was het evenveel
+waard als dat van een koning. Bij onze komst stak de eigenaar ons zijne hand toe,
+en zonder verdere plichtplegingen gaf hij ons een teeken om hem te volgen.
+</p>
+<p>Te volgen, zeg ik, want het zou onmogelijk geweest zijn om naast hem te gaan. Een
+lange, nauwe, donkere gang verleende den toegang tot deze woning, gebouwd van ter
+nauwernood bewerkte balken, en gaf gelegenheid om in de kamers te komen; deze waren
+ten getale van vier: de keuken, het spinvertrek, de „badstofa” of slaapkamer van het
+gezin en de beste van alle, de kamer voor de vreemdelingen. Mijn oom, aan wiens gestalte
+men niet gedacht had bij het bouwen van het huis, stiet wel drie- of viermaal het
+hoofd tegen de uitstekende punten van de zoldering.
+</p>
+<p>Men bracht ons in onze kamer, eene soort van zaal met een, bodem van vastgetrapte
+aarde en verlicht door een venster, welks ruiten vervaardigd waren van niet zeer doorschijnende
+schaapsvliezen. Het beddegoed bestond uit droog voer, in twee houten, roodgeverfde
+en met ijslandsche spreuken versierde kooien gespreid. Ik had zooveel weelde niet
+verwacht; alleen heerschte er in dit huis eene sterke lucht van gedroogde visch, geweekt
+vleesch en zuremelk, die mijne reukzenuwen onaangenaam aandeed.
+</p>
+<p>Toen wij ons reisgewaad afgelegd hadden, deed de stem van den gastheer zich hooren,
+die ons uitnoodigde om in de keuken te komen, het eenige vertrek waar men stookte,
+zelfs bij de strengste koude.
+</p>
+<p>Mij oom haastte zich om aan dit vriendelijk bevel te gehoorzamen. Ik volgde hem.
+</p>
+<p>De keukenschoorsteen was nog een ouderwetsch model; in het midden van de kamer diende
+een steen tot haard, in het dak was een gat, waardoor de rook wegtrok. Die keuken
+diende ook tot eetzaal.
+</p>
+<p>Toen wij binnentraden, groette onze gastheer ons, alsof hij ons nog niet gezien had,
+met het woord „saellvertu”! dat wil zeggen „weest gelukkig”, en kwam ons de wang kussen.
+</p>
+<p>Zijne vrouw sprak na hem dezelfde woorden, vergezeld van hetzelfde ceremonieel; daarna
+bogen zich de beide echtgenooten diep met de rechterhand op het hart.
+</p>
+<p>Ik haast mij te zeggen, dat die ijslandsche vrouw moeder was van negentien kinderen,
+allen, groot en klein, door elkander krielende te midden der rookwolken, waarmede
+de haard de kamer vulde. Ieder oogenblik zag ik een blond en eenigszins droefgeestig
+kopje uit dien nevel te voorschijn komen. Men zou gezegd hebben, dat het een krans
+van slecht schoongemaakte engelenkopjes was.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e1455">[<a href="#xd32e1455">69</a>]</span></p>
+<div class="figure p069width"><img src="images/p069.jpg" alt="Een kleine fjörd, ingesloten door een basaltmuur." width="487" height="713"><p class="figureHead">Een kleine fjörd, ingesloten door een basaltmuur.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Mijn oom en ik behandelden dit „broedsel” zeer hartelijk; weldra zaten er drie of
+vier van die kleuters op onzen rug, evenveel op onze knieën en de rest tusschen onze
+beenen. Zij die praatten, herhaalden <span class="pageNum" id="xd32e1461">[<a href="#xd32e1461">70</a>]</span>„saellvertu” in alle denkbare tonen. Zij die niet praatten, schreeuwden er des te
+harder om.
+</p>
+<p>Dit concert werd afgebroken door de aankondiging, dat het maal gereed was. Op dit
+oogenblik kwam de jager te huis, die voor het voederen der paarden gezorgd had, dat
+wil zeggen, hij had ze eenvoudig in het veld los laten loopen; de arme dieren moesten
+zich vergenoegen met te knabbelen aan het schaarsche mos der rotsen en eenig niet
+zeer voedzaam zeegras; den volgenden morgen zouden zij niet nalaten om uit eigen beweging
+den arbeid van den vorigen dag weder op te vatten.
+</p>
+<p>„Saellvertu!” zeide Hans bij zijn binnentreden. Vervolgens omhelsde hij heel bedaard
+en stijf, zonder dat de eene kus luider klonk dan de andere, den gastheer, de gastvrouw
+en hunne negentien kinderen.
+</p>
+<p>Toen die plichtpleging afgeloopen was, zette men zich aan tafel ten getale van vier
+en twintig en bij gevolg op elkander in den waren zin des woords. De gelukkigsten
+hadden maar twee kleuters op de knieën.
+</p>
+<p>Toch ontstond er stilte in deze kleine wereld, toen de soep op tafel kwam, en de,
+zelfs den ijslandschen knapen aangeboren stilzwijgendheid, hernam haar gezag. De gastheer
+bediende ons van eene niet onsmakelijke korstmossoep, vervolgens van eene verbazende
+portie gedroogde visch, zwemmende in sedert twintig jaar verzuurde boter, die bij
+gevolg verre te verkiezen was boven versche, volgens de op IJsland heerschende denkbeelden
+over de kookkunst. Daarbij kwam nog „skyr,” eene soort van gestremde melk met beschuit
+en smakelijk gemaakt door jeneverbessensap; eindelijk tot drank wei met water, hier
+„blanda” genoemd. Ik kon er niet over oordeelen of dit zonderlinge voedsel lekker
+was of niet. Ik had honger en bij het nagerecht verzwolg ik, tot den laatsten mondvol
+toe, eene dikke boekweitepap.
+</p>
+<p>Zoodra de maaltijd afgeloopen was, verdwenen de kinderen; de volwassenen gingen om
+den haard zitten, waaraan turf, heide, koemest en graten van gedroogde visch lagen.
+Na zich wat verwarmd te hebben, begaven de verschillende groepen zich naar hare eigene
+kamers. De gastvrouw bood ons, naar ’s lands gebruik, aan om onze kousen en broeken
+uit te trekken; maar na een vriendelijke weigering van onzen kant drong zij er niet
+op aan, en ik kon eindelijk in mijn bed van voer wegkruipen.
+</p>
+<p>Den volgenden morgen te vijf uur namen wij afscheid van den ijslandschen boer; mijn
+oom had veel moeite om hem eene behoorlijke schadeloosstelling te doen aannemen, en
+Hans gaf het sein tot het vertrek.
+</p>
+<p>Honderd schreden van Gardär begon het voorkomen van den bodem te veranderen; de grond
+werd moerassig en minder geschikt <span class="pageNum" id="xd32e1471">[<a href="#xd32e1471">71</a>]</span>voor den tocht. Ter rechterzijde verlengde de rij bergen zich tot in het oneindige,
+gelijk een verbazend stelsel van natuurlijke vestingwerken, waarvan wij de schuine
+vlakte volgden; dikwijls moesten wij beken overtrekken, die noodzakelijk doorwaad
+moesten worden, zonder echter de bagage te nat te maken.
+</p>
+<p>De woestijn werd hoe langer hoe akeliger; somtijds echter scheen eene menschelijke
+schaduw in de verte te vluchten; als de kronkelingen van den weg ons onvoorziens in
+de nabijheid van een dezer spoken brachten, kreeg ik terstond eene walging op het
+gezicht van een gezwollen hoofd met eene glimmende huid, ontbloot van haar en met
+afzichtelijke wonden, die zichtbaar waren door de scheuren van ellendige lompen.
+</p>
+<p>Het ongelukkige schepsel stak zijne misvormde hand niet uit; het pakte zich integendeel
+weg, maar toch niet zoo snel of Hans had het nog begroet met het gewone „Saellvertu”.
+</p>
+<p>„<span class="spaced">Spetelsk</span>!” zeide hij.
+</p>
+<p>„Een melaatsche!” herhaalde mijn oom.
+</p>
+<p>Dit enkele woord bracht zijn afschrikwekkend uitwerksel voort. Deze akelige melaatschheid
+is vrij algemeen op IJsland; zij is niet besmettelijk, maar erfelijk; ook is het huwelijk
+aan die rampzaligen verboden.
+</p>
+<p>Zulke verschijningen waren niet geschikt om het landschap op te vroolijken, dat uiterst
+treurig werd; de laatste bosjes gras stierven weg onder onze voeten. Geen boom was
+er te zien, met uitzondering van eenige groepjes dwergbeuken, die op kreupelhout geleken.
+Geen dier, dan eenige paarden, die hun eigenaar niet kon onderhouden en die op de
+doodsche vlakte rondzwierven. Somtijds zweefde een valk in de grauwe wolken en vluchtte
+pijlsnel naar het zuiden; ik liet mij medeslepen door de naarheid dezer woeste natuur
+en mijne herinneringen voerden mij terug naar mijn geboorteland.
+</p>
+<p>Wij moesten weldra eenige onbeduidende kleine fjörds en eindelijk eene ware golf oversteken;
+de zee, die juist stil was, veroorloofde ons om zonder te wachten over te gaan en
+het gehucht Alftanes, eene mijl verder gelegen, te bereiken.
+</p>
+<p>Nadat wij twee aan forellen en snoeken rijke rivieren, de Alfa en de Heta, doorwaad
+hadden, waren wij des avonds verplicht den nacht door te brengen in een verlaten bouwval,
+waardig om bezocht te worden door al de kaboutermannetjes der noordsche fabelleer;
+zoo veel is zeker dat de geest der koude er zijne woning had gevestigd en ons den
+ganschen nacht met zijne guiterijen kwelde.
+</p>
+<p>De volgende dag leverde geen bijzonder voorval op. Altijd dezelfde moerassige grond,
+dezelfde eenvormigheid, hetzelfde treurige voorkomen. Des avonds hadden wij de helft
+onzer reis afgelegd en sliepen wij in de „annexia” van Krösolbt.
+</p>
+<p>Den 19<sup>den</sup> Juni reden wij omtrent eene mijl ver over een bodem <span class="pageNum" id="xd32e1492">[<a href="#xd32e1492">72</a>]</span>van lava; deze toestand van den grond heet hier „hraun;” de aan de oppervlakte gerimpelde
+lava bootste de vormen van kabels na, nu eens in de lengte uitgerekt, dan weder opgerold;
+een verbazende stroom daalde van de naburige bergen, die nu uitgebrande vulkanen waren,
+maar van wier vroeger geweld deze overblijfselen het voldingendste bewijs opleverden.
+Evenwel steeg nog hier en daar de damp van warme bronnen omhoog.
+</p>
+<p>Het ontbrak ons aan tijd om deze verschijnselen waar te nemen; wij moesten vooruit;
+weldra betraden onze rijdieren weder een moerassigen bodem, afgebroken door meertjes.
+Wij richtten ons nu naar het westen; wij waren de groote baai van Faxa omgetrokken
+en de dubbele witte top van den Sneffels verhief zich in de wolken op een afstand
+van nog geen vijf mijlen.
+</p>
+<p>De paarden liepen goed, niet gestuit door de hindernissen van den grond; ik voor mij
+begon zeer vermoeid te worden, maar mijn oom zat nog even stevig en recht, als op
+den eersten dag; ik kon niet nalaten hem evenzeer als den jager te bewonderen, die
+dezen tocht als eene bloote wandeling beschouwde.
+</p>
+<p>Op Zaterdag, den 20<sup>sten</sup> Juni, des avonds te zes uur, bereikten wij Büdir, eene buurt aan de zeekust gelegen.
+De gids vorderde zijn bedongen loon. Mijn oom rekende met hem af. De eigene familie
+van Hans, dat wil zeggen zijne volle ooms en neven, bood ons een nachtverblijf aan;
+wij werden goed ontvangen en zonder van de vriendelijkheid dezer brave lieden misbruik
+te maken, zou ik gaarne bij hen uitgerust hebben van de vermoeienissen der reis. Maar
+mijn oom, die daaraan geene behoefte had, verstond het anders, en den volgenden morgen
+moesten wij op nieuw onze goede beesten bestijgen.
+</p>
+<p>De grond droeg sporen van de nabijheid van den berg, wiens granietwortels uit den
+grond kwamen, gelijk die van een ouden eik. Wij reden om den verbazenden voet van
+den berg heen. De professor verloor hem niet uit het oog; hij maakte driftige gebaren,
+hij scheen hem uit te dagen en te zeggen: „Ziedaar den reus, dien ik zal ten onder
+brengen!” Eindelijk, na een marsch van vier uur, bleven de paarden van zelven stilstaan
+voor de deur der pastorie van Stapi.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch14" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4347">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XIV.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">De familie van Hans.—Stapi.—Verbasterde geestelijke.—Vrees voor uitbarsting.—Te mooi
+om mogelijk te zijn.—Gevaar voor uitbarsting.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Stapi is een gehucht van een dertigtal hutten op lava gebouwd en beschenen door de
+zonnestralen, welke de vulkaan terugkaatst. <span class="pageNum" id="xd32e1509">[<a href="#xd32e1509">73</a>]</span>Het strekt zich uit aan het einde van een kleinen fjörd, ingesloten door een basaltmuur
+van een allervreemdst voorkomen.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p073width"><img src="images/p073.jpg" alt="Hier en daar zag ik de dampen in de lucht opstijgen." width="479" height="713"><p class="figureHead">Hier en daar zag ik de dampen in de lucht opstijgen.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Men weet, dat de <span class="corr" id="xd32e1517" title="Bron: bassalt">basalt</span> eene door het vuur gevormde bruine <span class="pageNum" id="xd32e1520">[<a href="#xd32e1520">74</a>]</span>rotssoort is; hij neemt regelmatige vormen aan, die door hunne schikking verbazen.
+Hier handelt de natuur meetkunstig en werkt op menschelijke wijze, alsof zij winkelhaak,
+passer en schietlood gebruikte. Toont zij overal elders hare kunst in hare groote,
+ordeloos nedergeworpene massa’s, hare onvolmaakte piramiden, in die grillige opeenvolging
+harer lijnen, hier heeft zij, het voorbeeld van regelmaat willende geven, en de oudste
+bouwmeesters voorgaande, eene strenge orde geschapen, die nooit overtroffen is door
+de prachtwerken van Babylon noch door de wonderen van Griekenland.
+</p>
+<p>Ik had wel hooren spreken van den Reuzendam op Ierland en van de Fingalsgrot op een
+der Hebriden; maar het schouwspel van een onderbouw van basalt had zich nog nooit
+aan mijn oog vertoond.
+</p>
+<p>Te Stapi vertoonde zich dit verschijnsel in zijne volle schoonheid.
+</p>
+<p>De muur van den fjörd bestond, evenals de geheele kust van het schiereiland, uit eene
+rij loodrechte, dertig voet hooge zuilen. Die rechte en zuiver geëvenredigde schachten
+droegen een kroonboog, bestaande uit horizontale zuilen, die door hare afwijking van
+de waterpaslijn een half gewelf boven de zee vormden. Op sommige plaatsen van dit
+natuurlijke regenscherm bespeurde men spitsboogvormige, heerlijk geteekende openingen,
+waardoor de baren der zee schuimende nederstortten. Eenige basaltblokken, door de
+woede van den oceaan los gescheurd, lagen op den grond, gelijk de puinhoopen van een
+eeuwenouden tempel, maar het waren eeuwig jonge puinhoopen, waarover de eeuwen henen
+gingen zonder ze te beschadigen.
+</p>
+<p>Zoo zag de laatste pleisterplaats op onze aardsche reis er uit. Hans had ons met veel
+beleid zoo ver gebracht en ik werd een beetje geruster, toen ik bedacht, dat hij ons
+nog verder zou vergezellen.
+</p>
+<p>Aan de deur van het huis van den geestelijke komende, dat slechts eene gewone lage
+hut, noch schooner noch gemakkelijker ingericht dan de andere, was, zag ik iemand,
+die juist bezig was een paard te beslaan met den hamer in de hand en het lederen schootsvel
+voor.
+</p>
+<p>„<span class="spaced">Saellvertu</span>”! zeide hem de jager.
+</p>
+<p>„<span class="spaced">God dag</span>”! antwoordde de hoefsmid in zuiver deensch.
+</p>
+<p>„<span class="spaced">Kyrkoherde</span>”, sprak Hans, zich tot mijn oom wendende.
+</p>
+<p>„De geestelijke”! herhaalde deze. „Het schijnt, Axel! dat die brave man de geestelijke
+is”.
+</p>
+<p>Intusschen bracht de gids den „Kyrkoherde” op de hoogte van de zaak. Deze staakte
+zijn arbeid, gaf eene soort van schreeuw, die zeker in gebruik is tusschen paarden
+en paardenkoopers, en oogenblikkelijk kwam eene groote helleveeg de hut uit. Als zij
+geen volle zes voet haalde, scheelde het toch weinig.
+</p>
+<p>Ik vreesde, dat zij den reiziger den gebruikelijken ijslandschen kus kwam aanbieden;
+maar het gebeurde niet en zelfs maakte zij niet veel omslag, toen zij ons in haar
+huis bracht.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e1547">[<a href="#xd32e1547">75</a>]</span>De kamer voor de vreemdelingen scheen wel de slechtste van de pastorie, bekrompen,
+vuil en stinkend. Wij moesten er ons mede behelpen; de geestelijke scheen de aloude
+gastvrijheid niet te beoefenen. Verre van daar. De dag was nog niet verstreken, of
+ik zag reeds, dat wij te doen hadden met een smid, een visscher, een jager, een timmerman,
+maar niet met een dienaar des Heeren. Maar het is waar, het was in de week. Misschien
+hield hij zich des Zondags beter.
+</p>
+<p>Ik wil niets ten nadeele van die arme priesters zeggen, die toch al ongelukkig genoeg
+zijn; zij genieten van het deensche gouvernement eene bespottelijke bezoldiging en
+ontvangen het vierde gedeelte van de tienden van hun kerspel, hetgeen eene som van
+nog geen zestig mark bedraagt<a class="noteRef" id="xd32e1551src" href="#xd32e1551">1</a>. Daaruit ontstaat de noodzakelijkheid om te werken; maar al visschende, jagende,
+paarden beslaande, neemt men eindelijk de manieren, den toon en de zeden van jagers,
+visschers en ander ruw volkje aan; denzelfden avond bemerkte ik ook, dat onze gastheer
+de matigheid niet onder zijne deugden telde.
+</p>
+<p>Mijn oom begreep spoedig met welk een slag van een man hij te doen had; in plaats
+van een braaf en waardig geleerde vond hij een lompen, ruwen boer; hij besloot dus
+ten allerspoedigste zijn grooten tocht te beginnen en deze ongastvrije pastorie te
+verlaten. Hij lette niet op zijne vermoeidheid en besloot eenige dagen in den berg
+te gaan doorbrengen.
+</p>
+<p>Daags na onze komst te Stapi maakten wij derhalve reeds toebereidselen tot ons vertrek.
+Hans huurde drie IJslanders om de paarden te vervangen bij het vervoeren der bagage;
+maar als wij op den bodem van den krater waren, zouden die inboorlingen terugkeeren
+en ons aan ons lot overlaten. Dit punt werd stellig bepaald.
+</p>
+<p>Bij deze gelegenheid moest mijn oom den jager wel mededeelen, dat zijn plan was om
+de verkenning van den vulkaan zoo ver mogelijk voort te zetten.
+</p>
+<p>Hans vergenoegde zich met een hoofdknikje. Daar of ergens anders te gaan, in de ingewanden
+van zijn eiland door te dringen of het te doorloopen, daarin zag hij geen verschil;
+ik voor mij, hoewel ik tot nu toe door de voorvallen van de reis nog al afleiding
+gehad en de toekomst min of meer vergeten had, voelde mijne beklemdheid op nieuw terugkomen.
+Maar wat was er aan te doen? Als ik eene poging had kunnen wagen om mij tegen professor
+Lidenbrock te verzetten, dan had dit te Hamburg maar niet aan den voet van den Sneffels
+moeten plaats hebben.
+</p>
+<p>Een denkbeeld vooral pijnigde mij, een verschrikkelijk denkbeeld, dat wel in staat
+was om sterker zenuwen dan de mijne te schokken.
+</p>
+<p>„Komaan!” zeide ik, „wij zullen den Sneffels bestijgen. Goed. <span class="pageNum" id="xd32e1562">[<a href="#xd32e1562">76</a>]</span>Wij zullen zijn krater bezoeken. Goed. Anderen hebben het gedaan en zijn er niet van
+gestorven. Maar dat is niet alles. Als er een weg bestaat om in de ingewanden der
+aarde af te dalen, als die ongeluk aanbrengende Saknussemm de waarheid heeft gesproken,
+dan zullen wij onzen ondergang vinden in de onderaardsche galerijen van den vulkaan.
+Maar niets bevestigt, dat de Sneffels uitgebrand is. Wie verzekert ons, dat er geene
+uitbarsting wordt voorbereid? Al slaapt het monster sedert 1219, volgt dan daaruit
+nog, dat het niet ontwaken kan? En als het ontwaakt, wat zal er dan van ons worden?”
+Dat was wel de moeite waard om er eens over te denken, hetgeen ik ook deed. Ik kon
+niet slapen zonder van eene uitbarsting te droomen; de rol van eene metaalslak te
+spelen scheen mij toch wat al te erg toe.
+</p>
+<p>Eindelijk kon ik het niet langer uithouden; ik besloot zoo behendig mogelijk het geval
+aan mijn oom mede te deelen, ingekleed als eene volstrekt onvervulbare veronderstelling.
+</p>
+<p>Ik zocht hem op, deelde hem mijne vrees mede en ging wat achteruit om hem vrij te
+laten losbarsten. Hij antwoordde eenvoudig: „Daar heb ik ook al aan gedacht.”
+</p>
+<p>Wat beteekende dit gezegde? Zou hij eindelijk gehoor geven aan de stem der rede? Dacht
+hij er aan om zijn plannen op te schorten? Het zou te mooi geweest zijn om mogelijk
+te wezen.
+</p>
+<p>Na eenige oogenblikken zwijgens, daar ik hem niet durfde ondervragen, hervatte hij
+het gesprek, zeggende:
+</p>
+<p>„Ik dacht er aan. Sedert onze komst te Stapi heb ik mij ernstig bezig gehouden met
+de gewichtige vraag, die gij mij daar voorlegt; want wij moeten niet als onbezonnenen
+handelen.”
+</p>
+<p>„Neen!” antwoordde ik met nadruk.
+</p>
+<p>„Sedert zes honderd jaar is de Sneffels stom, maar hij zou weder kunnen spreken. De
+uitbarstingen nu worden altijd voorafgegaan door volkomen bekende natuurverschijnselen;
+ik heb dus de bewoners des lands ondervraagd, ik heb den grond bestudeerd en ik kan
+u zeggen, Axel, dat er geene uitbarsting zal plaats hebben.”
+</p>
+<p>Op deze stellige verzekering stond ik verstomd en kon niet antwoorden.
+</p>
+<p>„Twijfelt gij aan mijne woorden?” sprak mijn Oom, „welnu, volg mij!” Ik gehoorzaamde
+werktuiglijk. De pastorie verlatende, sloeg de professor dadelijk een weg in, die
+door eene opening in den basaltmuur zich van de zee verwijderde. Weldra waren wij
+op het vlakke veld, als men dien naam geven mag aan eene verbazende ophooping van
+uitgebraakte vulkanische stoffen; de landstreek scheen als verpletterd onder een regen
+van ontzaglijke steenen, basalt, graniet en olijfblende.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p077width"><img src="images/p077.jpg" alt="Dan stonden wij elkander door middel van stokken bij." width="485" height="710"><p class="figureHead">Dan stonden wij elkander door middel van stokken bij.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Hier en daar zag ik de dampen in de lucht opstijgen; die witte dampen, in de ijslandsche
+taal „reykir” genoemd, kwamen uit de <span class="pageNum" id="xd32e1580">[<a href="#xd32e1580">77</a>]</span>warme bronnen, en wezen door hun geweld de vulkanische werkzaamheid van den grond
+aan. Ik meende, dat mijne vrees hierdoor gerechtvaardigd werd. Ik viel dus uit de
+wolken, toen mijn oom zeide:
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e1583">[<a href="#xd32e1583">78</a>]</span>„Gij ziet al dien rook, Axel! welnu, hij bewijst, dat wij niets van de woede van den
+vulkaan hebben te vreezen!”
+</p>
+<p>„Nu nog fraaier!” riep ik.
+</p>
+<p>„Onthoud dit goed,” hernam de professor: „bij de nadering van eene uitbarsting verdubbelen
+de dampen hunne werkzaamheid, om geheel te verdwijnen zoolang het verschijnsel duurt,
+want de veerkrachtige vloeistoffen, dan die noodige spankracht niet meer hebbende,
+nemen haren weg door den krater in plaats van te ontwijken door de scheuren van den
+aardbol. Als die dampen dus in hun gewonen toestand blijven, als hunne kracht niet
+toeneemt, als gij bij deze waarneming nog voegt, dat de wind en de regen niet door
+eene zwoele, stille lucht worden vervangen, dan kunt gij stellig verzekeren, dat er
+geene uitbarsting ophanden is.”
+</p>
+<p>„Maar.…”
+</p>
+<p>„Genoeg. Wanneer de wetenschap heeft gesproken, past het ons te zwijgen.”
+</p>
+<p>Ik kwam met hangende ooren in de pastorie terug; mijn oom had mij met wetenschappelijke
+bewijzen geslagen. Toch had ik nog eene hoop, namelijk, dat het, als wij eens op den
+bodem van den krater waren, onmogelijk zou zijn, uit gebrek aan eene galerij, om dieper
+te dalen, in spijt van alle Saknussemms der wereld.
+</p>
+<p>Den volgenden nacht kwelde de nachtmerrie mij geducht. Ik bracht hem door in het midden
+van een vulkaan, diep onder den grond, en voelde, hoe ik, onder den vorm van een uitgebraakten
+steen, in het wereldruim werd geslingerd.
+</p>
+<p>Den volgenden morgen, den 23<sup>sten</sup> Juni, wachtte Hans ons op met zijne makkers, beladen met de levensmiddelen, de gereedschappen
+en de werktuigen. Twee met ijzer beslagen stokken, twee geweren en twee kardoesdoozen
+waren voor mijn oom en mij bestemd. Hans had als een voorzichtig man bij onze bagage
+nog een vollen lederen zak gevoegd, die met onze waterflesschen ons voor acht dagen
+van water verzekerde.
+</p>
+<p>Het was ’s morgens negen uur. De geestelijke en zijne groote huisplaag wachtten voor
+hunne deur. Zij wilden ons zonder twijfel het laatste vaarwel van den gastheer aan
+den reiziger toeroepen. Maar dat vaarwel nam den onverwachten vorm van eene hooge
+rekening aan, waarop zelfs de lucht der pastorie, eene bedorven lucht durf ik zeggen,
+gebracht was. Dit waardige paar plukte ons gelijk een zwitsersche kastelein, en vorderde
+eene goede belooning voor zijne gastvrijheid.
+</p>
+<p>Mijn oom betaalde zonder afdingen. Als iemand, die naar het middelpunt der aarde vertrok,
+zag hij niet op eenige rijksdaalders.
+</p>
+<p>Toen dit punt afgehandeld was, gaf Hans het sein tot het vertrek, en eenige oogenblikken
+later hadden wij Stapi verlaten.
+<span class="pageNum" id="xd32e1601">[<a href="#xd32e1601">79</a>]</span></p>
+</div>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<div class="footnote-body">
+<div class="fndiv" id="xd32e1551">
+<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd32e1551src">1</a></span> Hamburgsche munt, omtrent ƒ&nbsp;42,75.&nbsp;<a class="fnarrow" href="#xd32e1551src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p>
+</div>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div id="ch15" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4353">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XV.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Het vertrek van Stapi.—Grondgesteldheid.—Moeielijkheid van den tocht.—De hellingen
+van den Sneffels.—De „mistoer.”</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">De Sneffels is vijf duizend voet hoog; zijn dubbele kegel is het einde van eene rij
+trachiet, die zich losmaakt van het bergstelsel des eilands. Van ons punt van vertrek
+uit kon men zijne beide pieken zich niet zien afteekenen op den grauwen achtergrond
+des hemels. Ik bemerkte alleen eene verbazende sneeuwmuts op het voorhoofd van den
+reus.
+</p>
+<p>Wij gingen achter elkander, voorafgegaan door den jager; deze besteeg voetpaden, waar
+geen twee menschen naast elkander konden gaan. Een gesprek werd dus ten naastenbij
+onmogelijk.
+</p>
+<p>Aan de overzijde van den basaltmuur van den fjord van Stapi vertoonde zich vooreerst
+een kruidachtige en vezelachtige veengrond, het overblijfsel van den voormaligen plantengroei
+der moerassen van het schiereiland; de hoeveelheid van deze nog ongebruikte brandstof
+zou toereikend zijn om de geheele bevolking van IJsland eene eeuw lang te verwarmen;
+dit uitgestrekte veen had, van den bodem van eenige holle wegen gemeten, dikwijls
+zes en zestig voet dikte en vertoonde opeenvolgende lagen van verkoolde overblijfsels
+van vergane gewassen, gescheiden door schilfers van puimsteenachtigen tufsteen.
+</p>
+<p>Als een echte neef van professor Lidenbrock en in weerwil van mijne bezorgdheid beschouwde
+ik belangstellend de delfstoffelijke merkwaardigheden in dit uitgebreide kabinet van
+natuurlijke historie ten toon gesteld; tevens doorliep ik in den geest de geheele
+aardkundige geschiedenis van IJsland.
+</p>
+<p>Dit zoo merkwaardige eiland is klaarblijkelijk in een betrekkelijk jong tijdperk uit
+den schoot der golven opgerezen; misschien zelfs verheft het zich nog tegenwoordig
+door eene onmerkbare beweging. Als dit zoo is, kan men zijn oorsprong alleen toeschrijven
+aan de werking van het onderaardsche vuur. In dat geval dus verdwenen de theorie van
+Humphry Davy, het document van Saknussemm, de beweringen van mijn oom in rook. Deze
+veronderstelling bracht mij er toe om den aard van den grond oplettend te onderzoeken
+en weldra kon ik mij rekenschap geven van de opeenvolging der natuurverschijnselen,
+die de vorming van dit eiland voorafgingen.
+</p>
+<p>IJsland, geheel beroofd van bezonken gronden, bestaat alleen uit vulkanischen tufsteen,
+dat is te zeggen uit eene opeenhooping van steenen en rotsen van een poreus weefsel.
+Vóór het bestaan der vulkanen bestond het uit massief trap-porfier, langzaam uit de
+golven <span class="pageNum" id="xd32e1613">[<a href="#xd32e1613">80</a>]</span>opgeheven door het omhoog werken der inwendige krachten. Het inwendige vuur had zich
+nog niet naar buiten getoond.
+</p>
+<p>Maar later werd eene breede, dwarse scheur van het zuidoosten naar het noordwesten
+des eilands geopend, waardoor langzamerhand al het halfgesmolten trachiet zich een
+uitweg baande. Dit verschijnsel had toen zonder geweld plaats; de uitkomst was verbazend,
+en de gesmolten stoffen, uit de ingewanden der aarde verdreven, verspreidden zich
+rustig als groote vlakke lagen of als heuvelachtige massa’s. Te dien tijde verschenen
+het veldspaat, syeniet en porfier.
+</p>
+<p>Maar ten gevolge van die uitstorting nam de dikte des eilands en bij gevolg zijn tegenstandbiedend
+vermogen aanmerkelijk toe. Men begrijpt licht, welk eene hoeveelheid veerkrachtige
+vloeistoffen zich in zijn binnenste ophoopte, toen het geen uitweg meer aanbood na
+de afkoeling der trachietkorst. Toen kwam er een oogenblik, waarin het arbeidsvermogen
+dier gassen zoo groot was, dat zij de zware schors ophieven en zich hooge schoorsteenen
+oprichtten. Zoo ontstond dus de vulkaan door de opheffing van de korst, en werd vervolgens
+de krater plotseling in den top van den vulkaan geboord.
+</p>
+<p>Toen volgden vulkanische verschijnselen op de uitwerpingsverschijnselen; door de pas
+gevormde openingen ontsnapten vooreerst de uitwerpselen van basalt, waarvan de vlakte,
+die wij thans doorgingen, aan onze blikken de merkwaardigste proeven vertoonde. Wij
+liepen over de zware donkergrijze rotsen, die de afkoeling gevormd had tot prisma’s
+met zeshoekige grondvlakken. In de verte zag men een groot aantal afgeknotte kegels,
+die voorheen zoovele vuurspuwende monden waren.
+</p>
+<p>Nadat de basaltuitwerking uitgeput was, verleende de vulkaan, wiens kracht nog toenam
+door die der uitgebrande kraters, een doortocht aan de lava en aan die tufsteenen
+van asch en slakken, welker lange stroomen ik op zijne hellingen verstrooid zag, als
+waren het weelderige haren.
+</p>
+<p>Dit was de opeenvolging der natuurverschijnselen, die IJsland te voorschijn riepen;
+alle ontstonden uit de werking van het inwendige vuur, en het was dwaasheid te vooronderstellen,
+dat de binnenste massa niet bleef in een voortdurenden toestand van witgloeiende vloeibaarheid.
+Dwaas vooral was het plan om te trachten het middelpunt van den aardbol te bereiken!
+</p>
+<p>Ik stelde mijzelven dus gerust betreffende den uitslag onzer onderneming, terwijl
+ik op weg was om den Sneffels met den stormpas te beklimmen.
+</p>
+<p>De weg werd hoe langer hoe moeielijker; de grond rees; de rotsbrokken geraakten in
+beweging, en de grootste oplettendheid was noodig om een gevaarlijken val te vermijden.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p081width"><img src="images/p081.jpg" alt="Weldra viel de hoos op den berg." width="488" height="720"><p class="figureHead">Weldra viel de hoos op den berg.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Hans ging rustig vooruit als op een effen bodem; soms verdween hij achter de groote
+klompen en verloren wij hem voor een oogenblik <span class="pageNum" id="xd32e1629">[<a href="#xd32e1629">81</a>]</span>uit het gezicht; dan wees een scherp gefluit de richting aan, die wij moesten volgen.
+Dikwijls ook bleef hij staan, raapte eenige brokken steen op, schikte ze op eene in
+het oog loopende wijze <span class="pageNum" id="xd32e1631">[<a href="#xd32e1631">82</a>]</span>en vormde zoo wegwijzers om den terugweg aan te duiden. De voorzorg was op zichzelve
+goed, maar de volgende gebeurtenissen maakten haar nutteloos.
+</p>
+<p>Een vermoeiende marsch van drie uur had ons nog niet verder gebracht dan den voet
+van den berg. Daar gaf Hans een teeken om stil te houden en deelden wij een kort ontbijt.
+Mijn oom slikte de brokken door om maar spoedig te kunnen vertrekken. Doch, daar dit
+maal tevens eene rust moest zijn, was hij genoodzaakt het goeddunken van zijn gids
+af te wachten, die een uur later het sein gaf om weder op te breken. De drie IJslanders,
+even zwijgend als hun makker, de jager, spraken geen woord en aten matig.
+</p>
+<p>Nu begonnen wij de hellingen van den Sneffels te bestijgen; door een in de bergen
+zeer gewoon gezichtsbedrog scheen zijn besneeuwde top mij zeer nabij toe, en toch!
+hoe lang duurde het nog eer wij hem bereikten! op wat al vermoeienis kwam hij ons
+te staan! De steenen, door geene aarde noch gras verbonden, rolden onder onze voeten
+weg en verdwenen in de vlakte met de snelheid eener lawine.
+</p>
+<p>Op sommige plaatsen maakten de zijden van den berg met den gezichteinder een hoek
+van minstens zes en dertig graad; het was onmogelijk ze te beklimmen, en niet zonder
+moeite moesten die steenachtige steilten worden omgetrokken. Dan stonden wij elkander
+door middel van onze stokken bij.
+</p>
+<p>Ik moet zeggen, dat mijn oom zoo dicht mogelijk bij mij bleef; hij verloor mij niet
+uit het oog en bij menige gelegenheid verleende zijn arm mij een stevigen steun. Hij
+had zeker een ingeschapen gevoel van evenwicht, want hij struikelde niet. De IJslanders,
+hoewel zwaar beladen, klauterden met de vlugheid van bergbewoners.
+</p>
+<p>De hoogte van den top des Sneffels in aanmerking genomen dacht het mij onmogelijk
+hem van deze zijde te bereiken, als de helling niet wat toenam. Gelukkig vertoonde
+zich onverwacht, midden in het uitgestrekte sneeuwtapijt, dat den rug van den vulkaan
+bedekte, eene soort van trap, die onze beklimming veel gemakkelijker maakte. Zij was
+gevormd door een van die stroomen van steenen, welke bij de uitbarsting in de hoogte
+geslingerd en op IJsland „stinâ” genoemd worden. Als deze stroom niet in zijn val
+ware gestuit door de ligging van de zijden des bergs, zou hij zich in zee gestort
+en nieuwe eilanden gevormd hebben.
+</p>
+<p>Zoo als hij was kwam hij ons goed van pas; de steilte der hellingen nam toe, maar
+die steenen treden boden de gelegenheid aan om ze gemakkelijk, ja zelfs zoo snel te
+bestijgen, dat ik, een oogenblikje achter gebleven zijnde, terwijl mijne metgezellen
+met hunne beklimming voortgingen, hen door den afstand reeds verkleind zag tot een
+microscopisch voorkomen.
+</p>
+<p>’s Avonds te zeven uur hadden wij de twee duizend treden van <span class="pageNum" id="xd32e1642">[<a href="#xd32e1642">83</a>]</span>de trap beklommen en overzagen wij eene ronde verhevenheid van den berg, eene soort
+van voetstuk, waarop de eigenlijke kegel des kraters rustte.
+</p>
+<p>De zee lag drie duizend twee honderd voet onder ons; wij waren boven de sneeuwlinie
+gekomen, die op IJsland door de aanhoudende vochtigheid van het klimaat niet zeer
+hoog ligt. Het was snerpend koud; de wind woei hevig. Ik was uitgeput. De professor
+zag wel, dat de beenen mij allen dienst weigerden en ondanks zijn ongeduld besloot
+hij stil te houden. Hij wenkte dus den jager, die het hoofd schudde en zeide: „<span class="spaced">Ofvanför</span>”.
+</p>
+<p>„Het schijnt dat wij hooger moeten stijgen,” zeide mijn oom.
+</p>
+<p>Daarop onderzocht hij bij Hans naar de reden van zijn antwoord.
+</p>
+<p>„<span class="spaced">Mistour</span>”! antwoordde de gids.
+</p>
+<p>„<span class="spaced">Ja, mistour</span>”! herhaalde een der IJslanders op een ontstelden toon.
+</p>
+<p>„Wat beteekent dat woord?” vroeg ik zeer ongerust.
+</p>
+<p>„Zie maar rond!” sprak mijn oom.
+</p>
+<p>Ik richtte mijne blikken naar de vlakte; eene verbazende kolom van fijne puimsteen,
+zand en stof verhief zich draaiende als eene hoos; de wind dreef haar naar die zijde
+van den Sneffels, waar wij ons bevonden; deze ondoorschijnende gordijn onderschepte
+het zonnelicht en hulde den berg in de schaduw. Als deze hoos daalde, moest zij ons
+stellig in hare dwarrelingen wikkelen. Dit, wanneer de wind van de gletschers waait,
+zeer gewone natuurverschijnsel, heet in het ijslandsch „mistour”.
+</p>
+<p>„<span class="spaced">Hastigt! hastigt</span>”! riep onze gids.
+</p>
+<p>Zonder deensch te kennen begreep ik toch, dat wij hem ten spoedigste moesten volgen.
+Hans begon den kegel van den krater om te loopen, maar in eene schuine richting om
+gemakkelijker te kunnen voortkomen; weldra viel de hoos op den berg, die bij haar
+schok sidderde; de steenen door den luchtstroom medegevoerd vielen als regen neder,
+gelijk bij eene uitbarsting. Wij waren gelukkig tegen alle gevaar beveiligd aan den
+anderen kant des bergs; zonder de voorzorg van den gids zouden onze gekorven lichamen
+verre van daar in kleine stukken nedergevallen zijn, als het voortbrengsel van het
+een of ander onbekend luchtverschijnsel.
+</p>
+<p>Toch oordeelde Hans het niet voorzichtig om den nacht door te brengen op de zijden
+van den kegel. Wij klommen dus zigzagsgewijze hooger; voor de vijftien honderd voet,
+die wij nog moesten afleggen, hadden wij bijna vijf uur noodig; de omwegen, draaiingen
+en rugwaartsche bewegingen waren minstens drie mijl lang. Ik kon niet langer, ik bezweek
+van koude en honger. De eenigszins verdunde lucht was niet toereikende voor mijne
+ademhaling.
+</p>
+<p>Eindelijk werd te elf uur in de dichtste duisternis de top van den Sneffels bereikt,
+en voor ik eene schuilplaats ging zoeken in het inwendige van den krater, had ik tijd
+om „de middernachtszon” <span class="pageNum" id="xd32e1674">[<a href="#xd32e1674">84</a>]</span>op het laagste punt harer baan te zien, terwijl zij hare bleeke stralen wierp op het
+slapende eiland onder mijne voeten.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch16" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4359">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XVI.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Prachtig uitzicht van den Sneffels.—In verrukking.—Naar den krater.—De vervloekte
+naam.—Geen zon, geen schaduw.—Lidenbrock wanhopig.—De Scartaris geeft schaduw.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Het avondeten was spoedig afgeloopen en de kleine troep legde zich zoo goed mogelijk
+te rusten. De ligplaats was hard, de dekking beduidde niet veel, de toestand was zeer
+hachelijk op eene hoogte van vijf duizend voet boven den spiegel der zee. Toch sliep
+ik dezen nacht zeer rustig, die een der beste was, welke ik sinds lang had doorgebracht.
+Zelfs droomde ik niet eens.
+</p>
+<p>Den volgenden morgen werden wij, half bevroren door de zeer scherpe lucht, wakker
+door de stralen eener heldere zon. Ik verliet mijn bed van graniet en ging mij verlustigen
+in het heerlijke schouwspel, dat zich aan mijn oog vertoonde.
+</p>
+<p>Ik bevond mij op eene der beide pieken van den Sneffels, de zuidelijke. Van daar had
+ik het gezicht op het grootste gedeelte des eilands; het gezichtsbedrog, dat aan alle
+aanzienlijke hoogten eigen is, deed zijne oevers rijzen, terwijl het binnenland scheen
+te dalen. Men zou gezegd hebben, dat eene kaart in relief van Helbesmer aan mijne
+voeten lag uitgespreid; ik zag de diepe dalen elkander in alle richtingen kruisen,
+de afgronden zich als putten voordoen, de meren in vijvers, de rivieren in beken veranderen.
+Ter rechterzijde volgden de tallooze gletschers en de menigvuldige pieken op elkander,
+waarvan eenige een vederbos van lichte rookwolkjes schenen te dragen. De golven dezer
+eindelooze bergen, die schenen te schuimen door hunne sneeuwlagen, deden mij denken
+aan de oppervlakte eener onstuimige zee. Wendde ik mij naar het westen, dan breidde
+daar de oceaan zich uit in zijn volle pracht, als ware hij eene voortzetting dier
+gekroesde toppen. Mijn oog kon nauwelijks onderscheiden, waar de aarde eindigde en
+de golven begonnen.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p085width"><img src="images/p085.jpg" alt="„Zie eens!” zeide mij de professor." width="491" height="713"><p class="figureHead">„Zie eens!” zeide mij de professor.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Ik verzonk in die begoochelende geestverrukking, welke de hooge toppen verwekken,
+en ditmaal zonder duizelig te worden; want ik geraakte eindelijk gewoon aan dat zien
+uit de hoogte. Mijne verblinde <span class="pageNum" id="xd32e1689">[<a href="#xd32e1689">85</a>]</span>oogen baadden zich in de doorschijnende uitstraling van het zonnelicht. Ik vergat,
+wie ik was, waar ik was, om het leven der elfen en sylphen, de denkbeeldige bewoners
+der scandinavische fabelleer, <span class="pageNum" id="xd32e1691">[<a href="#xd32e1691">86</a>]</span>te doorleven; ik zwelgde het wellustig genot van mijne hooge standplaats met volle
+teugen in, zonder te denken aan de afgronden, waarin mijn noodlot mij binnen kort
+zou storten. Maar ik werd tot bewustheid der werkelijkheid teruggevoerd door de komst
+van den professor en van Hans, die zich op den top van de piek bij mij voegden.
+</p>
+<p>Mijn oom keerde zich naar het westen en wees mij met de hand een lichten damp, een
+nevel, eene flauwe schemering van land boven de waterlijn.
+</p>
+<p>„Groenland,” sprak hij.
+</p>
+<p>„Groenland?” riep ik uit.
+</p>
+<p>„Ja, wij zijn er geen vijf en dertig uur van daan en als het dooit, komen de ijsberen
+op de ijsschotsen uit het noorden tot op IJsland toe. Maar dat hindert ons niet. Wij
+zijn op den top van den Sneffels; hier zijn twee pieken, de eene ten zuiden, de andere
+ten noorden. Hans zal ons zeggen, welken naam de IJslanders geven aan die, waarop
+wij ons thans bevinden.”
+</p>
+<p>Toen de vraag duidelijk gesteld was, antwoordde de jager:
+</p>
+<p>„Scartaris.”
+</p>
+<p>Mijn oom wierp mij een zegepralenden blik toe.
+</p>
+<p>„Naar den krater!” zeide hij.
+</p>
+<p>De krater van den Sneffels had de gedaante van een omgekeerden kegel, welks opening
+een half uur in middellijn kon wezen. Zijne diepte schatte ik op ongeveer twee duizend
+voet. Men kan licht oordeelen over den toestand van zulk een ontvanger, als hij gevuld
+werd met donder en vlammen. Het grondvlak van den trechter kon niet meer dan vijfhonderd
+voet omtrek hebben, zoodat zijne vrij zachte hellingen de nederdaling gemakkelijk
+maakten. Onwillekeurig vergeleek ik dien krater met eene verbazend groote en wijde
+donderbus en die vergelijking beangstigde mij.
+</p>
+<p>„In eene donderbus af te dalen,” dacht ik, „die misschien geladen is en bij den geringsten
+schok kan losbranden, is het werk van gekken.”
+</p>
+<p>Maar ik kon niet meer terug. Hans stelde zich met een onverschillig gelaat weder aan
+het hoofd der troep. Ik volgde hem zonder een woord te spreken.
+</p>
+<p>Ten einde de afdaling gemakkelijk te maken beschreef Hans binnen in den kegel zeer
+uitgestrekte ellipsen; wij moesten over uitgebraakte steenen loopen, waarvan eenige,
+door de dreuning van hun steunpunt beroofd, telkens opspringende op den bodem van
+den afgrond vielen. Hun val verwekte zeer helder klinkende, telkens herhaalde echo’s.
+</p>
+<p>Zekere gedeelten des kegels vormden inwendige gletschers; dan ging Hans slechts met
+de uiterste behoedzaamheid voort, terwijl hij gedurig den grond met zijn met ijzer
+beslagen stok peilde om er <span class="pageNum" id="xd32e1708">[<a href="#xd32e1708">87</a>]</span>de scheuren in te ontdekken. Op sommige twijfelachtige punten werd het noodzakelijk
+om ons met een lang touw aan elkander te binden, opdat hij, wiens voet soms mocht
+uitglijden, vastgehouden werd door zijne makkers. Deze vastbinding was een maatregel
+van voorzichtigheid, maar sloot alle gevaar nog niet uit.
+</p>
+<p>Evenwel werd de weg, ondanks de moeielijkheden van de afdaling langs hellingen, die
+de gids niet kende, zonder ongelukken afgelegd; alleen ontglipte een pak aan de handen
+van een IJslander en ging regelrecht naar den bodem van den afgrond.
+</p>
+<p>Te twaalf uur waren wij aangekomen. Ik hief het hoofd op en bespeurde de bovenste
+opening van den kegel, waardoor een gedeelte van den hemel zichtbaar werd, welks omtrek
+zeer verkleind maar bijna zuiver was. Op één punt slechts teekende de piek van den
+Scartaris zich af, die in de eindelooze ruimte zich verloor.
+</p>
+<p>Op den bodem van den krater openden zich drie schoorsteenen, waardoor de hoofdhaard
+bij eene uitbarsting van den Sneffels zijne lava en dampen uitbraakte. Elk dezer schoorsteenen
+had omtrent honderd voet middellijn. Zij gaapten onder onze voeten. Ik had de kracht
+niet om er in te zien. Professor Lidenbrock had hun stand snel onderzocht, hij hijgde,
+liep van den een naar den anderen, gebaren makende en allerlei onverstaanbare woorden
+uitende. Hans en zijne makkers, op brokken lava zittende, zagen het aan en hielden
+hem zeker voor een gek.
+</p>
+<p>Eensklaps schreeuwde mijn oom luidkeels; ik dacht, dat de grond onder hem wegzonk
+en hij in een der drie afgronden viel. Maar neen. Ik zag hem met wijd uitgestrekte
+armen en de beenen ver van elkander voor een granietblok staan, dat in het middelpunt
+van den krater lag, als een verbazend voetstuk bestemd voor het standbeeld van een
+Pluto. Hij stond in de houding van een ontsteld mensch, maar wiens ontsteltenis weldra
+plaats maakte voor eene dwaze vreugde.
+</p>
+<p>„Axel, Axel!” riep hij, „kom eens hier, kom eens hier!”
+</p>
+<p>Ik snelde heen. Hans noch de IJslanders bewogen zich.
+</p>
+<p>„Zie eens!” zeide mij de professor.
+</p>
+<p>En zoo al niet in zijne vreugde, dan toch in zijne verbazing deelende, las ik op de
+westzijde van het blok in runische, door den tijd half uitgewischte letters, dezen
+duizendmaal vervloekten naam:
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p087width"><img src="images/p087.png" alt="" width="365" height="38"></div><p>
+</p>
+<p>„Arne Saknussemm!” riep mijn oom, „kunt gij nu nog twijfelen?” Ik antwoordde niets
+en keerde geheel ontzet naar mijne bank van lava terug. Dit tastbare bewijs verpletterde
+mij.
+</p>
+<p>Hoe lang ik zoo in mijne gepeinzen verdiept bleef, weet ik niet. <span class="pageNum" id="xd32e1725">[<a href="#xd32e1725">88</a>]</span>Al wat ik weet is, dat ik, toen ik mijn hoofd ophief, mijn oom en Hans alleen in den
+krater zag. De IJslanders waren weggezonden en nu daalden zij weder langs de buitenste
+hellingen van den Sneffels af om naar Stapi terug te keeren.
+</p>
+<p>Hans sliep gerust aan den voet eener rots op een lavastroom, waarin hij eene soort
+van slaapplaats had gemaakt, mijn oom liep op den bodem van den krater rond, gelijk
+een wild dier in den kuil van een jager. Ik had lust noch kracht om op te staan en
+een voorbeeld nemende aan den gids, gaf ik mij over aan eene pijnlijke slaperigheid,
+telkens mij verbeeldende gerommel te hooren of schokken in de zijden van den berg
+te gevoelen.
+</p>
+<p>Zoo verliep deze eerste nacht op den bodem des kraters.
+</p>
+<p>Den volgenden dag hing eene grauwe, bewolkte en zware lucht op den top des kegels.
+Ik bespeurde dit minder aan de duisternis in den afgrond, dan aan den toorn, die mijn
+oom beving.
+</p>
+<p>Ik begreep er de reden van en eene straal van hoop verhelderde mijn hart. Ziehier
+waarom.
+</p>
+<p>Van de drie wegen, die voor ons openstonden, was er slechts een door Saknussemm gevolgd.
+Naar het zeggen van den ijslandschen geleerde kon men hem herkennen aan deze in het
+geheimschrift aangeduide bijzonderheid, dat de schaduw van den <span class="corr" id="xd32e1734" title="Bron: Scartarus">Scartaris</span> zijn rand in de laatste dagen der maand Juni raakte.
+</p>
+<p>Men kan inderdaad deze scherpgepunte piek beschouwen als de staaf van een ontzaglijken
+zonnewijzer, wiens schaduw op een gegeven dag den weg naar het middelpunt van den
+aardbol aanwees.
+</p>
+<p>Bleef nu de zon weg, dan was er geene schaduw en bij gevolg geene aanwijzing. Wij
+hadden den 25<sup>sten</sup> Juni. Bleef de lucht zes dagen achtereen betrokken, dan moest de waarneming tot een
+ander jaar uitgesteld worden.
+</p>
+<p>Ik waag het niet om den machteloozen toorn van professor Lidenbrock te schilderen.
+De dag verstreek, en geene schaduw viel op den bodem des kraters. Hans week niet van
+zijne plaats; toch moest hij zich wel afvragen, waarop wij wel wachtten, als hij zich
+ten minste iets afvroeg! Mijn oom sprak mij geen enkelen keer aan. Zijne bestendig
+naar den hemel gewende blikken verloren zich in het grauwe en mistige verschiet.
+</p>
+<p>Den 26<sup>sten</sup> was er nog niets te zien. Eene regenbui met hagel vermengd viel den ganschen dag.
+Hans bouwde eene hut van brokken lava. Ik vond er een zeker genoegen in om met het
+oog de duizenden watervallen op de zijden van den kegel, wier oorverdoovend gemurmel
+door iederen steen versterkt werd, te volgen.
+</p>
+<p>Mijn oom kon zich niet langer inhouden. Een geduldiger man zelfs zou dan ook razend
+geworden zijn; want dit mocht wel heeten in de haven schipbreuk lijden.
+</p>
+<p>Maar de hemel vermengt steeds groote vreugde met groote smarten <span class="pageNum" id="xd32e1752">[<a href="#xd32e1752">89</a>]</span>en had voor professor Lidenbrock eene voldoening weggelegd, die zijne wanhopend makende
+verveling evenaarde.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p089width"><img src="images/p089.jpg" alt="De afdaling had plaats." width="488" height="718"><p class="figureHead">De afdaling had plaats.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Den volgenden dag was de lucht nog betrokken, maar Zondag, <span class="pageNum" id="xd32e1760">[<a href="#xd32e1760">90</a>]</span>den 28<sup>sten Juni</sup>, op twee na den laatsten dag der maand, kwam er met de verandering van maan ook verandering
+van weder. De zon goot hare stralen met volle stroomen in den krater. Ieder bergje,
+iedere rots, iedere steen, iedere oneffenheid deelde in hare weldadige uitstrooming
+en wierp oogenblikkelijk zijne schaduw op den grond. Onder allen teekende die van
+den Scartaris zich af als een kam en begon onmerkbaar met het lichtgevende hemellichaam
+te draaien.
+</p>
+<p>Mijn oom draaide mede.
+</p>
+<p>Ten twaalf uur, toen zij het kortste was, raakte zij eventjes den kant van den middelsten
+schoorsteen.
+</p>
+<p>„Daar is het!” riep de professor, „daar is het! Naar het middelpunt van den aardbol!”
+voegde hij er in het deensch bij.
+</p>
+<p>Ik zag Hans aan.
+</p>
+<p>„Forüt!” sprak de gids heel bedaard.
+</p>
+<p>„Vooruit!” herhaalde mijn oom.
+</p>
+<p>Het was één uur en dertien minuten na den middag.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch17" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4365">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XVII.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Naar den afgrond.—De theorie van Davy bevestigd.—Geen inwendige warmte.—Op den bodem
+van den krater.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">De wezenlijke reis begon. Tot nu toe waren de vermoeienissen erger geweest dan de
+moeielijkheden; van nu af aan schoten dezen inderdaad onder onze schreden uit den
+grond op.
+</p>
+<p>Ik had nog geen blik geworpen in dien onpeilbaren put, waarin ik zou afdalen. Het
+oogenblik was gekomen, ik kon nog òf aan de onderneming deelnemen òf mij er aan onttrekken.
+Maar ik schaamde mij voor den jager om achteruit te treden. Hans ondernam het waagstuk
+zoo gerust, met zulk eene onverschilligheid, zulk eene volkomene onbezorgdheid voor
+alle gevaar, dat ik reeds bloosde alleen bij de gedachte, dat ik minder moedig zou
+zijn dan hij. Ware ik alleen geweest, dan zou ik nog eens de reeks gewichtige gronden
+geopperd hebben; maar in tegenwoordigheid van den gids zweeg ik; eene mijner herinneringen
+vloog naar mijn lief meisje en ik naderde den middelsten schoorsteen.
+</p>
+<p>Ik heb reeds gezegd, dat hij honderd voet in middellijn of drie honderd voet in omtrek
+mat. Ik bukte over eene overhangende rots <span class="pageNum" id="xd32e1781">[<a href="#xd32e1781">91</a>]</span>en zag naar beneden; mijne haren rezen te berge. Het gevoel van het ledige maakte
+zich van mij meester. Ik voelde het zwaartepunt zich in mij verplaatsen en de duizeligheid
+als dronkenschap naar mijn hoofd stijgen. Niets bedwelmt meer dan die aantrekkingskracht
+van den afgrond. Ik was op het punt van te vallen. Eene hand hield mij tegen: die
+van Hans. Zeker had ik nog niet genoeg les genomen in het nederzien in den afgrond
+op de Frelsers-Kirk te Kopenhagen.
+</p>
+<p>Al had ik maar even mijne blikken in dien put laten vallen, nochtans had ik mij vergewist
+van zijne inrichting. Zijne bijna loodrechte wanden leverden wel talrijke uitstekende
+punten op, die de nederdaling gemakkelijk konden maken; maar ontbrak al de trap niet,
+de leuning wel. Een touw, aan de opening vastgemaakt, zou toereikende geweest zijn
+om ons te steunen; maar hoe moest het losgemaakt worden, als wij beneden waren gekomen?
+</p>
+<p>Mijn oom gebruikte een zeer eenvoudig middel om dit bezwaar uit den weg te ruimen.
+Hij ontrolde een touw zoo dik als een duim en ter lengte van vier honderd voet; hij
+vierde er eerst de helft van, draaide het toen om een uitstekend brok lava en wierp
+de andere helft in den schoorsteen. Ieder onzer kon nu nederdalen, de beide helften
+van het touw, dat niet losraken kon, in de hand houdende; waren wij eerst maar twee
+honderd voet gedaald, dan zou niets gemakkelijker zijn dan het naar ons toe te halen
+door het eene einde los te laten en aan het andere te trekken. Vervolgens herhaalde
+men die bewerking slechts „usque ad infinitum”.
+</p>
+<p>Nadat die toebereidselen afgeloopen waren, zeide mijn oom: „Nu zullen wij ons met
+de bagage bezighouden; wij zullen ze in drie pakken verdeelen en ieder onzer zal er
+een op zijn rug binden; ik spreek alleen van de breekbare voorwerpen.”
+</p>
+<p>De stoutmoedige professor plaatste ons blijkbaar niet in deze laatste afdeeling.
+</p>
+<p>„Hans,” hernam hij, „zal zich belasten met de werktuigen en een gedeelte der levensmiddelen;
+gij, Axel! met een ander derde deel der levensmiddelen en met de wapenen; ik, met
+het overschot der levensmiddelen en met de breekbare werktuigen.”
+</p>
+<p>„Maar,” zeide ik, „wie zal zich belasten met het naar beneden brengen der kleederen
+en van die massa touwen en ladders?”
+</p>
+<p>„Die zullen wel alleen beneden komen.”
+</p>
+<p>„Hoe dan?” vroeg ik zeer verwonderd.
+</p>
+<p>„Dat zult gij zien.”
+</p>
+<p>Mijn oom wendde gaarne groote middelen aan en deed dat zonder aarzelen. Op zijn bevel
+maakte Hans één pak van de stevigste voorwerpen en wierp het, behoorlijk vastgebonden,
+heel eenvoudig in de diepte.
+</p>
+<p>Ik hoorde het heldere geraas voortgebracht door de verplaatsing der luchtlagen. Over
+den afgrond gebogen volgde mijn oom met <span class="pageNum" id="xd32e1796">[<a href="#xd32e1796">92</a>]</span>een tevreden gezicht de nederdaling zijner bagage en stond eerst op, toen hij ze uit
+het oog had verloren.
+</p>
+<p>„Goed!” sprak hij. „Nu is het onze beurt.”
+</p>
+<p>Ik vraag iederen onpartijdige, of het mogelijk was zulke woorden zonder siddering
+aan te hooren!
+</p>
+<p>De professor nam het pak met de werktuigen op den rug, Hans dat met de gereedschappen
+en ik dat met de wapenen. De afdaling had in de volgende orde plaats: Hans, mijn oom
+en ik. Zij geschiedde in de diepste stilte, alleen afgebroken door den val der rotsblokken,
+die in de diepte rolden.
+</p>
+<p>Ik liet mij om zoo te zeggen afglijden, met de eene hand het dubbele touw zenuwachtig
+omklemmende, en mij, met behulp van mijn stok, met de andere van den wand afstootende.
+Eéne gedachte slechts bezielde mij. Ik vreesde, dat het steunpunt ons mocht ontzinken.
+Dit touw scheen mij zwak genoeg toe om de zwaarte van drie menschen te dragen. Ik
+bediende er mij zoo min mogelijk van, allerlei bewegingen makende om in evenwicht
+te blijven op de trappen van lava, die mijn voet, als waren zij eene hand, trachtte
+te grijpen.
+</p>
+<p>Toen eene dezer treden onder de voeten in beweging raakte, zeide Hans met eene rustige
+stem:
+</p>
+<p>„<span class="spaced">Gif akt!</span>”
+</p>
+<p>„Geef acht!” herhaalde mijn oom.
+</p>
+<p>Na een half uur kwamen wij op de oppervlakte van een rotsblok, dat diep in den wand
+van den schoorsteen drong.
+</p>
+<p>Hans trok aan een der einden van het touw; het andere verhief zich in de lucht; na
+over de hoogste rots heengegaan te zijn viel het weder, brokken steen en lava losrukkende,
+eene soort van regen of liever van zeer gevaarlijken hagel.
+</p>
+<p>Toen ik mij over den rand van ons klein vlak henen boog, bemerkte ik, dat de bodem
+van het gat nog onzichtbaar was.
+</p>
+<p>De reis langs het touw begon op nieuw, en een half uur later waren wij weder twee
+honderd voet lager gekomen.
+</p>
+<p>Ik weet niet, of de ijverigste geoloog het beproefd zou hebben om gedurende die afdaling
+den aard der gronden, die hem omringden, te onderzoeken. Ik althans bekommerde mij
+er niet om; of zij pliocenisch, miocenisch of eocenisch waren, of zij tot de krijtvorming,
+tot de juragroep, de triasgroep, de permsche groep, de kolengroep, de devonische of
+de silurische vorming behoorden, dan wel of zij oorspronkelijke lagen waren, dat alles
+hield mijne gedachten geenszins bezig. Maar de professor deed zonder twijfel zijne
+waarnemingen of maakte zijne opmerkingen, want bij eene onzer halten zeide hij:
+</p>
+<p>„Hoe lager ik kom, hoe meer vertrouwen ik krijg; de schikking dezer vulkanische gronden
+bevestigt ten volle de theorie van Davy. Wij zijn in het midden van oorspronkelijke
+gronden, waarin de <span class="pageNum" id="xd32e1817">[<a href="#xd32e1817">93</a>]</span>scheikundige werking heeft plaats gehad van de metalen, die bij de aanraking met lucht
+en water ontvlamden; ik verwerp geheel het stelsel eener inwendige warmte; doch wij
+zullen zien.”
+</p>
+<p>Zoo kwam hij altijd tot hetzelfde besluit. Men begrijpt wel, dat ik geen lust had
+om te redekavelen. Mijn stilzwijgen werd voor toestemming gehouden en de afdaling
+begon weder.
+</p>
+<p>Na verloop van drie uren zag ik nog niets van den bodem des schoorsteens. Toen ik
+het hoofd ophief, bemerkte ik, dat zijne opening duidelijk kleiner werd; zijne wanden
+raakten elkander bijna door hunne geringe helling. Het werd allengs donker.
+</p>
+<p>Toch daalden wij nog altijd; het scheen mij toe, dat de van de wanden losgeraakte
+steenen met een doffer geluid wegzonken en spoediger den bodem van den afgrond bereikten.
+</p>
+<p>Daar ik nauwkeurig acht gegeven had op onze bewegingen met het touw, kon ik eene juiste
+berekening maken van de bereikte diepte en den verloopen tijd.
+</p>
+<p>Wij hadden nu veertien maal die beweging herhaald, die een half uur duurde. Dit bedroeg
+dus zeven uur, bovendien nog veertien kwart uur rust of drie en half uur. Wij waren
+te één uur vertrokken, dus moest het nu elf uur zijn.
+</p>
+<p>Wat de diepte betreft, die wij bereikt hadden, veertien maal de lengte van het touw
+van twee honderd voet gaf twee duizend acht honderd voet.
+</p>
+<p>Op dit oogenblik deed de stem van Hans zich hooren, die „halt!” riep.
+</p>
+<p>Ik hield op, juist toen mijne voeten bijna het hoofd van mijn oom aanraakten.
+</p>
+<p>„Wij zijn er!” zeide deze.
+</p>
+<p>„Waar?” vraagde ik, terwijl ik mij naast hem liet afglijden.
+</p>
+<p>„Op den bodem van den loodrechten schoorsteen.”
+</p>
+<p>„Is er dan geen andere uitgang?”
+</p>
+<p>„Jawel! ik zie zoo iets van een nauwen gang die schuinsrechts loopt. Morgen zullen
+wij het wel eens onderzoeken. Nu zullen wij eerst eten en dan gaan slapen.”
+</p>
+<p>Het was nog niet geheel donker. Wij openden den zak met levensmiddelen, aten en legden
+ons, zoo goed als het ging, op een bed van steenen en lavabrokken neder. En toen ik
+op den rug liggende de oogen opende, bemerkte ik een schitterend punt aan het einde
+van de drie duizend voet lange buis, die in een reusachtigen verrekijker veranderd
+was.
+</p>
+<p>Het was eene ster, die volstrekt niet flonkerde en die naar mijne berekening β van
+den kleinen Beer moest wezen.
+</p>
+<p>Vervolgens viel ik in een gerusten slaap.
+<span class="pageNum" id="xd32e1838">[<a href="#xd32e1838">94</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch18" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4371">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XVIII.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Kalmte.—Begin der onderaardsche reis.—Schakeeringen der lava.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Des morgens te acht uur deed een lichtstraal ons ontwaken. De duizende vlakken der
+lavawanden vingen hem op zijn voorbijgang op en verstrooiden hem als een regen van
+vonken.
+</p>
+<p>Dit schijnsel was sterk genoeg om de omringende voorwerpen duidelijk te kunnen onderscheiden.
+</p>
+<p>„Welnu, Axel! wat zegt gij er van?” zeide mijn oom zich de handen wrijvende. „Hebt
+gij ooit een rustiger nacht doorgebracht in ons huis in de Koningstraat? Hier wordt
+men niet gestoord door het geratel van karren, door het geschreeuw der kooplieden,
+door het getier der schippers!”
+</p>
+<p>„Het is hier zeker heel rustig op den bodem van dezen put; maar die kalmte zelve heeft
+iets ontzettends.”
+</p>
+<p>„Komaan!” riep mijn oom, „als gij nu reeds bang zijt, wat zal het dan later zijn?
+Wij zijn nog geen duim diep in den schoot der aarde doorgedrongen.”
+</p>
+<p>„Wat wilt gij daarmede zeggen?”
+</p>
+<p>„Ik wil zeggen, dat wij nog pas den bodem van het eiland hebben bereikt! Die lange,
+loodrechte buis, die uitloopt in den krater van den Sneffels, eindigt ten naasten
+bij gelijk met den spiegel der zee.”
+</p>
+<p>„Zijt gij daarvan verzekerd?”
+</p>
+<p>„Ongetwijfeld; raadpleeg den barometer, dan zult gij het zien.”
+</p>
+<p>Inderdaad was het kwik, dat gedurende onze nederdaling weder langzamerhand in het
+werktuig gestegen was, op negen en twintig duim blijven staan.
+</p>
+<p>„Gij ziet het,” hernam de professor, „wij hebben nog slechts éene dampkringsdrukking,
+en ik verlang er vurig naar, dat de luchtdichtheidsmeter dezen barometer moet vervangen.”
+</p>
+<p>Dit werktuig zou ons dan ook nutteloos worden, zoodra de zwaarte der lucht hare drukking
+op den waterspiegel zou te boven gaan.
+</p>
+<p>„Maar,” zeide ik, „staat het niet te vreezen, dat die gestadig toenemende drukking
+hoogst lastig zal worden?”
+</p>
+<p>„Neen. Wij zullen langzaam dalen en onze longen zullen er aan gewennen om eene meer
+samengeperste dampkringslucht in te ademen. De luchtreizigers krijgen eindelijk gebrek
+aan lucht, als zij in de bovenste lagen komen; wij integendeel zullen misschien te
+veel hebben. Maar dat heb ik liever. Wij moeten geen oogenblik verliezen. Waar is
+het pak, dat ons in het binnenste van den berg is voorgegaan?”
+</p>
+<p>Ik herinnerde mij nu, dat wij het den vorigen avond te vergeefs <span class="pageNum" id="xd32e1860">[<a href="#xd32e1860">95</a>]</span>gezocht hadden. Mijn oom ondervroeg Hans, die, na oplettend met zijne jagersoogen
+rondgezien te hebben, antwoordde:
+</p>
+<p>„<span class="spaced">Der huppe</span>”!
+</p>
+<p>„Daar boven ons!”
+</p>
+<p>Inderdaad was het pak blijven hangen aan eene uitstekende rotspunt omtrent honderd
+voet boven ons hoofd. De vlugge IJslander begon dadelijk als eene kat te klauteren,
+en in eenige minuten was het pak bij ons.
+</p>
+<p>„Nu,” zeide mijn oom, „zullen wij ontbijten; maar laten wij het doen als lieden, die
+wellicht een langen tocht moeten doen.”
+</p>
+<p>De beschuit en het gedroogde vleesch werden doorgespoeld met eene mondvol water en
+jenever.
+</p>
+<p>Toen het ontbijt afgeloopen was, haalde mijn oom een aanteekenboekje voor de waarnemingen
+bestemd uit den zak; hij nam achtereenvolgens zijne verschillende werktuigen en schreef
+de volgende gegevens op:
+</p>
+<p>Maandag 1 Juli. <span class="spaced">Tijdmeter: 8 uur 17 min. des morgens. <br>Barometer: 292 millimeter. <br>Thermometer: 6°. <br>Windrichting: O.Z.O.</span>
+</p>
+<p>Deze laatste waarneming had betrekking op de donkere galerij en werd door het kompas
+aangegeven.
+</p>
+<p>„Nu eerst, Axel!” riep de professor met geestdrift uit, „nu eerst gaan wij wezenlijk
+in den schoot der aarde doordringen. Dit is het juiste oogenblik van het begin onzer
+reis.”
+</p>
+<p>Toen hij dit gezegd had, nam mijn oom met de eene hand den aan zijn hals hangenden
+toestel van Ruhmkorff, met de andere bracht hij den electrischen stroom in verbinding
+met de slang der lantaarn en een vrij helder licht verdreef de duisternis der galerij.
+</p>
+<p>Hans droeg den tweeden toestel, die ook in werking werd gebracht. Deze vernuftige
+toepassing der electriciteit stelde ons in staat om lang voort te gaan, terwijl wij
+een kunstmatigen dag schiepen, zelfs in het midden der meest ontvlambare gassen.
+</p>
+<p>„Voorwaarts!” sprak mijn oom.
+</p>
+<p>Ieder nam zijn pak weder op. Hans belastte zich bovendien met de zorg om het pak met
+de touwen en de kleederen voor zich uit te rollen, en zoo traden wij de galerij binnen,
+waarbij ik de achterhoede uitmaakte.
+</p>
+<p>Op het punt zijnde mij in dien donkeren gang te begeven, hief ik nog eens het hoofd
+op, en bemerkte voor de laatste maal door het gezichtsveld der verbazende buis den
+hemel van IJsland, „dat ik nooit zou wederzien.”
+</p>
+<p>Tijdens de laatste uitbarsting van 1229 had de lava zich een weg door dien tunnel
+gebaand. Zij overdekte hem inwendig met eene <span class="pageNum" id="xd32e1893">[<a href="#xd32e1893">96</a>]</span>dikke en glimmende korst; het electrieke licht werd er door teruggekaatst met honderdvoudige
+dichtheid.
+</p>
+<p>De weg leverde geene andere moeielijkheid op dan deze, dat men zorgen moest om niet
+te schielijk af te glijden van eene helling, die een hoek van omstreeks vijf en veertig
+graden maakte; gelukkig vervingen eenige holten en hoogten de plaats van treden, en
+behoefden wij slechts te dalen, terwijl wij onze bagage met lange touwen voorttrokken.
+</p>
+<p>Maar wat ons tot treden diende, werd aan de andere wanden dropsteen; de op sommige
+plaatsen poreuse lava vertoonde kleine ronde belletjes; ondoorschijnende kwartskristallen,
+versierd met heldere waterdroppels en als lichtstroomen aan het gewelf hangende, schenen,
+toen wij er voorbijgingen, aangestoken te worden. Men zou gezegd hebben, dat de geesten
+van den afgrond hun paleis verlichtten om de aardsche gasten te ontvangen.
+</p>
+<p>„Dat is prachtig!” riep ik onwillekeurig uit. „Welk een tooneel, oom! Bewondert gij
+ook die schakeeringen der lava niet, die met onmerkbare overgangen van bruinrood tot
+lichtgeel gaan? En die kristallen, die zich als lichtende bollen voordoen?”
+</p>
+<p>„Zoo! ziet gij het eindelijk ook, Axel?” antwoordde mijn oom. „Zoo! vindt gij dat
+heerlijk, mijn jongen? Gij zult nog wel wat anders zien, hoop ik. Vooruit maar, vooruit
+maar!”
+</p>
+<p>Hij had met meer grond kunnen zeggen: „glijd wat aan!” want wij lieten ons zonder
+eenige inspanning van de glooiing afzakken. Dat was het „facilis descensus Averni,”
+van Virgilius. Het kompas, dat ik gedurig raadpleegde, wees onveranderlijk eene zuidoostelijke
+richting aan. Deze lavastroom week ter rechter- noch ter linkerzijde af. Hij had de
+onbuigzaamheid der rechte lijn.
+</p>
+<p>Toch nam de warmte niet merkbaar toe, hetgeen de theorie van Davy bevestigde, en meer
+dan eens raadpleegde ik met verwondering den thermometer.
+</p>
+<p>Twee uur na ons vertrek wees hij nog slechts 10°, d.i. eene vermeerdering van 4°.
+Dit gaf mij recht om te denken, dat wij meer in eene waterpasse dan in eene loodrechte
+richting daalden. Niets was overigens gemakkelijker dan de bereikte diepte met juistheid
+te weten. De professor mat nauwkeurig de hoeken van de afwijking en de helling van
+den weg, maar hij hield de uitkomst zijner waarnemingen voor zich.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p097width"><img src="images/p097.jpg" alt="De lampen werden aan een uitstekende punt van de lava opgehangen." width="488" height="715"><p class="figureHead">De lampen werden aan een uitstekende punt van de lava opgehangen.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Omstreeks acht uur des avonds gaf hij sein om stil te houden. Hans ging terstond zitten;
+de lampen werden aan eene uitstekende punt van de lava opgehangen. Wij waren in eene
+soort van hol, waarin geen gebrek aan lucht was; integendeel, van tijd tot tijd kwam
+er een windje tot ons. Door welke oorzaak werd dit teweeggebracht? Aan welke beweging
+van den dampkring moest zijn ontstaan worden toegeschreven? Dit vraagstuk trachtte
+ik op dit oogenblik <span class="pageNum" id="xd32e1909">[<a href="#xd32e1909">97</a>]</span>niet eens op te lossen: honger en vermoeidheid maakten het mij onmogelijk om te redeneeren.
+Eene nederdaling van zeven uur kan niet volbracht worden zonder groot verlies van
+kracht. Ik was <span class="pageNum" id="xd32e1911">[<a href="#xd32e1911">98</a>]</span>uitgeput. Tot mijne vreugde hoorde ik daarom het woord „halt!” Hans legde eenigen
+voorraad op een blok lava en ieder at met smaak. Een ding echter verontrustte mij:
+onze watervoorraad was tot de helft verminderd. Mijn oom rekende op de onderaardsche
+bronnen om hem weder aan te vullen; maar tot nu toe ontbraken zij geheel. Ik kon niet
+nalaten zijne aandacht op dit punt te vestigen.
+</p>
+<p>„Verwondert u dat gemis van bronnen?” zeide hij.
+</p>
+<p>„Zonder twijfel! het verontrust mij zelfs; wij hebben nog maar voor vijf dagen water.”
+</p>
+<p>„Wees gerust, Axel! ik sta u borg dat wij water zullen vinden, zelfs meer dan ons
+lief is.”
+</p>
+<p>„Wanneer?”
+</p>
+<p>„Als wij buiten deze lavakorst zijn. Hoe wilt gij, dat er bronnen uit deze wanden
+zullen vloeien?”
+</p>
+<p>„Maar misschien strekt deze bedding zich tot eene aanmerkelijke diepte uit. Mij dunkt,
+dat wij nog niet veel afstand in eene loodrechte richting hebben afgelegd.”
+</p>
+<p>„Wat brengt u op die gedachte?”
+</p>
+<p>„Wel, als wij diep onder de aardschors waren, moest het veel heeter zijn.”
+</p>
+<p>„Volgens uw stelsel althans,” antwoordde mijn oom; „maar hoe staat de thermometer?”
+</p>
+<p>„Nauwelijks vijftien graad, hetgeen eene vermeerdering van nog geen negen graad sedert
+ons vertrek bedraagt.”
+</p>
+<p>„Welnu! besluit dan zelf.”
+</p>
+<p>„Ziehier mijn besluit. Volgens de nauwkeurigste waarnemingen bedraagt de vermeerdering
+der warmte in het binnenste van den aardbol één graad op de honderd voet. Maar plaatselijke
+omstandigheden kunnen dit cijfer wijzigen. Zoo heeft men te Jakutsk in Siberië opgemerkt,
+dat de vermeerdering van één graad plaats heeft bij iedere zes en dertig voet, hetgeen
+zekerlijk afhangt van het geleidend vermogen der steenrotsen. Ik voeg hier nog bij,
+dat men in de nabijheid van een uitgebranden vulkaan en door het gneis heen opgemerkt
+heeft, dat de verhooging van den warmtegraad slechts op de honderd vijf en twintig
+voet één graad bedroeg. Wij zullen deze laatste veronderstelling als de gunstigste
+eens aannemen en dan berekenen.”
+</p>
+<p>„Bereken maar, mijn jongen!”
+</p>
+<p>„Niets is gemakkelijker,” zeide ik, terwijl ik de cijfers in mijn aanteekenboekje
+schreef, „Negen maal honderd vijf en twintig voet geeft elf honderd vijf en twintig
+voet diepte.”
+</p>
+<p>„Dat komt juist uit.”
+</p>
+<p>„Welnu?”
+</p>
+<p>„Welnu! volgens mijne waarnemingen zijn wij tien duizend voet onder den spiegel der
+zee.”
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e1933">[<a href="#xd32e1933">99</a>]</span>„Is het mogelijk?”
+</p>
+<p>„Ja! of de cijfers zijn geen cijfers meer!”
+</p>
+<p>De berekeningen des professors waren nauwkeurig; wij waren reeds zes duizend voet
+beneden de grootste diepten, die de mensch nog bereikt heeft, zooals de mijnen van
+Kitz-Bahl in Tyrol en die van Wuttemberg in Boheme.
+</p>
+<p>De warmte, die op deze plaats een en tachtig graad had moeten bedragen, steeg nauwelijks
+tot vijftien. Dit gaf stof tot denken.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch19" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4377">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XIX.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">De kruisweg.—Vermoeienis van Axel.—Klimmen of dalen?—Naar boven, naar Gräuben—Dreigend
+watergebrek.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Den volgenden dag, Dinsdag den 30<sup>sten</sup> Juni te zes uur, hervatten wij onze nederdaling.
+</p>
+<p>Wij volgden steeds de lavagalerij, een echt natuurlijk hellend vlak, even zacht glooiend
+als die hellende vlakken, die in sommige oude huizen nog tot trap dienen. Zoo bleef
+het tot zeventien minuten over twaalven, het oogenblik waarop wij Hans inhaalden,
+die was blijven staan.
+</p>
+<p>„Kom aan!” riep mijn oom, „wij zijn aan het einde des schoorsteens gekomen.”
+</p>
+<p>Ik zag rond; wij waren in het middelpunt van een kruisweg, waarop twee donkere en
+smalle wegen uitliepen. Welken moesten wij inslaan? Dat was een punt van bezwaar.
+</p>
+<p>Toch wilde mijn oom den schijn niet hebben voor den gids en mij, alsof hij aarzelde;
+hij wees den oostelijken tunnel aan, en weldra waren wij met ons drieën er in verdwenen.
+</p>
+<p>Aan eene aarzeling voor dien dubbelen weg zou ook nooit een einde gekomen zijn, want
+geen enkel kenteeken kon de keus op den een of den anderen doen vallen; men moest
+het geheel aan het toeval overlaten.
+</p>
+<p>De helling dezer nieuwe galerij was bijna onmerkbaar en hare indeeling zeer ongelijk;
+soms vertoonde zich, voor ons uit, eene rij van bogen gelijk de zijbeuken eener gothische
+hoofdkerk; de kunstenaars van de middeleeuwen hadden daar al de vormen van dien kerkelijken
+bouwtrant kunnen bestudeeren, die uit den kruisboog <span class="pageNum" id="xd32e1954">[<a href="#xd32e1954">100</a>]</span>is ontstaan. Eene mijl verder moesten wij het hoofd bukken onder de gedrukte bogen
+van den romeinschen bouwstijl, en dikke pilaren, in het massieve gesteente dringende,
+bogen onder het gewicht der gewelven. Hier en daar maakte deze bouworde plaats voor
+een lagen onderbouw, die op het werk der bevers geleek, en moesten wij door enge gangen
+voortkruipen.
+</p>
+<p>De warmte bleef draaglijk. Onwillekeurig dacht ik er aan, hoe heet het wel zou zijn,
+als de lava, door den Sneffels uitgebraakt, door dezen nu zoo stillen weg stroomde.
+Ik stelde mij voor, hoe de stroomen vuur braken op de hoeken der galerij en hoe de
+buitensporig heete dampen op deze nauwe plek zich ophoopten!
+</p>
+<p>„Als de oude vulkaan”, dacht ik, „maar niet eene nieuwe gril krijgt.”
+</p>
+<p>Deze overdenkingen deelde ik aan professor Lidenbrock niet mede; hij zou ze toch niet
+begrepen hebben. Hij dacht aan niets anders dan om vooruit te gaan. Hij liep, gleed,
+tuimelde zelfs met eene overtuiging, die men in allen gevalle moest bewonderen.
+</p>
+<p>Te zes uur ’s avonds, na eene niet zeer vermoeiende wandeling, waren wij twee uur
+gaans in eene zuidelijke richting verder, maar nauwelijks eene kwartmijl dieper gekomen.
+</p>
+<p>Mijn oom gaf het sein om te rusten. Wij aten zonder veel te praten en gingen slapen
+zonder veel na te denken.
+</p>
+<p>Onze beschikkingen voor den nacht waren zeer eenvoudig: al het beddegoed bestond uit
+eene reisdeken, waarin wij ons rolden. Wij hadden geene koude noch een lastig bezoek
+te duchten. De reizigers, die zich diep in de woestijnen van Afrika of in de wouden
+der nieuwe wereld wagen, zijn verplicht om ieder op zijne beurt elkander gedurende
+den slaap te bewaken; maar hier heerschten eene ongestoorde eenzaamheid en volkomene
+veiligheid. Wilden noch verscheurende dieren, geen enkele van die kwaaddoende soorten,
+behoefden wij te vreezen.
+</p>
+<p>Den volgenden morgen werden wij frisch en opgeruimd wakker en gingen weder op weg
+over eene lavabaan gelijk den vorigen dag. Het was onmogelijk om den aard der gronden,
+waar zij door heen liep, te onderkennen. In plaats dat de tunnel naar de ingewanden
+der aarde leidde, had hij veeleer eene neiging om geheel waterpas te worden. Ik meende
+zelfs op te merken, dat hij weder naar de oppervlakte der aarde steeg. Deze neiging
+werd des morgens omtrent tien uur zoo in het oog loopend en bij gevolg zoo vermoeiend,
+dat ik verplicht was mijn tred te matigen.
+</p>
+<p>„Wat scheelt er aan, Axel?” zeide de professor ongeduldig.
+</p>
+<p>„Wat er aan scheelt? dat ik niet verder kan”, antwoordde ik.
+</p>
+<p><span class="corr" id="xd32e1967" title="Niet in bron">„</span>Hoe! na eene wandeling van drie uur over zulk een gemakkelijken weg.”
+</p>
+<p>„Ik ontken niet, dat hij gemakkelijk is, maar hij is hoogst vermoeiend ook.”
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e1971">[<a href="#xd32e1971">101</a>]</span></p>
+<div class="figure p101width"><img src="images/p101.jpg" alt="Soms vertoonde zich, voor ons uit, eene rij van bogen." width="491" height="719"><p class="figureHead">Soms vertoonde zich, voor ons uit, eene rij van bogen.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>„Wat! en wij behoeven slechts te dalen!”
+</p>
+<p>„Te klimmen met uw welnemen!”
+</p>
+<p>„Te klimmen!” zeide mijn oom, zijne schouders ophalende.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e1980">[<a href="#xd32e1980">102</a>]</span>„Ongetwijfeld. Sedert een half uur is de helling veranderd en als wij zoo voortgaan,
+komen wij zeker op IJsland terug.”
+</p>
+<p>De professor schudde zijn hoofd als iemand, die niet overtuigd wil worden. Ik trachtte
+het gesprek weder aan te knoopen: maar hij antwoordde mij niet, en gaf het teeken
+tot het vertrek. Ik zag wel, dat zijn stilzwijgen niets anders was dan ingehouden
+kwaadheid.
+</p>
+<p>Ik had intusschen mijn pak met nieuwen moed weder opgenomen en volgde snel Hans, die
+door mijn oom werd voorgegaan. Ik wilde ongaarne achterblijven; mijne grootste zorg
+was mijne makkers niet uit het oog te verliezen. Ik sidderde bij de gedachte van in
+de diepte van dezen doolhof te verdwalen.
+</p>
+<p>Al werd de stijgende weg ook moeielijker, zoo troostte ik mij daarmede, dat hij mij
+dichter bracht bij de oppervlakte der aarde en bij mijne lieve Gräuben. Dat was een
+aangenaam vooruitzicht, dat bij iederen tred bevestigd werd.
+</p>
+<p>Te twaalf uur veranderde het voorkomen van de wanden der galerij. Ik bemerkte het
+aan de verzwakking van het door de muren weerkaatste electrische licht. Op de bekleeding
+met lava volgde onvermengde rots, bestaande uit hellende en dikwijls loodrecht hangende
+lagen. Wij waren in het overgangstijdperk, de silurische vorming.<a class="noteRef" id="xd32e1987src" href="#xd32e1987">1</a>
+</p>
+<p>„Het is duidelijk,” riep ik, „het bezinksel van het water heeft in het tweede tijdperk
+der aarde dezen schiefer, dezen kalksteen en dezen zandsteen gevormd! Wij keeren den
+rug toe aan het massieve graniet! Wij gelijken op Hamburgers, die over Hanover naar
+Lubeck gaan!”
+</p>
+<p>Ik had mijne waarneming wel voor mij mogen houden. Maar mijne drift als geoloog won
+het van de voorzichtigheid en oom Lidenbrock hoorde mijne uitroepen.
+</p>
+<p>„Wat scheelt u toch?” zeide hij.
+</p>
+<p>„Zie eens!” antwoordde ik, hem de afwisseling van zand- en kalksteen en de eerste
+kenteekenen der leigronden wijzende.
+</p>
+<p>„Welnu?”
+</p>
+<p>„Wij zijn in het tijdperk gekomen, waarin de eerste planten en dieren verschenen!”
+</p>
+<p>„Denkt gij dat?”
+</p>
+<p>„Zie, onderzoek, neem zelf waar!”
+</p>
+<p>Ik dwong den professor om met zijne lamp langs de wanden der galerij te gaan. Ik rekende
+op den een of anderen uitroep van hem. Maar in plaats daarvan sprak hij geen woord
+en vervolgde zijn weg.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e2001">[<a href="#xd32e2001">103</a>]</span>Had hij mij al dan niet begrepen? Wilde hij ten gevolge van zijne eigenliefde als
+oom en geleerde niet erkennen, dat hij zich bedrogen had in de keus van den oostelijken
+tunnel, of stond hij er op om dien weg tot het einde toe te onderzoeken? Het was duidelijk,
+dat wij den weg van de lava hadden verlaten en dat dit pad niet naar den haard van
+den Sneffels kon leiden.
+</p>
+<p>Toch vroeg ik mij af, of ik niet te veel gewicht hechtte aan deze verandering van
+grond. Bedroog ik mij niet? Gingen wij wezenlijk door steenlagen, die zich boven het
+massieve graniet bevinden?
+</p>
+<p>„Als ik gelijk heb,” dacht ik, „moet ik eenige overblijfselen van voorwereldlijke
+planten vinden en dan zal hij de waarheid niet langer kunnen ontkennen. Ik wil zoeken.”
+</p>
+<p>Ik was nog geen honderd schreden verder of onbetwistbare bewijzen vertoonden zich
+aan mijn oog. Dat moest ook zoo wezen, want in het silurische tijdvak bevatten de
+zeeën meer dan vijftien honderd plant- en diersoorten. Mijne aan den harden lavagrond
+gewende voeten betraden eensklaps een uit overblijfselen van planten en schelpen bestaand
+stof. Op de wanden zag men duidelijk indrukken van zeewier en wolfsklauw; professor
+Lidenbrock kon zich er niet in vergissen, maar hij sloot, denk ik, zijne oogen en
+ging met vasten tred voort.
+</p>
+<p>Dit mocht wel heeten de stijfhoofdigheid tot het uiterste te drijven. Ik kon het niet
+langer uithouden. Ik raapte eene ongeschondene schelp op, die toebehoord had aan een
+dier, dat bijna geleek op de tegenwoordige pissebed, voegde mij toen bij mijn oom
+en zeide:
+</p>
+<p>„Zie eens!”
+</p>
+<p>„Welnu,” antwoordde hij bedaard, „dat is de schelp van een dier van de uitgestorven
+orde der Triboliten. Anders niet.”
+</p>
+<p>„Maar besluit gij daaruit niet?…<span class="corr" id="xd32e2012" title="Niet in bron">”</span>
+</p>
+<p>„Wat gij zelf er uit besluit? Ja zeker. Wij hebben de granietlaag en den weg der lava
+verlaten. Het is mogelijk, dat ik mij vergist heb; maar ik zal niet zeker zijn van
+mijne dwaling voor ik het einde dezer galerij bereikt heb.”
+</p>
+<p>„Gij hebt gelijk, dat gij zoo handelt, oom! en ik zou het zeer goedkeuren, zoo wij
+geen hoe langer hoe dreigender gevaar te vreezen hadden.”
+</p>
+<p>„En dat is?”
+</p>
+<p>„Gebrek aan water.”
+</p>
+<p>„Welnu! dan zullen wij ons op rantsoen stellen, Axel!”
+<span class="pageNum" id="xd32e2020">[<a href="#xd32e2020">104</a>]</span></p>
+</div>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<div class="footnote-body">
+<div class="fndiv" id="xd32e1987">
+<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd32e1987src">1</a></span> Dus genoemd, omdat de gronden van dit tijdperk zeer uitgestrekt zijn in Engeland in
+de streken, die voorheen bewoond werden door een celtischen volksstam, de Siluriërs.&nbsp;<a class="fnarrow" href="#xd32e1987src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p>
+</div>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div id="ch20" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4383">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XX.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Grondgesteldheid.—Teleurgestelde hoop.—Steenkolen.—Oorsprong der steenkolen.—Vergeefsche
+tocht.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Wij moesten ons inderdaad op rantsoen stellen. Onze voorraad kon nog maar drie dagen
+duren. Dat zag ik des avonds, toen wij gingen eten. En, droevig vooruitzicht! wij
+hadden weinig hoop eenige waterbron te ontmoeten in deze gronden van het overgangstijdperk.
+</p>
+<p>Den geheelen dag door vertoonde de galerij voor ons uit hare eindelooze kruisbogen.
+Wij liepen zonder bijna een woord te spreken. De stilzwijgendheid van Hans stak ons
+aan.
+</p>
+<p>De weg klom niet meer, ten minste niet merkbaar, soms scheen hij zelfs te dalen. Maar
+deze niet zeer in het oog loopende neiging kon den professor niet gerust stellen,
+want de aard der lagen veranderde niet en het overgangstijdperk werd telkens duidelijker.
+</p>
+<p>Het electrische licht deed den schiefer, den kalksteen en de oude roode zandsteenen
+der wanden prachtig vonkelen; men zou gemeend hebben zich in eene geopende loopgraaf
+in het midden van Devonshire te bevinden, dat zijn naam aan deze soort van gronden
+gaf. Prachtige marmerblokken bekleedden de muren; sommige waren agaatkleurig grijs
+met witte grillig zich slingerende aderen, andere inkarnaatkleurig of geel met roode
+vlekken, verder zag men stalen van die donkerkleurige marmersoorten, waartusschen
+de levendige verven van den kalksteen uitkwamen.
+</p>
+<p>De meeste dezer marmerblokken vertoonden indruksels van voorwereldlijke dieren; maar
+sedert den vorigen avond had de schepping eene groote schrede voorwaarts gedaan. In
+plaats van de onvolkomene Trilobiten bemerkte ik overblijfsels eener volmaakte orde;
+o.a. Ganoïden<a class="noteRef" id="xd32e2031src" href="#xd32e2031">1</a> en die Sauropteris, waarin het oog van den kenner der voorwereldlijke organische
+schepping de eerste vormen van het kruipende dier heeft weten te herkennen. De devonische
+zeeën werden bewoond door een groot aantal dieren van die soort, die zij bij duizenden
+achterlieten op de rotsen der nieuwe vorming.
+</p>
+<p>Het werd stellig zeker, dat wij de ladder van het dierlijke leven, op wier hoogste
+sport de mensch staat, weder opklommen. Maar professor Lidenbrock scheen er geen acht
+op te slaan.
+</p>
+<p>Hij verwachtte twee dingen: of dat een loodrechte put zich onder zijne voeten opende
+en hem veroorloofde om weder te <span class="pageNum" id="xd32e2037">[<a href="#xd32e2037">105</a>]</span>dalen, òf dat een hinderpaal hem belette verder op dezen weg voort te gaan. Maar het
+werd avond, zonder dat deze hoop vervuld werd.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p105width"><img src="images/p105.jpg" alt="„Een kolenmijn!” riep ik uit." width="486" height="715"><p class="figureHead">„Een kolenmijn!” riep ik uit.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e2044">[<a href="#xd32e2044">106</a>]</span>Des vrijdags, na een nacht waarin ik de kwellingen van den dorst begon te gevoelen,
+drong onze kleine troep nog verder door op de kronkelpaden der galerij.
+</p>
+<p>Na een tocht van tien uur bemerkte ik, dat de weerschijn onzer lampen op de wanden
+sterk verminderde. Het marmer, de schiefer, de kalksteen, de zandsteen der muren maakten
+plaats vooreen donker en dof bekleedsel. Op een punt, waarop de tunnel zeer smal werd,
+leunde ik tegen den wand.
+</p>
+<p>Toen ik mijne hand wegtrok, was zij pikzwart. Ik keek wat nauwkeuriger. Wij waren
+in eene kolenlaag.
+</p>
+<p>„Een kolenmijn!” riep ik uit.
+</p>
+<p>„Een mijn zonder mijnwerkers”, antwoordde mijn oom.
+</p>
+<p>„Wie weet?”
+</p>
+<p>„Ik weet het”, antwoordde mijn oom kortaf, „en ik ben zeker dat deze galerij niet
+door menschenhanden door deze kolenbeddingen gegraven is. Maar het komt er weinig
+op aan, of het al dan niet het werk der natuur is. De tijd voor het avondeten is gekomen.
+Laten wij gaan eten.”
+</p>
+<p>Hans bereidde eenige spijzen. Ik at nauwelijks en dronk de weinige droppelen water,
+die mijn rantsoen uitmaakten. De half gevulde waterflesch van den gids was alles,
+wat er overbleef om den dorst van drie menschen te stillen.
+</p>
+<p>Na hun maaltijd strekten mijne beide metgezellen zich op hunne dekens uit en vonden
+zij in den slaap een herstellingsmiddel voor hunne vermoeienissen. Ik echter kon niet
+en telde de uren tot den morgenstond.
+</p>
+<p>Om zes uur des Zaterdags vertrokken wij weder. Twintig minuten later kwamen wij aan
+een uitgestrekt hol; ik zag nu in, dat de hand des menschen deze kolenmijn niet bewerkt
+kon hebben; anders zouden de gewelven geschoord zijn, die nu slechts, als het ware,
+door een wonder bleven staan.
+</p>
+<p>Deze soort van spelonk was honderd voet breed en honderd vijftig voet hoog. De grond
+was met geweld vaneen gescheurd door eene onderaardsche schudding. De stevige aardschors,
+voor den een of anderen hevigen schok wijkende, was uit haar verband gerukt en had
+deze uitgestrekte ledige ruimte achtergelaten, waarin aardbewoners voor de eerste
+maal doordrongen.
+</p>
+<p>De geheele geschiedenis der steenkolenvorming was op deze donkere wanden geschreven
+en een geoloog kon hare verschillende tijdperken er gemakkelijk op volgen. De kolenbeddingen
+waren gescheiden, door samengedrukte lagen zandsteen of klei, en als het ware verpletterd
+door de bovenste lagen.
+</p>
+<p>In den tijd van het bestaan der aarde, die de secundaire vorming voorafging, bedekte
+de aarde zich met een verbazenden plantengroei, die zijn ontstaan te danken had aan
+de dubbele werking eener keerkringswarmte <span class="pageNum" id="xd32e2061">[<a href="#xd32e2061">107</a>]</span>en eener bestendige vochtigheid. Eene zee van dampen omringde den geheelen aardbol
+en bedekte hem nog voor de stralen der zon.
+</p>
+<p>Daaruit leidt men af, dat de hooge warmtegraad niet voortkwam uit dezen nieuwen vuurhaard;
+misschien zelfs was de fakkel van den dag nog niet geschikt om hare schitterende rol
+te spelen. De „luchtstreken” bestonden nog niet, en eene verschroeiende hitte, die
+aan den evenaar en de polen gelijk was, heerschte over de geheele oppervlakte van
+den aardbol. Waaruit ontstond zij? Uit het binnenste van den bol.
+</p>
+<p>In spijt van de theoriën van professor Lidenbrock blaakte er een geweldig vuur in
+de ingewanden van den langwerpig ronden bol; de werking er van was voelbaar tot in
+de buitenste lagen der aardschors; de planten, van de weldadige uitstralingen der
+zon beroofd, gaven bloemen noch geuren, maar hare wortels putten een krachtig leven
+uit de brandende gronden der eerste dagen.
+</p>
+<p>Er waren weinig boomen, alleen kruidachtige planten, verbazende grasgewassen, varens,
+wolfsklauwen, zegel- en sterrenplanten, zonderlinge familiën, wier soorten toen bij
+duizenden geteld werden.
+</p>
+<p>Aan dezen buitensporigen plantengroei heeft de steenkool juist haar ontstaan te danken.
+De nog veerkrachtige aardschors gehoorzaamde aan de bewegingen der vloeibare massa,
+die zij bedekte. Daaruit ontstonden talrijke scheuren en verzakkingen; de planten
+onder het water bedolven vormden allengs aanzienlijke ophoopingen.
+</p>
+<p>Toen kwam de scheikundige werking der natuur tusschen beiden; op den bodem der zeeën
+werden de <span class="sic">plantenmassaas</span> eerst turf; later ondergingen zij door den invloed der gassen en door de hitte der
+gisting eene volkomene verandering in delfstoffen.
+</p>
+<p>Zoo ontstonden die onmetelijke kolenlagen, die zelfs na vele eeuwen nog niet uitgeput
+zullen zijn door het verbruik van alle volken.
+</p>
+<p>Deze gedachten rezen bij mij op, toen ik den steenkolen-rijkdom, in dit gedeelte der
+aarde opeengehoopt, beschouwde. Hij zal ongetwijfeld nooit bloot komen. De bewerking
+dezer diepe mijnen zou te aanzienlijke offers eischen. Waartoe zou het vooreerst ook
+noodig zijn, daar de steenkool in vele landen, om zoo te zeggen, op de oppervlakte
+der aarde verspreid is? In den toestand waarin ik deze onaangeroerde lagen zag, zullen
+zij wellicht nog verkeeren, als het laatste uur der wereld slaat.
+</p>
+<p>Intusschen liepen wij door en ik alleen vergat de lengte van den weg om mij te verdiepen
+in mijne geologische overpeinzingen. De warmtegraad bleef dezelfde, als toen onze
+weg door lava en schiefer leidde. Alleen werd mijn reukorgaan sterk geprikkeld door
+den geur van koolwaterstofgas. Ik ontdekte terstond in deze galerij de aanwezigheid
+van eene aanzienlijke hoeveelheid van die gevaarlijke luchtsoort, waaraan de mijnwerkers
+den naam van <span class="pageNum" id="xd32e2075">[<a href="#xd32e2075">108</a>]</span>„grisou”<a class="noteRef" id="xd32e2077src" href="#xd32e2077">2</a> gegeven hebben en welker ontploffing zoo menigmaal ontzettende rampen heeft veroorzaakt.
+</p>
+<p>Gelukkig werden wij verlicht door de vernuftige toestellen van Ruhmkorff. Zoo wij
+bij ongeluk deze galerij onvoorzichtig onderzocht hadden met toortsen in de hand,
+dan zou eene verschrikkelijke ontploffing een einde hebben gemaakt aan de reis, door
+de reizigers te vernietigen.
+</p>
+<p>Dit uitstapje in de kolenmijn duurde tot den avond. Mijn oom bedwong met moeite het
+ongeduld, dat de waterpasse richting van den weg hem veroorzaakte. De op een afstand
+van twintig schreden ondoordringbare duisternis belette de lengte van de galerij te
+schatten, en ik begon reeds te denken, dat er geen einde aan zou komen, toen wij onverwacht,
+te zes uur, voor een muur stonden. Rechts, links, omhoog, omlaag, nergens was een
+uitgang. Wij waren aan het einde eener blinde straat.
+</p>
+<p>„Welnu, des te beter!” riep mijn oom, „nu weet ik ten minste, waaraan ik mij te houden
+heb. Wij zijn niet op den weg van Saknussemm, en er schiet ons niets anders over dan
+terug te keeren. Wij zullen een nacht rust nemen en binnen drie dagen zullen wij het
+punt bereikt hebben, waar de twee galerijen zich scheiden!”
+</p>
+<p>„Ja”, zeide ik, „als wij er de kracht toe hebben!”
+</p>
+<p>„En waarom niet?”
+</p>
+<p>„Omdat morgen al het water op zal zijn.”
+</p>
+<p>„En zal de moed u dan begeven?” sprak de professor, mij met een strengen blik aanziende.
+</p>
+<p>Ik durfde hem niet antwoorden.
+</p>
+</div>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<div class="footnote-body">
+<div class="fndiv" id="xd32e2031">
+<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd32e2031src">1</a></span> Visschen met vierkante, harde schubben of platen.&nbsp;<a class="fnarrow" href="#xd32e2031src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p>
+</div>
+<div class="fndiv" id="xd32e2077">
+<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd32e2077src">2</a></span> Ontvlambaar gas in de gangen der kolenmijnen, uit koolwaterstof met eenig koolzuur
+en stikstof bestaande.&nbsp;<a class="fnarrow" href="#xd32e2077src" title="Ga terug naar noot 2 in tekst.">↑</a></p>
+</div>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div id="ch21" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4389">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XXI.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Gemoedsgesteldheid.—Opoffering van den professor.—Spanning.—Columbus nagevolgd.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Den volgenden morgen zeer vroeg vertrokken wij. Wij moesten ons haasten; want wij
+waren vijf dagreizen van den kruisweg af.
+</p>
+<p>Ik zal niet uitweiden over het lijden op onzen terugtocht. Mijn oom verdroeg het met
+den toorn van een man, die gevoelt dat hij <span class="pageNum" id="xd32e2096">[<a href="#xd32e2096">109</a>]</span>de sterkste niet is; Hans met de lijdzaamheid van zijn onderworpen aard; ik, gaarne
+beken ik het, morrende en wanhopende, daar ik mij niet moedig tegen dit ongeval kon
+verzetten.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p109width"><img src="images/p109.jpg" alt="„Drink!” herhaalde hij." width="482" height="712"><p class="figureHead">„Drink!” herhaalde hij.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e2103">[<a href="#xd32e2103">110</a>]</span>Zooals ik voorzien had was het water geheel op tegen het einde van de eerste dagreis;
+al onze drank bestond dus alleen uit jenever; maar dat helsche vocht verbrandde de
+keel en ik kon er zelfs het gezicht niet van verdragen. Ik vond de warmte verstikkend,
+de vermoeidheid verlamde mij. Meer dan eens viel ik bijna bewegingloos neder. Dan
+hield men halt; mijn oom en de IJslander brachten mij zoo goed mogelijk weder bij.
+Maar ik zag reeds, dat de eerste zich met de grootste inspanning verzette tegen de
+buitengewone vermoeidheid en de kwellingen, die uit het gebrek aan water ontstonden.
+Op Dinsdag, den 8<sup>sten</sup> Juli, kwamen wij eindelijk, op knieën en handen voortkruipende, halfdood bij het
+vereenigingspunt der beide galerijen. Daar bleef ik als een levenlooze klomp op den
+lavabodem liggen. Het was des morgens te tien uur.
+</p>
+<p>Hans en mijn oom poogden tegen den wand leunende aan eenige stukjes beschuit te knabbelen.
+Lange zuchten kwamen over mijne gezwollene lippen. Ik verviel in eene diepe bewusteloosheid.
+</p>
+<p>Na verloop van eenigen tijd naderde mijn oom mij en nam mij in zijne armen.
+</p>
+<p>„Arm kind!” mompelde hij op den toon van innig medelijden. Ik werd door die woorden
+getroffen, daar ik niet gewoon was aan de vriendelijkheid van den norschen professor.
+Ik nam zijne bevende handen in de mijnen. Hij liet mij begaan, terwijl hij mij aanzag.
+Zijne oogen waren vochtig.
+</p>
+<p>Nu zag ik hem de waterflesch nemen, die aan zijne zijde hing. Tot mijne groote verbazing
+bracht hij ze aan mijne lippen. „Drink!” zeide hij.
+</p>
+<p>Had ik goed verstaan? Was mijn oom gek? Ik zag hem met een verstompt gelaat aan. Ik
+wilde hem niet begrijpen. „Drink!” herhaalde hij.
+</p>
+<p>En zijne waterflesch optillende ledigde hij ze geheel tusschen mijne lippen.
+</p>
+<p>O, onuitsprekelijk genot! een enkele mondvol water bevochtigde mijn brandend heeten
+mond, maar hij was voldoende om het reeds vluchtende leven in mij terug te roepen.
+</p>
+<p>Ik dankte mijn oom met gevouwen handen.
+</p>
+<p>„Ja!” zeide hij, „een mondvol water! de laatste! hoort gij wel? de laatste! Ik had
+hem zuinig bewaard op den bodem mijner flesch. Twintig, honderdmaal heb ik de ontzettende
+begeerte om hem te drinken moeten overwinnen! Maar neen, Axel! ik bewaarde hem voor
+u!”
+</p>
+<p>„Oom!” mompelde ik, terwijl groote tranen mijne oogen bevochtigden.
+</p>
+<p>„Ja, arm kind! ik wist dat gij bij uwe komst aan dezen kruisweg half dood zoudt nedervallen,
+en ik heb mijne laatste droppelen water gespaard om u weder bij te brengen.”
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e2121">[<a href="#xd32e2121">111</a>]</span>„Dank! dank!” riep ik.
+</p>
+<p>Hoewel mijn dorst nog niet geheel gestild was, had ik toch eenige kracht herkregen.
+De tot nu toe samengetrokken keelspieren werden ontspannen, de ontsteking mijner lippen
+was verzacht. Ik kon spreken.
+</p>
+<p>„Wij kunnen nu,” zeide ik, „nog slechts één besluit nemen; wij hebben gebrek aan water:
+wij moeten op onze schreden terugkeeren.”
+</p>
+<p>Terwijl ik zoo sprak, zag mijn oom mij niet aan; hij boog zijn hoofd; zijne blikken
+ontweken de mijnen.
+</p>
+<p>„Wij moeten terugkeeren,” riep ik, „en den weg naar den Sneffels weder inslaan. God
+schenke ons de noodige krachten om weder naar den rand van den krater te klimmen!”
+</p>
+<p>„Terugkeeren!” zeide mijn oom op een toon, als of hij eerder zich zelven dan mij antwoordde.
+</p>
+<p>„Ja, terugkeeren en wel zonder een oogenblik te verliezen.”
+</p>
+<p>Nu volgde een vrij lang stilzwijgen.
+</p>
+<p>„Zoo hebben dan, Axel!” hernam de professor op een vreemden toon, „deze enkele droppelen
+waters u geen moed en vastberadenheid geschonken?”
+</p>
+<p>„Moed!”
+</p>
+<p>„Ik zie u nog even ternedergeslagen als van te voren en nog spreekt gij wanhopende
+taal!”
+</p>
+<p>Met welk een man had ik toch te doen en welke plannen vormde zijn stoutmoedige geest
+nu nog?
+</p>
+<p>„Hoe! wilt gij dan niet?.…”
+</p>
+<p>„Van deze onderneming afzien op het oogenblik, dat alles een goeden uitslag voorspelt?
+Nooit!”
+</p>
+<p>„Moeten wij ons dan voorbereiden om te sterven?”
+</p>
+<p>„Neen, Axel! neen! vertrek. Ik wil uw dood niet! Laat Hans u vergezellen. Laat mij
+alleen!”
+</p>
+<p>„U verlaten!”
+</p>
+<p>„Laat mij alleen, zeg ik u! Ik ben deze reis begonnen, ik zal haar tot het einde volbrengen
+of niet terugkeeren. Ga heen, Axel, ga heen!”
+</p>
+<p>Mijn oom was, zoo sprekende, in een uiterst opgewonden toestand. Zijne stem, die een
+oogenblik aangedaan was geweest, werd weder ruw en dreigend. Hij worstelde met eene
+sombere geestkracht tegen het onmogelijke! Ik wilde hem niet achterlaten op den bodem
+van dezen afgrond, en aan den anderen kant spoorde de zucht tot zelfbehoud mij aan
+om hem te ontvluchten.
+</p>
+<p>De gids woonde dit tooneel met zijne gewone onverschilligheid bij. Hij begreep echter
+wel, wat er tusschen zijne beide reisgenooten plaats had; onze gebaren wezen genoeg
+den verschillenden weg aan, waarop ieder onzer den anderen trachtte mede te troonen;
+maar Hans scheen weinig belang te stellen in de vraag, waarbij zijn leven op het spel
+stond; hij was gereed om te vertrekken, als het sein daartoe werd gegeven, gereed
+ook om te blijven, als zijn meester <span class="pageNum" id="xd32e2145">[<a href="#xd32e2145">112</a>]</span>het verlangde. Had ik mij nu maar verstaanbaar voor hem kunnen uitdrukken! Mijne woorden,
+mijne zuchten, mijn toon zouden dit koele schepsel geroerd hebben. Die gevaren, welke
+de gids niet scheen te vermoeden, zou ik hem aan het verstand gebracht hebben en doen
+voelen en tasten. Met ons beiden zouden wij misschien den stijf hoofdigen professor
+overtuigd hebben. Des noods zouden wij hem gedwongen hebben om naar den top van den
+Sneffels terug te keeren!
+</p>
+<p>Ik naderde Hans. Ik legde mijne hand op de zijne. Hij verroerde zich niet. Ik wees
+hem den weg naar den krater. Hij bleef onbeweeglijk staan. Mijn ontsteld gelaat drukte
+genoeg uit wat ik leed. De IJslander schudde zacht het hoofd en heel bedaard op mijn
+oom wijzende, zeide hij: „<i>Master!</i>”
+</p>
+<p>„De meester!” riep ik, „neen, zinnelooze! hij is geen meester over uw leven! gij moet
+vluchten! gij moet hem medeslepen! hoort gij mij? begrijpt gij mij?”
+</p>
+<p>Ik had Hans bij den arm genomen. Ik wilde hem dwingen om op te staan. Ik worstelde
+met hem. Mijn oom kwam tusschen beiden.
+</p>
+<p>„Bedaar, Axel!” zeide hij. „Gij zult niets gedaan krijgen van dezen koelbloedigen
+dienaar. Luister dus naar hetgeen ik u wil voorstellen.”
+</p>
+<p>Ik sloeg de armen over elkaar en zag mijn oom stijf in het gezicht.
+</p>
+<p>„Gebrek aan water alleen,” zeide hij, „legt een hinderpaal in den weg aan de volvoering
+mijner plannen. In deze oostelijke galerij, uit lava, schiefer en steenkolen bestaande,
+hebben wij geen enkelen droppel vocht aangetroffen. Het is mogelijk, dat wij gelukkiger
+zullen zijn, als wij den westelijken tunnel volgen.
+</p>
+<p>Ik schudde mijn hoofd met een zeer ongeloovig gelaat.
+</p>
+<p>„Hoor mij tot het einde toe aan,” hernam de professor zijne stem verheffende. „Terwijl
+gij daar bewusteloos laagt, ben ik de inrichting dezer galerij gaan verkennen. Zij
+dringt rechtstreeks in de ingewanden der aarde, en binnen weinige uren zal zij ons
+tot het massieve graniet voeren. Daar moeten wij overvloedige bronnen aantreffen.
+De aard der steensoort wil het zoo, en de hoop is het met de logica eens om mijne
+overtuiging te ondersteunen. Ziehier nu wat ik u heb voor te stellen. Toen Columbus
+drie dagen vroeg aan zijn scheepsvolk om nieuwe landen te vinden, lieten zijne zieke
+en beangstigde schepelingen toch recht wedervaren aan zijn verzoek en—hij heeft de
+nieuwe wereld ontdekt. Ik, de Columbus dezer onderaardsche gewesten, vraag u nog maar
+één dag. Als ik na verloop van dien tijd het ons ontbrekende water nog niet aangetroffen
+heb, dan, ik zweer het u, zullen wij naar de oppervlakte der aarde terugkeeren.”
+</p>
+<p>In spijt van mijne verbittering was ik aangedaan door deze woorden en door het geweld,
+dat mijn oom zich aandeed om zulk eene taal te voeren.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p113width"><img src="images/p113.jpg" alt="Ik verbeeldde mij door een hollen diamant te reizen." width="486" height="716"><p class="figureHead">Ik verbeeldde mij door een hollen diamant te reizen.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>„Welnu!” riep ik uit, „het geschiede zooals gij verlangt! Moge <span class="pageNum" id="xd32e2166">[<a href="#xd32e2166">113</a>]</span>God uwe bovenmenschelijke geestkracht beloonen! Stel het lot dan nog maar eenige uren
+langer op de proef. Vooruit!”
+<span class="pageNum" id="xd32e2168">[<a href="#xd32e2168">114</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch22" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4395">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XXII.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Zeldzaam geologisch genot.—Verdwijning van Hans.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">De nederdaling begon ditmaal weder door de nieuwe galerij. Hans ging naar gewoonte
+vooruit. Wij waren nog geen honderd schreden ver, of de professor, zijne lamp langs
+de muren bewegende, riep uit:
+</p>
+<p>„Ziedaar de oorspronkelijke gronden! wij zijn op den goeden weg! voorwaarts! voorwaarts!”
+</p>
+<p>Toen de aarde in de eerste tijden van haar bestaan langzamerhand afkoelde, veroorzaakte
+de vermindering van haren omvang in de schors afwijkingen, scheuren, ineenkrimpingen,
+kloven. Deze gang was een dergelijke barst, waardoor vroeger het uitgebraakte graniet
+wegvloeide; zijne duizend kronkelingen vormden een hoogst verwarden doolhof door den
+oorspronkelijken bodem.
+</p>
+<p>Naarmate wij daalden, vertoonde zich de opeenvolging der oorspronkelijke lagen met
+meer duidelijkheid. De geologische wetenschap beschouwt dezen oorspronkelijken grond
+als den grondslag der delfstoffelijke schors en heeft bevonden, dat hij uit drie verschillende
+lagen bestaat, den schiefer, het gneiss en den mica-leisteen, rustende op die onwankelbare
+rotssoort, die men graniet noemt.
+</p>
+<p>Nooit nog hadden delfstofkundigen in zulke vreemde omstandigheden verkeerd om de natuur
+op de plaats zelve te bestudeeren. Wat de boor, dat redelooze en onhandige werktuig,
+van het inwendige samenstel des aardbols niet op zijne oppervlakte kan brengen, zouden
+wij met onze oogen zien, met onze handen tasten.
+</p>
+<p>Door de heerlijk groen geschakeerde schieferlaag kronkelden metaaladeren van koper,
+van manganesium, met eenige sporen van platina en goud. Ik dacht aan die rijkdommen,
+in den schoot der aarde bedolven, waarvan het hebzuchtig menschdom nooit eenig genot
+zal hebben! De alleroudste omkeeringen hebben die schatten op zulk eene diepte begraven,
+dat houweel noch breekijzer ze ooit aan hun graf zullen kunnen ontrukken.
+</p>
+<p>Op den schiefer volgde het laagvormige gneiss, merkwaardig door de regelmatigheid
+en evenwijdigheid der schilfers, dan de mica-leisteen, die zich voordeed als groote
+platen, welke nog meer in het oog liepen door het vonkelen van den witten mica.
+</p>
+<p>Het licht der toestellen, teruggekaatst door de kleine vlakken der rotsachtige massa,
+schoot zijne stralen onder alle hoeken, en ik verbeelde mij door een hollen diamant
+te reizen, waarin de stralen op duizend verblindende wijzen braken.
+</p>
+<p>Tegen zes uur des avonds begon dit lichtfeest merkelijk te verminderen, <span class="pageNum" id="xd32e2183">[<a href="#xd32e2183">115</a>]</span>ja bijna op te houden: de wanden kregen een gekristalliseerd maar somber voorkomen;
+de mica vermengde zich inniger met het veldspaath en het kwarts om den rotssteen bij
+uitnemendheid, den hardsten steen van allen te vormen, die, zonder er door verpletterd
+te worden, de vier grondlagen van den aardbol draagt. Wij waren in de onmetelijke
+gevangenis van graniet ingemetseld.
+</p>
+<p>Het was acht uur des avonds. Nog altijd ontbrak het aan water. Ik leed verschrikkelijk.
+Mijn oom liep vooruit. Hij wilde niet stilstaan. Hij spitste de ooren om het gemurmel
+eener beek te vernemen. Maar te vergeefs!
+</p>
+<p>Mijne beenen wilden mij intusschen niet langer dragen. Ik verzette mij tegen mijne
+pijnen om mijn oom niet te noodzaken stil te staan. Dat zou voor hem een donderslag
+geweest zijn, want de dag, de laatste die hem toebehoorde, spoedde ten einde.
+</p>
+<p>Eindelijk begaven mij mijne krachten; ik slaakte een kreet en viel. „Help, help, ik
+sterf!”
+</p>
+<p>Mijn oom keerde terug. Hij zag mij aan met over elkander geslagen armen; daarna kwamen
+deze doffe woorden over zijne lippen: „Alles is uit!”
+</p>
+<p>Een verschrikkelijk toornig gebaar trof nog eens voor het laatst mijne blikken en
+ik sloot mijne oogen.
+</p>
+<p>Toen ik ze weder opende, zag ik mijne beide reisgenooten onbeweeglijk in hunne dekens
+gerold liggen. Sliepen zij? Ik kon geen oogenblik slapen. Ik leed te veel, vooral
+door de gedachte, dat er geen herstel voor mijne kwaal mogelijk was. De laatste woorden
+van mijn oom klonken nog in mijn oor.
+</p>
+<p>„Alles was uit!” want in zulk een staat van zwakheid viel er niet eens meer aan te
+denken om de oppervlakte der aarde weder te bereiken.
+</p>
+<p>De dikte der aardschors boven ons bedroeg anderhalf uur gaans! Mij dacht, dat die
+massa met hare volle zwaarte op mijne schouders rustte. Ik voelde mij verpletterd
+en putte mij uit in geweldige pogingen om mij op mijne legerstede van graniet om te
+keeren.
+</p>
+<p>Eenige uren verliepen. Eene diepe stilte heerschte rondom ons, de stilte des grafs.
+Geen geluid drong door die muren, waarvan de dunste nog vijf mijl dik was.
+</p>
+<p>Toch meende ik in mijne verdooving eenig gerucht te hooren; net werd donker in den
+tunnel. Ik zag oplettender toe en verbeeldde mij den IJslander te zien verdwijnen
+met de lamp in de hand.
+</p>
+<p>Wat beduidde dat vertrek? Verliet Hans ons? Mijn oom sliep. Ik wilde schreeuwen. Mijne
+stem kon geen uitweg vinden over mijne verdroogde lippen. Het was stikdonker geworden
+en het laatste geluid stierf weg.
+</p>
+<p>„Hans verlaat ons! Hans! Hans!”
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e2200">[<a href="#xd32e2200">116</a>]</span>Zoo riep ik in mijzelven. Mijne woorden gingen niet verder. Na het eerste oogenblik
+van schrik schaamde ik mij echter over mijn argwaan jegens een man, wiens gedrag tot
+nu toe volstrekt niet verdacht was geweest. Zijn vertrek kon geenszins eene vlucht
+zijn. In plaats van opwaarts ging hij de galerij af. Had hij slechte voornemens gekoesterd,
+dan zou hij naar boven, niet naar beneden gegaan zijn. Deze overweging bracht mij
+eenigszins tot bedaren en ik kwam tot nadere gedachten. Alleen eene gewichtige reden
+kon Hans, dien bedaarden man, aan zijne rust ontrukken. Ging hij op eene ontdekking
+uit? Had hij in de stilte van den nacht eenig gemurmel gehoord, dat niet tot mijn
+oor was doorgedrongen?
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch23" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4402">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XXIII.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Water in uitzicht.—Weder voorwaarts.—Zoekende.—Dorst gelescht.—De beek een wegwijzer.—Rustige
+slaap.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Een uur lang overwoog ik in mijne ijlende hersenen al de redenen, die den rustigen
+jager tot handelen hadden kunnen aansporen. De ongerijmdste denkbeelden kruisten elkander
+in mijn hoofd. Ik dacht, dat ik krankzinnig werd!
+</p>
+<p>Eindelijk klonk het geluid van voetstappen in de diepten van den afgrond. Hans kwam
+terug. Het onzekere licht begon langs de wanden te zweven en kwam vervolgens te voorschijn
+door de opening van den gang. Hans verscheen.
+</p>
+<p>Hij naderde mijn oom, legde de hand op diens schouder en maakte hem zachtjes wakker.
+Mijn oom stond op.
+</p>
+<p>„Wat is het?” zeide hij.
+</p>
+<p>„<span class="spaced">Vatten</span>,” antwoordde de jager.
+</p>
+<p>Ik geloof dat iedereen alle talen leert verstaan, als hij onder den invloed van hevige
+pijnen is. Ik kende geen woord deensch en toch begreep ik, uit instinct, het woord
+van onzen gids.
+</p>
+<p>„Water! water!” riep ik uit in de handen slaande en gebaren makende als een krankzinnige.
+</p>
+<p>„Water!” herhaalde mijn oom. „<span class="spaced">Hvar</span>?” vraagde hij den IJslander.
+</p>
+<p>„<span class="spaced">Nedat</span>,” antwoordde Hans.
+</p>
+<p>Waar? Daar omlaag! Ik begreep alles. Ik had de handen des jagers gevat en drukte ze,
+terwijl hij mij bedaard aanzag.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e2231">[<a href="#xd32e2231">117</a>]</span></p>
+<div class="figure p117width"><img src="images/p117.jpg" alt="Een waterstraal spoot uit den muur." width="488" height="720"><p class="figureHead">Een waterstraal spoot uit den muur.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>De toebereidselen tot het vertrek duurden niet lang en weldra gingen wij eene gang
+af, die een helling had van twee voet per vaam.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e2237">[<a href="#xd32e2237">118</a>]</span>Een uur later hadden wij omtrent duizend vadem afgelegd en waren wij twee duizend
+voet gedaald.
+</p>
+<p>Op dit oogenblik hoorden wij duidelijk een ongewoon geluid tegen de zijden van den
+granietmuur, een soort van dof geloei, gelijk een verwijderd onweder. Toen ik in het
+eerste half uur van onzen tocht de aangekondigde bron niet aantrof, werd ik op nieuw
+door angst bevangen; maar toen deelde mijn oom mij den oorsprong mede van het gedruisch,
+dat wij hoorden.
+</p>
+<p>„Hans heeft zich niet bedrogen”, zeide hij; „wat gij daar hoort is het geloei van
+een stroom.”
+</p>
+<p>„Van een stroom?” riep ik uit.
+</p>
+<p>„Er is geen twijfelen aan. Een onderaardsche stroom loopt om ons heen.”
+</p>
+<p>Wij verhaastten onzen stap, door de hoop aangevuurd. Ik gevoelde geene vermoeidheid
+meer. Het geraas van het murmelende water verkwikte mij reeds; het werd hoe langer
+hoe duidelijker; na zich lang boven ons hoofd bevonden te hebben liep de stroom nu,
+bruisend en huppelend, langs den linkerzijwand. Ik streek gedurig mijne hand langs
+de rots, hopende er sporen van doorzijpeling of vochtigheid op te vinden. Maar te
+vergeefs.
+</p>
+<p>Er verliep nog een half uur. Wij gingen nog een half uur verder.
+</p>
+<p>Het werd nu duidelijk dat de jager in zijne afwezigheid zijne nasporingen niet eens
+zoo ver had kunnen uitstrekken. Geleid door een instinct, dat den bergbewoners en
+waterontdekkers eigen is, „rook” hij dien stroom door den rotssteen heen, maar zeker
+had hij het <span class="corr" id="xd32e2247" title="Bron: kosbare">kostbare</span> vocht niet gezien, zijn dorst er niet mede gelescht.
+</p>
+<p>Weldra werd het zelfs ontwijfelbaar, dat wij zoo voortgaande ons van den stroom zouden
+verwijderen, welks gemurmel begon te verminderen.
+</p>
+<p>Wij gingen dus denzelfden weg terug. Hans hield stil op de juiste plek, waar de stroom
+het dichtsbij scheen te wezen.
+</p>
+<p>Ik ging bij den muur zitten, terwijl het water met groot geweld slechts twee voet
+van mij af stroomde. Maar een muur van graniet scheidde ons er nog van.
+</p>
+<p>Zonder na te denken, zonder mij af te vragen of er misschien niet eenig middel bestond
+om zich dit water te verschaffen, verviel ik in eene vlaag van wanhoop.
+</p>
+<p>Hans zag mij aan en ik meende een glimlach om zijn mond te zien spelen.
+</p>
+<p>Hij stond op en nam de lamp. Ik volgde hem. Hij wendde zich naar den muur. Ik zag
+het aan. Hij legde zijn oor tegen den drogen steen en ging er langzaam overheen, steeds
+nauwkeurig luisterende. Ik begreep, das hij het juiste punt zocht, waar de stroom
+zich met meer geraas deed hooren. Dit punt vond hij in den linkerzijwand, drie voet
+boven den grond.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e2258">[<a href="#xd32e2258">119</a>]</span>Wat was ik aangedaan! Ik durfde niet gissen wat de jager wilde doen. Maar ik moest
+hem wel begrijpen en toejuichen en liefkozen, toen ik hem zijn breekijzer zag grijpen
+om de rots zelve aan te tasten.
+</p>
+<p>„Gered!” riep ik uit, „gered!”
+</p>
+<p>„Ja!” herhaalde mijn oom hartstochtelijk, „Hans heeft gelijk! O, die brave jager!
+Dat zouden wij niet gevonden hebben!”
+</p>
+<p>Ik geloof het wel. Een zoodanig middel, hoe eenvoudig het ook ware, zou ons niet in
+de gedachte gekomen zijn. Niets was gevaarlijker dan een krachtige stoot tegen dit
+gebeente des aardbols. Hoe licht kon er eene instorting plaats hebben, die ons verpletterde!
+Hoe licht kon de stroom, zich een weg door de rots banende, ons medeslepen! Die gevaren
+waren geenszins denkbeeldig; maar de vrees voor instorting of overstrooming kon ons
+nu niet tegenhouden, en onze dorst was zoo hevig, dat wij om hem te stillen zelfs
+in het bed van den oceaan zouden gegraven hebben.
+</p>
+<p>Hans begon dat werk, dat mijn oom noch ik zouden volvoerd hebben. Daar het ongeduld
+onze hand bestuurde. Zou de rots onder onze onbezonnen slagen verbrijzeld zijn. De
+gids integendeel, bedaard en gematigd, verdunde langzamerhand de rots door eene reeks
+van lichte, gedurig herhaalde slagen, en maakte zoo eene opening van een halven voet
+wijd. Ik hoorde het toenemende geraas van den stroom en meende reeds te gevoelen,
+hoe het weldadige water mijne lippen bevochtigde.
+</p>
+<p>Weldra drong het breekijzer twee voet diep in den granietmuur; het werk duurde reeds
+meer dan een uur; ik kromp ineen van ongeduld! Mijn oom wilde tot groote middelen
+zijne toevlucht nemen. Ik had moeite om hem tegen te houden. Reeds greep hij zijn
+breekijzer, toen zich plotseling een gefluit deed hooren. Een waterstraal spoot uit
+den muur tegen den anderen wand aan.
+</p>
+<p>Hans door den schok half omgeworpen, kon een kreet van pijn niet bedwingen. Ik begreep
+waarom, toen ik, mijne handen in de vloeistof stekende, op mijne beurt een geweldig
+geschreeuw aanhief: de bron was kokend heet.
+</p>
+<p>„Water van honderd graad!” riep ik.
+</p>
+<p>„Welnu! het zal bekoelen”, antwoordde mijn oom.
+</p>
+<p>De gang werd gevuld met damp, terwijl eene beek zich vormde en zich in de onderaardsche
+kronkelingen verloor; kort daarna schepten wij er onzen eersten mondvol uit.
+</p>
+<p>O! welk een genot! welk eene onuitsprekelijke zaligheid! Wat was dit voor water? Van
+waar kwam het? Dat maakte niets uit. Het was water en hoewel nog warm, riep het toch
+het bijna ontvlodene leven weder terug. Ik dronk zonder ophouden, zelfs zonder te
+proeven.
+</p>
+<p>Eerst na een oogenblik van geneugte riep ik uit:
+</p>
+<p>„Het is ijzerhoudend water!”
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e2274">[<a href="#xd32e2274">120</a>]</span>„Dat is uitmuntend voor de maag,” antwoordde mijn oom, „en bevorderlijk voor de mineraalvorming!
+Deze reis is zoo goed als eene naar Spa of Töplitz!”
+</p>
+<p>„O! wat smaakt het lekker!”
+</p>
+<p>„Ik geloof het wel, het is ook water, dat twee uur gaans onder de aarde geput is;
+het heeft een inktsmaak, die volstrekt niet onaangenaam is. Hans heeft ons daar een
+opperbest hulpmiddel verschaft! Ook stel ik voor om zijn naam te geven aan deze heilzame
+beek.”
+</p>
+<p>„Goed!” riep ik.
+</p>
+<p>En de naam „Hans-beek” werd terstond aangenomen.
+</p>
+<p>Hans werd er niet trotscher om. Na zich heel matig verkwikt te hebben, ging hij met
+zijne gewone kalmte in een hoek leunen.
+</p>
+<p>„Nu moeten wij,” zeide ik, „dit water niet laten wegloopen.”
+</p>
+<p>„Waarom niet?” antwoordde mijn oom, „ik houd het er voor, dat deze bron nooit zal
+opdrogen.”
+</p>
+<p>„Dat blijft hetzelfde! wij zullen den zak en de flesschen vullen en dan de opening
+trachten te stoppen.”
+</p>
+<p>Mijn raad werd gevolgd. Hans beproefde met brokjes graniet en werk het in den wand
+gemaakte gat te dichten. Dat was niet gemakkelijk. Wij brandden onze handen zonder
+er in te slagen; de persing was te aanzienlijk en onze pogingen bleven vruchteloos.
+</p>
+<p>„Het is duidelijk,” zeide ik, „dat de bekkens van dezen waterstroom op eene aanzienlijke
+hoogte gelegen zijn, te oordeelen naar de kracht van den straal.”
+</p>
+<p>„Daar is geen twijfel aan,” antwoordde mijn oom; „als deze waterkolom twee en dertig
+duizend voet hoog is, ondergaat zij duizend dampkringsdrukkingen. Maar daar schiet
+mij iets te binnen.”
+</p>
+<p>„Wat dan?”
+</p>
+<p>„Waarom zouden wij er zoo stijf op blijven staan om deze opening te stoppen?”
+</p>
+<p>„Wel, omdat.…”
+</p>
+<p>Het zou mij moeielijk geweest zijn eene goede reden te vinden.
+</p>
+<p>„Zijn wij verzekerd, dat wij onze flesschen, als zij ledig zijn, weder zullen kunnen
+vullen?”
+</p>
+<p>„Neen, zeker niet!”
+</p>
+<p>„Welnu! dan moesten wij dit water laten loopen: het zal natuurlijk dalen en ons den
+weg wijzen en verkwikken te gelijk.”
+</p>
+<p>„Dat is goed bedacht!” riep ik, „en met deze beek tot reisgenoot zie ik niet in, waarom
+wij in onze plannen niet zouden slagen.”
+</p>
+<p>„Komt gij eindelijk op de hoogte, mijn jongen?” zeide de professor lachende.
+</p>
+<p>„Ik kom er niet, maar ben er reeds.”
+</p>
+<p>„Wacht even! Wij zullen beginnen met eenige uren rust te nemen.”
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p121width"><img src="images/p121.jpg" alt="Wij gingen langs eene soort van wentelende schroef." width="483" height="716"><p class="figureHead">Wij gingen langs eene soort van wentelende schroef.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Ik vergat waarlijk, dat het nacht was. De tijdmeter vertelde het <span class="pageNum" id="xd32e2306">[<a href="#xd32e2306">121</a>]</span>mij wel. Weldra sliepen wij allen rustig, nu wij behoorlijk verkwikt en verfrischt
+waren.
+<span class="pageNum" id="xd32e2308">[<a href="#xd32e2308">122</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch24" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4408">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XXIV.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Te horizontaal.—Bijna loodrechte put.—Onder den Oceaan.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Den volgenden morgen hadden wij reeds al het uitgestane leed vergeten. Ik verwonderde
+mij eerst, dat ik geen dorst meer had, en vroeg naar de reden daarvan. De beek, die
+murmelend aan mijne voeten stroomde, gaf mij het antwoord op die vraag.
+</p>
+<p>Wij ontbeten en dronken dat uitmuntende ijzerhoudende water. Ik gevoelde mij geheel
+opgevroolijkt en vol ijver om verder te gaan. Waarom zou een zoo innig overtuigd man
+als mijn oom, met een schranderen gids, zooals Hans, en een „vastberaden” neef, zooals
+ik, bij zich, niet slagen? Zulke mooie gedachten speelden mij in het hoofd! Als men
+mij voorgesteld had om naar den top van den Sneffels terug te keeren, zou ik het met
+verontwaardiging afgeslagen hebben.
+</p>
+<p>Maar er was gelukkig alleen sprake van dalen.
+</p>
+<p>„Laten wij vertrekken!” riep ik en deed door mijne tonen vol geestdrift de oude echo’s
+van den aardbol ontwaken.
+</p>
+<p>De tocht werd Donderdag morgen te acht uur hervat. De granieten gang, zich in allerlei
+bochten kronkelende, vertoonde onverwachte krommingen en bootste de verwikkeling van
+een doolhof na; maar zijne hoofdrichting bleef toch altijd zuidoostelijk. Mijn oom
+raadpleegde gedurig zeer oplettend zijn kompas om zich rekenschap te kunnen geven
+van den doorloopen weg.
+</p>
+<p>De galerij liep bijna zuiver waterpas verder met hoogstens twee duim helling per vadem.
+De murmelende beek stroomde langzaam, onder onze voeten. Ik vergeleek haar met een
+vriendelijken geest, die ons door de aarde geleidde, en met mijne hand streelde ik
+de vochtige stroomnimf, die onze schreden met hare gezangen begeleidde. Mijne opgeruimdheid
+nam gaarne eene mythologische wending.
+</p>
+<p>Wat mijn oom aangaat, hij, „de man der loodlijn,” raasde geducht over de waterpasse
+richting van den weg. Deze, verlengde zich tot in het oneindige en in plaats van langs
+den straal der aarde voort te gaan, zoo als hij het noemde, ging hij langs de schuine
+zijde. Maar wij hadden geene keus, en zoo lang wij, al was het ook nog zoo weinig,
+het middelpunt naderden, hadden wij geen recht om te klagen.
+</p>
+<p>Ook nam van tijd tot tijd de helling toe; de stroomnimf tuimelde bruisende voort en
+wij daalden dieper met haar.
+</p>
+<p>Over het geheel legden wij dezen en den volgenden dag een groot <span class="pageNum" id="xd32e2323">[<a href="#xd32e2323">123</a>]</span>eind af in eene waterpasse richting, maar betrekkelijk weinig in eene loodrechte.
+</p>
+<p>Vrijdag avond, den 10<sup>den</sup> Juli, waren wij naar onze berekening dertig uur gaans ten zuidoosten van Reikiavik
+en op eene diepte van derdehalf uur gaans.
+</p>
+<p>Nu opende zich een verschrikkelijke put voor onze voeten. Mijn oom kon zich niet weerhouden
+om in de handen te klappen, toen hij de steilte zijner helling berekende.
+</p>
+<p>„Die zal ons ver brengen,” riep hij, „en gemakkelijk ook, want de uitstekende punten
+der rots vormen eene ware trap.”
+</p>
+<p>„Hans maakte de touwen behoorlijk vast om ongelukken te voorkomen. De afdaling begon.
+Ik durf niet zeggen, dat zij gevaarlijk was, want ik was reeds gewoon aan die halsbrekende
+oefeningen.
+</p>
+<p>Deze put was eene nauwe spleet in de vaste rots, van de soort die men „<span class="spaced">faille</span>”<a class="noteRef" id="xd32e2339src" href="#xd32e2339">1</a> noemt; het was duidelijk, dat zij ontstaan was door de samentrekking van het gebeente
+der aarde, tijdens hare afkoeling. Als zij vroeger tot een doorgang gediend had voor
+de gesmoltene stoffen door den Sneffels uitgebraakt, kan ik mij niet verklaren, waarom
+er geen spoor van was achtergebleven. Wij gingen langs eene soort van wentelende schroef,
+die door menschenhanden vervaardigd scheen. Om het kwartier moesten wij stilhouden
+om de noodige rust te nemen en aan onze beenen hunne veerkracht terug te geven. Dan
+gingen wij met afhangende beenen op eene uitstekende punt zitten, aten en praatten
+en leschten onzen dorst aan de beek.
+</p>
+<p>Het spreekt van zelf, dat de Hans-beek, tot nadeel voor haren omvang, een waterval
+in deze spleet vormde; maar zij was nog meer dan toereikend om onzen dorst te stillen;
+ook kon het niet missen of zij moest haren rustigen loop hernemen, zoodra de helling
+afnam. Op dit oogenblik deed zij mij denken aan mijn waardigen oom, zijn ongeduld
+en zijn toorn, terwijl zij door hare zachte hellingen het beeld was van de kalmte
+des ijslandschen jagers.
+</p>
+<p>Den 6<sup>den</sup> en 7<sup>den</sup> Juli drongen wij, steeds de schroeflijnen dezer spleet volgende, nog twee uur gaans
+dieper in de aardschors door, hetgeen bijna vijf uur gaans onder het vlak der zee
+uitmaakte. Maar den 8<sup>sten</sup>, tegen den middag, kreeg de spleet in de richting van het zuidoosten eene veel zachtere
+helling van omstreeks vijf en veertig graad.
+</p>
+<p>De weg werd nu gemakkelijk en zeer eentonig. Het kon ook bezwaarlijk anders. De veranderingen
+van het landschap konden de reis niet afwisselen.
+</p>
+<p>Eindelijk waren wij op woensdag, den 15<sup>den</sup>, zeven uur gaans onder den grond en omtrent vijftig uur gaans van den Sneffels af.
+<span class="pageNum" id="xd32e2360">[<a href="#xd32e2360">124</a>]</span>Wij waren wel een beetje vermoeid, maar onze gezondheid bleef bevredigend en de reisapotheek
+was nog onaangeroerd.
+</p>
+<p>Mijn oom teekende van uur tot uur de aanwijzingen van het kompas, van den tijdmeter,
+den luchtdichtheidsmeter en den thermometer op, die hij later in het wetenschappelijk
+verhaal zijner reis heeft opgenomen. Hij kon zich dus gemakkelijk rekenschap geven
+van zijn toestand. Toen hij mij mededeelde, dat wij waterpas vijftig uur gaans ver
+waren, kon ik een uitroep niet weerhouden.
+</p>
+<p>„Wat scheelt u toch?” vroeg hij.
+</p>
+<p>„Niets, ik maak slechts eene opmerking.”
+</p>
+<p>„En die is, mijn jongen?”
+</p>
+<p>„Deze, dat als uwe berekeningen juist zijn, wij ons niet meer onder IJsland bevinden.”
+</p>
+<p>„Gelooft gij dat?”
+</p>
+<p>„Het is gemakkelijk om daarvan zekerheid te krijgen.”
+</p>
+<p>Ik mat het met den passer op de kaart af.
+</p>
+<p>„Ik bedroog mij niet,” zeide ik; „wij zijn kaap Portland voorbij en die vijftig uur
+gaans naar het zuidoosten brengen ons in volle zee.”
+</p>
+<p>„Onder de volle zee!” antwoordde mijn oom zich in de handen wrijvende.
+</p>
+<p>„Dan strekt,” riep ik, „de oceaan zich boven ons hoofd uit!”
+</p>
+<p>„Maar, Axel! niets is eenvoudiger! Zijn er te Newcastle geene steenkolenmijnen, die
+ver onder de golven voortloopen?”
+</p>
+<p>De professor mocht dit al eenvoudig vinden, maar de gedachte, dat ik onder de watermassa
+voortliep, boezemde mij toch eenige ongerustheid in. En evenwel, of de vlakten en
+bergen van IJsland, dan wel de golven van den Atlantischen Oceaan zich boven ons bevonden,
+dat maakt eigenlijk geen verschil, zoodra het gewelf van graniet slechts stevig genoeg
+was. Overigens gewende ik mij spoedig aan die gedachte, want de nu eens rechte dan
+weder kromme gang, in zijne hellingen even grillig als in zijne kronkelingen, liep
+toch voortdurend naar het zuidoosten en drong gedurig lager, zoodat hij ons spoedig
+op eene aanzienlijke diepte bracht.
+</p>
+<p>Vier dagen later, Saterdag, den 18<sup>den</sup> Juli, kwamen wij des avonds bij eene soort van vrij groote grot; mijn oom gaf Hans
+zijne drie rijksdaalders weekhuur en er werd bepaald dat de volgende dag een rustdag
+zijn zou.
+</p>
+</div>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<div class="footnote-body">
+<div class="fndiv" id="xd32e2339">
+<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd32e2339src">1</a></span> Eene plotselinge afwijking in den loop eener steenkolenader.&nbsp;<a class="fnarrow" href="#xd32e2339src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p>
+</div>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div id="ch25" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4414">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XXV.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Kalm vertrek.—Plaatsbepaling.—Heeft Humphry Davy gelijk?—Dichtheid der lucht.—Lucht
+in vasten toestand.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Ik werd dus ’s Zondags morgens wakker zonder die gejaagdheid, <span class="pageNum" id="xd32e2388">[<a href="#xd32e2388">125</a>]</span>die gewoonlijk gepaard gaat met een ophanden zijnd vertrek. En al was het ook in den
+diepsten afgrond, zoo was het toch wel aangenaam. Ook waren wij gewoon aan dat leven
+van holbewoners. Ik <span class="pageNum" id="xd32e2390">[<a href="#xd32e2390">126</a>]</span>dacht niet meer aan de zon, de sterren, de maan, de boomen, de huizen, de steden,
+aan al die aardsche overtolligheden, die voor het ondermaansche wezen eene behoefte
+geworden zijn. Als in de aarde begravenen lachten wij wat met die nuttelooze wonderen.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p125width"><img src="images/p125.jpg" alt="Het waren gevaarlijke nederdalingen." width="485" height="713"><p class="figureHead">Het waren gevaarlijke nederdalingen.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>De grot vormde eene groote zaal; de getrouwe beek vloeide zachtjes over haren bodem
+van graniet. Op zulk een afstand van zijne bron had het water nog slechts den warmtegraad
+der omringende voorwerpen en liet het zich zonder bezwaar drinken.
+</p>
+<p>Na het ontbijt wilde de professor eenige uren wijden aan het in orde brengen zijner
+dagelijksche aanteekeningen.
+</p>
+<p>„Eerst,” zeide hij, „zal ik eenige berekeningen maken, om mij te vergewissen van de
+plaats, waar wij zijn; ik wil in staat zijn om na onze terugkomst eene kaart van onze
+reis te teekenen, eene soort van loodrechte doorsnede van den aardbol, die eene voorstelling
+van onzen tocht zal geven.”
+</p>
+<p>„Dat zal merkwaardig zijn, oom! maar zullen uwe waarnemingen een voldoenden graad
+van nauwkeurigheid hebben?”
+</p>
+<p>„Ja! ik heb de hoeken en hellingen zorgvuldig opgeteekend; ik ben zeker, dat ik mij
+niet zal bedriegen. Eerst wil ik zien, waar wij zijn. Neem het kompas en zie, welke
+streek het wijst.
+</p>
+<p>Ik zag op het werktuig, en na een nauwlettend onderzoek antwoordde ik:
+</p>
+<p>„Oost-ten-zuiden.”
+</p>
+<p>„Goed!” sprak de professor, terwijl hij de waarneming opschreef en vlug eenige berekeningen
+maakte. „Ik besluit daaruit, dat wij van ons uitgangspunt af vijf en tachtig uur gaans
+hebben afgelegd.”
+</p>
+<p>„Dus reizen wij onder den Atlantischen Oceaan?”
+</p>
+<p>„Juist.”
+</p>
+<p>„En misschien barst er op dit oogenblik een storm los en worden de schepen boven ons
+hoofd door de golven en den orkaan geslingerd?”
+</p>
+<p>„Wel mogelijk!”
+</p>
+<p>„En beuken de walvisschen met hun staart de muren onzer gevangenis?”
+</p>
+<p>„Wees gerust, Axel! zij zullen haar niet doen schudden. Maar laten wij onze berekeningen
+voortzetten. Wij zijn vijf en tachtig uur gaans ten zuidoosten van den voet van den
+Sneffels, en volgens mijne vorige aanteekeningen schat ik de bereikte diepte op zestien
+uur gaans.”
+</p>
+<p>„Zestien uur gaans!” riep ik.
+</p>
+<p>„Zonder twijfel.”
+</p>
+<p>„Maar dat is de uiterste grens, die de wetenschap heeft gesteld aan de dikte der aardschors.”
+</p>
+<p>„Ik ontken het niet.”
+</p>
+<p>„En hier moest volgens de wet van de toeneming der warmte eene hitte van vijftien
+honderd graad heerschen.”
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e2418">[<a href="#xd32e2418">127</a>]</span>„Moest, mijn jongen!”
+</p>
+<p>„En al dit graniet zou niet in een vasten toestand kunnen blijven, maar zou moeten
+smelten.”
+</p>
+<p>„Gij ziet, dat het zoo niet is, en dat de feiten, ouder gewoonte, de theoriën logenstraffen.”
+</p>
+<p>„Ik ben genoodzaakt het te erkennen, maar het verbaast mij toch.”
+</p>
+<p>„Hoe staat de thermometer?”
+</p>
+<p>„Op zeven en twintig en zes tienden graad.”
+</p>
+<p>„De geleerden hebben dus gelijk op veertien honderd twee en zeventig en vier tienden
+graad na. Derhalve is de evenredige toeneming der warmte eene dwaling. Derhalve heeft
+Humphry Davy zich niet vergist. Derhalve heb ik geen ongelijk gehad hem te gelooven.
+Wat hebt gij hierop te antwoorden?”
+</p>
+<p>„Niets.”
+</p>
+<p>Inderdaad had ik heel wat kunnen zeggen. Ik nam de theorie van Davy geenszins aan,
+ik hield het nog altijd met de inwendige warmte, hoewel ik er de uitwerkselen niet
+van gevoelde. Ik nam veel liever aan, dat deze schoorsteen van een uitgebranden vulkaan
+door de lava met eene terugkaatsende korst bedekt, de warmte verhinderde zich door
+zijne wanden voort te planten.
+</p>
+<p>Maar zonder mij te vermoeien met het zoeken van nieuwe bewijzen, bepaalde ik er mij
+toe om den toestand te nemen, zooals hij was.
+</p>
+<p>„Oom!” hernam ik, „ik houd uwe berekeningen voor juist; maar veroorloof mij er eene
+onbetwistbare gevolgtrekking uit af te leiden.”
+</p>
+<p>„Ga gerust uw gang, mijn jongen!”
+</p>
+<p>„Ter plaatse waar wij thans zijn, onder de breedte van IJsland, bedraagt de straal
+der aarde ten naasten bij vijftien honderd drie en tachtig uur gaans?”
+</p>
+<p>„Vijftien honderd drie en tachtig en een derde uur gaans.”
+</p>
+<p>„Wij zullen een rond getal van zestien honderd uur gaans nemen. Van eene reis van
+zestien honderd uur gaans hebben wij er zestien achter den rug.”
+</p>
+<p>„Zooals gij zegt.”
+</p>
+<p>„En dat na een weg van vijf en tachtig uur gaans geloopen te hebben?”
+</p>
+<p>„Juist!”
+</p>
+<p>„In ongeveer twintig dagen?”
+</p>
+<p>„In twintig dagen.”
+</p>
+<p>„Nu, zestien uur gaans is het honderdste deel van den straal der aarde. Als wij zoo
+voortgaan, zullen wij twee duizend dagen of bijna vijf en een half jaar aan de nederdaling
+besteden!”
+</p>
+<p>De professor antwoordde niet.
+</p>
+<p>„Zonder nog te rekenen, dat als eene loodrechte lijn van zestien uur gaans verkregen
+wordt door een waterpasse van tachtig, dit acht duizend uur gaans naar het zuidoosten
+zal bedragen, en wij dus <span class="pageNum" id="xd32e2445">[<a href="#xd32e2445">128</a>]</span>reeds lang door een punt van den omtrek gegaan zullen zijn, voor wij het middelpunt
+bereiken.”
+</p>
+<p>„Loop naar den duivel met uwe berekeningen!” antwoordde mijn oom met eene toornige
+beweging. „Loop naar den duivel met uwe veronderstellingen! Waar berusten zij op?
+Wie zegt u, dat deze gang niet rechtstreeks tot ons doel voert? Daarenboven heb ik
+een vroeger geval voor mij. Wat ik thans doe heeft een ander reeds gedaan, en waar
+hij geslaagd is, zal ik op mijne beurt slagen.”
+</p>
+<p>„Ik hoop het, maar toch mag ik wel.…<span class="corr" id="xd32e2450" title="Niet in bron">”</span>
+</p>
+<p>„Gij moogt zwijgen, Axel! wanneer gij zulke zotteklap wilt uitslaan.”
+</p>
+<p>Ik zag wel, dat de verschrikkelijke professor weder uit de huid van den oom dreigde
+te voorschijn te komen, en hield mij voor gewaarschuwd.
+</p>
+<p>„Raadpleeg nu,” zeide hij, „den luchtdichtheidsmeter. Wat wijst hij aan?”
+</p>
+<p>„Eene aanzienlijke drukking.”
+</p>
+<p>„Goed. Gij ziet, dat wij door zachtjes te dalen ons langzamerhand aan de dichtheid
+dezer dampkringslucht gewennen en er niet onder lijden.”
+</p>
+<p>„Op wat oorpijn na.”
+</p>
+<p>„Dat is niets. Dat onbehaaglijke gevoel kunt gij doen verdwijnen door de buitenlucht
+snel in gemeenschap te brengen met de lucht in uwe longen.”
+</p>
+<p>„Zeer goed,” antwoordde ik, vast besloten zijnde om mijn oom niet verder tegen te
+spreken. „Het verwekt zelfs een waar genoegen, als men zich zoo gedompeld voelt in
+dezen dichteren dampkring. Hebt gij wel opgemerkt, met hoeveel kracht het geluid zich
+voortplant?”
+</p>
+<p>„Zonder twijfel. Een doove zou hier eindelijk opperbest gaan hooren.”
+</p>
+<p>„Maar die kracht zal zeker nog toenemen?”
+</p>
+<p>„Ja, volgens eene vrij onbepaalde wet; het is waar, dat de zwaartekracht verminderen
+zal, hoe lager wij komen. Gij weet, dat hare werking zich het sterkst doet gevoelen
+aan de oppervlakte der aarde, en dat de voorwerpen in het middelpunt van den aardbol
+geene zwaarte meer hebben.”
+</p>
+<p>„Ik weet het; maar zeg mij, zal deze lucht eindelijk niet de dichtheid van het water
+krijgen?”
+</p>
+<p>„Zonder twijfel, onder eene drukking van zeven honderd en tien dampkringen.”
+</p>
+<p>„En lager?”
+</p>
+<p>„Lager zal die dichtheid nog toenemen.”
+</p>
+<p>„Hoe zullen wij dan dalen?”
+</p>
+<p>„Dan zullen wij steenen in onze zakken stoppen.”
+</p>
+<p>„Op mijne eer, oom! gij hebt voor alles een antwoord klaar.”
+</p>
+<p>Ik durfde mij niet verder wagen op het veld der veronderstellingen, want ik zou nogmaals
+gestooten hebben op de eene of andere onmogelijkheid, die den professor razend zou
+gemaakt hebben.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e2474">[<a href="#xd32e2474">129</a>]</span></p>
+<div class="figure p129width"><img src="images/p129.jpg" alt="Ik nam mijn toevlucht tot het gebed." width="487" height="716"><p class="figureHead">Ik nam mijn toevlucht tot het gebed.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Het was echter duidelijk, dat de lucht onder eene drukking, die tot duizenden dampkringen
+kon stijgen, eindelijk tot den vasten toestand moest overgaan, en aangenomen zelfs
+dat onze lichamen dit <span class="pageNum" id="xd32e2480">[<a href="#xd32e2480">130</a>]</span>konden doorstaan, dan zouden wij toch de onderneming hebben moeten opgeven in spijt
+van alle redeneeringen van de wereld.
+</p>
+<p>Maar ik kwam met dit bewijs niet voor den dag. Mijn oom zou mij weder geantwoord hebben
+met den eeuwigen Saknussemm, een vroeger geval zonder eenige waarde; want al hield
+men de reis van den geleerden IJslander ook voor echt, zoo was er toch nog eene zeer
+eenvoudige zaak tegen in te brengen, namelijk:
+</p>
+<p>In de zestiende eeuw waren de barometer en de luchtdichtheidsmeter nog niet uitgevonden;
+hoe had Saknussemm dan kunnen bepalen, wanneer hij het middelpunt van den aardbol
+had bereikt?
+</p>
+<p>Maar ik hield deze tegenwerping voor mij en wachtte de verdere gebeurtenissen af.
+</p>
+<p>Het overige van den dag werd doorgebracht met rekenen en praten. Ik beaamde altijd
+het gevoelen van professor Lidenbrock en benijdde de volmaakte onverschilligheid van
+Hans, die zonder zoo naar uitwerksels en oorzaken te zoeken, blindelings ging waar
+het noodlot hem heenvoerde.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch26" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4420">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XXVI.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Toenemende stilzwijgendheid.—Verdwaald.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Ik moet bekennen, dat alles tot nu toe goed ging, en het zou mij leelijk gestaan hebben
+om te klagen. Als de „middelevenredige” der bezwaren niet toenam, konden wij ons doel
+niet missen. En welk een roem kon dat ons geven! Ik was reeds zoover, dat ik in vollen
+ernst in den trant van Lidenbrock redeneerde. Vloeide dat voort uit de vreemde middelstof,
+waarin ik leefde? Misschien.
+</p>
+<p>Eenige dagen lang voerden steiler hellingen, eenige zelfs verschrikkelijk loodrecht,
+ons diep in het massieve binnenste der aarde; op enkele dagen kwamen wij anderhalve
+à twee mijl dichter bij het middelpunt. Het waren gevaarlijke nederdalingen, waarbij
+de behendigheid en verbazende koelbloedigheid van Hans ons zeer te pas kwamen. Deze
+ongevoelige IJslander offerde zich met eene onbegrijpelijke onversaagdheid op, en
+door hem overwonnen wij menige moeielijkheid, die wij alleen niet te boven gekomen
+zouden zijn.
+</p>
+<p>Zijne stilzwijgendheid werd van dag tot dag erger. Ik geloof zelfs, dat zij ons ook
+aanstak. De omringende voorwerpen hebben een <span class="pageNum" id="xd32e2494">[<a href="#xd32e2494">131</a>]</span>wezenlijken invloed op de hersenen. Wie zich tusschen vier muren opsluit, verliest
+eindelijk het vermogen om gedachten en woorden te verbinden. Hoe vele cellulair-gevangenen
+zijn, zooal niet krankzinnig dan toch kindsch geworden uit gebrek aan oefening van
+het denkvermogen!
+</p>
+<p>In de twee weken, die op ons laatste gesprek volgden, had er niets plaats der vermelding
+waardig. Ik herinner mij alleen nog, en niet zonder reden, een zeer ernstig voorval.
+Het zou mij moeielijk vallen om er de geringste omstandigheid van te vergeten.
+</p>
+<p>Den 7<sup>den</sup> Augustus hadden onze achtereenvolgende nederdalingen ons op eene diepte van dertig
+uur gaans gebracht; dat wil zeggen, dat er boven ons hoofd dertig uur gaans rotsen,
+oceaan, vasteland en steden lagen. Wij moesten nu twee honderd uur gaans van IJsland
+af zijn.
+</p>
+<p>Dien dag had de tunnel slechts eene geringe helling.
+</p>
+<p>Ik liep vooruit; mijn oom droeg één der beide toestellen van Ruhmkorff, ik den anderen.
+Ik onderzocht de lagen graniet.
+</p>
+<p>Eensklaps bespeurde ik, toen ik mij omkeerde, dat ik alleen was.
+</p>
+<p>„Goed,” dacht ik, „ik heb te hard geloopen, of Hans en mijn oom hebben zich onderweg
+opgehouden. Kom, ik ga ze opzoeken. Gelukkig stijgt de weg merkbaar.”
+</p>
+<p>Ik keerde terug. Ik liep een kwartier uurs door. Ik zag rond, maar bespeurde niemand.
+Ik riep, maar kreeg geen antwoord. Mijne stem verloor zich in de echo’s der holen,
+die zij plotseling opwekte.
+</p>
+<p>Ik begon ongerust te worden. Eene rilling liep mij over de leden.
+</p>
+<p>„Bedaard toch!” zeide ik hardop. „Ik ben zeker, dat ik mijne makkers terug zal vinden.
+Er zijn geen twee wegen. Daar ik vooruit was, moet ik achterwaarts gaan.”
+</p>
+<p>Ik ging nog een half uur ver opwaarts. Ik luisterde of ik ook geroepen werd, en in
+dezen dichten dampkring kon het geluid van verre tot mij komen. Eene buitengewone
+stilte heerschte in de onmetelijke galerij.
+</p>
+<p>Ik bleef staan. Ik kon niet gelooven, dat ik alleen was. Ik wilde wel verdwaald zijn,
+maar niet verloren. Als men verdwaald is, kan men elkaar terug vinden.
+</p>
+<p>„Laat eens zien,” herhaalde ik, „daar er slechts één weg is, dien zij volgen, moet
+ik weder bij hen komen. Het is genoeg, als ik nog hooger op ga. Ten minste als zij,
+mij niet vindende en vergetende dat ik vooruit was, niet op de gedachte gekomen zijn
+om achteruit te gaan. Welnu! zelfs in dit geval zal ik, als ik mij haast, hen terug
+vinden. Dat is duidelijk!”
+</p>
+<p>Ik herhaalde deze laatste woorden als iemand, die niet overtuigd is van hetgeen hij
+zegt. Bovendien duurde het lang voor ik zulke eenvoudige gedachten had kunnen samenvoegen
+en uiten onder den vorm eener redeneering.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e2515">[<a href="#xd32e2515">132</a>]</span>Eene bange twijfeling bekroop mij nu. Was ik wel vooruit? Zeker. Hans volgde mij en
+ging mijn oom voor. Hij had zelfs eenige oogenblikken stil gestaan om zijne bagage
+op zijn schouder vast te binden. Deze omstandigheid schoot mij weder te binnen. Juist
+op dat oogenblik had ik mijn weg vervolgd.
+</p>
+<p>„Bovendien,” dacht ik, „heb ik een zeker middel om niet te verdwalen, een draad om
+mij in dezen doolhof tot gids te strekken en die niet breken kan, mijne getrouwe beek.
+Ik behoef haren loop opwaarts slechts te volgen en dan moet ik noodzakelijk de sporen
+mijner makkers terug vinden.”
+</p>
+<p>Deze gedachte bemoedigde mij weder en ik besloot zonder tijdsverzuim weder op weg
+te gaan.
+</p>
+<p>Hoe dankbaar was ik nu voor de voorzorg mijns ooms, toen hij den jager belette de
+spleet in den granietwand gemaakt te stoppen! Zoo zou dan die weldadige bron, na onderweg
+onzen dorst gelescht te hebben, mij nu geleiden door de kronkelingen der aardschors.
+</p>
+<p>Ik meende, dat eene wassching mij goed zou doen, voor ik verder ging.
+</p>
+<p>Daarom bukte ik mij om mijn voorhoofd te dompelen in het water der Hans-beek.
+</p>
+<p>Men oordeele over mijne ontsteltenis!
+</p>
+<p>Ik raakte het droge en hobbelige graniet aan! De beek stroomde niet meer onder mijne
+voeten!
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch27" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4426">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XXVII.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Levend begraven.—Splitsing der galerij.—Bede tot God.—In de zwarte duisternis.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Ik kan mijne wanhoop niet schetsen; geen woord uit de menschelijke taal kan wedergeven,
+wat ik gevoelde.
+</p>
+<p>Ik was levend begraven met het vooruitzicht van te bezwijken onder de kwellingen van
+honger en dorst.
+</p>
+<p>Werktuiglijk streek ik mijne gloeiende handen over den grond. Hoe uitgedroogd scheen
+die rots mij toe!
+</p>
+<p>Maar hoe had ik dan toch den loop der beek verlaten? Want zij was er in allen gevalle
+niet meer! Ik besefte nu de oorzaak van die zonderlinge stilte, toen ik voor de laatste
+maal luisterde of geen geroep mijner makkers tot mijn oor zou doordringen. Dus had
+ik van het oogenblik af, dat ik mijne eerste schrede op dien dwaalweg zette, het afwezen
+der beek niet opgemerkt. Het is duidelijk, dat zich op dat oogenblik de galerij in
+tweeën splitste; terwijl de Hansbeek, <span class="pageNum" id="xd32e2534">[<a href="#xd32e2534">133</a>]</span>eene andere helling volgende, zich met mijne makkers naar onbekende diepten begaf!
+</p>
+<p>Hoe zou ik terugkeeren? Geene sporen waren zichtbaar. Mijn voet liet geen indruk op
+dat graniet achter. Ik brak mijn hoofd met het zoeken naar de oplossing van dit onoplosbare
+vraagstuk. Mijn toestand kon uitgedrukt worden door het enkele woord: verloren!
+</p>
+<p>Ja! verloren in eene diepte, die mij onmeetbaar toescheen! Die dertig uren aardschors
+drukten met eene verschrikkelijke zwaarte op mijne schouders! Ik gevoelde mij verpletterd.
+</p>
+<p>Ik beproefde mijne denkbeelden weder op aardsche zaken te leiden. Met moeite slaagde
+ik er in. Hamburg, het huis in de Koningstraat, mijn arme Gräuben, de geheele wereld,
+waaronder ik verdwaald was, alles ging in een oogwenk voorbij in mijne verwarde herinneringen.
+Ik zag in eene levendige zinsbegoocheling de voorvallen op de reis, den overtocht,
+IJsland, den heer Fridriksson, den Sneffels terug! Ik zeide tot mijzelven, dat als
+ik in mijn toestand nog slechts eene schaduw van hoop behield, dit een teeken van
+dwaasheid zijn zou en dat het beter was te wanhopen!
+</p>
+<p>Inderdaad, welke menschelijke macht kon mij op de oppervlakte van den aardbol terug
+brengen en die verbazende gewelven scheiden, die zich boven mijn hoofd opeen stapelden?
+Wie kon mij op den rechten weg terug brengen en met mijne reisgezellen vereenigen?
+</p>
+<p>„O, oom!” riep ik op wanhopenden toon.
+</p>
+<p>Het was het eenige woord van verwijt, dat over mijne lippen kwam; want ik besefte,
+wat de ongelukkige man moest lijden, als hij mij op zijne beurt zocht.
+</p>
+<p>Toen ik mij zoo van alle menschelijke hulp verstoken en in de onmogelijkheid zag om
+iets tot mijn redding te beproeven, dacht ik aan hemelschen bijstand. De herinneringen
+mijner kindsheid, die mijner moeder, die ik slechts in mijne prilste jeugd gekend
+had, kwamen in mijn geheugen terug. Ik nam mijn toevlucht tot het gebed, hoe weinig
+recht ik ook had om te verwachten, dat ik gehoord zou worden door God, tot Wien ik
+mij zoo laat wendde, en riep Hem vurig aan.
+</p>
+<p>Dat opzien tot de Voorzienigheid maakte mij een weinig bedaarder en ik kon nu al de
+krachten van mijn verstand op mijn toestand vereenigen.
+</p>
+<p>Ik had voor drie dagen levensmiddelen en mijne flesch was vol. Evenwel kon ik niet
+langer alleen blijven. Maar moest ik stijgen of dalen?
+</p>
+<p>Natuurlijk stijgen! altijd stijgen!
+</p>
+<p>Zoo moest ik op het punt komen, waar ik de bron had verlaten, bij de noodlottige splitsing.
+Was ik eens daar en had ik de beek onder mijne voeten, dan kon ik altijd weder den
+top van den Sneffels bereiken.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e2549">[<a href="#xd32e2549">134</a>]</span>Dat ik daaraan niet vroeger gedacht had! Het bood toch altijd nog eene vrij zekere
+kans op redding aan. Het was dus in de allereerste plaats noodig om den loop der Hans-beek
+terug te vinden.
+</p>
+<p>Ik stond op, en leunende op mijn met ijzer beslagen stok ging ik weder naar het boveneinde
+der galerij. Hare helling was vrij steil. Ik liep vol moed en onbeschroomd voort,
+als iemand die geene keus heeft betreffende den weg, dien hij moet volgen.
+</p>
+<p>Een half uur lang ontmoette ik geene hinderpalen. Ik beproefde den weg te herkennen
+aan den vorm des tunnels, aan de uitstekende punten van sommige rotsen, aan het voorkomen
+der kromten. Maar geen bijzonder teeken trof mijn geest, en ik bespeurde weldra, dat
+deze galerij mij niet op de plaats van splitsing terug kon brengen. Zij was zonder
+uitgang. Ik werd gestuit door een ondoordringbaren muur en viel op den grond.
+</p>
+<p>Ik kan niet beschrijven door welk een schrik, door welk eene wanhoop ik nu werd aangegrepen.
+Ik was als vernietigd. Mijne hoop was verbrijzeld tegen dezen muur van graniet.
+</p>
+<p>Verloren in dezen doolhof, welks kronkelpaden elkander in alle richtingen kruisten,
+was het nutteloos eene onmogelijke vlucht te beproeven! Ik moest den verschrikkelijksten
+dood sterven! En, vreemde zaak! de gedachte rees bij mij op, dat als mijn versteend
+lichaam eens opgedolven werd, het vinden daarvan op eene diepte van dertig uur gaans
+aanleiding zou geven tot ernstige wetenschappelijke vragen!
+</p>
+<p>Ik wilde hardop spreken, maar alleen schorre tonen kwamen over mijne verdroogde lippen.
+Ik hijgde naar adem.
+</p>
+<p>Te midden van dezen angst maakte zich een nieuwe schrik van mijn geest meester. Mijne
+lamp was door den val beschadigd. Het ontbrak mij aan de middelen om haar te herstellen.
+Haar licht verflauwde en zou spoedig uitgaan.
+</p>
+<p>Ik zag, hoe de lichtgevende stroom in de slang van den toestel afnam. Een processie
+van zwevende schaduwen ging langs de verduisterde wanden. Ik durfde mijne oogen niet
+sluiten, uit vreeze van het geringste deeltje van dit wegstervende schijnsel te missen!
+Ieder oogenblik meende ik, dat het geheel zou verdwijnen en dat „de zwarte duisternis”
+mij omhulde.
+</p>
+<p>Eindelijk flikkerde de laatste lichtstraal in de lamp. Ik volgde hem, ik oogde hem
+na, ik vereenigde op hem al de macht mijner oogen, als op de laatste gewaarwording
+van licht, die het hun gegeven zou zijn te ondervinden, en ik bleef gedompeld in de
+allerakeligste duisternis.
+</p>
+<p>Welk een ijselijke kreet ontsnapte mij! Op aarde verliest het licht, zelfs in den
+donkersten nacht, nooit geheel zijne rechten; het is verstrooid, het is fijn; maar
+hoe weinig er ook van moge overblijven, toch wordt het eindelijk nog door het netvlies
+opgevangen! <span class="pageNum" id="xd32e2562">[<a href="#xd32e2562">135</a>]</span>Hier niets. De volstrekte duisternis maakte mij tot een blinde in den volsten zin
+des woords.
+</p>
+<p>Nu werd ik geheel radeloos. Ik stond op, stak de armen vooruit en trachtte rond te
+tasten, hetgeen mij telkens veel pijn veroorzaakte; ik begon te vluchten, liep in
+den blinde rond door dien verwarden doolhof, daalde aanhoudend, liep door de aardschors
+gelijk een bewoner der onderaardsche mijngangen, riep, schreeuwde, huilde, kwetste
+mij spoedig aan de uitstekende rotspunten, viel en stond bebloed weder op, trachtte
+het bloed te drinken, dat mijn gelaat bevochtigde, en wachtte onophoudelijk dat de
+eene of andere onvoorziene muur een hinderpaal zou opleveren, waartegen ik mijn hoofd
+moest verpletteren.
+</p>
+<p>Waarheen voerde mij die zinnelooze loop? Ik zal het nooit te weten komen. Na verloop
+van verscheiden uren viel ik, zonder twijfel door volslagen verlies van krachten,
+als een levenlooze klomp zoo lang ik was op den’ grond en verloor alle bewustheid
+van mijn bestaan!
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch28" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4432">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XXVIII.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Een geraas!—Het geluid van woorden.—Förlorad.—Gemeenschap.—Gesprek op anderhalf uur
+gaans.—Bemoediging.—Bewusteloos neergeploft.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Toen ik weder bijkwam, was mijn gelaat vochtig, maar van tranen. Hoe lang die gevoelloosheid
+geduurd had, kan ik niet zeggen. Ik bezat geen middel meer om den tijd te berekenen.
+Nooit was eene verlatenheid zoo volkomen!
+</p>
+<p>Na mijn val had ik veel bloed verloren. Ik baadde er in! Ach! wat speet het mij, dat
+ik niet dood was „en dat het nog terecht kon komen!” Ik wilde niet meer denken. Ik
+verdreef alle gedachten en door de smart overwonnen, rolde ik mij naar den anderen
+wand.
+</p>
+<p>Reeds voelde ik de bezwijming terug komen, en met haar mijn laatste uur, toen een
+hevig geraas mijn oor trof. Het geleek op het gerommel van den donder, en ik hoorde
+de geluidsgolven langzaam wegsterven in de verwijderde diepten van den afgrond.
+</p>
+<p>Van waar dat geraas? zeker van het eene of andere natuurverschijnsel, dat in den schoot
+der aarde plaats had. De ontploffing eener gassoort of de val van eene zware laag
+van den aardbol.
+</p>
+<p>Ik bleef luisteren. Ik wilde weten, of dit geraas herhaald zou worden. Een kwartier
+uurs verliep. Er heerschte stilte in de galerij. Ik hoorde zelfs het kloppen van mijn
+hart niet meer.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e2576">[<a href="#xd32e2576">136</a>]</span>Eensklaps verbeeldde ik mij, dat mijn oor, hetwelk toevallig tegen den muur lag, onduidelijke,
+onverstaanbare, verwijderde woorden opving. Ik beefde.
+</p>
+<p>„Het is verbeelding!” dacht ik.
+</p>
+<p>Maar neen. Oplettender luisterende, hoorde ik wezenlijk een gemompel van stemmen.
+Maar mijne zwakheid liet niet toe, dat ik begreep, wat er gezegd werd. Toch sprak
+men. Ik was er zeker van.
+</p>
+<p>Ik koesterde een oogenblik de vrees, dat het mijne eigene woorden mochten zijn, die
+de echo herhaalde. Misschien had ik geroepen zonder het te weten? Ik sloot mijne lippen
+stijf op elkander en legde op nieuw mijn oor tegen den wand.
+</p>
+<p>„Ja, zeker, men spreekt! men spreekt!”
+</p>
+<p>Nadat ik eenige voeten verder langs den muur voortgekropen was, hoorde ik duidelijker.
+Het gelukte mij eenige onzekere, zonderlinge, onbegrijpelijke woorden op te vangen.
+Het scheen mij toe, alsof die woorden slechts zachtjes, om zoo te zeggen mompelende
+gesproken werden! Het woord „<span class="spaced">förlorad</span>” werd meermalen herhaald op een toon van smart.
+</p>
+<p>Wat beteekende het? Wie sprak het uit? Ongetwijfeld mijn oom of Hans. Maar als ik
+hen hoorde, konden zij mij ook hooren.
+</p>
+<p>Ik riep dus zoo hard ik kon: „Help! Help!”
+</p>
+<p>Ik luisterde, ik loerde in de duisternis op een antwoord, een schreeuw, een zucht.
+Niets liet zich hooren. Eenige minuten gingen voorbij. Eene geheele wereld van gedachten
+was in mijn geest ontstaan. Ik dacht, dat mijne verzwakte stem niet tot mijne reisgezellen
+kon doordringen.
+</p>
+<p>„Want zij zijn het,” herhaalde ik. „Wie anders dan zij zouden dertig uur gaans onder
+den grond begraven zijn?”
+</p>
+<p>Ik begon weder te luisteren. Met mijn oor langs den wand gaande vond ik een meetkunstig
+punt, waar de stemmen haren hoogsten graad van sterkte schenen te bereiken. Het woord
+„<span class="spaced">förlorad</span>” kwam weder in mijn oor, daarna dat gerommel van den donder, waardoor ik uit mijne
+verdooving was gewekt.
+</p>
+<p>„Neen,” zeide ik, „neen! Die stemmen doen zich niet hooren door de vaste stof heen.
+De wand bestaat uit graniet, hij zou de sterkste losbranding niet doorlaten. Dat geraas
+komt uit deze zelfde galerij! Hier moet een zeer buitengewoon uitwerksel van het geluid
+plaats hebben!”
+</p>
+<p>Ik luisterde weder en ditmaal, ja! ditmaal hoorde ik mijn naam duidelijk door de ruimte
+roepen!
+</p>
+<p>Het was mijn oom, die hem uitsprak! Hij sprak met den gids, en het woord „<span class="spaced">förlorad</span>” was een deensch woord.
+</p>
+<p>Nu begreep ik alles. Om mij te doen verstaan moest ik juist langs dezen muur spreken,
+die mijne stem zou geleiden, gelijk de metaaldraad de electriciteit geleidt.
+</p>
+<p>Maar ik had geen tijd te verliezen. Als mijne makkers zich <span class="pageNum" id="xd32e2608">[<a href="#xd32e2608">137</a>]</span>slechts eenige schreden verwijderden, dan was het verschijnsel van het geluid verdwenen.
+Ik naderde dus den muur en sprak zoo duidelijk mogelijk deze woorden: „Oom Lidenbrock!”
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p137width"><img src="images/p137.jpg" alt="„Axel! Axel! zijt gij het?”" width="485" height="709"><p class="figureHead">„Axel! Axel! zijt gij het?”</p>
+</div><p>
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e2615">[<a href="#xd32e2615">138</a>]</span>Ik luisterde met een levendigen angst. Het geluid heeft geene buitengewone snelheid.
+De dichtheid der luchtlagen vermeerdert zelfs zijne snelheid niet, zij vermeerdert
+slechts zijne kracht. Eenige seconden, die zoo vele eeuwen schenen, verliepen en eindelijk
+bereikten deze woorden mijn oor:
+</p>
+<p>„Axel! Axel!, zijt gij het?”
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>„Ja! ja!” antwoordde ik.
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>„Arm kind! waar zijt gij?”
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>„Verloren, in de zwartste duisternis!”
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>„Maar uwe lamp?”
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>„Is uit.”
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>„En de beek?”
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>„Is verdwenen.”
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>„Axel! arme Axel! vat moed!”
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>„Wacht even, ik ben uitgeput; ik heb geene kracht meer om te antwoorden. Maar spreek
+gij!”
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>„Houd moed,” hernam mijn oom, „spreek niet; luister naar mij. Wij zijn de galerij
+op en af gegaan om u te zoeken. Maar het was onmogelijk om u te vinden. Ach! wat heb
+ik u beweend, mijn kind! In de veronderstelling dat gij den weg der Hans-beek volgdet,
+zijn wij weder onder het lossen van geweerschoten benedenwaarts gegaan. En nu, al
+kunnen onzen stemmen zich vereenigen door een uitwerksel van het geluid, zoo kunnen
+onze handen zich toch nog niet vereenigen! Maar wanhoop niet, Axel! Het is reeds iets
+als men elkaar verstaan kan.”
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>Intusschen had ik nagedacht. Eene zekere, nog onbestemde hoop werd weder levendig
+in mijn hart. In de allereerste plaats stelde ik er belang in om één ding te weten.
+Ik legde dus mijn mond tegen den muur en zeide: „Oom?”
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>„Kind?” werd mij na eenige oogenblikken geantwoord.
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>„Wij moeten eerst weten welke afstand ons scheidt.”
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e2648">[<a href="#xd32e2648">139</a>]</span> „Dat is gemakkelijk.”
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>„Hebt gij uw tijdmeter bij u?”
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>„Ja!”
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>„Welnu, neem hem. Spreek mijn naam uit en geef nauwkeurig acht op de seconde, waarin
+gij spreekt. Ik zal hem herhalen, en gij zult ook het juiste oogenblik waarnemen,
+waarop mijn antwoord tot u komt.”
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>„Goed! en de helft van den tijd, die tusschen mijne vraag en uw antwoord zal verloopen,
+zal den tijd aanwijzen, dien mijne stem noodig heeft om tot u te komen.”
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>„Zoo is het, oom!”
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>„Zijt gij gereed?”
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>„Ja!”
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>„Welnu! geef acht! ik zal uw naam uitspreken.”
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>Ik leg mijn oor tegen den wand, en zoodra het woord „Axel” mij bereikte, antwoordde
+ik onmiddelijk „Axel” en wachtte.
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>„Veertig seconden,” zeide nu mijn oom; „er zijn veertig seconden tusschen de beide
+woorden verloopen; het geluid besteedt dus twintig seconden om den afstand tusschen
+ons te doorloopen. Berekend op duizend en twintig voet per seconde, maakt het twintig
+duizend vier honderd voet uit of één en vijf achtste uur gaans.”
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>„Ruim anderhalf uur gaans!” klaagde ik.
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>„Welnu! daar is overkomen aan, Axel!”
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>„Maar moet ik stijgen of dalen?”
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>„Dalen, en wel om deze reden. Wij zijn in eene uitgestrekte ruimte aangekomen, waarop
+een groot aantal galerijen uitloopen. Die welke gij gevolgd hebt, moet er u stellig
+heenbrengen, want het schijnt, dat al die spieten en scheuren van den bol als stralen
+uitgaan van het onmetelijke hol, waarin wij ons bevinden. Sta dus op en ga weder op
+weg; loop, kruip, als het zijn moet, glijd van de steile hellingen af en gij zult
+onze armen gereed vinden om u <span class="pageNum" id="xd32e2682">[<a href="#xd32e2682">140</a>]</span>aan het einde van den weg op te vangen. Op weg, mijn kind! op weg!”
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>Die woorden bemoedigden mij weder.
+</p>
+<p>„Vaarwel, oom!” riep ik, „ik vertrek. Onze stemmen kunnen de gemeenschap niet langer
+onderhouden, zoodra ik deze plaats heb verlaten. Vaarwel dan!”
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>„Tot weerziens, Axel! tot weerziens!”
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>Dit waren de laatste woorden, die ik hoorde. Dit vreemde gesprek, gevoerd door de
+dichte massa der aarde heen, terwijl de sprekers meer dan een uur gaans van elkander
+verwijderd waren, eindigde met die vertroostende woorden. Ik zond een dankgebed tot
+God op, want Hij had mij door de duisternis heen naar het eenige punt misschien gevoerd,
+waar de stem mijner makkers mij kon bereiken.
+</p>
+<p>Dit zeer verbazende uitwerksel van het geluid kon gemakkelijk verklaard worden door
+natuurkundige wetten; het was een gevolg van de gedaante van den gang en het geleidend
+vermogen der rots; er zijn meer voorbeelden van die voortplanting van geluiden, die
+voor tusschengelegen punten onmerkbaar zijn. Ik herinnerde mij, dat dit verschijnsel
+op vele plaatsen wordt waargenomen, o.a. op de binnenste galerij van den koepel der
+St. Paulskerk te Londen en vooral onder de merkwaardige holen op Sicilië in de onderaardsche
+steengroefkerkers bij Syracuse gelegen, waarvan de zonderlingste van dien aard bekend
+is onder den naam van het oor van Dionysius.
+</p>
+<p>Dit alles herinnerde ik mij en ik zag duidelijk in, dat daar de stem van mijn oom
+tot mij kwam, geen hinderpaal tusschen ons bestond. Den weg van het geluid volgende
+moest ik er stellig ook komen, zoo de krachten mij onderweg niet begaven.
+</p>
+<p>Ik stond dus op. Ik kroop meer dan ik liep. De helling was nog al steil; ik liet mij
+afglijden.
+</p>
+<p>Weldra nam de snelheid mijner nederdaling op eene vrees inboezemende wijze toe en
+dreigde op een val te gaan gelijken. Ik had de kracht niet meer om mij op te houden.
+</p>
+<p>Eensklaps voelde ik geen grond meer. Ik rolde, telkens opspringende, langs de oneffenheden
+van eene loodrechte galerij, een waren put; mijn hoofd sloeg tegen een scherp rotspunt
+en ik geraakte buiten kennis.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch29" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4438">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XXIX.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Ontwaken van Axel.—Was hij krankzinnig?—De grot verlaten.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Toen ik weder bijkwam, lag ik in een half donker op dikke <span class="pageNum" id="xd32e2703">[<a href="#xd32e2703">141</a>]</span>dekens. Mijn oom waakte en zocht op mijn gelaat naar eenig teeken van leven. Bij mijn
+eersten zucht greep hij mijne hand, bij mijn eersten oogopslag slaakte hij een vreugdekreet.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p141width"><img src="images/p141.jpg" alt="Mijn legerstede was opgeslagen in eene heerlijke grot." width="489" height="715"><p class="figureHead">Mijn legerstede was opgeslagen in eene heerlijke grot.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e2710">[<a href="#xd32e2710">142</a>]</span>„Hij leeft! hij leeft!” riep hij.
+</p>
+<p>„Ja!” antwoordde ik met eene zwakke stem.
+</p>
+<p>„Mijn kind!” zeide mijn oom mij aan zijn hart drukkende, „nu zijt gij gered!”
+</p>
+<p>Ik was levendig getroffen door den toon, waarop die woorden werden gesproken en nog
+meer door de zorgen, die er mede gepaard gingen. Maar zulke beproevingen werden ook
+vereischt om den professor zulk eene ontboezeming af te persen.
+</p>
+<p>Op dit oogenblik kwam Hans. Hij zag mijne hand rusten in die van mijn oom; ik durf
+verklaren dat zijne oogen een levendig genoegen uitdrukten.
+</p>
+<p>„<span class="spaced">God dag</span>!” zeide hij,
+</p>
+<p>„Goeden dag, Hans! goeden dag!” mompelde ik. „Zeg mij nu eens, oom! waar wij thans
+zijn?”
+</p>
+<p>„Morgen, Axel! morgen, nu zijt gij nog te zwak; ik heb uw hoofd met compressen omwoeld,
+die gij niet moet verschuiven; slaap dus, mijn jongen! en morgen zult gij alles weten!”
+</p>
+<p>„Maar,” hernam ik, „zeg mij ten minste hoe laat en welke dag het is.”
+</p>
+<p>„’s Avonds elf uur; het is nu Zondag, de 9<sup>de</sup> Augustus, en ik verbied u mij iets meer te vragen voor den 10<sup>den</sup> dezer maand.”
+</p>
+<p>Ik was inderdaad zeer zwak, mijne oogen vielen onwillekeurig toe. Ik had een nacht
+rust noodig; ik viel dus in slaap met de gedachte, dat mijne eenzaamheid vier lange
+dagen had geduurd.
+</p>
+<p>Toen ik den volgenden morgen ontwaakte, keek ik eens rond. Mijne legerstede, uit al
+de reisdekens bestaande, was opgeslagen in eene heerlijke grot, versierd met prachtigen
+dropsteen, en welker bodem met fijn zand was bedekt. Er heerschte een half donker.
+Geene toorts, geene lamp brandde er, en toch drong van buiten een onverklaarbaar schijnsel
+door eene nauwe opening in de grot. Ook hoorde ik een vreemd, onbepaald gemurmel,
+gelijk aan het geluid der golven, die op een vlakken oever breken en soms het fluiten
+van den wind.
+</p>
+<p>Ik vroeg mij zelven of ik wel wakker was, of ik nog droomde, of mijne hersenen, door
+den val geschud, geene zuiver ingebeelde geluiden vernamen. Echter konden mijne oogen
+en ooren zich niet zoo erg vergissen.
+</p>
+<p>„Het is een straal van het daglicht,” dacht ik, <span class="corr" id="xd32e2738" title="Niet in bron">„</span>die door deze rotsspleet dringt! Het is toch het geraas van golven! Het is toch het
+fluiten van den wind! Bedrieg ik mij, of zijn wij op de oppervlakte der aarde teruggekomen?
+Heeft mijn oom dan van zijn tocht afgezien, of zou hij hem gelukkig volbracht hebben!”
+</p>
+<p>Ik legde mij deze onoplosbare vragen voor, toen de professor binnenkwam.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e2742">[<a href="#xd32e2742">143</a>]</span>„Goeden dag, Axel!” sprak hij opgeruimd. „Ik durf wedden, dat gij welvarende zijt!”
+</p>
+<p>„Zeker!” antwoordde ik op de dekens overeind gaande zitten.
+</p>
+<p>„Dat kan niet anders, want ge hebt rustig geslapen. Hans en ik hebben beurtelings
+bij u gewaakt en wij hebben uwe genezing snelle vorderingen zien maken.”
+</p>
+<p>„Ik gevoel mij inderdaad weder opgevroolijkt, en om het te bewijzen zal ik eer doen
+aan het ontbijt, dat gij mij wel zult willen voortzetten!”
+</p>
+<p>„Gij zult eten, mijn jongen! de koorts heeft u verlaten. Hans heeft uwe wonden ingesmeerd
+met ik weet niet welke zalf, waarvan de IJslanders het geheim bezitten en zij zijn
+uitmuntend geheeld. Een ferme vent, onze jager!”
+</p>
+<p>Zoo sprekende bereidde mijn oom eenige spijzen, die ik gretig verslond in weerwil
+van zijne waarschuwingen. Intusschen overstelpte ik hem met vragen, die hij zich haastte
+te beantwoorden.
+</p>
+<p>Ik vernam nu, dat mijn gelukkig afgeloopen val mij juist aan het uiteinde eener bijna
+loodrechte galerij had gebracht; daar een vloed van steenen, waarvan de kleinste voldoende
+zou geweest zijn om mij te verpletteren, met mij mede was gekomen, moest men daaruit
+afleiden, dat een gedeelte der vaste massa met mij was afgegleden. Dit verschrikkelijk
+voertuig bracht mij dus in de armen mijns ooms, waar ik bloedend en bewusteloos nederviel.
+</p>
+<p>„Waarlijk,” zeide hij mij, „het is te verwonderen dat gij niet duizendmaal den dood
+hebt gevonden. Maar, laten wij elkander in Gods naam niet meer verlaten; want wij
+zouden gevaar loopen elkaar niet meer terug te zien!”
+</p>
+<p>„Laten wij elkander niet meer verlaten!” De reis was dan nog niet ten einde? Ik zette
+van verbazing groote oogen op, hetgeen onmiddellijk tot deze vraag aanleiding gaf:
+</p>
+<p>„<span class="corr" id="xd32e2755" title="Bron: Weet">Wat</span> scheelt u toch, Axel?”
+</p>
+<p>„Ik moet u iets vragen. Gij zegt, dat ik gezond en wel ben?”
+</p>
+<p>„Zonder twijfel.”
+</p>
+<p>„Dat mijn lichaam ongedeerd is?”
+</p>
+<p>„Zeker.”
+</p>
+<p>„En mijn hoofd?”
+</p>
+<p>„Uw hoofd staat op eenige kneuzingen na, ongeschonden op zijne plaats op uwe schouders.”
+</p>
+<p>„Welnu! ik vrees, dat mijne hersenen in de war zijn.”
+</p>
+<p>„In de war?”
+</p>
+<p>„Ja. Zijn wij niet op de oppervlakte van den aardbol terug?”
+</p>
+<p>„Zeker niet!”
+</p>
+<p>„Dan moet ik gek zijn; want ik bemerk het daglicht, ik hoor het geraas van den wind,
+die blaast en van de zee, die op het strand breekt!”
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e2771">[<a href="#xd32e2771">144</a>]</span>„Zoo! is het anders niet?”
+</p>
+<p>„Zult gij het mij ophelderen?”
+</p>
+<p>„Ik zal u niets ophelderen, want het is onverklaarbaar; maar gij zult zien en begrijpen,
+dat de geologische wetenschap haar laatste woord nog niet heeft gesproken!”
+</p>
+<p>„Laten wij dan heen gaan!” riep ik driftig opstaande.
+</p>
+<p>„Neen, Axel! neen! de open lucht zou u kwaad kunnen doen.”
+</p>
+<p>„De open lucht?”
+</p>
+<p>„Ja! het waait vrij hard. Ik wil niet, dat gij u zoo blootstelt.”
+</p>
+<p>„Maar ik verzeker u, dat ik heel wel ben.”
+</p>
+<p>„Een beetje geduld, mijn jongen! Als gij weder instort, zou ons dat in groote ongelegenheid
+brengen, en wij moeten geen tijd verliezen, want de overtocht kan lang duren.”
+</p>
+<p>„De overtocht?”
+</p>
+<p>„Ja! rust vandaag nog wat uit, dan zullen wij ons morgen inschepen.”
+</p>
+<p>„Ons inschepen!”
+</p>
+<p>Dat laatste woord deed mij van vreugde opspringen.
+</p>
+<p>Hoe! ons inschepen! Hadden wij dan een stroom, een meer, eene zee ter onzer beschikking?
+Lag er een schip voor anker in de eene of andere inwendige haven?
+</p>
+<p>Mijne nieuwsgierigheid werd ten hoogste geprikkeld. Te vergeefs poogde mijn oom mij
+tegen te houden. Toen hij zag, dat het ongeduld mij meer kwaad zou doen dan de bevrediging
+mijner wenschen, gaf hij toe.
+</p>
+<p>Ik kleedde mij spoedig aan; uit overdrevene voorzichtigheid draaide ik mij in eene
+der dekens, en verliet de grot.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch30" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4444">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XXX.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">De zee.—Onderaardsch licht.—Onmetelijk hol.—Versterkende zeewind.—Woud van paddestoelen.—Fossiele
+beenderen.—Vrees voor voorwereldlijke monsters.—Gerustheid van den professor.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Eerst zag ik niets; mijne aan het licht ontwende oogen sloten zich terstond. Toen
+ik ze weder kon openen, stond ik meer ontsteld dan verbaasd.
+</p>
+<p>„De zee!” riep ik.
+</p>
+<p>„Ja!” antwoorde mijn oom, „de Lidenbrock-zee; en ik vlei mij, dat geen zeevaarder
+mij de eer zal betwisten van haar ontdekt te hebben, noch het recht om haar naar mij
+te noemen!”
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p145width"><img src="images/p145.jpg" alt="„De zee!”" width="485" height="711"><p class="figureHead">„De zee!”</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Eene verbazende watervlakte, het begin van een meer of een <span class="pageNum" id="xd32e2803">[<a href="#xd32e2803">145</a>]</span>oceaan strekte zich verder uit dan het gezicht reikte. De zeer bochtige oever vertoonde
+bij de laatste golvingen van het water een fijn, goudgeel zand, bezaaid met die kleine
+schelpen, waarin <span class="pageNum" id="xd32e2805">[<a href="#xd32e2805">146</a>]</span>de eerste wezens der schepping leefden. De golven braken er op met dat heldere geraas,
+dat eigen is aan de van rondom ingesloten, groote binnenzeeën, het lichte schuim vloog
+op door den ademtocht van een matigen wind en eenig zeestof kwam in mijn gezicht.
+Op dit zacht glooiende strand, omtrent honderd vadem van den golfrand, eindigden de
+voorbergen van verbazende rotsen, die, al breeder en breeder wordende, tot eene onmetelijke
+hoogte oprezen. Sommige verscheurden den oever met haar scherpen kam en vormden kapen
+en voorgebergten, waaraan de tand der branding had geknaagd. Verder volgde het oog
+hunne massa’s, die zuiver uitkwamen op den benevelden achtergrond aan den gezichteinder.
+</p>
+<p>Het was een ware oceaan met de grillige omtrekken der aardsche oevers, maar verlaten
+en van een verschrikkelijk woest voorkomen.
+</p>
+<p>Dat mijne blikken ver over deze zee konden rondgaan kwam daardoor, dat een „bijzonder”
+licht haar overal bescheen. Het was niet het zonlicht met zijne schitterende straalbundels
+en de prachtige verspreiding zijner stralen, noch het bleeke en weifelende licht van
+de koningin der nachten, dat slechts eene weerkaatsing zonder warmte is. Neen. De
+sterkte van dit licht, zijne sidderende verspreiding, zijne heldere en zuivere witheid,
+zijn geringe warmtegraad, zijn glans, welke dien van de maan verre overtrof, wezen
+duidelijk op een zuiver electrischen oorsprong. Het was, gelijk het noorderlicht,
+een aanhoudend, zoo te zeggen, kosmisch natuurverschijnsel, dat deze grot vulde, die
+een oceaan kon bevatten.
+</p>
+<p>Het gewelf boven mij, de hemel, als men wil, scheen te bestaan uit groote wolken,
+beweeglijke en veranderlijke dampen, die ten gevolge der verdichting van tijd tot
+tijd in plasregens moesten overgaan. Ik zou gedacht hebben, dat er onder zulk eene
+zware dampkringsdrukking geene verdamping van het water plaats kon hebben, en toch
+dreven er door eene natuurlijke, mij onbekende oorzaak, groote wolken in de lucht.
+Maar nu „was het mooi weer.” De electrische plekken brachten verbazende spelingen
+van het licht op de hoog drijvende wolken teweeg; donkere schaduwen teekenden zich
+af op hare onderste bochten, en dikwijls schoot tusschen twee lagen door een straal
+met eene aanmerkelijke kracht op ons neder. Maar toch was het de zon niet, want het
+ontbrak dit licht aan warmte. Het maakte een treurigen en hoogst zwaarmoedigen indruk.
+In plaats van een schitterend uitspansel met sterren, schemerde door die wolken een
+gewelf van graniet, die met zijne volle zwaarte op mij drukte, en die ruimte, hoe
+verbazend groot ook, zou niet toereikende geweest zijn voor den omloop der allerkleinste
+planeet.
+</p>
+<p>Ik herinnerde mij nu de theorie van een engelsch kapitein, die de aarde gelijk stelde
+met een grooten hollen bol, in welks binnenste de lucht ten gevolge van de drukking
+lichtgevend was, terwijl <span class="pageNum" id="xd32e2812">[<a href="#xd32e2812">147</a>]</span>twee sterren, Pluto en Proserpina, er hare geheimzinnige banen bewandelen. Zou hij
+de waarheid gesproken hebben?
+</p>
+<p>Wij waren inderdaad gevangen in eene verbazende holte. Over hare breedte kon men niet
+oordeelen, daar haar oever zich, zoo ver het gezicht reikte, uitstrekte, evenmin als
+over hare lengte, want de blik werd weldra gestuit door een eenigszins onbepaalden
+gezichteinder. Wat hare hoogte betreft, deze moest verscheiden uren gaans bedragen.
+Waar steunde dat gewelf op zijne granieten beeren? Het oog kon het niet waarnemen;
+maar er dreef menige wolk in den dampkring, wier hoogte op twee duizend vadem kon
+geschat worden, eene hoogte, welke die der aardsche dampen verre overtrof en zonder
+twijfel aan de aanzienlijke dichtheid der lucht moest worden toegeschreven.
+</p>
+<p>Het woord „hol” drukt stellig mijne gedachte niet voldoende uit om deze onmetelijke
+ruimte te schilderen. Maar de woorden der menschelijke taal schieten te kort voor
+wie zich in de afgronden van den aardbol waagt.
+</p>
+<p>Ik wist ook niet uit welk geologisch feit ik het bestaan van zulk eene holte moest
+verklaren. Had de afkoeling van den aardbol haar kunnen doen ontstaan? Ik kende wel
+uit de verhalen der reizigers sommige beroemde grotten, maar geene enkele had zulke
+afmetingen.
+</p>
+<p>Al had de grot van Guachara en Columbia, door Von Humboldt bezocht, het geheim harer
+diepte niet verraden aan den geleerde, die haar over eene ruimte van twee duizend
+vijf honderd voet onderzocht, zoo strekte zij zich toch waarschijnlijk niet veel verder
+uit. Het onmetelijke Mammouth-hol in Kentucky vertoonde wel reusachtige afmetingen,
+daar zijn gewelf zich vijf honderd voet boven een onpeilbaar meer verhief en reizigers
+er tien uur gaans in doordrongen zonder het einde te bereiken. Maar wat beteekenden
+die holen in vergelijking van dat, hetwelk ik nu bewonderde, met zijn hemel van dampen,
+zijne electrische uitstralingen en de uitgestrekte zee binnen in hetzelve? Mijne verbeelding
+gevoelde hare onmacht tegenover die onmetelijkheid.
+</p>
+<p>Zwijgende beschouwde ik al die wonderen. Het ontbrak mij aan woorden om mijne gewaarwordingen
+uit te drukken. Ik meende op de eene of andere verre planeet, Uranus of Neptunus,
+getuige te zijn van verschijnselen, waarvan mijne „aardsche” natuur geen begrip had.
+Voor nieuwe gewaarwordingen waren nieuwe woorden noodig en mijne verbeeldingskracht
+deed ze mij niet aan de hand. Ik beschouwde, dacht, bewonderde met eene verbazing
+vermengd met eenigen schrik.
+</p>
+<p>Het onverwachte van dit schouwspel had den blos der gezondheid op mijn gelaat teruggebracht;
+ik was op weg om mij met de verwondering te behandelen en mijne genezing te bewerken
+door middel van deze nieuwe geneeskundige praktijk; bovendien verfrischte mij <span class="pageNum" id="xd32e2822">[<a href="#xd32e2822">148</a>]</span>de kracht eener zeer verdichte lucht, die meer zuurstof aan mijne longen toevoerde.
+</p>
+<p>Men kan licht begrijpen dat het, na eene zeven en veertig daagsche opsluiting in eene
+nauwe galerij, een onwaardeerbaar genot was dezen zeewind met vochtige, zoutachtige
+uitwasemingen beladen, in te ademen.
+</p>
+<p>Ook behoefde ik er geen berouw over te hebben, dat ik mijne duistere grot had verlaten.
+Mijn oom, die reeds aan deze wonderen gewoon was, verwonderde zich niet meer.
+</p>
+<p>„Hebt gij kracht genoeg om een weinig rond te wandelen?” vroeg hij mij.
+</p>
+<p>„Ja zeker!” antwoordde ik, „niets zal mij aangenamer zijn.”
+</p>
+<p>„Welnu! neem mijn arm, Axel! en laten wij de bochten van den oever volgen.”
+</p>
+<p>Ik nam dit aanbod gretig aan, en wij begonnen onze wandeling langs de kust van dezen
+nieuwen oceaan.
+</p>
+<p>Ter linkerzijde vormden steile en ongelijke, op elkander gestapelde rotsen eene reusachtige
+opeenhooping, die eene verbazende uitwerking maakte. Van hare zijden stortten zich
+watervallen af, die zich tot heldere en geraasmakende waterbekkens vereenigden; eenige
+lichte dampen wezen, van rots tot rots zwevende, de plaats der warme bronnen aan,
+en beekjes stroomden zachtjens naar den algemeenen vergaderbak, terwijl zij in de
+hellingen gelegenheid zochten om lieflijker te murmelen.
+</p>
+<p>Onder die beken herkende ik onze getrouwe reisgezellin, de Hans-beek, die zich rustig
+in zee stortte, alsof zij nooit iets ander gedaan had sedert de schepping der wereld.
+</p>
+<p>„Haar zullen wij voortaan missen!” zeide ik zuchtende.
+</p>
+<p>„Ba!” antwoordde de professor, „haar of eene andere, wat maakt dat uit?”
+</p>
+<p>Ik vond dat antwoord min of meer ondankbaar.
+</p>
+<p>Maar op dit oogenblik trok een onverwacht schouwspel mijne aandacht. Vijf honderd
+schreden verder, bij het omslaan van een hoog voorgebergte, vertoonde zich een hoog,
+lommerrijk en dicht woud aan onze oogen. Het bestond uit tamelijk groote boomen, die
+op regelmatige zonneschermen geleken, met zuivere en meetkunstige omtrekken; de luchtstroomen
+schenen geen vat te hebben, op hun gebladerte en ondanks den wind bleven zij onbeweeglijk,
+als waren het versteende cederboomen.
+</p>
+<p>Ik versnelde mijne schreden. Ik kon geen naam geven aan deze zonderlinge houtsoort.
+Maakten zij geen deel uit van de tot nu toe bekende twee honderd duizend soorten van
+planten en moest men, haar eene bijzondere plaats aanwijzen in de plantenwereld der
+aan hat water groeiende gewassen? Neen. Toen wij onder haar lommer kwamen, bleef er
+van mijne verbazing slechts bewondering over.
+</p>
+<p>Inderdaad bevond ik mij tegenover aardsche voortbrengselen, <span class="pageNum" id="xd32e2840">[<a href="#xd32e2840">149</a>]</span>maar op eene reusachtige leest geschoeid. Mijn oom noemde ze oogenblikkelijk bij hun
+naam.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p149width"><img src="images/p149.jpg" alt="„Het is een woud van paddestoelen.”" width="493" height="719"><p class="figureHead">„Het is een woud van paddestoelen.”</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>„Het is een woud van paddestoelen,” zeide hij.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e2849">[<a href="#xd32e2849">150</a>]</span>En hij bedroog zich niet. Men oordeele over de ontwikkeling dezer planten, die zich
+zoo gaarne op warme en vochtige plaatsen ophouden. Ik wist, dat de „lycoperdon giganteum,”
+volgens Bulliard, een omtrek van acht tot negen voet bereikt; maar dit waren witte,
+dertig à veertig voet hooge paddestoelen met een hoed van dezelfde middellijn. Zij
+stonden er bij duizenden; het licht kon niet door hun dicht lommer heendringen en
+een volslagen duisternis, heerschte onder deze koepels, die even dicht naast elkander
+stonden als de ronde daken eener afrikaansche stad.
+</p>
+<p>Toch wilde ik nog dieper doordringen. Eene doodelijke koude viel neder van die vleezige
+gewelven. Een half uur doolden wij rond in die vochtige duisternis en met een ongeveinsd
+gevoel van welbehagen begroette ik weder de oevers der zee.
+</p>
+<p>Maar de plantengroei dezer onderaardsche streek bepaalde zich niet louter tot die
+paddestoelen. Verder verhieven zich groepsgewijze een groot aantal andere boomen met
+ontkleurde bladeren. Zij waren gemakkelijk te herkennen; het waren de nederige struiken
+der aarde met wonderbare afmetingen, honderd voet hooge wolfsklauwen, reusachtige
+zegelboomen, boomvormige varens, zoo groot als de dennen der hooge breedten, lepidodendrons
+met cylindervormige verdeelde stammen, in lange bladen uitloopende en bezet met harde
+stekels als monsterachtige cactussen.
+</p>
+<p>„Verbazend,” riep mijn oom. „Ziedaar de geheele plantenwereld uit het tweede tijdperk
+der aarde, het overgangstijdperk. Ziedaar die nederige planten uit onze tuinen, die
+boomen werden in de eerste eeuwen van den aardbol! Beschouw ze, Axel! bewonder ze!
+Nooit is een plantenkenner op zulk een feest geweest!”
+</p>
+<p>„Gij hebt gelijk, oom! De voorzienigheid schijnt in deze onmetelijke broeikas die
+voorwereldlijke planten te hebben willen bewaren, die de scherpzinnigheid der geleerden
+zoo gelukkig weder heeft samengesteld.”
+</p>
+<p>„Gij zegt terecht, dat het eene broeikas is, mijn jongen! maar gij zoudt u nog juister
+uitdrukken, als gij er bijvoegdet, dat het misschien eene diergaarde is.”
+</p>
+<p>„Eene diergaarde!”
+</p>
+<p>„Ja, zonder twijfel. Bezie het stof maar, dat wij vertreden; die op den grond verspreide
+beenderen.”
+</p>
+<p>„Beenderen!” riep ik. „Ja! beenderen van voorwereldlijke dieren!”
+</p>
+<p>Ik viel aan op die eeuwenoude overblijfselen, bestaande uit eene onvergankelijke delfstoffelijke
+zelfstandigheid<a class="noteRef" id="xd32e2861src" href="#xd32e2861">1</a>. Ik gaf zonder aarzelen een naam aan die reusachtige beenderen, die op uitgedroogde
+boomstammen geleken.
+</p>
+<p>„Dat is de onderkaak van den Mastodont,” zeide ik; „dat zijn de maaltanden van het
+Dinotherium, ziedaar een dijbeen, dat alleen <span class="pageNum" id="xd32e2866">[<a href="#xd32e2866">151</a>]</span>aan het grootste dezer dieren, het Megatherium, kan toebehoord hebben. Ja, wel is
+het eene diergaarde, want die beenderen zijn hier zeker niet gebracht door een zondvloed;
+de dieren, waaraan zij behooren, hebben geleefd aan de oevers dezer onderaardsche
+zee, in de schaduw dezer boomachtige planten. Zie, daar bespeur ik geheele geraamten.
+En toch.…”
+</p>
+<p>„En toch?” zeide mijn oom.
+</p>
+<p>„Begrijp ik de aanwezigheid van zulke viervoetige dieren niet in dit hol van graniet.”
+</p>
+<p>„Waarom niet?”
+</p>
+<p>„Omdat het dierlijke leven op aarde eerst bestaan heeft in de secundaire tijdperken,
+toen de aangespoelde grond gevormd is door het alluvium en de witgloeiende rotssteenen
+van het eerste tijdperk heeft vervangen.”
+</p>
+<p>„Hoe! op zulk eene diepte onder de oppervlakte der aarde?”
+</p>
+<p>„Zonder twijfel, en deze daadzaak kan geologisch verklaard worden. In een zeker tijdperk
+bestond de aarde uit eene veerkrachtige schors, aan afwisselende op- en nedergaande
+bewegingen onderworpen, tengevolge van de wetten der aantrekkingskracht. Het is waarschijnlijk,
+dat er verzakkingen in den bodem zijn gekomen, en dat een gedeelte der aangespoelde
+gronden weggezonken is in de plotseling geopende afgronden.”
+</p>
+<p>„Dat moet zoo zijn. Maar als er voorwereldlijke dieren geleefd hebben in deze onderaardsche
+streken, wie verzekert ons dan, dat er nog niet het eene of andere van die monsters
+rondzwerft in deze sombere wouden of achter die steile rotsen?”
+</p>
+<p>Bij deze gedachte onderzocht ik, niet zonder angst, de verschillende punten van den
+gezichteinder; maar geen levend wezen vertoonde zich op die eenzame oevers.
+</p>
+<p>Ik was een weinig vermoeid; ik ging zitten op het uiteinde van een voorgebergte, aan
+welks voet de golven met veel geraas braken. Van daar omvatte mijn blik de geheele
+baai, die door een inham van de kust werd gevormd. Achterin werd eene kleine haven
+door pyramidale rotsen ingesloten. Haar kalm water was tegen den wind beschut. Een
+brik en twee of drie schoeners hadden er gemakkelijk in kunnen omkeeren. Ik rekende
+er bijna op het eene of andere vaartuig met volle zeilen te zien uitloopen en met
+den zuidenwind het ruime sop kiezen.
+</p>
+<p>Maar die begoocheling verdween weldra. Stellig waren wij de eenige levende schepselen
+in deze onderaardsche wereld. Als de wind soms ging liggen, daalde eene stilte, nog
+veel dieper dan die der woestijn, op de dorre rotsen, en drukte op de oppervlakte
+van den oceaan. Dan trachtte ik door de verre nevelen heen te boren en die gordijn
+te verscheuren, die voor den geheimzinnigen achtergrond van den gezichteinder hing.
+Wat al vragen verdrongen zich op mijne <span class="pageNum" id="xd32e2880">[<a href="#xd32e2880">152</a>]</span>lippen! Waar eindigde die zee? Waar voerde zij heen? Zouden wij immer hare tegenoverliggende
+oevers bereiken?
+</p>
+<p>Mijn oom twijfelde er volstrekt niet aan. Ik wenschte en vreesde het te gelijk.
+</p>
+<p>Na een uur doorgebracht te hebben met de beschouwing van dit wonderlijke tooneel,
+gingen wij weder langs het strand naar de grot, en met het hoofd vol van de zonderlingste
+denkbeelden viel ik in een gerusten slaap.
+</p>
+</div>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<div class="footnote-body">
+<div class="fndiv" id="xd32e2861">
+<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd32e2861src">1</a></span> Phosphorzure kalk.&nbsp;<a class="fnarrow" href="#xd32e2861src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p>
+</div>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div id="ch31" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4450">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XXXI.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Door een zeebad versterkt!—Vloed, ebbe en magnetische helling.—Scheepstimmerhout.—Het
+vlot.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Toen ik den volgenden morgen ontwaakte was ik geheel genezen. Ik meende, dat een bad
+zeer heilzaam voor mij zou zijn, en dompelde mij daarom eenige minuten lang in het
+water dezer Middellandsche zee. Dien naam verdiende zij zeker meer dan eenige andere.
+</p>
+<p>Ik kwam met goeden eetlust aan het ontbijt. Hans verstond zeer goed de kunst om onze
+kleine spijskaart gereed te maken; hij had water en vuur ter zijner beschikking, zoodat
+hij eenige afwisseling kon brengen in onzen gewonen kost. Bij het nagerecht schonk
+hij ons eenige kopjes koffie in, en nooit proefde ik met meer smaak dien heerlijken
+drank.
+</p>
+<p>„Nu,” zeide mijn oom, „is het de tijd van den vloed, en wij moeten de gelegenheid
+niet verzuimen om dit verschijnsel waar te nemen.”
+</p>
+<p>„Hoe, de vloed!” riep ik.
+</p>
+<p>„Zonder twijfel.”
+</p>
+<p>„Doet de invloed van maan en zon zich dan zelfs hier gevoelen?”
+</p>
+<p>„Waarom niet? Zijn de lichamen niet in hun geheel aan de algemeene aantrekking onderworpen?
+Derhalve kan deze watermassa zich niet aan de algemeene wet onttrekken. Ook zult gij
+zien, dat zij zich in weerwil van de luchtdrukking op hare oppervlakte even goed verheft
+als de Atlantische Oceaan zelf.”
+</p>
+<p>Op dit oogenblik betraden wij het zand van den oever en de golven kwamen langzamerhand
+verder het strand op.
+</p>
+<p>„Dat is toch het begin van den vloed,” riep ik.
+</p>
+<p>„Ja, Axel! en aan de strepen van het schuim kunt gij zien, dat de zee omtrent tien
+voet stijgt.”
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e2901">[<a href="#xd32e2901">153</a>]</span></p>
+<div class="figure p153width"><img src="images/p153.jpg" alt="Ik dompelde mij in het water dezer Middellandsche zee." width="487" height="717"><p class="figureHead">Ik dompelde mij in het water dezer Middellandsche zee.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>„Het is vreemd!”
+</p>
+<p>„Neen, het is natuurlijk.”
+</p>
+<p>„Gij moogt zeggen wat gij wilt: dit alles schijnt mij buitengewoon <span class="pageNum" id="xd32e2909">[<a href="#xd32e2909">154</a>]</span>toe en nauwelijks kan ik mijne oogen gelooven. Wie zou ooit binnen de schors der aarde
+een echten oceaan met zijne ebbe en zijn vloed, zijne winden en stormen verwacht hebben!”
+</p>
+<p>„Waarom niet? Is er eene natuurkundige reden tegen?”
+</p>
+<p>„Ik zie er geene, zoodra ik het stelsel der inwendige warmte moet opgeven.”
+</p>
+<p>„Tot nu toe wordt de theorie van Davy dus bevestigd?”
+</p>
+<p>„Zeker, en dan is er ook niets te zeggen tegen het bestaan van zeeën of landen binnen
+den aardbol.”
+</p>
+<p>„Zonder twijfel, maar onbewoond.”
+</p>
+<p>„Waarom? zouden deze wateren geene onbekende vischsoorten kunnen herbergen?”
+</p>
+<p>„In allen gevalle hebben wij er tot nu toe geene aangetroffen.”
+</p>
+<p>„Welnu, wij kunnen hengels maken en zien, of de hoek hier beneden even gelukkig zal
+zijn als in de ondermaansche zeeën.
+</p>
+<p>„Wij kunnen het beproeven, Axel! want wij moeten al de geheimen dezer nieuwe gewesten
+uitvorschen.”
+</p>
+<p>„Maar waar zijn wij, oom? want ik heb u deze vraag nog niet gedaan, waarop uwe werktuigen
+u het antwoord moeten geven.”
+</p>
+<p>„In een waterpasse richting driehonderd vijftig uur gaans van IJsland.”
+</p>
+<p>„Zoo ver?”
+</p>
+<p>„Ik ben zeker, dat ik mij geen vijf honderd vadem bedrieg.”
+</p>
+<p>„En wijst het kompas nog altijd zuidoost?”
+</p>
+<p>„Ja! met eene westelijke afwijking van negentien graad en twee en veertig minuten,
+juist als op aarde. Met zijne helling heeft iets bijzonders plaats, dat ik met de
+uiterste zorg heb waargenomen.”
+</p>
+<p>„En dat is?”
+</p>
+<p>„Dat de naald, in plaats van naar de pool te hellen, zooals zij op het noordelijk
+halfrond doet, integendeel rijst.”
+</p>
+<p>„Daaruit moeten wij dus opmaken, dat het punt van magnetische aantrekking ligt tusschen
+de oppervlakte van den aardbol en de plaats waar wij ons thans bevinden?”
+</p>
+<p>„Juist! en het is waarschijnlijk, dat, als wij onder de poolstreken kwamen, waar James
+Ross de magnetische pool ontdekt heeft, wij zien zouden, dat de naald loodrecht gaat
+staan. Derhalve ligt dat geheimzinnige middelpunt van aantrekking niet zeer diep.”
+</p>
+<p>„Dat is inderdaad een feit, dat de wetenschap niet vermoed heeft.”
+</p>
+<p>„De wetenschap, mijn jongen! is samengesteld uit dwalingen, maar uit zulke, die het
+goed is te begaan, want zij voeren langzamerhand tot de waarheid.”
+</p>
+<p>„En op welke diepte zijn wij?”
+</p>
+<p>„Op eene diepte van vijf en dertig uur gaans.”
+</p>
+<p>„Dan is,” zeide ik de kaart naziende, „het Schotsche Hoogland boven ons, en daar verheft
+het Grampian-gebergte zijne met sneeuw bedekte kruin tot eene aanzienlijke hoogte.”
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e2938">[<a href="#xd32e2938">155</a>]</span>„Ja!” antwoordde de professor lachende, „de vracht is wel wat zwaar, maar het gewelf
+is stevig; de groote bouwmeester van het heelal heeft het van goede bouwstoffen gemaakt,
+en nooit zou de mensch er zulk eene draagkracht aan hebben kunnen geven! Wat zijn
+de bogen der bruggen en de spitsbogen der hoofdkerken vergeleken met dit schip van
+een straal van drie uur gaans, waaronder een oceaan en stormen zich op hun gemak kunnen
+ontwikkelen?”
+</p>
+<p>„O! ik vrees niet, dat de hemel zal instorten. Oom, wat zijn nu uwe plannen? Denkt
+gij er niet aan om naar de oppervlakte van den aardbol terug te keeren?”
+</p>
+<p>„Terugkeeren! Nu nog mooier! Onze reis voortzetten, ja! daar tot nu toe alles zoo
+goed gaat.”
+</p>
+<p>„Maar ik zie niet in, hoe wij door deze vloeibare massa heen moeten komen.”
+</p>
+<p>„Ik ben niet van plan om er mij met het hoofd naar beneden in te storten. Maar als
+de oceanen eigenlijk gezegd slechts meren zijn, daar het land hen omringt, dan is
+het zeker dat deze binnenzee ingesloten is door het vaste graniet.”
+</p>
+<p>„Dat is niet twijfelachtig.”
+</p>
+<p>„Welnu! op den tegenoverliggenden oever ben ik zeker nieuwe uitwegen te zullen vinden.”
+</p>
+<p>„Hoe lang veronderstelt gij dan, dat deze oceaan is?”
+</p>
+<p>„Dertig of veertig uur gaans.”
+</p>
+<p>„Zoo!” antwoordde ik, maar dacht toch dat die schatting wel onnauwkeurig zou zijn.
+</p>
+<p>„Wij hebben dus geen tijd te verliezen, en morgen reeds steken wij in zee.”
+</p>
+<p>Onwillekeurig zochten mijne oogen het schip, dat ons moest overbrengen.
+</p>
+<p>„Wij zullen ons dus inschepen,” zeide ik. „Goed! En met welk schip zullen wij den
+overtocht doen?”
+</p>
+<p>„Niet met een schip, mijn jongen! maar met een goed en stevig vlot.”
+</p>
+<p>„Een vlot!” riep ik; „een vlot is even onmogelijk te vervaardigen als een schip, en
+ik zie niet.…”
+</p>
+<p>„Gij ziet niet, Axel! maar als gij luisterdet, zoudt gij kunnen hooren!”
+</p>
+<p>„Hooren?”
+</p>
+<p>„Ja! eenige hamerslagen, die u zouden zeggen, dat Hans reeds aan het werk is.”
+</p>
+<p>„Vervaardigt hij een vlot?”
+</p>
+<p>„Ja!”
+</p>
+<p>„Heeft hij dan reeds boomen onder zijne bijl doen vallen?”
+</p>
+<p>„O! de boomen waren reeds geveld. Kom mede en gij zult hem aan het werk zien.”
+</p>
+<p>Na eene wandeling van een kwartier uurs zag ik Hans werken aan de andere zijde van
+het voorgebergte, dat de kleine natuurlijke <span class="pageNum" id="xd32e2965">[<a href="#xd32e2965">156</a>]</span>haven vormde; nog eenige stappen en ik was bij hem. Tot mijne groote verbazing lag
+een half voltooid vlot op het zand; het bestond uit balken van eene bijzondere houtsoort,
+en een groot aantal zware planken. Kromhouten en allerlei spanten bedekten letterlijk
+den bodem. Er lag daar genoeg om eene geheele vloot te timmeren.
+</p>
+<p>„Oom!” riep ik, „wat is dat voor hout?”
+</p>
+<p>„Het is pijnboomhout, dennenhout, beukenhout, al de soorten van noordsche kegeldragers,
+die versteend zijn door de werking van het zeewater.”
+</p>
+<p>„Is het mogelijk!”
+</p>
+<p>„Dat noemt men „<span class="spaced">Surtarbrandur</span>” of versteend hout.”
+</p>
+<p>„Maar als fossiel hout moet het zoo hard zijn als steen, en kan het dan drijven?”
+</p>
+<p>Soms niet; dat hout wordt wel eens echte koolblende; weder ander hout, zooals dit,
+heeft nog slechts een begin van versteening ondergaan. „Zie maar,” voegde mijn oom
+er bij, terwijl hij een stuk van dat kostbare strandgoed in zee wierp.
+</p>
+<p>Het hout zonk eerst, kwam toen weder boven en dreef op de golven.
+</p>
+<p>„Zijt gij overtuigd?” zeide mijn oom.
+</p>
+<p>„Vooral daarvan, dat het onmogelijk is.”
+</p>
+<p>Den avond van den volgenden dag was, dank zij de bekwaamheid van den gids, het vlot
+voltooid; het was tien voet lang en vijf breed; de balken van <span class="spaced">Surtarbrandur</span> met stevige touwen aan elkander verbonden boden een vaste oppervlakte aan, en toen
+het te water was gelaten, dreef dit nieuwe vaartuig rustig op de golven der Lidenbrock-zee.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch32" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4456">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XXXII.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Zeilklaar—Vertrek van Gräubenhaven.—Het scheepsjournaal.—Voorwereldlijke visch.—Blindheid
+van die visch.—Axel’s droom.—Axel ontwaakt.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Den 13<sup>den</sup> Augustus werden wij zeer vroeg wakker. Wij moesten een nieuwe soort van snel en weinig
+vermoeiend middel van vervoer inwijden.
+</p>
+<p>Een groote mast, gemaakt van twee gewangde stammen, eene ra, uit een derden gevormd,
+een zeil, van onze dekens genomen, maakten al de tuigage van het vlot uit. Aan touwen
+ontbrak het niet. Het geheel was stevig.
+</p>
+<p>Te zes uur gaf de professor het sein om aan boord te gaan. <span class="pageNum" id="xd32e2998">[<a href="#xd32e2998">157</a>]</span>De levensmiddelen, de bagage, de werktuigen, de wapens en eene aanzienlijke hoeveelheid
+zoet water waren reeds aanwezig.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p157width"><img src="images/p157.jpg" alt="Verbazend groote wierplanten aan de oppervlakte der golven." width="482" height="711"><p class="figureHead">Verbazend groote wierplanten aan de oppervlakte der golven.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Hans had een roer gemaakt, dat hem in staat stelde zijn drijvenden <span class="pageNum" id="xd32e3006">[<a href="#xd32e3006">158</a>]</span>toestel te besturen. Hij greep de roerpen. Ik maakte het touw los, dat ons aan den
+oever verbond; het zeil werd bij den wind gehaald en wij staken snel van land.
+</p>
+<p>Op het oogenblik dat wij de kleine haven verlieten, wilde mijn oom; die veel prijs
+stelde op eene aardrijkskundige benaming, haar een naam geven, den mijnen bij voorbeeld.
+</p>
+<p>„Op mijne eer!” zeide ik, „ik wilde u een anderen voorstellen.”
+</p>
+<p>„Welken?”
+</p>
+<p>„Den naam van Gräuben. Gräubenhaven, dat zal zeer goed staan op de kaart.”
+</p>
+<p>„Het zij zoo! Gräubenhaven dan.”
+</p>
+<p>En zoo werd de herinnering aan mijn lief meisje verbonden met onze hachelijke onderneming.
+</p>
+<p>Er woei een noordoostenwind; wij vorderden zeer snel met den wind van achteren. De
+zeer dichte luchtlagen hadden eene aanzienlijke drijfkracht en werkten op het zeil
+als een sterke luchttrekker.
+</p>
+<p>Na verloop van een uur was mijn oom in staat onze snelheid te berekenen.
+</p>
+<p>„Als wij zoo blijven voortgaan,” zeide hij, „zullen wij minstens dertig uur per dag
+afleggen en weldra den tegenovergestelden oever bereiken.”
+</p>
+<p>Ik antwoordde niet en nam plaats voor op het vlot. Reeds neigde de noordkust naar
+den gezichteinder, de beide armen van den oever scheidden zich verre van een, als
+om ons vertrek gemakkelijk te maken. Eene onmetelijke zee strekte zich voor mij uit,
+de grauwe schaduw van groote wolken, die op dit doodsche water scheen te drukken,
+vloog snel over zijne oppervlakte. De zilveren stralen van het electrische licht,
+hier en daar door een droppeltje teruggekaatst, deden lichtende punten op de zijden
+van het vaartuig ontstaan. Weldra was het land geheel uit het gezicht, elk kenbaar
+punt verdween, en zonder het schuimende zog van het vlot zou men hebben kunnen denken,
+dat het onbeweeglijk lag.
+</p>
+<p>Tegen den middag zagen wij verbazend groote wierplanten aan de oppervlakte der golven
+drijven. Ik kende de groeikracht dezer gewassen, die meer dan twaalf duizend voet
+diep op den zeebodem kruipen, zich vermenigvuldigen onder eene drukking van bijna
+vier honderd dampkringen en dikwijls zulke uitgestrekte banken vormen, dat zij de
+vaart der schepen belemmeren; maar nooit, geloof ik, waren er reusachtiger wierplanten
+dan die van de Lidenbrock-zee.
+</p>
+<p>Ons vlot dreef langs zeegras van drie en vier duizend voet lang, onmetelijke slangen,
+die zich verre buiten het bereik van het gezicht voortslingerden; ik vermaakte mij
+met die eindelooze linten na te staren, steeds meenende hun einde te bereiken, en
+uren lang werd mijn geduld op de proef gesteld, terwijl mijne verbazing toenam.
+</p>
+<p>Welke natuurkracht was in staat om zulke planten voort te brengen, <span class="pageNum" id="xd32e3023">[<a href="#xd32e3023">159</a>]</span>en hoedanig moet het voorkomen der aarde in de eerste eeuwen van haar bestaan geweest
+zijn, toen onder den invloed van warmte en vochtigheid alleen het plantenrijk zich
+op hare oppervlakte ontwikkelde!
+</p>
+<p>Het werd avond, en zooals ik reeds den vorigen avond opgemerkt had, verminderde de
+lichtgevende toestand der lucht niet. Het was een standvastig verschijnsel, op welks
+duur men staat kon maken.
+</p>
+<p>Na het avondeten strekte ik mij uit aan den voet van den mast en sliep weldra in onder
+vadsige droomerijen.
+</p>
+<p>Hans, die onbeweeglijk aan het roer stond, liet het vlot maar voortdrijven, dat overigens
+met den wind van achteren niet eens behoefde bestuurd te worden.
+</p>
+<p>Sedert ons vertrek van Gräubenhaven had professor Lidenbrock mij opgedragen om het
+„scheepsjournaal” te houden, om de geringste waarnemingen aan te teekenen, om de belangrijke
+verschijnselen, de richting van den wind, de verkregen snelheid, den afgelegden weg,
+met één woord al de voorvallen van dezen vreemden zeetocht te beschrijven.
+</p>
+<p>Ik zal mij dus vergenoegen met hier die dagelijksche aanteekeningen in te lasschen,
+die om zoo te zeggen door de gebeurtenissen in de pen werden gegeven, om een nauwkeurig
+verslag van onzen overtocht te leveren.
+</p>
+<hr class="tb"><p>
+</p>
+<p>Vrijdag 14 Augustus. Stijve noordwestenwind. Het vlot loopt snel in eene rechte lijn.
+De kust blijft dertig uur gaans van ons af onder den wind. Er is niets aan den gezichteinder
+te zien. De sterkte van het licht verandert niet. Mooi weer, dat wil zeggen, de wolken
+drijven zeer hoog, zijn niet zwaar en baden in een witten dampkring, als ware het
+smeltend zilver.
+</p>
+<p>De thermometer wijst +32° C.
+</p>
+<p>Tegen den middag maakt Hans een hoek vast aan een touw; het aas bestaat uit een stukje
+vleesch; hij werpt hem in zee. Gedurende twee uur vangt hij niets. Zijn die wateren
+dan onbewoond? Neen. Hans voelt, dat hij beet heeft, haalt den hoek op en brengt een
+visch boven, die hevig spartelt.
+</p>
+<p>„Een visch!” roept mijn oom.
+</p>
+<p>„Het is een steur!” riep ik op mijne beurt, „een kleine steur.”
+</p>
+<p>De professor beschouwt het dier oplettend en deelt mijn gevoelen niet. Deze visch
+heeft een platten, ronden kop, en het achterlijf is met beenachtige platen bedekt;
+zijn bek is tandeloos; vrij ontwikkelde borstvinnen zitten aan zijn staarteloos lichaam.
+Dit dier behoort wel tot eene orde, waaronder de natuurkundigen den steur hebben gerangschikt,
+maar het verschilt er van in sommige gewichtige punten.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e3041">[<a href="#xd32e3041">160</a>]</span>Mijn oom bedriegt er zich niet in, want na een vrij kort onderzoek zegt hij:
+</p>
+<p>„Deze visch behoort tot eene sedert eeuwen uitgestorven familie, wier versteende overblijfselen
+men alleen in devonische gronden terugvindt.”
+</p>
+<p>„Hoe!” riep ik uit, „zouden wij dan een van die bewoners der oorspronkelijke zeeën
+levend gevangen hebben?”
+</p>
+<p>„Ja!” antwoordde de professor, terwijl hij zijne waarnemingen voortzette, „en gij
+ziet dat die fossiele visschen niet de minste overeenkomst hebben met de tegenwoordige
+soorten. Een dier wezens levend te bezitten is een waar geluk voor den natuurkundige.”
+</p>
+<p>„Maar tot welke familie behoort hij?”
+</p>
+<p>„Tot de orde der Ganoïden, familie der Cephalaspiden, geslacht.…”
+</p>
+<p>„Welnu?”
+</p>
+<p>„Geslacht der Pterychti, daar zou ik op zweren; maar deze levert eene bijzonderheid
+op, die naar men zegt bij de visschen der onderaardsche wateren aangetroffen wordt.”
+</p>
+<p>„Welke?”
+</p>
+<p>„Hij is blind!”
+</p>
+<p>„Blind!”
+</p>
+<p>„Niet alleen blind, maar hij mist zelfs geheel het gezichtsorgaan.”
+</p>
+<p>Ik kijk en zie dat het volkomen waar is. Maar het kan een bijzonder geval zijn. Andermaal
+wordt er een aas aangeslagen en het snoer in zee geworpen. Die oceaan is bepaald zeer
+vischrijk, want binnen een paar uur vangen wij eene groote hoeveelheid Pterychti,
+benevens visschen, behoorende tot een insgelijks uitgestorven familie, de Dipteriden,
+maar wier geslacht mijn oom niet kan herkennen. Alle zijn beroofd van het gezichtsorgaan.
+Deze onverwachte vangst bezorgt ons een goeden voorraad.
+</p>
+<p>Het schijnt dus stellig zeker, dat deze zee slechts fossiele soorten bevat, waarvan
+de visschen en de kruipende dieren des te volmaakter zijn, naar mate zij eerder geschapen
+zijn.
+</p>
+<p>Misschien treffen wij nog wel eenige van die hagedissoorten aan, die de wetenschap
+weder heeft weten samen te stellen uit een stuk been of kraakbeen.
+</p>
+<p>Ik neem den kijker en onderzoek de zee. Zij is eenzaam. Zonder twijfel zijn wij nog
+te dicht bij de kusten.
+</p>
+<p>Ik zie naar boven. Waarom zouden niet sommige van die vogels, die de onsterfelijke
+Cuvier weder heeft samengesteld, klapwieken in die zware luchtlagen? De visschen zouden
+hun overvloed van voedsel verschaffen. Ik sla den omtrek gade, maar de lucht is even
+onbewoond als de oevers.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p161width"><img src="images/p161.jpg" alt="Axel’s droom." width="483" height="705"><p class="figureHead">Axel’s droom.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Toch sleept mijne verbeelding mij mede in de wonderbare veronderstellingen van de
+leer der voorwereldlijke organische wezens. Wakende droom ik. Ik meen op de oppervlakte
+des waters die verbazende <span class="pageNum" id="xd32e3067">[<a href="#xd32e3067">161</a>]</span>Chersiten, die voorwereldlijke schildpadden, gelijk aan drijvende eilandjes, te zien.
+Mij dunkt, dat ik op de verdonkerde stranden de groote zoogdieren der eerste tijden
+zie rondloopen, het <span class="pageNum" id="xd32e3069">[<a href="#xd32e3069">162</a>]</span>Leptotherium, in de holen van Brazilië gevonden, het Mericotherium, uit de bevrozen
+streken van Siberië gekomen. Verderop schuilt het dikhuidige Lophiodon, die reusachtige
+tapir, achter de rotsen, gereed om het Anoplotherium zijn prooi te betwisten, een
+vreemd dier, dat iets heeft van den neushoorn, het paard, het nijlpaard en den kameel,
+alsof de Schepper verscheiden dieren in een enkel had vereenigd. De reusachtige Mastodont
+slingert zijn snuit en verbrijzelt met zijne slagtanden de rotsen aan den oever, terwijl
+het Megatherium, stevig op zijne verbazende pooten rustende, de aarde omwoelt en door
+zijn gebrul de echo van het helder klinkende graniet wekt. Hooger op beklimt de Protopitheek,
+de eerste aap, die op de oppervlakte der aarde verscheen, de ongenaakbare toppen.
+Nog hooger zweeft de Pterodactylus met gevleugelde handen als eene groote vledermuis
+op de samengeperste lucht. In de bovenste lagen eindelijk ontvouwen de verbazende
+vogels, sterker dan de casuaris, grooter dan de struis, hunne ontzaglijke wieken en
+vliegen met den kop tegen den wand van het granietgewelf.
+</p>
+<p>De geheele voorwereld herleeft weder in mijne verbeelding. Ik word teruggevoerd naar
+de bijbelsche tijdperken der schepping, lang voor het ontstaan van den mensch, toen
+de onvoltooide aarde nog niet geschikt was om hem te ontvangen. Mijn droom loopt de
+verschijning der bezielde wezens vooruit. De zoogdieren verdwijnen, dan de vogels,
+dan de kruipende dieren der secundaire vorming, en eindelijk de visschen, de schaaldieren,
+de weekdieren, de gelede dieren. De plantdieren uit het overgangstijdperk keeren op
+hunne beurt tot het niet terug. Al het leven der aarde trekt zich in mij samen en
+mijn hart alleen klopt in deze ontvolkte wereld. Er zijn geene jaargetijden, geene
+luchtstreken meer; de eigene warmte van den aardbol neemt onophoudelijk toe en maakt
+die van het schitterende hemellichaam noodeloos. De plantengroei breidt zich uit;
+ik dwaal als eene schim rond onder de boomvormige varens, vertreed met mijne weifelende
+schreden den regenboog-kleurigen mergel en den bonten zandsteen van den bodem; ik
+leun tegen den stam der verbazende kegeldragers; ik leg mij neder in de schaduw der
+Sphenophyllen, der Asterophyllen en der honderd voet hooge Wolfsklauwen.
+</p>
+<p>De eeuwen verloopen als dagen; ik ga weder terug in de reeks der vormveranderingen
+van de aarde; de planten verdwijnen; de granietrotsen verliezen hare hardheid; onder
+de werking eener sterkere warmte wordt de vaste toestand door den vloeibaren vervangen;
+het water stroomt naar de oppervlakte der aarde, het kookt, wordt luchtvormig; de
+dampen omhullen de aarde, die langzamerhand slechts eene luchtmassa vormt, tot roodgloeien
+gebracht, zoo groot als de zon en zoo schitterend als zij!
+</p>
+<p>In het middelpunt van dat nevelachtige lichaam, dat veertien <span class="pageNum" id="xd32e3075">[<a href="#xd32e3075">163</a>]</span>honderd duizend maal grooter is dan de bol, dien het eens vormen zal, word ik medegevoerd
+in het hemelruim; mijn lichaam wordt fijner, wordt op zijne beurt luchtvormig en vermengt
+zich als een onweegbaar stofje met die ontzettende dampen, die hunne vlammende baan
+in het oneindige beschrijven!
+</p>
+<p>Welk een droom! Waar voert hij mij heen? Mijne koortsige hand zet de vreemde bijzonderheden
+van dien droom op het papier. Ik heb alles vergeten, den professor, den gids, het
+vlot! Mijn verstand is verbijsterd.…
+</p>
+<p>„Wat scheelt u?” vraagt mijn oom.
+</p>
+<p>Ik staar hem met opene oogen aan zonder hem te zien.
+</p>
+<p>„Pas op, Axel! gij zult in zee vallen!”
+</p>
+<p>Te gelijk voel ik mij stevig aangrijpen door de hand van Hans. Zonder hem zou ik mij
+onder de heerschappij van mijn droom in de golven gestort hebben.
+</p>
+<p>„Wordt hij krankzinnig?” roept de professor.
+</p>
+<p>„Wat is er gaande?” zeg ik eindelijk weder bijkomende.
+</p>
+<p>„Zijt gij ziek?”
+</p>
+<p>„Neen! ik was een oogenblik buiten mijzelven, maar het is voorbij. Gaat anders alles
+goed?”
+</p>
+<p>„Ja! de wind is goed, de zee effen! wij vorderen snel, en als mijne gissing mij niet
+bedriegt moeten wij weldra land vinden.”
+</p>
+<p>Op die woorden sta ik op, zie naar den gezichteinder; maar de waterlijn en de wolkenlijn
+loopen nog altijd ineen.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch33" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4463">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XXXIII.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Des professors ongeduld geboekstaafd.—De lange zeereis.—In het ijzer gebeten.—zeemonsters.—Ontsteltenis.—Strijd.—De
+plesiosaurus bezwijkt.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Zaturdag 15 Augustus.—De zee behoudt hare eentonige eenvormigheid. Geen land in zicht.
+De gezichteinder schijnt oneindig ver.
+</p>
+<p>Mijn hoofd is nog zwaar door mijn akeligen droom.
+</p>
+<p>Mijn oom heeft niet gedroomd, maar hij is knorrig; hij onderzoekt met zijn kijker
+al de punten van den gezichteinder en slaat met een teleurgesteld gelaat de armen
+over elkander.
+</p>
+<p>Ik merk op, dat professor Lidenbrock op het punt is om weder <span class="pageNum" id="xd32e3098">[<a href="#xd32e3098">164</a>]</span>de ongeduldige man van vroeger te worden, en teeken het feit in mijn journaal aan.
+Mijne gevaren en mijn lijden waren noodig geweest om een vonkje menschlievendheid
+uit hem te voorschijn te roepen; maar sedert mijne genezing komt zijn ware aard weder
+boven. En toch, waarom zou hij zich weder boos maken? Wordt de reis niet voortgezet
+onder de gunstigste omstandigheden? Loopt het vlot niet bijzonder snel?
+</p>
+<p>„Gij schijnt ongerust, oom!” zeide ik, toen ik hem den kijker zoo dikwijls aan de
+oogen zag brengen.
+</p>
+<p>„Ongerust? Neen!”
+</p>
+<p>„Ongeduldig dan?”
+</p>
+<p>„Men zou het ten minste worden!”
+</p>
+<p>„Toch loopen wij met eene snelheid.…”
+</p>
+<p>„Wat baat mij dat? De snelheid is niet te gering, maar de zee is te groot!”
+</p>
+<p>Ik herinner mij nu, dat de professor voor ons vertrek de lengte van die onderaardsche
+zee op omtrent dertig uur gaans schatte. Nu hadden wij reeds een driemaal langeren
+weg afgelegd, en nog vertoonden zich de zuidelijke oevers niet.
+</p>
+<p>„Wij dalen niet!” hervat de professor. „Dat alles is tijd verspillen en bovendien
+ben ik zoo verre niet gekomen om een pleziertochtje te doen op een vijver!”
+</p>
+<p>Hij noemt dien overtocht een <span class="corr" id="xd32e3111" title="Bron: pleiziertochtje">pleziertochtje</span> en die zee een vijver!
+</p>
+<p>„Maar”, zeide ik, „daar wij den weg gevolgd hebben, dien Saknussemm heeft aangewezen.…”
+</p>
+<p>„Dat is de vraag nog. Hebben wij dien weg gevolgd? Heeft Saknussemm dit water aangetroffen?
+Is hij het overgestoken? Heeft die beek, welke wij tot gids hebben genomen, ons niet
+geheel van den rechten weg geholpen?”
+</p>
+<p>„In allen gevalle behoeft het ons niet te spijten, dat wij tot hier toe gekomen zijn.
+Dit schouwspel is prachtig, en.…”
+</p>
+<p>„Wij komen niet om te zien. Ik heb mij een doel voorgesteld en dat wil ik bereiken.
+Spreek mij dus niet van bewonderen.”
+</p>
+<p>Ik houd mij voor gewaarschuwd, en laat den professor begaan, die van ongeduld op zijne
+lippen bijt.
+</p>
+<p>Des avonds te zes uur vordert Hans zijn loon, en zijne drie rijksdaalders worden hem
+toegeteld.
+</p>
+<hr class="tb"><p>
+</p>
+<p>Zondag 16 Augustus.—Niets nieuws. Het zelfde weder. De wind schijnt een weinig te
+willen aanwakkeren. Bij mijn ontwaken is mijn eerste werk om de lichtsterkte te onderzoeken.
+Ik vrees altijd, dat het electrische verschijnsel eerst mocht verduisteren en daarna
+uitgaan. Maar er is niets van aan: de schaduw van het vlot teekent zich zuiver op
+de oppervlakte der golven af.
+</p>
+<p>Die zee is waarlijk eindeloos! Zij moet de breedte der Middellandsche <span class="pageNum" id="xd32e3127">[<a href="#xd32e3127">165</a>]</span>zee, misschien wel van den Atlantischen Oceaan hebben. Waarom niet?
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p165width"><img src="images/p165.jpg" alt="Het vlot is met eene onbeschrijfelijke kracht opgeheven." width="486" height="712"><p class="figureHead">Het vlot is met eene onbeschrijfelijke kracht opgeheven.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Mijn oom peilt bij herhaling; hij maakt een der zwaarste breekijzers <span class="pageNum" id="xd32e3135">[<a href="#xd32e3135">166</a>]</span>vast aan het uiteinde van een touw, dat hij twee honderd vaam viert. Geen grond. Wij
+hebben veel moeite om ons dieplood weder op te halen.
+</p>
+<p>Toen het breekijzer weder boven was gebracht, laat Hans mij op zijn oppervlakte zeer
+duidelijke indruksels zien. Men zou zeggen, dat dit stuk ijzer sterk geklemd is geweest
+tusschen twee harde lichamen.
+</p>
+<p>Ik zie den jager aan.
+</p>
+<p>„<span class="spaced">Tänder</span>!” zegt hij.
+</p>
+<p>Ik begrijp hem niet. Ik wend mij naar mijn oom, die geheel in nadenken verzonken is.
+Ik durf hem niet storen. Ik keer naar den IJslander terug. Deze, den mond bij herhaling
+open- en toedoende, maakt mij zijne bedoeling duidelijk.
+</p>
+<p>„Tanden!” zeide ik ontsteld, terwijl ik de ijzeren staaf oplettender beschouwde.
+</p>
+<p>Ja! wel zijn het tanden, waarvan de afdruk in het metaal is achtergebleven! De kaken,
+waarin zij staan, moeten eene verbazende kracht bezitten! Is het een monster van de
+verdwenen soorten, dat onder de diepe waterlaag zich beweegt, vraatzuchtiger dan de
+haai, geduchter dan de walvisch? Ik kan mijne oogen niet afwenden, van deze half doorgebeten
+staaf! Zal mijn droom van den vorigen nacht werkelijkheid worden?
+</p>
+<p>Die gedachten verontrusten mij den ganschen dag, en mijne verbeelding komt nauwelijks
+eenigszins tot bedaren gedurende een slaap van eenige uren.
+</p>
+<hr class="tb"><p>
+</p>
+<p>Maandag 17 Augustus.—Ik doe mijn best om mij de bijzondere eigenschappen van die voorwereldlijke
+dieren uit het secundaire tijdperk te herinneren, die op de weekdieren, de schaaldieren
+en de visschen volgende, de verschijning der zoogdieren op den aardbol voorafgingen.
+De wereld behoorde toen aan de kruipende dieren. Die monsters heerschten onbeperkt
+in de zeeën der Juragroep<a class="noteRef" id="xd32e3153src" href="#xd32e3153">1</a>. De natuur had hun de volkomenste inrichting geschonken. Welk eene verbazende kracht!
+De tegenwoordige hagedissoorten, waarvan de alligators of krokodillen de grootste
+en geduchtste zijn, zijn slechts zwakke nabootsingen van hunne vaderen uit de eerste
+eeuwen!
+</p>
+<p>Ik sidder, omdat ik die monsters heb opgeroepen. Geen menschelijk oog heeft ze ooit
+levend gezien. Zij verschenen op aarde duizend eeuwen vóór den mensch, maar hunne
+versteende beenderen, die men teruggevonden heeft in den kleiachtigen kalksteen, dien
+de Engelschen „lias” noemen, hebben ons in staat gesteld <span class="pageNum" id="xd32e3159">[<a href="#xd32e3159">167</a>]</span>hen ontleedkundig samen te stellen en hunne kolossale vorming te leeren kennen.
+</p>
+<p>Ik heb in het Museum te Hamburg het geraamte gezien van eene dier hagedissoorten,
+dat dertig voet lang was. Ben ik, een bewoner der aarde, dan voorbeschikt om mij vlak
+tegenover die vertegenwoordigers eener voorwereldlijke familie te bevinden? Neen!
+het is onmogelijk. Toch staat het merk der sterke tanden op de ijzeren staaf, en aan
+hun afdruksel zie ik, dat zij kegelvormig zijn gelijk die van den krokodil.
+</p>
+<p>Angstig vestigen mijne blikken zich op de zee; ik vrees een van die bewoners der onderzeesche
+holen boven te zien komen.
+</p>
+<p>Ik veronderstel, dat professor Lidenbrock mijne gedachten, misschien wel mijne vrees
+deelt, want na het breekijzer onderzocht te hebben ziet hij rond over den oceaan.
+</p>
+<p>„Naar den duivel,” zeide ik in mijzelven, „met die gedachte, waarop hij gekomen is,
+om te peilen! Hij heeft het een of andere zeedier in zijne schuilplaats gestoord,
+en als wij niet onder weg aangevallen worden!…”
+</p>
+<p>Ik sla een blik op de wapens en verzeker mij, dat zij in goeden staat zijn. Mijn oom
+ziet, wat ik doe, en maakt eene goedkeurende beweging.
+</p>
+<p>Reeds verraden geweldige golvingen van de oppervlakte der baren de onrust der dieper
+liggende lagen. Het gevaar is nabij. Wij moeten op onze hoede zijn.
+</p>
+<hr class="tb"><p>
+</p>
+<p>Dinsdag 18 Augustus.—Het wordt avond, of liever het oogenblik komt, waarop de slaap
+onze oogleden bezwaart; want het wordt nooit nacht op dezen oceaan en het onverzoenlijke
+licht vermoeit hardnekkig onze oogen, alsof wij onder de zon der poolzeeën voeren.
+Hans staat aan het roer. Gedurende zijne wacht slaap ik in.
+</p>
+<p>Twee uur later doet een vreeselijke schok mij ontwaken. Het vlot is met eene onbeschrijfelijke
+kracht opgeheven en twintig vadem verder nedergeworpen geworden.
+</p>
+<p>„Wat is er gaande?” roept mijn oom; „hebben wij gestooten?”
+</p>
+<p>Hans wijst met den vinger op een afstand van twee honderd vadem eene zwartachtige
+massa, die beurtelings rijst en daalt. Ik bezie haar en roep uit:
+</p>
+<p>„Het is een kolossale bruinvisch!”
+</p>
+<p>„Ja!” antwoordt mijn oom; „en ziedaar ook een buitengewoon groote zeedraak!”
+</p>
+<p>„En verder een monsterachtige krokodil! Zie zijn breeden muilen de rijen tanden, waarmede
+deze gewapend is. Ha! hij verdwijnt!”
+</p>
+<p>„Een walvisch! een walvisch!” roept de professor. „Ik merk zijne ontzaglijke vinnen!
+Zie, wat al lucht en water hij uit zijne neusgaten spuit!”
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e3180">[<a href="#xd32e3180">168</a>]</span>Inderdaad verheffen zich twee vloeibare zuilen op eene aanmerkelijke hoogte boven
+de zee. Wij staan verbaasd, ontsteld, beangst tegenover deze troep zeemonsters. Zij
+hebben bovennatuurlijke afmetingen en het kleinste hunner zou het vlot met één beet
+verbrijzelen. Hans wil te loefwaart afhouden, om die gevaarlijke buren te ontwijken;
+maar hij bemerkt aan de andere zijde niet minder geduchte vijanden: eene veertig voet
+groote schildpad en eene slang van dertig voet, die haar geduchten kop boven de golven
+uitsteekt.
+</p>
+<p>Het is onmogelijk om te vluchten. Die kruipende dieren naderen; zij draaien rondom
+het vlot met eene vaart, die een sneltrein niet zou kunnen evenaren; zij beschrijven
+om hetzelve evenmiddelpuntige cirkels. Ik heb mijne karabijn gegrepen. Maar welke
+uitwerking kan een kogel hebben op de schubben, waarmede het lichaam dezer dieren
+bedekt is.
+</p>
+<p>Wij zijn stom van angst. Daar naderen zij! Van den eenen kant de krokodil, van den
+anderen de slang. De overigen zijn verdwenen. Ik wil vuur geven. Hans houdt mij door
+een teeken tegen. De twee monsters gaan het vlot op vijftig vadem afstands voorbij,
+storten zich op elkander, en hunne woede belet hun ons te bemerken.
+</p>
+<p>Het gevecht begint op een afstand van honderd vadem van het vlot. Wij zien de beide
+monsters duidelijk handgemeen worden.
+</p>
+<p>Maar het schijnt mij toe, dat de andere dieren, de bruinvisch, de walvisch, de zeedraak,
+de schildpad, nu ook deel komen nemen aan de worsteling; ieder oogenblik meen ik hen
+te zien. Ik wijs ze den IJslander. Deze schudt ontkennend het hoofd.
+</p>
+<p>„<span class="spaced">Tva</span>!” zegt hij.
+</p>
+<p>„Hoe! twee? Hij beweert, dat slechts twee dieren.…”
+</p>
+<p>„Hij heeft gelijk,” roept mijn oom, die den kijker niet van zijne oogen heeft weggenomen.
+</p>
+<p>„Nu nog fraaier!”
+</p>
+<p>„Ja! het eerste dezer monsters heeft den bek van een bruinvisch, den kop van een zeedraak,
+de tanden van een krokodil en dat heeft ons bedrogen. Het is het vreeselijkste der
+voorwereldlijke kruipende dieren, de ichthyosaurus!”
+</p>
+<p>„En het andere?”
+</p>
+<p>„Het andere is eene slang, verborgen in de schaal eener schildpad, de verschrikkelijke
+vijandin van den eerste, de plesiosaurus!” Hans heeft de waarheid gesproken. Slechts
+twee monsters beroeren zoo de oppervlakte der zee en ik heb twee kruipende dieren
+der oorspronkelijke zeeën voor mij. Ik bemerk het bloedige oog van den ichthyosaurus,
+dat zoo groot is als een menschenhoofd. De natuur heeft hem een buitengewoon sterken
+gezichtstoestel geschonken, die in staat is om de drukking der waterlagen in de diepte
+die hij bewoont, te weerstaan. Men heeft hem terecht den walvisch der hagedissoorten
+genoemd, want hij heeft zijne snelheid en gedaante. <span class="pageNum" id="xd32e3199">[<a href="#xd32e3199">169</a>]</span>Deze meet niet minder dan honderd voet, en ik kan over zijne grootte oordeelen, als
+hij zijne loodrechte staartvinnen boven de golven uitsteekt. Zijn kaak is ontzettend
+groot, en volgens de <span class="pageNum" id="xd32e3201">[<a href="#xd32e3201">170</a>]</span>natuurkundigen bevat zij niet minder dan honderd twee en tachtig tanden.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p169width"><img src="images/p169.jpg" alt="Deze dieren tasten elkander met eene onbeschrijfelijke woede aan." width="482" height="707"><p class="figureHead">Deze dieren tasten elkander met eene onbeschrijfelijke woede aan.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>De plesiosaurus, eene slang met een rolrond lichaam en korten staart, heeft pooten
+in de gedaante van roeiriemen. Haar geheele lichaam is met eene schaal bedek, en haar
+hals, even buigzaam als die der zwaan, steekt dertig voet boven de golven uit.
+</p>
+<p>Deze dieren tasten elkander met eene onbeschrijfelijke woede aan. Zij doen vloeibare
+bergen oprijzen, die zich tot het vlot toe uitbreiden. Twintigmaal zijn wij op het
+punt van om te slaan. Een ontzettend schel gefluit doet zich hooren. De twee dieren
+hebben zich in elkander geslingerd. Ik kan het eene niet van het andere onderscheiden!
+Alles hebben wij te vreezen van de woede des overwinnaars.
+</p>
+<p>Een, twee uren verloopen. De worsteling wordt met dezelfde razernij voortgezet. De
+strijdenden naderen en verlaten beurtelings het vlot. Wij blijven onbeweeglijk, maar
+houden ons gereed om te vuren.
+</p>
+<p>Plotseling verdwijnen de ichthyosaurus en de plesiosaurus, en vormen een echten maalstroom
+in den schoot der golven. Verscheidene minuten verloopen. Zal het gevecht ten einde
+gebracht worden in de diepten der zee?
+</p>
+<p>Maar eensklaps komt een ontzaglijke kop, die van den plesiosaurus, boven water. Het
+monster is doodelijk gekwetst. Ik bemerk zijne verbazende schaal niet meer. Zijn lange
+hals alleen richt zich overeind, zakt, verheft zich weder, kromt zich nogmaals, drijft
+op de golven als eene reusachtige zweep en wringt zich als een doorgesneden worm.
+Het water spat tot op een aanzienlijken afstand. Het verblindt ons. Maar spoedig eindigt
+de doodsangst van het kruipende dier, zijne bewegingen verminderen, zijne stuiptrekkingen
+bedaren, en het lange lijf der slang strekt zich als eene levenlooze massa op de tot
+rust gekomene golven uit.
+</p>
+<p>Maar de ichthyosaurus, heeft hij zijn onderzeesch hol weder opgegezocht, of zal hij
+nog eens aan de oppervlakte der zee verschijnen?
+</p>
+</div>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<div class="footnote-body">
+<div class="fndiv" id="xd32e3153">
+<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd32e3153src">1</a></span> Zeeën van het secundaire tijdperk, die de gronden hebben gevormd, waaruit het Juragebergte
+bestaat.&nbsp;<a class="fnarrow" href="#xd32e3153src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p>
+</div>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div id="ch34" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4470">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XXXIV.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Nieuw gevaar.—Iets gezien.—Een eiland.—De geyser.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Woensdag 19 Augustus.—Gelukkig heeft de hevige wind ons in staat gesteld om snel het
+tooneel van den strijd te ontvluchten. <span class="pageNum" id="xd32e3221">[<a href="#xd32e3221">171</a>]</span>Hans staat nog altijd aan het roer. Mijn oom, die door de wisselingen van dien strijd
+uit zijne alles overheerschende overpeinzingen was wakker geschud, vervalt weder in
+zijne ongeduldige beschouwing van de zee.
+</p>
+<p>De reis wordt weder even eentonig als te voren, hetgeen ik niet meer verlang te zien
+afbreken ten koste van de gevaren van gisteren.
+</p>
+<hr class="tb"><p>
+</p>
+<p>Donderdag 20 Augustus.—Een vrij onbestendige noord-noordwestenwind. Warm weder. Wij
+vorderen drie en een halve mijl per uur.
+</p>
+<p>Tegen den middag doet zich in de verte een geraas hooren. Ik stip hier het feit aan
+zonder er eene verklaring van te kunnen geven. Het is een aanhoudend geloei.
+</p>
+<p>„De zee breekt in de verte op eene rots of een eilandje,” zegt de professor.
+</p>
+<p>Hans klautert in den top van den mast, maar seint geene klip. De oceaan is effen tot
+aan den gezichteinder.
+</p>
+<p>Drie uren verloopen. Het geloei schijnt voort te komen van een verwijderden waterval.
+</p>
+<p>Ik maak er mijn oom opmerkzaam op, die het hoofd schudt. Toch ben ik overtuigd, dat
+ik mij niet bedrieg. Loopen wij dan een waterval in den mond, die ons in den afgrond
+zal storten? Het is mogelijk, dat die manier van te dalen den professor zal bevallen,
+omdat zij dichter bij het loodrechte komt; maar ik voor mij.…
+</p>
+<p>In allen gevalle moet er eenige uren verder onder den wind een geraasmakend natuurverschijnsel
+plaats hebben, want het geloei laat zich nu met groote hevigheid hooren. Komt het
+uit de lucht of uit den oceaan?
+</p>
+<p>Ik wend mijne blikken naar de in den dampkring zwevende dampen, en tracht hunne hoogte
+te peilen. De lucht is stil; de wolken, die naar het hoogste punt van het gewelf worden
+gevoerd, schijnen onbeweeglijk en verliezen zich in de sterke stralenschieting van
+het licht. Dus moet ik de oorzaak van het verschijnsel ergens anders zoeken.
+</p>
+<p>Ik onderzoek nu den zuiveren en onbenevelden gezichteinder. Zijn voorkomen is niet
+veranderd. Maar als dat geraas voortkomt uit een val, een waterval; als deze geheele
+oceaan in een lager bekken stort; als dat geloei wordt voortgebracht door eene vallende
+watermassa, dan moet de stroom versnellen en zijne toenemende snelheid kan mij eene
+maat aangeven van het gevaar, dat ons bedreigt. Ik onderzoek de stroomsnelheid. Zij
+is gelijk nul. Eene ledige flesch die ik in zee werpt, blijft onder den wind.
+</p>
+<p>Tegen vier uur staat Hans op, klemt zich aan den mast en klautert naar den top. Vandaar
+doorloopt zijn oog den cirkelboog, dien de oceaan voor het vlot beschrijft, en blijft
+op één punt rusten. Zijn gelaat drukt geene verrassing uit, maar zijn oog blijft in
+dezelfde richting staren.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e3239">[<a href="#xd32e3239">172</a>]</span>„Hij heeft iets gezien,” zegt mijn oom.
+</p>
+<p>„Ik geloof het ook.”
+</p>
+<p>Hans komt weder beneden, strekt den arm naar het zuiden uit en zegt
+</p>
+<p>„<span class="spaced">Dernere</span>!”
+</p>
+<p>„Ginds!” antwoordt mijn oom.
+</p>
+<p>En zijn kijker nemende, ziet hij oplettend eene minuut, die mij wel eene eeuw toescheen,
+voor zich uit en roept:
+</p>
+<p>„Ja, ja!”
+</p>
+<p>„Wat ziet gij?”
+</p>
+<p>„Eene verbazende waterzuil, die zich boven de golven verheft.”
+</p>
+<p>„Weder het eene of andere zeedier?”
+</p>
+<p>„Misschien.”
+</p>
+<p>„Laten wij dan den steven naar het westen wenden, want wij hebben reeds kennis gemaakt
+met het gevaar van die voorwereldlijke monsters te ontmoeten!”
+</p>
+<p>„Wij zullen niet van koers veranderen,” antwoordt mijn oom.
+</p>
+<p>Ik wend mij naar Hans. Deze bestuurt het roer met vaste hand.
+</p>
+<p>En toch moet het, als wij op den afstand, die ons van dit dier scheidt en dien wij
+gerust op twaalf uur gaans kunnen schatten, de waterzuil kunnen zien, die het uit
+zijne neusgaten spuit, van eene bovennatuurlijke grootte zijn.
+</p>
+<p>Vluchten zou dus niets anders zijn dan zich gedragen volgens de wetten der meest gewone
+voorzichtigheid. Maar wij zijn niet hier gekomen om voorzichtig te zijn.
+</p>
+<p>Wij gaan dus vooruit. Hoe dichterbij wij komen, hoe grooter de zuil wordt. Welk monster
+kan zich met zulk eene hoeveelheid water opvullen en het zoo zonder tusschenpoozen
+uitblazen?
+</p>
+<p>Te acht uur des avonds zijn wij er geene twee uur gaans meer van af. Zijn zwartachtig,
+ontzaglijk en heuvelachtig lichaam strekt zich als een eilandje in zee uit. Is het
+verbeelding? is het angst? Zijne lengte schijnt mij toe meer dan duizend vadem te
+bedragen. Wat is dat dan voor een walvischaardig dier, welks bestaan de Cuviers noch
+de Blumenbachs hebben kunnen vermoeden? Het is onbeweeglijk en schijnt te slapen;
+de zee schijnt het niet te kunnen optillen en de baren golven langs zijne zijden.
+De waterzuil, die vijfhonderd voet hoog opgeworpen wordt, valt weder met een oorverdoovend
+geraas als regen neder. Wij houden als krankzinnigen op dien ontzaglijken klomp aan,
+dien honderd walvisschen ook slechts voor één dag niet zouden verzadigen.
+</p>
+<p>De schrik bevangt mij. Ik wil niet verder gaan. Ik zal, als het noodig is, den val
+van het zeil doorsnijden! Ik verzet mij tegen den professor, die mij geen antwoord
+geeft.
+</p>
+<p>Eensklaps staat Hans op, en met den vinger het dreigende punt aanwijzende, zegt hij:
+</p>
+<p>„Holme!”
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e3268">[<a href="#xd32e3268">173</a>]</span></p>
+<div class="figure p173width"><img src="images/p173.jpg" alt="De geyser verheft zich statig aan het uiteinde." width="484" height="711"><p class="figureHead">De geyser verheft zich statig aan het uiteinde.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>„Een eiland!” roept mijn oom.
+</p>
+<p>„Een eiland!” zeg ik, op mijne beurt de schouders ophalende.
+</p>
+<p>„Zeker!” antwoordt de professor schaterende van lachen.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e3276">[<a href="#xd32e3276">174</a>]</span>„Maar die waterzuil?”
+</p>
+<p>„Geyser”, zegt Hans.
+</p>
+<p>„Zonder twijfel, een geyser”, antwoordt mijn oom, „een geyser gelijk aan dien op IJsland!”<a class="noteRef" id="xd32e3281src" href="#xd32e3281">1</a>.
+</p>
+<p>Ik wilde eerst niet toegeven, dat ik mij zoo lomp vergist had. Een eilandje aangezien
+te hebben voor een zeemonster! Maar het wordt duidelijk, dat het zoo is, en ik moet
+eindelijk mijne dwaling erkennen. Het was slechts een gewoon verschijnsel.
+</p>
+<p>Naarmate wij naderen, worden de afmetingen der waterzuil grootscher. Het eilandje
+stelt met eene bedrieglijke juistheid een walvischaardig dier voor, welks kop tien
+vadem boven de golven uitsteekt. De geyser, een woord, dat „woede” beteekent, verheft
+zich statig aan het uiteinde. Van tijd tot tijd hebben er doffe ontploffingen plaats,
+en de verbazende waterstraal, door hevigen toorn aangegrepen, schudt zijn vederbos
+van dampen en stijgt tot de eerste wolkenlaag. Hij staat op zich zelven. Zwaveldampen
+noch heete bronnen omringen hem, en al de vulkanische kracht vereenigt zich in hem.
+De stralen van het electrische licht vermengen zich met die verblindende waterzuil,
+waarvan elke droppel geschakeerd wordt met de prismatische kleuren.
+</p>
+<p>„Aan wal gaan!” beval de professor.
+</p>
+<p>Maar wij moeten zorgvuldig die waterhoos vermijden, die het vlot in een oogenblik
+zou doen zinken. Behendig sturende brengt Hans ons aan het uiteinde van het eilandje.
+</p>
+<p>Ik spring op de rots; mijn oom volgt mij gezwind, terwijl de jager op zijn post blijft,
+als iemand die boven zulke verwondering verheven is.
+</p>
+<p>De bodem bestaat uit graniet vermengd met kiezelachtigen tufsteen; hij beeft onder
+onze voeten, gelijk de wanden van een stoomketel, waartegen oververhitte stoom bonst;
+hij is brandend heet. Wij komen in het gezicht van een klein bekken in het midden,
+waaruit de geyser zich verheft. Ik dompel een thermometer in het kokende water, die
+eene hitte van honderd drie en zestig graad teekent.
+</p>
+<p>Dit water komt dus uit een vuurhaard. Dat is lijnrecht in strijd met de theoriën van
+professor Lidenbrock. Ik kan niet nalaten het op te merken.
+</p>
+<p>„Welnu!” antwoordt hij, „wat bewijst dit tegen mijne leer?”
+</p>
+<p>„Niets!” zeg ik op een drogen toon, ziende dat ik stoot op eene ongeneeslijke stijfhoofdigheid.
+</p>
+<p>Niettemin moet ik bekennen, dat wij tot nu toe buitengewoon begunstigd zijn, en dat
+deze reis, door eene mij onbekende oorzaak, <span class="pageNum" id="xd32e3296">[<a href="#xd32e3296">175</a>]</span>volbracht wordt onder bijzondere warmtetoestanden; maar het is, dunkt mij, stellig
+zeker dat wij vroeger of later in die streken zullen komen, waar de inwendige warmte
+de uiterste grenzen bereikt en alle graadverdeelingen der thermometers overtreft.
+</p>
+<p>„Wij zullen wel zien.” Zoo sprak de professor, die, na dit vulkanische eilandje naar
+zijn neef genoemd te hebben, het sein geeft om ons weder in te schepen.
+</p>
+<p>Ik blijf nog eenige minuten den geyser beschouwen. Ik merk op, dat de toevoer van
+zijn straal onregelmatig is, dat hij somtijds in kracht vermindert, dan weder nieuwe
+sterkte krijgt, hetgeen ik toeschrijf aan het verschil in drukking van de dampen,
+die in zijn vergaderbak opgehoopt zijn.
+</p>
+<p>Eindelijk vertrekken wij, en varen om de zeer steile rotsen aan de zuidzijde. Hans
+heeft van dit oponthoud gebruik gemaakt om het vlot te herstellen.
+</p>
+<p>Maar voor wij van land staken, doe ik eenige waarnemingen om den afgelegden afstand
+te berekenen, en teeken ze aan in mijn journaal. Wij hebben twee honderd zeventien
+zeemijlen van Gräubenhaven af doorloopen, en bevinden ons zes honderd twintig uur
+gaans van IJsland af, onder Engeland.
+</p>
+</div>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<div class="footnote-body">
+<div class="fndiv" id="xd32e3281">
+<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd32e3281src">1</a></span> Eene zeer beroemde springbron aan den voet van den Hekla.&nbsp;<a class="fnarrow" href="#xd32e3281src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p>
+</div>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div id="ch35" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4479">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XXXV.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Naderend onweder.—De rotsen van den oever.—Een orkaan.—Werking der electriciteit.—Hevigheid
+van den orkaan.—De electrische kogel.—Altijd op zee.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Vrijdag 21 Augustus.—Den volgenden dag is de prachtige geyser verdwenen. De wind is
+opgestoken en heeft ons snel van het eilandje Axel afgedreven. Het geloei heeft langzamerhand
+opgehouden.
+</p>
+<p>Het weder zal, als ik het zoo eens mag uitdrukken, binnen kort veranderen. De dampkring
+wordt bezwangerd met dampen, die de electriciteit medevoeren, welke ontstaan is uit
+de verdamping van het zoute water; de wolken dalen merkbaar en nemen eene gelijke
+olijfkleurige tint aan; de electrische lichtstralen kunnen nauwelijks door die ondoorschijnende
+gordijn heenboren, die neergelaten is voor het tooneel, waarop het treurspel der stormen
+zal gespeeld worden.
+</p>
+<p>Ik gevoel mij bijzonder ernstig gestemd, zooals op aarde ieder schepsel is bij de
+nadering eener omkeering. De in het zuiden opgehoopte <span class="pageNum" id="xd32e3311">[<a href="#xd32e3311">176</a>]</span>stapelwolken leveren een droevig gezicht op; zij hebben dat „onmeedoogende” voorkomen,
+dat ik dikwijls opgemerkt heb bij de nadering der stormen. De lucht is drukkend, de
+zee kalm.
+</p>
+<p>In de verte gelijken de wolken op groote katoenbalen in eene schilderachtige wanorde
+opeengestapeld; allengs zwellen zij op en verliezen in aantal wat zij in omvang winnen;
+zij zijn zoo zwaar, dat zij zich niet van den gezichteinder los kunnen maken: maar
+op den adem der hooge luchtstroomingen vermengen zij zich langzamerhand, worden donker
+en vertoonen weldra slechts eene laag van een geducht aanzien; somtijds springt een
+kluwen van dampen, nog eenigszins verlicht, over dat grauwe tapijt en verdwijnt weldra
+in de ondoorzichtige massa.
+</p>
+<p>Het is stellig, dat de dampkring verzadigd is met electriciteit; ik ben er geheel
+van doortrokken, mijne haren richten zich overeind als in de nabijheid eener electriseermachine.
+Mij dunkt dat mijne makkers, zoo zij mij thans aanraakten, een geweldigen schok zouden
+ondervinden.
+</p>
+<p>Des morgens te tien uur zijn de voorteekenen van den storm nog beslissender; men zou
+zeggen, dat de wind gaat liggen, om beter adem te scheppen; de wolk gelijkt op een
+verbazenden zak, waarin de orkanen opgezameld worden.
+</p>
+<p>Ik wil geen geloof hechten aan de bedreigingen des hemels, en toch kan ik niet nalaten
+te zeggen:
+</p>
+<p>„Daar is slecht weder in aantocht.”
+</p>
+<p>De professor antwoordde niet. Hij heeft een onuitstaanbaar humeur, omdat hij den oceaan
+zich eindeloos ver vóór zich ziet uitstrekken. Hij haalt op mijne woorden de schouders
+op.
+</p>
+<p>„Wij krijgen storm”, zeg ik, de hand naar den gezichteinder uitstekende; „die wolken
+dalen op de zee neder als om haar te verpletteren!”
+</p>
+<p>Algemeene stilte. De wind zwijgt. De natuur ziet er uit als een doode en ademt niet
+meer. Het slappe zeil valt in groote plooien tegen den mast, waarop ik reeds een klein
+Sint-Elmusvuur zie schitteren. Het vlot ligt onbeweeglijk in eene dikke zee zonder
+golfslag. Maar, als wij toch niet vorderen, waartoe moeten wij dan dat zeil behouden,
+dat ons bij den eersten schok van den storm in het verderf kan storten?
+</p>
+<p>„Wij moesten het zeil strijken,” zeg ik, „en onzen mast kappen: dat zou voorzichtig
+zijn.”
+</p>
+<p>„Neen, voor den duivel!” roept mijn oom, „honderd maal neen! Laat de wind ons aangrijpen,
+de storm ons medevoeren! maar laat ik toch eindelijk de rotsen van den oever zien,
+al moest ons vlot er in duizend stukken op verbrijzeld worden!”
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p177width"><img src="images/p177.jpg" alt="Hans beweegt zich niet." width="485" height="715"><p class="figureHead">Hans beweegt zich niet.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Die woorden zijn nog niet gesproken, of de gezichteinder verandert in het zuiden eensklaps
+van aanzien; de opeengehoopte dampen <span class="pageNum" id="xd32e3330">[<a href="#xd32e3330">177</a>]</span>lossen zich op in water, en de lucht, die met kracht toesnelt om de ledige plaatsen
+door de verdichting ontstaan te vullen, wordt een orkaan. Hij komt uit de verste hoeken
+van het hol. De duisternis <span class="pageNum" id="xd32e3332">[<a href="#xd32e3332">178</a>]</span>neemt toe. Nauwelijks kan ik eenige onvolledige aanteekeningen maken.
+</p>
+<p>Het vlot wordt opgelicht en geslingerd. Mijn oom wordt van zijne plaats afgeworpen.
+Ik sleep mij naar hem toe. Hij heeft zich stevig vastgeklemd aan een kabeltouw en
+schijnt met genoegen dat schouwspel der losgelaten elementen te aanschouwen.
+</p>
+<p>Hans beweegt zich niet. Zijne lange haren, door den orkaan opgewaaid en op zijn onbeweeglijk
+gelaat nedervallende, geven hem een vreemd voorkomen; want hunne uiteinden zijn bedekt
+met lichtgevende electrische straalbundels; zijn schrik inboezemend aangezicht is
+dat van een voorwereldlijken mensch, den tijdgenoot der ichthyosauriën en megatheriums.
+</p>
+<p>Toch houdt de mast zich goed. Het zeil wordt gespannen als eene blaas, die op het
+punt is van te bersten. Het vlot drijft voort met eene drift die ik niet schatten
+kan, maar toch minder snel dan de waterdroppels, die er onder verplaatst worden en
+zuivere rechte lijnen beschrijven.
+</p>
+<p>„Het zeil! het zeil!” zeg ik, een teeken gevende om het te strijken.
+</p>
+<p>„Neen!” antwoordt mijn oom.
+</p>
+<p>„<span class="spaced">Nej</span>!” zegt Hans, zachtjes het hoofd schuddende. Intusschen vormt de regen een bruisenden
+waterval voor den gezichteinder, waarop wij als zinneloozen aanhouden. Maar voor hij
+ons bereikt, scheurt de wolkensluier, de zee begint te koken, en de electriciteit
+voortgebracht door eene sterke scheikundige werking, die in de bovenste lagen plaats
+heeft, komt in het spel.
+</p>
+<p>Schitterende bliksemstralen vermengen zich met de donderslagen; tallooze weerlichten
+kruisen elkander te midden van de losbarstingen; de dampenmassa wordt witgloeiend,
+de hagelsteenen, die het metaal onzer gereedschappen en wapenen treffen, worden lichtgevend;
+de hooge golven schijnen zoovele vuurspuwende heuvelen te zijn, waaronder een inwendig
+vuur blaakt en waarvan iedere top een vederbos van vlammen draagt.
+</p>
+<p>Mijn oogen zijn verblind door de sterkte van het licht, mijn ooren verdoofd door het
+geraas van den donder; ik moet mij aan den mast vasthouden, die buigt als een riet
+onder het geweld van den orkaan.…
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>(Hier werden mijn aanteekeningen zeer onvolledig. Ik heb nog slechts eenige vluchtige,
+om zoo te zeggen werktuiglijk gedane waarnemingen teruggevonden. Maar door hare kortheid
+zelfs, dragen zij den stempel van de ontroering, die mij beheerschte, en beter dan
+mijn geheugen geven zij mij een besef van onzen toestand.)
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e3351">[<a href="#xd32e3351">179</a>]</span></p>
+<hr class="tb"><p>
+</p>
+<p>Zondag 23 Augustus.—Waar zijn wij? Waarheen zijn wij met een onmeetbare snelheid gevoerd?
+</p>
+<p>De nacht is vreeselijk geweest. De storm bedaart niet. Wij leven te midden van geraas
+en onophoudelijke losbarstingen. Het bloed komt uit onze ooren. Wij kunnen geen woord
+wisselen.
+</p>
+<p>Het weerlicht is niet van den hemel. Ik zie terugkeerende zigzag-lijnen, die na eene
+snelle vaart weder van beneden naar boven gaan en het granietgewelf treffen. Als het
+eens instortte! Andere bliksemstralen verdeelen zich of nemen den vorm van vuurbollen
+aan, die als bommen springen. Het algemeene geraas schijnt er niet door te vermeerderen;
+het heeft de grens van sterkte, die het menschelijk oor kan waarnemen, overschreden,
+en als alle buskruitmagazijnen der wereld te gelijk sprongen, „zouden wij er niets
+van kunnen hooren.”
+</p>
+<p>Er heeft eene gestadige uitvloeiing van licht aan de oppervlakte der wolken plaats;
+de electrische stof maakt zich onophoudelijk uit hare deeltjes los; ontelbare waterzuilen
+verheffen zich in den dampkring en vallen schuimende neder.
+</p>
+<p>Waar gaan wij heen?… Mijn oom ligt zoo lang hij is op het uiteinde van het vlot.
+</p>
+<p>De warmte neemt toe. Ik zie op den thermometer; hij wijst … (Het cijfer is uitgewischt.)
+</p>
+<hr class="tb"><p>
+</p>
+<p>Maandag 24 Augustus.—Zal het dan nooit ophouden? Waarom zou de toestand van dezen
+zoo dichten dampkring, eens gewijzigd zijnde, niet bestendig zijn?
+</p>
+<p>Wij zijn uitgeput van vermoeienis. Hans blijft dezelfde. Het vlot drijft onveranderlijk
+naar het zuidoosten. Wij zijn reeds meer dan twee honderd uur gaans van het eilandje
+Axel verwijderd.
+</p>
+<p>Tegen den middag verdubbelt de hevigheid van den orkaan; wij moeten al de voorwerpen
+der lading stevig vastmaken. Wij sjorren ons ook vast. De golven slaan over ons hoofd.
+</p>
+<p>Drie dagen lang is het onmogelijk een woord met elkander te spreken. Wij openen den
+mond, bewegen onze lippen, maar kunnen geen verstaanbaar geluid voortbrengen. Zelfs
+al brengen wij den mond aan elkanders oor, kunnen wij elkaar nog niet verstaan.
+</p>
+<p>Mijn oom is dichter bij mij gekomen. Hij heeft eenige woorden geuit. Ik geloof, dat
+hij gezegd heelt: „Wij zijn verloren!” maar ik ben er niet zeker van.
+</p>
+<p>Ik kom op den inval om deze woorden te schrijven: „Laten wij het zeil strijken.”
+</p>
+<p>Hij geeft mij een teeken van toestemming.
+</p>
+<p>Hij heeft nog den tijd niet gehad om zijn hoofd op te lichten, of eene vurige schijf
+verschijnt op den rand van het vlot. De mast en het zeil worden te gelijk weggeslagen,
+en ik heb ze tot eene verbazende <span class="pageNum" id="xd32e3373">[<a href="#xd32e3373">180</a>]</span>hoogte zien slingeren, gelijk aan den pterodactylus, dien spookachtigen vogel uit
+de allereerste tijden.
+</p>
+<p>Wij zijn verstijfd van schrik; de half witte, half blauwe bol, zoo groot als eene
+bom van tien duim, rolt langzaam voort en draait met eene verbazende snelheid rond
+onder den stoot van den orkaan. Hij komt hier, daar, stijgt op een der balken van
+het vlot; springt over op den zak met levensmiddelen, daalt weder, springt op, gaat
+strijkelings langs de kruitkist. O schrik! Wij zullen in de lucht springen! Neen.
+De verblindende schijf verwijdert zich, zij nadert Hans, die haar rustig aanziet;
+mijn oom, die nederknielt om haar te ontwijken; mij, die verbleek en ril onder den
+glans van het licht en de warmte; zij draait rond bij mijn voet, dien ik tracht terug
+te trekken. Het mag mij niet gelukken.
+</p>
+<p>De lucht van salpeterig gas vervult den dampkring; zij dringt in de keel, de longen.
+Wij stikken.
+</p>
+<p>Waarom kan ik mijn voet niet terugtrekken? Is hij misschien aan het vlot vastgeklonken!
+ach! de val van den electrischen kogel heeft al het ijzer aan boord magnetisch gemaakt;
+de werktuigen, de gereedschappen, de wapenen raken in beweging en rammelen met een
+schel geluid tegen elkander; de spijkers mijner schoenen houden stevig vast aan eene
+ijzeren plaat, die in het hout zit. Ik kan mijn voet niet terugtrekken!
+</p>
+<p>Door eene geweldige, krachtsinspanning ruk ik hem eindelijk los, op het oogenblik
+dat de bal hem in zijne ronddraaiende beweging grijpen en mijzelven medeslepen zou,
+indien …
+</p>
+<p>O! welk een fel licht! de bol springt! wij zijn met vonken vuur bedekt!
+</p>
+<p>Vervolgens wordt alles uitgedoofd. Ik heb even den tijd gehad om te zien, dat mijn
+oom op het vlot ligt uitgestrekt, dat Hans, die nog altijd aan het roer staat, „vuur
+spuwt” onder den invloed der electriciteit, die hem doordringt!
+</p>
+<p>Waar gaan wij heen? waar gaan wij heen?
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p>Dinsdag 25 Augustus.—Ik kom bij, uit eene langdurige bezwijming; de bliksemstralen
+worden ontketend gelijk een broedsel slangen, die in den dampkring geslingerd worden.
+</p>
+<p>Zijn wij nog altijd op zee? Ja, en wij worden met eene onberekenbare snelheid medegevoerd.
+Wij zijn onder Engeland, het Kanaal, Frankrijk, onder geheel Europa misschien doorgegaan!
+</p>
+<p>— — —
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e3388">[<a href="#xd32e3388">181</a>]</span></p>
+<div class="figure p181width"><img src="images/p181.jpg" alt="Een vurige schijf verschijnt op den rand van het vlot." width="481" height="705"><p class="figureHead">Een vurige schijf verschijnt op den rand van het vlot.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Een nieuw geraas doet zich hooren! Het is zeker de zee, die op de rotsen breekt!…
+Maar dan.…
+</p>
+<p>— — —
+<span class="pageNum" id="xd32e3396">[<a href="#xd32e3396">182</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch36" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4485">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XXXVI.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Vreugde van den professor.—Toebereidselen voor de terugreis.—Werktuigen gered.—De
+professor denkt aan zijne collega’s.—Op welke hoogte?</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Hier eindigt, wat ik het „reisjournaal” heb genoemd, dat ik gelukkig uit de schipbreuk
+heb gered. Ik vat den draad van mijn verhaal weder op.
+</p>
+<p>Ik kan niet zeggen wat er voorviel, toen het vlot stiet tegen de klippen der kust.
+Ik voelde, dat ik in de golven stortte, en dat ik aan den dood ontkwam, dat mijn lichaam
+niet verbrijzeld werd tegen de scherpe rotsen, had ik alleen te danken aan den gespierden
+arm van Hans, die mij uit den afgrond redde.
+</p>
+<p>De moedige IJslander bracht mij buiten het bereik der golven op brandend heet zand,
+waar ik naast mijn oom lag.
+</p>
+<p>Daarna keerde hij naar die rotsen terug, waartegen de woedende golven beukten, om
+eenige overblijfselen uit de schipbreuk te redden. Ik kon niet spreken; ik was afgemat
+door aandoeningen en vermoeienis; ik had ruim een uur noodig om wat te herstellen.
+</p>
+<p>Intusschen viel er bij voortduring een zware stortregen met die hevigheid, die het
+einde der stormen aankondigt. Eenige opeengestapelde rotsblokken boden ons eene schuilplaats
+aan tegen de plasregens. Hans bereidde spijzen, die ik niet kon aanraken, en wij allen
+vielen, door drie slapelooze nachten uitgeput, in een onrustigen slaap.
+</p>
+<p>Den volgenden dag was het prachtig weder. Elk spoor van den storm was verdwenen. De
+opgeruimde woorden van den professor begroetten mij bij mijn ontwaken. Hij was vreeselijk
+vroolijk.
+</p>
+<p>„Hoe is het, mijn jongen!” riep hij, „hebt gij goed geslapen?”
+</p>
+<p>Zou men niet gezegd hebben, dat wij in het huis in de Koningstraat waren, dat ik bedaard
+beneden kwam om te ontbijten en dat mijn huwelijk met de arme Gräuben dienzelfden
+dag voltrokken zou worden?
+</p>
+<p>Helaas! als de storm het vlot maar een weinig oostelijk had geslagen, dan zouden wij
+onder Duitschland, onder mijne geliefde stad Hamburg, onder die straat, waarin alles
+woonde, wat ik het liefste op aarde had, doorgegaan zijn. Nu scheidden mij er nauwelijks
+veertig uur gaans van! Maar eene veertig uur lange loodlijn van graniet, hetgeen inderdaad
+op een afstand van meer dan duizend uur gaans nederkwam!
+</p>
+<p>Al die smartelijke overdenkingen doorkruisten snel mijn hoofd, voor ik de vraag van
+mijn oom beantwoordde.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e3413">[<a href="#xd32e3413">183</a>]</span>„Hoe is het!” herhaalde hij, „wilt gij niet zeggen, of gij goed geslapen hebt?”
+</p>
+<p>„Zeer goed!” antwoordde ik, „ik ben nog wel zeer afgemat, maar dat zal wel terecht
+komen.”
+</p>
+<p>„Wel zeker! het is slechts vermoeidheid, anders niet.”
+</p>
+<p>„Maar mij dunkt, dat gij dezen morgen bijzonder vroolijk zijt, oom!”
+</p>
+<p>„Ik ben in de wolken, mijn jongen! Wij zijn er!”
+</p>
+<p>„Aan het einde van onzen tocht?”
+</p>
+<p>„Neen, maar aan het einde van die zee, die niet scheen te eindigen. Wij zullen nu
+weder over land gaan en inderdaad in de ingewanden der aarde afdalen.”
+</p>
+<p>„Oom! veroorloof mij eene vraag.”
+</p>
+<p>„Met genoegen, Axel!”
+</p>
+<p>„En de terugreis?”
+</p>
+<p>„De terugreis! denkt gij reeds aan de terugreis, terwijl wij nog niet eens aangekomen
+zijn?”
+</p>
+<p>„Neen, ik wilde alleen vragen, hoe wij die zullen bewerkstelligen.”
+</p>
+<p>„Op de eenvoudigste manier van de wereld. Als wij eerst maar in het middelpunt van
+den bol gekomen zijn, zullen wij òf een nieuwen weg vinden om weder aan de oppervlakte
+te komen, òf wij zullen heel bedaard langs denzelfden weg terugkeeren. Ik vertrouw,
+dat hij zich niet achter ons sluiten zal.”
+</p>
+<p>„Dan moet het vlot weder in orde gebracht worden.”
+</p>
+<p>„Dat spreekt van zelf.”
+</p>
+<p>„Maar zijn er genoeg levensmiddelen over om al die groote plannen te volbrengen?”
+</p>
+<p>„Ja, zeker! Hans is een knappe kerel, en ik ben zeker, dat hij het grootste gedeelte
+van de lading gered heeft. Wij zullen het echter eens gaan onderzoeken.”
+</p>
+<p>Wij verlieten deze grot, die voor alle winden open lag. Ik koesterde eene hoop, die
+tegelijk eene vrees was; het was, dacht mij, onmogelijk, dat de verschrikkelijke stranding
+van het vlot niet alles vernietigd zou hebben, wat er op was. Ik bedroog mij. Op den
+oever komende, zag ik Hans onder eene menigte ordelijk gerangschikte voorwerpen staan.
+Mijn oom drukte hem de hand met een levendig gevoel van erkentelijkheid. Die man,
+wiens bovenmenschelijke zelfopoffering bijna zonder voorbeeld was, had gewerkt terwijl
+wij sliepen, en met levensgevaar de kostbaarste voorwerpen gered.
+</p>
+<p>Wel hadden wij vrij gevoelige verliezen geleden, onze wapens o.a., maar wij konden
+ze missen. De voorraad kruit was onbeschadigd gebleven, nadat het gedurende den storm
+bijna in de lucht was gesprongen.
+</p>
+<p>„Welnu!” riep de professor, „als de geweren ons ontbreken, zijn wij vrij van jagen.”
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e3436">[<a href="#xd32e3436">184</a>]</span>„Goed; maar de werktuigen!”
+</p>
+<p>„Hier is de luchtdichtheidsmeter, het nuttigste van alle, en waarvoor ik de andere
+gaarne missen wil! Met dit werktuig kan ik de diepte berekenen en weten, wanneer wij
+het middelpunt bereikt hebben. Zonder hetzelve zouden wij gevaar loopen er voorbij
+te gaan en bij de tegenvoeters uit te komen.”
+</p>
+<p>Die scherts was wreed.
+</p>
+<p>„Maar het kompas?” vraagde ik.
+</p>
+<p>„Hier ligt het op deze rots, in volmaakte orde, evenals de thermometers en de tijdmeter.
+O! die jager is een onwaardeerbaar man!”
+</p>
+<p>Ik moest erkennen, dat er op het punt van de werktuigen niets ontbrak. Wat de gereedschappen
+betreft, zag ik op het zand ladders, touwen, breekijzers, houweelen enz. verstrooid
+liggen.
+</p>
+<p>Toch moest de zaak van de levensmiddelen nog opgehelderd worden.
+</p>
+<p>„En de voorraad?” zeide ik.
+</p>
+<p>„Dien zullen wij ook eens nazien,” antwoordde mijn oom.
+</p>
+<p>De kisten, die hem bevatten, lagen in eene lijn op het strand in een ongeschonden
+staat; de zee had ze grootendeels gespaard, en aan beschuit, gezouten vleesch, jenever
+en gedroogden visch konden wij nog op vier maanden levensmiddelen rekenen.
+</p>
+<p>„Vier maanden!” riep de professor; „dan hebben wij tijd om te gaan en terug te komen,
+en van het overschot wil ik een grooten maaltijd aanrichten voor al mijne collega’s
+van het Johannaeum!”
+</p>
+<p>Sedert lang had ik reeds gewoon moeten zijn aan het karakter van mijn oom, en toch
+wekte die man nog altijd mijn verwondering op.
+</p>
+<p>„Nu,” zeide hij, „zullen wij onzen watervoorraad vernieuwen met den regen, dien het
+onweder in al die bekkens van graniet heeft gestort; bij gevolg behoeven wij niet
+te vreezen, dat wij dorst zullen lijden. Wat het vlot aangaat, zal ik Hans aanbevelen
+om het zoo goed mogelijk te herstellen, hoewel wij er, denk ik, geen gebruik meer
+van zullen maken.”
+</p>
+<p>„Hoe zoo?” riep ik.
+</p>
+<p>„Dat is zoo maar eene gedachte van mij, mijn jongen! Ik geloof niet, dat wij uit zullen
+gaan, waar wij ingekomen zijn.”
+</p>
+<p>Ik zag den professor met een zeker wantrouwen aan; ik vraagde mijzelven of hij soms
+gek was geworden. En toch „hij kan het zoo niet zeggen.”
+</p>
+<p>„Laten wij gaan ontbijten!” hernam hij.
+</p>
+<p>„Ik volgde hem op eene hoogte, nadat hij zijne bevelen aan den jager had gegeven.
+Daar hielden wij met gedroogd vleesch, beschuit en thee een heerlijk maal, een der
+beste, ik erken het, die ik in mijn leven had bijgewoond. De behoefte, de vrije lucht,
+de kalmte na de ontsteltenis, alles werkte mede om mijn eetlust op te wekken.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e3458">[<a href="#xd32e3458">185</a>]</span></p>
+<div class="figure p185width"><img src="images/p185.jpg" alt="Een geheele vlakte vol beenderen." width="479" height="707"><p class="figureHead">Een geheele vlakte vol beenderen.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Onder het ontbijt legde ik mijn oom de vraag voor, waar wij op dit oogenblik waren.
+</p>
+<p>„Dat is, dunkt mij, moeielijk te berekenen.”
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e3465">[<a href="#xd32e3465">186</a>]</span>„Het nauwkeurig te doen, ja!” antwoordde hij; „het is zelfs onmogelijk, omdat ik gedurende
+dien driedaagschen storm geen aanteekening heb kunnen houden van de snelheid en richting
+van het vlot; maar wij kunnen het toch wel bij gissing vinden.”
+</p>
+<p>„De laatste waarneming is gedaan op het eilandje van den geyser.…”
+</p>
+<p>„Op het eilandje Axel, mijn jongen! Acht die eer niet gering, van uwen naam geschonken
+te hebben aan het eerste eilandje, dat in het middelpunt der aardmassa is ontdekt.”
+</p>
+<p>„Het zij zoo! Op het eilandje Axel hadden wij omtrent twee honderd zeventig zeemijlen
+afgelegd en bevonden wij ons meer dan zes honderd uren gaans van IJsland af.”
+</p>
+<p>„Goed! Dan zullen wij van dat punt uitgaan en vier dagen storm rekenen, gedurende
+welke onze snelheid niet minder dan tachtig uur per dag heeft kunnen bedragen.”
+</p>
+<p>„Dat geloof ik ook. Dan zouden er nog driehonderd uur gaans bijkomen.”
+</p>
+<p>„Ja! en de Lidenbrock-zee zou ten naastenbij zes honderd uur gaans van den eenen oever
+tot den anderen meten! Weet gij wel, Axel! dat zij dan in grootte met de Middellandsche
+zee kan wedijveren?”
+</p>
+<p>„Ja! vooral als wij haar alleen in de breedte overgestoken zijn!”
+</p>
+<p>„Dat is zeer licht mogelijk!”
+</p>
+<p>„En het aardigste is,” voegde ik er bij, „dat als onze berekening juist is, wij nu
+de Middellandsche zee boven ons hoofd hebben.”
+</p>
+<p>„Is het waar?”
+</p>
+<p>„Ja! wij zijn immers negenhonderd uur gaans van Reikiavik af!”
+</p>
+<p>„Dat is een aardig eind, mijn jongen! maar dat wij juist onder de Middellandsche zee
+en niet onder Turkije of den Atlantischen oceaan zijn, kan alleen plaats hebben ingeval
+onze richting niet veranderd is.”
+</p>
+<p>„Neen! de wind scheen in denzelfden hoek te blijven; ik denk dus, dat deze oever ten
+zuidoosten van Gräubenhaven ligt.
+</p>
+<p>„Wij kunnen ons er licht van verzekeren door het kompas te raadplegen. Wij zullen
+eens op het kompas zien!”
+</p>
+<p>De professor begaf zich naar de rots, waarop Hans de werktuigen had nedergelegd. Hij
+was vroolijk, opgeruimd, wreef zich in de handen, nam allerlei houdingen aan, als
+ware hij nog een jongeling. Ik volgde hem, nieuwsgierig om te weten of ik mij in mijne
+berekening ook bedroog.
+</p>
+<p>Bij de rots gekomen nam mijn oom het kompas, legde het waterpas, en zag naar de naald,
+die na eenige slingeringen een vasten stand aannam onder den invloed der magneetkracht.
+</p>
+<p>Mijn oom beschouwde haar, wreef zich toen de oogen uit en zag nog eens. Eindelijk
+wendde hij zich geheel ontsteld tot mij.
+</p>
+<p>„Wat is er gaande?” vraagde ik.
+</p>
+<p>Hij wenkte mij om het werktuig te onderzoeken. Een kreet van <span class="pageNum" id="xd32e3489">[<a href="#xd32e3489">187</a>]</span>verbazing ontsnapte mij. De punt der naald wees naar het noorden waar wij het zuiden
+zochten! Zij was naar het strand gericht in plaats van de volle zee aan te wijzen!
+</p>
+<p>Ik schudde het kompas, ik onderzocht het; het was volmaakt in orde. In welken stand
+men de naald ook bracht, zij nam hardnekkig weder die onverwachte richting aan.
+</p>
+<p>Er viel dus niet meer aan te twijfelen, gedurende den storm was de wind omgeloopen,
+zonder dat wij het bemerkten, en had het vlot teruggedreven naar de oevers, die mijn
+oom meende achter zich te hebben.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch37" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4491">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XXXVII.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Verloren reis.—Landverkenning.—Verbastering der schildpad.—De beenderenvlakte.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Het zou mij onmogelijk zijn de opeenvolgende gevoelens te schetsen, die professor
+Lidenbrock bezielden, zijn ontsteltenis, zijn ongeloof, zijn toorn! Nooit zag ik iemand
+eerst zoo verlegen, daarna zoo verbitterd.
+</p>
+<p>De vermoeienissen van den overtocht, de doorgestane gevaren, alles moest dus weder
+op nieuw beginnen. Wij waren achteruit in plaats van vooruit gegaan.
+</p>
+<p>Maar mijn oom was weldra zichzelven weder meester.
+</p>
+<p>„O! het noodlot speelt mij zulke parten!” riep hij uit; „de elementen spannen tegen
+mij samen! de lucht, het vuur en het water vereenigen hunne pogingen om zich tegen
+mijne reis te verzetten! Welnu! men zal zien, wat mijn wil vermag. Ik zal het niet
+opgeven; ik zal geene streep achteruitgaan, en wij zullen zien, wie het winnen zal,
+de mensch of de natuur!”
+</p>
+<p>Op de rots staande, verbitterd, dreigend, scheen Otto Lidenbrock, gelijk de woeste
+Ajax, de goden uit te dagen. Maar ik oordeelde het noodig om tusschen beiden te komen
+en die zinnelooze drift te betoomen.
+</p>
+<p>„Hoor mij aan!” zeide ik hem op een vasten toon. „Er is hier beneden eene grens voor
+iedere eerzucht; wij moeten tegen het onmogelijke niet kampen; wij zijn slecht uitgerust
+voor eene zeereis; vijf honderd uur gaans kan men niet afleggen op een slecht samenraapsel
+van balken met eene deken tot zeil, een stok tot mast, en dan nog tegen de ontketende
+winden. Wij kunnen <span class="pageNum" id="xd32e3504">[<a href="#xd32e3504">188</a>]</span>niet sturen, wij zijn de speelbal der stormen, en wij zouden als dwazen handelen,
+zoo wij ten tweeden male dien onmogelijken overtocht beproefden!”
+</p>
+<p>Tien minuten lang kon ik, zonder in de rede gevallen te worden, die onwederlegbare
+redenen opsommen, maar dat kwam alleen door de onoplettendheid van den professor,
+die geen woord van mijne bewijsvoering verstond.
+</p>
+<p>„Naar het vlot!” riep hij.
+</p>
+<p>Hij antwoordde verder niets. Te vergeefs smeekte ik, werd ik driftig; ik stiet het
+hoofd tegen een wil, die vaster was dan graniet.
+</p>
+<p>Hans was juist gereed met de herstelling van het vlot. Men zou gezegd hebben, dat
+dit zonderling wezen de plannen mijns ooms ried.
+</p>
+<p>Met eenige stukken <span class="spaced">surtarbrandur</span> had hij het vaartuig weder in orde gebracht. Een zeil verhief er zich op en de wind
+speelde in zijne plooien.
+</p>
+<p>De professor zeide eenige woorden tot den gids en terstond bracht deze de bagage weder
+aan boord en maakte alles voor het vertrek gereed. De dampkring was tamelijk zuiver
+en de noordwestewind hield aan.
+</p>
+<p>Wat kon ik doen? Mij alleen tegen twee verzetten? Onmogelijk. Als Hans nog maar mijne
+zijde gekozen had. Maar neen! Het scheen, dat de IJslander zijn eigen wil ter zijde
+gesteld en de gelofte van zelfverloochening afgelegd had. Ik kon niets verkrijgen
+van een dienaar, die zoo blindelings aan zijn heer overgegeven was. Ik moest vooruit.
+</p>
+<p>Ik wilde dus op het vlot mijne gewone plaats innemen, toen mijn oom mij met de hand
+tegenhield.
+</p>
+<p>„Wij zullen eerst morgen vertrekken,” zeide hij.
+</p>
+<p>Ik maakte een gebaar als iemand, die zich aan alles onderwerpt.
+</p>
+<p>„Ik moet niets verzuimen,” hernam hij, „en nu het noodlot mij op dit gedeelte der
+kust heeft geworpen, zal ik het niet verlaten voor ik het verkend heb.”
+</p>
+<p>Men zal deze opmerking begrijpen, als men bedenkt, dat wij wel op den noordelijken
+oever waren teruggekomen, maar niet op ons vroeger uitgangspunt. Gräubenhaven moest
+westelijker liggen. Niets was derhalve natuurlijker, dan zorgvuldig den omtrek dezer
+nieuwe landingsplaats te onderzoeken.
+</p>
+<p>„Laten wij op ontdekking uitgaan!”
+</p>
+<p>En Hans aan zijn werk latende, vertrokken wij. De ruimte tusschen het zeestrand en
+den voet der lage voorgebergten was zeer groot; wij hadden een half uur te loopen
+voor wij den rotsmuur bereikten. Wij vertrapten ontelbare schelpen van allerlei gedaante
+en grootte, waarin de dieren der allereerste tijden leefden. Ik bemerkte ook verbazende
+schalen wier middellijn dikwijls grooter was dan vijftien voet. Zij hadden toebehoord
+aan die reusachtige glyptodons van <span class="pageNum" id="xd32e3526">[<a href="#xd32e3526">189</a>]</span>het pliocenische tijdvak, waarvan de hedendaagsche schildpad slechts eene onbeduidende
+vertegenwoordigster is. Bovendien was de grond bezaaid met eene menigte steenachtige
+overblijfselen, eene soort van strandkeitjes door de golven afgerond en in opeenvolgende
+rijen gerangschikt. Ik kwam dus tot de opmerking, dat de zee voorheen die ruimte had
+bedekt. Op de verstrooide rotsen, die nu buiten haar bereik waren, hadden de golven
+duidelijke sporen van haar overgang achtergelaten.
+</p>
+<p>Dit kan eenigszins het bestaan van dien oceaan, veertig uur gaans onder de oppervlakte
+van den aardbol, verklaren. Maar mijns inziens moest die watermassa allengs wegzinken
+in de ingewanden der aarde, en was het duidelijk, dat zij voortkwam uit het water
+van den Oceaan, die zich een weg baande door de eene of andere scheur. Evenwel moest
+ik aannemen, dat die scheur thans verstopt was; want dit geheele hol of die onmetelijke
+vergaarbak zou anders in korten tijd vol geloopen zijn. Misschien ook was dit water,
+tegen het onderaardsche vuur moetende strijden, gedeeltelijk verdampt. Daaruit kon
+ik dan ook de wolken verklaren, die boven ons zweefden, en de vrijwording van die
+electriciteit, die stormen deed ontstaan in het midden der aarde.
+</p>
+<p>Deze theorie van de natuurverschijnselen, die wij bijgewoond hadden, scheen mij voldoende
+toe; want hoe groot de natuurwonderen ook zijn mogen, toch kunnen zij altijd uit natuurkundige
+redenen verklaard worden.
+</p>
+<p>Wij liepen dus over eene soort van aangespoelden grond door het water gevormd, gelijk
+al de gronden van dat tijdperk, die zoo kwistig over de oppervlakte van den aardbol
+verspreid zijn. De professor onderzocht oplettend iedere kleine ruimte in de rotsen.
+Bestond er ergens eene opening, dan was het van belang voor hem om er de diepte van
+te peilen.
+</p>
+<p>Eene mijl ver hadden wij het langs de oevers der Lidenbrock-zee gehouden, toen het
+voorkomen van den grond plotseling veranderde. Het scheen alsof alles omgewoeld was
+door eene hevige rijzing der benedenlagen. Op verschillende plaatsen toonden hoogten
+en diepten een geweldige verplaatsing van den bodem aan.
+</p>
+<p>Met moeite klauterden wij over deze verwarde massa granietstukken, keisteenen, kwartsblokken
+en aangespoelde gronden, toen zich eene laag, meer dan eene laag, eene geheele vlakte
+vol beenderen aan onze blikken vertoonde. Men zou gezegd hebben, dat het een onmetelijk
+kerkhof was, waar het gebeente der geslachten van twintig eeuwen nederlag. In de verte
+vertoonden zich hooge stapels van dergelijke overblijfselen, zich uitstrekkende zoover
+het oog reikte en die zich in een nevel verloren. Dáár, op drie vierkante mijlen misschien,
+lag de geheele geschiedenis van alle dierlijk leven opeengestapeld; eene geschiedenis,
+slechts met flauwe trekken beschreven in de nieuwere aardlagen der bewoonde wereld.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e3535">[<a href="#xd32e3535">190</a>]</span>Een ongeduldige nieuwsgierigheid overmeesterde ons. Met een dof geluid kraakten onder
+onze voeten de overblijfselen dier voorhistorische gedierten, welke in de musea der
+groote steden als kostbare voorwerpen worden ten toon gesteld. Duizend Cuviers zouden
+niet toereikende geweest zijn om die verbazende beenderenhoopen tot volledige geraamten
+bijeen te voegen.
+</p>
+<p>Ik stond verbaasd. Mijn oom had zijne lange armen opgeheven naar het dikke gewelf
+dat boven onze hoofden was uitgespannen. Zijn geheele voorkomen kenteekende een onbegrensde
+verbazing, zijn gapende mond, zijne achter de brilleglazen schitterende oogen, zijn
+hoofd dat op en neder, rechts en links, heen en weder getrokken werd. Hij stond voor
+een onschatbare verzameling leptotheriën, mericotheriën, lophodions, anoplotheriën,
+megatheriën, mastodonten, protopitheken, pterodactylen—in één woord, van allerlei
+voorwereldlijke monsterdieren, hier als voor zijn vermaak opeengestapeld. Men stelle
+zich een opgewonden boekenliefhebber voor, plotseling verplaatst in de beroemde boekerij
+van Alexandrië, door een wonder uit hare asch herrezen, na door Omar verbrand te zijn—in
+zulk eene stemming stond daar mijn oom, professor Lidenbrock.
+</p>
+<p>Maar van een geheel anderen aard werd zijne gewaarwording, toen hij, over de beenderen
+stappende, een schedel opnam en met eene trillende stem <span class="corr" id="xd32e3540" title="Bron: uiriep">uitriep</span>:
+</p>
+<p>„Alex! Axel! een menschenhoofd!”
+</p>
+<p>„Een menschenhoofd, oom,” antwoordde ik met geene mindere verbazing.
+</p>
+<p>„Ja, neef! Ach, Milne-Edwards! Ach, de Quatrefages! Waarom zijt gij niet hier, waar
+ik ben, ik Otto Lidenbrock!”
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch38" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4497">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XXXVIII.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Voorwereldlijke overblijfselen.—Een menschelijk lichaam.—De reus van Palermo.—Onderzoek
+van een lijk.—Een onmetelijk knekelhuis.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Om het aanroepen van de namen dier twee Fransche geleerden door mijn oom wèl te begrijpen,
+moet men weten, dat een allerbelangrijkst verschijnsel op het gebied der voorwereldlijke
+overblijfselen eenigen tijd voor ons vertrek had plaats gegrepen.
+</p>
+<p>Den 8<sup>sten</sup> Maart 1863 vonden werklieden, onder bestuur van Boucher de Perthes in de steengroeven
+van Moulin-Quignon bij <span class="pageNum" id="xd32e3556">[<a href="#xd32e3556">191</a>]</span>Abbeville in het Fransche departement la Somme arbeidende, een menschelijk kaakbeen
+op eene diepte van veertien voet beneden den beganen grond. Het was het eerste voorwerp
+van dien aard dat te voorschijn<span id="xd32e3558"></span> kwam. In de nabijheid lagen bijlen van bewerkten vuursteen, door den tijd met een
+verweerd huidje bedekt.
+</p>
+<p>Veel gerucht ging van deze ontdekking uit, niet alleen in Frankrijk, maar ook in Engeland
+en Duitschland. Onderscheidene leden van het Fransche Instituut, waaronder de heeren
+Milne-Edwards en de Quatrefages, lieten zich aan de zaak gelegen liggen. Zij bewezen
+de onbetwistbare echtheid van het voorwerp en betoonden zich krachtige verdedigers
+„in het geding ter zake van het kaakbeen,” gelijk de Engelschen zich uitdrukten.
+</p>
+<p>Bij de geologen van het Vereenigd Koninkrijk die het feit als zeker beschouwden, zooals
+Falconer, Bush, Carpenter enz. voegden zich Duitsche geleerden, en daaronder als de
+ijverigste, de opgewondenste, mijn oom Lidenbrock.
+</p>
+<p>De echtheid van een menschelijk overblijfsel uit het quaternaire tijdperk scheen dus
+onwederlegbaar bewezen.
+</p>
+<p>Die echtheid had niettemin een ijverig tegenstander in Elias de Beaumont. Deze hooggeschatte
+geleerde beweerde, dat de grond van Moulin-Quignon niet diluviaansch, maar uit lateren
+tijd was, en evenmin als Cuvier wilde hij iets weten van de bewering, dat het menschdom
+gelijktijdig met de dieren uit het quaternaire tijdperk zou bestaan hebben. Mijn oom
+Lidenbrock had, in overeenstemming met de groote meerderheid der geologen, staande
+gehouden, getwist en geredeneerd, terwijl de Beaumont met zijne meening genoegzaam
+alleen was blijven staan.
+</p>
+<p>Wij kenden deze zaak in al hare bijzonderheden, maar wisten niet, dat het onderwerp
+na ons vertrek opnieuw ter sprake was gekomen. Andere dergelijke kaakbeenderen, schoon
+dan afkomstig van andere stammen en dus van afwijkende vormen, waren in sommige grotten
+van Frankrijk, Zwitserland en België gevonden, benevens wapenen, huisraad, gereedschappen,
+beenderen van kinderen, jonge menschen, volwassenen, grijsaards. Het bevestigde zich
+met elken dag meer, dat de mensch inderdaad in het quaternaire tijdperk geleefd heeft.
+</p>
+<p>En dit was nog niet alles. Nieuwe opgravingen uit het tertiaire pliocenische tijdperk
+hadden voorwerpen doen ontdekken, uit welke de stoutste geleerden eene nog veel hooger
+opklimmende oudheid aan het menschdom hadden toegekend. Deze overblijfselen waren
+wel geen beenderen van menschen, maar toch voortbrengselen zijner kunstvlijt, namelijk
+scheen- en dijbeenderen van uitgestorven dieren, besneden met regelmatige figuren,
+die het kenmerk van ’s menschen hand droegen.
+</p>
+<p>Daardoor klom het bestaan van den mensch plotseling de ladder <span class="pageNum" id="xd32e3568">[<a href="#xd32e3568">192</a>]</span>eener lange reeks van eeuwen op; hij leefde reeds vroeger dan de mastodont; hij was
+een tijdgenoot van die voorwereldlijke olifanten, welke men „elephas meridionalis”
+noemt; hij was reeds voor honderd duizend jaren een bewoner dezer aarde; immers op
+dien ouderdom begrooten de meest vermaarde geleerden de pliocenische formatie.
+</p>
+<p>Op dat standpunt stond destijds de wetenschap der voorwereldlijke dieren en hetgeen
+wij er van wisten was genoeg om onze aandacht op die beenderenhoopen in de Lidenbrock-zee
+te spannen. Men kan zich dus voorstellen hoe opgetogen mijn oom was, vooral toen hij,
+twintig schreden verder, zich in de onmiddellijke nabijheid van een menschelijk overblijfsel
+uit het quaternaire tijdperk bevond.
+</p>
+<p>Het was een menschelijk lichaam, duidelijk als zoodanig herkenbaar. Had eene bijzondere
+gesteldheid van den grond, gelijk aan dien van het kerkhof van St. Michel te Bordeaux,
+dat lichaam zoovele eeuwen bewaard? Ik weet het niet. Maar dat lijk, met zijne perkamentachtige
+huid en nog weeke ledematen—op het oog althans—met zijn gaaf gebit, met zijn overvloedig
+hoofdhaar, met zijne verbazend uitgegroeide nagels aan vingers en teenen—dat lijk
+vertoonde een wezen zooals het geleefd had.
+</p>
+<p>Ik stond als stom tegenover deze verschijning uit lang vervlogen eeuwen. Mijn oom,
+anders zoo woordenrijk van aard, sprak insgelijks geen woord. Wij hadden het voorwerp
+opgenomen en overeind gezet. Het scheen ons met zijn holle oogkassen aan te staren.
+</p>
+<p>Na eenige oogenblikken zwijgens ging de oom op in den professor. Otto Lidenbrock vergat
+in zijne opgewondenheid de omstandigheden van onzen tocht, de plaats waar wij waren,
+de onmetelijke spelonk in welke wij stonden. Zonder twijfel stond hij met zijne gedachten
+in het college, bezig zijne leerlingen te onderwijzen; immers hij nam een geleerden
+toon aan en richtte tot een denkbeeldig gehoor op deze wijze het woord:
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p193width"><img src="images/p193.jpg" alt="Het was een menschelijk lichaam." width="486" height="709"><p class="figureHead">Het was een menschelijk lichaam.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>„Mijne heeren! ik heb de eer u een mensch uit het quaternaire tijdperk voor te stellen.
+Groote geleerden hebben zijn bestaan ontkend; anderen, niet minder groot, het verzekerd.
+Deze ongeloovige Thomassen der wetenschap zouden, indien zij hier waren, hem met den
+vinger kunnen aanraken en wel genoodzaakt zijn hunne dwaling te herroepen. Ik weet
+zeer wel, dat de wetenschap op hare hoede moet zijn tegenover zulke ontdekkingen.
+Het is mij niet onbekend wat er van den voorwereldlijken mensch geworden is onder
+de handen van een Barnum en andere soortgelijke kwakzalvers. Ik ken de geschiedenis
+van de knieschijf van Ajax, van het zoogenaamde lijk van Orestes, dat door de Spartanen
+zou teruggevonden zijn, en van dat van Asterius, tien ellebogen lang, waarvan Pausanias
+spreekt. Gelezen heb ik de berichten aangaande het in de XIV<sup>de</sup> <span class="pageNum" id="xd32e3584">[<a href="#xd32e3584">193</a>]</span>eeuw gevonden geraamte van Trapani, waarin men Polyphemus heeft meenen te vinden;
+bekend is mij de geschiedenis van een reus, die in de XVI<sup>e</sup> eeuw in den omtrek van Palermo is opgegraven. <span class="pageNum" id="xd32e3589">[<a href="#xd32e3589">194</a>]</span>Even goed als ik, weet gij, mijne heeren, hoe de beenderen, te Lucern in 1577 gevonden,
+door den vermaarden geneesheer Felix Plater verklaard zijn voor gedeelten van een
+reus van negentien voet lengte. Gelezen, ik mag wel zeggen verslonden, heb ik de verhandelingen
+van Cassanion, benevens al de geschriften en tegenschriften ter gelegenheid van het
+geraamte, den 11<sup>den</sup> Januari 1613 op het landgoed van den heer de Langow bij het kasteel van Chaumont
+in Dauphiné opgegraven, dat naar beweerd en betwist werd, dat van Teuthobochus, koning
+der Cimbren, zou geweest zijn. Had ik in de vorige eeuw geleefd, ik zou met P. Campet
+geplukhaard hebben over het bestaan van den voorwereldlijken mensch van Scheuchzer.
+Ik heb het geschrift in handen gehad, getiteld: <span class="spaced">Gigan</span>.…”
+</p>
+<p>Hier bleek het natuurlijke gebrek van mijn oom, die in het openbaar geen moeilijke
+woorden kon uitspreken.
+</p>
+<p>„Het geschrift, getiteld <span class="spaced">Gigan</span>.…”
+</p>
+<p>Hij kon het niet verder brengen.
+</p>
+<p>„<span class="spaced">Giganteo</span>.…”
+</p>
+<p>Onmogelijk! Het moeielijke woord wilde er niet uit! Wat zou men hem op het college
+hebben uitgelachen!
+</p>
+<p>Eindelijk wrong hij tusschen een paar vloeken in, uit de keel: <span class="spaced">Gigantosteologie</span>.
+</p>
+<p>Op vlugger toon ging hij voort:
+</p>
+<p>„Ja, mijne heeren, ik weet daar alles van. Ik weet ook, dat Cuvier en Blumenbach die
+beenderen hebben gehouden voor overblijfselen van mammouths en andere dieren uit het
+quaternaire tijdperk. Maar hier zou elke twijfeling eene beleediging der wetenschap
+zijn. Ziedaar het lijk! Gij kunt het zien, gij kunt het aanraken! Het is geen geraamte,
+het is een volledig lichaam, uitsluitend bewaard als bijdrage tot de natuurkundige
+geschiedenis van den mensch!”
+</p>
+<p>Ik had geen lust om die bewering tegen te spreken.
+</p>
+<p>„Indien ik het in een oplossing van zwavelzuur kon leggen,” ging mijn oom voort, „zou
+ik er alle aardachtige aanhangselen en schulpen af weeken. Maar ik heb hier geen zwavelzuur.
+Intusschen, het zij zoo als het wil, het lijk zal ons zijn eigene geschiedenis verhalen.”
+</p>
+<p>De professor nam het lijk en ging er mede om als de handigste vertooner van zeldzaamheden.
+</p>
+<p>„Gij ziet,” hernam hij, „het haalt geen zes voet lengte, en wij zijn dus ver van de
+voorgewende reuzen. Wat het ras betreft, waartoe het behoort, dit is buiten allen
+twijfel het kaukasische, het blanke, het onze! De schedel is regelmatig eivormig,
+zonder vooruitstekende oogbeenderen of verlengde kaakbeenderen. Het vertoont geen
+spoor van prognathismus dat den gelaatshoek <span class="pageNum" id="xd32e3624">[<a href="#xd32e3624">195</a>]</span>wijzigt<a class="noteRef" id="xd32e3626src" href="#xd32e3626">1</a>. Meet dien hoek, hij is bijna 90°. Maar ik zal nog verder gaan op den weg der gevolgtrekkingen,
+en dus zeggen, dat dit voorwerp behoort tot het ras van Japhet—den Indo-Germaanschen
+stam—, van Indië tot aan de westelijke streken van Europa verspreid. Lacht niet, mijne
+heeren!”
+</p>
+<p>Niemand vertrok een mond tot lachen; maar de professor was gewoon ongeloovige lachjes
+te zien verschijnen op het gelaat zijner toehoorders te midden van het uitkramen zijner
+geleerdheid.
+</p>
+<p>„Voorzeker,” begon hij met nieuwe kracht weder, „wij hebben daar een voorwereldlijken
+mensch, tijdgenoot van de mastodonten, wier gebeenten daar in den omtrek verspreid
+liggen. Maar u zeggen hoe hij daar gekomen is, hoe de lagen, in welke hij is begraven
+geweest, tot in deze geweldige holte in de ingewanden der aarde zijn geschoven,—dat
+is iets waar ik mij niet aan wagen zal. Ongetwijfeld hadden gedurende het quaternaire
+tijdvak nog verbazende, omwentelingen in de aardschors plaats; de voortdurende afkoeling
+des aardbols veroorzaakte scheuren, spleten, kloven, waarin waarschijnlijk een gedeelte
+van den bovengrond wegzakte. Ik zal mij daarover niet uitlaten; hoe het zij, het menschelijk
+overblijfsel is daar, omringd door het werk zijner handen, die bijlen en bewerkte
+vuursteenen die het steentijdperk gevormd hebben; misschien is hij hier gekomen gelijk
+ik, als reiziger, als ontsteker van het licht der beschaving, maar aan de opgegeven
+oudheid van zijn bestaan kan ik niet twijfelen.”
+</p>
+<p>De professor zweeg en ik deed als een éénig man luide toejuichingen hooren. Overigens,
+mijn oom had gelijk: geleerder mannen dan zijn neef zouden veel moeite gehad hebben
+hem te wederleggen.
+</p>
+<p>Iets anders nog ten bewijze. Het gevonden overblijfsel was niet het eenige in zijne
+soort in dit onmetelijke knekelhuis. Andere voorwerpen vertoonden zich bij elke schrede
+die wij deden, en mijn oom had slechts het merkwaardigste uit te zoeken om het aan
+ongeloovigen ter overtuiging voor te leggen.
+</p>
+<p>In waarheid, die bonte verzameling overblijfselen van menschen en dieren, op dit uitgestrekte
+kerkhof dooreenliggende, leverde een eigenaardig schouwspel op. Maar er rees eene
+belangrijke vraag op, die wij niet waagden te beantwoorden. Waren de overblijfselen
+herwaarts gedreven nadat de menschen en dieren, tot welke zij eenmaal hadden behoord,
+reeds hadden opgehouden te leven; of leefden en <span class="pageNum" id="xd32e3639">[<a href="#xd32e3639">196</a>]</span>woonden zij eenmaal in deze onderaardsche wereld? Tot dusver hadden wij er alleen
+zeemonsters en visschen in leven gezien. Zwierf nog eenig onderaardsch mensch rond
+op deze woeste vlakten?
+</p>
+</div>
+<div class="footnotes">
+<hr class="fnsep">
+<div class="footnote-body">
+<div class="fndiv" id="xd32e3626">
+<p class="footnote"><span class="fnlabel"><a class="noteRef" href="#xd32e3626src">1</a></span> De gelaatshoek wordt gevormd door twee vlakken; het eene, min of meer loodrecht, raakt
+het voorhoofd en de snijtanden; het andere, horizontaal, snijdt de opening der gehoorwerktuigen
+en de benedenzijde van het neusbeen. Men verstaat onder <span class="spaced">prognathismus</span>, in de taal der natuurkundige beschrijving van den mensch, het vooruitspringen van
+het kaakbeen of de kinnebak, waardoor de gelaatshoek gewijzigd wordt.&nbsp;<a class="fnarrow" href="#xd32e3626src" title="Ga terug naar noot 1 in tekst.">↑</a></p>
+</div>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div id="ch39" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4503">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XXXIX.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Voorwereldlijke planten en dieren.—Mosplanten.—Mastodonten.—De aapmensch.—Niet op
+het uitgangspunt terug.—Een dolk.—Eene echte dagge.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Nog gedurende een half uur kraakten deze beenderenlagen onder onze voeten. Wij stapten
+voorwaarts, voortgedreven door eene brandende nieuwsgierigheid. Welke andere wonderen
+bevatte deze spelonk, welke schatten voor de wetenschap? Mijn blik was voorbereid
+op allerlei verrassingen, mijne verbeelding op allerlei merkwaardigheden.
+</p>
+<p>Het zeestrand was reeds lang achter de heuvels in het beenderendal verdwenen. De onvoorzichtige
+professor gaf er weinig om of hij van den weg geraakte en sleurde mij met zich voort.
+Zonder een woord te spreken en badende in de elektrieke golven, schreden wij voorwaarts.
+Tengevolge van een voor mij onverklaarbaar verschijnsel verspreidde zich het licht
+zoodanig, dat het gelijkelijk op al de deelen der voorwerpen viel. Het ging niet van
+een bepaald punt uit en vertoonde ook geen de minste schaduw. Het was even alsof men
+zich op den vollen middag, in het midden van den zomer, onder de loodrecht nedervallende
+zonnestralen tusschen de keerkringen bevond. Van damp geen het minste spoor. De rotsen,
+de verwijderde bergen, de nog verder afgelegen bosschen—het had alles een zonderling
+voorkomen onder de gelijkmatige verdeeling van de lichtende vloeistof. Wij geleken
+naar den man van Hoffmann, die geen schaduw had.
+</p>
+<p>Na eene wandeling van een mijl vertoonde zich de zoom van een onmetelijk woud, maar
+geen enkele der champignonboomen in de nabijheid van Gräubenhaven.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p197width"><img src="images/p197.jpg" alt="De plantenwereld van het tertiaire tijdperk in al hare heerlijkheid." width="479" height="700"><p class="figureHead">De plantenwereld van het tertiaire tijdperk in al hare heerlijkheid.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Het was de plantenwereld van het tertiaire tijdperk in al hare heerlijkheid. Reusachtige
+palmboomen in soorten die tegenwoordig niet meer bestaan, prachtige dennen, cypressen
+en levensboomen vertegenwoordigden de kegeldragende boomen en waren onderling verbonden
+door een netwerk van slingerplanten. De grond was bedekt door een mollig tapijt van
+mosplanten en levermossen. Eenige <span class="pageNum" id="xd32e3654">[<a href="#xd32e3654">197</a>]</span>beekjes murmelden onder het geboomte, dat echter geene schaduw van zich gaf. Langs
+de kanten van het water wiesen boomvarens, gelijkende naar die, welke men aantreft
+in de broeikassen der bewoonde <span class="pageNum" id="xd32e3656">[<a href="#xd32e3656">198</a>]</span>aarde. Doch kleur hadden die boomen en heesters en planten niet, omdat zij het zonlicht
+misten. Alles was als met eene flauwe, bruinachtige tint overtogen. De bladeren misten
+hun groen, en de bloemen zelve, zoo talrijk in het tertiaire tijdperk, hadden kleur
+noch geur; ’t was alsof zij vervaardigd waren van papier, verkleurd onder den invloed
+van den dampkring.
+</p>
+<p>Mijn oom Lidenbrock waagde zich onder die reusachtige takken. Ik volgde hem, niet
+zonder zekeren angst. Had de natuur daar gezorgd voor overvloed van plantenvoedsel,
+waarom zag men er geen dier reusachtige zoogdieren? Ik ontwaarde op de opene plekken,
+ontstaan door het omvallen van doode boomen, kruiden die tot de legumineusen, de acerinen,
+de rubiaceën behoorden, en voorts, duizenderlei eetbare struikgewassen, op welke de
+herkauwende dieren van alle tijden zoozeer aasden. Verder vertoonden zich, van alles
+dooreen, boomen zooals men ze in de verschillende streken des aardbols aantreft, eiken
+naast palmboomen, Australische mirten naast Noorweegsche dennen, Noordsche berken,
+hunne takken slingerende tusschen tropische tamerinden. Het was eene verzameling om
+de schranderste plantenkenners tot wanhoop te brengen.
+</p>
+<p>Op eens bleef ik stilstaan. Met de hand hield ik mijn oom terug.
+</p>
+<p>Het gelijkmatig verspreidde licht liet ook de kleinste voorwerpen op den grond onder
+het geboomte waarnemen. Ik geloofde te zien.… Neen! inderdaad, ik zag er wezenlijk,
+met mijne oogen, eene dierenwereld in beweging. Inderdaad, het waren reusachtige dieren,
+eene geheele kudde mastodonten, nu geene geraamten, maar levende dieren, gelijkende
+op die, waarvan de overblijfselen in 1801 in de moerassen van de Ohio gevonden zijn.
+Ik zag die groote olifanten, welker snuiten onder de boomen kronkelden als eene menigte
+slangen. Ik hoorde hun ivoren slagtanden tegen de oude stammen slaan. De takken braken
+af en de bladeren verdwenen in den open muil dier wangedrochten.
+</p>
+<p>Zoo was dan eindelijk de droom verwezenlijkt, in welken ik die geheele voorhistorische
+wereld had zien herleven in den tertiairen en den quaternairen tijd! En wij stonden
+daar, alléén, in de ingewanden der aarde, ter prooi aan het woeste gedierte!
+</p>
+<p>Mijn oom zag nauwlettend om zich heen.
+</p>
+<p>„Kom,” zeide hij, mij bij den arm nemende, „voorwaarts, voorwaarts!”
+</p>
+<p>„Neen!” riep ik uit, „dat niet. Wij zijn ongewapend. Wat zouden wij doen in het midden
+dezer menigte reusachtige dieren? Kom, oom, kom! Geen menschelijk wezen is in staat
+om ongestraft de woede dier gedierten te tergen.”
+</p>
+<p>„Geen menschelijk wezen!” antwoordde mijn oom met zachte stem. „Dat hebt gij mis,
+Axel! Zie, daar omlaag! Mij dunkt ik zie een wezen als wij zijn! Een mensch!”
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e3668">[<a href="#xd32e3668">199</a>]</span>Met opgetrokken schouders zag ik toe, vast besloten om de ongeloovigheid tot het uiterste
+te drijven. Maar ik was wel genoodzaakt voor de klaarblijkelijkheid te zwichten.
+</p>
+<p>Inderdaad, op minstens een vierde mijl afstand, zat, leunende tegen een reusachtigen
+boom, een menschelijk wezen, een Proteus in deze onderaardsche gewesten, een nieuwe
+zoon van Neptunus, de wacht te houden over die ontelbare kudde mastodonten!
+</p>
+<div class="lgouter">
+<p class="line">Hoeder van een reuzenkudde,
+</p>
+<p class="line">Maar toch zelf nog grooter reus!</p>
+</div>
+<p class="first">Ja! zelf nog grooter reus! ’t Was nu niet het menschelijk overblijfsel dat wij hadden
+opgenomen te midden dier onmetelijke beenderenwereld, maar een reus, in staat om gebied
+te voeren over die monsterdieren. Zijne grootte ging de twaalf voet te boven. Zijn
+hoofd, zoo groot als dat van een buffel, verschool zich onder een kreupelbosch van
+verwarde haren. Het schenen manen, gelijkende naar die van den voorwereldlijken olifant.
+Hij slingerde met de hand een reusachtigen tak, waardigen staf van dezen voorwereldlijken
+herder.
+</p>
+<p>Onbeweeglijk en in verbazing waren wij blijven staan. Maar wij konden opgemerkt worden.
+Het was tijd het hazepad te kiezen.
+</p>
+<p>„Kom, kom!” riep ik uit, mijn oom voorttrekkende, die zich voor het eerst liet medetrekken.
+</p>
+<p>Een kwartier later waren wij uit het oog van dezen gevreesden vijand.
+</p>
+<p>En nu ik er bedaard over nadenk, nu mijn geest tot kalmte is teruggekeerd, nu er maanden
+zijn verloopen na deze vreemde en bovennatuurlijke ontmoeting—wat moet ik er nu van
+denken? Wat er van gelooven? Neen! het is onmogelijk! Onze zintuigen hebben ons bedrogen;
+onze oogen hebben niet gezien hetgeen wij waanden dat zij zagen. Er leeft geen menschelijk
+wezen in die onderaardsche wereld! Geen menschengeslacht bewoont die onderaardsche
+spelonken, buiten gemeenschap met de bovenwereld! Dat is onzinnig, volkomen onzinnig!
+</p>
+<p>Ik wil liever denken aan een of ander dier, dat min of meer iets heeft van de gedaanten
+des menschen, aan eene soort van aap, aan een protopitheek of mesopitheek, omtrent
+zooals er Lartet de overblijfselen van aantrof in de beenderenlaag van Sansan! Maar
+deze aapmensch overschreed ver elke afmeting van de thans bekende wezens uit den vóórtijd!
+Om ’t even! Een aap, ja, een aap, hoe onwaarschijnlijk het dan ook moge wezen! Maar
+een mensch, een levend mensch, en met hem een geheel menschengeslacht, begraven in
+de ingewanden der aarde! Nimmer!
+</p>
+<p>Intusschen, wij hadden het heldere, lichtvolle bosch verlaten, stom van verwondering,
+overstelpt door eene verbazing die ons als <span class="pageNum" id="xd32e3683">[<a href="#xd32e3683">200</a>]</span>wezenloos maakte. Wij liepen snel, in weerwil van ons zelven. Het was een ware vlucht,
+gelijksoortig aan den geweldigen angst dien men bij de zoogenoemde nachtmerrie gevoelt.
+Als onder den invloed eener geheime aandrift keerden wij terug naar de Lidenbrock-zee,
+en ik weet niet welke voorstellingen mijne ziel al doorkruist zouden hebben, ware
+het niet, dat ik op andere wijze naar meer gewone gedachten werd heengeleid.
+</p>
+<p>Hoewel ik zeker was een geheel anderen bodem te betreden, bemerkte ik toch menigmaal
+gemengde rotsen, wier gedaante mij aan Gräubenhaven deed denken. Men zou er zich soms
+in bedrogen hebben; beken en watervallen stortten bij honderden van de uitstekende
+rotsen af.
+</p>
+<p>Ik verbeelde mij de laag <span class="spaced">Surtarbrandur</span>, onze getrouwe Hansbeek en de grot, waarin ik in het leven teruggekeerd was, weder
+te zien; iets verder brachten de schikking der voorgebergten, de verschijning eener
+beek, het verrassende voorkomen eener rots, mij weder aan het twijfelen.
+</p>
+<p>De professor was even besluiteloos als ik; hij kon den weg niet vinden in dat eenvormige
+panorama. Ik maakte het op uit eenige woorden, die hem ontvielen.
+</p>
+<p>„Het is zeker,” zeide ik hem, „dat wij niet op ons uitgangspunt terug gekomen zijn;
+maar als wij den oever langs varen, komen wij stellig weder bij Gräubenhaven terug.”
+</p>
+<p>„Als dat zoo is,” antwoordde mijn oom, „is het noodeloos om dit onderzoek voort te
+zetten en het beste is naar het vlot terug te keeren. Maar vergist gij u niet, Axel?”
+</p>
+<p>„Het is moeielijk dienaangaande iets te beslissen, want al die rotsen gelijken op
+elkander. Mij dunkt echter, dat ik het voorgebergte herken, aan welks voet Hans zijn
+vaartuig heeft gebouwd. Wij moeten dicht bij de kleine haven zijn, misschien is deze
+het wel,” voegde ik er bij, eene kleine streek onderzoekende, die ik meende te herkennen.
+</p>
+<p>„Wel neen, Axel! dan zouden wij ten minste onze eigene sporen terugvinden, en ik zie
+niets.…”
+</p>
+<p>„Maar ik zie wat!” riep ik naar een voorwerp toeloopende, dat op het zand blonk.
+</p>
+<p>„Wat is het dan?”
+</p>
+<p>„Ziedaar!” antwoordde ik, en toonde mijn oom een dolk, dien ik had opgeraapt.
+</p>
+<p>„Hadt gij dan dat wapen medegenomen?” zeide hij.
+</p>
+<p>„Ik, in het geheel niet, maar gij veronderstel ik.”
+</p>
+<p>„Zoo ver ik weet, niet; ik heb dat voorwerp nooit in mijn bezit gehad.”
+</p>
+<p>„En ik nog minder, oom!”
+</p>
+<p>„Dat is vreemd.”
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e3706">[<a href="#xd32e3706">201</a>]</span></p>
+<div class="figure p201width"><img src="images/p201.jpg" alt="Een Proteus in deze onderaardsche gewesten." width="486" height="711"><p class="figureHead">Een Proteus in deze onderaardsche gewesten.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>„Wel neen! het is zeer eenvoudig; de IJslanders hebben dikwijls zulke wapenen, en
+Hans, wien dit toebehoort, heeft het op dezen oever verloren.…”
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e3712">[<a href="#xd32e3712">202</a>]</span>„Hans!” zeide mijn oom het hoofd schuddende.
+</p>
+<p>Vervolgens onderzocht hij oplettend het wapen.
+</p>
+<p>„Axel!” zeide hij mij op een ernstigen toon, „deze dolk is een wapen uit de zestiende
+eeuw, eene echte dagge, zooals de edellieden ze aan hun gordel droegen om den genadestoot
+te geven; hij is van spaanschen oorsprong; hij behoort u, noch mij, noch den jager!”
+</p>
+<p>„Durft gij zeggen?”.…
+</p>
+<p>„Zie! die schaarden zijn er niet ingekomen door hem menschen in de keel te duwen;
+zijn lemmet is met eene laag roest bedekt, die niet dagteekent van één dag, van één
+jaar, noch van één eeuw!”
+</p>
+<p>De professor werd naar gewoonte opgewonden, terwijl hij zich door zijne verbeelding
+liet medeslepen.
+</p>
+<p>„Axel!” hernam hij, „wij zijn op den goeden weg van de groote ontdekking! Dit lemmet
+is sedert een, twee, drie honderd jaar op het zand blijven liggen, en is geschaard
+op de rotsen dezer onderaardsche zee!”
+</p>
+<p>„Maar het is hier niet van zelf gekomen!” riep ik uit; „het is niet van zelf geschaard!
+iemand is ons voor geweest!…”
+</p>
+<p>„Ja, een man?”
+</p>
+<p>„En die man?”
+</p>
+<p>„Die man heeft zijn naam met dezen dolk gegrift! Die man heeft nog eens eigenhandig
+den weg naar het middelpunt willen aanwijzen! Laten wij zoeken! laten wij zoeken!”
+</p>
+<p>En vol belangstelling gaan wij den hoogen muur langs en onderzoeken de geringste scheuren,
+die in eene galerij konden overgaan.
+</p>
+<p>Zoo kwamen wij op eene plaats, waar de oever smaller werd. De zee bespeelde bijna
+den voet der voorgebergten, een pad van ter nauwernood een vadem breed overlatende.
+Tusschen twee vooruitstekende rotsen bemerkte men den ingang van een duisteren tunnel.
+</p>
+<p>Daar stonden op een granietblok twee geheimzinnige, half uitgewischte letters, de
+beide voorletters van den stoutmoedigen, avontuurlijken reiziger:
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p202width"><img src="images/p202.png" alt="" width="165" height="55"></div><p>
+</p>
+<p>„A.S.!” riep mijn oom. „Arne Saknussemm! Altijd Arne Saknussemm!”
+<span class="pageNum" id="xd32e3734">[<a href="#xd32e3734">203</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch40" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4509">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XL.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Arne Saknussemm.—Altijd dalen.—De schepen verbranden.—Een weg voor de lava.—De mijn
+moet springen.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Sedert den aanvang der reis had ik mij over veel verwonderd; ik mocht dus meenen,
+dat ik op mijne hoede was tegen verrassingen en gewapend tegen elke verbaasdheid.
+Op het gezicht echter van die beide letters, die daar reeds voor tweehonderd jaar
+gegrift waren, stond ik bijna zoo onnoozel te kijken als een domoor.
+</p>
+<p>Niet alleen las ik de naamteekening van den geleerden goudzoeker op de rots, maar
+ook de stift, waarmede zij gegrift was, bevond zich in mijne handen. Zonder in het
+oogloopend wantrouwend te zijn, kon ik niet langer twijfelen aan het bestaan van den
+reiziger en de echtheid zijner reis.
+</p>
+<p>Terwijl die gedachten in mij opkwamen, hief professor Lidenbrock een min of meer gezwollen
+lied aan ter eere van Arne Saknussemm.
+</p>
+<p>„Wonderlijke geest!” riep hij uit, „gij hebt niets over het hoofd gezien, wat anderen
+stervelingen den weg door de aardschors kan banen, en zij die u gelijken, kunnen de
+sporen terugvinden die uwe voeten voor drie eeuwen op den boden dezer duistere onderaardsche
+gewelven hebben achtergelaten! Voor andere blikken dan de uwen hebt gij de beschouwing
+dezer wonderen bespaard! Uw op iedere rustplaats gegrifte naam geleidt den reiziger,
+die stoutmoedig genoeg is om u te volgen, recht op het doel aan, en in het middelpunt
+onzer planeet zal hij ook staan, met uwe eigene hand gegrift. Welnu! ook ik zal deze
+laatste bladzijde van graniet met mijn naam teekenen! Maar dat van nu af deze door
+u geziene kaap, bij deze door u ontdekte zee, voor altijd kaap Saknussemm heete!”
+</p>
+<p>Dit of iets dergelijks hoorde ik, en ik voelde mij aangrijpen door de geestdrift,
+welke deze woorden ademden. Een inwendig vuur werd in mijn boezem aangeblazen! Ik
+vergat alles, de gevaren der reis en die der terugreis. Wat een ander gedaan had,
+wilde ik ook doen, en niets wat menschelijk was scheen mij onmogelijk toe!
+</p>
+<p>„Voorwaarts! voorwaarts!” riep ik.
+</p>
+<p>Ik snelde reeds naar de donkere galerij, toen de professor mij tegenhield, en hij,
+de driftige man, mij geduld en koelbloedigheid aanried.
+</p>
+<p>„Laten wij eerst naar Hans terugkeeren,” sprak hij, „en het vlot hier brengen.”
+</p>
+<p>Ik gehoorzaamde, niet zonder tegenzin, en liep snel tusschen de rotsen aan den oever
+door.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e3750">[<a href="#xd32e3750">204</a>]</span>„Weet gij wel, oom!” zeide ik onder het loopen, „dat de omstandigheden ons tot nu
+toe bijzonder begunstigd hebben?”
+</p>
+<p>„Zoo! vindt gij dat, Axel?”
+</p>
+<p>„Zonder twijfel! Of heeft zelfs de storm ons niet op den rechten weg teruggebracht?
+Gezegend zij het onweder! Het heeft ons teruggevoerd op die kust, waarvan het schoone
+weder ons had verwijderd! Veronderstel eens, dat wij met onzen steven (den steven
+van een vlot!) de zuidelijke kusten der Lidenbrock-zee hadden bereikt, wat zou er
+dan van ons geworden zijn? De naam van Saknussemm zou ons niet onder de oogen gekomen
+zijn, en wij zouden nu verlaten zijn op een strand zonder uitweg.”
+</p>
+<p>„Ja, Axel! het is het bestuur der voorzienigheid, dat wij, naar het zuiden varende,
+juist in het noorden en bij kaap Saknussemm terecht gekomen zijn. Ik moet zeggen,
+dat dit meer dan vreemd is, en dat het een feit is, waarvoor ik volstrekt geene verklaring
+kan vinden.”
+</p>
+<p>„Wat komt er dat op aan! het is niet de vraag om feiten te verklaren, maar er ons
+voordeel mee te doen!”
+</p>
+<p>„Zonder twijfel, mijn jongen? maar.…”
+</p>
+<p>„Maar wij zullen weder den weg naar het noorden inslaan, onder de noordelijke landen
+van Europa, Zweden, Rusland, Siberië weet ik het! doorgaan, in plaats van af te dalen
+onder de woestijnen van Afrika of de golven van den Oceaan, en verder wil ik van niets
+weten!”
+</p>
+<p>„Ja, Axel! gij hebt gelijk, en alles is heel goed, daar wij nu die waterpasse zee
+verlaten, die tot niets kon leiden. Wij gaan dalen, nog eens dalen, altijd dalen!
+Weet gij wel, dat wij om het middelpunt van den aardbol te bereiken nog maar vijftien
+honderd uur gaans behoeven af te leggen!”
+</p>
+<p>„Ba!” riep ik uit, „dat is waarlijk de moeite niet waard om er van te spreken! Op
+weg! op weg!”
+</p>
+<p>Deze zinnelooze gesprekken duurden nog voort, toen wij bij den jager kwamen. <span class="corr" id="xd32e3762" title="Bron: Alls">Alles</span> was gereed om onmiddellijk af te reizen; geene kist of zij was aan boord, wij namen
+plaats op het vlot, en zoodra het zeil was geheschen, richtte Hans den steven naar
+de kaap Saknussemm, steeds de kust houdende.
+</p>
+<p>De wind was niet gunstig voor een vaartuig gelijk het onze, dat niet scherp bij den
+wind kon houden. Ook moesten wij het op menige plaats met onze met ijzer beslagen
+stokken voorduwen. Dikwijls dwongen ons de rotsen, die zich in de waterlijn verlengden,
+om vrij lange omwegen te maken. Eindelijk, na eene vaart van drie uur, dat is te zeggen
+tegen zes uur des avonds, bereikten wij eene geschikte landingsplaats.
+</p>
+<p>Ik sprong aan land, gevolgd door mijn oom en den IJslander.
+</p>
+<p>Die overtocht had mij niet tot bedaren gebracht. Integendeel. Ik stelde zelfs voor
+om „onze schepen” te verbranden, ten einde ons <span class="pageNum" id="xd32e3770">[<a href="#xd32e3770">205</a>]</span>zelven den terugtocht af te snijden. Maar mijn oom verzette zich er tegen. Ik vond,
+dat hij bijzonder koel was.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p205width"><img src="images/p205.jpg" alt="„Vervloekt blok!”" width="479" height="704"><p class="figureHead">„Vervloekt blok!”</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>„Laten wij dan ten minste zonder tijdverlies vertrekken,” zeide ik.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e3778">[<a href="#xd32e3778">206</a>]</span>„Ja, mijn jongen! maar vooraf zullen wij deze nieuwe galerij onderzoeken om te weten,
+of wij onze ladders gereed moeten maken.”
+</p>
+<p>Mijn oom bracht den toestel van Ruhmkorff in werking; het vlot werd, aan den oever
+vastgemaakt, alleen gelaten; de opening der galerij was er dan ook geene twintig pas
+af, en onze kleine troep ging er terstond heen, met mij aan het hoofd.
+</p>
+<p>De bijna cirkelvormige opening had eene middellijn van omtrent vijf voet; de duistere
+tunnel was in de harde rots uitgehouwen en netjes gepolijst door de uitgebraakte stoffen,
+waaraan hij vroeger tot weg diende; zijn laagste gedeelte lag met den grond in hetzelfde
+vlak, zoodat wij er zonder eenige moeite in konden doordringen.
+</p>
+<p>Wij volgden een bijna waterpassen bodem, toen, nadat wij zes schreden ver waren, onze
+tocht werd gestuit door een daar liggend verbazend groot rotsblok.
+</p>
+<p>„Vervloekt blok!” riep ik toornig uit, toen ik mij zoo plotseling zag ophouden door
+een onoverkomelijken hinderpaal.
+</p>
+<p>Wij zochten te vergeefs links en rechts, boven en beneden, er bestond geen doorgang,
+geene splitsing. Ik was diep teleurgesteld en wilde de wezenlijkheid van dien hinderpaal
+niet aannemen. Ik bukte. Ik zag onder het blok. Geene tusschenruimte. Er boven. Dezelfde
+granieten slagboom. Hans hield het licht van de lamp bij ieder punt van den wand,
+maar hij was nergens afgebroken. Wij moesten alle hoop opgeven om er door te komen.
+</p>
+<p>Ik was op den grond gaan zitten; mijn oom liep met groote schreden den gang op en
+neder. „Maar Saknussemm dan?” riep ik.
+</p>
+<p>„Ja!” zeide mijn oom, „is hij dan door deze steenen deur tegen gehouden?”
+</p>
+<p>„Neen! neen!” hernam ik driftig. „Dit rotsblok heeft, tengevolge van den een of anderen
+schok of van een dier magnetische verschijnselen, die de aardschors schudden, plotseling
+dezen doorgang gesloten. Er zijn vele jaren verloopen tusschen den terugkeer van Saknussemm
+en den val van dit blok. Is het niet duidelijk, dat deze galerij voorheen een weg
+voor de lava is geweest en dat de uitgebraakte stoffen er toen onbelemmerd doorstroomden?
+Zie! dit granieten dak vertoont nog jonge scheuren; het bestaat uit samengevoegde
+stukken, uit verbazend groote steenen, alsof eene reuzenhand aan dezen onderbouw had
+gewerkt; maar eens is de schok heviger geweest, en dit blok, dat gelijkt op een ontbrekenden
+sleutel van het gewelf, is op den grond gegleden en heeft den doortocht versperd.
+Het is een toevallige hinderpaal, dien Saknussemm niet heeft aangetroffen, en als
+wij hem niet omverwerpen, dan zijn wij niet waard het middelpunt der aarde te bereiken!”
+</p>
+<p>Zoo sprak ik! De ziel des professors was geheel in mij overgegaan. De zucht tot <span class="corr" id="xd32e3791" title="Bron: ondekkingen">ontdekkingen</span> bezielde mij.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e3795">[<a href="#xd32e3795">207</a>]</span>Ik vergat het verledenene, ik verachtte de toekomst. Er bestond voor mij niets meer
+op de oppervlakte van den bol, in welks binnenste ik begraven was, steden, noch velden,
+noch Hamburg, noch Koningstraat, noch mijne arme Gräuben, die mij voor altoos verloren
+moest wanen in de ingewanden der aarde.…
+</p>
+<p>„Welnu!” hernam mijn oom, „laten wij ons met het houweel en het breekijzer een weg
+banen en die muren omverwerpen!”
+</p>
+<p>„Het is te hard voor het breekijzer!” riep ik.
+</p>
+<p>„Dan het houweel!”
+</p>
+<p>„Met het houweel zal het te lang duren!”
+</p>
+<p>„Maar!…”
+</p>
+<p>„Welnu! het kruit! de mijn! Laten wij eene mijn aanleggen, en den hinderpaal in de
+lucht doen springen!”
+</p>
+<p>„Het kruit!”
+</p>
+<p>„Ja! het is maar een rotsblok, dat verbrijzeld moet worden!”
+</p>
+<p>„Hans! aan het werk!” riep mijn oom.
+</p>
+<p>De IJslander keerde naar het vlot terug en kwam spoedig met een breekijzer weder,
+waarvan hij zich bediende om eene mijnkamer te graven. Het was geen gemakkelijk werk.
+</p>
+<p>Er moest een gat gemaakt worden groot genoeg om vijftig pond schietkatoen te bevatten,
+welks uitzettend vermogen viermaal grooter is dan van het buskruit.
+</p>
+<p>Ik was verbazend opgewonden. Terwijl Hans werkte, hielp ik vlijtig mijn oom om een
+lange lont te vervaardigen van natgemaakt kruit, gewikkeld in eene linnen buis.
+</p>
+<p>„Wij zullen er doorkomen!” zeide ik.
+</p>
+<p>„Wij zullen er doorkomen!” herhaalde mijn oom.
+</p>
+<p>Tegen middernacht was onze mijnarbeid geheel voltooid; de lading schietkatoen was
+in de kamer gestopt en de lont door de galerij heengelegd, zoodat zij daarbuiten uitkwam.
+</p>
+<p>Eene vonk was genoeg om dit geduchte vernielingswerktuig in werking te brengen.
+</p>
+<p>„Tot morgen!” zeide de professor.
+</p>
+<p>Ik moest mij wel onderwerpen en nog zes lange uren wachten!
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch41" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4515">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XLI.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">De mijn gesprongen.—De ontploffing.—Snelle vaart van het vlot.—De woede van den stortvloed.—Onverwachte
+overstrooming.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">De volgende dag, Donderdag de 27<sup>ste</sup> Augustus, was een merkwaardig <span class="pageNum" id="xd32e3825">[<a href="#xd32e3825">208</a>]</span>tijdstip onzer onderaardsche reis. Ik kan er niet aan denken, zonder dat de schrik
+mijn hart doet kloppen. Van dit oogenblik af hebben onze rede, ons oordeel, onze vindingrijkheid
+geene stem meer in den raad en worden wij de speelbal der natuurverschijnselen.
+</p>
+<p>Te zes uur waren wij op de been. Het oogenblik naderde, waarop het kruit ons een doortocht
+moest banen door de schors van graniet.
+</p>
+<p>Ik verzocht om de eer de mijn te ontsteken. Als dat gedaan was, moest ik mij bij mijne
+makkers voegen op het vlot, dat niet ontladen was; dan zouden wij van wal steken om
+de gevaren der ontploffing te ontwijken, welker uitwerkselen zich wellicht niet tot
+het inwendige der vaste massa zouden bepalen.
+</p>
+<p>De lont moest naar onze berekening tien minuten branden, alvorens het vuur de kruitkamer
+kon bereiken. Ik had dus den noodigen tijd om weder op het vlot te komen.
+</p>
+<p>Niet zonder eene zekere ontroering maakte ik mij gereed om mijne taak te vervullen.
+</p>
+<p>Na een korten maaltijd gingen mijn oom en de jager scheep, terwijl ik op den oever
+achterbleef. Ik was voorzien van eene brandende lantaarn, die mij dienen moest om
+de lont aan te steken.
+</p>
+<p>„Ga, mijn jongen!” sprak mijn oom, „en kom dadelijk weder bij ons.”
+</p>
+<p>„Wees gerust!” antwoordde ik, „ik zal onderweg niet loopen spelen.”
+</p>
+<p>Terstond begaf ik mij naar de opening der galerij. Ik maakte mijne lantaarn open en
+greep het uiteinde der lont.
+</p>
+<p>De professor hield zijn tijdmeter in de hand.
+</p>
+<p>„Zijt gij gereed?” riep hij mij toe.
+</p>
+<p>„Ik ben gereed!”
+</p>
+<p>„Welaan dan! vuur, mijn jongen!”
+</p>
+<p>Ik stak de lont, die bij de aanraking knetterde, gezwind in de vlam en liep pijlsnel
+naar den oever.
+</p>
+<p>„Kom aan boord!” zeide mijn oom, „steek van wal!”
+</p>
+<p>Met een krachtigen stoot verwijderde Hans ons van den oever. Het vlot dreef omtrent
+twintig vadem ver.
+</p>
+<p>Het was een benauwd oogenblik. De professor staarde op den wijzer van den tijdmeter.
+</p>
+<p>„Nog vijf minuten,” zeide hij. „Nog vier. Nog drie.”
+</p>
+<p>Mijn pols klopte gejaagd.
+</p>
+<p>„Nog twee. Eene!.… Stort in, bergen van graniet.”
+</p>
+<p>Wat gebeurde er toen? Ik geloof, dat ik het geraas van de ontploffing niet hoorde.
+Maar de gedaante der rotsen veranderde plotseling voor mijn oog; zij gingen als een
+gordijn open. Ik bemerkte een onpeilbaren afgrond, die zich in den oever opende. De
+zee, door schrik bevangen, was slechts één onzettend groote golf, op wier rug het
+vlot zich loodrecht verhief.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e3850">[<a href="#xd32e3850">209</a>]</span></p>
+<div class="figure p209width"><img src="images/p209.jpg" alt="„Stort in, bergen van graniet!”" width="486" height="711"><p class="figureHead">„Stort in, bergen van graniet!”</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Wij werden alle drie omvergeworpen. In minder dan eene seconde maakte het licht plaats
+voor de zwartste duisternis. Vervolgens voelde ik het steunpunt ontzinken, niet aan
+mijne voeten, maar <span class="pageNum" id="xd32e3856">[<a href="#xd32e3856">210</a>]</span>aan het vlot. Ik geloofde, dat het rechtstandig zonk. Maar dat was zoo niet. Al had
+ik tot mijn oom willen spreken, dan zou toch het geloei van het water hem belet hebben
+mij te verstaan.
+</p>
+<p>In weerwil van de duisternis, het geraas, de verbazing, de ontsteltenis, begreep ik
+wat er gebeurd was.
+</p>
+<p>Aan gene zijde van de rots, die wij hadden laten springen, bestond een afgrond. De
+uitbarsting had eene soort van aardbeving teweeg gebracht in dezen door scheuren doorsneden
+grond; de afgrond had zich geopend, en de zee, in een stortvloed veranderd, sleepte
+ons er in mede.
+</p>
+<p>Ik gevoelde, dat ik verloren was.
+</p>
+<p>Een, twee uren, weet ik het! gingen zoo voorbij. Wij drongen ons tegen elkander aan,
+wij hielden elkaars handen vast, om niet van het vlot geslagen te worden; allerhevigste
+schokken hadden plaats, wanneer het tegen den muur stiet. Toch waren die schokken
+zeldzaam, waaruit ik opmaakte, dat de galerij werkelijk breeder werd. Er was geen
+twijfelen aan, het was de weg van Saknussemm, maar in plaats van hem alleen te begaan,
+hadden wij door onze onvoorzichtigheid eene geheele zee medegesleept.
+</p>
+<p>Men begrijpt licht, dat die gedachten zich in een onbepaalden en duisteren vorm aan
+mijn geest voordeden. Ik kon ze met moeite verbinden gedurende dezen duizelingwekkenden
+tocht, die op een val geleek. Naar den wind te oordeelen, die mijn aangezicht zweepte,
+moest hij de snelste treinen in vaart overtreffen. In deze omstandigheden eene toorts
+aan te steken was dus onmogelijk, en onze laatste electrieke toestel was, op het oogenblik
+van de ontploffing, gebroken.
+</p>
+<p>Het verbaasde mij dus zeer, toen ik eensklaps een licht bij mij zag schitteren. Het
+kalme gelaat van Hans werd er door beschenen. Het was den behendigen jager gelukt
+de lantaarn aan te steken, en hoewel hare vlam trilde, alsof zij uit wilde gaan, wierp
+zij toch eenig schijnsel in de verschrikkelijke duisternis.
+</p>
+<p>De galerij was breed. Mijn vermoeden werd dus bevestigd. Ons onvoldoend licht veroorloofde
+ons niet de beide wanden te gelijk te zien. De helling van het water, dat ons medevoerde,
+overtrof die der onoverkomelijkste watervallen van Amerika; zijne oppervlakte scheen
+te bestaan uit een bundel pijlen die met verbazende kracht waren afgeschoten. Ik kan
+den indruk, dien ik ondervond, door geene juistere vergelijking wedergeven. Het vlot,
+soms in eene draaikolk rakende, schoot al ronddraaiende verder. Wanneer het de wanden
+der galerij naderde, liet ik het licht der lantaarn er op vallen, en ik kon over zijne
+snelheid oordeelen, daar ik de uitspringende rotspunten in verlengde lijnen zag veranderen,
+zoodat wij besloten waren in een net van beweeglijke lijnen. Ik schatte onze vaart
+op dertig uur gaans per uur.
+</p>
+<p>Mijn oom en ik, leunende tegen de stomp van den mast, die <span class="pageNum" id="xd32e3867">[<a href="#xd32e3867">211</a>]</span>op het oogenblik van de ramp weggeslagen was, zagen elkander met verwilderde oogen
+aan. Wij keerden den rug naar den luchtstroom, om niet gesmoord te worden door de
+snelheid eener beweging, die geene menschelijke macht kon beteugelen.
+</p>
+<p>Intusschen verliepen de uren. De toestand veranderde niet, maar een voorval maakte
+hem nog ingewikkelder.
+</p>
+<p>Toen ik trachtte een weinig orde in de lading te brengen, zag ik dat het grootste
+gedeelte der aan boord gebrachte voorwerpen verdwenen was op het oogenblik der ontploffing,
+toen de zee ons met zooveel geweld aangreep. Ik wilde nauwkeurig weten, hoe het met
+onze hulpmiddelen stond, en met de lantaarn in de hand begon ik mijne nasporingen.
+Van onze werktuigen was er niets over dan het kompas en de tijdmeter. De ladders en
+touwen waren weg, op een eindje kabel na, dat om de stomp van den mast zat.
+</p>
+<p>Geen houweel, geen breekijzer, geen hamer was er meer, en, onherstelbaar ongeluk!
+wij hadden voor geen dag levensmiddelen meer!
+</p>
+<p>Ik begon de tusschenruimten van het vlot, de kleinste hoekjes door de balken en de
+samengevoegde planken gevormd, te doorzoeken. Niets! Al onze voorraad bestond slechts
+uit een stuk gedroogd vleesch en wat beschuit!
+</p>
+<p>Wat stond ik versuft te kijken! Ik wilde het maar niet begrijpen! En toch over welk
+gevaar bekommerde ik mij? Al ware er mondvoorraad genoeg geweest voor maanden, voor
+jaren, hoe zouden wij nog uit die afgronden komen, waarin die onweerstaanbare stortvloed
+ons medesleepte? Waarom zouden wij de martelingen van den honger vreezen, als de dood
+zich reeds onder zoo vele andere gedaanten vertoonde? Zouden wij den tijd hebben om
+van gebrek om te komen?
+</p>
+<p>En echter vergat ik door eene onverklaarbare gril der verbeelding het onmiddellijke
+gevaar, voor de bedreigingen der toekomst, die mij in al hare verschrikkelijkheid
+voor den geest zweefden. Bovendien zouden wij misschien aan de woede van den stortvloed
+kunnen ontkomen en op de oppervlakte van den aardbol terugkeeren. Hoe? dat wist ik
+niet! Waar? Dat kon mij niet schelen! Eene kans van de duizend is toch altijd eene
+kans, terwijl de hongerdood ons ook niet de geringste hoop overliet.
+</p>
+<p>Ik dacht er over om alles aan mijn oom te zeggen, hem aan te toonen hoe bitter slecht
+wij voorzien waren, en nauwkeurig den tijd te berekenen, dien wij nog te leven hadden.
+Maar ik had den moed om te zwijgen. Ik wilde hem niet van zijn koelbloedigheid berooven.
+</p>
+<p>Op dit oogenblik verflauwde het licht der lantaarn allengs en ging uit. De pit was
+geheel opgebrand. Het werd stikdonker. Er viel niet meer aan te denken om die ondoordringbare
+duisternis te verdrijven. Er bleef nog eene toorts over, maar wij zouden haar niet
+brandende kunnen houden. Nu sloot ik als een kind mijne oogen om die verschrikkelijke
+duisternis niet te zien.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e3879">[<a href="#xd32e3879">212</a>]</span>Na een vrij lang tijdsverloop verdubbelde de snelheid onzer vaart. Ik bespeurde het
+aan de terugkaatsing der lucht op mijn gelaat. Het water liep verbazend snel af. Ik
+geloof waarlijk, dat wij niet meer dreven, maar vielen. Ik had een gevoel, alsof ik
+loodrecht nederviel. De hand van mijn oom en die van Hans, om mijne armen gekneld,
+hielden mij met kracht tegen.
+</p>
+<p>Na een onberekenbaar tijdsverloop voelde ik eensklaps iets als een schok; het vlot
+had niet tegen een hard lichaam gestooten, maar was plotseling in zijn val gestuit.
+Eene waterhoos, eene onmetelijke vloeibare zuil viel op zijne oppervlakte neder. Ik
+stikte. Ik verdronk.
+</p>
+<p>Die onverwachte overstrooming duurde echter niet lang. Binnen weinige seconden ademde
+ik weder met volle teugen de vrije lucht in. Mijn oom en Hans hielden mij zoo stevig
+vast, dat mijn arm bijna verbrijzeld werd, en het vlot droeg ons nog alle drie.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch42" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4521">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XLII.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">De nauwe put.—Geen voedsel meer.—Levend verbranden.—De laatste maaltijd.—Een gloeiende
+dampkring.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Het moet naar mijne gissing ’s avonds omstreeks tien uur geweest zijn. Het eerste
+mijner zintuigen, dat na dien laatsten stoot mij weder ten dienste stond, was het
+gehoor. Ik hoorde bijna terstond, want het was inderdaad eene zaak van het gehoor,
+dat er stilte in de galerij ontstond en op het geloei volgde, dat sedert zoovele uren
+mijn oor vervulde. Eindelijk drongen deze woord en van mijn oom als een gemompel tot
+mij door:
+</p>
+<p>„Wij stijgen!”
+</p>
+<p>„Wat zegt gij daar?” riep ik.
+</p>
+<p>„Ja! wij stijgen! wij stijgen!”
+</p>
+<p>Ik stak den arm uit; ik raakte den muur aan; mijne hand begon te bloeden. Wij stegen
+weder met verbazende snelheid.
+</p>
+<p>„De toorts! de toorts!” riep de professor.
+</p>
+<p>Het gelukte Hans, echter niet zonder veel moeite, om haar te ontsteken, en hoewel
+de vlam van boven naar beneden woei ten gevolge van de stijgende beweging, verspreidde
+zij genoeg helderheid om het geheele tooneel te verlichten.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p213width"><img src="images/p213.jpg" alt="De toorts verspreidde genoeg helderheid om het tooneel te verlichten." width="488" height="713"><p class="figureHead">De toorts verspreidde genoeg helderheid om het tooneel te verlichten.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>„Het is zooals ik dacht,” zeide mijn oom. „Wij zijn in een nauwen <span class="pageNum" id="xd32e3900">[<a href="#xd32e3900">213</a>]</span>put, die geene drie vadem middellijn heeft. Nu het water op den bodem van den afgrond
+is gekomen, herneemt het zijn waterpassen stand en voert ons mede omhoog.”
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e3904">[<a href="#xd32e3904">214</a>]</span>„Waarheen?”
+</p>
+<p>„Dat weet ik niet, maar wij moeten ons op alles voorbereid houden. Wij stijgen met
+eene snelheid, die ik op twee vadem per seconde bereken, dat is honderd twintig vadem
+per minuut of meer dan twee en een derde uur gaans per uur. Op die wijze vorderen
+wij goed.”
+</p>
+<p>„ja! als niets ons stuit, als deze put een uitgang heeft! Maar als hij verstopt is,
+als de lucht langzamerhand samengeperst wordt onder de drukking der waterkolom, als
+wij verpletterd worden!”
+</p>
+<p>„Axel!” antwoordde de professor heel bedaard, „de toestand is bijna wanhopig, maar
+er zijn eenige kansen van redding en die onderzoek ik. Kunnen wij al ieder oogenblik
+omkomen, wij kunnen even goed ieder oogenblik gered worden. Wees er dus op bedacht
+om van de geringste omstandigheden partij te trekken.”
+</p>
+<p>„Maar wat moet ik doen?”
+</p>
+<p>„Eten om uwe krachten te herstellen.”
+</p>
+<p>Op die woorden zag ik mijn oom met een verwilderden blik aan. Wat ik tot nu toe had
+verzwegen, moest ik eindelijk zeggen:
+</p>
+<p>„Eten?” herhaalde ik.
+</p>
+<p>„Ja! zonder uitstel.”
+</p>
+<p>De professor voegde er in het deensch eenige woorden bij. Hans schudde het hoofd.
+</p>
+<p>„Hoe!” riep mijn oom, „is onze voorraad weg?”
+</p>
+<p>„Ja! dit is alles wat nog over is: een stuk droog vleesch voor ons drieën!”
+</p>
+<p>Mijn oom zag mij aan, zonder mijne woorden te willen begrijpen.
+</p>
+<p>„Welnu!” zeide ik, „denkt gij, dat wij nog gered kunnen worden?”
+</p>
+<p>Er volgde op mijne vraag geen antwoord.
+</p>
+<p>Een uur verliep. Ik begon een ergen honger te krijgen. Mijne metgezellen leden ook,
+en niemand onzer durfde deze handvol levensmiddelen aanraken.
+</p>
+<p>Intusschen stegen wij nog altijd snel; soms belemmerde de lucht onze ademhaling, gelijk
+de luchtreizigers die te snel stijgen, het soms ondervinden. Maar dezen voelen eene
+koude, die toeneemt naar mate zij in hoogere luchtlagen komen; wij ondergingen juist
+het tegenovergestelde. De warmte nam op eene onrustbarende wijze toe en steeg zeker
+wel tot veertig graden.
+</p>
+<p>Wat beteekende die verandering? Tot nu toe hadden de feiten de theoriën van Davy en
+Lidenbrock bevestigd; tot nu toe hadden, bijzondere omstandigheden van tegen het vuur
+bestand zijnde rotsen, van electriciteit, van magnetismus, de algemeene natuurwetten
+gewijzigd; want de theorie van het inwendige vuur bleef, mijns inziens, de eenige
+ware, de eenige verklaarbare. Zouden wij nu op eene plaats komen, waar die verschijnselen
+zich in volle kracht openbaarden <span class="pageNum" id="xd32e3925">[<a href="#xd32e3925">215</a>]</span>en waar de hitte de rotsen volkomen smeltend maakte? Ik vreesde het en zeide tot den
+professor:
+</p>
+<p>„Al verdrinken wij niet, al worden wij niet verpletterd, al sterven wij niet van honger,
+dan hebben wij toch altijd nog kans van levend te verbranden.”
+</p>
+<p>Hij vergenoegde zich met de schouders op te halen en verviel weder in gepeins.
+</p>
+<p>Een uur verliep en met uitzondering van een geringe toeneming van hitte, bracht geen
+voorval eenige verandering in onzen toestand. Eindelijk verbrak mijn oom het stilzwijgen.
+</p>
+<p>„Welaan!” zeide hij, „wij moeten een besluit nemen.”
+</p>
+<p>„Een besluit nemen?” antwoordde ik.
+</p>
+<p>„Ja! wij moeten onze krachten herstellen. Als wij ons leven eenige uren trachten te
+rekken door de overschietende levensmiddelen te sparen, zullen wij tot het einde toe
+zwak zijn.”
+</p>
+<p>„Ja, tot het einde toe, dat niet lang zal uitblijven.”
+</p>
+<p>„Welnu! als er zich een kans op redding voordoet, als er een oogenblik van handelen
+komt, waar zullen wij dan de kracht tot handelen vinden, als wij ons door gebrek aan
+voedsel laten verzwakken?”
+</p>
+<p>„Maar, oom! wat blijft ons over, als dit stuk vleesch opgegeten is?”
+</p>
+<p><span class="corr" id="xd32e3938" title="Niet in bron">„</span>Niets, Axel! niets, maar zal het u meer voeden, als gij het met uwe oogen verslindt?
+Gij redeneert daar als iemand zonder wil, als een wezen zonder geestkracht!”
+</p>
+<p>„Wanhoopt gij dan niet?” riep ik verbitterd uit.
+</p>
+<p>„Neen!” antwoordde de professor op vasten toon.
+</p>
+<p>„Hoe! gelooft gij dan nog aan eene kans op behoud?”
+</p>
+<p>„Ja! zeker ja! en zoo lang zijn hart klopt, zijn vleesch trilt, duld ik niet dat een
+met een wil begaafd wezen aan de wanhoop eene plaats inruimt.”
+</p>
+<p>Welke woorden! De man, die ze in zulke omstandigheden sprak, was zeker van een buitengewonen
+aard.
+</p>
+<p>„Wat wilt gij dan eigenlijk doen?” zeide ik.
+</p>
+<p>„Tot de laatste kruimel het voedsel, dat nog overgebleven is, opeten en onze verlorene
+krachten herstellen. Deze maaltijd zal onze laatste zijn, het zij zoo! maar ten minste
+zullen wij, in plaats van uitgeput te wezen, weder mannen zijn geworden.”
+</p>
+<p>„Welnu! wij zullen eten!” riep ik uit.
+</p>
+<p>Mijn oom nam het stuk vleesch en de weinige beschuiten, die uit de schipbreuk gered
+waren, maakte er drie gelijke deelen van en gaf ze ons. Het was ten naasten bij een
+pond voedsel voor elk. De professor at gulzig met eene soort van koortsige drift;
+ik, zonder trek ondanks mijn honger, en bijna met tegenzin; Hans, rustig, bedaard,
+en zonder leven te maken kleine beetjes kauwende en ze doorslikkende met de kalmte
+van een man, dien de bezorgdheid voor de toekomst niet kon verontrusten. Na lang zoeken
+had hij <span class="pageNum" id="xd32e3951">[<a href="#xd32e3951">216</a>]</span>eene half volle flesch jenever gevonden, en dit weldadige vocht wekte mij weder eenigszins
+op.
+</p>
+<p>„<span class="spaced">Förtrafflig</span>!” zeide Hans op zijne beurt drinkende.
+</p>
+<p>„Voortreffelijk!” antwoordde mijn oom.
+</p>
+<p>Ik begon weder eenige hoop te koesteren. Maar onze laatste maaltijd was afgeloopen.
+Het was nu ’s morgens vijf uur.
+</p>
+<p>Het is met den mensch zoo gesteld, dat zijne gezondheid een zuiver negatief iets is;
+als de behoefte aan voedsel eens voldaan is, kan men zich moeielijk de kwellingen
+van den honger voorstellen; men moet ze ondervinden om ze te begrijpen. Na het lange
+vasten zegevierden dan ook eenige beten beschuit en vleesch over onze doorgestane
+smarten.
+</p>
+<p>Na dien maaltijd gaven wij ons allen aan onze overpeinzingen over. Waaraan dacht Hans,
+die man uit het hooge noorden, die onder de heerschappij stond van de oostersche leer
+van onderwerping aan het noodlot? Mijne denkbeelden bestonden slechts uit herinneringen,
+en deze voerden mij terug naar de oppervlakte van den aardbol, die ik nooit had moeten
+verlaten. Het huisje in de Koningstraat, mijn arme Gräuben, de goede Martha, gingen
+als gezichten voorbij mijne oogen, en in het doffe gebrul, dat door het vaste gesteente
+liep, meende ik het geraas van de steden op aarde te herkennen.
+</p>
+<p>Mijn oom, „altijd bij de zaak,” onderzocht aandachtig met de toorts in de hand den
+aard der gronden; hij trachtte te onderscheiden waar hij was door de opeenvolging
+der op elkander liggende lagen. Die berekening of liever die schatting kon slechts
+bij benadering wezen; maar een geleerde is altijd een geleerde, wanneer het hem gelukt
+zijne koelbloedigheid te behouden, en zeker bezat professor Lidenbrock die hoedanigheid
+in een buitengewonen graad.
+</p>
+<p>Ik hoorde hem woorden uit de geologische wetenschap mompelen: ik begreep ze en stelde
+ondanks mij zelven belang in die verhevene studie.
+</p>
+<p>„Uitgebraakt graniet,” zeide hij; „wij zijn nog altijd in het eerste tijdperk; maar
+wij stijgen! wij stijgen! Wie weet?”
+</p>
+<p>Wie weet? Hij hoopte dus nog altijd. Met zijne hand betastte hij den loodrechten wand,
+en eenige oogenblikken later hernam hij aldus:
+</p>
+<p>„Dat is gneiss! dat mica-leisteen! Goed! nu komen weldra de gronden uit het overgangstijdperk
+en dan.…”
+</p>
+<p>Wat wilde de professor zeggen? Kon hij de dikte der aardschors boven ons meten? Bezat
+hij het eene of andere middel om die berekening te verrichten? Neen! Hij miste den
+luchtdichtheidsmeter, en geene schatting kon dien vergoeden.
+</p>
+<p>Inmiddels nam de warmte geducht toe en ik was doornat midden in een gloeienden dampkring.
+Ik kon haar niet anders vergelijken dan met de hitte, die door de fornuizen eener
+ijzersmelterij wordt uitgestraald, wanneer het metaal vloeibaar wordt. Langzamerhand
+<span class="pageNum" id="xd32e3971">[<a href="#xd32e3971">217</a>]</span>hadden Hans, mijn oom en ik onze buizen en vesten moeten uittrekken; het geringste
+kleedingstuk werd een oorzaak van onbehaaglijkheid, om niet te zeggen van pijn.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p217width"><img src="images/p217.jpg" alt="Het geringste kleedingstuk werd een oorzaak van onbehaagelijkheid." width="483" height="704"><p class="figureHead">Het geringste kleedingstuk werd een oorzaak van onbehaagelijkheid.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e3978">[<a href="#xd32e3978">222</a>]</span>„Stijgen wij dan naar een witgloeienden haard?” riep ik uit op een oogenblik dat de
+warmte verdubbelde.
+</p>
+<p>„Neen!” antwoordde mijn oom, „het is onmogelijk! het is onmogelijk!”
+</p>
+<p>„Maar die muur is gloeiend!” zeide ik den wand betastende.
+</p>
+<p>Terwijl ik dit zeide, had mijne hand het water even aangeraakt en moest ik haar zoo
+spoedig mogelijk terug trekken.
+</p>
+<p>„Het water is kokend heet!” riep ik.
+</p>
+<p>Ditmaal antwoordde de professor slechts met een toornig gebaar.
+</p>
+<p>Nu maakte zich een onoverwinnelijke schrik van mijne hersenen meester en verliet ze
+niet meer. Ik had een voorgevoel van een naderend onheil, en wel van een dat de stoutste
+verbeeldingskracht niet zou hebben kunnen bevatten. Een eerst onbepaald en weifelend
+denkbeeld werd in mijn verstand tot zekerheid. Ik durfde het niet onder woorden brengen.
+Intusschen bevestigden eenige onwillekeurige waarnemingen mijne overtuiging; bij het
+twijfelachtige toortslicht bespeurde ik onregelmatige bewegingen in de granietlagen;
+er was klaarblijkelijk een verschijnsel op handen, waarin de electriciteit eene rol
+speelde; dan die buitensporige hitte, dat kokende water!… Ik besloot het kompas waar
+te nemen.
+</p>
+<p>Het was miswijzend geworden!
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch43" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4527">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XLIII.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Miswijzend kompas.—Ontploffingen.—Eene uitbarsting.—Zwavelvlammen.—Het vlot blijft
+liggen.—Op nieuw opgestuwd.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Ja miswijzend! De naald sprong met plotselinge schokken van de eene pool op de andere,
+doorliep al de streken van de windroos, en draaide, als had een duizeling haar bevangen.
+</p>
+<p>Ik wist wel, dat volgens de meest algemeen aangenomene theoriën de delfstoffelijke
+schors van den aardbol nooit in een staat van volslagene rust is; de wijzigingen teweeggebracht
+door de ontbinding der inwendige stoffen, de beweging voortkomende uit de groote stroomingen
+der vloeistoffen, de werking van het magnetismus, dat alles strekt om haar onophoudelijk
+te schudden, zelfs dan als de op hare oppervlakte verspreide wezens hare ontroering
+niet vermoeden. Dit verschijnsel zou mij dus anders niet beangst of, althans in mijn
+geest, geen verschrikkelijk denkbeeld opgewekt hebben.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e3995">[<a href="#xd32e3995">219</a>]</span>Maar andere feiten, sommige omstandigheden van gezegden aard; konden mij niet langer
+bedriegen, de ontploffingen vermenigvuldigden met eene verschrikkelijke kracht: ik
+kon ze alleen vergelijken met het geraas, dat een groot aantal karren, die snel over
+het plaveisel voortgetrokken worden, zouden maken. Het was een aanhoudende donder.
+</p>
+<p>Het miswijzend kompas, geschokt door de electrieke natuurverschijnselen, bevestigde
+mij verder in mijne meening; de delfstoffelijke korst dreigde te breken, het massieve
+graniet zich te vereenigen, de scheur zich te sluiten, het ledige zich te vullen,
+en wij, nietige stofjes, zouden in die geduchte omhelzing verpletterd worden.
+</p>
+<p>„Oom! oom! wij zijn verloren!” riep ik uit.
+</p>
+<p>„Wat is dat voor een nieuwen schrik?” antwoordde hij mij met eene verbazende kalmte.
+„Wat scheelt u toch?”
+</p>
+<p>„Wat mij scheelt? zie die muren die schudden; dat vaste gesteente dat scheurt; die
+verzengende hitte, dat kokende water, die dampen, die al dikker en dikker worden,
+die gekke naald, alle kenteekenen van eene aardbeving.”
+</p>
+<p>Mijn oom schudde zachtjes het hoofd.
+</p>
+<p>„Eene aardbeving?” vraagde hij.
+</p>
+<p>„Ja!”
+</p>
+<p>„Mijn jongen! ik geloof, dat gij u vergist!”
+</p>
+<p>„Hoe! herkent gij dan die kenteekenen niet?”
+</p>
+<p>„Van een aardbeving? neen? Ik verwacht wat beters!”
+</p>
+<p>„Wat bedoelt gij?”
+</p>
+<p>„Eene uitbarsting, Axel!”
+</p>
+<p>„Eene uitbarsting!” zeide ik; „zijn wij dan in den schoorsteen van een werkenden vulkaan?”
+</p>
+<p>„Ik denk het ten minste,” zeide de professor glimlachende, „en dat is het gelukkigste
+wat ons overkomen kan!”
+</p>
+<p>Het gelukkigste! Was mijn oom dan gek? Wat beduidden die woorden? Van waar die kalmte
+en die glimlach?
+</p>
+<p>„Hoe!” riep ik, „zijn wij midden in eene uitbarsting! Heeft het noodlot ons geworpen
+op den weg der witgloeiende lava, der brandende rotsen, van het kokende water, van
+alle uitgebraakte stoffen! zullen wij nu opgestuwd, uitgedreven, uitgeworpen, uitgebraakt,
+in de lucht geslingerd worden met de rotsblokken, de asch- en slakkenregens, in een
+dwarlwind van vlammen! en is dat het gelukkigste wat ons overkomen kan?”
+</p>
+<p>„Ja!” antwoordde de professor mij over zijn bril aanziende, „want het is de eenige
+kans, die wij hebben, om weder op de oppervlakte der aarde te komen!”
+</p>
+<p>Ik ga stilzwijgend de duizend gedachten voorbij, die elkaar in mijne hersenen kruisten.
+Mijn oom had gelijk, volkomen gelijk, en nooit kwam hij mij stoutmoediger noch inniger
+overtuigd voor dan <span class="pageNum" id="xd32e4018">[<a href="#xd32e4018">220</a>]</span>op dit oogenblik, waarop hij de kansen eener uitbarsting afwachtte en optelde.
+</p>
+<p>Intusschen stegen wij maar altijd door; de nacht ging voorbij onder die stijgende
+beweging; het geraas om ons heen verdubbelde; ik was bijna gestikt; ik meende, dat
+mijn laatste uur kwam; en toch is de verbeeldingskracht zoo grillig, dat ik mij overgaf
+aan een waarlijk kinderachtig onderzoek. Maar ik stond onder de heerschappij mijner
+denkbeelden, zij niet onder de mijne!
+</p>
+<p>Het was duidelijk, dat wij opgestuwd werden door eene uitbarsting; onder het vlot
+was kokend water, en onder dat water smeltende lava, een mengsel van rotssteenen,
+die zich aan den rand van den krater in alle richtingen zouden verstrooien. Wij waren
+dus in den schoorsteen van een vulkaan. Daar was geen twijfel aan.
+</p>
+<p>Maar in plaats van den Sneffels, een uitgebranden vulkaan, was het er nu een in volle
+werkzaamheid. Ik vraagde mij af, welke berg het kon zijn en in welk werelddeel wij
+uitgebraakt zouden worden.
+</p>
+<p>Zonder twijfel in de noordelijke streken. Vóór zijne miswijzing had het kompas ten
+dien aanzien geen afwijking getoond. Van kaap Saknussemm af waren wij honderden uur
+ver rechtstreeks naar het noorden gedreven. Waren wij dan nu weder onder IJsland?
+Zouden wij uitgeworpen worden door den krater van den Hekla of door dien van een der
+zeven andere vuurspuwende bergen des eilands? In een straal van vijf honderd uur gaans
+naar het westen zag ik onder dien breedtegraad slechts de bijna onbekende vulkanen
+der noordwestkust van <span class="corr" id="xd32e4025" title="Bron: Amerka">Amerika</span>. Ten oosten bestond er onder den tachtigsten breedtegraad maar één vulkaan, de Esk,
+op het Jan Mayen-eiland, niet verre van Spitsbergen. Zeker, er was geen gebrek aan
+kraters en zij waren ruim genoeg om een geheel leger uit te braken! Maar welke ons
+een uitgang zou verleenen, dat trachtte ik te gissen.
+</p>
+<p>Tegen den morgen werd de stijgende beweging sneller. Dat de warmte toenam in plaats
+van te verminderen hoe dichter wij bij de oppervlakte des aardbols kwamen, had eene
+plaatselijke oorzaak en was een gevolg van den invloed des vulkaans. Ik kon niet langer
+twijfelen aan de soort van ons middel van vervoer; eene ontzettende kracht, eene kracht
+van verscheidene honderden dampkringen, veroorzaakt door de dampen opeengehoopt in
+den schoot der aarde, dreef ons onwederstaanbaar voort. Maar aan welke ontelbare gevaren
+stelde zij ons bloot?
+</p>
+<p>Weldra drong een vale weerschijn in de wijder wordende loodrechte galerij; ik bespeurde
+links en rechts diepe gangen, gelijk aan onmetelijke tunnels, waaruit dichte dampen
+ontsnapten; vurige tongen lekten flikkerend hunne wanden.
+</p>
+<p>„Zie eens! zie eens, oom!” riep ik.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e4032">[<a href="#xd32e4032">221</a>]</span></p>
+<div class="figure p221width"><img src="images/p221.jpg" alt="Het vlot dreef op golven van lava." width="488" height="717"><p class="figureHead">Het vlot dreef op golven van lava.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>„Welnu! het zijn zwavelvlammen. Niets is natuurlijker bij uitbarsting.”
+</p>
+<p>„Maar als zij ons eens omhullen?”
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e4040">[<a href="#xd32e4040">222</a>]</span>„Zij zullen ons niet omhullen.”
+</p>
+<p>„Maar als wij stikken?”
+</p>
+<p>„Wij zullen niet stikken; de galerij wordt wijder en als het noodig is, zullen wij
+het vlot verlaten om in een kloof te schuilen.”
+</p>
+<p>„En het water, het stijgende water dan?”
+</p>
+<p>„Er is geen water meer, Axel! maar eene soort van lavadeeg, dat ons oplicht tot aan
+de opening des kraters.”
+</p>
+<p>De waterkolom was inderdaad verdwenen om plaats te maken voor vrij dichte, hoewel
+kokend heete uitstroomende stoffen. De hitte werd onuitstaanbaar en een thermometer,
+welke aan dien dampkring werd blootgesteld, zou meer dan zeventig graden gewezen hebben!
+Ik baadde in het zweet. Zonder de snelheid der opstijging zouden wij zeker gesmoord
+zijn.
+</p>
+<p>Echter gaf de professor geen gevolg aan zijn voorstel om het vlot te verlaten, en
+hij deed wel. Die weinige slecht samengevoegde planken boden eene vaste oppervlakte
+aan, een steunpunt, dat ons overal elders ontbroken zou hebben.
+</p>
+<p>’s Morgens omstreeks acht uur had er voor het eerst een nieuw voorval plaats. De stijgende
+beweging hield eensklaps op. Het vlot bleef onbeweeglijk liggen.
+</p>
+<p>„Wat is dat?” vroeg ik, verontrust door dit oponthoud, dat even plotseling was als
+een schok.
+</p>
+<p>„Eene halt,” antwoordde mijn oom.
+</p>
+<p>„Houdt de uitbarsting op?”
+</p>
+<p>„Ik hoop van neen.”
+</p>
+<p>Ik stond op. Ik poogde rond te zien. Misschien bood het vlot, door eene uitspringende
+rotspunt tegengehouden, eene kortstondigen tegenstand aan de uitstroomende massa.
+In dit geval moesten wij ons haasten het zoo spoedig mogelijk los te maken.
+</p>
+<p>Het was zoo niet. De kolom van asch, slakken en steenbrokken had zelve opgehouden
+te stijgen.
+</p>
+<p>„Zou de uitbarsting geen voortgang hebben?” riep ik.
+</p>
+<p>„Wel, mijn jongen! vreest gij dat?” zeide mijn oom met op elkander geklemde tanden;
+„maar stel u gerust, dit oogenblik van kalmte kan niet lang aanhouden; het duurt nu
+reeds vijf minuten en weldra zal onze opklimming naar den mond des kraters weder beginnen.”
+</p>
+<p>Zoo sprekende hield de professor niet op zijn tijdmeter te raadplegen, en alweder
+zouden zijne voorspellingen vervuld worden. Weldra werd het vlot op nieuw aangegrepen
+door eene snelle en onregelmatige beweging, die omtrent twee minuten aanhield; toen
+bleef het nogmaals stil liggen.
+</p>
+<p>„Goed!” zeide mijn oom op het uurwerk ziende, „binnen tien minuten gaan wij weder
+op weg.”
+</p>
+<p>„Binnen tien minuten?”
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e4062">[<a href="#xd32e4062">223</a>]</span>„Ja! Wij hebben te doen met een vulkaan, wiens uitbarsting tusschenpoozend is. Hij
+laat ons met zich ademhalen.”
+</p>
+<p>Niets was meer overeenkomstig de waarheid. Op de minuut af werden wij op nieuw met
+groote snelheid opgestuwd; wij moesten ons aan de balken vasthouden om niet van het
+vlot geslagen te worden. Daarna hield de stoot weder op.
+</p>
+<p>Naderhand heb ik nagedacht over dit zonderlinge verschijnsel, zonder er eene voldoende
+verklaring van te vinden. Intusschen houd ik het voor zeker, dat wij ons niet in den
+hoofdschoorsteen van den vulkaan bevonden, maar wel in een zijgang, waar alleen de
+terugwerking merkbaar was.
+</p>
+<p>Ik kan niet zeggen hoe dikwijls die beweging herhaald werd; ik kan alleen verzekeren,
+dat wij, telkens als zij zich herhaalde, met toenemende kracht werden opgestuwd en
+als het ware door een kogel medegevoerd. In de oogenblikken van rust stikten wij;
+in de oogenblikken van opstuwing belette de brandend heete lucht mijne ademhaling.
+Ik dacht een oogenblik aan het genot van mij plotseling in die hoog noordelijke gewesten
+te zullen bevinden, waar eene koude heerscht van dertig graden onder nul. Mijne overspannen
+verbeelding dwaalde rond op de sneeuwvlakten der poolgewesten en ik smachtte naar
+het oogenblik, waarop ik mij rond zou rollen op het ijstapijt aan de pool. Maar langzamerhand
+verloor ik, door die herhaalde schokken uitgeput, mijn bewustzijn. Zonder de armen
+van Hans zou ik meer dan eens mijne hersenpan verbrijzeld hebben tegen den granietwand.
+</p>
+<p>Ik kan mij dus niets met zekerheid herinneren van hetgeen in de volgende uren voorviel.
+Ik heb een duister gevoel van aanhoudende ontploffingen, van de beroering van het
+vaste gesteente, van eene ronddraaiende beweging, waarin het vlot werd medegesleept.
+Het dreef op golven van lava midden in een aschregen. De loeiende vlammen omwikkelden
+het. Een orkaan, die men meenen zou, dat uit een ontzaglijken luchttrekker voortkwam,
+blies het onderaardsche vuur aan. Nog eenmaal zag ik het gelaat van Hans in den weerschijn
+van den brand, en ik gevoelde niets meer dan die ontzettende angst van veroordeelden,
+die aan den mond van een stuk geschut zijn gebonden, op het oogenblik dat het schot
+afgaat en hunne ledematen in de lucht verstrooit.
+<span class="pageNum" id="xd32e4070">[<a href="#xd32e4070">224</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch44" class="div1 chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4533">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XLIV.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">Op aarde terug.—In Azië?—De tegenvoeters.—In de Middellandsche zee.—Stromboli.—Een
+glimlach van Hans.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Toen ik de oogen weder opende, voelde ik, dat de stevige hand van den gids mij bij
+den gordel vasthield. Met de andere hand ondersteunde hij mijn oom. Ik was niet zwaar
+gekwetst, maar veeleer uitgeput door eene algemeene stijfheid in de leden. Ik lag
+tegen de glooiing van een berg, twee schreden van een afgrond, waarin de geringste
+beweging mij nedergestort zou hebben. Hans had mij van den dood gered, terwijl ik
+van de zijden des kraters afrolde.
+</p>
+<p>„Waar zijn wij?” vroeg mijn oom, die zeer verstoord scheen over zijn terugkeer op
+de aarde.
+</p>
+<p>De jager haalde de schouders op ten teeken van onwetendheid.
+</p>
+<p>„Op IJsland?” zeide ik.
+</p>
+<p>„<span class="spaced">Nej</span>,” antwoordde Hans.
+</p>
+<p>„Wat, neen?” riep de professor.
+</p>
+<p>„Hans vergist zich,” zeide ik overeind rijzende.
+</p>
+<p>Na de tallooze verrassingen dezer reis, was er ons nog ééne weggelegd. Ik verwachtte
+een kegel te zien, bedekt met eeuwige sneeuw, in het midden der barre woestenijen
+van de noordelijke landen, onder de bleeke stralen van een poolhemel, verre boven
+de hoogste breedten; en in strijd met al die vermoedens lagen mijn oom, de IJslander
+en ik op de zijde van een berg, die geblakerd was door de hitte der zon, die ons met
+hare stralen verschroeide.
+</p>
+<p>Ik wilde mijn oogen niet gelooven; maar de stekende pijn, die ik over het geheele
+lichaam voelde, veroorloofde geen verderen twijfel. Wij waren half naakt uit den krater
+gekomen, en het schitterend gesternte, dat wij in geen twee maanden gezien hadden,
+vertoonde zich aan ons met een kwistigen overvloed van licht en warmte, en goot heerlijke
+stralen over ons uit.
+</p>
+<p>Toen mijne oogen aan dien glans gewend waren, dien zij zoo lang hadden ontbeerd, maakte
+ik er gebruik van om de dwalingen mijner verbeelding te herstellen. Op zijn allerminst
+wilde ik op Spitsbergen zijn, en ik was niet gezind om het spoedig op te geven.
+</p>
+<p>De professor vatte het eerst het woord op en zeide:
+</p>
+<p>„Dat gelijkt volstrekt niet op IJsland.”
+</p>
+<p>„Maar het Jan Mayen-eiland?” antwoordde ik.
+</p>
+<p>„Evenmin, mijn jongen! dit is geen noordsche vulkaan met zijne heuvelen van graniet
+en zijn sneeuwhoed.”
+</p>
+<p>„Echter.…”
+</p>
+<p>„Zie eens, Axel! zie eens!”
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e4097">[<a href="#xd32e4097">225</a>]</span></p>
+<div class="figure p225width"><img src="images/p225.jpg" alt="Op den top van den Stromboli." width="486" height="709"><p class="figureHead">Op den top van den Stromboli.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Hoogstens vijf honderd voet boven ons opende zich de krater van een vulkaan, waaruit
+om het kwartier met een zeer sterk geraas een hooge vlammenzuil, vermengd met puimsteen,
+asch en lava, <span class="pageNum" id="xd32e4103">[<a href="#xd32e4103">226</a>]</span>opsteeg. Ik voelde de stuiptrekkingen van den berg, die gelijk de walvisschen ademhaalde,
+en nu en dan vuur en rook door zijn geduchte neusgaten uitspoot. Onder ons breidden
+zich met eene vrij <span class="corr" id="xd32e4105" title="Bron: stelle">steile</span> helling de vlakten van uitgebraakte stoffen van zeven tot acht honderd voet diep
+uit, hetgeen den vulkaan eene hoogte gaf van nog geen drie honderd vademen. Zijn voet
+verdween in een waren korf van groene boomen, waaronder ik olijfboomen, vijgeboomen
+en wijnstokken met purperen trossen onderscheidde.
+</p>
+<p>Zoo zagen de noordelijke gewesten, ik moest het wel bekennen, er niet uit.
+</p>
+<p>Over dien groenenden omtrek heen verloor de blik zich spoedig in het water eener heerlijke
+zee of van een meer, dat van dien liefelijken bodem een eiland maakte, dat nauwelijks
+eenige uren gaans breed kon zijn. In het oosten vertoonde zich eene kleine haven,
+met eenige huizen er voor, waarin vaartuigen van een bijzonderen vorm op de blauwe
+golfjes wiegelden. Verder doken groepen eilandjes uit de watervlakte op, in zulk een
+menigte, dat zij op een groot mierennest geleken. In het westen strekten zich verafgelegene
+kusten langs den gezichteinder uit; op sommigen vertoonden zich blauwe, zeer regelmatig
+gevormde bergen; op de andere, meer in de verte, verrees een verbazend hooge kegel,
+op wiens top zich een vederbos van rook bewoog. In het noorden fonkelde eene onmetelijke
+watervlakte in de zonnestralen, en zag men hier en daar den top van een mast of de
+bolronde zijde van een door den wind gezwollen zeil.
+</p>
+<p>Het onverwachte van zulk een schouwspel verhonderdvoudigde nog zijne wonderlijke schoonheden.
+</p>
+<p>„Waar zijn wij?<span id="xd32e4114"></span> waar zijn wij?” herhaalde ik half luid.
+</p>
+<p>Hans sloot onverschillig zijne oogen en mijn oom zag in het rond zonder er iets van
+te begrijpen.
+</p>
+<p>„Welke berg het ook moge zijn,” zeide hij eindelijk, „het is hier een beetje warm;
+de uitbarstingen houden niet op, en het zou waarlijk de moeite niet waard zijn uitgebraakt
+te wezen om ten slotte nog een rotsbrok op het hoofd te krijgen. Laten wij naar beneden
+gaan, dan zullen wij wel ontdekken, waar wij ons aan te houden hebben. Bovendien sterf
+ik van honger en dorst.”
+</p>
+<p>Zekerlijk was de professor geen man van bespiegelingen. Ik voor mij, behoefte en vermoeienis
+vergetende, zou nog uren lang op deze plek hebben willen blijven, maar ik moest mijne
+makkers volgen.
+</p>
+<p>De zijde van den berg helde sterk; wij gleden in ware aschkuilen om de lavastroomen
+te ontwijken, die als vurige slangen zich kronkelden. Onder het dalen sprak ik met
+een grooten woordenrijkdom, want mijne verbeelding was te vol om zich niet in woorden
+te uiten.
+</p>
+<p>„Wij zijn in Azië,” riep ik, „op de kusten van Indië, op de Sunda eilanden, midden
+in Australië! Wij hebben den halven aardbol doorgereisd om bij de tegenvoeters van
+Europa uit te komen!”
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e4122">[<a href="#xd32e4122">227</a>]</span>„Maar het kompas? antwoordde mijn oom.
+</p>
+<p>„Ja! het kompas!” zeide ik met een verlegen gelaat … „Als wij het gelooven mogen,
+dan zijn wij altijd noordwaarts gegaan.”
+</p>
+<p>„Heeft het dan gelogen?”
+</p>
+<p>„O! gelogen!”
+</p>
+<p>„Of dit moest de noordpool zijn!”
+</p>
+<p>„De pool! neen; maar.…”
+</p>
+<p>Het was een onverklaarbaar feit. Ik wist niet, wat ik er van moest denken.
+</p>
+<p>Intusschen naderden wij dat groen, dat zoo streelend was voor het oog. Honger en dorst
+kwelden mij. Gelukkig vertoonde zich na twee uur loopens eene schoone vlakte aan ons
+oog, geheel bedekt met olijfboomen, granaatappelboomen en wijnstokken, die niemands
+bijzonder eigendom schenen te zijn. Als lieden, die van alles beroofd waren, konden
+wij dan ook zoo nauw niet zien. Welk een genot, die sappige vruchten op onze lippen
+te drukken en geheele trossen uit die purpere wijngaarden te happen! Niet verre van
+daar in het gras ontdekte ik in de heerlijke schaduw der boomen eene frissche waterbron,
+waarin wij ons gelaat en onze handen met een gevoel van wellust dompelden.
+</p>
+<p>Terwijl wij ons zoo aan al de genoegens der rust overgaven, verscheen een kind tusschen
+twee olijfboschjes.
+</p>
+<p>„Ha!” riep ik uit, „een bewoner van dit gelukkige land!”
+</p>
+<p>Het was een kleine, arme, zeer ellendig gekleede, ziekelijke knaap, dien ons gezicht
+scheen te beangstigen; wij zagen er dan ook half naakt en met ongeschoren baard zeer
+ongunstig uit, en als het geen land van dieven was, moest ons voorkomen zijne bewoners
+wel schrik aanjagen.
+</p>
+<p>Zoodra de jongen op den loop wilde gaan, liep Hans hem na en bracht hem terug, ondanks
+zijn schreeuwen en schoppen.
+</p>
+<p>Mijn oom begon met hem zoo goed mogelijk gerust te stellen en zeide hem in goed duitsch:
+</p>
+<p>„Hoe heet die berg, vriendje?”
+</p>
+<p>Het kind antwoordde niet.
+</p>
+<p>„Goed!” zeide mijn oom, „wij zijn niet in Duitschland.” En hij herhaalde de vraag
+in het engelsch.
+</p>
+<p>Het kind antwoordde evenmin. Ik was in groote spanning.
+</p>
+<p>„Zou hij stom zijn?” riep de professor, die trotsch op zijne taalkennis dezelfde vraag
+in het fransch deed.
+</p>
+<p>Het kind bewaarde het stilzwijgen.
+</p>
+<p>„Dan zullen wij het italiaansch beproeven,” hernam mijn oom, en hij zeide in die taal:
+</p>
+<p>„<span lang="it" class="spaced">Dove noi siamo</span>?”
+</p>
+<p>„Ja! waar zijn wij?” herhaalde ik vol ongeduld.
+</p>
+<p>Het kind gaf geen antwoord.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e4153">[<a href="#xd32e4153">228</a>]</span>„Hoe is het! zult gij haast spreken?” riep mijn oom die toornig begon te worden en
+het kind bij de ooren trok. „<span lang="it" class="spaced">Come si noma questa isola?</span>”
+</p>
+<p>„<span class="spaced">Stromboli</span>,” antwoordde de kleine herder, die zich uit de handen van Hans losrukte en door de
+olijfboomen heen de vlakte bereikte.
+</p>
+<p>Wij dachten niet eens meer aan hem. Stromboli! Welk een uitwerksel had die onverwachte
+naam op mijne verbeelding! Wij waren in de Middellandsche zee, in het midden van den
+eolischen archipel, mythologischer gedachtenis! op het oude Strongylus, waar Eolus
+de winden en stormen aan een keten hield. En die blauwe bergen in het westen waren
+die van Calabrië! En die vulkaan, die aan den zuidelijken gezichteinder verrees, was
+de Etna, de vreeselijke Etna zelf!
+</p>
+<p>„Stromboli! Stromboli!” herhaalde ik.
+</p>
+<p>Mijn oom begeleidde mij met zijne gebaren en woorden. Het was alsof wij een koor zongen!
+</p>
+<p>„O! welk eene reis! Welk eene vreemde reis! Den eenen vulkaan waren wij in, een anderen
+uitgekomen, en die andere lag meer dan twaalf honderd uur gaans van den Sneffels,
+van dat barre IJsland, dat op de grenzen der aarde ligt! De toevalligheden op dezen
+tocht hadden ons in de liefelijkste streken der aarde overgevoerd! Wij hadden het
+gewest der eeuwige sneeuw verlaten voor dat van het eindelooze groen, en de grauwe
+mist der koude luchtstreek boven ons gelaten om terug te komen onder den azuren hemel
+van Sicilië!
+</p>
+<p>Na een heerlijken maaltijd, uit ooft en frisch water bestaande, gingen wij weder op
+weg om de haven van Stromboli te bereiken. Het scheen ons niet voorzichtig toe om
+te zeggen, hoe wij op het eiland gekomen waren: de bijgeloovige geest der Italianen
+zou ons stellig aangezien hebben voor duivels, die de hel had uitgebraakt; wij moesten
+er dus vrede mede hebben om voor eenvoudige schipbreukelingen door te gaan. Dat was
+minder roemvol, maar veiliger.
+</p>
+<p>Onderweg hoorde ik mijn oom mompelen:
+</p>
+<p>„Maar het kompas! het kompas, dat het noorden aanwees! hoe moet ik dat verklaren?”
+</p>
+<p>„Op mijne eer!” zeide ik op een minachtenden toon, „wij moeten het maar niet verklaren;
+dat is het gemakkelijkst!”
+</p>
+<p>„Dat zou wat moois wezen! Een professor aan het Johannaeum, die de oorzaak van een
+natuurverschijnsel niet kon vinden, mocht zich wel schamen!”
+</p>
+<p>Zoo sprekende, werd mijn oom, half naakt, met de lederen beurs om de lendenen en den
+bril op den neus, weder de verschrikkelijke professor in de delfstofkunde.
+</p>
+<p>Een uur nadat wij het olijvenboschje verlaten hadden, kwamen wij aan de haven San-Vicenzo,
+waar Hans het loon voor zijne dertiende <span class="pageNum" id="xd32e4176">[<a href="#xd32e4176">229</a>]</span>week dienst vorderde, dat hem met warme handdrukken werd uitbetaald.
+</p>
+<p></p>
+<div class="figure p229width"><img src="images/p229.jpg" alt="Zoo werd mijn oom weder de verschrikkelijke professor." width="487" height="704"><p class="figureHead">Zoo werd mijn oom weder de verschrikkelijke professor.</p>
+</div><p>
+</p>
+<p>Al deelde hij in dit oogenblik ook niet in onze zeer natuurlijke <span class="pageNum" id="xd32e4185">[<a href="#xd32e4185">230</a>]</span>aandoening; zoo liet hij zich toch medeslepen door een gevoel van buitengewone openhartigheid.
+</p>
+<p>Met de toppen zijner vingers drukte hij zacht onze beide handen en begon te glimlachen.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div id="ch45" class="div1 last-child chapter"><span class="pageNum">[<a href="#xd32e4540">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Hoofdstuk XLV.</h2>
+<div class="argument">
+<p class="first">In Hamburg terug.—Hans vertrekt naar IJsland.—De polen van het kompas verwisseld.</p>
+</div>
+</div>
+<div class="divBody">
+<p class="first">Ziehier het slot van een verhaal, waaraan zelfs zij, die gewoon zijn zich over niets
+te verwonderen, geen geloof zullen slaan. Maar ik ben van te voren gewapend tegen
+de ongeloovigheid der menschen.
+</p>
+<p>Wij werden door de visschers van Stromboli ontvangen met al de vriendelijkheid, waarop
+schipbreukelingen aanspraak hebben. Zij gaven ons kleederen en levensmiddelen. Na
+twee dagen wachtens bracht een klein open vaartuig ons den 31<sup>sten</sup> Augustus naar Messina, waar eenige dagen rust ons van al onze vermoeienissen herstelden.
+</p>
+<p>Vrijdag, den 4<sup>den</sup> September, gingen wij aan boord van de <span class="spaced">Volturno</span>, eene der paketbooten van de keizerlijk Fransche stoombootmaatschappij, en drie dagen
+later zetten wij te Marseille voet aan wal, zonder dat ons iets meer kwelde dan die
+zaak van het vervloekte kompas. Dit onverklaarbare voorval veroorzaakte mij veel muizenissen.
+Den 9<sup>den</sup> September kwamen wij ’s avonds te Hamburg.
+</p>
+<p>Ik waag het niet om de verbazing van Martha, de vreugde van Gräuben te beschrijven.
+</p>
+<p>„Nu gij een held zijt,” sprak mijne lieve bruid, „behoeft gij mij niet meer te verlaten,
+Axel!”
+</p>
+<p>Ik zag haar aan. Zij lachte door hare tranen heen.
+</p>
+<p>Men kan licht nagaan welk een opzien de terugkomst van professor Lidenbrock te Hamburg
+baarde. Door de praatjes van Martha was de tijding van zijn vertrek naar het middelpunt
+der aarde over de geheele wereld verspreid. Men wilde er geen geloof aan slaan en,
+toen men hem terugzag, geloofde men het evenmin.
+</p>
+<p>Toch brachten de tegenwoordigheid van Hans en verschillende berichten uit IJsland
+allengs eenige verandering in de openbare meening.
+</p>
+<p>Nu werd mijn oom een groot man en ik de neef van een groot man, dat ook reeds iets
+is. Hamburg gaf een feest ter onzer eere. <span class="pageNum" id="xd32e4217">[<a href="#xd32e4217">231</a>]</span>Eene openbare zitting had in het Johannaeum plaats, waar de professor een verslag
+deed van zijn tocht en alleen de zaak van het kompas verzweeg. Dienzelfden dag legde
+hij het document van Saknussemm in het stedelijk archief neder en drukte hij zijn
+leedwezen daarover uit, dat de omstandigheden, sterker dan zijn wil, hem niet veroorloofd
+hadden om de sporen van den ijslandschen reizigers tot in het middelpunt der aarde
+te volgen. Hij was bescheiden bij al zijn roem, waardoor de achting voor hem nog vermeerderde.
+</p>
+<p>Zooveel eerbewijzingen moesten hem noodzakelijk benijders verschaffen. Hij kreeg er
+ook, en daar zijne theorie op stellige daadzaken gegrond, in tegenspraak was met de
+wetenschappelijke stelsels betreffende het inwendige vuur, voerde hij met pen en mond
+belangrijke twisten met de geleerden uit alle landen.
+</p>
+<p>Ik voor mij kon zijne theorie van de afkoeling niet aannemen: in spijt van hetgeen
+ik gezien heb, geloof ik en zal ik altijd gelooven aan de inwendige hitte; maar ik
+geef toe, dat sommige nog duistere omstandigheden die wet kunnen wijzigen door de
+werking van natuurlijke verschijnselen.
+</p>
+<p>Terwijl die vraagstukken aan de orde van den dag waren, ondervond mijn oom eene ware
+smart. Hans had, in weerwil van zijn aanhouden, Hamburg verlaten; de man, wien wij
+alles te danken hadden, wilde niet toelaten, dat wij onze schuld aan hem afbetaalden.
+Hij kreeg het heimwee naar IJsland.
+</p>
+<p>„<span class="spaced">Farval</span>!” zeide hij op zekeren dag en met dien eenvoudigen afscheidsgroet vertrok hij naar
+Reikiavik, waar hij behouden aankwam.
+</p>
+<p>Wij waren bijzonder gehecht aan onzen dapperen eiderjager; zijne afwezigheid zal hem
+nooit doen vergeten door hen, wier leven hij heeft gered, en stellig zal ik niet sterven
+zonder hem voor het laatst nog eens gezien te hebben.
+</p>
+<p>Ten slotte voeg ik er nog bij, dat die „<span class="spaced">Reis naar het middelpunt der aarde</span>” verbazend veel opzien in de wereld baarde. Zij werd gedrukt en in alle talen overgezet;
+de grootste dagbladen namen er de voornaamste gedeelten van over, die in het kamp
+der geloovigen en ongeloovigen met eene gelijke overtuiging werden beoordeeld, besproken,
+bestreden en verdedigd. Mijn oom had het zeldzame voorrecht van nog bij zijn leven
+al den roem te genieten, dien hij verworven had, en zelfs Barnum bleef niet achter
+met het voorstel om hem voor eene zeer hooge som in de Vereenigde Staten „ten toon
+te stellen.”
+</p>
+<p>Maar eene verveling, ja eene kwelling sloop onder al dien roem. Eene zaak bleef onverklaarbaar,
+die van het kompas. Voor een geleerde nu wordt zulk een onverklaard natuurverschijnsel
+eene marteling voor het verstand. Welnu! de hemel had voor mijn oom een volmaakt geluk
+weggelegd.
+</p>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e4236">[<a href="#xd32e4236">232</a>]</span>Toen ik eens eene verzameling delfstoffen in zijn kabinet rangschikte, bespeurde ik
+dat beruchte kompas en begon het te onderzoeken.
+</p>
+<p>Reeds zes maanden lang lag het daar in een hoek, zonder iets te vermoeden van al het
+hoofdbreken, dat het veroorzaakte.
+</p>
+<p>Hoe groot was daar op eens mijne verbazing! Ik begon te schreeuwen. De professor kwam
+aanloopen.
+</p>
+<p>„Wat is er toch te doen?” vroeg hij.
+</p>
+<p>„Dat kompas!”.…
+</p>
+<p>„Welnu?”
+</p>
+<p>„Zijne naald wijst naar het zuiden en niet naar het noorden!”
+</p>
+<p>„Wat zegt gij!”
+</p>
+<p>„Zie maar! zijne polen zijn verwisseld.”
+</p>
+<p>„Verwisseld!”
+</p>
+<p>Mijn oom keek, vergeleek, en deed het huis beven door een hoogen sprong.
+</p>
+<p>Welk een licht ging er tegelijk op voor zijn en mijn verstand!
+</p>
+<p>„Dus wees dan,” riep hij, zoodra hij weder spreken kon, „na onze aankomst bij kaap
+Saknussemm de naald van dat verdoemde kompas het zuiden in plaats van het noorden
+aan?”
+</p>
+<p>„Dat blijkt.”
+</p>
+<p>„Dan wordt onze dwaling verklaard. Maar welk natuurverschijnsel heeft die verwisseling
+van polen teweeg kunnen brengen?”
+</p>
+<p>„Niets is eenvoudiger.”
+</p>
+<p>„Verklaar u, mijn jongen!”
+</p>
+<p>„Gedurende den storm op de Lidenbrock-zee heeft die vuurbol, die het ijzer van het
+vlot magnetisch maakte, heel eenvoudig ons kompas in de war gebracht!”
+</p>
+<p>„Zoo! dan was het een grap van de electriciteit?” riep de professor schaterende van
+lachen.
+</p>
+<p>Van dien dag af was mijn oom de gelukkigste aller geleerden en ik de gelukkigste aller
+mannen; want mijne lieve Gräuben, hare betrekking van pupil nederleggende, nam plaats
+in het huis in de Koningstraat in de dubbele betrekking van nicht en echtgenoote.
+Ik behoef hier niet bij te voegen, dat de vermaarde professor Otto Lidenbrock, correspondeerend
+lid van alle wetenschappelijke, aardrijkskundige en delfstofkundige genootschappen
+der vijf werelddeelen, haar oom werd.
+<span class="pageNum" id="xd32e4260">[<a href="#xd32e4260">233</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+</div>
+<div class="back">
+<div id="toc" class="div1 contents"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divHead">
+<h2 class="main">Inhoud.</h2>
+<table class="tocList">
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch01" id="xd32e4267">I</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Prof Otto Lidenbrock.—Eigenaardigheden van oom.—De studeerkamer.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch02" id="xd32e4273">II</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Een fraai boek.—Een merkwaardige inhoud.—Het oude document.—Wat het oude papier kostte.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch03" id="xd32e4279">III</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Een runisch handschrift;—Uitleg van het alphabet.—Het geheimschrift.—Een geleerd
+man.—Nichtje Gräuben.—Ontcijfering van het document.—Einde der ontcijfering.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch04" id="xd32e4285">IV</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Vrees voor het raadselachtige werk.—Waar is oom?—Moeielijkheden der ontcijfering.—De
+sleutel gevonden.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch05" id="xd32e4291">V</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> De professor aan het werk.—De neef valt in slaap.—De huissleutel verdwenen.—De vreugde
+van mijn oom.—De lezing van het document.—De valiezen moeten gepakt worden.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch06" id="xd32e4297">VI</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> In het studeervertrek.—De Sneffels.—De warmte in den aardbol.—De vulkanen.—Inwendige
+hitte der aarde.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch07" id="xd32e4303">VII</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Naar het middelpunt der aarde.—Een onmogelijke reis.—Toebereidselen tot het vertrek.—Reikiavik.—De
+koffer moet gepakt worden.—Naar den kelder?
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch08" id="xd32e4309">VIII</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Altona.—Kiel.—Korsör.—Professor Thomson.—Kopenhagen.—De Vor-Frelserskerk.—Duizeligheid.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch09" id="xd32e4315">IX</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Het Kattegat.—Skagen.—Naar het middelpunt der aarde.—Het handschrift van Saknussemm.—Reikiavik.—De
+IJslanders.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch10" id="xd32e4321">X</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Leeslust der IJslanders.—Letterkunde der IJslanders.—De Sneffels.—Over zee of over
+land?
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch11" id="xd32e4327">XI</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Eiderganzen.—Hans Bjelke.—Toestel van Rhumkorff.—Reisvoorraad.—Uitrusting voor den
+tocht.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch12" id="xd32e4334">XII</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Aanvang van den tocht.—Door IJsland.—Het vlek Gufunus.—Overtocht van den Fjörd.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch13" id="xd32e4340">XIII</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Het huis van een boer.—De IJslandsche vrouw.—Gastvrij onthaal.—IJslandsche hartelijkheid.—Melaatschen.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><span class="pageNum" id="xd32e4346">[<a href="#xd32e4346">234</a>]</span><a href="#ch14" id="xd32e4347">XIV</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> De familie van Hans.—Stapi.—Verbasterde geestelijke.—Vrees voor uitbarsting.—Te mooi
+om mogelijk te zijn.—Gevaar voor uitbarsting.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch15" id="xd32e4353">XV</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Het vertrek naar Stapi.—Grondgesteldheid.—Moeielijkheid van den tocht.—De hellingen
+van den Sneffels.—De „mistoer”.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch16" id="xd32e4359">XVI</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Prachtig uitzicht van den Sneffels.—In verrukking.—Naar den krater.—De vervloekte
+naam.—Geen zon, geen schaduw.—Lidenbrock wanhopig.—De Scartaris geeft schaduw.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch17" id="xd32e4365">XVII</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Naar den afgrond.—De theorie van Davy bevestigd.—Geen inwendige warmte.—Op den bodem
+van den krater.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch18" id="xd32e4371">XVIII</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Kalmte.—Begin der onderaardsche reis.—Schakeeringen der lava.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch19" id="xd32e4377">XIX</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> De kruisweg.—Vermoeienis van Axel.—Klimmen of dalen?—Naar boven, naar Gräuben.—Dreigend
+watergebrek.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch20" id="xd32e4383">XX</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Grondgesteldheid.—Teleurgestelde hoop.—Steenkolen.—Oorsprong der steenkolen.—Vergeefsche
+tocht.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch21" id="xd32e4389">XXI</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Gemoedsgesteldheid.—Opoffering van den professor.—Spanning.—Columbus nagevolgd.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch22" id="xd32e4395">XXII</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Zeldzaam geologisch genot.—Verdwijning van Hans.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch23" id="xd32e4402">XXIII</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Water in uitzicht.—Weder voorwaarts.—Zoekende.—Dorst gelescht.—De beek een wegwijzer.—Rustige
+slaap.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch24" id="xd32e4408">XXIV</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Te horizontaal.—Bijna loodrechte lijn.—Onder den Oceaan.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch25" id="xd32e4414">XXV</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Kalm vertrek.—Plaatsbepaling.—Heeft Hamphry Davy gelijk?—Dichtheid der lucht.—Lucht
+in vasten toestand.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch26" id="xd32e4420">XXVI</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Toenemende stilzwijgendheid.—Verdwaald.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch27" id="xd32e4426">XXVII</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Levend begraven.—Splitsing der galerij.—Bede tot God.—In de zwarte duisternis.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch28" id="xd32e4432">XXVIII</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Een geraas!—Het geluid van woorden.—Förlorad.—Gemeenschap.—Gesprek op anderhalf uur
+gaans.—Bemoediging.—Bewusteloos neergeploft.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch29" id="xd32e4438">XXIX</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Ontwaken van Axel.—Was hij krankzinnig?—De grot verlaten.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch30" id="xd32e4444">XXX</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> De zee.—Onderaardsch licht.—Onmetelijk hol.—Versterkende zeewind.—Woud van paddestoelen.—Fossiele
+beenderen.—Vrees voor voorwereldlijke monsters.—Gerustheid van den professor.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch31" id="xd32e4450">XXXI</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Door een zeebad versterkt.—Vloed, ebbe en magnetische helling.—scheepstimmerhout.—Het
+vlot.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch32" id="xd32e4456">XXXII</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Zeilklaar.—Vertrek van Gräubenhaven.—Het scheepsjournaal.—Voorwereldlijke visch.—Blindheid
+van dien visch.—Axel’s droom.—Axel ontwaakt.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><span class="pageNum" id="xd32e4462">[<a href="#xd32e4462">235</a>]</span><a href="#ch33" id="xd32e4463">XXXIII</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Des professors ongeduld geboekstaafd.—De lange zeereis.—In het ijzer gebeten.—Zeemonsters.—Ontsteltenis.—Strijd.—De
+plesiosaurus bezwijkt.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch34" id="xd32e4470">XXXIV</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Nieuw gevaar.—Iets gezien.—Een eiland.—De <span class="corr" id="xd32e4474" title="Bron: geyer">geyser</span>.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch35" id="xd32e4479">XXXV</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Naderend onweder.—De rotsen van den oever.—Een orkaan.—Werking der electriciteit.—Hevigheid
+van den orkaan.—De electrische kogel.—Altijd op zee.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch36" id="xd32e4485">XXXVI</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Vreugde van den professor.—Toebereidselen voor de terugreis.—Werktuigen gered.—De
+professor denkt aan zijne collega’s.—Op welke hoogte?
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch37" id="xd32e4491">XXXVII</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Verloren reis.—Landverkenning.—Verbastering der schildpad.—De beenderenvlakte.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch38" id="xd32e4497">XXXVIII</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Voorwereldlijke overblijfselen.—Een menschelijk lichaam.—De reus van Palermo.—Onderzoek
+van een lijk.—Een onmetelijk knekelhuis.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch39" id="xd32e4503">XXXIX</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Voorwereldlijke planten en dieren.—Mosplanten.—Mastodonten.—De aapmensch.—Niet op
+het uitgangspunt terug.—Een dolk.—Eene echte dagge.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch40" id="xd32e4509">XL</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Arne Saknussemm.—Altijd dalen.—De schepen verbranden.—Een weg voor de lava.—De mijn
+moet springen.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch41" id="xd32e4515">XLI</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> De mijn gesprongen.—De ontploffing—Snelle vaart van het vlot.—De woede van den stortvloed—Onverwachte
+overstrooming.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch42" id="xd32e4521">XLII</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> De nauwe put.—Geen voedsel meer.—Levend verbranden.—De laatste maaltijd.—Een gloeiende
+dampkring.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch43" id="xd32e4527">XLIII</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Miswijzend kompas.—Ontploffingen.—Een uitbarsting.—Zwavelvlammen.—Het vlot blijft
+liggen.—Op nieuw opgestuwd.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch44" id="xd32e4533">XLIV</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> Op aarde terug.—In Azië?—De tegenvoeters.—In de Middellandsche zee.—Stromboli.—Een
+glimlach van Hans.
+</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="tocDivNum"><a href="#ch45" id="xd32e4540">XLV</a>.</td>
+<td class="tocDivTitle"> In Hamburg terug.—Hans vertrekt naar IJsland.—De polen van het kompas verwisseld.</td>
+<td class="tocPageNum"></td>
+</tr>
+</table>
+<p><span class="pageNum" id="xd32e4544">[<a href="#xd32e4544">2</a>]</span></p>
+</div>
+</div>
+<div class="div1 advertisement"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody">
+<p class="first">Bij den Uitgever dezes zijn mede verschenen:
+</p>
+<p><a class="pglink xd32e34" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/11318">DE REIS OM DE WERELD IN 80 DAGEN</a>. 6<sup>e</sup> druk. Met 52 houtgravuren … ƒ&nbsp;1.50.
+</p>
+<p><a class="pglink xd32e34" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/27309">DE REIS NAAR DE MAAN IN 28 DAGEN EN 12 UREN</a>. 2<sup>e</sup> druk. Met 60 houtgravuren … ƒ&nbsp;1.50.
+</p>
+<p>DE KINDEREN VAN KAPITEIN GRANT. Zuid-Amerika. Met 60 houtgravuren … ƒ&nbsp;1.50.
+</p>
+<p>DE KINDEREN VAN KAPITEIN GRANT. Australië. Met 50 houtgravuren … ƒ&nbsp;1.50.
+</p>
+<p>DE KINDEREN VAN KAPITEIN GRANT. Stille Zuid-Zee Met 52 houtgravuren … ƒ&nbsp;1.50.
+</p>
+<p><a class="pglink xd32e34" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/11205">20.000 MIJLEN ONDER ZEE. Oost. Halfrond</a>. Met 50 houtgr. … ƒ&nbsp;1.50.
+</p>
+<p><a class="pglink xd32e34" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/11393">20.000 MIJLEN ONDER ZEE. West. Halfrond</a>. Met 60 houtgr. … ƒ&nbsp;1.50.
+</p>
+<p><a class="pglink xd32e34" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/19086">VIJF WEKEN IN EEN LUCHTBALLON Ontdekkingsreis in de Binnenlanden van Afrika</a>. Met 75 houtgravuren … ƒ&nbsp;1.50.
+</p>
+<p><a class="pglink xd32e34" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/20331">HET GEHEIMZINNIGE EILAND. De Luchtschipbreukelingen</a>. Met 54 houtgravuren … ƒ&nbsp;1.50.
+</p>
+<p><a class="pglink xd32e34" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/22580">HET GEHEIMZINNIGE EILAND. De Verlatene</a>. Met 54 houtgravuren … ƒ&nbsp;1.50.
+</p>
+<p>MICHAEL STROGOFF. De Koerier van den Czaar. Met 60 houtgravuren … ƒ&nbsp;1.50.
+</p>
+<p>HET ZWARTE GOUD. Met 55 houtgravuren … ƒ&nbsp;1.50.
+</p>
+<p>HEKTOR SERVADAC, De Vulkaanbewoners. Met 51 houtgr. … ƒ&nbsp;1.50.
+</p>
+<p>HEKTOR SERVADAC. De terugtocht naar de aarde. Met 47 houtgravuren … ƒ&nbsp;1.50.
+</p>
+<p><a class="pglink xd32e34" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/39191">AVONTUREN VAN DRIE RUSSEN EN DRIE ENGELSCHEN. Gevolgd door de „Blokkadebrekers”</a>. Met 64 houtgr. … ƒ&nbsp;1.50.
+</p>
+<p><a class="pglink xd32e34" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/18425">EEN KAPITEIN VAN 15 JAAR. De Walvischjagers</a>. Met 51 houtgravuren … ƒ&nbsp;1.50.
+</p>
+<p>EEN KAPITEIN VAN 15 JAAR. In slavernij. Gevolgd door „Een overwintering in het ijs”.
+Met 56 houtgravuren … ƒ&nbsp;1.50.
+</p>
+<p>DE SCHIPBREUK VAN DE CHANCELLOR. Gevolgd door „Martin Paz”. Met 56 houtgravuren …
+ƒ&nbsp;1.50.
+</p>
+<p><a class="pglink xd32e34" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/24773">WONDERLIJKE AVONTUREN VAN EEN CHINEES. Gevolgd door „Muiterij aan boord der Bounty”</a>. Met 54 houtgr. … ƒ&nbsp;1.50.
+</p>
+<p>ELDORADO EN HET MONSTERKANON VAN STAALSTAD. Gevolgd door „Meester Zacharias”. Met
+51 houtgr. … ƒ&nbsp;1.50.
+</p>
+<p>HET LAND DER BUITENSTE DUISTERNIS. De Pelterijhandel. Met 56 houtgravuren … ƒ&nbsp;1.50.
+</p>
+<p>HET LAND DER BUITENSTE DUISTERNIS. Het Drijvende Eiland. Gevolgd door „Een Treurspel
+in de wolken” Met 56 houtgravuren … ƒ&nbsp;1.50.
+</p>
+<p><a class="pglink xd32e34" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/33075">HET STOOMHUIS. De IJzeren Reus</a>. Met 57 houtgravuren. ƒ&nbsp;1.50.
+</p>
+<p><a class="pglink xd32e34" title="Link naar Project Gutenberg eboek" href="https://www.gutenberg.org/ebooks/38449">HET STOOMHUIS. De Waanzinnige der Nerbudda</a>. Gevolgd door „Dokter Ox” Met 56 houtgravuren … ƒ&nbsp;1.50.
+</p>
+<p>REIZEN EN LOTGEVALLEN VAN KAPITEIN HATTERAS. De Engelschen aan de Noordpool. Met 128
+houtgravuren … ƒ&nbsp;1.50.
+</p>
+<p>REIZEN EN LOTGEVALLEN VAN KAPITEIN HATTERAS. De IJswoestijn. Met 127 houtgravuren
+… ƒ&nbsp;1.50.
+</p>
+<p>EENE VLOTREIS. Acht honderd mijlen op de Amazone. Met 56 houtgravuren … ƒ&nbsp;1.50.
+</p>
+<p>EENE VLOTREIS. Het Raadselschrift. Gevolgd door „Een Drijvende Stad”. Met 53 houtgravuren
+… ƒ&nbsp;1.50.
+</p>
+</div>
+</div>
+<div class="div1 cover"><span class="pageNum">[<a href="#toc">Inhoud</a>]</span><div class="divBody">
+<p class="first"></p>
+<div class="figure backwidth"><img src="images/back.jpg" alt="Oorspronkelijke achterkant." width="494" height="720"></div><p>
+</p>
+</div>
+</div>
+<div class="transcriberNote">
+<h2 class="main">Colofon</h2>
+<h3 class="main">Beschikbaarheid</h3>
+<p class="first">Dit eBoek is voor kosteloos gebruik door iedereen overal, met vrijwel geen beperkingen
+van welke soort dan ook. U mag het kopiëren, weggeven of hergebruiken onder de voorwaarden
+van de Project Gutenberg Licentie in dit eBoek of on-line op <a class="seclink xd32e34" title="Externe link" href="https://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>.
+</p>
+<p>Dit eBoek is geproduceerd door Jeroen Hellingman en het on-line gedistribueerd correctieteam
+op <a class="seclink xd32e34" title="Externe link" href="https://www.pgdp.net/">www.pgdp.net</a>.
+</p>
+<p lang="en">This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no restrictions
+whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of the Project
+Gutenberg License included with this eBook or online at <a class="seclink xd32e34" title="Externe link" href="https://www.gutenberg.org/">www.gutenberg.org</a>.
+</p>
+<p lang="en">This eBook is produced by Jeroen Hellingman and the Online Distributed Proofreading
+Team at <a class="seclink xd32e34" title="Externe link" href="https://www.pgdp.net/">www.pgdp.net</a>.
+</p>
+<h3 class="main">Metadata</h3>
+<table class="colophonMetadata">
+<tr>
+<td><b>Titel:</b></td>
+<td>Naar het middelpunt der Aarde</td>
+<td></td>
+</tr>
+<tr>
+<td><b>Auteur:</b></td>
+<td>Jules Verne (1828–1905)</td>
+<td>Info <span class="externalUrl">https://viaf.org/viaf/76323989/</span></td>
+</tr>
+<tr>
+<td><b>Uitgiftedatum:</b></td>
+<td>2003-12-01</td>
+<td></td>
+</tr>
+<tr>
+<td><b>Aanmaakdatum bestand:</b></td>
+<td>2024-02-12 16:17:23 UTC</td>
+<td></td>
+</tr>
+<tr>
+<td><b>Taal:</b></td>
+<td>Nederlands (Spelling De Vries-Te Winkel)</td>
+<td></td>
+</tr>
+<tr>
+<td><b>Oorspronkelijke uitgever:</b></td>
+<td>J. G. Robbers</td>
+<td></td>
+</tr>
+<tr>
+<td><b>Oorspronkelijke plaats van uitgifte:</b></td>
+<td>Rotterdam</td>
+<td></td>
+</tr>
+<tr>
+<td><b>Oorspronkelijke uitgiftedatum:</b></td>
+<td>[1877]</td>
+<td></td>
+</tr>
+<tr>
+<td><b>Project Gutenberg:</b></td>
+<td><a href="https://www.gutenberg.org/ebooks/10349" class="seclink">10349</a></td>
+<td></td>
+</tr>
+<tr>
+<td><b>GitHub:</b></td>
+<td>10349-Verne-Naar-het-middelpunt-der-Aarde <span class="externalUrl">https://github.com/GutenbergSource/10349-Verne-Naar-het-middelpunt-der-Aarde</span></td>
+<td></td>
+</tr>
+<tr>
+<td><b>QR-code:</b></td>
+<td colspan="2"><img src="images/qr10349.png" alt="QR-code van Project Gutenberg URL" width="148" height="148"></td>
+</tr>
+</table>
+<h3 class="main">Codering</h3>
+<p class="first">Dit bestand is in een verouderde spelling. Er is geen poging gedaan de tekst te moderniseren.
+Afgebroken woorden aan het einde van de regel zijn stilzwijgend hersteld. Kennelijke
+zetfouten in het origineel zijn gecorrigeerd. Dergelijke correcties zijn gemarkeerd
+met het corr-element.
+</p>
+<h3 class="main">Documentgeschiedenis</h3>
+<ul>
+<li>2003-11-28 Added TEI Header.
+</li>
+<li>2010-05-08 Improvements for ePub.
+</li>
+<li>2024-02-10 Higher resolution images.</li>
+</ul>
+<h3 class="main">Verbeteringen</h3>
+<p>De volgende 33 verbeteringen zijn aangebracht in de tekst:</p>
+<table class="correctionTable">
+<tr>
+<th>Bladzijde</th>
+<th>Bron</th>
+<th>Verbetering</th>
+<th>Bewerkingsafstand</th>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e185">4</a></td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">we</td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">de</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e259">9</a></td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">éen</td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">één</td>
+<td class="bottom">1 / 0</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e383">12</a></td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">ondekken</td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">ontdekken</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e598">23</a></td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">eenvoudighied</td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">eenvoudigheid</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e630">24</a></td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">aangedame</td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">aangedane</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e644">24</a>, <a class="pageref" href="#xd32e954">42</a></td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">vóor</td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">vóór</td>
+<td class="bottom">1 / 0</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e746">31</a></td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">aarschors</td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">aardschors</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e890">38</a>, <a class="pageref" href="#xd32e2012">103</a>, <a class="pageref" href="#xd32e2450">128</a></td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">
+[<i>Niet in bron</i>]
+</td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">”</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e914">39</a></td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">Thomsom</td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">Thomson</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e917">39</a></td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">Vor-Frelsels kerk</td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">Vor-Frelserskerk</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e942">41</a>, <a class="pageref" href="#xd32e995">44</a></td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">Vor-Frelselskerk</td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">Vor-Frelserskerk</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e1337">62</a></td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">dichregel</td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">dichtregel</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e1396">66</a></td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">schander</td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">schrander</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e1517">73</a></td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">bassalt</td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">basalt</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e1734">88</a></td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">Scartarus</td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">Scartaris</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e1967">100</a>, <a class="pageref" href="#xd32e2738">142</a>, <a class="pageref" href="#xd32e3938">215</a></td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">
+[<i>Niet in bron</i>]
+</td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">„</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e2247">118</a></td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">kosbare</td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">kostbare</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e2755">143</a></td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">Weet</td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">Wat</td>
+<td class="bottom">2</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e3111">164</a></td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">pleiziertochtje</td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">pleziertochtje</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e3540">190</a></td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">uiriep</td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">uitriep</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e3558">191</a></td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">.</td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">
+[<i>Verwijderd</i>]
+</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e3762">204</a></td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">Alls</td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">Alles</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e3791">206</a></td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">ondekkingen</td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">ontdekkingen</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e4025">220</a></td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">Amerka</td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">Amerika</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e4105">226</a></td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">stelle</td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">steile</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e4114">226</a></td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">”</td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">
+[<i>Verwijderd</i>]
+</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+<tr>
+<td class="width20"><a class="pageref" href="#xd32e4474">235</a></td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">geyer</td>
+<td class="width40 bottom" lang="nl">geyser</td>
+<td class="bottom">1</td>
+</tr>
+</table>
+</div>
+</div>
+<div>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK 10349 ***</div>
+</body>
+</html>
diff --git a/10349-h/images/back.jpg b/10349-h/images/back.jpg
new file mode 100644
index 0000000..5c50bbd
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/back.jpg
diff --git a/10349-h/images/cover.jpg b/10349-h/images/cover.jpg
new file mode 100644
index 0000000..7da0890
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/cover.jpg
diff --git a/10349-h/images/p000.jpg b/10349-h/images/p000.jpg
new file mode 100644
index 0000000..c4652b8
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p000.jpg
diff --git a/10349-h/images/p005.jpg b/10349-h/images/p005.jpg
new file mode 100644
index 0000000..63d24aa
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p005.jpg
diff --git a/10349-h/images/p007.png b/10349-h/images/p007.png
new file mode 100644
index 0000000..a655dac
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p007.png
diff --git a/10349-h/images/p009.jpg b/10349-h/images/p009.jpg
new file mode 100644
index 0000000..5f805b9
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p009.jpg
diff --git a/10349-h/images/p011.png b/10349-h/images/p011.png
new file mode 100644
index 0000000..ec59386
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p011.png
diff --git a/10349-h/images/p013.jpg b/10349-h/images/p013.jpg
new file mode 100644
index 0000000..4e9be09
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p013.jpg
diff --git a/10349-h/images/p017.jpg b/10349-h/images/p017.jpg
new file mode 100644
index 0000000..28220fd
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p017.jpg
diff --git a/10349-h/images/p021.jpg b/10349-h/images/p021.jpg
new file mode 100644
index 0000000..9a863f6
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p021.jpg
diff --git a/10349-h/images/p025.jpg b/10349-h/images/p025.jpg
new file mode 100644
index 0000000..5cc2e2f
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p025.jpg
diff --git a/10349-h/images/p029.jpg b/10349-h/images/p029.jpg
new file mode 100644
index 0000000..dd791f4
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p029.jpg
diff --git a/10349-h/images/p033.jpg b/10349-h/images/p033.jpg
new file mode 100644
index 0000000..d02cb24
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p033.jpg
diff --git a/10349-h/images/p037.jpg b/10349-h/images/p037.jpg
new file mode 100644
index 0000000..1571a32
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p037.jpg
diff --git a/10349-h/images/p041.jpg b/10349-h/images/p041.jpg
new file mode 100644
index 0000000..a4a6e83
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p041.jpg
diff --git a/10349-h/images/p045.jpg b/10349-h/images/p045.jpg
new file mode 100644
index 0000000..52beaa7
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p045.jpg
diff --git a/10349-h/images/p049.jpg b/10349-h/images/p049.jpg
new file mode 100644
index 0000000..6f9e3ca
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p049.jpg
diff --git a/10349-h/images/p057.jpg b/10349-h/images/p057.jpg
new file mode 100644
index 0000000..c0baa2b
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p057.jpg
diff --git a/10349-h/images/p061.jpg b/10349-h/images/p061.jpg
new file mode 100644
index 0000000..266e5aa
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p061.jpg
diff --git a/10349-h/images/p065.jpg b/10349-h/images/p065.jpg
new file mode 100644
index 0000000..427c9ed
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p065.jpg
diff --git a/10349-h/images/p069.jpg b/10349-h/images/p069.jpg
new file mode 100644
index 0000000..10cdec0
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p069.jpg
diff --git a/10349-h/images/p073.jpg b/10349-h/images/p073.jpg
new file mode 100644
index 0000000..ed56ca2
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p073.jpg
diff --git a/10349-h/images/p077.jpg b/10349-h/images/p077.jpg
new file mode 100644
index 0000000..abaead1
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p077.jpg
diff --git a/10349-h/images/p081.jpg b/10349-h/images/p081.jpg
new file mode 100644
index 0000000..c79678b
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p081.jpg
diff --git a/10349-h/images/p085.jpg b/10349-h/images/p085.jpg
new file mode 100644
index 0000000..b3546a6
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p085.jpg
diff --git a/10349-h/images/p087.png b/10349-h/images/p087.png
new file mode 100644
index 0000000..46b00f6
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p087.png
diff --git a/10349-h/images/p089.jpg b/10349-h/images/p089.jpg
new file mode 100644
index 0000000..ee4fdf5
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p089.jpg
diff --git a/10349-h/images/p097.jpg b/10349-h/images/p097.jpg
new file mode 100644
index 0000000..c79cc4e
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p097.jpg
diff --git a/10349-h/images/p101.jpg b/10349-h/images/p101.jpg
new file mode 100644
index 0000000..92db3fb
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p101.jpg
diff --git a/10349-h/images/p105.jpg b/10349-h/images/p105.jpg
new file mode 100644
index 0000000..82f85d8
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p105.jpg
diff --git a/10349-h/images/p109.jpg b/10349-h/images/p109.jpg
new file mode 100644
index 0000000..4c3faca
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p109.jpg
diff --git a/10349-h/images/p113.jpg b/10349-h/images/p113.jpg
new file mode 100644
index 0000000..1d8a9bc
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p113.jpg
diff --git a/10349-h/images/p117.jpg b/10349-h/images/p117.jpg
new file mode 100644
index 0000000..dc4478a
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p117.jpg
diff --git a/10349-h/images/p121.jpg b/10349-h/images/p121.jpg
new file mode 100644
index 0000000..b52d912
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p121.jpg
diff --git a/10349-h/images/p125.jpg b/10349-h/images/p125.jpg
new file mode 100644
index 0000000..4e79b8b
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p125.jpg
diff --git a/10349-h/images/p129.jpg b/10349-h/images/p129.jpg
new file mode 100644
index 0000000..a1c8833
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p129.jpg
diff --git a/10349-h/images/p137.jpg b/10349-h/images/p137.jpg
new file mode 100644
index 0000000..78465d6
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p137.jpg
diff --git a/10349-h/images/p141.jpg b/10349-h/images/p141.jpg
new file mode 100644
index 0000000..05a2032
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p141.jpg
diff --git a/10349-h/images/p145.jpg b/10349-h/images/p145.jpg
new file mode 100644
index 0000000..020f17a
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p145.jpg
diff --git a/10349-h/images/p149.jpg b/10349-h/images/p149.jpg
new file mode 100644
index 0000000..649c3ee
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p149.jpg
diff --git a/10349-h/images/p153.jpg b/10349-h/images/p153.jpg
new file mode 100644
index 0000000..6198f0d
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p153.jpg
diff --git a/10349-h/images/p157.jpg b/10349-h/images/p157.jpg
new file mode 100644
index 0000000..c691446
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p157.jpg
diff --git a/10349-h/images/p161.jpg b/10349-h/images/p161.jpg
new file mode 100644
index 0000000..5d76137
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p161.jpg
diff --git a/10349-h/images/p165.jpg b/10349-h/images/p165.jpg
new file mode 100644
index 0000000..30231ce
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p165.jpg
diff --git a/10349-h/images/p169.jpg b/10349-h/images/p169.jpg
new file mode 100644
index 0000000..da11e24
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p169.jpg
diff --git a/10349-h/images/p173.jpg b/10349-h/images/p173.jpg
new file mode 100644
index 0000000..f5e851b
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p173.jpg
diff --git a/10349-h/images/p177.jpg b/10349-h/images/p177.jpg
new file mode 100644
index 0000000..87782e7
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p177.jpg
diff --git a/10349-h/images/p181.jpg b/10349-h/images/p181.jpg
new file mode 100644
index 0000000..51c0030
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p181.jpg
diff --git a/10349-h/images/p185.jpg b/10349-h/images/p185.jpg
new file mode 100644
index 0000000..cebc6f7
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p185.jpg
diff --git a/10349-h/images/p193.jpg b/10349-h/images/p193.jpg
new file mode 100644
index 0000000..d4f085b
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p193.jpg
diff --git a/10349-h/images/p197.jpg b/10349-h/images/p197.jpg
new file mode 100644
index 0000000..5cb3171
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p197.jpg
diff --git a/10349-h/images/p201.jpg b/10349-h/images/p201.jpg
new file mode 100644
index 0000000..48874e0
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p201.jpg
diff --git a/10349-h/images/p202.png b/10349-h/images/p202.png
new file mode 100644
index 0000000..1790280
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p202.png
diff --git a/10349-h/images/p205.jpg b/10349-h/images/p205.jpg
new file mode 100644
index 0000000..601a8c2
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p205.jpg
diff --git a/10349-h/images/p209.jpg b/10349-h/images/p209.jpg
new file mode 100644
index 0000000..71a3589
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p209.jpg
diff --git a/10349-h/images/p213.jpg b/10349-h/images/p213.jpg
new file mode 100644
index 0000000..bdf359d
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p213.jpg
diff --git a/10349-h/images/p217.jpg b/10349-h/images/p217.jpg
new file mode 100644
index 0000000..5f2a115
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p217.jpg
diff --git a/10349-h/images/p221.jpg b/10349-h/images/p221.jpg
new file mode 100644
index 0000000..a0ca847
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p221.jpg
diff --git a/10349-h/images/p225.jpg b/10349-h/images/p225.jpg
new file mode 100644
index 0000000..9a17cc0
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p225.jpg
diff --git a/10349-h/images/p229.jpg b/10349-h/images/p229.jpg
new file mode 100644
index 0000000..bedc7c0
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/p229.jpg
diff --git a/10349-h/images/qr10349.png b/10349-h/images/qr10349.png
new file mode 100644
index 0000000..e0ccb52
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/qr10349.png
diff --git a/10349-h/images/titlepage.jpg b/10349-h/images/titlepage.jpg
new file mode 100644
index 0000000..70841bd
--- /dev/null
+++ b/10349-h/images/titlepage.jpg
author	Roger Frank <rfrank@pglaf.org>	2025-10-15 04:34:23 -0700
committer	Roger Frank <rfrank@pglaf.org>	2025-10-15 04:34:23 -0700
commit	aa95c94f2086a48a8c4b921763b142440b0e5ea0 (patch)
tree	8075f4aaf25d252bd1856d58ed77f600c5ed6152 /10349-h