diff options
| -rw-r--r-- | .gitattributes | 4 | ||||
| -rw-r--r-- | LICENSE.txt | 11 | ||||
| -rw-r--r-- | README.md | 2 | ||||
| -rw-r--r-- | old/68878-0.txt | 4440 | ||||
| -rw-r--r-- | old/68878-0.zip | bin | 81901 -> 0 bytes | |||
| -rw-r--r-- | old/68878-h.zip | bin | 306071 -> 0 bytes | |||
| -rw-r--r-- | old/68878-h/68878-h.htm | 4565 | ||||
| -rw-r--r-- | old/68878-h/images/cover.jpg | bin | 228376 -> 0 bytes |
8 files changed, 17 insertions, 9005 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..d7b82bc --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,4 @@ +*.txt text eol=lf +*.htm text eol=lf +*.html text eol=lf +*.md text eol=lf diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..fc1de9d --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #68878 (https://www.gutenberg.org/ebooks/68878) diff --git a/old/68878-0.txt b/old/68878-0.txt deleted file mode 100644 index cedd166..0000000 --- a/old/68878-0.txt +++ /dev/null @@ -1,4440 +0,0 @@ -The Project Gutenberg eBook of Deklaracio, by Takeo Arishima - -This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and -most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions -whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms -of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at -www.gutenberg.org. If you are not located in the United States, you -will have to check the laws of the country where you are located before -using this eBook. - -Title: Deklaracio - -Author: Takeo Arishima - -Translator: Tooguu Tojosato - -Release Date: August 31, 2022 [eBook #68878] -Last Updated: May 29, 2023 - -Language: Esperanto - -Produced by: Andrew Sly, Miroslav Malovec and the Online Distributed - Proofreading Team at https://www.pgdp.net (his file was - produced from images generously made available by - Biblioteka Cyfrowa KUL.) - -*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK DEKLARACIO *** - - - INTERNACIA - MONDLITERATURO - - Kolekto de la plej famaj verkoj - el ĉiuj naciaj literaturoj - - FERDINAND HIRT & SOHN EN LEIPZIG / 1924 - ESPERANTO-FAKO - - - - -T. ARIŜIMA - -DEKLARACIO - - El la japana originalo tradukis kun permeso de la aŭtoro - T. Tooguu - - FERDINAND HIRT & SOHN EN LEIPZIG / 1924 - ESPERANTO-FAKO - -ĈIUJ RAJTOJ ESTAS REZERVATAJ - -PRESEJO BREITKOPF & HÄRTEL, LEIPZIG - - - - -ANTAŬPAROLO - - -La aŭtoro, sinjoro Takeo Ariŝima, naskiĝis la 4an de Majo 1878 -en Tokio kiel unua filo de iu oficisto de financa ministrejo. 1882 -lia patro fariĝis estro de l’ lim-impostejo en Jokohama kaj -transloĝiĝis tien kun sia familio. Tie la aŭtoro estis edukita -en la domo de nordamerika sinjoro kaj vizitis „Anglo-japanan -lernejon“. Tiam li unue vidis kristanisman vivon kaj vizitis -dimanĉan lernejon. 1887 li forlasis la anglo-japanan lernejon kaj -eniris en la preparan klason de pornoblula gimnazio en Tokio. 1896, -fininte la mezan klason de la pornoblula gimnazio, li eniris en la -agrikulturan kolegion en Hokkaido kaj loĝante ĉe sinjoro D-ro -Nitobé li vizitis la kolegion. - -Li alproksimiĝis al kristanismo kaj fariĝis 1900 ano de „Sendependa -Eklezio“. 1901 li rekonstruis kun kelkaj junuloj la eklezion, tute -sendependiginte ĝin de dogmoj. - -1903 li transveturis al Usono kaj tie studis la ekonomian sciencon. -De tiam li eksentis maltrankvilecon en religia vivo kaj fariĝis -skeptikulo. Li eklegis verkojn de Emerson, Whitman, Brandes, -Turgenjeff, Ibsen, Tolstoj, Kropotkin ktp., kaj nun estis ĵetita -antaŭ la praktika problemo, ĉu fariĝi agrikulturisto, aŭ -pedagogo, aŭ literaturisto. - -Forlasinte Usonon 1904, li vojaĝis tra Italujo, Svisujo, Germanujo, -Holando, Belgujo, Francujo kaj Anglujo, kaj reveninte al la patrujo -li fariĝis profesoro de angla literaturo je Sapporo Agrikultura -Fakultato. - -En Julio 1917 li publikigis du noveletojn: „Posteuloj de Kaino“ -en la „Literatura gazeto“, „Nova Novelo“ kaj „Letero de iu -ordinara homo“ en „Nova Tajdo“. Ili altiris atenton de l’ -legantaro, kaj li fariĝis tuj favorito en la japana literatura -mondo, kio ja malofte okazas. Poste li publikigis kelkajn novelojn -kaj dramojn kaj lia famo iom post iom pligrandiĝis. Li nun havas la -plej multajn legantojn inter kleraj gejunuloj. - -Je nia miro, li senpage disdonis 1922 la kampobienon, kiun li heredis -de sia patro, al la farmantoj. Ĝia amplekso estis ĉirkaŭ 40 000 -arojn. - -„Deklaracio“ estas novelo verkita de li en la formo de leteroj -interŝanĝitaj inter du junuloj: studento kaj juna licenciato de -scienca fakultato. La kaŭzo, kial mi preferis ĉi tiun verkon por -esperantigi ĝin, estas, ke mi kredis, ke ĝi bone montros, kiel -japanaj junuloj pensas, suferas ktp. - -La tradukinto. - - -NOTO - -Mi atentigas la legantaron de la „Internacia Mondliteraturo“, -ke la apero de la verko de la japana aŭtoro T. Ariŝima en -esperantlingva traduko estas atentinda okazantaĵo. Laŭ mia scio, -ĉi tiu libro estas la unua -- pli ampleksa -- Esperanto-tradukaĵo -el la japana literaturo, kiu aperas en eldonejo de la eŭropa -kontinento. - -Ĝi bone montras, ke nia lingvo ankaŭ taŭgas por la celoj de la -orient-aziaj popoloj. - -Por ne difekti ĝin, mi lasis la ĉarman originalecon de la stilo -de nia samideano Tooguu tute netuŝita, ankaŭ tiam, kiam mi estus -preferinta aliajn frazmanierojn, kaj dum la trastudado de lia -manuskripto mi korektis nur tre malmultajn evidentajn skriberarojn -ktp. - -D-ro Dietterle. - - - - -DEKLARACIO - - -(De A. al B.) - -Tokio, la 15an de Septembro 1912. - - Kara B.! - -Laŭ via lasta letero mi nur atendis, ke vi povos reveni; sed vane. - -La antaŭlegado komenciĝis hieraŭ, sed ĝi estas neinteresa -laŭkutime. Je la komenco de l’ nova studjaro mi ĉiam havas -ian novan atendon, sed mi ĝin trovas ĉiam precize perfidita. -Antaŭlegado de sinjoro prof. A. sufiĉas, por min tute enuigi post -30minuta aŭskultado. Je nia miro sinjoro C. jam ĉeestas ĉi tiun -jaron kaj kiel kutime li ĉiujn ĉirkaŭrigardas kun ironiaj okuloj -de sur la altkreska korpo. - -Kia do estas via farto? En Tokio estas ankoraŭ iom varmege, sed -havante daŭre belan veteron kaj iom pli sekan aeron, ni kelkajn -fojojn trovas la vesperon tre bela. Ĉu vi ne kuraĝas reveni ĉi -tien? Mi nepre prezentos al vi D-ron B., kiu laŭ onidiro havas -konfidindan sperton je la malsano de l’ spiradorgano kaj efektive -bonan famon; ankaŭ mia onklo estas kuracita iam de li. Havante de la -infaneco nenian rilaton al la malsano, mi ne povas plene imagi vian -sentadon; sed ŝajnas al mi, ke vi pensas iom hipoĥondre pri via -malsano. Antaŭ ĉio mi nun opinias, ke estas malbone por vi, pensi -pri tro diversaj aferoj. Ĉu la loko Ŝiobara[1] estas bona por via -malsano? Onidire la ŝanĝo de la klimato estas granda en via loko -kaj mi opinias, ke tie malvarmiĝos pli frue ol en Tokio. - -Ankaŭ por mi mem mi deziras, ke vi nun restu en Tokio; ĉar mi -sentas, ke mi ankaŭ ekkomprenis la religion. Entute la familio de -miaj gepatroj tute ne atentis religian vivon, kaj tio ne devenis -de memkonscio. Eble mia patro pensis iom pri tio, sed al la aliaj -familianoj tio okazis nur pro malvigla, senmemkonscia vivado. -Implikite en tiun atmosferon, mi ankaŭ havis ĝis nun neniun -rilaton al religia vivo. Akceptinte supraĵan antaŭopinion, kiu -devenis de iu scienca antaŭjuĝo, tiel, kia ĝi estas, mi pensis, -ke por mi estas nenecese rigardi la religion rekte; kaj efektive mi -estis tiam tiel senpripensema, ke ĝi estis nenecesa por mi. Sed -ŝajnas al mi, ke ankaŭ mia vivo ektravivis strangan turnotempon. -La mondo ekŝajnis al mi tiel vivoplena, al la celo progresanta -kaj organika, ke mi ĝin nur sub abstrakta, dubsenca vorto kiel -„sorto“ ne povas kompreni. Dum tia penso ekkreskis en mi, mi -unue ekinteresiĝis je la kristanismo, kiun vi konfesas. Mi denove -rigardis mian ĉirkaŭon kaj vidis kun miro, ke mistera mondo, de -mi ĝis nun tute neatentita, antaŭ mi disvolviĝas. Eksciiĝinte, -ke homa vivo povas tiel ŝanĝiĝi laŭ la maniero de rigardo, mi -nur miregas pri ĝia riĉa amplekso. De antaŭ nelonge mi regule -legadis la leteron „al la Romanoj“ ĉiuvespere antaŭ enlitiĝo -kaj, sentinte en mia koro ĉiun tiaman sekreton, mi timis antaŭ la -profunda kaj akra sagaceco de Kristo. Mi pensas, ke povis observi -tiel akre kiel ambaŭklinga glavo nur Paŭlo revivigita de Kristo. -Jen min kaptas timo, ke, se mi antaŭenpaŝos unu paŝon, tiom -da peko disvastiĝos ĉirkaŭ mi, kaj se mi malantaŭenpaŝos du -paŝojn, tiom da pento estos tie postlasata. - -Ĝis nun mi min rigardis viro energia, pli vigla kaj iom kuraĝa; sed -mi min sentas soleca, kiam mi pensas, ke, se mi akceptus religian -vivon, mia ĝisnuna memkonscio tute senspure malaperus; mi min sentas -tro soleca. - -En tia okazo mi nenion povas krom deziri, ke vi estu ĉe mi. - -Nun mi transiru al tute alia temo kaj vin demandas, kiel vi opinias -pri la amo? Feliĉe -- mi volas tiel diri, sed povas esti malfeliĉe --- mi ankoraŭ ĝis nun havis neniun okazon havi aman aferon kun iu -ajn virino kaj enprofundiĝi en ĝin. Se fremdaj amrakontoj, kiujn -miaj samklasanoj ofte babilis ĉirkaŭ la forno k. c., min atingis, -mi ĉiam forlasis la lokon tirite de iu pura forto en la koro, dum -mi sentis iun hontindan allogon kaj scivolemon. En tia okazo mi -ĉiam rememoris viajn akrajn, helajn okulojn rigardantajn de post -la ferkadraj okulvitroj. Do vi min demandas, ĉu la amo malhelpas -studadon; ĉu pura, malegoista kaj solece-brila kortuŝo, kiun, al -mi ŝajnas, nur homoj enamiĝintaj travivas, ne estas ambrozio, kiun -la junuloj devas almenaŭ unu fojon gustumi? En la vortoj de Paŭlo -kaj Tolstoj parolitaj pri la rilato inter viro kaj virino kuŝas -kompreneble forta kaŭzo nerifuzebla. Mi ankaŭ ĝin jesas; sed, ĉu -ĝi estas la plej profunda fundo de la vivo? - -Skribinte longan sensencaĵon mi timas, ke mi vin ĝenas. Sed mi tre -ĝojos, se vi skribos al mi pri via opinio, kiam vi vin sentos pli -bonfarta. - -Hieraŭ estis antaŭdecidite iri post la antaŭlegado al Haneda[2] por -kolekti materialon; sed ne interesite mi tion rifuzis kaj iris -sola promeni ĝis la ĉirkaŭo de botanika ĝardeno en Koiŝikaŭa[3]. -Lastatempe mi mem min sentas iom neordinara. Al mi la muskoloj -kvazaŭ malstreĉiĝis, kaj kiam mi rekonsciiĝis, mi pripensadis pri -absurdaj aferoj. Tio povas esti kaŭzita ankaŭ de tio, ke vi ne estas -ĉi tie en Tokio. - -La monon petitan mi al vi sendos. Vi devos elspezi pli multe ol en la -universitato. Mi vin ne kontraŭopinias pri memkuirado, sed vin gardu -antaŭ malpermesitaj aferoj. Monon vi povas elspezi senzorge, ĉar mi -havas iom pli multe ol bezone. - -Ĉi tiun nokton mi ial sentas deziron, plie skribadi al vi; tamen, -ĉar la nokto estas jam malfrua kaj mi timas malbone influi sur vian -malsanon, mi ĉi tie ĉesas. - -Estas ja nokto, en kiu mi eksentas amon al ĉiuj ajn. - -Do (de tie ĉi la letero estas forstrekita). - - Via A. - - -(De B. al A.) - -Ŝiobara, la 20an de Septembro 1912. - - Kara A.! - -Promeninte, sur la revena vojo mi kaptis unu maloftan tineon ankaŭ -hodiaŭ. Ĝi povas esti nova speco. Ŝiobara estas iom pli bona loko -por kolektado de materialo. - -Vi eksciis amon? Lastatempe miaj nervoj iom pli-akriĝis. - -Kiu povas esti favorito de amo krom vi? Vi havas sanan korpon, -sinceran karakteron, allogan vizaĝon kaj puran naivecon. Antaŭ vi -estas entreprenoj kaj malantaŭ vi riĉeco. - -Tio ne estas sarkasmo, sed nur sinsekva aranĝo de faktoj tiel -simplaj, ke ili povus ŝajni sarkasmaj. - -Amo estas forteodora esenco, kiu povas fermenti nur en la provizejo -plena je nutraĵoj. - -La kompatinda malsanulo kiel mi eĉ ne flaras ĉi tiun esencon sen -pulsobatego. Ne pro envio ... ne, pro envio, pro klara envio. - -Sed estas en la mondo homoj, kiuj meritas amon, kaj ankaŭ homoj, -kiuj ne meritas amon. - -Mi vin kuraĝigas, nepre efektivigi vian amon. Mi eĉ povas diri, ke -estas eraro de Dio, ke vi ne havas aman historion. - -Tolstoj estas, oni povas diri, optimisto, kiu ebriiĝinte de bona -vino deliradas. Kia simpla aminda koro! - -Vi, kiu predikas pri Tolstoj kaj Paŭlo samtempe, erare metis infanon -apud la diablon. - -Kristo estis dufoje krucumita, unue de judoj kaj duafoje de Paŭlo. - -Per la unua sufero li ĉieleniris, sed per la dua li estis teren -forĵetita. - -Mi antaŭ ĉio malamas la konfuzajn vortojn de Paŭlo. Ĉu li -predikas la homon per la homo? Do vin gardu antaŭ falsa profeto -predikanta la homon per la homo. - -Nun, mia malsano estas jam diagnozita kiel efektive kompleta ftizo. -D-ro B. estis tre interesa kuracisto. Li ĉion malkovris al mi, -dirante, ke estas nenecese kaŝi antaŭ mi. Kiam li deklaris al mi -pri tio, mi, kion vi komprenos, tiumomente tiel suferis, ke mi eĉ -ne povis moviĝeti, kvazaŭ ĉiuj nervoj en mia korpo frostiĝis -kaj kaŭzis la rigidecon de la membroj. Sed mia koro jam reakiris -kutiman trankvilecon; tamen estos neeble, reveni al la universitato -en la proksima estonteco. Mi ofte sopiras je l’ atmosfero de la -laboratorio; sed mi nenion povas krom rezigni. - -Dankon por la mono. Mi nun loĝas en la domo apudrivera, kiun vi -konas; sed konfuzate de vojirantoj mi intencas iam post nelonge lui -ĉambron ĉe iu kamparano. - -Nun mi ekhavis febron ree; pardonu, ke la letero fragmentiĝas, mi -bone scias, ke tio estas malagrabla por vi. - -Mi rememoras, ke mi forgesis, skribi al vi pri mia opinio pri la -religio; sed ĝi ne estas inda je skribado. - -Ĉar mi apartenas al tiuj, kiuj ne povas vivi ne ebriiĝante, mi nur -volas ebriiĝi de Kristo. Se mi estus vivinta antaŭ Baudelaire, -mi certe ne estus lin antaŭe skribiginta la poezian poemon -„Ebriiĝu“! - - Via B. - - -(De A. al B.) (poŝtkarto). - -Tokio, la 22an de Septembro 1912. - - Kara B.! - -Promeninte en la botanika ĝardeno mi ĵus revenis kaj trovis vian -leteron min atendintan. Eksciinte, ke via malsano estas ftizo, ankaŭ -mia sango kvazaŭ frostiĝas. Mi elkore vin kompatas. - -Vi lerte min divenis. Mi intencas, iam konfesi al vi detale kaj peti -vian helpon; bonvolu ĝin legi, kiam vi vin sentos bonfarta. En -Ŝiobara oni jam sentos malvarmon? Mi deziras, ke vi kiel eble plej -singardeme zorgu pri via malsano. - - Via A. - - -(De A. al B.) - -Tokio, la 6an de Oktobro 1912. - - Kara B.! - -Kiel vi kun dolorego bataladas kontraŭ la malsano, kiu senkompate -forrabas de vi ĉiujn esperojn, vin ekstreme minacas kaj -maltrankviligas, tio estos eble la sekreto, kiun nur vi sola povas -kompreni. Al mi ŝajnas, ke en via suferado kuŝas io tre sankta -kaj estus tro malhumile por la homo kiel mi, kiu travivis neniun -malsanon, eĉ nur ĝin ekrigardi. Povas esti malprave, ke mi -konsolas la malsanulon. Sed mi ne povas krom vin kompati laŭ mia -maniero kaj deziri al vi la plej baldaŭan resaniĝon. - -Per via lasta letero mi ne povis detale sciiĝi pri via farto; ĉu vi -nun iom pli bone fartas? Se via humoro al vi permesos, bonvolu sciigi -min pli detale pri via febro kaj apetito. Ĉu vi min demandos, por -kio tio utilos? Mi senkaŭze deziras tion ekscii. - -Ho, kiom ofte mi ŝanceliĝis, ĝis mi decidis skribi al vi la -sekvantan konfeson. Mi timis, ke ĝi povas influi malbone sur vian -malsanon; sed mi pli multe dubis, ĉu mi povos skribi ĝis la fino -nenion kaŝante. - -Sed, mi hodiaŭ decidis skribi. Ĝi rilatas al la ama problemo, kiel -vi jam divenis. Sed mi refoje vin petas, ke vi legu, kiam via humoro -tion permesos. - -Al mi ŝajnas necese, ke mi ion skribu pri mia seksa vivo, antaŭ ol -komenci la konfeson. - -Se mi rigardas mian estintecon, mi povas rememori, ke mia koro estis -jam, kiam mi estis infano, supermezure alligita al la ino. Malgraŭ -ke tio estas komuna por ĉiuj viroj, nur malmultaj homoj parolas pri -tio malkaŝe; se ne, mi estas tute malsama ol la aliaj kaj havas tute -malsimilan travivaĵon. Mi memoras, ke mi havis iun, ĉe la viro ne -senteblan, amikecon al la juna edzino de mia najbaro. Tiam mi estis -tia knabo, kian oni karesas dirante: „Aminda knabo!“ Kaj al mi -ŝajnis, ke ŝi speciale min amis. Kiel mi ĝojis pri tio! De memfido -kaj kontento -- kia diferenco inter mi tiam kaj mi nun, tremanta -ĉiam antaŭ maltrankvileco, -- kaj kia dezirinda miraklo! -- mi -kondutis tiel fiere, ke mi eĉ malestimis miajn kunludantojn antaŭ ŝi. - -Iam, pro la ŝanĝo de la ofico de sia edzo, ŝi subite malaperis -ien de antaŭ miaj okuloj. Mia mondrigardo, laŭ kiu mi difinis la -tutan mondon tian, kian mi ĝin aŭdas per la oreloj kaj vidas per -la okuloj, tute ŝanĝiĝis, kaj de tiam en mia koro ekkomenciĝis -neatendita tute alia mondo, malplena mondo. Mi rememoras, ke ia -sopiro je nekompreneblaĵo ankaŭ komenciĝis de tiam. La mirindan -mondon, de kiu ŝi estis malaperinta, mi tiam neniel povis klare -imagi en la kapo. Mi nur sentis min tre soleca. Okazis, ke kelkajn -vesperojn, atakite de stranga nostalgio, mi aŭ ekploris senkaŭze, -aŭ ĝenis sencele servistinojn kaj la patrinon, tiel ke mia patro, -kiu tre malofte ekkoleris, min severe riproĉis. Oni diris, ke mi -suferas je neŭrastenio. Kiaj sarkasmaj vortoj! Efektive, mi tre -naive malsaniĝis je neŭrastenio. - -Espereble vi ne legos mian leteron, ne konsiderante pri via malsano? -Bonvolu vin gardi! - -Se mi rememoras la tiaman aferon, mi ankoraŭ nun min mem kompategas. -Larmoj, kiaj estas sekreciataj ĉe la rememorado de la naskiĝloko, -amasiĝas sur miaj okulharoj. - -Poste mia memoro je la bela najbarino malaperis iom post iom. Ŝajnas -al mi, ke mi ree fariĝis vigla knabo kiel antaŭe. Sed la vundo de -l’ eta koro, kvankam nur degratita, atendadis la forton kuracantan, -dum ĝia posedanto tion ne rimarkis. Kiam mi estis dekdujara, iam mia -fratineto invitis sian amikinon kun ŝia pli maljuna fratino, por -kune ludi. La pli maljuna fratino estis ankaŭ dekdujara kaj nomata -Cuja. Depost kiam mi ŝin vidis unuafoje, mi ŝin ekamegis. Pri la -pli juna mi ne memoras, kia ŝia nomo estis, ĉar ŝi estis blinda -je unu okulo kaj malbela, dum la pli maljuna estis nekompareble -bela. Kiam mi aŭdis, ke mia patrino ŝin admiris, dirante „bela -kiel pupo“, mia koro kvazaŭ suprensaltis pro konsento al tio. Sed -miaflanke, neniel povante diri tiajn vortojn, mi min sentis incitita. -Mi penadis alproksimiĝi al fraŭlino Cuja kun trankvila koro, sed -pro hontemo mi neniel tion povis; ĉar tiam en mi malbeno de la karno -jam eklevis sian malbelan kapon, kvankam nur iomete. Sed mi ĉiel -penadis, esti nepre la unua superulo antaŭ ŝi. Mi ekhavis nur -malamikojn ĉirkaŭ mi, kaj mi ree fariĝis malbonhumora knabo kun -malmola koro. - -Mi tion ankaŭ rememoras. En la deziro esti ĉiam en ŝia proksimo, -mi volis nepre akiri ŝian fotografaĵon. Al mi ŝajnas, ke mi -tiam pensis, ke estas neniu rimedo krom interŝanĝi. Sed, kiel mi -kuraĝus doni al ŝi mian solan fotografaĵon. Kaj fine mi elpensis -fari fotografaĵon de miaj grupanoj. Kiam la fotografaĵo estis -farita, mi trovis, ke mi estis fotografita tre malbela, sed unu el -miaj amikoj aminda. Mi tre ŝanceliĝis malgraŭ la juneco, sed -refoje fotografigi estis neeble. Iun vesperon, post kiam mi kun la -fratinoj kaj aliaj geknaboj multope ludis, mi ĵetis la fotografaĵon -antaŭ fraŭlino Cuja kaj ŝia fratino, ŝajnigante indiferentecon. -Estis fraŭlino Cuja, kiu rapide ĝin prenis. Ŝia fratino tuj -alproksimiĝis al ŝi kaj ili ambaŭ ĝin rigardis. Tiam mi diris -kvazaŭ duone kantante: „Kiu volas ĝin ricevi?“ Estis ŝia -fratino, kiu dirinte: „Donu al mi!“ bruligis sian solan okulon. -La detenema fratino pli maljuna ĝin metis trankvile sur la maton -turninte la bildflankon malsupren, kvazaŭ ŝi tuŝis ion malbonan. -Mi ekscitiĝis kaj nenion pripensante ĝin disŝiris en pecetojn -antaŭ ĉiuj rigardantoj mirigataj. - -Vi eble tre enuos legi tiajn aferojn. Sed mi vin petas esti pacienca -por iom da tempo kaj legi plue. - -Mi volis iel certiĝi, ĉu ŝi min amas. Sed ŝi kondutis naive, -ĝentile kaj al ĉiuj egale, kaj pro tio mi suferadis kaj suferadis, -ke mi min sentis kvazaŭ sufokata. En mia nuna stato mi ne toleras -rememori la puran, fortan suferadon, kiun mi tiam travivis. - -Poste alia afero okazis. Sur la vojo al la lernejo de mia fratineto -loĝis bubo, kiu turmentis preterirantajn geknabojn. Ŝin atendante -je la horo de ŝia lernejvizito kaj hejmenreveno li ŝin minacis, ke -li ŝin batos, se ŝi piedpremos eĉ unu eron de ŝtoneto kuŝanta -antaŭ lia domo. Pro timo antaŭ tiu bubo la vizito de fraŭlino Cuja -al ni ankaŭ komenciĝis maloftiĝi. De forta amo al mia fratino kaj -samtempe de dezirego vidi fraŭlinon Cuja pli ofte, mi iun tagon -faris interfrapon kun li. Nur pro la pli granda longeco de mia bambua -bastono, mi fine forpelis tiun bubon en lian domon. Kun fiera mieno -de triumfo mi iris tien kaj tien ĉi antaŭ la pordo de lia domo. -Jen subite ŝtono, kiun li celante ĵetis sur min de interne de la -barilo, celtrafis mian dekstran brovon kaj de tie sango ŝprucis. -Ekkoleriĝinte mi enkuris senkonscie en lian domon kaj estis tie -flegata; poste oni min portis al mia domo kaj kuŝigis en la lito -post kudrado de la vundo per tri kudriloj. Oni diras, ke mi tiam -eldiradis eĉ en la deliro: „Senkuraĝulo! Senkuraĝulo!“ - -Post ĉirkaŭ dek tagoj la vundo jam preskaŭ resaniĝis, ke mi -povis promeni en la ĝardeno. Sed la kolero de mia koro neniel -trankviliĝis, kaj ĝenite de mi pro tio, mia patrino rakontis al -mi pri diversaj aferoj, por min konsoli, kaj sciigis min, ke unu de -fraŭlinoj Kobajaŝi ĉiutage vizitadis Inari-templon[4] por preĝi, -ke mia vundo kiel eble plej baldaŭ resaniĝu. Kiam mi aŭdis pri -tio, mi pro ĝojo preskaŭ eksaltis. Nun mia vundo estis sufiĉe -rekompencita. Estis bone, ke mi vundiĝis. „Sed,“ mi ekpensis -en mia eta koro, „kiu estas unu de la fraŭlinoj?“ Mi neniel -kuraĝis demandi mian patrinon pri tio. - -Kiam mi povis ree vizitadi lernejon, fraŭlino Cuja kaj ŝia fratino -transloĝiĝis de sia loĝejo en la vendejon kaj de tiam estis -neniam donita al mi la okazo, ŝin vidi eĉ nur unu fojon. Mi pensis, -ke estas pli bone, se mi estus mortinta pro interfrapo. Efektive, -estas neniu epoko krom infaneco, en kiu oni povas pli facile decidi -morti. Kompare kun mi tiama, mi kun miro vidas, ke mi nun estas -mirinde malproksimiĝinta de la morto. - -Mi ĝis nun ankoraŭ ne scias, kiu de la du fraŭlinoj preĝis -por mi. Poste ni translokiĝis en la urbon Sendai[5]; sed mi ofte -vizitadis mian antaŭan urbeton kaj jam sciigite, ke la patro -de fraŭlino Cuja estas tevendisto, mi ĉiam atentadis sekrete, -kiam mi iris preter la tevendejoj. Iam ŝajnis al mi, ke mi vidis -fraŭlinon Cuja en la iom granda vendejo. Kvazaŭ frapita de tondro -mi konfuziĝis kaj turninte la kapon de tie mi rapide foriris. - -Tiam, je mia malĝojo, mi jam fariĝis kvazaŭ duonbesto, kiu, -eltirinte fraŭlinon Cuja el fragmentitaj rememoroj kaj sin ferminte -en la labirinto de la fantazio, al si permesis onanion. - -Ankaŭ post tio mi kelkajn fojojn preteriris la tevendejon, en -kiu, ŝajnas al mi, mi vidis fraŭlinon Cuja. Sed post nelonge la -tevendejo estis fermita. Kaj fraŭlino Cuja, kiu skuis miajn tutajn -animon kaj korpon, postlasinte nur neperfektan imagon en mia koro, -malaperis kun tiu juna edzino en la miraklan mondon, kiu min neniom -koncernas. Tio estis por mi tiam pli mistera, pli malĝojiga okazo ol -morto. Ĝi estas ankoraŭ nun mistera por mi, se mi rememoras; terure -mistera. Neniel revidi la homon, kiun oni antaŭe vidis ... ĉu tie -ne kuŝas senfunda mistero de la sorto? - -Kara B.! Vi nun finaŭdis sensencan, longan uverturon. Kompreneble -mia seksa vivo ne finiĝas tie; sed pensante, ke la ceteraj ne -rilatas senpere al mia konfeso, mi ilin rezervos por babilado en -aliaj tagoj kaj nun skribas al vi malkaŝe pri la lasta okazintaĵo. - -Kiel vi scias, ĉi tiun someron mi vizitis la banlokon Noboribecu[6] -en Hokkaido[7] kun mia patrino. Pro longjara mastrumado ŝi estiĝis -tre kaduka, kaj konsilite de iu kaj samtempe instigite de scivolemo, -mi ŝin akompanis tien, kvankam tio ŝin iom ĝenis. Por mi -enlandulo, tiel nomata de la insulanoj, ia dezerta naturo en Hokkaido -ne estis aminda. Kiam mi veturis sur malebenega monta vojo skuiĝante -en la omnibuso, mi eĉ timis, pensinte, kia gastejo nin atendos; -sed atinginte la cellokon, mi trovis kelkajn pli grandajn gastejojn -ol mi estis atendinta. Sed malpureco nekonvena je la grandeco kaj -bangastoj, kiuj konsistis nur el homoj kiel kompanianoj kaj ministoj -vivantaj en la plej malalta ĝuo, tuj kaŭzis al mi malagrablan -senton. Feliĉe nia ĉambro estis rezervita en la unua etaĝo, kiu -havas belan perspektivon. Verda vidaĵo rigardita de tie estis tre -bela; sed mi sentis, ke nenio estas pli neĝustloka krom kuŝigi la -sanan korpon en la ĉambron de l’ bangastejo. - -Sed estas pli netolereble, restadi pro malsano en tiaj lokoj kiel vi. -Mi timas, ke ĉi tiuj miaj vortoj vin malagrabligos. - -Post vespermanĝo mi ĉirkaŭiris laŭ la verando en la unua -etaĝo kaj trovinte en la ĝardeno malantaŭ la konstruaĵo du -per jukataoj[8] vestitajn homojn kaŭrantajn sur la vojo sub la -parkomaniere artefarita monteto, mi haltis min apogante sur la -kolonon. - -Unu de ili estis malgrasa, ŝajne altkreska maljunulo kaj kontraŭ -li kaŭris knabino kun japanmaniere aranĝita hararo kaj olivkolora -zono. Mi atente rigardis, kaj ŝajnis al mi, ke ili senbranĉigas -kaj senŝeligas ĵus elfositan bambuon kun kurba radiko. La knabino -aspektis ankaŭ malgrasa, sed ŝia riĉa hararo distinge tiris mian -atenton eĉ de malproksime. Nekonscie observante tion, mi elelektis -senkonscie pasintajn memorojn en la kapo, kaj kiam mi rekonsciiĝis -de fantazio, mi rimarkis, ke mi pensis ŝin alligita al fraŭlino -Cuja kaj mi mem miris pri mia stranga penso. - -Jen la gracieco simila je la cervido, kiun mi trovas en dekdu- aŭ -dektrijara knabino kaj la ĉarma hararo kun bela rando, kiu min -allogas ĝin ĉirkaŭpreni kaj mordi, kaj per kiu fraŭlino Cuja -distingiĝis. Al mi ŝajnis, ke la knabino antaŭ mi posedas tiujn -du ecojn. Miaj ĉiuj rememoroj estintaj svarmis unu post la alia kaj -mi sentis, ke la sango en mia tuta korpo enkuris en la koron min -ekscitante. - -Mi ne povas krom pensi, ke ironia rideto aperas sur via vizaĝo, dum -vi legas ĉi tiun leteron. Tio povas ŝajni al la homoj kiel vi, -kiu vi silentas, kvankam vi bone konas la mondon, sensenca epizodo -infanaĵa. Sed mi, intencinte kaŝi nenion antaŭ vi, skribis ĝis -ĉi tie kaj ne povas jam returneniri. Min apogante sur la kompaton -vidiĝantan malantaŭ la ombro de via rideto, mi skribadu nedeteneme. - -Kvazaŭ instigite de mia ne ordinara rigardo, la knabino subite levis -sian kapon kaj min rigardis rekte. Mi koncentris energion en mia tuta -korpo en la okulojn, kaj penadis ne rompi ĉi tiun sonĝon en la -hela tago. Tiam la maljunulo subite ekrimarkis la sintenadon de la -knabino kaj turnis siajn okulojn al mi laŭ ŝia rigardo. Konfuzite -la knabino turnis sian vizaĝon teren kaj ekstarinte pli frue ol la -maljunulo ŝi prezentis al mi la dorson. Kaj ili ambaŭ malaperis -malantaŭ la artefaritan monteton. - -Antaŭ la vespera perspektivo, mankanta je la sunlumo, miaj okuloj, -kiuj rigardadis blankaĵojn, estis kvazaŭ blindaj. Pro tio mia -konscio ankaŭ malklariĝis, kaj mi ne sentis la verandon sub -miaj piedoj. Sed ĉi tiu iluzio tuj rompiĝis kaj iom post iom -rekonsciiĝinte mi klare vidis, ke ĉio okazis ĉi tie antaŭ miaj -okuloj. Tio ne estas sonĝo, sed realaĵo. Ĉu ekzistas tia realaĵo? -Dank’ al Dio! Mia koro tiel ĝojis, ke ĝi en mi pulsobategis. Ree -revenis al mi la perdita mondo. Sola ridetante mi en firma paŝo iris -sur la verando tien kaj tien ĉi. Mi ne povis kompreni, ĉu pasis nur -unu sekundo aŭ eterno, ĝis mia patrino venis min alvoki por banado. -Mi ŝin sekvis distrite kaj nur sensence ridetante. - -Mia laca patrino sentis agrablan dormemon eble pro efiko de la -medikamenta bano kaj post banado ŝi tuj ekdormis trankvile. Mi -penis legi vian traktaton „Studado pri la traĥeo kaj la larvo de -la libelo“, kiun mi kunportis, sed mi ĝin neniom komprenis post -kelkfoja relegado. Estis kvazaŭ Biblio. Antaŭ miaj okuloj aperadis -kaj malaperadis fragmentitaj impresoj de la knabino, kiun mi vespere -vidis, kaj mi tute suferis. En tiuj tagoj mi skribadis la taglibron -laŭkutime, sed mi nun vidas, ke tie estas skribite nur jene: - -„Alvenis hodiaŭ al la gastejo en Noboribecu; malpura, sed tre -bona loko. Mi min sentis neniam tiel feliĉa. Estas vespero, kiam -mi sentas deziron danci senveste kiel Davido. Dum mia tuta vivo mi -neniam forgesos tion, kio hodiaŭ okazis. Kion fari kun la forto de -la amo, kiu tiel ŝprucas. Dankas Dion. Kiel aminda estas la vizaĝo -de mia dormanta patrino!“ - -Efektive pro tio, ke mi vivas en tiu ĉi mondo, mi tiun nokton dankis -Dion kaj min sentis tro feliĉa, kaj ne povis dormi. Kiam la dua -horo sonoris, mi decidis enlitiĝi. La litkovrilaro estis mola kaj -agrabla. Tute libera de diversaj fantazioj, kiuj atakas junulojn en -la lito -- ambicio, revo, pento, volupto, memriproĉo, entrepreno --- mi estis kiel infano tuj entirita en la fundon de profunda, ĝoja -dormo. - -Kiam mi vekiĝis la sekvantan tagon, hela sunlumo jam eniris oblikve -sur la verandon, ĉar en Hokkaido oni uzas kutime vitrajn glitpordojn -anstataŭ la lignaj. Mi vekiĝis spontanee kiel la burĝono ekfloras, -kaj senkonscie ridetis en la lito. Kaj sentinte nun konfidindan -forton de mia korpo, mi aŭ prezentis ambaŭ brakojn alterne antaŭ -la okulojn, aŭ prenis ilin alterne unu post la alia, aŭ preninte -apudkuŝantan spegulon rigardis en ĝin montrante blankajn dentojn. -Poste, kiel juna bambuo forĵetanta neĝon de si, mi abrupte leviĝis -sur la lito. Jen mi vidis, ke min rigardis mia patrino, kiu jam sin -vestis, frotante al si la okulojn. - -Kun ĝojo en la koro mi komencis min vesti, sed subite abomena -maltrankvileco, kiun mi ne estis rimarkinta, min ekkaptis. Ligante al -mi zonon mi penis rememori la scenon en la lasta vespero, sentante, -kvazaŭ mi ion postlasis. Kaj vidu, la sceno estis fiksita en mia -kapo kun pli klara konturo ol tiam, kiam mi vidis per la okuloj. Kial -do povas komenciĝi abomena maltrankvileco? Kio min maltrankviligas? -Mi sentis, ke per tio, ke mi vidis la knabinon, mia vivo estis fikse -destinita por la vojo al malĝojo kaj al malfeliĉo. Tie estis iu -foso, kiun mi ne povas transpasi. Stranga soleco min ĉirkaŭis. -„Jes, sen konsiderado li volas efektivigi la iluzion.“ En tiama -humoro mi permesis al mi tian malprofundan monologon. Sed, mi -rememoras, ke maltrankvileco kaj pasio, pro kiuj mi nun suferas, -estas kaŭzitaj ĉiuj de la diableto, kiu tiam ekaperis en mia koro. - -Mi deziregis, ke mi vidu la knabinon ankoraŭ unu fojon. Ŝi loĝas -en la sama gastejo kiel mi; sed kie estas ŝia ĉambro? La tago -pasis postlasinte al mi malgrandan maltrankvilecon. Vespere antaŭ -enlitiĝo mi volis min bani ankoraŭ unu fojon. Timeme portante -plene malsekajn lignoŝuojn kun malstreĉitaj rimenoj kaj celante la -malhelan lamplumon, mi malsupreniris danĝeran, ŝtonan ŝtuparon -kaj atingis sub la krutaĵo konstruitan banĉambron, tra kiu torenta -rivereto fluas. Tie mi trovis neniun bangaston, sed nur komizojn kaj -servistinojn de kelkaj gastejoj, kiuj kune sin banante malĝentile -eldiradis kiel eble plej obscenajn vortojn unuj al la aliaj kaj -bruludis. Pro malesperiĝo mi volis reveni ne banite, sed trovinte -tiumomente, ke la maljunulo sin senvestiganta en la vestejo estas -la hieraŭa homo, mi senŝanceliĝe eniris en la vestejon kaj min -senvestiginte pli frue ol la maljunulo mi ensaltis en la bankuvon. La -fortikaj Panoj kaj malbelaj nimfoj, kies ĝuado estis interrompita -per la vizito de l’ bangastoj, baldaŭ foriris unu post la alia, -tiel, ke du grandaj bankuvoj apartigitaj per ligna tabulo estis -okupitaj nur de ni du: mi kaj la maljunulo. - -Do, en tia okazo estus laŭkutime, ke mi alparolas al la maljunulo -kun mondeca maniero kaj konatiĝas kun li. Sed tian agon mi tute ne -ŝatis. Krom tio, la maljunulo ŝajnis al mi obstina kaj de malnovaj -kutimoj. Ĉiam murmurante ion en la buŝo, li ne volis eĉ turni -la okulojn al mi. En la banĉambro regis silento, nur bruis akvo -superfluanta el la aparta kuvo por lavado kaj sonis glate, kvazaŭ -oni tuŝas oleon, kiam ni lavis al ni la vizaĝojn kaj manojn per la -viŝtukoj. - -Tiam subite aŭdiĝis piedsonoj de altaj lignoŝuoj. Mi ekmiris kaj -maltrankviliĝis. Ankaŭ la maljunulo sin turnis al la sono. Kaj -poste silento ree regis momenton. - -Baldaŭ la pordo de la enirejo iomete malfermiĝis. Miaj tutaj korpo -kaj animo estis nur sola „atento“. Levinte nur la kapon el varma -akvo mi kiel ĉasisto sekrete observadis la eniranton, ĉirkaŭitan -de vaporo de malantaŭ la malhela lumo de l’ petrollampo. „Ĉu vi -estas sola, mia avo?“ kiel tondro frapis miajn orelojn soleca, sed -juna voĉo. „Kia bela voĉo, pli bela ol mi atendis!“ tiel pensante, -mi englutis ŝian voĉon tra la oreloj ĝis la fundo de la koro. - -Malgraŭ ke la maljunulo kompreneble sciis mian ĉeeston, lia buŝo -eligis: „Jes“, kvazaŭ lin tedis, diri, ke mi ĉeestas. Kaj -aŭdinte tion la homo ekstera malsupreniris ŝtonan ŝtuparon kun -ĝojo. Kia aminda estis ŝia pozo, kiam ŝi iris paŝo post paŝo -horizontale streĉante la dekstran brakon, por ke ŝi ne glitu pro -malsekeco de la pavimo! Baldaŭ ŝi sidiĝis kun levitaj genuoj apud -la bankuvon, el kiu varma akvo superfluadis, kaj malsekiĝinte al si -la bruston per la viŝtuko, ŝi serĉis per la okuloj la avon tra -vaporo, kaj eksciis, ke tie alia juna homo estas. Kia kompatinda ŝi -estis, kiam ŝi pro honto, kiu kaptis ŝian tutan korpon, senkonscie -kuntiris la membrojn kaj mallevis la kapon! Mi nur silente rigardis -la scenon kvazaŭ en sonĝo. Tiam, instigite de la maljunulo, ŝi -kuraĝis sin trempi en la bankuvon. Mi akre konsciis, ke apartigite -de la akvo ŝia korpo estas en la proksimeco de kelkaj futoj. Kaj mi -sentis, ke pikanta incito atakadis mian haŭton, kvazaŭ mi staris en -la akvo saturita je elektro. Mirinte mem pri mia troa senkuraĝeco mi -penadis trankviliĝi kaj tie resti, sed vane. Ne tolerinte mi fine -transiris rapide en la alian bankuvon. - -Tiam, mi banante en la akvo apartigita per ligna tabulo, mi avidege -kiel la kato aŭskultis, por kapti ĉiujn bruojn en la apuda kuvo. -Nenia parolo aŭdiĝis, kvazaŭ la silentado, kia nur okazas inter la -homoj sataj je amo, estas agrable interŝanĝata inter la maljunulo -kaj la knabino. Trankvila kaj sola, kun pacega rideto mi ebriiĝis -de tiu elokventa silentado. Estis trankvila, paca nokto; nur la bruo -de l’ torento, kiu el la senhoma monto rapidas al la homplena -loko, vizitis miajn orelojn kiel pura akompananto konvena je ĉi tiu -silentado. - -Tiam ŝi eklavis al si la hararon apud la aparta kuvo preta por -lavado. Malhelpite de l’ ligna tabulo mi ne povis vidi ŝian korpon; -sed maldika antaŭbrako konvena je la virgulino kaj unu parto de -riĉa, nigra hararo incitadis mian senton kaj ebriegigis mian cerbon -kune kun ensorĉanta odoro de l’ pudro. Kiam ili ambaŭ forlasis la -banĉambron kaj iliaj piedsonoj malproksimiĝis, mi alproksimiĝis al -la aparta kuvo kaj volis serĉi tie ŝian postsignon. Mi ĝojsaltis -kiel pasero, kiam mi el kelkaj akvoĉerpiloj trovis unu makulitan -per pudro. Kvazaŭ el glaso por triumfanto mi enverŝis per tiu -ĉerpilo malvarmegan montan akvon en mian sekan gorĝon kaj revenante -mi kunportis tiun akvoĉerpilon kun zorgo. - -Tiun nokton, kiam mi enlitiĝis, antaŭ miaj okuloj klare aperis la -bildo de „la naskiĝo de Venuso“ de Botticelli. Unue mi memoras -je malgrandaj printempaj ondoj, kiuj ludante je ĵus deprenitaj -rozoj ĝoje brilas, dancas kaj ridetas. Due mi memoras je l’ -malplena, sed plena, granda spaco etendiĝanta sur tiuj ondoj. En la -mezo pentrita iu gracia figuro ne pure greka. Ĉu ŝaŭmoj de akvo, -aŭ homo, aŭ marfeino? Figuro de gracie ekstarinta virgulino, kiu -klinas la kapon, kvazaŭ ŝi ne povas subteni sian riĉan, brunan -hararon kaj rigardas rekte antaŭen kun mallarĝe malfermitaj okuloj -ne perfekte vekiĝintaj de sonĝo. Figuro de virgulino naskonta -senfinajn vivon kaj ĝojon. Tute sanktigita, riĉa sensacio... - -Poste mi havis ofte okazojn ŝin vidi. La sekvantan tagon ŝi -aranĝis la lavitan hararon nur simple. Mi ial pensis, ke ŝi tion -faris min flatante. Ju pli ofte mi ŝin vidis, des pli profundiĝis -mia amo al ŝi, kaj ĝi jam fariĝis forto, kiu apartigate de l’ -asociacio je fraŭlino Cuja povis ekzisti tute memstare kaj min -altiradis. Mi tion timis, sed kion mi povis fari? La nigrega hararo, -kiu ornamas la belan vizaĝon kiel la ebona turo bele skulptita. La -nigreta, sed brila vizaĝo gracia, kiun riĉeco de l’ hararo pli -delikata ŝajnigas. Grandaj okuloj enigmaj. Inspiranta brusto kun -mamoj ne ŝvelantaj. Graciaj gamboj kun plenaj femuroj. Pripensante -tiujn en la koro unu post la alia, mi ne povis krom bedaŭri, ke mi -ŝin vidis tro malfrue. Eble okuloj de kelkaj junuloj plenaj je pasio -ŝin jam rigardis. Kaj ĉu ŝi el ili neniun trovis, kiu tuŝis ŝian -koron? Jes, ŝi devas esti jam trovinta tiun. Estus vere miraklo, -se ŝi lin ankoraŭ ne estus trovinta. En la fundo de ŝia brusto, -kiu, ŝajnas al mi, nenion scias kaj neniun tuŝas... Sed, ho ve, -tro malfrue mi ŝin vidis! Dum mi tion ne konsciis, ekkreskis en mia -koro ĵaluzo kaj envio. Kaj strange malgajigite pro tio, mi forlasis -mian patrinon kaj sola vizitis la banejon en Karunisu, kiu estas -malproksima ĉirkaŭ 8 kilometrojn. - -Kion do vi amas en ŝi? Vi nur konas ŝian supraĵan vizaĝon. Kio -ja estas la nigra hararo? Kio ja estas la grandaj okuloj enigmaj? -Kio ja estas la maldika brusto, kiu povas enfermi en si malsanon? -Kion vi faros, se ŝia belforma kapo estas plena nur je senprudentaj -ideoj? Kion vi faros, se la okuloj konvenaj je la vizaĝo de l’ -anĝelo estas facile allogataj de volupto? Kion vi faros, se en ŝia -ŝajne naiva brusto jam estas loĝinta iu homo? Vi do ankoraŭ neniom -tuŝis ŝian koron. Kia revulo kaj fantaziulo vi estas! Kien kaj kiam -vi forĵetis vian animan vivon por kiu vi klopodis? Kion vi faros -kun via entrepreno? Ĉu vi kredas antaŭ ĉio, ke vi havas ion, kiu -meritas postuli amon de l’ virino? En via 22jara vivado, ĉu vi -elfaris ion memfidan? Observu atente vian vizaĝon per la spegulo! -Ĉu tie ne estas reflektataj ordinare pasigitaj 22 jaroj malklare, -sen forto kaj inspiro kiel la portreto pentrita de mallerta artisto? -Observu atente vian malelegantan sintenadon kaj vestaĵon! Kion vi -erare pensas? Malspritulo! Vi devas silente rompi la barelon kaj -iom post iom vin elkonstrui kiel Teufelsdröckh. Se vi serĉos la -virinon, serĉu ŝin inter la loĝantaro de l’ regno, kiun vi plene -okupis. Ĉiuj virinoj estas nun al vi fremduloj perfektaj. Nenio -estas pli erara ol via penso! Tiaj vortoj sonis unu post la alia -kvazaŭ frapante al mi la kapon. - -Silente mi grincigas la dentojn. Mi havas neniun forton, kiu povas -kontraŭstari la kulpigon de mi mem. Sed mi scias, ke mi havas fortan -intuitivon kaj ke la sorto ne estas retenebla. Ĉiu ŝia haro min -kredigas, ke ŝi estas la mia kaj la tempo nun maturas. Kompreneble -mi estas nur nematura junulo. Mia vizaĝo havas nenion, kio allogas -virinon. Sed ĝis nun mi konservadis miajn korpon kaj animon puraj -per la plej granda penado, por ke mi ilin donu al la ino, kiu kun mi -kune ĝojos kaj malĝojos dum mia tuta vivo. Mi estas juna kaj ĝis -nun ankoraŭ nenion indan mi elfaris; sed dum kiam mia vivo daŭros, -mi ne perdos kuraĝon kaj deziron efektivigi ion fortan, belan kaj -valoran kaŝitan en mia koro. Ĉu ŝi jam konas amon? Bone, mi ŝin -sciigos pri la pli forta amo; mi ŝin sciigos, kia estas vera amo. Mi -intuitive sentas, ke mi havas sorton fari tion al ŝi. - -Kun firmaj paŝoj mi iris sur la vojeto en la senhoma arbaro, -piedpremante la forte odorantajn filikojn, kaj tiel aŭ min -riproĉis, aŭ min konsolis. Mia koro sin sentis aŭ soleca kiel en -vintra sezono, aŭ esperoplena kiel en printempa kampo. Vizitite de -tia konfuza, mirinda ŝanĝo kelkfoje en unu tago, mi pasigis kelkajn -tagojn sonĝe, kvazaŭ mi vagis en tute fremda labirinto. - -La 26an de Aŭgusto, la uraganego terure atakis ankaŭ Hokkaido-n. -En la tagĵurnalo de l’ sekvanta tago mi legis en la marĝeno, -ke pro la difektiĝo de l’ fervojo inter Aomori[9] kaj Tokio la -vagonaro ne veturas. La sekvantan matenon, la servistino, kiu nin -servis ĉe la matenmanĝo, rakontis al mi, ke forveturontaj gastoj -konfuziĝis pro tio kaj ŝi aldonis, ke la knabino plorplendis -tre kompatinde, dezirante restadi ankoraŭ kelkajn tagojn, dum -kiam la maljunulo obstine insistis, nepre forveturi malgraŭ ĉia -malhelpaĵo. Manĝante mi sentis en la brusto ion malvarmegan kiel -glacio. Ne demandite, la servistino rakontis al mia patrino, ke la -maljunulo loĝas en la kvartalo Koiŝikaŭa; ke li volas reveni tiel -rapide pro tio, ke la lernejo de lia nepino komenciĝos la unuan -de Septembro; ke li ĉiujare vizitas ĉi tiun gastejon kaj longe -restadas kaj ke li estas pura edoano[10] kaj tre obstina ktp. - -Estis bela, posturagana mateno; la ĉielo estis hela, kvazaŭ ĝi -jam forgesis, kio hieraŭ okazis, kaj blua de iel aŭtuna nuanco. -Soleca malpleneco simila al ĉi tiu sennuba ĉielo regis ankaŭ en -mia brusto. - -Kiam mi revenante de l’ tualetejo supreniris la ŝtuparon kaj -okaze rigardis la verandon, mi trovis, ke la knabino staras apud -la balustrado antaŭ mia ĉambro kaj vokas kun mallaŭta voĉo: -„Korvo! Korvo!“ Ŝajne ŝi portis en la mano restaĵon de manĝaĵo. -Ĝin ĵetante sur la tegmenton ŝi alvokis la avarajn, malbelajn -birdojn. Al mi ŝajnis, ke en ŝia profilo montriĝis pli profunda -soleco ol kutime. La korvoj alproksimiĝis laŭlarĝe irante al -manĝaĵo, bruigante mallogajn piedsonojn sur la ligna tegmento. En -tiu momento ŝi ekrimarkis, ke mi aperis de l’ malluma ŝtuparo, kaj -min rigardis. La rigardo de ŝiaj grandaj, impresoplenaj okuloj min -trafis fikse la unuan fojon. Mirigite de l’ abrupteco mi instinkte -ŝanceliĝis; sed sentante tro bedaŭrinde perdi tiun lastan okazon, -mi koncentris mian de ŝi turnitan rigardon ankoraŭfoje en ŝiajn -okulojn. Iu dolĉa malĝojo, subite ekkreskinta, tremigis miajn -lipojn, kaj miaj okuloj jam ne povis sin disigi de ŝi. Ni estis -kvazaŭ kunligitaj per forta, fatala forto nerezistebla. Mi ne -komprenis, kion tio signifis, sed ŝi tuj malantaŭeniris du aŭ tri -paŝojn. Mi sciis, ke mi devas antaŭeniri al ŝi senceremonie. Mi -sciis, ke tie estis lasita al mi la sola okazo alparoli al ŝi. Sed, -kia malspritulo mi estis! Kiel timemulo, ne toleranta plian saton, -mi min turnis al mia ĉambro laŭ la verando. Oni bezonas multajn -vortojn skribi pri tio, sed tio estis nur momenta okazaĵo daŭrinta -pli mallonge ol kvaronon da minuto. Sed, depost tiu ĉi momento jam -kaptis mian vivon la forta impreso dum la tuta vivo neforgesebla. - -Mi tuj decidis, reveni jam en tiu tago al Sendai, kaj rapidigis -mian patrinon mirigitan. Konfuzite ŝi nur observadis mian frenezan -agadon. - -Dum mi pakadis, radoj de omnibuso sonis. Kun miro mi rigardis -malsupren min apogante sur la verandan balustradon kaj trovis, ke -la plej bela veturilo en la loko estis preta duone kaŝate sub la -tegmento de l’ antaŭĉambro. La geservistoj de la gastejo komencis -kune enporti la pakaĵojn en ĝin. Distrite mi fikse tion rigardis, -kvazaŭ mi jam forgesis la ĝisnunan okupon. Baldaŭ aperis la -maljunulo adiaŭe salutate de la gastejestro. Mi senkonscie manpremis -firme la balustradon kaj mordis al mi la lipon. Tiam la knabino -aperis. Portante purpuran mantelon sur la purpura superjupo, sed -ornaminte la riĉan, nigran hararon per nenio, ŝi vidiĝis tro -soleca kaj malĝoja, sed por mi dieca. Mi klare vidis eĉ tion, ke -la basko de ŝia superjupo estis faldita ie je la rando. Mi preĝis -Dion en la koro, por ke ŝi suprenrigardu al mi ankoraŭ unu fojon. -Pasis iom longa tempo, ĝis ili ambaŭ eniris en la veturilon kaj -sidiĝis, kaj kvankam ŝi ŝajne sentis mian rigardon, ŝi min ne -rigardis. Mi sentis, kvazaŭ mi kriis per raŭka voĉo; sed, nek -kriante, nek moviĝante eĉ centimetron, mi nur postrigardadis la -veturilon. Mi ĝin postrigardadis, dum ĝi estis videbla. Sed la kapo -de l’ malvarma knabino fine malaperis ekster la vidkampo eĉ ne -movetiĝante. - -Malplena mondo etendiĝis soleca, malvarma kaj senfina. - -Kiam mi rekonsciiĝis, mi iun trovis tremanta manpremante la -balustradon. La unuan fojon en mia vivo mi tiam sentis manion de amo, -kiu povas igi min kuri de tie mortpremante aŭ mian patrinon, aŭ -alian, kiu ajn ili estus. Kruela koro, kiu povas oferi ĉion ajn, -bruege sonis tra la tuta korpo. - - Via A. - - -(De A. al B.) - -Tokio, matene la 7an de Oktobro 1912. - - Kara B.! - -Hieraŭ mi komencis skribi al vi de la krepusko, kaj kompreneble -ne vespermanĝis. Dormema pro lacego mi enmetis la leteron en -la koverton, ne sciante, ĝis kie mi skribis, kaj sonĝoplena, -malagrabla dormo ne malfermis al mi la okulojn ĝis la 9a de hodiaŭa -mateno. - -La kapo doloras al mi minacante je rompiĝo. Sed, antaŭ ĉio mi ne -trankviliĝos, ĝis kiam mi estos ĉion konfesinta. - -Soleco estas nun por mi manĝaĵo, venena medikamento, la plej granda -konsolo kaj la plej granda doloro samtempe. Iun fojon mi min sentas -supermezure aminda, kaj la alian fojon tiel malaminda, ke min naŭzas -nur pensi pri mi mem. Brila, sankta ĝojo, kian sentas nur la infanoj -trempitaj en la amo de Dio, kaj maltrankviliga korpremo, kian Adamo -sentis forpelite el Paradizo, turmentas mian koron unu post la alia. -Ĝis nun mi neniam pensis, ke tia estas la homo. Mi nun miras, kiel -memmensogante mi skribis al vi en Septembro. - -Ĉu tio estas la enfalejo, kiun la naturo faris por konservi la -specon? Ĉu ĉi tiu terura forto, kiu traborante la konscion, la -koron kaj la animon eniras pli profunden kaj tuŝas laŭ sia plaĉo -la bazon de l’ estado, estas nur ilo por konservi la naturan leĝon -nomatan naskado? Mi pensas, ke estas ofendo de l’ homa vivo, ke oni -simple traktas kaj konkludas tian misteran funkcion interne de l’ -homo nur laŭ la scienco. En ĉiu fragmento de mia nuntempa vivo mi -eĉ pensas, ke mi povas detrui la tutan sciencan sistemon. Sed, kio -do estas, kiu estas postlasata post tia maltrankviliĝo? Estas nur -grataĵo postlasita senspace sur la haŭto de l’ vivoplena koro ... -kaj nenio krom tio. - -Nun mi forgesis, ĝis kie mi skribis, sed mi skribados plue. - -Post kiam mi akompanis mian patrinon ĝis la naskiĝloko, mi tuj -veturis al Tokio, kaj poste mi nenion faris krom tio, ke mi vagadis -sencele interne de l’ kvartalo Koiŝikaŭa. Veniginte ĉe ekveturo -de Noboribecu la gastonomaron, mi povis ekscii ŝian nomon, sed la -adreso ne staris en ĝi, eble pro tio, ke ili vizitas tiun gastejon -ĉiujare. Nun, kiam mi rememoras tion, ŝajnas al mi mirinde, kial -mi ne penis trovi rimedon por ekscii ŝian adreson. Mi eĉ povas -pensi, ke al mi mankis sincereco pri ĉi tiu amo. Kia mallertulo mi -estis! Je mia miro ŝi ankaŭ havis la saman familian nomon kiel -fraŭlino Cuja. Se la horo venas, kiam la lernantinoj vizitas la -lernejon, kiel somnambulo mi elvagadas el la domo perdinte sindetenon -kaj senton de honto kaj vagadas sencele tra la stratoj. Posttagmeze -mi faras ankaŭ la samon. Noktiĝas, kaj anstataŭ neplenumita espero -maldolĉaj doloroj de l’ koro min ekminacas. Mi pentas pri mia -hontinda ago, konvena je la malnoblaj knabaĉoj, malĝojas, ke la -estimo kaj intereso al la scienco estas malaperanta el mia koro iom -post iom kaj mi eĉ koleras pri tro sendetenema distriĝo de mia -animo. Maldolĉaj, solecaj larmoj de sinneado elfluadas ĉiuvespere -el miaj okuloj. Unu vesperon mi min riproĉas pli forte ol alian. -Kaj la alian vesperon, post suferado ellaciĝinte, mi mallevas mian -kapon por preĝi, ne sciante ĉu antaŭ Dio, aŭ antaŭ ŝi. Kaj tiam -larmoj elfluadas senfine el miaj okuloj. - -La antaŭlegadojn mi ĉeestis nur la unuajn kvar tagojn. - -Mi -- kiu antaŭe malĝojis pri mia malbela vizaĝo, dubis pri mia -kapablo kaj timis, ĉu ŝia amo jam apartenis al la alia -- nun -persistis en unu malgranda deziro, ŝin vidi nur ankoraŭ unu fojon, -kaj pro tio la deziro fariĝis tiel forta, ke mi ne povis ĝin -toleri. - -Kion tio signifas, ke nur okaza renkonto produktas tian miraklon? -Mi estas kvazaŭ blindulo, kiu estas enĵetita en la fremdan, luman -mondon. Ekster la okuloj estas lumo lumanta ĉie kaj por ĉiam, sed -en miaj okuloj nur eterna, nerompebla mallumo. - -Kara B.! Je mia feliĉo mi povis malkaŝe skribadi mian konfeson -ĝis ĉi tie. Sed mi nun sentas tion senprudenta. Mi jam tute perdis -tiel esperon kiel ankaŭ ambicion, kaj mi atendas por la venonta -tempo nenion -- sen iu ajn emocio. Ĉesis jam interkomunikiĝo -inter vi kaj mi. Mi plu nek havas necesecon, nek la kompetentecon -interkomunikiĝi kun vi. Mi skribis al vi tian longan leteron nur -pro la deziro, ke vi eksciu pri tio. - -Se ĉi tiu longa letero vin malagrabligos, bonvolu min pardoni por -tio pro mia ĝisnuna amikeco. Plie mi timas, ke mia letero senutile -pligravigos vian malsanon. - -Mi kore deziras, ke mia letero vin trovu en pli bona farto. - - Via A. - - -(De A. al B.) - -Tokio, la 10an de Oktobro 1912. - - Kara B.! - -Vane mi atendis hodiaŭ de vi almenaŭ unu respondon al la letero -skribita la 6an. Sed nun mi pensas, kia egoisto mi estas, atendi de -vi respondon. Eble mi ne devis skribi al vi tian leteron; sed kion -mi devas fari, kiam amanta koro serĉas plenan malkovron, dum ĝi -aliflanke deziras profundan sekreton? - -Al mi nun ŝajnas, ke ĉiuj homaj kulturoj ŝanĝiĝis. Tiel scienco, -kiel ankaŭ literaturo kaj moralo ŝajnas al mia arda koro nur -kvazaŭ maskobalo. Mi ne povas pensi alie, ol, ke malfeliĉaj -homoj, kiuj tute ne sciis pri la kortuŝo, kian mia koro travivis, -ilin supraĵe eltrovis kiel devigan rimedon, por ke ili forgesu -neforigeblan solecon. - -La ekstera mondo nun montras al mi specialan aperon, kian krom mi -neniu scias. Neniu scienco ankoraŭ esploris pri tia apero, neniu -arto ankoraŭ pritraktis tian aperon, kaj neniu moralo ankoraŭ -eliris el tia apero; nur mi sola estas, kiu ĝin estras. Ĉiuj homaj -kulturoj moviĝas sur la periferio de tia apero kaj mi sola vivas -en ĝi. Mi sentas ekscitiĝon kaj liberecon, kiajn sentas nur Dio -komencanta kreadon. - -Estas klare antaŭdirite, ke mia amo havos la sorton nepre -plenumiĝi. Por danki por ĉi tiu grandega privilegio mi volas ami -ĉiujn homojn. Ne! -- estus pli bone diri, ke la ama deziro, kiu -senĉese elspruĉadas eĉ el mia doloro, atestas baldaŭan plenumon -de mia amo. Kiam mi al ŝi donos miajn tutajn koron kaj animon, kiujn -mi ĝis hodiaŭ rezervis sanktaj kun penado, kiam mi ricevos same -la ŝiajn, saturitajn de mia amo, tiam la feliĉo, je kiu la homaro -sopiradis, okazos perfekte sur ni ambaŭ. Kaj kiel nova forto ni per -tuta forto penos por konstrui la novan homan kulturon. - -Ŝiaj okuloj min pelas. Mi jam ne povas skribi filozofajn aĵojn -sidante antaŭ la papero. Por mi estas lasata pli grava, pli viva -afero. - -Do, kara B.! mi vin salutas. Mian penson vi povas kompreni. Kaj mi -pensas, ke via malsano devas esti pliboniĝinta hodiaŭ. - - Via A. - - -(De A. al B.) - -Tokio, la 15an de Oktobro 1912. - - Kara B.! - -Antaŭ horoj (ĉirkaŭ la 4a posttagmeze) ĉe l’ ponto Oĉanomizu[11] -mi pensis, ke mi ŝin vidis. Mi rekonis ŝian simple aranĝitan -hararon; ŝi portis purpuran superjupon kaj estis terure maldika. -Ŝia nobla, gracia irado min konvinkigis antaŭ ĉio, ke ŝi estas -tiu knabino. Mia kapo, kiu senkonscie ekscitiĝis la momenton, en -kiu mi tion eksciis, baldaŭ terure trankviliĝis. Kaj vidinte, -ke la okazo, kiun mi ne povos kapti refoje, venis, mi enpensiĝis -kun strange terura trankvileco kvazaŭ antaŭ la duelo per veraj -glavoj ... ĉu sekvi ŝin kaj ekscii ŝian adreson, aŭ alproksimiĝi -kaj alporoli al ŝi... Mi haltis senkonscie kaj pensadis, kaj dum -mia racio al mi diris, ke la unua rimedo estas pli prudenta kaj -sendanĝera, mi kun trankvila koro rekte al ŝi alpaŝis. Perforte -firme premante la teron per piedoj, kiuj volas flugi tra la aero, -mi baldaŭ al ŝi alproksimiĝis kaj alparolis. En la momento, kiam -mi sentis, ke eĉ por mi mem malbela, malakra voĉo eliĝis el mia -gorĝo, la knabino returnen rigardis kun miro. Estis tute alia -persono. Ŝi eble estis sentinta, ke ŝin sekvas malnobla knabaĉo, -kaj mi legis sur ŝia vizaĝo akrajn teruron kaj malamon. Kaj kiam mi -rekonsciiĝis, jen mi estis kuranta senkonscie tra nekonata strato, -malproksima de l’ centro de la urbo. - -Kia malpura degeneriĝo de l’ koro! - -Malestimu min, Dio kaj homo! Min ĵetu en la fundon de l’ infero! - -Kia, kia afero! - - Via A. - - -(De A. al B.) - -Tokio, la 16an de Oktobro 1912. - - Kara B.! - -Antaŭhieraŭ mi skribis en la taglibro jene: - -„For, senhonta diablo de l’ volupto! Ĉu vi tion ne scias, ke, se -vi volas aldoni pezon de l’ allogo sur unu flankon de la pezilo, -dum kiam mia animeco brilas kaj pezas sur la alia flanko, estas tia -eraro, kia, se oni volas ne satigi la malsatan tigron metante antaŭ -li la leporon?“ - -Ĝis antaŭhieraŭ neniu allogo de karno ekzistis por mi, nur tiu de -manĝaĵo por plialtigi mian animecon. Kaj vidu, post la hieraŭa, -abomena okazintaĵo mi ne povis facile endormiĝi la nokton kaj -sopiradis je karno kvazaŭ spiregante. En fantazio mi per ambaŭ -manoj ĉirkaŭprenis, kvazaŭ dispremante, la en teruro kaj malamo -flamantan vizaĝon de la knabino. Iumomente la knabino ŝajnis al -mi, ke ŝi estas ŝi. Kiel sovaĝa besto mi pro doloro tordiĝis -en la lito, kaj ĝis tagiĝo mi travivis ĉian malpurecon, ĉian -malnoblecon kaj ĉian kruelecon en mia koro. Kaj post kiam al mi tute -malakriĝis la funkcio de l’ cerbo kiel al idioto, mi falis pro -lacego en la fundon de malluma dormo. - -Mi timas min mem. Ĝis kie mi volas iri? Ĉu vi ankoraŭ ne reakiris -sufiĉan sanecon por vojaĝi? Al mi ŝajnas, ke mi bezonas la -gardanton kiel frenezulo. Se vi ne povos veni, mi iros al vi. - -Mia koro, kiu jen ĉieleniras, jen terenfaligas la kapon sentas troan -timon. - -Timo -- mi ĵus eksciis la veran signifon de tiu ĉi vorto „timo“. - - Via A. - - -(De B. al A.) - -Ŝiobara, la 18an de Oktobro 1912. - - Kara A.! - -Viaj leteroj depost la 20a de Septembro estis sufiĉaj inciti miajn -nervojn, kiuj longe restadis trankvilaj kiel morta cindro. Mi eĉ -sentis sencelan ĵaluzon al vi. - -Ke vi vizitos Ŝiobara-n, neniom utilos por evoluigi la aferon. Se -jam estas konite, ke ŝia familia nomo estas Kobajaŝi kaj ke ŝi -loĝas en Koiŝikaŭa, mi kredas, ke mi vizitonte Tokion nepre povos -ludi la rolon de la „kavaliro de l’ rozo“. Tial mi telegrafis -al vi hodiaŭ matene. Tuj kiam la cirkonstanco permesos al mi, mi -forveturos al Tokio. La vorto „cirkonstanco“ signifas ankaŭ -akiron de l’ vojaĝelspezo. Al mi mono jam minusiĝis. - -Ankaŭ mi intencas vin prezenti al sinjoro pastro; li estas almenaŭ -unu el tiaj homoj, kiuj posedas sincerecon prediki kaj amike konduti -al siaj posteuloj. - -Estas erare, se vi min demandas pri la kredo. Vi staras nun sur la -pinto de l’ vivdeziro, sed antaŭ mi estas nenio krom la demando -de l’ morto. Mi ne toleras vin minaci kun miaj teruraj, paliĝintaj -iluzioj -- eĉ se mi havus forton renversi vian mondrigardon kaj vin -fari pala pesimisto. - -Elirante el samaj Alpoj, vi estas Rhejno, kiu dissemas sur siaj -ambaŭ bordoj vinberojn kaj rozojn, dum mi estas Danubo nigra per -taksusoj kaj cedroj. La homo havas solecon nur en sia fino. Tio estas -kruco por la homo kaj samtempe fiero. - -Antaŭ ĉio Dio estas ekzakta; sur lia vojo sin ne trovas eraro, ke -li al ni ŝajnas tro senerara. Ke vi eksciis amon, estas decido de -l’ sorto, kiel mi jam al vi diris; tute egale, ĉu vi ĝojas aŭ -malĝojas pri tio. Se mi estus diablo, mi eble ridus ironie, ke mi -refoje estas superruzita, kaj se mi estus anĝelo mi krius halelujon -plej laŭte. - -Via troe plenigita vivo ĝisnuna ne allasis mian amikecon; sed vi -nun havas malplenon ne plenigatan. Via bonŝanco atestas, ke tiu ĉi -malpleno estos tuj plenigata; sed, ke mi povos iel vin helpi eĉ nur -momenton, estas granda plezuro por mi. - -Kara A., al vi mi predikos pri moralo de l’ amo: Ne estu prudenta, -ne ŝanceliĝu, sed nur flamu; flamu kaj amu! Jen la tuto! - - Via B. - - -(De A. al B.) - -Tokio, la 22an de Oktobro 1912. - - Kara B.! - -Vi eble estas nun ankoraŭ en la vagonaro, kaj vin sekvante mi sendas -nun al vi ĉi tiun leteron. - -Kara B., por mi estis tiel malfacile kiel neeble, diri, ke mi kredas -je Dio. Sed, mi nun kredas je Dio, preĝas al Dio kaj vivas per Dio; -ĉar mi havas amon kaj Dio ĝin plenigas. Kiu, kiam kaj kiel, povus -supozi, ke mi ŝin vidos unue ĉe l’ enirejo de la preĝejo, kien -vi min kondukis? Mian tiaman profundan emocion vi ne povos eĉ imagi. -Kiam vi ekrigardis min en tia kortuŝo, vi momenton ridetis; mi vin -pardonas pri via rideto, sed vi eble ne scias, ke mi estis preskaŭ -vin fraponta, kiam vi ŝin prezentis al mi, trankvile dirante: „Ĉu -ĝi ŝi estas? Tiun ĉi fraŭlinon Kobajaŝi mi delonge konis.“ -Tiam mi ne povis toleri, ke vi nian revidon, kiu por mi valoras -super ĉio, tiel malĝentile traktis. Dum mi unuflanke travivis tian -malagrablaĵon, mi aliflanke esploris, ĉu ŝiaj okuloj min memoras, -almenaŭ min rememoras? Speciale elektite sola el kelkaj junulinoj -kaj prezentite al mi junulo, ŝi ekmiris, hontiĝis kaj ruĝiĝis -ĝis la oreloj, kaj kiam ŝiaj okuloj renkontis momente la miajn, mi -ektremis, sentante strangan tremon, kvazaŭ mi estas superverŝata -per malvarma kaj varmega akvoj samtempe. Ŝi min memoris. - -Al mi estas, kvazaŭ mi iras en sonĝo, kiam mi rememoras, kio poste -okazis. Mi tute forgesis, kion mi diris, kiam vi min prezentis al -la pastro; mi nur memoras, ke mi lin trovis konfidinda. Kiam la -kredantaro kantis himnojn, mi ploris pro ĝojo, sentante, ke la -voĉoj de la homoj tuŝas unu la alian. Pensante, ke ŝi ankaŭ devas -esti kantanta, mi ankaŭ volis tuŝi ŝian voĉon. Sed mia kanto -estis subpremita en la gorĝo pro emocio. La prediko de l’ pastro -estis por mi enuiga. De tempo al tempo mi vin ŝtelvidis kaj miris -pri via malvarmeco. Kian esprimon mia vizaĝo havis, kiam ni eliris -el la preĝejo kaj vi silente donis al mi manpremon? - -Mi vin dankas. Mi dankas ĉiujn estaĵojn. „Morto, kie estas -via pikilo?“ Kiam mia mano estus metita sur la frunton de l’ -mortinto, ĉu li ne revenos reviviĝinte en la mondon de l’ amo? -Mi kompatas tiujn, kiuj dubas je mirakloj. La universo estas nur bela -turo konstruita el mirakloj, ĉu ne? - -Sed atendu! Mi havas ankoraŭ multajn aferojn, kiujn mi devas fari. -Vi elserĉis por mi ŝian (ne, de nun mi ŝin nomos per ŝia propra, -bela nomo J.) adreson. Mi akiris unuan ŝlosilon, sed kiel mi povos -akiri la duan, trian ... kaj la sepan? Vi al mi rekomendas, skribi -la leteron al fraŭlino J. Mi ne dubas ŝian bonvolon al mi, sed -aliflanke malluma dubo estas algluita daŭre al mia kapo. Do, mi -kompatinde ŝanceliĝas, komenci la unuan paŝon kuraĝan. Kien do -sin kaŝis mia vigleco? - -Malfermu, la plej bona vojo! Por tio mi petos kunlaboradon al ĉiuj, -kiuj min helpos. - -Kion mi devas fari por vi? Antaŭ ĉio mi al vi oferos ĉiun mian -feliĉon superfluan. - - Via A. - - -(De B. al A.) (poŝtkarto). - -En la stacio Niŝinasuno[12], la 22an de Oktobro 1912. - - Kara A.! - -Mi nun refoje revenas al la monto. Jen vidiĝas malproksime la monto -de l’ aceroj ruĝiĝinta kiel flamo; kia hela, freŝa koloro, kiel -la lampo antaŭ estingiĝo! - -Por diri la veron, mi iom miris, ke ĝi estis tiu fraŭlino -Kobajaŝi. Si estas ankoraŭ knabino. Sed viaj okuloj eble vin ne -trompas, ĉar la knabino estas la feto de l’ naturo kaj laŭ mia -opinio ŝi estas feto enhavanta ne malmulte da valoraĵoj. - -Do adiaŭ! Mi nun veturigas ĝinrikion[13] malrapide al mia loĝejo. - - Via B. - - -(De A. al B.) - -Sendai, la 3an de Januaro 1914. - - Kara B.! - -Ĵus ricevinte telegramon de vi, kiam mi estis manĝanta zoonion[14] -kun miaj familianoj, mi momente koleriĝis, sed samtempe trankviliĝis -kaj ĝojis. Kie kaj kion vi faradis, depost kiam vi sendis al mi -poŝtkarton el la stacio Niŝinasuno, la aŭtunon antaŭ du jaroj? - -Tiam mi skribis al vi longan leteron respondante, sed ĝi revenis -kun la slipo surskribita: „La adresito ne estas trovebla“ -de la poŝtoficejo. Imagu mian miron tiaman! Mi tuj demandis la -domposedanton per letero, sed oni ne respondis kontentige. Mi -demandis pri vi ĉiujn lokojn, al kiuj vi havis ian ajn rilaton; -sed al mi tute ne prosperis pri vi sciiĝi. Mi ĉiel pensis pri via -malapero kaj pensis, ke vi revenis al via naskiĝloko malesperiĝinte -pro neresaniĝo. Fine timante vian eventualan malfeliĉon mi rakontis -pri tio al sinjoro G., sed li ridis. Kaj jam malkvietigite mi -demandis la oficejon de la universitato pri la adreso de viaj -gepatroj kaj al ili telegrafis demandante. Post tri tagoj oni -respondis al mi telegrafe, ke laŭ onidiro ilia filo vivas, sed la -adreso ne estas trovebla. Per tio mi trankviliĝis, sed samtempe la -malkontenteco, kial vi perfidas eĉ mian amikecon, al mi plenigis la -koron dolorigante. Ĉu vi ne ĝojis, eĉ se pro komplimento, ke la -okazo min helpi venis? Malgraŭ tio vi vin kaŝis sen antaŭsciigo -ĉe l’ kriza momento plej grava. - -La vintron, kiam mi revenis al Sendai, mi vizitis Ŝiobara-n por -certigi la aferon. Kiam mi la domposedanton demandis, li respondis, -ke la matenon de la 23a de Oktobro, vidinte, ke la pordo de l’ -enirejo de la domo, kiun vi luis, ne malfermiĝas, li miris kaj pro -troa senbrueco en la domo li fine malfermis vespere kaj trovis, -ke vi jam estis forlasinta la domon. Okaze neĝis tiun tagon; oni -sentis pikan malvarmon en la domo kaj mi trovis vintran vivon en -la banloko sen bangastoj soleca. La ordema domposedanto estis -ordaranĝinta viajn malnovan superjupon, botelon por insektmortigo, -manuskripto-paperon kaj manĝilaron en unu angulo de l’ ĉambro kaj -sur tiuj aĵoj videble polvoj amasiĝis. Kiam mi tion ekrigardis, -mi sentis nepriskribleblan solecon kaj silente staradis en la mezo -de l’ vasta, malluma ĉambro kun larmoj en la okuloj. Kaj tie -mi ankoraŭfoje pensadis, kio al vi okazis; sed mi neniel povis -kompreni, kion mi ne povis kompreni ĝis nun. Mi perdis tiel esperon, -kiel forton, kaj piedirante sola tra neĝado mi revenis al la stacio. - -De tiam dum unu jaro kaj tri monatoj vi silentadis kiel mortinto kaj -vivadis nur en mia memoro. - -Povas esti malbone, ke mi pro maltrankvileco de l’ koro ne havis -tempon pensi pri vi pli afable, dum kiam mi bone sciis, ke vi pro la -tre senforta korpo kaj malluma direkto de l’ pensado vivadis en -malĝoja humoro, tamen, ke vi, nenion al mi anoncante, vin kaŝis kaj -silentadis pli ol unu jaron, al mi kaŭzis ne malgrandan solecon kaj -maltrankvilon. Reveninte al Tokio, vi eble sciiĝis pri mia foresto -el Tokio, miris kaj al mi telegrafis? - -Kiel vi fartis de tiam? Mi jam ne povas koleri. Dum mi skribis ĝis -ĉi tie, la deziro vin vidi post tiel longa silentado forte kreskis -en mia koro. - -Mi havas multe da aĵoj, pri kiuj mi volas paroli kun vi kaj demandi -vian opinion. Sed, antaŭ ĉio, mi vin petas, sciigu min pri via vivo -depost tiam, eĉ plej simple. Mi estas sana. Fraŭlino J. estas en -Tokio atakite de pneŭmonio. Ni gefianĉiĝis. Nian urbon Sendai mi -ne povas forlasi dum kelke da tempo. - - Via A. - - -(De B. al A.) - -Tokio, la 3an de Januaro 1914. - - Kara A.! - -Reveninte al Ŝiobara post disiĝo de vi, mi trovis, ke en la monto -estas tre malvarme kaj tiea vivo ne estas bona por mia malsano. Krom -tio mi sentis fortan malamon al mia malvigla vivo. La sekvantan -frumatenon mi pakis mian malriĉan havaĵon kaj forvojaĝis al la -insulo Ogasaŭara[15] ... antaŭ ol elĉerpiĝis la mono, kiun mi de -vi ricevis. - -Por vere ĝui kaj kompreni la solecon, mi min apartigis decide de -ĉiuj miaj rilatoj. Por ke mi fariĝu sola, ĉesi la interkomunikiĝon -kun vi estis la unua afero. - -La insulo Ogasaŭara al mi plaĉis. Amaso da nuboj, kiuj matene kaj -vespere sidas kiel kotona ĉapelo sur la monto kaj malavare sin -malaperigas tage kaj nokte, postlasante helbluajn ĉielon kaj maron. -Pluvego kaj fulmotondro, kiuj kelkajn fojojn al mi ŝajnis ŝanĝi -la insulon en drakon. Ondetoj kiel floroj ludantaj en la golfeto -la trankvilajn tagojn. Aero peza, pura kaj iom dolĉa. Kiel nigra -makuleto mi vivadis sola inter tiuj aĵoj dum unu jaro. - -Iom post iom mia skeptikemo kreskis; sed mi pensas, ke mi nun pli -multe kaptis „min“ ol antaŭe. Mi ne permesas al mi la provizoran -rimedon supreniri la turon, kiun aliaj homoj konstruis. Kun tia -penso, kun ses traktatoj, pri kiuj mi memfidas, ke ili enhavas -nemalgrandajn iniciataĵojn, kaj kun iom plibonigita farto mi -forlasis tiun rememorplenan insulon. - -Ke vi ne estis en Tokio, estis al mi, kvazaŭ mi ne trovis stamenojn -en la floro. Mi min sentas treege soleca. - -Kiel fartas fraŭlino J.? - - Via B. - - -(De A. al B.) - -Sendai, la 5an de Januaro 1914. - - Kara B.! - -Dum mi faris neniun meritplenan laboron, vi revenis al la ĉefurbo -kiel la generalo triumfanta. Sed min agrabligas nekompareble, ke via -ora koro ree al mi revenis, pli ol granda merito de ses traktatoj. - -Antaŭ ĉio mi vin gratulas kore pri via resaniĝo. - -Mi nenion elfaris; sed mia ĉirkaŭaĵo ne malmulte ŝanĝis mian -internon kaj eksteran konturon. - -Ĉar vi subite malaperis, mi travivis neatenditajn malfacilaĵojn -por progresigi mian amaferon, kaj mi sola kiel malspertulo devis -fari vojon tra ili. Mi eĉ konfuziĝis fari duan paŝon. Eble vi ne -povos imagi, al kiaj mizeraj ŝanceliĝo kaj suferado mi humiliĝis; -mi, kiun oni ĉiam konsideradis vigla kaj insistema. Tagoj pasis -kaj pasis kvazaŭ kurante, sed ili nenion postlasis en mia koro -krom bruliĝantan amflamon kaj pli kaj pli mallumiĝantan esperon. -Preskaŭ ĉiun vesperon mi staris antaŭ la enirejo de l’ domo de -fraŭlino J. Sed, kiam mi vidis iun figuron similan al ŝi, mi tuj -forkuris kiel ŝtelisto. Por mi estis nur unu sola konsolo, ke mi -vizitis la preĝejon ĉiudimanĉe kaj ŝin vidis ne rimarkate de -aliaj. Lastan Aprilon fraŭlino J. forlasis la lernejon kun bonega -rezultato kaj de tiam ŝi ofte ne ĉeestis la preĝejon. Mi plie -flamiĝis kaj suferis, kaj instigite de la nesubpremebla pasio, mi -fine kuraĝis al ŝi skribi unuan leteron je la 12a de Majo, tago por -mi neforgesebla. - -La sekvantan dimanĉon mi vizitis la preĝejon kun la humoro de l’ -kondamnoto je morto. Mi nur atentis, ĉu fraŭlino J. venas, dum kiam -ĉiuj okuloj de la ĉeestantoj al mi ŝajnis penetri en la fundon de -mia koro. Sed fraŭlino J. fine ne venis. - -Tiujn tagojn mi estis tiel kaduka, ke mi sentis, ke mi tagon post -tago malgrasiĝas; kontraŭe, miaj nervoj estis ekstreme streĉitaj, -kaj mi min sentis pli streĉita hieraŭ ol antaŭhieraŭ, hodiaŭ ol -hieraŭ. Mi suferis tiel, ke mi pensis, ke nenio restas por mi krom -morti, se mi estos pli streĉata ol hieraŭ; sed la sekvantan tagon -mi min trovis ankoraŭ vivanta, sed pli suferanta, kaj mi miregis pri -tio. Okazis kelkfoje, ke mi min mem kompatis pri la infaneca pasio, -kiu min tiel forte interesigis je unu virino kaj frotante al mi la -brakojn, mi sentis larmojn en la okuloj. Mia deziro, kiu antaŭ la -revido konsistis nur el tio, ke mi ŝin vidu nur ankoraŭ unu fojon, -terure pligrandiĝis. Se ŝi jam estus promesinta kun la alia... En -la momento, kiam mi tiel pensis, mi senkonsidere eksaltis eĉ antaŭ -aliaj homoj aŭ en la nokto. - -Laŭ mia karaktero mi ne povis krom ĝisiri ĝis la fino, eĉ se mi -sukcesus aŭ ne, ĉar mi unu fojon jam ekinteresiĝis. Kaj mi riskis -skribadi al ŝi tuj. Tiujn tagojn fraŭlino J. vizitis la preĝejon -malofte, sed ne rigardante la sidejon por viroj eĉ momenton; ŝi -ĉiam nur venis kaj nur revenis. Ŝi ankaŭ ne respondis al mi eĉ -unu linion. Tial, fakte mi estus devinta senesperiĝi; sed mi ne -perdis la esperon, ĉar en ŝia sintenado observata de malproksime -miaj pliakrigitaj nervoj sentis iun certan reakcion. La vizaĝo de -fraŭlino J. videble ekpaliĝis kaj perdis esprimojn kvazaŭ masko, -tiel ke mi timis, ke ŝi koleras, kiam ŝi levis la kapon, kaj ke -ŝi ploras, kiam ŝi ĝin mallevis. Mi eĉ penis legi signifon en -ĉiu faldo de ŝia vesto kaj en ĉiu malligita haro. Ke ŝi ne estas -indiferenta, estas certe; ke ŝi iom pripensas pri mi, estas ankaŭ -certe. Do, kial ŝi tiel ŝanceliĝas? Ĉu ŝi ne estas en la stato, -en kiu ŝi povas rekompenci mian amon? Tiel pensinte, mi sentis -kapturniĝon kaj plenan mallumon antaŭ la okuloj. - -Tiel turmentite de ĉiaj maltrankviloj kaj afekcioj, mi apenaŭ -sukcesis fari studjarfinan ekzamenon, kaj decidinte laŭ la letero -sendita jam antaŭe el Sendai mi estis revenonta tien, kiam la pastro -min venigis iutage. La pastro rakontis, ke fraŭlino J. lin vizitis -antaŭ kelkaj tagoj kaj pro doloro, malkaŝante antaŭ li ĉiujn -miajn leterojn, ŝi petis lian juĝon. Kompreneble mi ruĝiĝis. La -pastro min admonis fervore, ke mi elektis malĝustan rimedon, kaj -diris al mi kompateme kaj solene, kiel la koro de l’ virgulino -konfuziĝas per tia neatendita ektuŝo. Mi tiam sentis plian amon al -ŝi. Li diris al mi interalie, ke mi komisiu al li solvon de tiu ĉi -problemo, ke li ŝin demandos detale kaj ke mi atendu lian leteron -reveninte al miaj gepatroj, ĉar li kompatas min koncerne la aferon -kaj ne agos malbone al mi. - -Mi lin ne obeis, sed lin petegis, ke li permesu al mi intervidon kun -ŝi antaŭ li, se ne estas permesate, ke ni solaj intervidos. Ŝajnis -al mi, ke la pastro iom ŝanceliĝis; sed fine li diris al mi, ke mi -venu la sekvantan tagon. - -La nomita tago estis la 28a de Junio. Fraŭlino J. jam tie estis, -kiam mi venis, kaj tie mi trovis ankaŭ sinjoron prof. D. ne -atenditan. La pastro intencis nin intervidigi ankaŭ antaŭ li; sed -laŭ ties opinio estis decidite, ke ni solaj intervidu en la aparta -ĉambro. - -Estis bela junitago, sed la ĉambro kun senornamaj, blankaj muroj -en la preĝejo donis al mi iun strangan, dezertan impreson. Mi iris -apud la fenestron kaj, apogante la manojn sur la fenestran kadron, -mi staris rigida kaj ŝin atendis. Kvazaŭ ridanta moviĝeto de l’ -poplaj folioj ekster la fenestro ĵaluzigante altiris mian rigardon -kiel la danco de al mi fremda junulo plena je feliĉo. Tiam fraŭlino -J. eniris sola en la ĉambron. Ŝia tuta korpo estis tiel rigida pro -streĉo, ke ŝi eĉ ne povis tremi. Nur ŝiaj lipoj tremetadis je -malgranda ritmo kiel ĉe agonianto. Ŝia dolorplena mieno estis tiel -kompatinda, ke mi ne povis ŝin rigardi rekte. Mi nur denove povis -senti forte, ke mi nun staras en pli grava krizo ol mi atendis. La -streĉo trapenetranta mian tutan korpon min treege malvarmigis, kaj -ĉirkaŭite de tiu malvarmo mia pasio flamis tiel turmentite kiel -fajro kovrita per io. - -Mi ne sciis, kion diri. Se ĉiu de ni jam konis tion, kion la alia -volis diri. - -„Ĉu mi povas konfidi al vi?“ - -Mekanike mi diris tiujn vortojn min riproĉante, kiajn mallertajn mi -diras. Fraŭlino J., kiu mallevante la kapon staradis kiel statuo, -nur respondis kun senesprima, mallaŭta voĉo: „Jes!“ kaj post -kiam ŝi min fikse rigardis kun levitaj okuloj riproĉantaj, ŝi -ankoraŭfoje turnis la kapon malsupren. - -Por mi la vortoj de ni ambaŭ estis tre malkontentigaj. Mi pensis, -ke mi ne atendis fari kaj diri tiel prozan aĵon. Sed samtempe tiu -ĉi intervido, ŝajnis al mi, estas de la komenco ĝis la fino -neplipurigeble sankta kaj bela ceremonio. - -Mi simple rakontis al la pastro kaj sinjoro prof. D. pri ĉio, kaj -tuj forlasis la preĝejon. Ĉio estis sonĝo. Mi estis kvazaŭ infano -naskiĝinta 23jara en la mondon. - -La afero min atendinta en Sendai estis tute alia. Pro tio, ke la -malsano de mia patro pligraviĝas kontraŭ ĉies atendo kaj aliflanke -por ordigi la familian financon, oni estis aranĝanta parencan -interkonsiladon. Reveninte al la hejmo mi rakontis al neniu pri -fraŭlino J., ĉar la pastro kaj sinjoro prof. D. min tiel konsilis. -Kaj dum kiam mi flegadis la patron, aliflanke mi ĉeestis la -malagrablegan parencan interkonsiladon. Inter la parencaro sin trovis -ankaŭ tiaj, kiuj, klarigante al mi la aferon, antaŭdiris: „Vi, -estante scienculo, vi eble ne povos bone kompreni tian aferon?“ Min -tute tedis tiu ĉi interkonsilado. Estas tute nenecese, malfaciligi -la aferon kiel ili. Estus pli bone, forvendi ĉiujn malfacile -konserveblajn posedaĵojn kaj aĉeti iajn obligaciojn. De l’ -komenco mi tiel opiniis, sed ili estis tiaj homoj, kiaj sin sentas -kontentaj nur kontraŭstarante la alian. - -Iun tagon mi iris promeni al la Kadan[16]. La rivero Hirose[17] -dividiĝas en kelkajn riveretojn kaj ili trankvile movas kelkajn -akvomuelilojn. Kiel la nomo montras, la loko estas riĉa je -floroj eble de l’ malnova tempo kaj mi vidis tie kaj ĉi tie -diverskolorajn, por varmega suno konvenajn florojn, florantajn -inter la freŝaj verdaĵoj, kiuj ĵus etendis foliojn. Kiam mi -vagadis tra la stratoj malproksimaj de l’ urba centro en freŝa -somero, penssonĝante nur pri fraŭlino J., subite mi estis vokata -de iu ĝinrikiisto[18] veturiganta gaston. Li min demandis pri mia -domo, dirante, ĉu mi ĝin ne scias? Do, miaflanke ekzameninte la -ĝinrikion mi trovis en ĝi virinon ĉirkaŭ kvardekjaran. Ŝia -unua impreso min tuj malagrabligis. Ŝi apartenis al tia tipo de -Tokianino, kiu parolas kun lerta, kvazaŭ katoflata voĉo, sed de -l’ komenco malestimas la kunparolanton. Kiam mi respondis, ke -mi estas la demandito, la virino videble miris, sed ŝajnigante -trankvilecon ŝi rapide eliris el la ĝinrikio kaj diris, ke ŝi -estas la patrino de fraŭlino J. Ŝi ankaŭ babilis pri sia filino -kaj pri multaj aliaj aferoj, jen mallevante, jen ree levante la kapon -en la maniero, al kiu la virino kutimiĝas. Tio min ekmirigis. Kaj -mi nur povis senti malagrablan senton, ke abomena formalismo rilate -al la amo jam komenciĝis. Ĉar la virino diris, ke ŝi havas ion por -paroli kun mi, mi antaŭ ĉio ŝin alkondukis al mia domo. Sed ŝia -afero estis tia, kian oni estus povinta fari sufiĉe per letero. Ŝi -ekzamenadis atente min kaj la staton de mia familio kaj post nelonge -ŝi diris kun rido esprimanta kontenton, ke mi ŝin pardonu pri tio, -ke ŝi sola venis, ĉar ŝia edzo ne povis veni kun ŝi pro iu afero; -kaj simple salutante mian patrinon ŝi rapide foriris. Mi sentis -netolereblan malagrablecon. Al mi ekŝajnis eĉ neracie, ŝin nomi -mia bopatrino pro la geedziĝo kun fraŭlino J. - -Du tagojn post tio la pastro min vizitis en Sendai. Nek mia patro, -nek mia patrino kontraŭstaris mian edziĝon; sed mia patro proponis, -ke mi prokrastu la edziĝan ceremonion ĝis Decembro. Kiel kaŭzon -li nomis sian malsanon; sed nun rememorante, ke tiam al li mankis -elspezo por mia edziĝo, mi kompategas mian patron suferintan pro tio -en la malsanlito. Sed, ĉar la pastro insistadis, ke estus pli bone, -ne edziĝi sen solena ceremonio, mi iris al Tokio, petinte prokrasti -parencan interkonsiladon por unu semajno. Estis la 14a de Julio. - -Poste al mi daŭris ĝojplenaj tagoj. Al mi estis donitaj ĉiaj -okazoj; sekve mi ŝin karesis ĉiel, sed mi evitis komenci tiun -rilaton, en kiun oni estas ordinare enkondukata per la edziĝa -ceremonio. Kiam ni disiĝis ĉirkaŭ post unu semajno, ŝi malĝojiĝis -kompatinde, kvazaŭ ŝi antaŭsentis ion malbonan. Min ankaŭ ĉirkaŭis -stranga maltrankvileco; kaj tiu ĉi maltrankvileco min malagrabligis, -ĉar ŝi rigardis nian estontecon kun ia ajn suspekto, mi laŭkutime -ekkoleris kaj ŝin riproĉinte mi forvojaĝis de la stacio Ueno[19]. - -En la vagonaro mi tre pentis, ke mi ŝin tiel severe riproĉis. Mi -pensis, pro kia neceso mi tion faris; sed ĝi havis neniun kaŭzon. -Kiom da fojoj mi deziris, tuj reveni al Tokio ankoraŭfoje kaj karese -ĉirkaŭpreni ŝian gracian kolon je mia brusto! - -Poste, mi devis ree partopreni la bagatelan parencan interkonsiladon. -La malsano de mia patro pligraviĝis iom post iom kaj la 31an de -Aŭgusto li fine revenis al la koro de Dio de ni disiĝinte. - -Kara B.! Mi nur povas beni la memoron al mia patro. Li postlasis -al mi diversajn aĵojn. Kvankam li estis naskita kiel la filo de -komercisto, lia karaktero havis tre noblan flankon. Mi povas diri, ke -li estas unu el la disciploj de sinjoro Hukuzaŭa[20], kiuj komprenis -ties superecon. Laŭ la karaktero de mia patro ŝajnas al mi, ke -sinjoro Hukuzaŭa apartenis al tiaj homoj, kiuj staras malproksime de -la utilismo. Al mi ŝajnas, ke sentinte severan malkonsenton kontraŭ -la kavalirismo nomata Buŝidoo[21], seka kaj nenatura moralo, por -kiu provincaj kavariloj translokiĝintaj en la centron de la regno -ĉe Meiĝi-Monarĥirestarigo[22] propagandis, li fariĝis amiko -de nekavalira klaso, sekve amiko de ilia vivo kaj profesio. En la -fundo, ĉu li ne estis genia idealisto? Ankaŭ pri mia patro, kiu -estis komercisto dum sia tuta vivo, mi bone komprenis, ke laŭ lia -agado komerco estis nur lia plej supraĵa vivo. Mi ofte vidis ĉe li -Laŭce[23], Spinoza kaj „Kapitalo“ de Karl Marx. Li estis ankaŭ -tre stoika; mi ofte pensis, ke li tiel sintenadis, por subpremi -troan pasion kaj sentemon. Mi scias, ke li estis amata de kelkaj -virinoj ĝis maljuna aĝo; sed li ĉiam preterpasis ilin kun soleca -trankvileco eĉ ne flankenrigardante. Se mi nun lin rememoras, lia -vivo ŝajnas al mi kvazaŭ aŭtuna vento trablovanta tra la ebena -kampo trankvile kaj solece. Kia nobla, pura memoro! - -Du tagojn antaŭ la morto mia patro malkovris ĉiujn siajn -malsukcesojn en la financa flanko. Estas prave, ke la parenca -interkonsilado konfuziĝis kaj en nenio interkonsentis. Per malmultaj -vortoj, mia patro penis sola replibonigi la staton ĝis sia morto kaj -pro tio neniu komprenis la veran staton. Lia financa vundo estis tiel -granda, kiel neniu ĝin atendis. Estas eble nenecese skribi al vi pri -tio, ke de du jaroj li suferis eĉ pro mia monata studelspezo. Tamen, -malgraŭ tio li neniam montris maltrankvilecon en sia ĝisnuna vivo. -Mi neantaŭzorgeme elspezadis pli multe ol la alia tian karan monon -kun trankvila koro. Oni diras, ke mia patro diradis, ke nenio estas -pli malbona ol malhelpi la disvolviĝon de junulo. - -De la tago, en kiu mia patro mortis, mia mondo tute renversiĝis. Unu -post la alia okazadis mizeraĵoj antaŭ miaj okuloj, ke mi deziris, -ke mia patrino estu jam mortinta pli frue. Fine la loĝejo, fama -pro fortika konstruado en tuta Sendai, devis esti aŭkciata. La -pentraĵoj de mia patro tre ŝatitaj kiel „Kannono“ de Bakei[24], -„Kverkarbaro“ de Rousseau kaj unu biblioteko da libroj, ĉiuj -disiĝis al ĉiuj flankoj. Kiam mi vidis, kiel du profesoroj de -Toohoku-Instituto[25] venis kaj en la malluma koridoro antaŭ la -biblioteko disputadis kun organizantoj pri la kosto de „Kapitalo“ -de Marx, ne tolerante mi subite ĝin forprenis de ili. Kiam mi -rememoras la kruelan scenon okazintan en somermeza tago, al mi staras -eĉ hodiaŭ larmoj pro malĝojo en la okuloj. - -Poste estis decidate, ke ni, mi, miaj patrino kaj fratino, luu iun -malgrandan duetaĝan domon konstruitan en la korto de iu parenco kaj -transloĝiĝu en ĝin. Oktobro jam venis, sed mi ankoraŭ ne povis -iri al Tokio por studi. Mia zorgema patro ja postlasis muelejon al -mia patrino en la nomo de iu maljuna servanto, kiu lin longajn jarojn -servadis; sed por gajni monon por vivado per la muelejo oni bezonis, -ke mi nepre restu hejme. Kompreneble mi ĉion skribadis al mia J. -malkaŝe kaj ŝi tuj respondis el la fundo de ŝia koro. Mia amo al -ŝi pligrandiĝis iom post iom, ke mi min sentis dolorplena, kaj ŝi -ankaŭ skribis, ke nia plua malkunesto ŝin povos malsanigi. Kiam -mi eksciis, ke mia patro, kiu ne povis akiri monon por mia edziĝo, -proponis prokraston de l’ edziĝa ceremonio ĝis Decembro je l’ -preteksto de sia malsano, mi lin tutkore kompatis pri lia sufero kiel -la patron, kaj ĉiam al mi staras larmoj en okuloj, kiam mi rememoras -tion. Sed por mi la ceremonio havis neniun signifon, mi nur deziris -kunvivadon. Okazis ofte, ke mi estis freneziĝonta sen mia J. Do, -mi skribis al ŝi, ke ŝi venu antaŭ ĉio al Sendai. Tamen ne ŝi, -sed la pastro al mi respondis. Estis eble en la mezo de Oktobro kaj -jam estis iom malvarme. Laŭ tiu respondo mi eksciis, ke mia J. -fine akiris pleŭriton kaj pneŭmonion samtempe kaj enlitiĝis de -du semajnoj. La pastro unue skribis, ke li skribas anstataŭ ŝia -patrino, ĉar por ŝi malklera tio estis iom malfacila. Mia J. nenion -skribis al mi pri sia malsano eble timante, ke mi maltrankviliĝos. -Mi min sentis, kvazaŭ mi estas la arbo, de kiu eĉ la lasta folio -estas deprenita. Kio ajn estas skribita post tio, mi eble ĝin ne -estus kompreninta, eĉ se mi estus leginta; do, ĝin ne leginte mi -kiel eble plej rapide forveturis al Tokio. Mia J. tiel malgrasiĝis, -ke ŝi ŝajnis al mi kvazaŭ alia homo. Niaj koroj alproksimiĝis -unu al la alia, kvazaŭ ekzistus neniu en la mondo krom ni ambaŭ. -Mi pasigis du tagojn ĉe ŝia malsanlito; sed, ĉar nek la reveno -al Sendai kun ŝi, nek mia plua restado en Tokio estis permesataj, -mi devige disiĝis de ŝi. Post kiam mi revenis hejmen, min atingis -ŝia kuraĝiga letero. Ŝi skribis, ke ŝi ĉiel penos por resaniĝi -kiel eble plej baldaŭ kaj iri al Sendai, kaj ke mi miaflanke penu -elhaki la vojon por la estonteco; kaj poste ŝi aldonis: „Mi timas -pri l’ opinio de mia patrino, ĉar mi ofte vidas ion malbonvolan -al ni en ŝia parolo. Kompreneble ŝi ne proponas, ke ni rompu la -fianĉecon, sed al mi ŝajnas, ke ŝi penas ĉiel nin apartigi. Sed -kompreneble tio neniom konfuzas mian koron.“ Mi klare komprenis -ŝian patrinon. Atendu! Atendu! Mi nepre elhakos mian propran vojon. -Estu malbenata tiu, kiu deziras iel ajn malhelpi mian amon! Vidu, -kiel terure tiu estos punata pro sia erara kalkulo! Mi decidis, -neniam vidi ŝian patrinon ĝis tiam. Kaj deposte ĉiuj miaj penadoj -estis oferataj por plibonigo de l’ financa stato, por ke mi rabu -mian J. triumfante de ŝia diabla patrino, trankviligu iom ajn la -lastajn jarojn de mia patrino kaj plie eduku kaj klerigu mian solan -fratinon. - -La jaro pasis, dum mi ĉiutage vizitadis la muelejon kaj tie -laboradis tute kovrita per farunoj. Kun kia soleca koro mi rigardis -la vintrajn perspektivojn en la norda provinco, kiuj etendiĝas de -l’ polusa zono kvazaŭ manetendante! Sed por senkuraĝiĝi pro tio -mi havis troan energion kaj fierecon, ankaŭ brilan esperon. Se mia -fratino mastrumis iom pli ŝpareme, por malpezigi mian ŝarĝon, mi -ne povis krom ekkoleriĝi kaj kriis. Sed en la fabrikejo mi laboris -kiel eble plej forte kaj sentis la vivon de laborado agrabla. Por -mi estis tre ĝustaloke, laboradi ŝvitplene, stari apud la enirejo -sentante, ke varmegigita sango cirkulas tra la tuta korpo kiel -varmega akvo tra la akvotubo, kaj esti blovata de l’ vento miksita -kun neĝo. Al mi eĉ ŝajnis, ke studado estas senutila. Kiam vespero -venis, mi min ŝajnigis vigla, ke ofte okazis, ke eĉ mia patrino, -kiu pasigis la tutan tagon malĝoja, laŭte ekridis. La amo inter -patrino kaj filo, frato kaj fratino, kiu ĝis nun estis malhelpata -de geservistoj, nun tute unuiĝis per nenio malhelpate, kaj ni tri -subtenis la amon unu kontraŭ la aliaj kiel la tripieda kaldrono. -Sed, eble ankaŭ tie estis iom da kaŝemo; kiam neĝa vento trablovis -skuante la domon kaj tie regis nokta malvarmo tiel severe, ke oni -ne povis ĝin toleri per la forneto, ofte okazis, ke ĉiuj tri -malgajiĝis kvazaŭ agorde. Ĉiu el ni tri havis apartajn pensojn -kaj sentis solecon, kaj en tia okazo mia fratino ĉiam min demandis: -„Kiel do fartas sinjoro B.?“ Ŝi sopiris je vi, kiun mi povis -nomi mia sola amiko. Mi senpacience ekkoleris: „Kia senhumanulo! -Kiel ajn li fartus, tio min tute ne koncernas.“ Kaj en tiaj noktoj -mi sentis ekscitiĝon eĉ dum preĝado. - -Mia J. skribadis al mi de tempo al tempo mallongajn leterojn, kiujn -ŝi eble skribis malgraŭ sia malbonfarto. Ŝiaj vortoj ŝajnigantaj -trankvilecon min instigis aŭ al kompatemo, aŭ al ia malameto al -ŝi, kaj iam mi eĉ pensis, alkuri al ŝi kaj ŝin ĉirkaŭvolvi per -mia flamanta pasio ĝis ŝi sufokos; sed, kiam mi rememoris ŝian -patrinon, mi tuj ekgrincigis la dentojn kaj returnis min irontan al -la stacidomo. - -Tia vivo ripetiĝis kaj pasis la jaron. Min ankaŭ vizitis la novjaro --- malvarmega novjaro -- en la norda provinco. Intencinte komenci -la laboradon de la tria, mi manĝis zoonion tiumatene, kiam via -telegramo min atingis. - -Kara B.! Por mi via reveno ne estas tro malfrua. Vi ja revenis. - -La nova vivo de malriĉeco min tute ne turmentas. Kun abrupta ŝanĝo -de mia cirkonstanco multaj nekonataj mondoj disvolviĝis antaŭ mi. -Mi nun plene komprenis pri la fakto, ke ĉiuj aldonaĵoj de l’ -vivo kiel scio, kutimo, vestaĵo kaj manĝaĵo havas emon malhelpi -reciprokan alproksimiĝon de l’ koroj, eĉ tute rifuzas tion -je l’ okazo kaj el ili nenio sentigas la homon soleca krom la -aldonaĵo nomata riĉeco. - -De kiam mi perdis ĉion, mi sentas en la koro kuraĝigon, ke mi -mem estas ekira punkto. Mi neniel volas rezigni la deziron fariĝi -scienculo. Sed mi sentas senfinan ĝojon pro tio, ke al mi estas -aldonita la vivo, por nutri patrinon, eduki fratinon kaj konstrui kun -mia edzino regnon, kvankam plej malgrandan. Tio estas la vivo, kies -foreston mi ĝis nun sentis senkonscie. Se mi estus ŝarĝita pli -peze, tiam mia ŝultro eble trovus pli trankvilan pozon. - -Sed mi tre bedaŭras, ke mi nuntempe ne povas vin helpi ekonomie. -Kiel mia patro mi volas sendi al vi iom da studelspezo, por ke vi -studu ankaŭ por mi; sed pro malkapablo mi ankoraŭ ne atingis tiun -staton. Ĉar ekzistas multaj, kiuj bedaŭras mian patron pri la -bankroto, mi povus ion fari, se mi ilin petus; sed mi ne ŝatas esti -kompatata de ili iel ajn. Mi ne volas kreski sub la kompato al mia -patro. - -En mia lasta letero mi al vi skribis, ke mi ne povos viziti Tokio-n; -sed mi nun ne povas alie: mi devas veni tien. Se eble, mi deziras -vidi nur vin kaj mian J., ne vidonte ŝian patrinon. - -Pri ceteraj aferoj mi rakontos al vi dum nia revido. Jam estas -tagmezo kaj de nun mi iros al la fabrikejo por ekkomenci laboradon de -l’ nova jaro. - - Via A. - - -(De B. al A.) - -Tokio, la 10an de Januaro 1914. - - Kara A.! - -La pastro konsilas kaj vi ankaŭ tiel insistas; do mi decidis, laŭ -viaj konsiloj loĝi ĉe fraŭlino J. de hodiaŭ. Por mi estas -destinita ĉambro kun ok matoj[26] kaj fenestro kontraŭanta nordon; -por mi ekzistas neniu skribĉambro, kiu povas sendi pli bonan lumon -ol ĉi tiu. La pakaĵoj, kiujn mi enportis, aspektas speciale -malpuraj. La unuan fojon en mia vivo mi travivas tiel trankvilan -vivon. - -En ĉiuj punktoj estis tre bone, ke mi iris al Sendai por vin vidi. -Mia karaktero havas ian strangan econ timi alvenon de l’ feliĉo. -Mi ĝin ne timas en la senco, en kiu mallaboremuloj sekrete timas -tro grandajn rekompencojn; sed ĝi devenas de tio, ke mi scias, -ke feliĉo estas la masko, kiu povas eltrompi eĉ pli sinceran -karakteron. Kiam mi staras rekte antaŭ la „vero“, mi povas -senti tian agrablecon, kian mi sentas, kiam mi eltrinkas glason da -malŝatata vino per unu tiro. Sed kiam mi devas taksi „veron“ -kaŝitan post la feliĉo, mi sentas timon, kvazaŭ mi taksas la -sorton mem. Sed en via modesta domo apud la rivero Hirose „vero“ -ridetis ne portinte la maskon de feliĉo. „Vero“ ridetas, -- la -fakton, ke „vero“ ankaŭ ridetas kiel la homo, mi eltrovis en -via hejmo. Kvankam ĝi estis via afero, mi ĝin sentis tre agrabla. -Via patrino, kia ĉarma patrino ŝi estas! Kia aminda virgulino via -fratino estas! Kaj, kia sincera junulo plena je kreskemo vi estas! -Tie, kie vi tri estas, ŝajnas al mi, ke eĉ la naturo refariĝas -pratempa naturo. - -Kompare kun la via la hejmo de Kobajaŝi montriĝas tute alia mondo. -Ŝajnas al mi, ke la patro ĉiam vojaĝanta tute ne rilatas al la -formado de l’ familia atmosfero. La maljunulo, kiun vi vidis en -Noboribecu, ŝajnas tre obstina, kiel vi diris, kaj estas tielnomata -edoano. La karaktero de edoano kondiĉas havi bonecon en sia fundo. -Sed ekstrema artifikado de l’ karaktero kaj malantaŭenemo -min malagrabligas. Montri eĉ perforte viran fierecon, nepre -kontraŭstari la pli fortan kaj ĉiamaniere peni insistadi tion, -kion oni jam komencis; la malforteco de lia karaktero ŝati tiajn -malkarajn formalismojn kiel vivon mem, min kolerigas. La patrino -apartenas al la tipo de l’ plej malnoblaj virinoj. Ŝi estas flato -mem, kaj je mia netolero la objekto de ŝia flatado estas ŝi mem. -El ĉiuj ŝiaj hartruoj blinda deziro je plezuro vaporiĝas kaj -ŝin ĉirkaŭas. Ĉu vi rimarkis eĉ unu el ŝiaj dentoj similaj al -la ĉevaldentoj, kiuj aperas de inter ŝiaj nigretaj lipoj? Sed, -kun malbeleco ŝi havas samtempe ian purecon kaj iam mi eĉ sentas -ŝian karakteran subpremon. Fine, pri fraŭlino J. mi nur povas diri -la vorton „miro“. Antaŭ ĉi tiu miro estas tute senkolora la -miro, ke la naturo kreskigas rozon el la malbela koto. Ŝi, kiun mi -antaŭe vidis, estis infano, nenio; sed nun ŝi estas virino kaj -ĉio. Ŝia karaktero iradas la vojon, sur kiu neorganikeco transiras -al organikeco, kun tiaj rapideco, lerteco kaj certeco, kiaj per la -scienco ne estas kompreneblaj. Kiu povus solvi ĉi tiun enigmon -briletantan en ŝiaj grandaj okuloj, kiujn vi je ŝi karakterizas? -Mi estis konvinkata, ke la virino estas forĵetata de la trono de -l’ mistero per plenumiĝo de amo. Sed al mi ŝajnas, ke en sia -malgrasiĝinta korpo fraŭlino J. enhavas senfinan enigmon kaj -per ĝi sin turmentas. Tio sugestias pri plena karaktero de nun -ekkreskonta. - -Do, la hejmo de Kobajaŝi estas kvazaŭ konfuzita skatolo de Pandoro. -Kia stranga bruo eksonus, se mi ĝin prenus en la manojn kaj skuus? -Malkovri ĝian kovrilon ne povas eĉ pensi senkuraĝuloj. - -Post tagmanĝo mi rakontis al la familianoj detale pri via familio. -La patrino ŝajnis, kvazaŭ ŝi sentas doloron je la oreloj. -Kompreneble fraŭlino J. min aŭskultis kun grandaj fervoro kaj -intereso ŝajne de scivolemo. Kiam mi rakontis pri via fratino, -ŝia fervoro atingis la supron kaj kiel la komandanto aŭskultas la -raporton de l’ spiono, ŝi avide min demandis pri la vizaĝo kaj -karaktero, ke mi eĉ sentis iom da malagrableco. - -Laŭ mia propra travivo la malsano de fraŭlino J. ne estas tute -trankvila. Estas nun treege malvarme en Tokio, kaj mi timas precipe -la sezonon, kiam la nuna malvarmeco transiros en varmecon. Mi ŝin -konsilis, esti ekzamenata antaŭ ĉio de D-ro B. Mi enmetante sendas -al vi la tabelon de ŝia korpa temperaturo. - -Mi decidis, okaze de l’ vizito al Tokio liberiĝi de la eklezio. -Unue: mi ne estas la homo, kiu povas prediki pri la kredo al aliaj -homoj; la eklezio min ne bezonas. Due: mi volas liberiĝi de ĉiuj -katenoj, kiuj la agojn de miaj animo kaj korpo malliberigas laŭ -reguloj de la ekstera mondo. Mi ne bezonas la eklezion. Trie: por -diri malkaŝe, mia kredo estis ebrio. Timinte tuŝi la fundon de mia -karaktero, mi penis forgesi mian malplenecon per ebrio. Unuvorte, mia -kredo estis tia, kian oni devas redoni. Kvare: ĉu Kristo ne kaŝis -sin 40 tagojn en la dezerto? Kun kia senhontemo mi, kiu ne havas -talenton kiel Kristo, nek travivon kaj aĝon kiel li, povos kunesti -kun la homoj trankvila? Kvine: mi eksentis sensencaj la faktojn, -kiuj estas skribitaj en la Biblio kaj klarigataj de la eklezio. Por -ke vi min ne malkomprenu, mi ĉi tie klarigas, ke mi neniel neas -la misteron kuŝantan sur la fundo de ekzistado; sed mi nur volas -jesi, ke neniu klarigo ĝis nun provita povis iel ajn klarigi ĉi -tiun misteron. Mi volas diri, ke mi ne povas krom akre senti, ke mi -vivas en ĉi tiu mistero. Sese: mi ne ŝatas esti taksata pli valora -aŭ malpli ol mi estas. Ke mi estas ekleziano ofte kaŭzas, perforti -alian al erara taksado de mia karaktero. - -Mi trovis vian sintenadon en malriĉeco tre konvena je vi. Vi -antaŭeniradas ne timante la donitan cirkonstancon kaj kaptas -nemoveblan veron per aŭ longa, aŭ mallonga travivo. Malakreco plena -je vigleco, indiferenteco enhavanta puran konsciencon -- tiajn mi -en vi vidas; sed miaflanke -- mi fariĝis iom nepacienca ... teda. -Hodiaŭ mi ne plu skribos. - -Per la pago de mia helpanteco en la instituto kaj per redaktado -de „Oficiala gazeto de biologia asocio“ mia mono sufiĉas por -studelspezo; bonvolu trankviliĝi. - -Mi nun konsiliĝas kun sinjoro prof. F., por eldonigi en Germanujo -unu el la traktatoj verkitaj en la insulo Ogasaŭara. Sed mi ofte -havas febron, kaj mi malĝojas, ke febro min ne forlasas tiel frue, -kiel mi esperas. - - Via B. - - -(De A. al B.) - -Sendai, la 12an de Januaro 1914. - - Kara B.! - -Ke vi vizitis nian urbon Sendai, estis bone ankaŭ por mia familio. -En vi, kiu ŝajnas obstina kaj nealproksimiĝebla, mia patrino tuj -trovis ion akordiĝantan kun mi; mia fratino vin nur adoras elkore. - -Kaj mi vin dankas pro tio, ke vi akceptis mian peton, loĝi ĉe -la familio de Kobajaŝi. Kiam mi proponis tion, mi sentis grandan -doloron pensante, ke vi devas vivi kun la abomena patrino de mia -J. Sed mi pensas, ke mia J. vin rekompencos por tio. Tion, kion vi -observis pri ŝi, mi ankaŭ estis dironta. Ŝi ja havas karakteron -plene ekkreskontan. Sed pensinte, ke estas delikata demando, kiel tiu -karaktero ekkreskos, mi ne povis ŝin lasi sola en tia familio. Mi -tutkore esperas, ke ŝi sub via zorgado disvolviĝu laŭ la volo de -l’ naturo. Samtempe kun la via mi ricevis leteron ankaŭ de mia J. -Ŝi tre ĝojas pri via kunloĝado, sed ŝi ŝajnas senti ian timon -pro tio. Antaŭ vi, kiu ne povus timi instinkte malkovri malfortajn -flankojn de sia karaktero? Mia J. skribis ankaŭ pri mia fratino N., -pri kiu vi al ŝi parolis, kaj aldonis, ke ŝi, de vi aŭdinte pri -mia fratino N., sentas specialan amon al ŝi. Ŝi ankaŭ skribis, ĉu -ne estus bone, se ni penadus edzigi vin kun mia fratino N. Mi nun -komprenis, kial mia J. vin demandis detale pri N. - -Mi bezonas vian pluan klarigon pri mia karaktero, kiun vi nomis -nepacienciga. Ĉu ne ekzistas diferenco inter ni en tio, ke vi ĉiam -vivas celante la estontecon, dum mi penas vivi plej bone en la -estanteco? Mi pensas, ke plifortigi la fundamenton de l’ muelejo -kaj certigi la vivon de miaj patrino kaj fratino plej facile promesas -al mi viglan laboradon en la estonteco. Mi certe estas malsaĝulo, -kiu estante en la stato, en kiu mi povas uzi helpon de l’ aliaj, -tion ne faras. Sed mia tro obstina sincereco ne permesas al mi tion -fari; nome, tio estas disvolvaĵo de mia karaktero ne fleksebla. - -Anoncite de vi pri la kaŭzoj, kial vi forlasas la eklezion, mi -sentas diferencon inter niaj karakteroj kaj ridetas. Eble mi ankoraŭ -ne havas rajton diri grandaĵojn, ĉar ne pasis longa tempo de -tiam, kiam mi apartenas al la eklezio; tamen mi kredas, ke, se -vi liberiĝas de l’ eklezio, vi devas ankaŭ ĉesi esti unu -familiano, unu naciano de l’ samaj kaŭzoj. Se mi havus forton, mi -ne liberiĝus de la eklezio, sed penus tiom por ĝin rekonstrui, kiom -mi povus; kaj se mi ne havus forton, mi amasigus forton iom post iom -de ĝi ĉirkaŭite. Mi min ne retiros de la donita pozicio, ĝis kiam -mi facile subigos la ĉirkaŭon. Estos eble bone por vi, liberiĝi de -la katenoj de la eklezio. Sed por mi eksiĝo el la eklezio sen batalo -nur signifas la malantaŭeniron de mi mem. Antaŭ ĉio mi pensas, ke -vin perdante la eklezio sentis grandan baton. Mi pri tio bedaŭras la -eklezion. - -La afero de l’ muelejo iel eksukcesis. Post nelonge mi ĝin povos -memstarigi. Nokte mi legadas librojn kaj precipe pri mendelismo; -sed tiaj eksperimentaj libroj min ne kontentigas, ĝis mi atingos -la staton, en kiu mi povas fari eksperimenton. Mi aŭdis, ke en la -venonta Aprilo jara kunveno de l’ zoologia instituto okazos post -tiel longa interrompo. Mi esperas, ke tiam mi ankaŭ povos ĝin -partopreni. - -Mi vin petegas zorgi pri mia J. Estas netolereble, aŭdi ke ŝia -malsano estas pli grava ol mi atendis. Mi okaze imagas ŝian morton, -kaj tiam en tiu momento mia kuraĝo tute kuntiriĝas. Se mia J. -mortus, por kio estis mia naskiĝo kaj mia ĝisnuna vivo? Mi ĉiel -penos por ŝi, por ke ŝi resaniĝu. Kaj, se estus necese por tio ... -ho, sed, kion fari? - -Eble mia J. havas sekretojn, kiujn ŝi ankoraŭ al mi ne malkovris. -Ofte al mi ŝajnas, ke ŝi sin kaŝas okaze en la sekretojn eĉ -tiam, kiam ni solaj persone interkompreniĝas unu la alian, ne -parolante pri tiam, kiam ni interkorespondadis. Malkaŝdire, tio -min ne kontentigas. La konscio, ke mi ĉirkaŭiradas nur ĉirkaŭ -la periferio de ŝia koro, estas netolerebla. Aŭ, ĉu ĝi estas -ordinara afero por amanto? Antaŭ ĉio, mi devas eniri pli kaj -pli en la fundon de ŝia koro. Mi eĉ pentas kelkafoje, kial mi -ne kuraĝis tuŝi ŝian karnon? Ĉar mi eĉ dubas, ĉu niaj koroj -interkomunikiĝas malhelpate de la apartigo de l’ karno. - -Estas nun plej malvarme; mi deziras, ke vi ankaŭ zorgu plene pri -via sano. Ĉu vi ne laciĝas pro troa laboro? Ĉu la diferenco inter -maksimuma kaj minimuma temperaturo de via korpo estas pli malgranda -ol tiu de mia J.? Se ne, mi opinias, ke estus pli bone, decidi -ĉesigi la laboradon iom da tempo. - -Hodiaŭ neĝas de mateno. Vespere ĉe reveno el la fabrikejo mi -alparolis al iu maljuna laboristo. Li rakontis, ke antaŭ jaroj oni -povis vivi facile, se nur la rizo kostis malmulte; sed nuntempe, ĉu -ĝi estas kara aŭ malkara, riĉuloj vivas facile kaj malriĉuloj -malfacile; kion tio signifas? Kaj tiel dirinte li enpensiĝis. Oni -diras, ke li havas malsaneman edzinon, diboĉeman filon, fidelan -bofilinon kaj multajn genepojn. La statoj de l’ laboristaj familioj -estas ĉie similaj, sed mirinde mi estas devigata pensi pri la sorto -de nur tiu ĉi unu el ili. - - Via A. - - -(De B. al A.) - -Tokio, la 14an de Januaro 1914. - - Kara A.! - -Vi diras, ke vi penas vivi plej bone en la estanteco kaj ke mi -antaŭeniras celante la estontecon. - -Povas ŝajni, ke vi estas grandanima konsumanto de la estanteco kaj -mi ŝparema rezervanto de la estonteco. Mi mem esperas, okaze tia -esti. La scienculo devas plenumi la devon esti rezervanto por la -estonteco. - -Sed kion fari kun tio, ke mi estas nesatigebla konsumanto? - -Unuvorte, la homo estas aŭ konsumanto aŭ produktanto. Al la -konsumantoj apartenas du tipoj: unuj, kiuj konsumas por produkti kaj -la aliaj, kiuj konsumas por konsumi. Al la produktantoj ankaŭ du -tipoj: unuj, kiuj produktas por konsumi kaj la aliaj, kiuj produktas -por produkti. Vi apartenas al la plej racia tipo, kiu produktas por -konsumi; sed ŝajnas al mi, ke mi fine ne povas esti krom diboĉulo, -kiu konsumas por konsumi. Per aliaj vortoj, mi estas plena egoisto en -la fundo kaj se mi havus ion, kio povus utili por la homaro, tio eble -nur estus, ke la homaro povas atesti per mia konsumado, kiom ĝi ĝis -nun rezervis. - -Tipa grupo de konsumantoj por konsumi estas la artistoj. Unuvorte, -ili estas potencaj konsumantoj el la homaro kaj en tiu ĉi punkto mia -karaktero havas ion, kiu estas komuna kun la artistoj. - -Jam tiel naskite, mi deziras fari tian diboĉadon, ke mi elkonsumas -la tutajn provizaĵojn, kiujn la homaro dum milionoj da jaroj -amasigis. - -La entrepreno produktas kaj la arto konsumas. En tiu ĉi senco Dio -estas la plej granda entreprenisto kaj la diablo la plej granda -artisto. - -Mi transiru al alia temo. - -Vi havas ne malgrandan estimon antaŭ la moderna scienco. Mi -malestimas la memkontraŭdiron de l’ moderna scienco. - -La scienco deklaras, ke ĝi klarigas la veron, kaj por diri la veron -ĝi nur ordigas la faktojn. - -Ĉu la ordigitaj faktoj estas la vero? Se jes, en la kartujo de la -biblioteko sin kaŝus la plej alta vero. - -Kiam la scienco malsupreniros de la uzurpita trono kaj portos ledan -laborveston kaj martelon, nur tiam ĝia aŭtoritato naskiĝos; ĉar, -per malmultaj vortoj, la scienco estas nur servanto de praktika vivo, -kiu produktas por produkti. Kiel la ordinara laboristo havas fortan -korpon kaj obeemon, tiel la scienco havas klaran kapon kaj bonan -paciencon. Same kiel la ordinara laboristo, la scienco ne scias, kion -fari kun ĉiuj siaj produktaĵoj. La ordinara laboristo laboras en la -fabrikejo. La laboristo de l’ scienco laboras en la laboratorio. - -Mi estas nuntempa scienculo, certe ne granda. La scienco liveras al -mi panon, laŭpartan scivolemon kaj okaze enuan tempon kaj manieron -de konsumado. En la nomo de l’ scienco mi povas liberiĝi de la -devo pripensi, kio estas la postuloj plej proksimaj al la homa vivo -kaj min okupi je la demandoj nur instigantaj mian scivolemon, kaj ju -pli malproksimaj tiuj demandoj estas de la plej necesa postulo de -l’ homa vivo, des pli laŭte oni emfazas mian scienculecon. - -Sed mi ne povas kontentiĝi esti tiagrada konsumanto. Se konsumi, -mi volas konsumi malkaŝe. Mi ne ŝatas konsumi trompante. Leginte -vian leteron mi eksentis deziron skribi al vi tian leteron. Plue mi -skribados en la sekvanta letero. - - Via B. - - -(De B. al A.) - -Tokio, la 15an de Januaro 1914. - - Kara A.! - -Atakite de pli alta febro ol kutime, eble pro malvarmumo, mi -hieraŭ ne vizitis la laboratorion kaj estis zorgata de fraŭlino -J. diversmaniere. Kaj, ĉar ŝia patrino forestis -- pro vizito al -prapatraj tomboj (kia memtrompo!) -- ni ambaŭ interparolis iom pli -intime ol ordinare. - -Unue mi konsilis al ŝi iom tro severe, malfermi ŝian tutan koron -kaj ĝin montri al vi. Fraŭlino J. min rigardis kvazaŭ dubante kaj -plendis, ke kontraŭe vi estas, kiu ne malfermas sian koron. Trovante -en mi malsaĝulon metitan inter geamantoj, mi ne povis krom maldolĉe -ridi. - -Kiam mi estis en la insulo Ogasaŭara, mi dufoje al ŝi sendis -anonimajn leterojn, pri kio mi ankoraŭ al vi ne rakontis. Tio -okazis, kiam la rilato inter vi ambaŭ ankoraŭ ne estis difinita. -Do, antaŭ ol ŝi ricevis vian unuan leteron, fraŭlino J. jam sciis -pri via konturo kaj intenco. En la hieraŭa interparolado ŝi diris, -ke ŝi tuj sentis intuitive, ke mi skribis tiujn anonimajn leterojn. -Je mia demando, de kio ŝi tion eksciis, ŝi respondis, ke tian -aferon povas ekkompreni eĉ homo senscia kiel ŝi kaj min rigardis -fikse kaj malafable per siaj sentemaj okuloj. - -Kompreneble vi jam scias pri la fakto, ke fraŭlino J. ne estas -filino de tiu abomena patrino, nek de tiu patro; sed tion aŭdinte -hieraŭ unuafoje, mi ne malmulte miris. Laŭ ŝia elkora rakonto -mi povas klare imagi ŝian estintecon. Unue mi vidas malgrandan -vaporŝipon forveturintan de Osako[27] al Tokio. Mi vidas en unu -angulo de ĝia triaklasa ĉambro junan, de sia edzo forlasitan -virinon, kiu kuŝas surventre sur la planko tute senkonscie, kiel -la animo vaganta tra la transmorta mondo. Mi vidas unu animeton jam -stampitan per la malĝojo de vagado en ŝia ventro. Mi imagas la --- je laco kaj malĝojo plenan -- cirkonstancon de la laboristino, -kiu en la plej profunda fundo de maltrankvileco kaj konfuzo de -la urbego Tokio ĝemante vendas sian mallertan laboron. Mi vidas -grandkapan, malbelan infanon, kiu nur post la noktmezo povas -suĉi el mamoj nesufiĉe liverantaj lakton kaj poste ekdormas. Mi -aŭdas kortuŝantan kriegon, kiun la infano eligas, kiam ĝi estas -transdonata kvazaŭ aĵo de sia patrino al sia onklino. Kaj nun -antaŭ miaj okuloj staras la figuro de fraŭlino J., kiu el tiu -velkonta ĝermo fine elkreskis virino. Mi unuafoje povis kompreni la -kaŭzojn de ŝia kaduka konstitucio, profunda koro kaj malgajeco, kiu -ofte ŝin atakas kaj ŝin faras soleca kaj bela kiel aŭtuna nebulo. - -Per la malkovrado de ŝia estinteco tia, mi nun kvazaŭ rekonsciiĝis -eĉ se malfrue. Dum vi povas doni ĉiujn konsolojn al ŝi, mi devas -esti konsolata de tia homo; mi miregis pri la diferenco inter niaj -sortoj. Mi tre bedaŭras ankaŭ pri tio, ke la scienco ne povas -trakti tian gravan aĵon de l’ homa vivo minimume tiel, kiel -mallerta instruisto traktas la korojn de lernantoj, kaj senkonscie mi -skribis al vi lastanokte leteron. - -Sed estas treege ĝojinde por mi, ke mi per kono de ŝia estinteco -povis ekscii, ke fraŭlino J. ne ricevis sangon de sia tielnomata -patrino. En la lastaj tagoj nenio min sentigis tian ĝojegon kiel ĉi -tio. - -Malkaŝdire, mia estinteco havas ankaŭ ion, dank’ al kio mi -precipe kompatas la ŝian. Tamen, pri tio mi ne rakontas eĉ al -vi. Estas neniu kaŭzo por malkovri malfeliĉon de homa vivo kaj -mallumigi tiom la homan vivon. - -Ankoraŭ hodiaŭ mi ne povas ellitiĝi. Por mi malsanulo estas la -malvarmo kvazaŭ penetranta. Fraŭlino J. min flegas kun amikeco, -kvazaŭ ŝi forgesis pri sia malbonfarto. Mi timas, ke tio estas -nebona por ŝia malsano. - -Granda vivo forfluas fortege. Kia terura, sed kuraĝa bildo! Ĉu -mi devas resti kiel flanka rigardanto ĝis la fino? Aŭ, eĉ se mi -enirus en ĝin, ĉu mi baldaŭ malaperos kiel ŝaŭmoj pro malforteco -de l’ korpo? - -Bone, estus bone! - -Mi salutas viajn patrinon kaj fratinon N. - - Via B. - - -(De B. al A.) - -Tokio, la 3an de Februaro 1914. - - Kara A.! - -Fraŭlino J. kreskadas ne bezonante kuneston de homo kiel mi. Kaj -mia kunestado malutilas por ŝia farto. Timante, ke ŝi infektiĝos -de mia malsano, mi ĉiam sentadas maltrankvilecon. Do, de la lasta -tempo mi kelkajn fojojn konsiliĝis kun vi pri mia transloĝiĝo. -Vi tion rifuzis. Sed hodiaŭ neatendite la pastro min vizitis kaj -konsilis min pri transloĝiĝo. Mi ne scias, ĉu tion kaŭzis mia -liberiĝo de la eklezio aŭ alia afero? La pastro nur pretekstas la -konvenecon. La plej malsincera vorto! Sed estas vi kaj la pastro, -kiuj unue min konsilis pri la transloĝiĝo ĉi tien. Tial mi vin -demandas ankoraŭfoje, kiel mi devos agi. - -En ĉiuj punktoj mi ne povas diri, ke fraŭlino J. pli bone fartas. -Iam mi vidis kavetojn en ŝiaj delikataj manoj kaj ankaŭ inter la -fingroradikoj, sed lastatempe ili ĉiuj malaperis. Ofte al mi eĉ -ŝajnas, ke ŝi, timante rompiĝon de l’ kaduka korpo per la forto -interne superfluanta, ne povas elporti malgajecon. Mi vidas, ke vi -lastatempe pli malofte al ŝi skribas, kaj tio ŝin malkontentigas. -Vi devas skribi al ŝi kun ĉiuj viaj pasioj, kompatoj kaj konsoloj. - -Ĉu vi povas imagi, ke al ŝi en la okuloj staras larmoj de soleco? -Estas tiel kompatinde, ke eĉ mi tion apenaŭ povas elporti. En la -kontraŭa proporcio al ŝia sano, mia farto lastatempe pliboniĝas -iom post iom. Mi pasigas tutan tagon en la laboratorio kaj laboradas -kiel la leono ... efektive kiel la leono. Mi volas subteni de Vries, -kontraŭstarante la kontraŭparolantojn de l’ mutacia teorio. Por -mi subita vario, kiun de Vries insistas, estas ebla. Mia interna -postulo min igas kredi je tio. -- Ĉu vi malestimas mian nesciencan -sintenadon elirintan el mia antaŭopinio? Sed estis neniu kredanto -de nova teorio, kiu ne havis antaŭopinion kiel mi. Aŭtobiografio -de Darwin plej bone rakontas pri tio. Kiam li estis sugestita de la -fenomeno de disvolviĝo de vivantaj aĵoj, lia eksperimento ankoraŭ -ne atingis la gradon, lin igi supozi pri ĉi tiu riska afero -- -krom tio, mi kredas, ke mi povis kolekti iom da kredindaj faktoj -utilaj por de Vries ankaŭ inter la faŭno. Forgesante sciencistan -konsciencon kaj riskante neon de l’ fakto, mi kompreneble ne -kuraĝas defendi sugeston. Sed, ke la hipotezo de subita vario estos -akceptata, kaŭzas al mi pli grandan kontenton de l’ karaktero ol -scienca venko. - -Estis decidite, ke mia traktato estos publikigata en Germanujo. - -Kun ĝojo kaj danko mi ricevis la monon, kiun vi donacis al mi el -la profito de l’ muelejo. -- Divenu, amiko, kia mirinda fenomeno -okazis tiun vesperon! Mi revenis hejmen tenante pupon en la brakoj -kaj ĝi ornamis la nezorgitan malsanliton de fraŭlino J. kiel via -donaco. - - Via B. - - -(De A. al B.) - -Sendai, la 5an de Februaro 1914. - - Kara B.! - -La nekomprenebla memdecido de l’ pastro min mirigas. Kompreneble mi -ricevis de vi simplan leteron; sed en ĝi vi nur skribis, ke, ĉar -vi kaj mia J. havas saman malsanon, via kunloĝado ĉe ŝi estos -danĝera por ambaŭflanka sano. Tio ne havas kaŭzon esti denove -priparolata, ĉar ni sciis pri tio jam antaŭ via transloĝiĝo ĉe -ŝi. Eble la pastro havas iun kaŭzon, kiun li ne povas malkovri -antaŭ mi. Antaŭ ĉio estas mallaŭdinde, ke li sola vin konsilis -min ne demandante. Kompreneble mi ne neas, ke sensencaj priparoloj -atingis ankaŭ miajn orelojn. Sed tiuj, kiuj paroladas pri tio, estas -aŭ malsaĝuloj aŭ degenerintoj, kaj mi deziras, ke vi loĝadu ĉe -Kobajaŝi eĉ nur pro tiaj malsaĝuloj kaj degenerintoj. Mi konas pli -grandan, pli belan amikecon. - -Vi diras, ke mi pli malofte skribas al mia J.!? Vi eble pensos, ke -mi vin reatakas; sed kontraŭe mi volas plendi pri tio. Antaŭe ŝi -al mi skribadis preskaŭ ĉiutage, kvankam mallonge, kaj en ŝiaj -leteroj estis enteksitaj naiva sentimento kaj brila espero. Kiam mi -revenis de la fabrikejo je la krepusko, mi kutime sidiĝis antaŭ la -skribotablo, por „studi pri letero“ kiel mia fratino diris, kaj -forgesis la zorgon en tiu tago. Kiam mi vizitas la fabrikejon, mi -eksentas forton; kiam mi vidas la patrinon, mi eksentas kompaton al -ŝi; kiam mi vidas la fratinon, mi eksentas varmon; kaj kiam mi vidas -leteron, mi eksentas amon. Kaj mi sciis, ke amo estas ŝtonego taŭga -por fundamento de ĉiuj spiritaj funkciadoj. Tamen, la leteroskribado -de mia J. fariĝis lastatempe tre senorda. Iun fojon tri poŝtkartoj -min atingis samtempe kaj alian fojon al mi alvenis peza letero kun du -poŝtmarkoj. Sed inter ili mi devas vane atendi du aŭ tri, kelkfoje -eĉ kvar aŭ kvin tagojn kun malagrabla, senpacienca koro. Krom -tio, je plua malbeno kaj je mia miro, eĉ via letero ne alvenas por -min konsoli, kiam mia J. ne skribas. Eble vi ne povas imagi mian -maldolĉan mienon de tiam, kiam mi ne ricevas leterojn el Tokio. En -tia okazo mi sidiĝas antaŭ la skribotablo kaj kolektas literojn de -la eklegita libro, sed inter la literoj estas intermetataj strangaj -vortoj tute senrilataj al la libro kaj komenciĝas mirinda iluzio. -Sentante malbenon mi enlitiĝas, sed tie min atendas terura maldormo -kun brilantaj okuloj kaj enbatadas angulajn najlojn en mian cerbon. - -Estas hodiaŭ jam tria tago, depost ŝi ĉesis skribi. Ŝia lasta -letero enhavas jenajn liniojn: - -„Ŝajnas al mi, ke en mi ekvekiĝis la memkonscio, pri kiu vi -paroladas. Sed ĝi ne estas plezura aĵo kiel vi diras, sed nur -terurega. Ĝis nun mi pensadis, ke mi konsistas el amaso de ĝisnunaj -kutimoj, sed lastatempe aperadis de tempo al tempo io, kio perfidas -mian kutimon. Kie ĝi sin kaŝis ĝis nun? Ĉu ĝi sin kaŝis de -komence sendepende de la kutimo, aŭ poste eniris en min, kiel -Mario gravediĝis de la Sankta spirito? Lastatempe mi ekkomprenis -la koran suferon de Sankta Patrino, kvankam malklare. Kio el mi -fariĝos poste? Ŝajnas al mi, ke antaŭ mi iom post iom malheliĝas. -Pensante, ke eĉ vi ne komprenas plene mian tutan pensadon, mi min -sentas maltrankvila. Vi estas pli bona kaj pli aminda homo ol Jozefo. -Mi ... ho, kian teruran memkonscion mi ekkonscios! Ĉu mi devas -malfermi larĝe la okulojn? Jes, vi ordonas tion fari. Mi ne malfidas -al vi. Sed mi sentas grandan timon. - -Mi refoje enlitiĝis. Sinjoro B. tiel diligente studas, ke li ne -revenas, antaŭ ol lampo eklumas. Supozinte lian laciĝon mi kelkajn -noktojn elleviĝis kun peno kaj faris al li nigran teon, sed li -estas tiel diligenta, ke li nek diris dankon, nek levis eĉ la -kapon. Kaj ofte okazis, ke trovinte la sekvantan matenon ne prenitan -teon kun naĝanta polvo sur lia skribotablo, mi ekkoleriĝis. Sed -estas strange, ke li bonfartas, kiam mi malbonfartas kaj mi sentas -bonfarton, kiam li malbonfartas.“ -- - -Kompreneble mi povas imagi, ke ŝi sentas doloron de transira tempo, -en kiu ŝi estas nek knabino, nek virino, sed fariĝos homo. Sed, -kial ŝi diras, ke mi ŝian pensadon ne komprenas? Kial mia J. ne -gustumigas siajn ĉiutagajn dolorojn ankaŭ al mi? Tio min treege -malkontentigas. Mi scias, ke vi estas okupita; sed en tiu ĉi -okazo mi vin petas ŝpari iom da tempo por helpi ŝian reviviĝon. -Mi instigis mian J. al memkonsciiĝo. Mi nun ekscias, ke mi ŝin -instigis al io, kiu estas super ŝia forto. Sed, nun mi jam ne povas -reveni al ekira punkto. Mi min vipos pli forte kaj efektivigos mian -celon, al kiu mi ŝin instigis. Mia koro ne trankviliĝos, antaŭ -ol mi atingos la fundon de la koro, kie la animoj de ni ambaŭ -ĉirkaŭprenos unu la alian. Rubikono estas jam transpaŝita. Mi ne -postenrigardos. Mia J. ankaŭ ne povas ankoraŭ rigardi malantaŭen. -Ni staras en la krizo kaj mi deziras, ke vi komprenu tion. - -Sed, kian solecon mi sentas ĉi tiun nokton! Ekster la fenestro -brilas hela lunlumo. Malgraŭ malvarmeco mi plene malfermas la -fenestrojn kaj aŭdas la bruon de l’ rivero Hirose ludanta en -granda kriptomerio en unu angulo de la korto. Solena bruo de l’ -akvo penetras tra la ŝeloj de kelkcentjara granda kriptomerio. Mia -patrino enlitiĝis ĉi tiun nokton jam frue. N. eble kudras ion en la -apuda ĉambro, de tempo al tempo sonas ŝia tondilo malvarme. Depost -kiam ŝi min demandis antaŭ nelonge trans la interĉambra pordeto: -„Kara fraĉjo! Ĉu la karbo estas ankoraŭ arda?“ ŝi nenion -diris. Eble ŝia juna koro ankaŭ pensadas pri io. - -Ho, kion do fari? - -Vi laboradas? Vi laboradas venkante la malsanon kiel la leono? Mi -ankaŭ laboras. Mi ankaŭ laboros venkante maltrankvilecon, kiu mian -koron atakadas. Jes, mi laborados. Mi ne estas Roberto de Schiller, -sed laborados, ĝis mia tempio sangiĝos. - -Antaŭ miaj okuloj aperadas via figuro laboranta: Vi rigardas libron -tra ferkadraj okulvitroj, envolvite laŭkutime per ruĝa lankovrilo. -Vi povas ridi, sed en miaj okuloj nun staras larmoj. - -Kia luma lunbrilo! - - Via A. - - -(De B. al A.) - -Tokio, la 6an de Februaro 1914. - - Kara A.! - -Do, mi restos ĉi tie laŭ via decido. - -Mi ne batalas kontraŭ la malsano, sed kontraŭ la sorto. Vi -estus feliĉa, se la tempo ne venus, kiam vi rememoros ĉi tiujn -maltimemajn vortojn. - -Mi deziras, ke vi ilin ne ekkomprenu! - -Mi aŭdis, ke antaŭ tagoj fraŭlino J. al vi skribis, kiel bone -estus, se mi edziĝus kun via fratino, fraŭlino N. Mi lastatempe -ekpensis pri tio serioze. Ĉu vi havas intencon, edziniĝi vian -fratinon je homo kiel mi? - -Mi rifuzis publikigi mian traktaton en Germanujo, ĉar mi mem -eksentis naŭzon je mia bagatela vanteco. Kio ja estas entrepreno -de l’ homo? Kiel ajn granda ĝi estus, la entrepreno estas turo -sur la sablo, kiu kun la terglobo pereiĝas kaj malaperas nenion -postlasante. - -Do, ĉar mi tiel pensas, certe estos granda, interesa ironio por -la sorto, ke oni skribas traktateton iom originalan kaj pri tio -fieriĝas. - -Vi ne estas prava, postulante de fraŭlino J., ke ŝi tiel ofte -skribu. Pro severa malvarmeco en Tokio fraŭlino J. tre suferas. Mi -ankaŭ ne ĉiam legadas, sed ofte interparolas kun ŝi pri seriozaj -aferoj kaj tiam mi nur miras pri ŝi. - -Diversaj fortoj faras miraklon en la koro de l’ viro, sed en la -koro de l’ virino nur amo faras tion. Se mi komparas ŝin sidintan -kiel pupo antaŭ tri jaroj en angulo de l’ dimanĉa lernejo kun ŝi -nuntempa, mi denove sentas deziron krii, ke la aŭtoritato de l’ -scienco estas nenio. - -Antaŭhieraŭ la patro de fraŭlino J. subite hejmenrevenis kaj -hodiaŭ matene li jam malaperis. Saĝeta viro kiel makleristo. Sed -li al mi ne sentigas malagrablecon kiel la patrino. Ho, unika estas -la malvarmeco, kun kiu ŝi lastatempe kondutas al mi! Tio estas alia -kaŭzo por tio, ke mi sentas deziron, loĝadi ĉi tie. - - Via B. - - -(De B. al A.) - -Tokio, la 7an de Februaro 1914. - - Kara A.! - -Mi sentas naŭzon kontraŭ la ironiulo sin kaŝanta en mi. - -Kun honto mi al vi proponas, nuligi ĉion skribitan en la lasta -letero. Ankaŭ permesu al mi, profunde pripensadi pri la edziĝo kun -fraŭlino N. ankoraŭ unu fojon. Mi min malamas, ekstreme malamas. -Kial mi ne havas kuraĝon rigardi la veron de fronto? Fraŭlino J. -ankoraŭ ne matenmanĝis. Kiam mi ŝin ekrigardis, ŝi ŝajnis esti -ploranta. - -Antaŭ la vizito de l’ laboratorio. - - Via B. - - -(De A. al B.) - -Sendai, nokte la 8an de Februaro 1914. - - Kara B.! - -Leginte viajn leterojn skribitajn la 6an kaj la 7an, mi ne scias, -kiel mi devas kompreni la nunan staton de via koro. Mi nur povas -supozi, ke antaŭ ĉio en via koro okazis terura batalo. - -Sed estus pli preferinde, malkaŝe diri al vi tion, kion mi deziras, -ol supozi pri vi laŭ mia fantazio. Kiam vi skribis al mi pri N., -mia koro ekbategis, kvazaŭ mi mem estas virgulino demandita je -edziniĝo; sed tuj poste mi eksentis malesperon. Por mi ŝi estas -tiel aminda, ke mi povas ŝin pardoni pri kio ajn. Aŭdinte pri vi, -ŝi jam vin amis, antaŭ ol vin vidi. Depost kiam ŝi vin vidis, -ŝi vin eĉ adoras, kiel mi jam skribis al vi pri tio. Ŝi estas -tre simpla kaj pro tio ŝia simpla, diafana koro povas nur amegi la -intiman amikon de sia frato pli forte ol sian fraton. Ŝi kompreneble -bone scias, ke ŝi ne estas homo konvena por vi. Tial ŝi eĉ ne -unufoje malkovris al mi sian koron vin amantan. Ŝi kvazaŭ enfermas -vian rememoraĵon en la plej profunda kaj sankta anguleto de sia -koro kaj sufiĉe kontenta je favoro tiomgrada, ŝi ĉiam laboradas -vigle. Se oni ne rigardus ŝin per la okulvitroj de amo, eble eĉ -por Dio estus malfacile, malkovri sekreton de ŝia koro. Mi ne estas -Dio; sed ŝin amante pli forte ol ĉiuj aliaj mi povas travidi ĝis -la fundo de ŝia koro kaj des pli ŝin kompatas. Por mi estas tre -kompatinde, ke ŝi sen memfido kredas je tio, ke ŝi kiel via edzino -ne estas sufiĉe saĝa kaj klera, nek prudenta, nek bela ktp. Kaj -pli kompatinda estas ŝia koro, ĉar ŝi pensas sin oferi al vi tiel -animon kiel ankaŭ korpon pli kore ol ĉiuj aliaj virinoj. Kiam mi -okaze priparolas pri vi al mia patrino, ŝi, kiu apud ŝi ion kudras, -senkonscie ĉesigas kudri kaj aŭskultas ravite mian parolon; mi -pensas, ke tiam ŝian vizaĝon eĉ vi trovus bela. - -En mia lasta letero skribinte nur iom pri mia fratino N. mi ĉesis, -ĉar mi pentis, ke mi tro fiere skribis; ĉar mi ekmemoris, ke vi -havas sufiĉan forton kaj indon edziĝi kun virino pli supera ol -mia fratino N., se ne estas konsiderata la forteco de ŝia amo al -vi. Mi firme kredas eĉ hodiaŭ, ke ŝi ĝin rifuzos, se vi petus -ŝian manon. Kaj tio estas prava. Sed, ke tio estas prava, neniom -malgrandigas mian kompaton al ŝi, ĉar neniu virino komprenas pli -bone ol ŝi, kiel ami sian amaton. - -Por kio mi skribis tiel? Jes, ĉar mi deziris, ke vi komprenu ŝin -kaj montru iom da simpatio al ŝi. Bonvolu skribi al ŝi, kiam vi -havos liberan tempon. Mi kredas, ke tio donus al ŝi grandan konsolon -kaŭzante neniun danĝeron al ŝia animo. Mi deziras, ke vi sciiĝu -pri tio. - -La 7an mi ricevis leteron ankaŭ de mia J. Lastatempe ŝia skribado -eksimilis iom post iom al la via tiel, ke hodiaŭ mi preskaŭ ne -povis ĝin diferencigi de la via. Pensinte, ke mi ricevis du leterojn -de vi, mi malfermis la ŝian, kaj, trovinte, ke ĝi ne estas via, mi -denove ekzamenis la koverton. Krom tio, dum kiam ŝi uzadis ĝis nun -blankajn kovertojn, hodiaŭ ŝi subite sendis dubeverdan same kiel -vi. Kaj kiel kutime mi miris pri via mirinda influemo sur la alian. -Oni diras, ke en la laboratorio via emo aŭskulti levante la okulojn -nun estas moda. Nu, kio fariĝis el ŝi lastatempe? Lastatempe -neniu letero min atingas, en kiu ŝi ne skribas pri morto. Nome ŝi -diras, ke inter Dia volo kaj homa vivo certe kuŝas kontraŭdiro ne -enterigebla. Kiam iu formo de vivo estas necesa, sed kontraŭstaras -Dian volon, ĉu morto ne estas la sola solvaĵo de kontraŭdiro? -Ankaŭ ŝi skribis: „Mi neniom povas simpatii senrespondecan -morton, tamen, ĉu la vivo, kiu ne povas efektivigi Dian volon, ne -meritas esti transdonata al la morto?“ -- Ŝi skribis ankaŭ tiel: -„Ŝajnas al mi, ke mi malsana estos kaptata post nelonge de la -morto. Se tiel, ĉu ne estus pli bele sinmortigi servigante al si la -morton? Morto estas timinda, ĉar mi pensas, ke mi fariĝos nenio. -Mi kaptis iun koron kaj pensas, ke tiu koro neniam min forgesos. Mi -povas daŭrigi mian puran, altan vivon en tiu koro.“ -- Mi povas -kompreni ŝian koron ĝis iu grado. Ankaŭ mi ne pensas, ke la -memmortigo estas peko, kiel iuj asertas. Mi pensas, ke neniu kaŭzo -estas por riproĉi tian homon, kiu ne per sia volo naskiĝis en tiu -ĉi mondo kaj nun rompas tiun okazon. Sed mi ne ŝatas, pensi ke mia -J. sin kunligas kun memmortigo. Kompreneble, se ŝi sin mortigus, -ŝi alta, profunda kaj pura vivos por ĉiam en mia koro. Sed ĉu -ŝi ne pensos pri tio, ke tiam mi, min kaŝante en ŝia koro, devas -vane morti kun ŝi? Ŝi diras pri la kontraŭdiro inter Dia volo kaj -homa vivo, sed, kie estas kontraŭdiro? Kial ŝi ne volas malkaŝe -malkovri al mi pri detalaj punktoj? Mi pensas, ke mi ne estas tiel -senkuraĝa, ke mi ne povas rekonstrui nian vivon laŭ Dia volo. Se mi -tion pripensas, mi povas nur senti iun nekompreneblan malkontenton -pro ŝia sintenado. Ofte maltrankvileco kaj malfido, kiaj ekkreskas -ekzemple inter homoj havantaj sekreton unu antaŭ la alia, minacas -konfuzi mian kapon. - -Ni estas junaj kiel la ĉielo printempa, ĉu ne? Enspiregante aeron, -ni interkomuniku korojn kiel lumon. Ni ĝoju aŭ malĝoju el la fundo -de l’ koro, se ni havos okazon ĝoji aŭ malĝoji. Kial ne estas -permesate, agi kiel la nuda naturo mem? Vidu la naturon ekster la -fenestroj! - -Ekbloveginte de antaŭ horoj, la vetero pliteruriĝas iom post -iom. Kiam subita ekventego sen neĝo eniras en la ĉambron plate -kaj akrege kiel la segilo, mia dometo ektremas, kvazaŭ ĝi estos -forblovata. Kia terura bruego! Sed, kia solena orkestro! Mi nun -devas iri al la fabrikejo por vidi, ĉu io okazas? Mi timas, ke la -kamentubo konstruita per tertuboj amasigitaj unu super la alia falos; -se ĝi falos, la sorto de l’ maŝinaro estos endanĝerigata. - - Kia terura bruego! Sed, kia solena orkestro! - Dia beno estu sur vi! Kaj sur mia J.! - Post nelonge mi vizitos vian urbon Tokio-n. - - Via A. - - -(De B. al A.) (poŝtkarto). - -Tokio, nokte la 9an de Februaro 1914. - - Kara A.! - -Uragano estas atakanta ankaŭ la ĉefurbon. - -Kun rapideco, kiu ŝajnas atingi 10an gradon laŭ Beauforta skalo, -ventego krias tra ĉielo kaj tero. Kia terura, freneza bruo! Kaj, kia -solena akordo! - -Timinda estas la naturo kaj vere kompatinda la homo! - -Kiam la naturo, kiel ajn terure ĝi uraganas, kaŝas en si solenan, -nerompeblan akordon, kial la homo, kiu naskiĝis kiel unu parto de la -naturo, estas tiel lerta, malakordigi ĉiujn aĵojn? - -Vere kompatinda estas la homo kaj naŭziga mi estas! - - Via B. - - -(De B. al A.) - -Tokio, nokte la 9an de Februaro 1914. - - Kara A.! - -Leginte vian leteron mi skribis al vi senkonscie la lastan -poŝtkarton kaj, elirinte tra uragano, mi ĝin enpoŝtigis. Post -reveno mi suferadis pro terura tusado ĉirkaŭ duonhoro. Pro troa -terureco de l’ tusado fine fraŭlino J. ellitiĝis kaj min flegis. -Eble mi estas malvarmuminta de kelkaj tagoj. Febro plenigas mian -kapon kaj min malagrabligas treege. - -Mi ĵus parolis kun fraŭlino J. iomete. Mi ŝin demandis senĝene, -ĉu ŝi ne havas sekreton antaŭ vi ne malkovreblan? Fraŭlino J. -klare ĝin neis kun sincera mieno ... en tia okazo ŝia beleco estas -kvazaŭ dieca. - -Sentante ian strangan maltrankvilecon mi ne povas legi ĉi tiun -nokton. Do, oferonte longan tempon, mi al vi prezentos la plejlastan -staton de fraŭlino J. - -Oni pensas pri mi, ke mi estas tute indiferenta krom je legado. Estas -ja prave, se homoj, kiuj vidis nur mian vestaron kaj malordon en -mia ĉambro, tiel pensas. Sed mi pensas, ke al tiuj, kiuj ne estas -indiferentaj, mi montriĝos kiel neindiferenta homo, kiel ili pensas. -Iam nova servistino venis ĉe iu scienculo kaj por montri sian -diligentecon ŝi ordigis ĝis ĉiuj anguloj de lia skriboĉambro. La -scienculo konfuzite ŝin rigardis kaj diris al ŝi: „Kion mi kun -peno malordigis regule, tion vi ordigis malregule.“ Vi povas fidi -al mia raporto kun ne malgranda fideleco. - -Se mi rememoras fraŭlinon J. en la epoko de l’ dimanĉa lernejo, -mi povas vidi antaŭ mi ordinaran, sed por la aĝo iom malgajan, -knabinon. Se mi devas nomi ŝian karakteraĵon, mi povas alkalkuli -terure malgrasan korpon kun maldikaj membroj, nigregan, riĉan -hararon kaj grandajn okulojn kvazaŭ ion serĉantajn. Mi rememoras, -ke tiuj okuloj min impresis neforgeseble. Estis antaŭ ses jaroj kaj -ŝi estis dekkvarjara. La pastro proponis al mi, ke mi anstataŭu iun -instruiston, ĉar li ne ĉeestis pro malsano. Mi lin anstataŭis -- -ho -- estis la klaso, al kiu fraŭlino J. apartenis. El sep aŭ ok -knabinoj ŝi estis eble la plej juna. - -Estis komenco de la aŭtuno. Mi, kiu treege malamas ian odoron -- -mi nomu ĝin malbonodoro -- kiu flariĝas, kie virinoj kunvenas, -memoras, ke mi unue plene malfermis apudan fenestron. Inter mi kaj -miaj lernantoj fluis rivero de flava, varma lumo kaj mia rigardo, -kiun mi volis doni al lernantoj, estis de ĝi interrompita. Ĉar -la benkoj por lernantoj estis metataj en la angulo de la ĉambro, -por miaj okuloj saturitaj je lumo tiu loko montriĝis tute malluma. -Palpebrumante mi penadis distingi la lernantojn en la malluma -loko kaj unue mi sentis, ke rekte antaŭ mi du grandaj okuloj min -rigardadis fikse iom sin levante. La okuloj de la aliaj lernantoj -certe ankaŭ estis min rigardantaj, sed ŝiaj grandaj okuloj plej -frue incitis mian rigardon. Mi pensas, ke nenio estas pli senharmonia -kaj timiga ol la sklero dubeblua en malhela lumo. Ĝi min rememorigas -je disŝeligita ostro, je malluma grizo aperanta en la rando de l’ -frunto de la mortinto; sed eble pro la pli nigra pupilo mi ne sentis -tiel, sed iun profundan molecon, kvankam ne varman. Mi konsciiĝis, -ke mi estis trankvile akceptanta la senton, kian oni sentas, kiam -oni rigardas kurban linion, kiu komence similas al rektlinio kaj -estas dika, sed iom post iom maldikiĝas en direkto de l’ fino -kaj malaperas supren; kian oni sentas ekzemple, kiam oni rigardas -la kurban linion videblan en la nova luno duone kovrita. Tiuj ĉi -okuloj min rememorigis ankaŭ je la sezono, kiu apartenas nek al la -fino de l’ somero, nek al la komenco de l’ aŭtuno; kiu estante -trankvila kaŝas fortan skuiĝon en la plej profunda fundo; kiu havas -ion moviĝantan diversmaniere, sed samtempe ian solenan trankvilecon. -Per ĉi tiu rememorigo mi ankoraŭ memoras, ke estis tiam komenco -de la aŭtuno. Ankaŭ mi fikse rigardadis tiujn okulojn. La okuloj -de plimulto de la virinoj, precipe de l’ knabinoj, ŝanceliĝas -fikse rigardate de la viro, precipe de akraj okuloj kiel la miaj; -sed tiuj okuloj ne ektimis. Ili ne ektimis, ĉar la vizaĝo ja havis -nenion prihontindan. Kontraŭe miaj okuloj sentis iun maljustecon kaj -mi unue turnis la rigardon de ŝi. Mi eĉ nun sentas honton, se mi -rememoras la tiaman malvenkon. Kaj ili estis la okuloj de fraŭlino -J. - -Deposte fraŭlino J. ne aperis en mia memoro. La antaŭlastan jaron, -kiam mi vin prezentis al ŝi ĉe la enirejo de la preĝejo, mi -nur ripetis la impreson, kiun mi antaŭe de ŝi ricevis. Ke ŝi -deksepjara neniom ŝanĝiĝis kompare kun ŝi dekkvarjara, pri tio -mi nur ĝojis en mia egoista vidpunkto, kiu min dezirigis, ke ŝi por -ĉiam restu tia, kia ŝi estas. - -La temo flankeniros, sed bonvolu legi, supozante aŭdi ĉi tie nur -babilaĵon. Mi pensas, kiel bela fariĝus la monda historio, se la -virino tiel fiziologie, kiel ankaŭ en seksa deziro ne pliaĝiĝus -pli ol 14 aŭ 15jara. Tiun penson mi nomas mia egoista vidpunkto. -Ofte larmoj staras en miaj okuloj, se mi vidas aŭ pripensas belan -knabinon en tiu aĝo... Vi povas diri, ke tia romantika parolmaniero -ne konvenas por mi. Sed, ĝi ne estas romantika, nek sentimentala. -Mi firme kredas, ke ĝi estas homa postulo kaj sentimento devenanta -de la pli profunda fundo de l’ vivo. Kompreneble mi ne parolas -pri tiuj, al kiuj ankaŭ koroj rigidiĝas kaj krudiĝas, tuj kiam -la ostoj rigidiĝas. Mi volas ne perdi la delikatecon de l’ koro -ĝis la morto. Tradukate en anglan lingvon kiel „gossamer-like“ -tiu ĉi granda forto de l’ koro estas treege malkomprenita. -Delikateco ne signifas malfortecon de l’ koro; sed tio ankaŭ -neeviteble restados nekomprenebla por tiuj, kiuj perdis delikatecon -de l’ koro. Ili ne povos kompreni la grandecon de l’ forto, kiun -la knabino havas antaŭ pubereco. Ekzemple vi esploru la linion de -la kruro de la genuo ĝis la kalkano, kiam la knabino staras. Kia -modera, nekritikebla aranĝo de belaj linioj! Ilia tuta konturo -prezentas mirindan misteran figuron en hela sunlumo. Sed mi devas -diri, ke pli mirinda mistero elfluas el ŝia koro. Metu ekzemple -floron antaŭ la knabino! Ŝi ĝin karesos kun ĝentileco konvena -por ĝi. Tiom miloj da amindaj mensogoj de l’ knabinoj kaj ankaŭ -ilia mirinda ĉarmo, kiu terure incitante viran koron ne permesas -perfektan alproksimiĝon, estas la solaj girlandoj ornamantaj -surteran paradizon. Mi ofte havas diversajn iluziajn asociaciojn -de ideoj. Kiel ekzemple, se mi veturas per nokta vagonaro, mi -ĉiam asociacias naturan morton; se mi enspiras matenan aeron, -mi asociacias melodion de fajfado; kaj se mi vidas la knabinon, -mi ĉiam asociacias la sorton de la homaro tre akre, kvankam per -malklara konturo, kaj nevole larmoj ekaperas en miaj okuloj. Kaj -mi firme kredas, ke inter tiuj ĉi du objektoj kuŝas tre proksima -interrilato. Kaj la sorto de la homaro asociigata per la knabino -havas neneeblajn belecon kaj mizerecon. Mi tion treege amas. - -Sed fraŭlino J. jam trapasis la epokon de la knabino aŭ de la -virgulino, kiu estas la plej ĉarma por la apuda rigardanto de la -virino, kiel mi. La pordo de homa vivo estas la sama kiel la pordo de -Paradizo. Ĝi ne havas ĉarnirojn malfermeblajn ambaŭflanken, sed -nekomfortajn, kiuj malfermiĝas nur por la elirantoj. Kiu ajn jam -eliris malferminte la pordon aŭ memvole aŭ okaze aŭ pro subpremo --- ĝis kiam li plenumos la miraklon de reviviĝo -- al li ne okazos, -ke ĝi malfermiĝos por li la duan fojon. Tiuj, kiuj sciante, ke ili -ne povas reveni al la estinteco, rigardas la pordon kun malĝojaj -okuloj, estas nomataj sentimentalistoj. Mi konas la malsaĝecon de -la homoj tiel sintenantaj kaj ilin kompatas, ĉar mi opinias tian -sintenadon konsumado de energio. Mi adoras eternan knabinon. Sed, se -mi scias la neeblecon de ĝia efektivigo, mi povas esti realisto, -kiu tuj turnante la okulangulojn vidas virinon. Nun mi staras sur la -vidpunkto rigardi fraŭlinon J. kun klaraj okuloj. - -Kiam mi transloĝiĝis en tiun ĉi domon kun malmultaj posedaĵoj, -pakitaj per la ruĝa lankovrilo, la metamorfozo de fraŭlino J. -montris terure rapidan, fundamentan fazon. Longa tempo devis pasi, -ĝis kiam la pupiloj de mia koro sin aranĝis por observado. Mi -sentis kvazaŭ malagrable, ke la atmosfero de tiu ĉi hejmo forte -maltrankviliĝas pro fraŭlino J. kaj en ĝi flugpendas io stranga -kiel enigmo. Mi ne sciis, ĉu ĝoji aŭ malĝoji pri tio. Sur la -muro de por mi decidita ĉambro estis pendanta belega kopiaĵo de -„Beatrice“ de Rossetti kaj apud ĝi en malbongusta kadro portreto -de knabino, kiu eble estas aldonaĵo de iu porknabina gazeto. -Grimacante mi demetis la portreton de knabino antaŭ ol malpaki -miajn posedaĵojn kaj sur la loko mi pendigis fotografaĵon de de -Vries. Sed ĝi montris pli strangan kontraston je „Beatrice“. -Tiun nokton mi tiun elportis, sed la sekvantan matenon, neniel -trankviliĝante, mi demetis ankaŭ „Beatrice“ de ŝia sankta -trono kaj ĝin anstataŭis per la geologia karto de Yorkshire. -Havante karakteron ne konsideri opiniojn de aliaj homoj rilate al tia -afero, mi tion ne povis elporti silente, kvankam mi sciis, ke tio -dependas de bonvolo de fraŭlino J. Do, pro tio fraŭlino J. ekvidis, -ke ŝia sintenado kontraŭ mi estos tre malfacila. Tiel komencinte -de la ĉambro mi rebonigis ĉion ĉirkaŭ mi laŭ mia volo. Se -ordigo de l’ ĉambro, kion fraŭlino J. faris dum mia foresto, ne -plaĉis al mi, mi senĝene reordigis antaŭ ŝi laŭ mia maniero. -Ŝia maniero de ĉambropurigado havis multon al mi ne plaĉantan. Mi -komence pensis, ke ŝia patrino purigas mian ĉambron kaj montrante -polverojn terure amasiĝintajn en la anguloj de la ĉambro mi iam -diris al ŝi: „Oni devas konstrui la ĉambron elipse por homo -kiel via patrino,“ kaj ŝin ruĝigis, ke mi ŝin kompatis. Mi -poste aŭdis, ke fraŭlino J. tiam pensis, ke mi estas malvarmsanga, -al virinoj ironia viro. Aliflanke fraŭlino J. ofte kaŭzis al mi -akrajn plezurojn kaj ofte mi ŝin dankis silente. Ekzemple ŝi ĉiam -prezentas al mi dentolignetojn naĝigantajn en varmega akvo; se nin -vizitos por almozpeti strata ĵonglisto kun leona masko, pigmeo aŭ -orfinoj vestitaj per senkoloriĝintaj superjakoj kaj instigantaj -bonfaron per la voĉo simila al bambua balaileto, ŝi forkuras en la -internan ĉambron kun la mieno, kvazaŭ ŝi pentas, ke ŝi naskiĝis -kiel homo; ŝi ĉiam malestimas sian patrinon kiel private, tiel -ankaŭ publike; ŝi ĉiam vizitas la tualetejon tute nerimarkite; -kiam ŝi ricevas leterojn de vi, ŝi ekhavas tre belan vizaĝon -kompare kun ordinare ktp. Sed, per malmultaj vortoj, la ĉarmo de -fraŭlino J. estis en la tagoj de mia transloĝiĝo tia speciala, -kian nur neelfarita verko donas atendigante sian perfektiĝon. - -Sed, eĉ tiam mi ne estis inklina ŝin rigardi pli malsupera ol -mi. Eble mi jam skribis al vi en tiama letero pri tio, ke ŝi -rezervas multe da nekonataj valoraĵoj, kvankam ŝi havas tian -neperfektecon kaj kontraŭdiraĵon. Mi ne povis alie senti. Per -plenumiĝo de amo la virino fariĝas ordinara, sed fraŭlino J. -havas multon, kiun la amo ne povis rabi de ŝi -- mi memoras, ke mi -skribis al vi tiel. Mi kelkafoje sentis, ke ŝi, kiu devas pensi -nur pri vi, enpensiĝas tute vin forgesante. Tio ne ŝajnis al mi -nur sensenca revo, al kiu estas ema precipe la virino. Eble vi -jam vidis fotografaĵojn de fraŭlino J., kaj ĉu vi ne rimarkis, -ke mienoj kaj vizaĝoj de ĉiuj fotografaĵoj estas tiel malsamaj -laŭokaze, ke oni povas pensi vidi ne la saman homon? Mi ofte -sentis tremigan teruron, kvazaŭ vidi fantomon, kiam mia rigardo -iel renkontis la ŝian. Kiel pri la impreso de l’ naturo, tiel -ankaŭ pri esprimoj de la homo oni ne povas diri, kiu estas lia -propra; sed renkontante okaze tro neatenditan esprimon, kiu min tute -ne memorigas al fraŭlino J., mi nevole ekmiras. Ĉu prapatroj de -fraŭlino J. okaze rigardas la estantan mondon per ŝiaj pupiloj aŭ -estonta fraŭlino J. pli frue aperis malklare en sia korpo? Iufoje -ŝia vizaĝo esprimas ekstreman enuon kaj malĝojon kaj la alian -fojon ekstreman liberecon, kiel Prometeo disrompinta ferajn katenojn. -Iufoje ŝiaj pupiloj brulas kiel nigraj flamoj kaj alian fojon -ŝiaj lipoj serĉantaj kison malfermiĝas kiel floro. Kaj admirinde -estas, ke en ŝiaj esprimoj kuŝas neniom da memtrompo. Mi, kiu -ĉiam malkonfidas al mia fideleco, havas rilate grandan eblon senti -fidelecon de aliaj homoj kaj samtempe tiel akran eblon malkovrigi -sian malfidelecon, ke ĝi min dolorigas. Kaj mi ja povas trovi nenion -malfidelan en ŝiaj esprimoj. En iu senco mi eĉ koleris pri tio, sed -mi estas tro sciencema por kripligi la fakton. La tradicia definicio, -ke la virino estas hipokrita en la fundo, la definicio, kiun mi -ĝis nun akceptis aksiomo, ekŝanceliĝis antaŭ ĉi tiu fakto. Mi -ne povis krom eksenti ian subpremon. Ĝi min iel maltrankviligis -kaj min minacadis. Brilon de la malplenaj, sed streĉitaj okuloj, -per kiaj mortonta febromalsanulo senkonscie ion rigardas, mi iufoje -atribuis al la perioda febro, kiu fraŭlinon J. atakadis. Efektive -al ŝi tiam aŭ aperis, aŭ malaperis febro de ĉirkaŭ 38° C. Iun -fojon mi ŝin demandis pri tio senĝentile. Kaj tiam ŝi ĉiam faris -tre maltrankvilan mienon, sed regule respondis, ke tio devenas de -ŝia malsano. Dum mi pensis, ke tio povas esti, mi en la koro diris: -„Ne, vi mensogas!“ - -Okazas, ke ial terure abomena suspekto min atakas. Dum kiam fraŭlino -J. diras, ke ŝi vin amas, la fideleco sin kaŝanta en la profundo -ŝajnas al mi tion perfidi. Kun miro mi min riproĉis, sed mi estis -ema pensi la samon. Sed, kiam mi vidas ŝin ricevintan de vi leteron, -ĉi tiu abomena malklareco de mia koro senspure malaperas. - -Hodiaŭ estas jam la 30a tago, depost kiam mi ĉi tien transloĝiĝis. -Mallonga tempo faris ne malmultajn okazojn. Kiam mi transloĝiĝis, -fraŭlino J. sentis timon antaŭ mia mizantropeco, kaj miaflanke -mi suferis pro la supre priskribita stranga maltrankvileco; do -interkomunikiĝo de niaj koroj progresis netolereble malrapide. Ke -mi la 14an de Januaro, kiam ŝia patrino forestis pro vizito al la -prapatraj tomboj, unuafoje kun ŝi interparolis iom pli amike, mi jam -skribis al vi. Mi kaj ŝia patrino malkaŝe malamis unu la alian de la -komenco. Ŝia patrino rigardis kun malestimemaj okuloj eĉ tion, ke -fraŭlino J. interparolas kun mi. En tia okazo fraŭlino J. alparolis -al mi amike, kvazaŭ intencante instigi ŝian malamon. Sed, ĉar la -konscio, esti apud ŝi, estis sufiĉa por instigi mian galveziketon al -troa sekreciado, mi neniel povis esprimi veran amikecon antaŭ ŝia -patrino. La patrino forestis kaj, ĉar mi ne fartis bone tiun tagon, -mi ne vizitis la laboratorion. De matene malvarma pluvo, kiun oni -povus nomi glaciiĝinta pluvo, penetris nebule en la ĉambron tra ĉiu -fendeto, kaj estis unu el la dolorigaj tagoj, kiujn nur ftizuloj -komprenas. Krom tio mi sonĝis tre abomenan sonĝon en la nokto. - -Mi sonĝis, ke mi estis, kvazaŭ mizera ŝtono forĵetita, inter -stranga homamaso en stranga salonego, kiun oni povas priskribi nur -per la vortoj kiel luksa, brila ktp. Mi ne estas homo, kiu tuj -malfidas al sia kapablo. Malgraŭ tio mi sentis strangan premon kaj -neniel al mi flamis la koro. Mi min instigis perforte kaj kuraĝe -stariĝinte mi ĉirkaŭrigardis. Sed neniu el la homamaso min -rimarkis, ili ĉiuj staris turninte al mi dorsojn kaj kun granda -fervoro interesiĝis je iu afero. Kio la afero estis, mi neniel povis -vidi. Aŭ -- ĉu mi ne estis ĉiel-dotita je okuloj, kiuj povas vidi -la plej gravajn aferojn? Mi tiel pensis en la sonĝo kaj tio estis -min enkondukanta en senfinan malesperon. Skuinte la membrojn, mi -baraktis antaŭ tiu ĉi malespero kiel antaŭ la malamiko havanta la -korpon. Oni ekridegas. Sed ili ne ridegas je mi; ili ĉiuj ridegas -turnante dorsojn al mi kaj eĉ ŝajnas ne scii pri mia ĉeesto. Pro -ekkolero la vizaĝo estis al mi rompiĝonta. Refoje okazas ridego -je mi indiferenta. Mi fikse manpremis kaj ekploris laŭte, sed miaj -okuloj rigardantaj fikse la homamason estis sekaj. Mi ploris nur -per voĉo, kiel obstina knabaĉo laŭte ploregas, ne povante sola -kontraŭstari multajn malamikojn. Trian fojon okazas gaja ridego je -mi indiferenta. Kiam mi vekiĝis, tiel la vizaĝo, kiel ankaŭ la -manoj estis al mi tute malsekaj pro noktoŝvito, kaj mi eksentis -frostotremon, kvazaŭ al mi ĉiuj hartruoj kuntiriĝas. Kaj je -mia miro mi perdis pro tiu ĉi sonĝo la kutiman memfidon kaj min -sentis tre soleca. Malesperiga sento, ke „mi estas diboĉemulo kaj -senkuraĝulo,“ sonis tra la tuta korpo. Kordoj de meditado havas -senfinan longecon. Tute kovrite ĝis la kapo per litkovriloj mi pli -kaj pli ekeniris en la labirinton pli mallarĝiĝantan, kaj ĝuste -tiam fraŭlino J. eniris en la ĉambron, malferminte interĉambran -glitpordeton, kaj je mia feliĉo ŝi sin tenis en la pozo, kiu ŝian -esencon plej bone montras -- la pozo, sidi gracie, vidigi la pli -dekstran duonon de sia vizaĝo iom sin fleksanta, etendi manojn sur -la genuojn malfikse kvazaŭ fluantajn kaj meti unu manon sur la -alian montrante manplatojn. Estis komenco de bonŝanco en tiu tago. -Ankoraŭ ne liberiĝinte de malbonhumoro, mi ŝin salutis levante -la okulojn kaj subite diris al ŝi kun malĝentila tono: „Kial -vi ne malkovras plie vian koron al sinjoro A.?“ kaj tuj post tio -mi pentis, pensante, kiel malafabla mi estas. Tiumomente fraŭlino -J. ekmontris kutiman, maltrankvilan mienon, kian nur la homo kiel -mi povas rimarki, kaj tuj post tio iom klininte la vizaĝon ŝajne -pezan pro riĉa hararo, kvazaŭ tutkore malfidante al miaj vortoj -kaj bedaŭrante mian malĝustan konduton, kaj iom ruĝiĝinte -- -se la temo vin koncernas, tiam ŝi ruĝiĝas sub la okuloj -- ŝi -diris al mi jenon: „Kion ajn mia A. skribis al vi, mi ne povas -plie malfermi la koron ol ĝisnun. Kontraŭe mi deziras, ke mia A. -malkovru al mi ĉion pli malkaŝe. Ke la viro sin sentas forta, al mi -ne plaĉas.“ Mi ne havas arton mimiki la vortojn de la virino kiel -la literaturisto, tamen mi povas akre senti la tuŝon de la vortoj. -Kiam fraŭlino J. diris, ke al ŝi ne plaĉas, ke la viro sin sentas -forta, en ŝiaj vortoj bele vidiĝis iu dolĉeco kaj forta decido, ke -ŝi portos por vi pezan ŝarĝon, ĝis al ŝi rompiĝos la skapolo. -Aŭdinte tion mi unue sentis klara mian koron. - -Poste mi iom detale rakontis al ŝi pri la insulo Ogasaŭara, pri -mia speciala fako de la scienco kaj fine pri sekvo de meditado, je -kiu mi min okupis post vekiĝo de la inkubo; do, pri aĵoj, pri kiuj -mi rakontus al vi, se vi estus en Tokio. Mi min sentis tro soleca, -refoje daŭrigi ĉi tiun meditadon restonte sola, kaj mi volis -depreni la ĝermon de tiu meditado per malkovrado al iu ajn, tute -egale ĉu tiu ĝin solvus aŭ ne. Suferante doloron mi malelokvente -rakontis al ŝi fragmente, sentante, kvazaŭ mi konfesas. Fraŭlino -J. klinis la kapon kaj, ludante kun ruĝleda ujo de la klinika -termometro tie kuŝanta, ŝi atente min aŭskultis. Sentante alian -intereson ol antaŭ vi, mi rakontadis al ŝi pri idea konfuzo, -kiun ŝi eble ne komprenis, kaj pri fragmentaj rememoraĵoj el mia -infaneco, kaj mia sento ekscitiĝis, kio al mi malofte okazis. Mi -antaŭvidis, ke mi refoje ekhavos febron, sed jen nenia helpo. La -tono de mia parolo fariĝis pli kaj pli sentimentala kaj kiam mi -subite ĉesis paroli kaj ni ambaŭ enfalis por momento en profundan -silenton, mi rimarkis je mia miro, ke ŝiaj okuloj estis brilantaj -per larmoj. La sango en mia korpo, kiu estis tute varmega ĝis nun, -fariĝis malvarmega kiel glacio kaj ĉesis cirkuladi. Vidante, ke la -ŝultroj de fraŭlino J. tremetas, mi sentis, ke mia fiereco estis -piedpremata. „Estas jam sufiĉe, se via egoismo fariĝis tiel -malgranda!“ tiel pensinte mi ĉesis por momente spiradi. - -Sur la vizaĝo de fraŭlino J., kies okuloj jam sekiĝis, montriĝis -plena sincereco. Ŝi diris: „Mi ne ploris je vi, mi nur ploris -pro mia estinteco por vi; pro doloro mi ne povis vin aŭskulti -plue.“ Kaj kun iu laŭsistema parolmaniero, aludanta sagacecon -kaj ne imitebla por la viro, ŝi rakontis al mi pri sia estinteco. -Ju pli ŝia rakonto pluen iris, des pli ofte ŝi interrompis paroli -kaj tremigis la ŝultrojn. Mi vidis ŝin ekplorantan, por subpremi -doloron. Estis malĝoja rakonto, kiun vi jam konas. La vetero dum -tiu tago ŝajnis al mi kvazaŭ fono de l’ rakonto. Rememorinte, -ke ŝi, ĝis kiam ŝi fianĉiĝis kun vi, ĉiujn problemojn ŝin -turmentantajn -- iufoje malfacilan, alian fojon malbelan kaj trian -fojon mizeran -- mem devis solvi kun naiva, delikata koro de knabino, -mi sentis, ke mia koro estis premata per kortuŝo dolora, malĝoja -kaj mizera, kaj mi ne povis krom ekopinii tute alie ol ĝisnun pri la -kapablo de fraŭlino J. - -La parolado inter ni ambaŭ ŝajnis ne havi finon. De la komenco ĝis -la fino estis neniu gaja temo, sed ni ambaŭ ridis unu al la alia, -kiel malĝojantoj ridas por konsoli unu la alian. Mi ne scias, kion -fraŭlino J. volis, sed miaflanke mi volis, ke ŝi restu kun mi kiel -eble plej longe. Por mi estis ja netolerebla la atendo, ke mi, post -kiam ŝi estos for, daŭrigos la tiumatenan meditadon, kiu mian tutan -animon subpremis. - -Post kiam ni interparolis ĉirkaŭ du horojn, fraŭlino J. forlasis -mian ĉambron vokite de sia avo. Sed la sekvo estis neatendita. Mi -sentis en la anguleto de l’ animo iun varmecon, kiun mi ĝis nun -neniam travivis, kaj mi tutkore vin gratulis pri via feliĉo edziĝi -kun tia homo. Al mi la mondo eĉ ŝajnis pli bela ol antaŭe. - -Sed la sekvontan nokton min atakis fortega reakcio, kiun vi povos -kompreni, se vi relegos la lastan leteron. Denaskiĝaj difektoj de -miaj karaktero, sano kaj sorto min severege turmentis. Kara A.! Mia -kapo hodiaŭ perdas kvietecon; anstataŭ skribi pri ŝi mi emas -paroli pli multe pri mi mem. Sed, ĉar mi, ne estante literaturisto, -ne posedas arton priskribi unu homon tute apartiginte de mi, vi min -devas pardoni pri tio kiel pri neeviteblaĵo. Sed mia spegulo, kiu -reflektas fraŭlinon J., tute ne estas malebena, nek malklara. - -De tiu tago ni ambaŭ eksciis la konturojn de ni ambaŭ. Post kelkaj -tagoj mi resaniĝis kaj la animo akiris trankvilecon, kian oni -sentas post la uragano, tiel ke mi ree eksentis intereson kaj amon -je mi mem kaj mia laboro. Kaj ĉion, kion fraŭlino J. faras, mi -ekrigardis kun bonvolo kaj kompato. Mi povis iom ekkompreni ŝiajn -maltrankvilajn esprimojn. La komforteco de la loĝejo, al kiu mi -kutimiĝis, deprenis plie murojn de mia brusto. Vi ofte okupis la -centron de la temo de nia interparolado. Kompreno de fraŭlino J. -pri vi estis pli granda ol mi atendis. Vian kvietaniman, fortan kaj -amoplenan karakteron ni traktis kiel trezoron. Pasis kvar aŭ kvin -tagoj, kaj la supro de la paco inter ni foriĝis. - -Iun tagon fraŭlino J. revenis kun pala vizaĝo de la preĝejo. Ĉar -estis treege malvarme en tiu tago, mi pensis, ke ŝi estis refoje -atakata de malsano, kaj jen ŝi eniris en mian ĉambron, dirante, ke -ŝi havas ion por paroli kun mi. El ŝiaj okuloj stranga lumo radiis -kaj ŝiaj lipoj tremis. Ŝi rakontis, ke en la preĝejo disvastiĝas -onidiro, ke ŝia malofta vizito lastatempa al la preĝejo estas -kaŭzata de tentado de mi herezulo; ke, krom tio, mia tentado ŝin -kaptis ne nur je kredo, sed ankaŭ progresis al la pli terura flanko; -kaj ke ni sekse interalproksimiĝante forĵetas ĉiun moralecon kaj -droniĝas en hontinda volupto. Apenaŭ fraŭlino J. eldiris ĉi -tiujn vortojn, ŝi silentis. Ŝi bedaŭris, ke ŝi estis kaŭzo por -difekti mian honoron. Mi denove malbenis la malnoblecon de l’ homa -karaktero. Kvankam ni silentis pri tio, ni ambaŭ tre bone sciis, ke -la disvastiginto de tiu ĉi onidiro estas ŝia patrino mem. Apartigi -fraŭlinon J. de vi, estis de longe la deziro de ŝia patrino. Krom -tio ŝia lastatempa konduto al sia patrino estis sufiĉe por instigi -ŝian malamon. Mia malamikeco kontraŭ tiu ĉi malaminda virino -atingis supron. Post longa silentado mi subite ekstaris kaj iris al -ŝia ĉambro. Fraŭlino J., kiu jam scias, ke estas vane min deteni, -lasis min agi laŭ mia volo. Tio estis agrabla al mi. Mi persekutis -la patrinon, ĝis kiam mi plene kontentiĝis, sentante akraj miajn -intuitivon kaj volon, per kiuj mi povis ŝin venki, dum mi havis -neniun konkretan atestaĵon pri ŝia perfido. - -Sed, de tiu tago la farto de fraŭlino J. subite ŝanĝiĝis. Ŝi -havis hemopteon preskaŭ ĉiutage kaj diferenco inter maksimumo kaj -minimumo de ŝia korpa temperaturo pligrandiĝis tagon post tago. -Al kio mi povus kompari ŝin turmentata de malsano? Al kio mi povus -kompari la belecon de la muskolo, kiu post detruiĝo de bela muskolo -nove aperas kiel miraklo? Ju pli ŝi malgrasiĝas, des pli bela ŝi -vidiĝas kaj des pli forte oni povas senti la forton de ŝia profunda -animo de ekstere. La nobleco, kian sanktulo tute kadukiĝinta pro Dia -provo havas, ŝin briligas. Mi eksentas deziron min ĵeti antaŭ ŝi -kaj konfesi ĝis kontentiĝo, anstataŭ ŝin flegi kaj kuraĝigi. - -Sed mi devis pensi pri mi mem pli prudente. Unue, ne estas bone, -ke mi, kiu havas saman malsanon kiel ŝi, restas ĉe ŝi. Se -mi pripensas nur pri tiu punkto, jen estas plena kaŭzo forlasi -ĉi tiun domon. Due, fraŭlino J. havas en si forton, kiu, ne -bezonante ekziston de la homo kiel mi, iom kaj iom disvolviĝas. Ŝia -lastatempa progreso min mirigas. Kiel ekzemple la kredo je Ĉiopovulo -estas miro tiel por mi agnostikulo, kiel ankaŭ por la tielnomata -moderna kredanto. Sed ŝia kredo estas libera kaj malligata je ĉiuj -dogmoj, kaj forĵeto de la dogmoj okazis al ŝi kiel sekvo de plua -alproksimiĝo al Ĉiopovulo, ne pro malamo al kateniĝo. Tial ŝiaj -pensoj kaj agoj apartenas al tiaj, kiaj povas esti malakceptataj -laŭ la dogmoj, sed akceptataj kaj pardonataj de Ĉiopovulo. Kiel -ŝi atingis tian komprenon, kvankam ŝi estas edukita en la dimanĉa -lernejo plena je dogmoj kaj kreskis en familio tute indiferenta -je la religio? Eble vi forte influis sur ŝin. Sed, se ŝia animo -ne havus esencon brilan kiel juvelo, kie ŝi povus kulturi tian -sanktan kampon en la fundo de l’ vivo? Rilate al bagatelaj aĵoj -mi ankaŭ povus iom influi sur ŝin, sed, per malmultaj vortoj; tio -ne valoras pli ol ekscesa zorgemo por la homo, kiu jam plenumis -grandan aferon. Tio estas neutila, se ne malutila. Mi decidis forlasi -ĉi tiun domon. Ordinare, se mi povas trovi tian fiksan kaŭzon, -mi neniun demandas pri la opinio kaj tuj plenumas mian decidon. -Sed mi vin demandis letere pri via opinio kaj kompreneble vi tion -kontraŭstaris. Mi vin demandis, ĉar mi havis iomete da riproĉeblaj -kaŭzoj: unue, malgraŭ ke mi konfidas al la kapablo de fraŭlino -J., mi kompatbedaŭris lasi ŝin sola ĉe ŝia patrino; due, mi -sentis dolore disiĝi de ŝi. La stato de mia koro pli multe bezonis -fraŭlinon J. ol ŝi min bezonis. Sed vi kredas, ke mi ne uzis -artifikon skribi intence al vi, atendante de vi tian respondon. Nur -la fendoj de mia koro min instigis agi tiel. La farto de fraŭlino -J. malboniĝis pli kaj pli, kaj ŝiaj nervoj tiel akriĝis, ke ili -ŝajnas reakcii eĉ je la sesa sento, kiam la pastro nin vizitas. -La pastro postulis de mi unue intervidon kaj konsilis al mi, ke mi -forlasu ĉi tiun domon. Mi nur respondis al li simple, ke mi vin -demandos pri via opinio, kaj ni ambaŭ kune iris al fraŭlino J. en -ŝian litĉambron. - -Kuŝante surdorse kaj plektante ambaŭ manojn ĉe la supra rando -de l’ litkovrilo, fraŭlino J. trankvile dormadis. La dormado -estis tiel pura kaj trankvila, ke ni ne povis distingi, ĉu ŝi -vivas aŭ mortis. Ŝia avo, rigide sidanta ĉe ŝia lito kaj iom -klinanta ambaŭ brakojn sur la genuoj, kompateme karesis per la -fingroj la finon de la nigra hararo, kiu kun melodio muzika elfluis -el super la blanka kuseno. Mi deziris, ke tiu ĉi vidiĝo restu por -ĉiam tia, kia ĝi nun estas, por ke mi ĝuu ĝian rigardon. Kiam -ni eniris en la ĉambron, la avo lasis la hararon kun konfuzego kaj -vekis fraŭlinon J. skuante ŝin. Ŝi larĝe malfermis la grandajn, -klarajn okulojn kaj kiam ŝi ĉirkaŭrigardinte trovis la pastron min -akompanantan, ŝiaj okuloj ekparolis malsimplajn vortojn, kiujn mi -nur komprenis; sed, baldaŭ ekstaris en ili varmegaj larmoj. Neniu -volis ekparoli. Regis silento momenton. Kun miro la pastro eble -eksciis, kian mortigan doloron la afero, kiun la tria povas trakti -sen zorgo, donas al fraŭlino J. Starante en la mezo de l’ afero -kaj sentante konfuzon pri sia ago, li fine ne povis ekparoli eĉ unu -vorton pri mia transloĝiĝo kaj rapideme foriris. Ankaŭ en tio ĉi -mi konstatis kaŝitan forton de ŝia karaktero. Mi, kiu ne povas -ĝui triumfon ne batalante kun eltirita glavo, min sentis eĉ iom -supraĵa. - -Per la vizito de la pastro mia decido fariĝis definitiva pri la -problemo; mi decidis, se vi nur permesas, restadi ĉi tie por la -mondo, por vi kaj ankaŭ por mi mem. Kaj forta kuraĝo al mi revenis, -ankaŭ mia sano pliboniĝis proporcie je ĝi, intereso je la laboro -ekkreskis min instigante. - -Kontraŭe al fraŭlino J. okazis terura malespero. Ŝi ekdubis pri -via amo. „Mi ne estas amata ĝuste; alie, mi ne scias ĝuste ami. -Ĝis nun mi kredis, ke mi povas senti fortan kontentiĝon de l’ -koro per humila, sincera akcepto de vira amo, kaj do penadis por -tio per ĉiuj fortoj. Imagu malesperon kaj doloron kaŭzitajn de -tio, ke ili ne estas kompensitaj. Ankaŭ ŝajnas al mi, ke senfina -mallumo disvastiĝas antaŭ mi. La letero de mia A. estas por mi la -plej kara. Ĝi fortigas la lumon de mia vivo; sed rekte malantaŭ -ĝi terura krepusko minacas min ĉirkaŭvolvi. Ĉu mia amo ankoraŭ -ne estas sufiĉa? Ne, ne, mi hontas eĉ dubi pri tio. Ju pli fikse -mi povas kapti memkonsciencon, al kiu mia A. min instigis, des pli -proksimen alproksimiĝas al mi ĉi tiu terura mallumo sekvanta la -krepuskon. Sed mi mem ankoraŭ ne scias, kiel konfesi pri tio al mia -A. Unuvorte, konfeso ne utilos. Se tio devenas de mia tro malsufiĉa -aŭ tro sufiĉa pripensado, tio nur ĝenos mian A. Neniu estas pli -soleca ol mi en la mondo. Estas nur mia avo kaj mia A., al kiuj mia -amo alfluas. Sed pli vere mi nomu kompato la amon al la avo. Do estas -nur mia A., kiu povas esti la objekto de mia amo. Sed...“ Fraŭlino -J. konfesis al mi tiel. - -Krom tio, ŝia senfortiĝo ofte ŝin metis antaŭ la problemon de -l’ morto. Eĉ per viaj simpatio kaj diveno vi ne povus klare -imagi la koron de l’ homo, kiu devas rekte renkonti tiun ĉi -problemon. Timo je morto fariĝas ludo per interesto de distanco -- -eĉ de la plej malgranda. Malproksimiĝu unu metron de morto, kaj -oni povus laŭdkanti kun rido, malestimi kaj malserioze trakti la -morton. Sed, kiu kuraĝas levi la manojn de laŭdo, malestimo aŭ -malserioza traktado nuligante la distancon de unu metro? Unu rigardo -de Gorgono ŝtonigas la homon, unu rigardo de morto frakasas la -homon en pecetojn. Mi ne povis krom senti maltrankvilecon, kvazaŭ -mi rigardas la floron metitan sur la renverse starigita triangula -piramido. - -Feliĉe la terura doloro, kiu fraŭlinon J. minacis je morto, -ekmalgrandiĝis post tri tagoj, kaj ekaperis ia trankvileco. En -tiuj tagoj ni okaze kune legis „Aglavaine kaj Sélysette“ de -Maeterlinck. Legi ĉi tiun poemon kun mirinda, mistera forto estis -triafoje por mi kaj unuafoje por fraŭlino J. Kiel mi miris triafoje -leginte, tiel ankaŭ ŝi miris legante unuafoje. Nuda vereco de l’ -sorto estis ĵetita antaŭ nin ambaŭ. Ni tute distriĝis, kvazaŭ -ni vidis ion vere belan, sekve teruran. „Kial tia tragedio okazas, -dum ili tri ja estas ĉiuj bonaj?“ tiel diris fraŭlino J. kaj mi -ankaŭ diris: „La fakto, ke la malbonulo prosperas kaj la bonulo -pereas, ne kondiĉas la tragedion. Tio estas nur burlesko, se mi -povas diri. Vera tragedio okazas nur tiam, kiam, ju pli forte la homo -vekiĝas per la terura forto -- ĉu dia, aŭ diabla mi ne scias -- -perfidanta multoble homan atendon, li des pli profunden enfalas en -la maldolĉan sorton. En tiu ĉi senco Edipo estas multe pli granda -ol Hamleto.“ Kvazaŭ la personoj en la dramo, ni ambaŭ havis -streĉitajn korojn nedifineblajn ĉu belan, aŭ malĝojan. - -Dum kiam fraŭlinon J. vizitis iom pli bona stato de sano, min atakis -malgajeco. Tro fidante al mia vigleco -- verdire al mia ŝajna -vigleco -- mi iris kolekti materialojn, kiam malvarma vento blovis. -Mi daŭrigis studadon de mateno ĝis vespero. Ne donante okazon al -la diablo, kiu spionas sin ĵeti sur min, mi okupiĝis je laborado -kvazaŭ algluiĝinte al ĝi. Mi ankaŭ pentis, ke mi malice restadis -en ĉi tiu domo. Krom tio, mi, kiu ĝis nun sekrete sentis fierecon -pri tio, ke mi havas sufiĉe da karaktero speciale supera, eĉ se -ne plene elkreskinta, ne ekpovis toleri solecon, kiu sekvas tian -karakteron. Paca karaktero, kiu, anstataŭ sin trudi al la aliaj, -timeme sin retiras de ili, estas perfekta tiel, kiel ĝi estas, -kvankam ĝi estas malgranda. Ju pli speciala la karaktero estas, per -des pli speciala plenigaĵo ĝi perfektiĝas. En homa vivo, treege -limigita de tempo, spaco kaj tradicio, nenio estas pli stulta kaj -malsprita ol atendi ĉi tiun specialan plenigaĵon. Povas ekzisti -homoj, kiuj ne konsideras tian postulon. Sed al la homoj, kiuj forte -kaj profunde deziras kreskadon de l’ karaktero, nenio instruas -ironion de l’ sorto pli forte ol tio. La vera, fundamenta ideo de -liberalismo kaj egaleco estas kristalo de la deziro, iom ajn liberigi -eternan homan vivon de tiu kondiĉo. Liberalismon oni rigardas -kiel plendaĵon de ordinaraj, nenion postulantaj malfortuloj. Kia -senpripensemo! Nur per la simpla fakto, ke la fervora insistanto de -tia ismo estas ĉiam posedanto de speciala karaktero, oni povas tion -kompreni. - -Libereco! Libereco! Vera libereco, kiu estas kapabla plenumi avidan -postulon de nudaj animoj! Ni serĉu tiun liberecon! Ni rezervu -kuraĝon, por ke ni povu senkondiĉe obei tiun liberecon! - -Sonadis la vaporfajfilo de l’ arsenalo. Ektagiĝis tra fendoj de la -fenestroj. Ree komencas tago de doloro. Ellaciĝinte pro ekscitiĝo -kaj malsana febro mi estas devigita ĉesi ĉi tie. - -Fraŭlino J. kaj aliaj ŝajnas ankoraŭ dormadi trankvile. - -Ĉu mi jam rakontis al vi ĉion? Restas ankoraŭ multaj aferoj inter -mi kaj fraŭlino J., pri kiuj mi devas rakonti al vi. La okazo -rakonti pri tio ree venos. Unuvorte, vortoj estas nur vortoj. - -Mi aldonas ankoraŭ unu vorton, ke la motivo por mia deziro edziĝi -kun fraŭlino N. estas laŭ instigo de fraŭlino J. Fraŭlino J. -pensas, ke mia vivo maldolĉa kiel galo iom dolĉiĝos, se mi -edziĝos kun fraŭlino N., kaj al mi konsilas nepre edziĝi kun ŝi. -Iam mi interesiĝis je tio. Sed kiam mi pensis pri eksternormaleco de -mia karaktero, mi malesperiĝis je mi mem. Bonvolu min pardoni pri -mia senpripensema sintenado! - -Jam finiĝis. Mia plumo elservis, mi ĝin rompos kaj forĵetos. - - Via B. - - -(De A. al B.) - -Sendai, la 11an de Februaro 1914. - - Kara B.! - -Ni havas hodiaŭ nacian festotagon[28]. - -Uragano jam forpasis kaj venis trankvila tago. Varma sunradio -kvazaŭ profetanta venontan printempon vizitis eĉ la angulojn de -l’ fabrikejo dum la tuta tago kaj ŝajnis nepre purigi ĉion. -La maljunulo, laŭleĝa posedanto de la fabriko, demetis hodiaŭ -leporfelan dorskovrilon, kio ja malofte okazas, kaj diligente -laborante li avide rigardis sunradion, kvazaŭ ĝi bone efikus al -liaj okuloj. Kaj dum laborado li ĉiam elparoladis gajajn, komikajn -aĵojn. Mi ankaŭ estus devinta havi intereson je laboro, sed mi ne -povis; ial mi ne povis. Ju pli mi ne povis, des pli nur meĥanike -miaj membroj moviĝis. Kaj vespere mi revenis hejmen kun lacegiĝinta -korpo kaj kapo plenigita de io angulhava. Kvazaŭ antaŭsignon de -malfeliĉo mi aŭdis ĉe enirejo doloran tusadon de mia patrino. -De kelkaj tagoj ŝi subite kadukiĝis, kaj krom tio malvarmuminte -ŝi kuŝas en la lito. Pri mia fratino N. ŝi ankaŭ estas en tre -maltrankvila stato pro la problemo de edziniĝo, kiu subite okazis. -Sentante ian maltrankvilon en la tuta domo mi plie fariĝis malgaja. -Sed atendante ion mi iris al mia skribtablo kaj trovis sur ĝi -leteron en verdeta koverto. Tiu koloro estis antaŭe la signo de via -letero; sed, ĉar mia J. ankaŭ uzas la saman nuntempe kaj skribas -samstile kiel vi, mi povas distingi nur per la koverto, kiu de vi -skribis. Tio instigis mian koleremon. Senpacience mi esploris la -nomon de la adresinto. Mia J. ĝin ne skribis. Por diri la veron, kaj -eble je via malplaĉo, mi senesperiĝis; mi tute senesperiĝis kaj -tie eksidis kvazaŭ falante. - -Por vespermanĝo ni ambaŭ manĝis batatan kaĉon apud la malsanlito -de nia patrino. Dum kiam mi ree sentis maltrankvilecon pri la -edziniĝo de mia fratino, ŝi min demandis pri diversaj aĵoj. La -viro, kiu proponis ŝin edzinigi, laboras kiel asistanto ĉe la -fako de aplikita ĥemio de la scienca fakultato en tiu ĉi urbo. Mi -iam lin vizitis por demandi pri la metodo de muelado. Tiam li estis -leganta libron en la unuaetaĝa ĉambro de iu malpura pensiono. Kiam -mi sidiĝis, li min eĉ ne rigardis kaj dirante, ke mi atendu iomete, -li senĝene legadis turnante sian dorson al mi, ĝis li atingis la -finon de l’ paragrafo. Kaj kiam li fine sin turnis al mi, min -rigardante fikse kun malgrandaj, amindaj okuloj, li tuj ekrakontis -pri atomismo, pri kiu li ĝis nun legis. Tio al mi tre plaĉis, kaj -deposte ni ekinterkomunikiĝis. Li ne havas monon, nek parencon, kaj -humorema kaj amika li apartenas al tia tipo, kia estas malofta inter -japanoj. Li ne estus kunvivanto ne konvenanta por mia fratino. Eble -ŝi ankoraŭ ne havas iun definitivan decidon pri edziniĝo kun li, -sed ŝajnas suferadi diversmaniere pro la problemo de edziniĝo mem. -Miaflanke, mi ne volas, ke mia fratino edziniĝu en la stato tia, kia -ĝi nun estas. Ĉar al mi ne plaĉis, ke mia patrino ripete paroladis -diversajn aĵojn pri ĉi tiu problemo, mi fine eldiris -- por mi tre -malofte -- ion nenecesan, kio instigis mian patrinon al larmoj. Post -manĝo mi sidiĝis antaŭ la skribtablo kaj senatente aŭdante, ke -mia fratino lavas la manĝilaron, mi sidadis nenion pripensante. Sed -kelkafoje, kvazaŭ ekmemorante pri ĝi, mi rigardis jen unu flankon, -jen la alian flankon de via peza letero sur la tablo. Kaj noktiĝis. -Krom tio, ke en la apuda ĉambro tuso de mia patrino aŭdiĝis en ne -mallonga intervalo, silento ĉirkaŭe regis, kaj mia fratino eble jam -endormiĝis. En tia okazo la malriĉeco minacas la homon en stranga -forto, kvazaŭ ĝi atendis, ke la homa koro trankviliĝas. Mi nevole -kuntiris la ŝultrojn, kvazaŭ mi portis pezan ŝarĝon, kaj fermadis -la okulojn. Intertempe al mi revenis mia kutima, kara forto. La -trankvila hejmo al mi ekŝajnis plena je paca amo. Kaj la interna -forto egaliĝis kun la ekstera kaj poste ĝin venkis. Tiam mi unue -kuraĝis malsigeli kaj legi vian leteron. - -Via skribstilo, kiu laŭ la al- kaj forfluo de tajdo de sentimento -fariĝas aŭ zorgema kaj neta, aŭ kruda kaj libera, estas bona -gvidilo por kompreni vian sentadon. Antaŭ ĉio mi vin dankas pro -tio, ke vi skribis al mi tiel detale pri la plej lasta stato de mia -J. Ŝiaj lastaj leteroj ŝajnas esti skribitaj nur por min turmenti. -Laŭ ili mi povas kompreni, ke ŝia koro estas streĉata pro io; sed -tute ne estas klarigita, kiel kaj pro kio? Mi ne povis tion toleri, -kaj kompare kun ŝiaj, kian diferencon via letero montris! Mi povis -imagi iom videble, kiel la spirito de mia J. montriĝas en ŝiaj -parolado kaj agado. Mi vin dankas pro tio. - -Sed ne ĉiuj miaj malkontentoj estas forigitaj pro tio. Kontraŭe, -kion signifas, ke, la malkontento ne nur estas forigita, sed ke ĝi -pliprofundiĝis je mia miro, post kiam mi legis vian leteron? Se mi -povas alkompari, vi desegnis al mi drakon kaj forgesis pentri gravajn -okulojn. Estus tute ridinde, se mi ripetus, ke mia amo al ŝi nur -kreskas. Eble vi povas min trovi kompatinda, kiu volas koni nur unu -solan virinon. Sed, se vi min tiel trovas, tio estas via aĵo kaj -min ne koncernas. Mi ŝin vidis laŭ providenco, kiel Adamo vidis -Evon. Lasinte Evon, Adamo ne povis fariĝi kunvivanto de cervino. Por -mi estas ankaŭ tiel. Mi scias, ke mi estas kreita nuda. Mi al Dio -malkaŝe jesas, ke mi nenion havas denaskiĝe; sed, se mia J. estus -deprenata de mi, mi ne povus krom plendi, ĉar tiam mi havus troan -malfidon al Dia amo, por toleri eĉ tion. Mia J. penetris en ĉiun -mian fibron, en ĉiun mian ĉelon, kiel la luno sin reflektas sur -ĉiu rosguto. Troe saturiĝante je mia J., mi okaze eĉ pensas, ke mi -ne bezonas ŝin vivantan. Sed tio ne estas vero, ne estas vero. Mi ne -kontentiĝos, se mi ne ekposedos la koron, karnon, ĉiujn harerojn -kaj ĉiujn haŭtomakuletojn de mia J.; ne, mi ne kontentiĝos ĝis -tiam. Kara B., vi estas spertulo pri diversaj aĵoj, sed vi eble -ankoraŭ ne estos travivinta tian kruelan turmentiĝon. Se jes, via -kompato povus karesi mian vundon pli lerte. Ĝis nun mi klopodis kiel -eble plej trankviligi la sentimenton kaj kvietigi la malkontenton, -kiu okaze de interne sin ŝovas. Mi pensas, ke mi estis tiom humila, -kiom mi povis. Mi volis labori, ĝis al mi la tempio sangos. Tage -mi laboradis diligente kaj nokte legadis, ĝis mi falis sur la -tablon kaj dormis. La noktojn, kiam mi ne povis endormiĝi, mi nur -preĝadis. Kaj iel venkante la neatenditan sorton, mi ne perdis -viglecon. Sed iam kaj iam tia klopodo facile rompiĝas. Atendante -okazon, terura, abomena forto sin ĵetas sur min. La grandaj okuloj -kvazaŭ rigardantaj profundan, nesolveblan enigmon; la ĉarma hararo -min instiganta ĝin mordi; ŝiaj du lipoj kaj dek fingroj, kiuj -kvazaŭ brulstampite restas sur miaj lipoj kaj manoj -- mi sentas, -ke al mi respirado ĉesas -- ili estas ĉiuj strangaj kuraĝigiloj -por mi. Sia malluma, mizera estinteco, plimalboniĝanta sano, animo -kreskanta en malkomprenemo kaj malico -- ili ekstreme instigas -kompaton kaj kunsenton de mi, de viro. Mi tion ne povas elporti, kaj -kelkajn fojojn, jes kelkdekojn da fojoj kriante en la koro mi ĵuris: -„Mi nepre ŝin feliĉigos. Mi ne kontentiĝos, ĝis ni ambaŭ -fariĝos la plej feliĉaj. Helpu ŝin! Savu ŝin! Gvidu ŝin sur la -plej bona vojo, por ke ŝi ne eraru!“ Ne mi sentis amon, sed amo -sentis min kaj ŝin. Mi estas nur trenata potence kaj forte kvazaŭ -de la ventego. Tion, kion mi faras, mia J. faras. Mi jam ne scias, -kion skribi. Neniuj vortoj ekzistas, kiuj esprimas mian koron. Tion -vi eble komprenos. Sed mi skribas. La ĉielo kaj la tero pereas; -nia amo ne devas perei, ne pereas. Dio faru ĝin nepereebla! Se ĝi -pereos, min mortigu antaŭ tio. Sed mi ne volas morti. Mi ne volas -morti, ĉar mi estas juna, forta kaj nepre faros tion, kio meritas -vivon. Mi ne deziras morti, ĝis kiam mi estos alvokinta mian J. al -mia brusto kaj ŝi estos gustuminta veran feliĉon per mi. Morti mi -ne deziras ĝis tiam. - -(Skribinte ĝis tie ĉi, mi subite rimarkis sonon en la apuda ĉambro -kaj kun ekmiro mi aŭskultis. Estas kaŝita plorĝemo de mia fratino, -kiu laŭ mia opinio jam endormiĝis. Kiam mi vidis sur la tablon, -mia naztuko ankaŭ estis tute malseka de larmoj. Mia fratino aŭdis, -ke mi ploris, dum kiam mi tion ne rimarkis. Abomenulino! Mi sentis -malvarmon kaj ekkonfuziĝis kiel la infano riproĉita neatendite. - -Mi ne kuraĝas relegi tion, kion mi skribis ĝis ĉi tie. Sed, kiajn -ajn sensencaĵojn mi estas skribinta, vi eble eltiros el ili mian -veran koron. Do, mi ĉesas ĉi tie kaj iom trankviliĝos.) - - * * * * * - -Kun mallaŭta voĉo mi riproĉis mian fratinon. Ŝi ĝentile konsentis -kaj eble kunpremis dentojn pro malĝojo. Mi rimarkis ankaŭ, ke la -patrino ŝajnas maldormi. Kiam mi sciiĝis pri tio, larmoj komencis -al mi denove elflui. Kvazaŭ tion eksentante mia fratino ankaŭ -ekploris refoje. Fine mia patrino ankaŭ ekploris. Ni tri ploris -silente ne volante ĝeni unu la aliajn. Mi ne povis toleri tion -kaj fine, ĵus nun, mi ilin laŭte riproĉis. Fine ili ambaŭ ĉesis -plori kaj mi skribados de nun. - -Sed la letero de mia J. ne donas al mi eĉ dekonon da kontento de -mi atendita. Ŝia letero ne rakontas al mi pozitive veran staton de -iu ajn afero. Se mi ŝin demandas pri tio, ŝi respondas, ke ŝi -ne povas skribi alie, ĉar ŝi mem ne povas ĝin klare kompreni. -Mi povas vidi, ke ŝi forte rekompencas mian amon, eĉ se ne tiom, -kiom mi ŝin amas. Sed samtempe ŝi ripete skribas, ke ŝi timas, -ke ŝi ne havas rajton esti amata de homo kiel mi. Iam mi pensis, -ke ŝi tion skribas pro troa humileco, ĉar ŝi malsaniĝis post -fianĉiniĝo; sed mi ne povas pensi, ke ŝi komprenas mian koron -tiel supraĵe. Aŭ, ĉu ŝi eksentis malkontenton pri mia kapablo? -Se jes, kaŭzo povas ekzisti. Se la fundamento de ŝia amo al mi -staras sur mia kapablo, estas prave, ke ŝi ekperdas sian amon al -mi, kiu de fianĉiĝo ĝis nun prizorgas malgrandan fabrikejon kaj -eĉ en praktika vivo ŝajnas neniom progresi. Se la afero staras -tiel, pri tio mi estas kulpa. Mi, kiu erare kredis, ke ŝia koro -estas pli profunda, almenaŭ estas ebla pliprofundiĝi, ne povas -krom min riproĉi pri mia malsaĝeco. Via lasta letero estas tiel -sentimentala, ke ĝi ne konvenas por vi; sekve mi povis pli klare -imagi malfacilan staton kaj suferadon de mia J. per ĝi ol per la -letero de ŝi mem. Sed mi povas diri, ke ĝi similas al la ŝia en -tio, ke ĝi ne priskribas gravajn punktojn. Mi pensas, ke per racia -kapo kiel la via vi nepre komprenas malklarajn punktojn de ŝia -karaktero. Mi deziras, ke vi sciu, ke sciiĝi pri ili estas por mi -pli agrable ol ne scii, kiel ajn malagrablaj ili estas. Por viaj -simpatio kaj amikeco mi ne maldankas vin, kiu vi malgraŭ febro pro -malvarmumo al mi skribis ne dormante tra la nokto. Mi sentas ne nur -profundan emocion pro tio, sed ankaŭ mi volas konsili al vi, nepre -ne fari tian penadon refoje. Mi neniam pensas instigi vin ripeti la -samon. Bonvolu nepre lasi tian perfortaĵon de nun. Mi vin nur petas, -ke vi priskribu klare pri la koro de mia J., eĉ se mallonge. Mi -deziras, ke vi koncentru diverĝantan lumon en unu fokuson. Komprenu -la doloron de mia koro! - -Mi amas lumon. Igu min suferi en la lumo! Flirti en la krepusko -kiel la vesperto estas por mi doloro, turmento kaj puno, kiujn mia -karaktero neas. - -Ial mi ne intencas skribi al mia J. Je mia malfeliĉo via afabla -letero donis al mi pli ĝeneralan komprenon pri ŝi, sed samtempe -metis antaŭ mi pli profundan dubon. Kiam oni ekdubas pri la alia, la -koro fariĝas kvazaŭ fosa ŝlimo. - -Verdire, laŭ la instinkto de la amanto mi kelkajn fojojn eksentis -neatenditan dubon en mia koro. Sed mi ankoraŭ ne perdas virecon, -ĝin forigi tute senreste el la koro kaj tial ne estas necese, detale -rakonti al vi pri tio. - -Kia estas via sano lastatempe? Timinda estas la vento, kiu eniras la -ĉambron tra fendetoj. Bonvolu vin gardi kontraŭ ĝi! Ĉe la lasta -uragano nia dometo, ne kun zorgo konstruita, allasis venton de ĉiuj -fendetoj kaj ni suferegis, tiel ke post trankviliĝo de la uragano mi -eniris sub la plankon kaj inter la araneaĵoj algluis fortan paperon -sur la fendaĵojn, helpate de mia fratino. Malgraŭ tio ŝajnas al -mi, ke mia patrino malvarmumis pro ŝtelirinta vento. Sciiĝinte, ke -mia J. estas resaniĝanta, mi preĝas, ke oni ne aldonu al ŝi karnan -ŝarĝon sur la animon. Kia malnobla virino ja estas ŝia patrino! - -Malvarmo en la norda provinco sub la hela ĉielo penetras tra -la medolo. Ankaŭ morgaŭ ni havos belan veteron. Kia nekonvena -vetero por mia koro! Konvenaj por la du virinoj, ili jam ŝajnas -endormiĝintaj, forgesinte malĝojon. Estas nokto, kiu min igas -terure pripensi la misteron de la sorto, kiu venis kaj venas sur ilin -kaj min. - -Se vi tion trovos necesa, bonvolu doni la leteron al mia J., ĉar dum -tagoj mi ne inklinos skribi al ŝi. - -Estas nokto, en kiu mi deziras elkore preĝi! Doloriga nokto! - - Via A. - - -(De B. al A.) - -Tokio, la 14an de Februaro 1914. - - Kara A.! - -Vi nun staras en la krizo. - -Sur la krutaĵo estas tero, kie oni povas sin teni. Kaj vi devas ĝin -ŝati. - -Sub la krutaĵo ne estas tero; tie nur morto kaj malpleno. Kaj vi -devas ilin malŝati. - -Nu, en ĉi tiu momento, kaptu fraŭlinon J. firme! Perdi ĉi tiun -momenton signifas, ke vi perdos fraŭlinon J. Via tielnomata humoro, -via tielnomata malfido ne estas kompensaĵo, kiu valoras por vendi -fraŭlinon J. Tio estas klara fakto, pri kiu vi devas scii plej bone. -Kie estas la sinjorino, kiu kiel kompensaĵon por la perlo serĉas -porkon? Kie estas la ĝardenisto, kiu elradikigante la rozon donas -ĝin por la semoj de la kardo? - -Via pasio min mirigas. Sed via plendo ne konvena por via pasio plie -min mirigas. - -Amo estas kiel du kanabaj ŝnuroj. Nur tiu, kiu tordas senlace, -fariĝas la posedanto de pli forta ŝnuro. Metu unu kanabon tien, kaj -la alian ĉi tien! Unu malĝojos kaj la alia bedaŭros, kaj ambaŭ -pereos. - -Vi devas veni Tokio-n; se ne, fraŭlino J. devas iri al Sendai. Jen -estas neniu rimedo krom tio. La krizo minacas. Alproksimiĝinte al -la torento akvo subite ekrapidas. Ĉe la krizo la sorto estas ĉiam -tirano, kiu levas dikfingron. - -Neniu estas tiel senpartia kiel vi. Sed ankaŭ neniu estas tiel -tro fidele pripensema kiel vi. Vi estas tro fidele pripensema pri -senpartieco. Vi estas tro fidele pripensema pri tio, ke vi estas -viro. Vi estas tro fidele pripensema pri la infaneco kiel sola -filo de l’ riĉulo. Vi estas tro fidele pripensema pri subita -malriĉiĝo. Vi estas tro fidele pripensema pri la patrino de -fraŭlino J. Je plia malbono vi estas ĉiam tro fidele pripensema kun -senpartia koro. Tial vi komprenas viajn malfortajn flankojn eĉ kiel -virton. Nur kapti fraŭlinon J. estas nun necese al vi. Estas nur -problemo, ĉu kapti aŭ ne. Krom tio, kia problemo ekzistas, pri kiu -vi devas esti tro fidele pripensema? - -Viaj nervoj devas vidi pli akre la delikatecon de la aferoj. Ke vi -konas la koron de nur unu virino, ne pretekstu por tio, ke vi tion ne -faras. Vi devis veni pli ofte Tokio-n kaj malproporcie al fraŭlino -J. vi devis skribi al ŝi pli ofte. Kiom da fojoj mi vin instigis -al tio! Sed vi min ne aŭskultis. Eble via sincera karaktero al vi -ne permesis min aŭskulti. Vi amas fraŭlinon J. Via amo al ŝi -estas eterna. Same fraŭlino J. diris, ke ŝi vin amas. Ŝia amo -devas esti eterna. Tio estas evidenta dedukto. Sed, vi estas juna -ulmo, kiu jam disetendis siajn branĉojn, dum fraŭlino J. estas -pli juna betulo, kiu nun pripensas, kiel disetendi la branĉojn. -Via senpartieco fine alportos al vi venkon brilan. Sed mi timas, -ke vi devos antaŭ tio fali kelkajn fojojn, por ĉirkaŭpreni tiun -trezoron. Do mi intence tion diras al vi. - -Mia korpo suferas pro malsana febro; mia animo plie suferas pro -interna febro. Mia pasio flamas, flamas kiel flamo. Sed mi ne scias, -per kio kaj por kio ĝi flamas. Mi deziras tion plene scii, sed -samtempe mi rifuzas sciiĝi pri tio. Ne, kiam mi forte konscios pri -la pasio, la flamo fariĝos kiel la lumo de karbeto kaŝita en la -jam forbruliĝinta cindro. Kiam mi estas en la stato de senkonscio, -la flamo ekflamas por elbruligi miajn animon kaj korpon samtempe. -Mi rapide ion entreprenas. Kaj vidu, mi nenion elfaras. Mi jam ne -konas min mem. Mi ne povas min rigardi kun respondeco. Mia koro estas -la kapo de Jano. La vizaĝo kontraŭanta la okcidenton ne vidas -la vizaĝon kontraŭantan la orienton. La vizaĝo kontraŭanta la -orienton ne konas la vizaĝon kontraŭantan la okcidenton. Kiel la -estinteco kaj la estonteco ne konas unu la alian, mia koro ne konas -mian koron. - -Malbeninda estas duobla vivo! - -Naturo ĉie vivas duoblan vivon. Mi tion malbenas. - - Via B. - - -(De B. al A.) - -Tokio, la 14an de Februaro 1914. - - Kara A.! - -Kiam mi revenis enpoŝtiginte mian lastan leteron al vi kaj eniris en -mian ĉambron, mi trovis tie fraŭlinon J. min atendantan. - -Fraŭlino J. legis vian leteron. Per larmoj ĝis nun verŝitaj ŝiaj -grandaj okuloj tremis kiel la luno reflektata de la akvo. Alie mi ne -povis esprimi. (La koro, kiu povas postuli larmojn de siaj okuloj, -estas enviinda.) - -Ni temis pri edziniĝo de via fratino N. Fraŭlino J. insistis, ke mi -devas edziĝi kun ŝi. - -Mi ne estis instigita al decido de tio, sed en tiu ĉi momento mia -decido fariĝis. Do mi volas edziĝi kun fraŭlino N. Kvankam vi -tion komprenos kiel mian kapricon aŭ ne, mi deziras edziĝi kun -ŝi, se ŝi nur jesos tion. Tio ne estas petego, sed deklaracio. -Niaj interparoladoj devas esti ĉiuj deklaracioj. Nuligi deklaracion -ne estas hontinde. Kontraŭe ni devas honti pri tio, ke ni ne povas -deklari. - -La skatolo de Pandoro fine estas renversita. Kiam ni interparolis, -ŝia patrino eniris. Ankaŭ al ŝi mi konsilis, ke sendi fraŭlinon -J. al Sendai estus pli bone. La patrino tuj ekatakis nin ambaŭ per -la glavo de miaj vortoj: Ili ankoraŭ ne geedziĝis efektive. (Ŝi -triumfante aldonis, ke ŝi aŭdis de fraŭlino J., ke karna rilato -ankoraŭ ne ekzistas inter vi.) Dume fraŭlino J. ekmalsaniĝis. Tio -devas esti sufero por vi. (Tiel ŝi memdecidis kvazaŭ kun konvinko.) -Viaflanke okazis ruiniĝo de via familio. Vi nuntempe ne devas pensi -pri la problemo de edziĝo. (Tiel ŝi refoje konkludis trudeme.) -Tial estas prave, ke pro reciproka oportuneco ĉi tiu problemo de -geedziĝo prokrastiĝu ĝis ambaŭflankaj malfacilaĵoj solviĝos --- tiel ŝi diris. (Kaj ŝi aldonis, ke tio, ke ŝi restis ankoraŭ -virgulino, antaŭ ĉio faciligas la aferon. Mi ne povas imiti ŝian -dirmanieron, sed ĉi tiuj malbenitaj vortoj eĉ nun bruligas al mi la -orelojn kiel abomena brulstampilo.) Ŝi ne forgesis, aldoni al tio -ion aldonan: Ŝi diris, ke, se la rilato inter vi kaj fraŭlino J. -interrompus portempe, mia restado ĉi tiea perdus kaŭzon. Aŭdinte -nian laŭtan disputon ankaŭ la avo venis tien. Al ili mi kondutis -kiel batalanto, je kio mi estas tre lerta. Ironio kaj insulto -trafadis iliajn vizaĝojn kvazaŭ hajleroj. Eĉ nun diabla rideto -aperas ĉirkaŭ mia buŝo, se mi rememoras, kiel plezurige la fervoro -en mi silente kaŝita eksplodis kvazaŭ vulkana elsputo. Kion la -avo diris, estis vortoj de l’ tielnomata edoano: Ĉu vi fariĝus -milionulo aŭ malriĉegulo, promeso estas promeso. Malsaniĝo de lia -nepino estas kulpo de ili, kiuj pri ŝi zorgas, ĝis la tempo venos. -Tial, se vi nuligas promeson, ili ne povas krom rezigni pri tio; sed, -se vi deziras ŝin edzinigi al vi, ŝi staras sub via volo, kion vi -farus al ŝi, eĉ se vi ŝin kuirus aŭ rostus. Kion ajn oni dirus, -la nepino nun devas aparteni nepre al via familio. Estas superflue, -ke mi min intermetis en ĉi tiun problemon. Unue estas eraro, ke -ŝia patrino ekparolis pri la afero antaŭ mi -- tiel li diris. Ke -la maljunulo, kiu fraŭlinon J. ekstreme amegas kaj estas kvazaŭ -mortinta sen ŝi, grincigis la dentojn pro perforta insistemo, estis -mizera aspekto. Mi antaŭ ĉio eldiradis, kion mi volis. Eĉ kun -pacienco mi nun ne volas resti en la domo, kiu miajn nervojn incitas, -sen speciala kaŭzo. Mi postulas de vi opinion. Kion ajn Budao -predikis, mi estas unu ekzistaĵo en ĉi tiu mondo. Ĉu renaskiĝo -okazos aŭ ne, la estanteco estas por mi trezoro. Mi ne povas kovri -ĉi tiun trezoron per ĉifono. - -Mi ripetas, ke mi deziras edziĝi kun fraŭlino N., via fratino. Mi -aldonas, ke fraŭlino J. gustumas plejeble grandan turmenton. Nur -vidi tion deflanke, mallumigas al mi la tutan mondon. Decide finu la -aferon iel! - - Via B. - - -(De A. al B.) - - Kara B.! - -Viaj du leteroj estis ricevataj. Ke mia vizito al Tokio havos nenian -bonan sekvon, viaj leteroj mem rakontas. Nia urbo Sendai atendas -mian J. kun ambaŭ manoj malfermitaj. Mi ne pensas, ke, eĉ se -malfortiĝinta, ŝia nuna sano ne permesos al ŝi vojaĝon al Sendai. - -Ĉu mia J. gustumas plejeble grandan turmenton? Kaj eĉ ne skribante -al mi pri tio? Kian eraron mi faris? Ŝi ne volas eĉ diri tion. Kiel -pensi pri ŝi? Amo kaj malamo estas parenca. Ĉu vi deziras, ke mi -travivu ĉi tiun teruran veron? - -Kiel vi diras en tia subiganta maniero? Justan motivon povas kompreni -eĉ mi, se vi parolus al mi sur egalaj kondiĉoj. Kaj vi estas -homo, kiu faras belan deklaracion. Jes, nuligi deklaracion ne estas -hontinde, kiel vi diras. Sed, ĉu vi ne trovas iom hontinde refoje -deklari jam unufoje nuligitan deklaracion? - -Kiel vi diras, mi estas senpartia. Mi ne konas alian vojon ol la -sinceran. Sen via atentigo pri tio, mia simpla karaktero jam ofte min -turmentis. Mi kelkajn fojojn provis transiri en la pli malsimplan -karakteron, kaj ĉiam ripetadis iri la saman vojon de malsukceso -kaj humiliĝo. Sed nun mi ne eraras. Tiujn, kiujn mi povas ami, mi -amas; sed tiujn, kiujn mi ne povas ami, mi malamas. Kaj samtempe mi -tre bone scias, kiel dolore estas malami la alian. Kiel la instinkta -refleksaĵo de ĉi tiu doloro mia koro deziras ami ĉiujn. Pro tio, -ke mi amis, kaj ke mi malamis, mi povos ne penti, se io perdiĝos -al mi, kvankam mi travivos ekstreman malĝojon; ĉar ĝi propre ne -apartenas al mi. Mi postulas nur tion, kion mia amo pure kaj juste -povas postuli. Por mi nur tiaj aĵoj estas veraj. Mia amo devas -naski nur la veron. Miaj piedoj devas stari nur sur la vero. Tial -mi estas tro fidele pripensema pri ĉio. Kiel fremdulo oni povas -kritiki pri tio, ĉu tio estas bona aŭ malbona. Sed por mi, ĉu -estas bona aŭ malbona, tio estas nur necesa kondiĉo. Ĉi tiu kredo -estas karaktera. Min ne detruante, oni ne povas detrui mian kredon. -Ke mi devas notadi tian klaran tialon, montras ke via opinio pri mi -havas mankaĵon. Eĉ vi saĝulo iam eraras. Vin gardu! - - Via A. - - -(De B. al A.) - -Tokio, la 17an de Februaro 1914. - - Kara A.! - -Nur pro tio, ke vi estas pliaĝa frato de fraŭlino N., mi al vi -proponis, ke mi edziĝu kun ŝi; sed vi montris al mi kruelan -sintenadon de indiferenteco. - -Mi al vi ne konfidas. - -Bonvolu transdoni al via fratino la leteron al ŝi skribitan, kiun mi -enmetas. Vi estas ne malgranda senprudentulo, sed mi pensas, ke vi ne -estimas mian karakteron tiel, ke vi ĝin al ŝi ne transdonos. - - Via B. - - -(De B. al A.) (telegramo). - -Tokio, la 17an de Februaro 1914. - -Nuligu leteron al fraŭlino N. laŭ peto de fraŭlino J. - - Via B. - - -(De A. al B.) - -Sendai, la 17an de Februaro 1914. - - Kara B.! - -Mi de vi postulas, ke vi klarigu al mi la veran staton de l’ afero. -Vi estas, kiuj montras kruelan sintenadon. - -Mia fratino ne estas tera pupo, kaj mi ne leterportisto. Mi tion -diras, ĉar mi estimas ŝian karakteron; sed vi kondutis al ŝi -malserioze. Feliĉe la telegramo min atingis pli frue ol la letero, -kaj mia fratino ne legis ĝin efektive; sed estas fakto, ke vi -kondutis al ŝi malserioze. Kiel ŝia frato mi havas malamikecon -kontraŭ vi, ĝis kiam mi ekscios pravigeblan kaŭzon. - -Ne, mi ne bezonas vian klarigon. Viaj malĝentilaj kondutoj ĝisnunaj -elokvente parolas pri la vero. Vi volas mian J. (de ĉi tie estas -strekita) ... estas terurege. Kial mia kapo havas kapablon pensi? -Kial mia kapo ne frakasiĝas? - -Ne forgesu, ke vi mem estas, kiu min tiel turmentas, ke mi fine -malkonfidas al miaj amatino kaj amiko. Kaj vi ne estos pravaj, se vi -trovos tion bagatela. - - Via A. - - -(De A. al B.) (telegramo). - -Sendai, la 7an posttagmeze de la 19a Februaro 1914. - -J. hodiaŭ venis, restos kelkajn tagojn; letero sekvos. - - Via A. - - -(De A. al B.) - -Sendai, matene la 20an de Februaro 1914. - - Kara B.! - -Mi nur mallevas mian kapon. Estas miro, ke mi povas daŭrigi mian -respiradon. - -Mia J. ankaŭ mallevas sian kapon apud mi. Ni ambaŭ ne povas eĉ -plori. - -Nun mi rapidas raporti al vi nur tiom. - - Via A. - - -(De A. al B.) - -Sendai, matene la 20an de Februaro 1914. - - Kara B.! - -Sciiĝinte, ke mia J. forlasis Tokio-n hieraŭ matene nenion dirante -eĉ al vi, mi al vi telegrafis por trankviligi. Mi pensas, ke la -telegramo vin atingis, kaj mia rekomendita, mallonga letero ankaŭ. - -Lastanokte ni ambaŭ pasigis nokton ne enlitiĝinte, sed sidante. -Iun momenton ŝajnis al mi, ke mia kapo frakasiĝos kun bruo, sed -kontraŭe ĝi nun estas terure trankvila. Do uzante ĉi tiun okazon -mi nun prenas plumon, por ke mi skribu al vi pri ĉiuj okazintaĵoj -plejeble trankvile kaj sincere. La horloĝo nun haltas ĉe la dekunua -kaj duono, sed laŭ alteco de la suno estas nun eble ĉirkaŭ la 9a. - -Ankaŭ hieraŭ mi vizitis la fabrikejon kaj laboradis kiel frenezulo. -Ĉirkaŭ la deka mia fratino rapide alkuris kun telegramo. Tuj min -atakis la ekstrema maltrankvileco, kiu aperis sur ŝia vizaĝo pro -tio, ke la sendinto estas mia J. Mia fratino rigardis mian vizaĝon -kaj mi la ŝian, kaj en tiu momento ni sentis reciproke ian kompaton. -Kun la koro kiel eble plej perforte trankviligita mi iris al la -fenestro kaj sensigelis la telegramon. - -Mi legis: „Hodiaŭ iros kaj konfesos; atendu ĝis tiam.“ Mi -ordonis, ke ŝi revenu hejmen kaj aranĝu por akcepti mian J., -kaj senpolviginte la kapon polvoplenan mi surmetis malnovan -soldatmantelon kaj kune kun ŝi forlasis la fabrikejon. Ĉe la disiro -mia fratino min demandis: „Ĉu ne io maltrankviliga okazis?“ Kolere -mi respondis: „Silentu, nur revenu kaj aranĝu por ŝin akcepti; tio -estas sufiĉa.“ Se mia fratino estus ŝanceliĝinta pli longe, mi estus -povinta uzi perforton. - -Kiam mi min trovis sola, mi kuris al la stacidomo kiel eble plej -rapide. Kompreneble ŝi ankoraŭ ne alvenis tie. Unue rekonsciiĝinte -mi serĉis la telegramon por legi ĝin refoje, sed, dum mi tion ne -rimarkis, la papero estis disfrotita kaj tute malseka pro ŝvito. -Do devigite mi legis horaron en la stacidomo kaj trovinte, ke eĉ -la unua ekspreso ne atingas nian urbon pli frue ol je la 12a, mi -tute senesperiĝis. Ial ofte koliziante la aliajn, mi forlasis la -stacidomon kaj eksidis sur la digon sude de la gasfabrikejo. Tie -neniu estis. Mi tiam eksciis, ke ankaŭ hodiaŭ ni havas belan -veteron. La vento estis tranĉante malvarma. Kian konfeson ŝi -al mi faros, mi ne sciis; sed pensinte, ke mi devas aranĝi por -elporti neordinaran skuon, mi volis trankviliĝi. Mi volis unuigi -ĉiujn miajn penserojn en unu; sed, kiam mi rekonsciiĝis, mi estis -senatente rigardanta ŝelon de l’ oranĝo, kiu antaŭ mi kuŝis. Mi -kelkajn fojojn penadis rekomenci, sed mi ripetadis ĉiam la saman, -kaj tiam mi tion ne trovis tiel koleriga. Kiom da horoj pasis tiel! - -Dume, mi pli kaj pli ekhavis liberan spacon en la anguloj de l’ -kapo, kaj fikse rigardante la ŝelon de la oranĝo mi rememoris -kvazaŭ en la sonĝo tion, ke mi intervidis kun mia J. en la aparta -ĉambro de l’ preĝejo. Mi sentis tiam la akran koloron de l’ -pendpentraĵoj por la dimanĉa lernejo, kiuj estis metitaj en la -angulo de l’ ĉambro, malgraŭ ke ili estis ekster vidangulo; kaj -mi povis hodiaŭ reprezenti al mi tiun senton. Ŝajne ne moviĝante --- ne povante moviĝi -- kiel malvarma, ŝtona statuo mia J. staras -kun mallevita kapo. Mi staras antaŭ ŝi. Antaŭ ol paroli, ni ambaŭ -jam komprenas la deziron de la alia. Sed mi ne trankviliĝas, ĝis mi -parolas la plej bonajn kaj plej belajn vortojn. Kaj, kiel bone estas, -ke ni staras tiel! Tion vidante, eĉ la anĝelo ne povus krom ridi. -En miaj okuloj malrapide ekaperis larmoj dolĉaj, sed malgajaj, kaj -kiam ili plenigis la okulojn, ili fariĝis guto kaj donante varmeton -al malvarma vango, ĝi senbrue ensorbiĝis en la teron. Kvazaŭ -distrite mi ĝuadis ĉi tiun iomete plezurigan malgajecon. - -Malgajeco naskis malgajecon kaj larmoj fluis iom kaj iom pli forte. -Kaj ili estis anstataŭataj per varmegaj kaj maldolĉaj. Dum kiam mi -ne rimarkas, ke la figuro de la pura knabino J. malaperis de antaŭ -mi kaj en mia malklara konscio sensenca mallumo ekprofundiĝis. En la -lumo de l’ brila ĉielo mi min sentis tute ĉirkaŭita de mallumo. -Nigrega malespero min ĉirkaŭis. Mi ne povis eĉ moviĝeti. Kial -mi vidos mian J.? Subpremite de tiu ĉi demando mi kaŭriĝis kiel -ŝtono sur la digo kovrita per herbetoj. - -Dum iom da horoj sekvantaj mi estis vivante morta; mi vivis en morto. -Mirigite de fajfado de la fabrikejo, kiu subite apud mi eksonis, mi -renaskiĝis en la mondon de la horo, kaj trovis laŭ la horloĝo, ke -estas jam 11a kaj duono. Sed ne restreĉinte la horloĝon de hieraŭ, -mi ne vivis en la mondo de l’ horo. Tuj kiam mi tion rimarkis, mi, -kiu jam perdis mian J., refoje alkuris al la stacidomo, por ke mi ne -perdu almenaŭ okazon vidi ŝian korpon. De la elirejo pasaĝeroj -eliris svarme. Kiam mi trovis la figuron de mia J. malgrasa pro -malsano, laca pro vojaĝo kaj malhela, ne memorigante la virgulinon -en la plej malantaŭa parto de l’ lasta amaso, mi sentis, kvazaŭ -mi estis subite retirata malantaŭen kaj pro ekstremaj amo kaj malamo -al ŝi mia kapo estis kvazaŭ frakasita en pecetojn, kaj antaŭ mi -fariĝis tute mallume. - -Sed la okazo min altrenis al ŝi. La okuloj de mia J., kiuj ŝajnis -duone perdintaj konsciencon, min fikse rigardis, kvazaŭ ili aŭ -miris pri mia vidiĝo simila al almozulo, aŭ estis tute trankvilaj. -La vortoj, kiujn la okuloj parolis, estis tute aliaj ol la antaŭaj, -sed je malĝojo la okuloj mem rezervis antaŭajn figurojn neniom -ŝanĝitajn. - -Post malvarmaj salutoj ni duope ekiris. Kiam ni silente iris ĉirkaŭ -100 metrojn, mi ŝin demandis abrupte: „Ĉu sinjoro B. fartas -bone?“ Kaj mia J. devigite respondis: „Jes!“ Ni ambaŭ aŭ -koleris aŭ hontis pri tio, kaj poste ni atingis mian domon en -silentado. - -La maltrankvila mieno de mia fratino, kiu nin akceptis ĉe la -enirejo, akiris plian palecon en tiu momento, kiam ŝi vidis nin -ambaŭ. Mi pensas, ke niaj mienoj esprimis pli grandan gravecon ol la -de ŝi atenditan. Kiam mia J. vidis mian fratinon, ŝi volis fratine -diri al ŝi ridetante: „Vi estas fraŭlino N.?“ Sed apenaŭ ŝi -tion eldiris, ŝi ekploris mallevante la kapon kun tremanta hararo. -Pro tiu tro neatendita afero mia fratino faris nur grandajn okulojn. -Plorante mia J. estis kondukata en la ĉambron, kaj mallevante la -vizaĝon ĝis la mato, ŝi mallaŭte ploradis. Mia fratino, kiu -alportis al ni teon, ŝanceliĝis ĉe la interĉambra glitpordeto, ne -kuraĝante eniri en la ĉambron. Mizera atmosfero jam plenigis mian -domon. Dum mi silente observadis mian J., mi eksentis ian kompaton -al ŝi. Ŝi ploradis, ke mia kompato iom post iom ŝanĝiĝis en -senpaciencon. Mia senpacienco ŝanĝiĝis iom post iom en koleron. -Sed ne kuraĝinte ŝin riproĉi, mi subite ekstaris, malĝentile -demetis la mantelon, ĝin pendigis al najlo kaj sovaĝe residiĝis. -Mia J. ploradis, kvazaŭ ŝi tion ne rimarkis. Mi nur povis silente -rigardi ŝian tremantan hararon kaj maldikan nukon. Dume kolero -refoje transiĝis en kompaton. Profunda kompato, kiun travivas nur -la patrino, al kiu estas lasita neniu rimedo krom nur rigardi ŝian -solan infanon mortantan eĉ ne kriante -- tiu kompato plenigis -mian koron. Mi kelkajn fojojn englutis ion, kio aperadis en la -profundaĵo de l’ nazo kaj laringaj kanaloj -- preĝante en la koro -fervore: „Estu trankvila! Estu trankvila!“ - -Kiam ŝi ekstaris forte premante la okulojn per naztuko tri fojojn, -kvazaŭ ŝi jam rezignis kaj decidis, mi ankaŭ iom trankviliĝis. -Metinte fajrujon inter ni, ni sidiĝis unu kontraŭ la alia. La -fajrujo, sur kiun neniu de ni etendis la manojn, estis kvazaŭ -malhelpaĵo inter ni. Mia J. ŝajnis ordigi por momento la vortojn -dirotajn en sia kapo, kaj tuj ŝi komencis kun tremantaj, sed fortaj -kaj klaraj vortoj: - -„Mi vin nur petas min pardoni. Vian ĝisnunan sentadon mi kunsentis -kun granda sufero neelportebla, sed ĝis hodiaŭ mi nenion povis -diri al vi. Mi pensadis, kaj pensadis, sed estis vane. Sed kiam mi -antaŭhieraŭ petis sinjoron B. kontraŭ lia volo, ke li nuligu la -edziĝon kun fraŭlino N., mi fine decidis kaj skribinte ĉi tion de -tiam ĝis lasta nokto malfrue, mi forlasis la hejmon hodiaŭ matene -ankoraŭ en krepusko. Mi hontas, ke mi tiel malbele skribis, sed mi -vin petas, ke vi ĝin legu min kompatante. Mi timas, ke mi ekploros, -se mi ekparolos.“ - -Tiel dirinte, mia J. elprenis el sia poŝo ion skribitan sur la al mi -jam konata, verdeta leterpapero en malgrandaj literoj, kaj ĝin metis -antaŭ min. Tiu ĉi ceremonia maniero min instigis al ne malgranda -antipatio; sed mi ne povis krom ĝin preni kaj legi. Tion mia J. -kunportos ĉe reveno kaj montros al vi senpere. - - * * * * * - -(Skribaĵo de fraŭlino J.) - - Kara A.! - -Venis la tempo, kiam mi devas al vi konfesi tion, pri kio eĉ mi mem -ne sciis. Mi deziras preferi morton ol diri tion, sed mia malforta -korpo ankoraŭ ne mortas. Dum mi ne mortas, mi ne povas vivi min -mensogante. Bonvolu kredi mian sincerecon en tiu ĉi skribaĵo. Mi -vin petas, ke vi bonvolu kredi nepre tion, ke tion ĉi skribas tiu, -kiu al vi fidas. - -De infaneco mi ne povis liberiĝi de l’ inklino, min senti -kompatinda, kaj kiam mi atingis aĝon 15- aŭ 16jaran, mi ekhavis -malgajan koron timantan antaŭ la estonteco. Precipe antaŭ la viroj -mi nur timadis sen kaŭzoj. Ankaŭ en Noboribecu, kiam mi eksciis, -ke vi min vidis de l’ unua etaĝo, mi kompreneble ektimis, ke mi -sentis malvarmon en la koro. Mi jam decidis en la koro, ke iam viro -aperos kaj min ĵetos en la pli profundan malfeliĉon. Kelkajn fojojn -mi kontraŭparolis sen iaj kaŭzoj eĉ mian avon nur pro tio, ke mi -lin timis pro lia vireco. Kiam mi unue aŭdis pri Dio, mi en la koro -pensis, ke Li estas viro, kaj nur timis. - -Sed, vi eble ne scias, ke mi la trian tagon antaŭ forlaso de -Noboribecu min kaŝis en loko rigardebla de neniu kaj longe vin -rigardis, kiu ludis en la ĝardenoj kun geknaboj. Estis tiam, kiam -mi min sentis plej hontema. Ĉiumomente, kiam vi vin turnis al mi, -mia koro batis kvazaŭ tumultosonorilo; sed mi ne kuraĝis foriri de -tie. Poste, kiam mi revenis al mia ĉambro kaj vidis mian avon, mi -sentis ian neeldireblan riproĉon de l’ koro, sed mi neniel volis -forgesi, kiun mi vidis. Mi volis tion rezervi en la profundaĵo de -l’ koro kaj vivadi tiel, kiel mi estis tiam. Pri l’ ideo de -edziniĝo mi sentis timon, eĉ nur pripensi pri tio. Mi decidis, ke -mi dum mia vivo rakontos pri tio al neniu. Sed, kiam mia avo diris, -ke ni forlasos la banurbon la sekvantan tagon, mi deziris restadi pli -longe. Pretekstinte difektiĝon de la fervojo pro superakviĝo mi eĉ -plorante insistis restadi plie. - -Kiam mi intervidis kun vi en la preĝejo, por diri la veron, mi ne -sciis, kion respondi. Eĉ se mi estus devinta morti pro tio, mi ne -povis toleri, ke vi edziĝos kun alia ino; sed al mi estis nepenseble -terure, edziĝi kun vi kaj apogi mian estontan sorton sur vin. - -Unu semajno post la solena fianĉiniĝo estis por mi neforgesebla, -ĉar mi tiam ekpensis, ke mi ne plu povas disiĝi de vi. Mia koro -estis kvazaŭ la akvo apud la akvoturniĝo. Dum mi sentis terure, -mi estis altirata al vi. Bonvolu min pardoni, se mi uzas esprimon -ne konvenan por la virino, ĉar nun mi ne devas diri la malveron. -Unue tiam naskiĝis en mia koro seksa deziro, kaj mi ekgustumis -solecon, doloron kaj malĝojon, kiujn mi neniel povis forigi, se -mi estas sola. Mia koro pli mallumiĝis kvazaŭ translokita de la -supra breto sur la malsupran. Mi hontis kaj suferis turmentege -antaŭ Dio, kaj iufoje eĉ preĝis kun larmoj, dezirante ree fariĝi -antaŭa mi; sed kompreneble mi neniel tion povis kaj deposte mia -koro komencis duoblan vivon. Ĉu vi ankoraŭ memoras, ke mi ĉe -disiĝo de vi fariĝis senespera kvazaŭ histeriulino kaj vi min -terure riproĉis? Mi ekpensis kvazaŭ perfidita. La instinkto de -l’ virino min igis forgesi kutimon de l’ mondo. Kaj krom tio, mi -tiam sentis intuitive, ke mi devas disiĝi de vi por eterne. Nun mi -trovas tion tre mirinda, sed eble mia koncentrita koro travidis la -estontecon, kvankam tre malklare. Kiam mi disiĝis de vi en Ueno kaj -forlasis la stacidomon, mia koro ploris dirante: „Jam finiĝis, jam -finiĝis!“ - -Longan tempon mi ne liberiĝis de tiu sento. Deposte mi fariĝis -virino, kiu pli timis la estontecon ol antaŭe, kaj ĉiam travivadis -sendormajn noktojn kaj dumtagajn kapdolorojn. Dume mi ricevis -sciigon, ke via patro mortis, kaj poste teruran sciigon pri la -bankroto. Tiam, kiel mi deziris tuj veturi al vi kaj plori kun vi! -Sed tiam mia kaduka korpo jam havis teruran malsanon kaj mia patrino -insiste malpermesis al mi iri al vi. La pastro ankaŭ diris, ke -mia alveno vin nur malhelpos. Suferante en la koro mi min fermadis -silenta en la domo kaj pensis nur pri vi. Sed, mi devas diri al vi -la veron, ke en la profundo de mia koro estis kaŝita io stranga, -kio ne volis iri al Sendai. Mi ial sentis, ke, se mi senpripenseme -iros al Sendai, io pli terura devas okazi. Mi ne povas trovi alian -rimedon ol nur legi viajn respektindajn leterojn kaj min plibeligi -kaj plialtigi. Ĉiam, kiam mi ricevis leteron de vi, por momento mia -koro sin sentis klara, kvazaŭ subite tagiĝis, en kia ajn malĝoja -stato ĝi estis, kaj mi intencis tuj respondi al vi. - -Tiel, dum kiam la aŭtuno sekvis la someron kaj la vintro la -aŭtunon, mi iom kaj iom eksciis disvolviĝon de l’ koro, pri kiu -vi parolis. Senkonscie mi pli kaj pli perdis timon antaŭ la viro -kaj pli kaj pli sentis forton de l’ virino. En la koro mi juĝis -pri la ago de mia vera kaj mia adoptinta patrino, kaj mi sentis -senfinan malamon al la adoptpatrino, pensante, ke mi devas senti -ĉiam honton pro ekzistado de tia patrino, dum mi sentis kompaton al -mia vera patrino pro tio, ke ŝi reteneme vivis ne vekiĝinte kaj -timante la viron. Sed pri mi mem mi tute ne scias, kion fari. Nur -tiam, kiam mia patrino sciiĝinta pri la nova stato de via familio -subite ekprojektis min apartigi de vi, mi ne povis resti obeema kiel -antaŭe. Mi eksciis, ke mi ne devas resti obeema. - -Ĉi tiun jaron sinjoro B. subite revenis el la insulo Ogasaŭara. -Skribinte nur la nomon de sinjoro B., mi sentas, kvazaŭ la koro al -mi rompiĝas. - -Ĉar sinjoro B. rakontis al ni rakontojn du -- tri fojojn en la -dimanĉa lernejo, mi jam lin konis laŭvizaĝe. Tiam el la viroj -mi neniun pli timis kaj malamis ol lin. Kiam mi aŭdis, ke vi estas -intima amiko de sinjoro B., mi ektimis eĉ vin. Sed mi trovis en vi -ion ĝentilan, dum mi tiam trovis en sinjoro B. nur ion timigan. -Antaŭ ol mi fianĉiniĝis kun vi, mi ricevis du anonimajn leterojn. -Ial mi tuj eksciis, ke ilin sendis sinjoro B. En ili li skribis al mi -pri viaj karaktero kaj inklino sen ia ajn trograndigo. Leginte ilin -mi decidis, montri ĉiujn viajn leterojn al la pastro. Se mi ne estus -ricevinta leterojn de sinjoro B., mi ĉiufoje, kiam vi al mi skribis, -estus nur pensinta, ke la viro estas timinda. Ĉar mi sentis, ke mi -devas lin obei en ĉio ajn, mi en la koro sekrete maltrankviliĝis, -kiam mi sciiĝis pri lia transloĝiĝo ĉe min. Jes, tiam mi ankoraŭ -ne liberiĝis tute de la antaŭa antaŭjuĝo. - -Kiam sinjoro B. transloĝiĝis ĉe min, li estis tute malhumila, kaj -ne trankviliĝis, ĝis li faris ĉion laŭ sia volo. Dank’ al tio -mi iom povis ĉesi lin timi. Tuj kiam li transloĝiĝis ĉe min, -mi pensis, ke estus bone, se li edziĝus kun via fratino fraŭlino -N. Sed mi mem ĉiam lin evitadis, kaj en la fundo de l’ koro eĉ -sentis antipation al li. - -Iam -- en pluva tago -- sinjoro B. rakontis al mi pri diversaj aĵoj -tute amike. Tiam mi lin ekamis, dum sinjoro B. kompreneble tion ne -eksciis -- bonvolu min pardoni, mi petas. Bonvolu min pardoni, ke -mi konfesas al vi tiel malkaŝe. Tio, kion mi devas diri, estas -tute sama, kia ajn estus la dirmaniero. -- Tiam, kvazaŭ mi estis -sorĉita de la diablo, mi diris al sinjoro B. ĉion, kion mi rezervis -en la koro. Sed mi ne deklaris al li mian amon. Li ankoraŭ neniom -aŭdis de mi pri tio, ke mi lin ekamis de tiam. Mi mem eksciis tion -rememorinte. Tiam -- mi ĵuras al Dio -- mi decidis kaj pensis, ke mi -estos via edzino. - -Ju pli mi komprenis la parolojn de sinjoro B., des pli klare mi -sentis mian vekiĝon. De kiam mi konis sinjoron B., mi trovis mian -seksan deziron vekiĝantan en la koro ial natura, kaj mi ne sentis -jam penton. Ankaŭ mia religia kredo tute ŝanĝiĝis, kvazaŭ -renversite. Al mi ekprosperis vidi klare, kio en la mondo estas vera -kaj kio malvera; sed tion mi nun diras nur rememorante tiamaĵojn. -Tiam, kiel via edzino ĝisfine, mi klopodis forĵeti la strangan -forton de sinjoro B. eĉ riskante la vivon. Deposte al mi komenciĝis -doloraj tagoj. Ĉiun fojon, kiam mi ricevis leteron de vi, mi sentis -alvenon de fortaj helpantoj, sed iel mia koro alkutimiĝis al la -sento de doloriga kateno; tamen, ĉu mi ĉesis eĉ momente vin -estimi? Mi nun pensas, ke estus pli bone, se mi estus farinta tion! -De tiam ankaŭ sinjoro B. estiĝis meditema. Ni aparte suferis -apartajn suferojn. Kiam mi iel povis malproksimiĝi de li, tiam lia -farto ĉiam malboniĝis; kaj kiam la meditemo de sinjoro B. iom -malpli profundiĝis, tiam mia koro suferis pro netolerebla soleco kaj -mi ekhavis aŭ hemopteon, aŭ febron. Sed pri tio mi tiam ne konsciis -klare. Ĉu vi kredas al mi? Mi bataladis, kiom mia korpo permesis, -kiom mia koro permesis. Mi insiste pensis, ke mi pri tio ne rakontos -al sinjoro B., eĉ se mi mortus; ke mi apartenas al vi. Pro doloro -mi kelkfoje proponis al sinjoro B., ke li edziĝu kun via fratino -fraŭlino N. Tio estis mia egoismo, mi ne pensis pri la estonteco de -fraŭlino N. Mi nur klopodis, kiamaniere ajn min liberigi de sinjoro -B. Kaj sinjoro B. decidis edziĝi kun via fratino; sed, kiam mi -terure febriĝis post tio, li tuj tion nuligis. Aliflanke vi de mi -postulis en ĉiu letero, malkovri al vi mian koron. Kiel vi vidas, -mi neniel povis respondi. Kiam mi prezentis al mi dolorojn, kiujn -vi devas senti, dum vi flegante vian maljunan patrinon kuraĝe -laboradas por vivo de mateno ĝis vespero kaj min rigardas kiel solan -lumon, kiom da fojoj mi ja deziris eĉ preferi morton. Efektive morto -estis pli facila por mi; sed mi jam estis la homo, kiu, kiel mi -antaŭe skribis, ne povas trakti la aferon malserioze. Mi jam havis -forton, ke mi pensis, vivi en kia ajn suferado, dum mi vivos. Ju pli -forte ni, mi kaj sinjoro B. suferis, des pli profunde ni amis unu la -alian; ne, ne ni, sed mi. Do kontraŭ lia volo mi refoje al sinjoro -B. proponis, ke li edziĝu kun via fratino fraŭlino N. Li skribis al -vi tiun ĉi fojon kun pli granda decido ol antaŭe. - -Mi unuan fojon spiradis kiel la homo elsavita el vakuo, sed samtempe -mi vidis alian profundan veron. Kun kia koro mi povos edziniĝi -kun vi? Kaj kun kia koro sinjoro B. edziĝos kun fraŭlino N.? Kiam -mi tion eksciis, mi trovis en mia koro malnoblan, malbelan penson -malsuperantan eĉ mian adoptpatrinon. Depost tio mi ne konas dormon, -nek malsanon. Mi nur pensadis pri tio ne ĉesante eĉ momenton, kaj -fine mi ankoraŭfoje petis sinjoron B. telegrafe nei edziĝon kun -fraŭlino N. Kaj mi decidis, konfesi al vi ĉion persone. - -Ĉar mia koro estis konfuza pro malkvieteco, mia skribaĵo povas -havi malĝustajn kontekstojn kaj esprimojn; sed mi kredas, ke vi -ekkomprenos gravajn punktojn per tio. - -Mi konfesas, ke mia koro amas sinjoron B. - -Mi vin ne malestimas. Kiel antaŭe, tiel nun vi estas por mi viro -pura kaj forta. Mi vin estimos por eterne, kaj vin petas, ke vi -permesu al mi tion fari. Sed mia sincera karaktero min igas vin -estimi kaj ami sinjoron B. - -Mi estas via fianĉino. La promeso de gefianĉiĝo estas reciproka; -tial, se vi postulas plenumi la promeson, mi devas fari tion. Mi ne -povas krom edziniĝi kun vi kun malplena koro. - -Mi amas sinjoron B., sed pri tio mi al li ne diris eĉ unu vorton; -kompreneble mi estas libera de la ago, kiu estas permesata nur inter -la geamantoj. - -Mi vin petas, ke vi rakontu al via fratino detale pri la afero, -por ke ŝi ne malkomprenu ĉion. Se vi permesos, mi senpere ŝin -pardonpetos pri tio. - - Via J. - - * * * * * - -Legante tion, miaj okuloj kelkfoje ĉirkaŭkuris sur la papero ne -funkciante. Mi revenis kaj revenis al la komenco, kaj kiam mi finis -legi, estis jam krepusko. - -Kiam mi ricevis telegramon de mia J., kiam mi ŝin akceptis en -mia domo, mi preĝis Dion, ke mi trovu ian rimedon eĉ la plej -malfacilan, dum mi sentis aliflanke alvenon de la fino; sed ĉio ĉi -tio estis vana. La sorto min batis blinde rekte al la fronto. Viaj -lastaj leteroj pike min rememorigas pri ĉio. - -Al vi, kiu legos ĉi tiun leteron, nun solviĝos ĉiuj enigmoj; same -al mi jam nun solviĝis ĉiuj. Viaj ĝisnunaj leteroj havis ĉiuj -gravegan signifon. Mi koleris, kiam mi devis ridi, kaj ridis, kiam mi -devis koleri. Mian malfortecon mi nur priploras, kompatas. - -Mi povas bone kompreni la koron de mia J. Ŝi estas prava. Kaj mi -miras, ke ŝi ne perdinte la vojon marŝis pli antaŭen ol vi. -Se ŝia vekiĝo estus pli malforta! Se ŝia agado havus iun ajn -riproĉindaĵon! Se mi estus naskita pli malnobla! Tiam, tie ankoraŭ -restus la rimedo, ŝin konduki refoje al mia brusto. - -Mia fratino ĝentile eniris en la ĉambron kaj foriris almetinte -karbon en la fornon. Tiam mi kuraĝis levi la kapon kaj diris al ŝi -kun decido, je l’ laŭdo: „Mi vin bone komprenis. Miaflanke -mi havas nenion por diri.“ Ŝi ankaŭ levis la kapon kaj min -aŭskultis, sed jen varmegaj larmoj ekfluis sur ŝiaj vangoj. -Kontraŭe en mia koro regis forta trankvileco, en kiu mia lasta -ĵaluzo kaj memrespekto sin kaŝis. Pri tio mi nun hontas. - -Krom tio, ke mia patrino de tempo al tempo tusis, la du virinoj estis -tute trankvilaj eksentinte timon pro graveco de l’ afero, kvankam -ili ne sciis pri ĝia enhavo. Ni ambaŭ nur sidadis unu kontraŭ la -alia. Krom tio, ke mia J. de tempo al tempo ŝtelploris tremigante -la ŝultrojn de rememoro, la tuta ĉambro estis morte kvieta, kaj -dume la nokto pasis kaj tagiĝis. En silento ni vidis lumon de l’ -mateno, kiu iom post iom solece kaj malakre pliblankiĝis. - -Ĉi tiun nokton mia J. forveturos por reveni al vi. Mi atendas vian -deklaracion. - -Mi aldone skribas, ke mia J. intervidis kun mia fratino. Estos -nenecese, detale raporti al vi pri la malĝoja intervido de la du -virinoj. Mia fratino diris, ke antaŭ ĉio ŝi pardonas mian J. - - Via A. - - -(De B. al A.) - -Tokio, nokte la 21an de Februaro 1914. - - Kara A.! - -Malprava mi estis, kiu vin instigis elporti la sorton. - -La ondoj de l’ sorto senkompate ĵetis nin tri al la ŝtonego de -l’ vero. Kiu povas liberiĝi de ĝi? - -Ni tri ĉiuj vundiĝis, terure vundiĝis. Vi devas plori, fraŭlino -J. devas plori, kaj unue eksciinte verajn larmojn mi ankaŭ ploras. - -Ĉiuj homoj ridas je ni tri. Senmodereco, senhonteco, senprudenteco, -frivoleco kaj nemoraleco! - -Malkaŝan veron, veran sincerecon ni tri eksciis. Ni tri, kiuj estas -nerepacigeblaj malamikoj kaj samtempe samsentaj martiroj, devas iri -ĉiu sian vojon ne erarante, nek ŝanceliĝante. - -Estu beno sur via malvenko! - -Estu kompato sur la renaskiĝo de fraŭlino J.! - -Estu malĝojaj larmoj sur mia venko! - -En fraŭlino J. mi trovis mian kompletaĵon. Mi unue al vi dediĉas -ĉi tiun bonan sciigon. - -Mi ĵuras, ke mi kun mia J. kuraĝe batalos ĉiujn venontajn batalojn -nenion evitonte -- por ni ambaŭ, por vi kaj por la homa vivo, kiun -ni devas kreskigi. - -Vian amikecon kiel oro, vian materian helpon, vian konfidon, vian -malbonstaton, bonvolon de fraŭlino N. -- ĉion ĉi tion mi kuraĝas -oferi. Tio estas mia atestaĵo por tio, kiel mi povas ami kaj estimi -mian J. - -Sed mi timas, ke mia malbona farto min ne starigos longe sur la -batalkampo. La aferoj de homa vivo estas malfacilaj kaj malproksimaj. -Malĝojigite vi devos ekstari tie, kie ni pereos. Akceptu nian -senfinan bondeziron por via estonteco malĝoja, sed eble vivoplena. - -Mia deklaracio finiĝis. Venis jam la tempo, en kiu mi devas preni -glavon. - - Via B. - - -(De A. al B.) - -Sendai, matene la 23an de Februaro 1914. - - Kara B.! - -De la nesto, kie loĝas mia patrino, kies malsano iom post iom -pligraviĝas, kaj mia fratino, kiu perdis amon... - -Sur mia tablo nun kuŝas eluzita horloĝo kun viaj leteroj. - -Kvazaŭ kompatante sian posedanton la horloĝo haltas ĉe la 11a kaj -duono. Malsaĝa, sed iom kompatinda horloĝo! - -Je mia miro, mi nun neniel intencas restreĉi risorteton de tiu ĉi -horloĝo. - -Ho, mia koro, atendu pacience! - -Ĉe l’ rando de la matena ĉielo nun la suno de la 23a de Februaro -ekleviĝis. - -Mi estas ĝin rigardanta. - - Via A. - - - - -KLARIGOJ DE LA NOTOJ EN LA TEKSTO - - -[1] Ŝiobara: Unu el la plej famaj banlokoj en Japanujo. - -[2] Haneda: Apudmara vilaĝo inter Tokio kaj Jokohamo. - -[3] Koiŝikaŭa: Unu el 15 kvartaloj de la urbo Tokio. - -[4] Inari-templo: Templo de diigita vulpo. Superstiĉemaj japanoj -vizitas ĉiam tian sanktejon, se al ili io malfeliĉa okazas. - -[5] Sendai: La plej granda urbo en la nordorienta provinco de -Japanujo. - -[6] Noboribecu: Fama banloko en la insulo Hokkaido. - -[7] Hokkaido: Unu el 5 grandaj insuloj, kiuj formas ĉefan parton de -Japanujo; kuŝas plej norde. - -[8] Jukatao: Simpla, kotona vesto, kiun la japano portas post -banado, precipe en la somero. - -[9] Aomori: Urbo kaj haveno kuŝanta en la plej norda parto de -Honŝuu, la plej granda insulo; de ĉi tie la ŝipo veturas al diversaj -lokoj de Hokkaido. - -[10] Edoano: Edo estas malnova nomo de Tokio, kaj kiu naskiĝis kaj -kreskis en Edo, sin nomas Edoano kaj estas fiera. - -[11] Ponto Oĉanomizu: Ponto kondukanta trans la rivero Kanda, kiu -fluas inter la kvartaloj Hongo kaj Kanda. - -[12] Niŝinasuno: Urbeto apud Ŝiobara; vizitanto de Ŝiobara forlasas -la vagonaron ĉie tie. - -[13] Ĝinrikio: Primitiva japana veturilo, kiun la homo mem trenas, -sidigante la gaston sur ĝi. - -[14] Zoonio: Speco de supo farata el kelkaj legomoj, kokaĵoj kaj -nepre moĉio (kuko farata el rizo); japano ĝin manĝas matene de la 1a -ĝis la 3a de Januaro festante la novjaron. - -[15] Ogasaŭara: Insuletaro kuŝanta ĉirkaŭ 700 kilometrojn sude de -Tokio. - -[16] Kadan: Ĉirkaŭurbo de Sendai, signifas florĝardenon. - -[17] Hirose: Rivero fluanta apud Sendai. - -[18] Ĝinrikiisto: Veturigisto de la ĝinrikio. - -[19] Ueno: Komenca punkto de l’ fervoja linio al la direkto de -nordorienta provinco. - -[20] Sinjoro J. Hukuzaŭa: Granda homo en la komenco de Meiĝi, kiu -fondis la Keio-Universitaton. - -[21] Buŝidoo: Moralo de japana kavaliro. - -[22] Meiĝi-Monarĥirestarigo: 1806 Keiki Tokugaŭa, la 15a ŝoguno, -rezigninte je la ŝoguneco redonis regadon al la imperiestro, kaj -tiel monarĥio restariĝis. - -[23] Laŭce: Fama ĥina filozofo antikva. - -[24] Bakei: Fama japana pentristo. - -[25] Toohoku-Instituto: De fremdaj pastroj fondita lernejo en -Sendai. - -[26] Mato: En Japanujo la planko de l’ ĉambro estas ĉiam kovrita per -matoj kaj oni esprimas la amplekson de l’ ĉambro laŭ la nombro de -matoj. Unu mato estas longa ĉirkaŭ 0,9 metron kaj larĝa ĉirkaŭ 0,45 -metron. - -[27] Osako: La plej granda komerca urbo kaj samtempe haveno en -Japanujo. - -[28] La 11a de Februaro estas tago de kronado de la unua japana -imperiestro Ĝinmu. Japanoj festas ĉi tiun tagon kun la novjaro kaj -la naskiĝtago de la imperiestro kiel tri grandajn, naciajn -festotagojn. - - - - -Notoj de transskribinto: - -Mi registris malmultajn ŝanĝojn kontraŭ la originala teksto per -html-aj komentoj. Ankaŭ originalajn paĝkomencojn mi simile registris. - - -*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK DEKLARACIO *** - -Updated editions will replace the previous one--the old editions will -be renamed. - -Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright -law means that no one owns a United States copyright in these works, -so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the -United States without permission and without paying copyright -royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part -of this license, apply to copying and distributing Project -Gutenberg-tm electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG-tm -concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, -and may not be used if you charge for an eBook, except by following -the terms of the trademark license, including paying royalties for use -of the Project Gutenberg trademark. If you do not charge anything for -copies of this eBook, complying with the trademark license is very -easy. You may use this eBook for nearly any purpose such as creation -of derivative works, reports, performances and research. Project -Gutenberg eBooks may be modified and printed and given away--you may -do practically ANYTHING in the United States with eBooks not protected -by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the trademark -license, especially commercial redistribution. - -START: FULL LICENSE - -THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE -PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK - -To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free -distribution of electronic works, by using or distributing this work -(or any other work associated in any way with the phrase "Project -Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full -Project Gutenberg-tm License available with this file or online at -www.gutenberg.org/license. - -Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project -Gutenberg-tm electronic works - -1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm -electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to -and accept all the terms of this license and intellectual property -(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all -the terms of this agreement, you must cease using and return or -destroy all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your -possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a -Project Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound -by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the -person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph -1.E.8. - -1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be -used on or associated in any way with an electronic work by people who -agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few -things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works -even without complying with the full terms of this agreement. See -paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project -Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this -agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm -electronic works. See paragraph 1.E below. - -1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the -Foundation" or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection -of Project Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual -works in the collection are in the public domain in the United -States. If an individual work is unprotected by copyright law in the -United States and you are located in the United States, we do not -claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, -displaying or creating derivative works based on the work as long as -all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope -that you will support the Project Gutenberg-tm mission of promoting -free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg-tm -works in compliance with the terms of this agreement for keeping the -Project Gutenberg-tm name associated with the work. You can easily -comply with the terms of this agreement by keeping this work in the -same format with its attached full Project Gutenberg-tm License when -you share it without charge with others. - -1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern -what you can do with this work. Copyright laws in most countries are -in a constant state of change. If you are outside the United States, -check the laws of your country in addition to the terms of this -agreement before downloading, copying, displaying, performing, -distributing or creating derivative works based on this work or any -other Project Gutenberg-tm work. The Foundation makes no -representations concerning the copyright status of any work in any -country other than the United States. - -1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: - -1.E.1. The following sentence, with active links to, or other -immediate access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear -prominently whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work -on which the phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the -phrase "Project Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, -performed, viewed, copied or distributed: - - This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and - most other parts of the world at no cost and with almost no - restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it - under the terms of the Project Gutenberg License included with this - eBook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the - United States, you will have to check the laws of the country where - you are located before using this eBook. - -1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is -derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not -contain a notice indicating that it is posted with permission of the -copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in -the United States without paying any fees or charges. If you are -redistributing or providing access to a work with the phrase "Project -Gutenberg" associated with or appearing on the work, you must comply -either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or -obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg-tm -trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted -with the permission of the copyright holder, your use and distribution -must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any -additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms -will be linked to the Project Gutenberg-tm License for all works -posted with the permission of the copyright holder found at the -beginning of this work. - -1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm -License terms from this work, or any files containing a part of this -work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. - -1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this -electronic work, or any part of this electronic work, without -prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with -active links or immediate access to the full terms of the Project -Gutenberg-tm License. - -1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, -compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including -any word processing or hypertext form. However, if you provide access -to or distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format -other than "Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official -version posted on the official Project Gutenberg-tm website -(www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense -to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means -of obtaining a copy upon request, of the work in its original "Plain -Vanilla ASCII" or other form. Any alternate format must include the -full Project Gutenberg-tm License as specified in paragraph 1.E.1. - -1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, -performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works -unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing -access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works -provided that: - -* You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from - the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method - you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed - to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he has - agreed to donate royalties under this paragraph to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid - within 60 days following each date on which you prepare (or are - legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty - payments should be clearly marked as such and sent to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in - Section 4, "Information about donations to the Project Gutenberg - Literary Archive Foundation." - -* You provide a full refund of any money paid by a user who notifies - you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he - does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm - License. You must require such a user to return or destroy all - copies of the works possessed in a physical medium and discontinue - all use of and all access to other copies of Project Gutenberg-tm - works. - -* You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of - any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the - electronic work is discovered and reported to you within 90 days of - receipt of the work. - -* You comply with all other terms of this agreement for free - distribution of Project Gutenberg-tm works. - -1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project -Gutenberg-tm electronic work or group of works on different terms than -are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing -from the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the manager of -the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the Foundation as set -forth in Section 3 below. - -1.F. - -1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable -effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread -works not protected by U.S. copyright law in creating the Project -Gutenberg-tm collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm -electronic works, and the medium on which they may be stored, may -contain "Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate -or corrupt data, transcription errors, a copyright or other -intellectual property infringement, a defective or damaged disk or -other medium, a computer virus, or computer codes that damage or -cannot be read by your equipment. - -1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right -of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project -Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project -Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all -liability to you for damages, costs and expenses, including legal -fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT -LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE -PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE -TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE -LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR -INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH -DAMAGE. - -1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a -defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can -receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a -written explanation to the person you received the work from. If you -received the work on a physical medium, you must return the medium -with your written explanation. The person or entity that provided you -with the defective work may elect to provide a replacement copy in -lieu of a refund. If you received the work electronically, the person -or entity providing it to you may choose to give you a second -opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If -the second copy is also defective, you may demand a refund in writing -without further opportunities to fix the problem. - -1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth -in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO -OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT -LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. - -1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied -warranties or the exclusion or limitation of certain types of -damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement -violates the law of the state applicable to this agreement, the -agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or -limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or -unenforceability of any provision of this agreement shall not void the -remaining provisions. - -1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the -trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone -providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in -accordance with this agreement, and any volunteers associated with the -production, promotion and distribution of Project Gutenberg-tm -electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, -including legal fees, that arise directly or indirectly from any of -the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this -or any Project Gutenberg-tm work, (b) alteration, modification, or -additions or deletions to any Project Gutenberg-tm work, and (c) any -Defect you cause. - -Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm - -Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of -electronic works in formats readable by the widest variety of -computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It -exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations -from people in all walks of life. - -Volunteers and financial support to provide volunteers with the -assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's -goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will -remain freely available for generations to come. In 2001, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure -and permanent future for Project Gutenberg-tm and future -generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see -Sections 3 and 4 and the Foundation information page at -www.gutenberg.org - -Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation - -The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non-profit -501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the -state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal -Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification -number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by -U.S. federal laws and your state's laws. - -The Foundation's business office is located at 809 North 1500 West, -Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up -to date contact information can be found at the Foundation's website -and official page at www.gutenberg.org/contact - -Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation - -Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without -widespread public support and donations to carry out its mission of -increasing the number of public domain and licensed works that can be -freely distributed in machine-readable form accessible by the widest -array of equipment including outdated equipment. Many small donations -($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt -status with the IRS. - -The Foundation is committed to complying with the laws regulating -charities and charitable donations in all 50 states of the United -States. Compliance requirements are not uniform and it takes a -considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up -with these requirements. We do not solicit donations in locations -where we have not received written confirmation of compliance. To SEND -DONATIONS or determine the status of compliance for any particular -state visit www.gutenberg.org/donate - -While we cannot and do not solicit contributions from states where we -have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition -against accepting unsolicited donations from donors in such states who -approach us with offers to donate. - -International donations are gratefully accepted, but we cannot make -any statements concerning tax treatment of donations received from -outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. - -Please check the Project Gutenberg web pages for current donation -methods and addresses. Donations are accepted in a number of other -ways including checks, online payments and credit card donations. To -donate, please visit: www.gutenberg.org/donate - -Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic works - -Professor Michael S. Hart was the originator of the Project -Gutenberg-tm concept of a library of electronic works that could be -freely shared with anyone. For forty years, he produced and -distributed Project Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of -volunteer support. - -Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed -editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in -the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not -necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper -edition. - -Most people start at our website which has the main PG search -facility: www.gutenberg.org - -This website includes information about Project Gutenberg-tm, -including how to make donations to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to -subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/old/68878-0.zip b/old/68878-0.zip Binary files differdeleted file mode 100644 index 3a4f871..0000000 --- a/old/68878-0.zip +++ /dev/null diff --git a/old/68878-h.zip b/old/68878-h.zip Binary files differdeleted file mode 100644 index 6412cce..0000000 --- a/old/68878-h.zip +++ /dev/null diff --git a/old/68878-h/68878-h.htm b/old/68878-h/68878-h.htm deleted file mode 100644 index 67abe3b..0000000 --- a/old/68878-h/68878-h.htm +++ /dev/null @@ -1,4565 +0,0 @@ -<!DOCTYPE html> -<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="eo" lang="eo"> -<head> -<meta charset="UTF-8" /> -<title>Deklaracio, by T. Ariŝima—A Project Gutenberg eBook</title> -<link rel="icon" href="images/cover.jpg" type="image/x-cover" /> -<style> /* <![CDATA[ */ -body {padding-right: 10%; padding-left: 10%;} -div.titlepage {font-size: 1.2em; text-align: center; line-height: 1.7; margin-top: 4em; margin-bottom: 4em;} -.smaller {font-size: smaller;} -.centred {text-align: center;} -h1 {font-size: 2.2em; letter-spacing: 0.2ex;} -h2 {font-size: 1.5em; letter-spacing: 0.2ex; text-align: center;} -h3 {font-size: 1.2em; text-align: center; margin-top: 1.7em;} -div.section {margin-top: 4em; margin-bottom: 2em; page-break-before: always;} -hr.long {width: 80%; margin-top: 1.5em; margin-bottom: 1.5em;} -.far_sig {text-align: right; margin-right: 15%;} -.salutation {text-indent: 2em;} -.date_line {text-align: right; margin-right: 10%;} - .verse {margin: 1em 0em 0em 5%; text-align: left;} - .verse br {display: none;} - span.i0 {display: block; margin-left: 0em;} -.footnotes {border: dashed 1px; margin: 4em 0em 4em 0em; padding-left: 1em;} -.footnote {margin-left: 10%; margin-right: 10%; font-size: 0.9em;} -.footnote .label {position: absolute; right: 85%; text-align: right;} -.fnanchor {vertical-align: super; font-size: .8em; font-weight: normal;} -.tnotes {background-color: #eeeeee; color: #000; padding: 1ex; margin-top: 4em;} -/* ]]> */ </style> -</head> -<body> -<div lang='en' xml:lang='en'> -<p style='text-align:center; font-size:1.2em; font-weight:bold'>The Project Gutenberg eBook of <span lang='eo' xml:lang='eo'>Deklaracio</span>, by Takeo Arishima</p> -<div style='display:block; margin:1em 0'> -This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and -most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions -whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms -of the Project Gutenberg License included with this eBook or online -at <a href="https://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a>. If you -are not located in the United States, you will have to check the laws of the -country where you are located before using this eBook. -</div> -</div> - -<p style='display:block; margin-top:1em; margin-bottom:1em; margin-left:2em; text-indent:-2em'>Title: <span lang='eo' xml:lang='eo'>Deklaracio</span></p> -<p style='display:block; margin-top:1em; margin-bottom:0; margin-left:2em; text-indent:-2em'>Author: Takeo Arishima</p> -<p style='display:block; margin-top:1em; margin-bottom:0; margin-left:2em; text-indent:-2em'>Translator: Tooguu Tojosato</p> -<p style='display:block; text-indent:0; margin:1em 0'>Release Date: August 31, 2022 [eBook #68878]<br>Last Updated: May 29, 2023</p> -<p style='display:block; text-indent:0; margin:1em 0'>Language: Esperanto</p> - <p style='display:block; margin-top:1em; margin-bottom:0; margin-left:2em; text-indent:-2em; text-align:left'>Produced by: Andrew Sly, Miroslav Malovec and the Online Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net (his file was produced from images generously made available by Biblioteka Cyfrowa KUL.)</p> -<div style='margin-top:2em; margin-bottom:4em'>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK <span lang='eo' xml:lang='eo'>DEKLARACIO</span> ***</div> - -<div style="text-align: center;"> -<p style="font-size:170%;">INTERNACIA<br /> -MONDLITERATURO</p> - -<p style="font-size:120%;">Kolekto de la plej famaj verkoj<br /> -el ĉiuj naciaj literaturoj</p> - -<p class="smaller"> -FERDINAND HIRT & SOHN EN LEIPZIG / 1924<br /> -ESPERANTO-FAKO</p> -</div> - - -<div class="titlepage"> -<h1>T. ARIŜIMA<br /> - -DEKLARACIO</h1> - -<p style="font-size:120%;">El la japana originalo tradukis kun permeso de la aŭtoro<br /> - <b>T. Tooguu</b></p> - -<p>FERDINAND HIRT & SOHN EN LEIPZIG / 1924<br /> -ESPERANTO-FAKO</p> -</div> - - -<div class="smaller"> -<p>ĈIUJ RAJTOJ ESTAS REZERVATAJ</p> - -<p>PRESEJO BREITKOPF & HÄRTEL, LEIPZIG</p> -</div><!-- p. 5 --> - - - -<div class="section"> -<h2>ANTAŬPAROLO</h2> -</div> - - -<p>La aŭtoro, sinjoro Takeo Ariŝima, naskiĝis la 4an de Majo 1878 -en Tokio kiel unua filo de iu oficisto de financa ministrejo. 1882 -lia patro fariĝis estro de l’ lim-impostejo en Jokohama kaj -transloĝiĝis tien kun sia familio. Tie la aŭtoro estis edukita -en la domo de nordamerika sinjoro kaj vizitis „Anglo-japanan -lernejon“. Tiam li unue vidis kristanisman vivon kaj vizitis -dimanĉan lernejon. 1887 li forlasis la anglo-japanan lernejon kaj -eniris en la preparan klason de pornoblula gimnazio en Tokio. 1896, -fininte la mezan klason de la pornoblula gimnazio, li eniris en la -agrikulturan kolegion en Hokkaido kaj loĝante ĉe sinjoro D-ro -Nitobé li vizitis la kolegion.</p> - -<p>Li alproksimiĝis al kristanismo kaj fariĝis 1900 ano de -„Sendependa Eklezio“. 1901 li rekonstruis kun kelkaj junuloj la -eklezion, tute sendependiginte ĝin de dogmoj.</p> - -<p>1903 li transveturis al Usono kaj tie studis la ekonomian sciencon. -De tiam li eksentis maltrankvilecon en religia vivo kaj fariĝis -skeptikulo. Li eklegis verkojn de Emerson, Whitman, Brandes, -Turgenjeff, Ibsen, Tolstoj, Kropotkin ktp., kaj nun estis ĵetita -antaŭ la praktika problemo, ĉu fariĝi agrikulturisto, aŭ -pedagogo, aŭ literaturisto.</p> - -<p>Forlasinte Usonon 1904, li vojaĝis tra Italujo, Svisujo, Germanujo, -Holando, Belgujo, Francujo kaj Anglujo, kaj reveninte al la patrujo -li fariĝis profesoro de angla literaturo je Sapporo Agrikultura -Fakultato.</p><!-- p. 6 --> - -<p>En Julio 1917 li publikigis du noveletojn: „Posteuloj de Kaino“ -en la „Literatura gazeto“, „Nova Novelo“ kaj „Letero de iu -ordinara homo“ en „Nova Tajdo“. Ili altiris atenton de l’ -legantaro, kaj li fariĝis tuj favorito en la japana literatura -mondo, kio ja malofte okazas. Poste li publikigis kelkajn novelojn -kaj dramojn kaj lia famo iom post iom pligrandiĝis. Li nun havas la -plej multajn legantojn inter kleraj gejunuloj.</p> - -<p>Je nia miro, li senpage disdonis 1922 la kampobienon, kiun li heredis -de sia patro, al la farmantoj. Ĝia amplekso estis ĉirkaŭ 40 000 -arojn.</p> - -<p>„Deklaracio“ estas novelo verkita de li en la formo de leteroj -interŝanĝitaj inter du junuloj: studento kaj juna licenciato de -scienca fakultato. La kaŭzo, kial mi preferis ĉi tiun verkon por -esperantigi ĝin, estas, ke mi kredis, ke ĝi bone montros, kiel -japanaj junuloj pensas, suferas ktp.</p> - -<p class="far_sig"><i>La tradukinto.</i></p> - - -<h2>NOTO</h2> - -<p>Mi atentigas la legantaron de la „Internacia Mondliteraturo“, -ke la apero de la verko de la japana aŭtoro T. Ariŝima en -esperantlingva traduko estas atentinda okazantaĵo. Laŭ mia scio, -ĉi tiu libro estas la unua — pli ampleksa — Esperanto-tradukaĵo -el la japana literaturo, kiu aperas en eldonejo de la eŭropa -kontinento.</p> - -<p>Ĝi bone montras, ke nia lingvo ankaŭ taŭgas por la celoj de la -orient-aziaj popoloj.</p> - -<p>Por ne difekti ĝin, mi lasis la ĉarman originalecon de la stilo -de nia samideano Tooguu tute netuŝita, ankaŭ tiam, kiam mi estus -preferinta aliajn frazmanierojn, kaj dum la trastudado de lia -manuskripto mi korektis nur tre malmultajn evidentajn skriberarojn -ktp.</p> - -<p class="far_sig"><i>D-ro Dietterle.</i></p><!-- p. 7 --> - - - -<div class="section"> -<p style="text-align:center;font-size:2em;letter-spacing:0.3ex;">DEKLARACIO</p> -</div> - -<h3>(De A. al B.)</h3> - -<p class="date_line">Tokio, la 15an de Septembro 1912.</p> - -<p class="salutation">Kara B.!</p> - -<p>Laŭ via lasta letero mi nur atendis, ke vi povos reveni; sed vane.</p> - -<p>La antaŭlegado komenciĝis hieraŭ, sed ĝi estas neinteresa -laŭkutime. Je la komenco de l’ nova studjaro mi ĉiam havas -ian novan atendon, sed mi ĝin trovas ĉiam precize perfidita. -Antaŭlegado de sinjoro prof. A. sufiĉas, por min tute enuigi post -30minuta aŭskultado. Je nia miro sinjoro C. jam ĉeestas ĉi tiun -jaron kaj kiel kutime li ĉiujn ĉirkaŭrigardas kun ironiaj okuloj -de sur la altkreska korpo.</p> - -<p>Kia do estas via farto? En Tokio estas ankoraŭ iom varmege, sed -havante daŭre belan veteron kaj iom pli sekan aeron, ni kelkajn -fojojn trovas la vesperon tre bela. Ĉu vi ne kuraĝas reveni ĉi -tien? Mi nepre prezentos al vi D-ron B., kiu laŭ onidiro havas -konfidindan sperton je la malsano de l’ spiradorgano kaj efektive -bonan famon; ankaŭ mia onklo estas kuracita iam de li. Havante de la -infaneco nenian rilaton al la malsano, mi ne povas plene imagi vian -sentadon; sed ŝajnas al mi, ke vi pensas iom hipoĥondre pri via -malsano. Antaŭ ĉio mi nun opinias, ke estas malbone por vi, pensi -pri<!-- p. 8 --> tro diversaj aferoj. Ĉu la loko Ŝiobara<a href="#Footnote01" class="fnanchor">[1]</a> estas bona por via -malsano? Onidire la ŝanĝo de la klimato estas granda en via loko -kaj mi opinias, ke tie malvarmiĝos pli frue ol en Tokio.</p> - -<p>Ankaŭ por mi mem mi deziras, ke vi nun restu en Tokio; ĉar mi -sentas, ke mi ankaŭ ekkomprenis la religion. Entute la familio de -miaj gepatroj tute ne atentis religian vivon, kaj tio ne devenis -de memkonscio. Eble mia patro pensis iom pri tio, sed al la aliaj -familianoj tio okazis nur pro malvigla, senmemkonscia vivado. -Implikite en tiun atmosferon, mi ankaŭ havis ĝis nun neniun -rilaton al religia vivo. Akceptinte supraĵan antaŭopinion, kiu -devenis de iu scienca antaŭjuĝo, tiel, kia ĝi estas, mi pensis, -ke por mi estas nenecese rigardi la religion rekte; kaj efektive mi -estis tiam tiel senpripensema, ke ĝi estis nenecesa por mi. Sed -ŝajnas al mi, ke ankaŭ mia vivo ektravivis strangan turnotempon. -La mondo ekŝajnis al mi tiel vivoplena, al la celo progresanta -kaj organika, ke mi ĝin nur sub abstrakta, dubsenca vorto kiel -„sorto“ ne povas kompreni. Dum tia penso ekkreskis en mi, mi -unue ekinteresiĝis je la kristanismo, kiun vi konfesas. Mi denove -rigardis mian ĉirkaŭon kaj vidis kun miro, ke mistera mondo, de -mi ĝis nun tute neatentita, antaŭ mi disvolviĝas. Eksciiĝinte, -ke homa vivo povas tiel ŝanĝiĝi laŭ la maniero de rigardo, mi -nur miregas pri ĝia riĉa amplekso. De antaŭ nelonge mi regule -legadis la leteron „al la Romanoj“ ĉiuvespere antaŭ enlitiĝo -kaj, sentinte en mia koro ĉiun tiaman sekreton, mi timis antaŭ la -profunda kaj akra sagaceco de Kristo. Mi pensas, ke povis observi -tiel akre kiel ambaŭklinga glavo nur Paŭlo revivigita<!-- p. 9 --> de Kristo. -Jen min kaptas timo, ke, se mi antaŭenpaŝos unu paŝon, tiom -da peko disvastiĝos ĉirkaŭ mi, kaj se mi malantaŭenpaŝos du -paŝojn, tiom da pento estos tie postlasata.</p> - -<p>Ĝis nun mi min rigardis viro energia, pli vigla kaj iom kuraĝa; sed -mi min sentas soleca, kiam mi pensas, ke, se mi akceptus religian -vivon, mia ĝisnuna memkonscio tute senspure malaperus; mi min sentas -tro soleca.</p> - -<p>En tia okazo mi nenion povas krom deziri, ke vi estu ĉe mi.</p> - -<p>Nun mi transiru al tute alia temo kaj vin demandas, kiel vi opinias -pri la amo? Feliĉe — mi volas tiel diri, sed povas esti malfeliĉe -— mi ankoraŭ ĝis nun havis neniun okazon havi aman aferon kun iu -ajn virino kaj enprofundiĝi en ĝin. Se fremdaj amrakontoj, kiujn -miaj samklasanoj ofte babilis ĉirkaŭ la forno k. c., min atingis, -mi ĉiam forlasis la lokon tirite de iu pura forto en la koro, dum -mi sentis iun hontindan allogon kaj scivolemon. En tia okazo mi -ĉiam rememoris viajn akrajn, helajn okulojn rigardantajn de post -la ferkadraj okulvitroj. Do vi min demandas, ĉu la amo malhelpas -studadon; ĉu pura, malegoista kaj solece-brila kortuŝo, kiun, al -mi ŝajnas, nur homoj enamiĝintaj travivas, ne estas ambrozio, kiun -la junuloj devas almenaŭ unu fojon gustumi? En la vortoj de Paŭlo -kaj Tolstoj parolitaj pri la rilato inter viro kaj virino kuŝas -kompreneble forta kaŭzo nerifuzebla. Mi ankaŭ ĝin jesas; sed, ĉu -ĝi estas la plej profunda fundo de la vivo?</p> - -<p>Skribinte longan sensencaĵon mi timas, ke mi vin ĝenas. Sed mi tre -ĝojos, se vi skribos al mi pri via opinio, kiam vi vin sentos pli -bonfarta.</p> - -<p>Hieraŭ estis antaŭdecidite iri post la antaŭlegado al Haneda<a href="#Footnote02" class="fnanchor">[2]</a> -por kolekti materialon; sed ne interesite mi tion rifuzis kaj -iris sola promeni ĝis la ĉirkaŭo de botanika<!-- p. 10 --> ĝardeno en -Koiŝikaŭa<a href="#Footnote03" class="fnanchor">[3]</a>. Lastatempe mi mem min sentas iom neordinara. Al mi -la muskoloj kvazaŭ malstreĉiĝis, kaj kiam mi rekonsciiĝis, mi -pripensadis pri absurdaj aferoj. Tio povas esti kaŭzita ankaŭ de -tio, ke vi ne estas ĉi tie en Tokio.</p> - -<p>La monon petitan mi al vi sendos. Vi devos elspezi pli multe ol en la -universitato. Mi vin ne kontraŭopinias pri memkuirado, sed vin gardu -antaŭ malpermesitaj aferoj. Monon vi povas elspezi senzorge, ĉar mi -havas iom pli multe ol bezone.</p> - -<p>Ĉi tiun nokton mi ial sentas deziron, plie skribadi al vi; tamen, -ĉar la nokto estas jam malfrua kaj mi timas malbone influi sur vian -malsanon, mi ĉi tie ĉesas.</p> - -<p>Estas ja nokto, en kiu mi eksentas amon al ĉiuj ajn.</p> - -<p>Do (<i>de tie ĉi la letero estas forstrekita</i>).</p> - -<p class="far_sig">Via A.</p> - -<h3>(De B. al A.)</h3> - -<p class="date_line">Ŝiobara, la 20an de Septembro 1912.</p> - -<p class="salutation">Kara A.!</p> - -<p>Promeninte, sur la revena vojo mi kaptis unu maloftan tineon ankaŭ -hodiaŭ. Ĝi povas esti nova speco. Ŝiobara estas iom pli bona loko -por kolektado de materialo.</p> - -<p>Vi eksciis amon? Lastatempe miaj nervoj iom pli-akriĝis.</p> - -<p>Kiu povas esti favorito de amo krom vi? Vi havas sanan korpon, -sinceran karakteron, allogan vizaĝon kaj puran naivecon. Antaŭ vi -estas entreprenoj kaj malantaŭ vi riĉeco.</p> - -<p>Tio ne estas sarkasmo, sed nur sinsekva aranĝo de faktoj tiel -simplaj, ke ili povus ŝajni sarkasmaj.</p> - -<p>Amo estas forteodora esenco, kiu povas fermenti nur en la provizejo -plena je nutraĵoj.</p><!-- p. 11 --> - -<p>La kompatinda malsanulo kiel mi eĉ ne flaras ĉi tiun esencon sen -pulsobatego. Ne pro envio ... ne, pro envio, pro klara envio.</p> - -<p>Sed estas en la mondo homoj, kiuj meritas amon, kaj ankaŭ homoj, -kiuj ne meritas amon.</p> - -<p>Mi vin kuraĝigas, nepre efektivigi vian amon. Mi eĉ povas diri, ke -estas eraro de Dio, ke vi ne havas aman historion.</p> - -<p>Tolstoj estas, oni povas diri, optimisto, kiu ebriiĝinte de bona -vino deliradas. Kia simpla aminda koro!</p> - -<p>Vi, kiu predikas pri Tolstoj kaj Paŭlo samtempe, erare metis infanon -apud la diablon.</p> - -<p>Kristo estis dufoje krucumita, unue de judoj kaj duafoje de Paŭlo.</p> - -<p>Per la unua sufero li ĉieleniris, sed per la dua li estis teren -forĵetita.</p> - -<p>Mi antaŭ ĉio malamas la konfuzajn vortojn de Paŭlo. Ĉu li -predikas la homon per la homo? Do vin gardu antaŭ falsa profeto -predikanta la homon per la homo.</p> - -<p>Nun, mia malsano estas jam diagnozita kiel efektive kompleta ftizo. -D-ro B. estis tre interesa kuracisto. Li ĉion malkovris al mi, -dirante, ke estas nenecese kaŝi antaŭ mi. Kiam li deklaris al mi -pri tio, mi, kion vi komprenos, tiumomente tiel suferis, ke mi eĉ -ne povis moviĝeti, kvazaŭ ĉiuj nervoj en mia korpo frostiĝis -kaj kaŭzis la rigidecon de la membroj. Sed mia koro jam reakiris -kutiman trankvilecon; tamen estos neeble, reveni al la universitato -en la proksima estonteco. Mi ofte sopiras je l’ atmosfero de la -laboratorio; sed mi nenion povas krom rezigni.</p> - -<p>Dankon por la mono. Mi nun loĝas en la domo apudrivera, kiun vi -konas; sed konfuzate de vojirantoj mi intencas iam post nelonge lui -ĉambron ĉe iu kamparano.</p><!-- p. 12 --> - -<p>Nun mi ekhavis febron ree; pardonu, ke la letero fragmentiĝas, mi -bone scias, ke tio estas malagrabla por vi.</p> - -<p>Mi rememoras, ke mi forgesis, skribi al vi<!-- orig: mi --> pri mia opinio pri la -religio; sed ĝi ne estas inda je skribado.</p> - -<p>Ĉar mi apartenas al tiuj, kiuj ne povas vivi ne ebriiĝante, mi nur -volas ebriiĝi de Kristo. Se mi estus vivinta antaŭ Baudelaire, -mi certe ne estus lin antaŭe skribiginta la poezian poemon -„Ebriiĝu“!</p> - -<p class="far_sig">Via B.</p> - -<h3>(De A. al B.) (poŝtkarto).</h3> - -<p class="date_line">Tokio, la 22an de Septembro 1912.</p> - -<p class="salutation">Kara B.!</p> - -<p>Promeninte en la botanika ĝardeno mi ĵus revenis kaj trovis vian -leteron min atendintan. Eksciinte, ke via malsano estas ftizo, ankaŭ -mia sango kvazaŭ frostiĝas. Mi elkore vin kompatas.</p> - -<p>Vi lerte min divenis. Mi intencas, iam konfesi al vi detale kaj peti -vian helpon; bonvolu ĝin legi, kiam vi vin sentos bonfarta. En -Ŝiobara oni jam sentos malvarmon? Mi deziras, ke vi kiel eble plej -singardeme zorgu pri via malsano.</p> - -<p class="far_sig">Via A.</p> - -<h3>(De A. al B.)</h3> - -<p class="date_line">Tokio, la 6an de Oktobro 1912.</p> - -<p class="salutation">Kara B.!</p> - -<p>Kiel vi kun dolorego bataladas kontraŭ la malsano, kiu senkompate -forrabas de vi ĉiujn esperojn, vin ekstreme minacas kaj -maltrankviligas, tio estos eble la sekreto, kiun nur vi sola povas -kompreni. Al mi ŝajnas, ke en via suferado kuŝas io tre sankta -kaj estus tro malhumile por la homo kiel mi, kiu travivis neniun -malsanon, eĉ<!-- p. 13 --> nur ĝin ekrigardi. Povas esti malprave, ke mi -konsolas la malsanulon. Sed mi ne povas krom vin kompati laŭ mia -maniero kaj deziri al vi la plej baldaŭan resaniĝon.</p> - -<p>Per via lasta letero mi ne povis detale sciiĝi pri via farto; ĉu vi -nun iom pli bone fartas? Se via humoro al vi permesos, bonvolu sciigi -min pli detale pri via febro kaj apetito. Ĉu vi min demandos, por -kio tio utilos? Mi senkaŭze deziras tion ekscii.</p> - -<p>Ho, kiom ofte mi ŝanceliĝis, ĝis mi decidis skribi al vi la -sekvantan konfeson. Mi timis, ke ĝi povas influi malbone sur vian -malsanon; sed mi pli multe dubis, ĉu mi povos skribi ĝis la fino -nenion kaŝante.</p> - -<p>Sed, mi hodiaŭ decidis skribi. Ĝi rilatas al la ama problemo, kiel -vi jam divenis. Sed mi refoje vin petas, ke vi legu, kiam via humoro -tion permesos.</p> - -<p>Al mi ŝajnas necese, ke mi ion skribu pri mia seksa vivo, antaŭ ol -komenci la konfeson.</p> - -<p>Se mi rigardas mian estintecon, mi povas rememori, ke mia koro estis -jam, kiam mi estis infano, supermezure alligita al la ino. Malgraŭ -ke tio estas komuna por ĉiuj viroj, nur malmultaj homoj parolas pri -tio malkaŝe; se ne, mi estas tute malsama ol la aliaj kaj havas tute -malsimilan travivaĵon. Mi memoras, ke mi havis iun, ĉe la viro ne -senteblan, amikecon al la juna edzino de mia najbaro. Tiam mi estis -tia knabo, kian oni karesas dirante: „Aminda knabo!“ Kaj al mi -ŝajnis, ke ŝi speciale min amis. Kiel mi ĝojis pri tio! De memfido -kaj kontento — kia diferenco inter mi tiam kaj mi nun, tremanta -ĉiam antaŭ maltrankvileco, — kaj kia dezirinda miraklo! — mi -kondutis tiel fiere, ke mi eĉ malestimis miajn kunludantojn antaŭ ŝi.</p> - -<p>Iam, pro la ŝanĝo de la ofico de sia edzo, ŝi subite malaperis -ien de antaŭ miaj okuloj. Mia mondrigardo,<!-- p. 14 --> laŭ kiu mi difinis la -tutan mondon tian, kian mi ĝin aŭdas per la oreloj kaj vidas per -la okuloj, tute ŝanĝiĝis, kaj de tiam en mia koro ekkomenciĝis -neatendita tute alia mondo, malplena mondo. Mi rememoras, ke ia -sopiro je nekompreneblaĵo ankaŭ komenciĝis de tiam. La mirindan -mondon, de kiu ŝi estis malaperinta, mi tiam neniel povis klare -imagi en la kapo. Mi nur sentis min tre soleca. Okazis, ke kelkajn -vesperojn, atakite de stranga nostalgio, mi aŭ ekploris senkaŭze, -aŭ ĝenis sencele servistinojn kaj la patrinon, tiel ke mia patro, -kiu tre malofte ekkoleris, min severe riproĉis. Oni diris, ke mi -suferas je neŭrastenio. Kiaj sarkasmaj vortoj! Efektive, mi tre -naive malsaniĝis je neŭrastenio.</p> - -<p>Espereble vi ne legos mian leteron, ne konsiderante pri via malsano? -Bonvolu vin gardi!</p> - -<p>Se mi rememoras la tiaman aferon, mi ankoraŭ nun min mem kompategas. -Larmoj, kiaj estas sekreciataj ĉe la rememorado de la naskiĝloko, -amasiĝas sur miaj okulharoj.</p> - -<p>Poste mia memoro je la bela najbarino malaperis iom post iom. Ŝajnas -al mi, ke mi ree fariĝis vigla knabo kiel antaŭe. Sed la vundo de -l’ eta koro, kvankam nur degratita, atendadis la forton kuracantan, -dum ĝia posedanto tion ne rimarkis. Kiam mi estis dekdujara, iam mia -fratineto invitis sian amikinon kun ŝia pli maljuna fratino, por -kune ludi. La pli maljuna fratino estis ankaŭ dekdujara kaj nomata -Cuja. Depost kiam mi ŝin vidis unuafoje, mi ŝin ekamegis. Pri la -pli juna mi ne memoras, kia ŝia nomo estis, ĉar ŝi estis blinda -je unu okulo kaj malbela, dum la pli maljuna estis nekompareble -bela. Kiam mi aŭdis, ke mia patrino ŝin admiris, dirante „bela -kiel pupo“, mia koro kvazaŭ suprensaltis pro konsento al tio. Sed -miaflanke, neniel povante diri tiajn vortojn, mi min sentis incitita. -Mi penadis alproksimiĝi al fraŭlino Cuja<!-- p. 15 --> kun trankvila koro, sed -pro hontemo mi neniel tion povis; ĉar tiam en mi malbeno de la karno -jam eklevis sian malbelan kapon, kvankam nur iomete. Sed mi ĉiel -penadis, esti nepre la unua superulo antaŭ ŝi. Mi ekhavis nur -malamikojn ĉirkaŭ mi, kaj mi ree fariĝis malbonhumora knabo kun -malmola koro.</p> - -<p>Mi tion ankaŭ rememoras. En la deziro esti ĉiam en ŝia proksimo, -mi volis nepre akiri ŝian fotografaĵon. Al mi ŝajnas, ke mi -tiam pensis, ke estas neniu rimedo krom interŝanĝi. Sed, kiel mi -kuraĝus doni al ŝi mian solan fotografaĵon. Kaj fine mi elpensis -fari fotografaĵon de miaj grupanoj. Kiam la fotografaĵo estis -farita, mi trovis, ke mi estis fotografita tre malbela, sed unu el -miaj amikoj aminda. Mi tre ŝanceliĝis malgraŭ la juneco, sed -refoje fotografigi estis neeble. Iun vesperon, post kiam mi kun la -fratinoj kaj aliaj geknaboj multope ludis, mi ĵetis la fotografaĵon -antaŭ fraŭlino Cuja kaj ŝia fratino, ŝajnigante indiferentecon. -Estis fraŭlino Cuja, kiu rapide ĝin prenis. Ŝia fratino tuj -alproksimiĝis al ŝi kaj ili ambaŭ ĝin rigardis. Tiam mi diris -kvazaŭ duone kantante: „Kiu volas ĝin ricevi?“ Estis ŝia -fratino, kiu dirinte: „Donu al mi!“ bruligis sian solan okulon. -La detenema fratino pli maljuna ĝin metis trankvile sur la maton -turninte la bildflankon malsupren, kvazaŭ ŝi tuŝis ion malbonan. -Mi ekscitiĝis kaj nenion pripensante ĝin disŝiris en pecetojn -antaŭ ĉiuj rigardantoj mirigataj.</p> - -<p>Vi eble tre enuos legi tiajn aferojn. Sed mi vin petas esti pacienca -por iom da tempo kaj legi plue.</p> - -<p>Mi volis iel certiĝi, ĉu ŝi min amas. Sed ŝi kondutis naive, -ĝentile kaj al ĉiuj egale, kaj pro tio mi suferadis kaj suferadis, -ke mi min sentis kvazaŭ sufokata. En mia nuna stato mi ne toleras -rememori la puran, fortan suferadon, kiun mi tiam travivis.</p><!-- p. 16 --> - -<p>Poste alia afero okazis. Sur la vojo al la lernejo de mia fratineto -loĝis bubo, kiu turmentis preterirantajn geknabojn. Ŝin atendante -je la horo de ŝia lernejvizito kaj hejmenreveno li ŝin minacis, ke -li ŝin batos, se ŝi piedpremos eĉ unu eron de ŝtoneto kuŝanta -antaŭ lia domo. Pro timo antaŭ tiu bubo la vizito de fraŭlino Cuja -al ni ankaŭ komenciĝis maloftiĝi. De forta amo al mia fratino kaj -samtempe de dezirego vidi fraŭlinon Cuja pli ofte, mi iun tagon -faris interfrapon kun li. Nur pro la pli granda longeco de mia bambua -bastono, mi fine forpelis tiun bubon en lian domon. Kun fiera mieno -de triumfo mi iris tien kaj tien ĉi antaŭ la pordo de lia domo. -Jen subite ŝtono, kiun li celante ĵetis sur min de interne de la -barilo, celtrafis mian dekstran brovon kaj de tie sango ŝprucis. -Ekkoleriĝinte mi enkuris senkonscie en lian domon kaj estis tie -flegata; poste oni min portis al mia domo kaj kuŝigis en la lito -post kudrado de la vundo per tri kudriloj. Oni diras, ke mi tiam -eldiradis eĉ en la deliro: „Senkuraĝulo! Senkuraĝulo!“</p> - -<p>Post ĉirkaŭ dek tagoj la vundo jam preskaŭ resaniĝis, ke mi -povis promeni en la ĝardeno. Sed la kolero de mia koro neniel -trankviliĝis, kaj ĝenite de mi pro tio, mia patrino rakontis al -mi pri diversaj aferoj, por min konsoli, kaj sciigis min, ke unu de -fraŭlinoj Kobajaŝi ĉiutage vizitadis Inari-templon<a href="#Footnote04" class="fnanchor">[4]</a> por preĝi, -ke mia vundo kiel eble plej baldaŭ resaniĝu. Kiam mi aŭdis pri -tio, mi pro ĝojo preskaŭ eksaltis. Nun mia vundo estis sufiĉe -rekompencita. Estis bone, ke mi vundiĝis. „Sed,“ mi ekpensis -en mia eta koro, „kiu estas unu de la fraŭlinoj?“<!-- orig: fraŭlinoj“? --> Mi neniel -kuraĝis demandi mian patrinon pri tio.</p> - -<p>Kiam mi povis ree vizitadi lernejon, fraŭlino Cuja kaj ŝia fratino -transloĝiĝis de sia loĝejo en la vendejon kaj<!-- p. 17 --> de tiam estis -neniam donita al mi la okazo, ŝin vidi eĉ nur unu fojon. Mi pensis, -ke estas pli bone, se mi estus mortinta pro interfrapo. Efektive, -estas neniu epoko krom infaneco, en kiu oni povas pli facile decidi -morti. Kompare kun mi tiama, mi kun miro vidas, ke mi nun estas -mirinde malproksimiĝinta de la morto.</p> - -<p>Mi ĝis nun ankoraŭ ne scias, kiu de la du fraŭlinoj preĝis -por mi. Poste ni translokiĝis en la urbon Sendai<a href="#Footnote05" class="fnanchor">[5]</a>; sed mi ofte -vizitadis mian antaŭan urbeton kaj jam sciigite, ke la patro -de fraŭlino Cuja estas tevendisto, mi ĉiam atentadis sekrete, -kiam mi iris preter la tevendejoj. Iam ŝajnis al mi, ke mi vidis -fraŭlinon Cuja en la iom granda vendejo. Kvazaŭ frapita de tondro -mi konfuziĝis kaj turninte la kapon de tie mi rapide foriris.</p> - -<p>Tiam, je mia malĝojo, mi jam fariĝis kvazaŭ duonbesto, kiu, -eltirinte fraŭlinon Cuja el fragmentitaj rememoroj kaj sin ferminte -en la labirinto de la fantazio, al si permesis onanion.</p> - -<p>Ankaŭ post tio mi kelkajn fojojn preteriris la tevendejon, en -kiu, ŝajnas al mi, mi vidis fraŭlinon Cuja. Sed post nelonge la -tevendejo estis fermita. Kaj fraŭlino Cuja, kiu skuis miajn tutajn -animon kaj korpon, postlasinte nur neperfektan imagon en mia koro, -malaperis kun tiu juna edzino en la miraklan mondon, kiu min neniom -koncernas. Tio estis por mi tiam pli mistera, pli malĝojiga okazo ol -morto. Ĝi estas ankoraŭ nun mistera por mi, se mi rememoras; terure -mistera. Neniel revidi la homon, kiun oni antaŭe vidis ... ĉu tie -ne kuŝas senfunda mistero de la sorto?</p> - -<p>Kara B.! Vi nun finaŭdis sensencan, longan uverturon. Kompreneble -mia seksa vivo ne finiĝas tie; sed pensante, ke la ceteraj ne -rilatas senpere al mia konfeso,<!-- p. 18 --> mi ilin rezervos por babilado en -aliaj tagoj kaj nun skribas al vi malkaŝe pri la lasta okazintaĵo.</p> - -<p>Kiel vi scias, ĉi tiun someron mi vizitis la banlokon Noboribecu<a href="#Footnote06" class="fnanchor">[6]</a> -en Hokkaido<a href="#Footnote07" class="fnanchor">[7]</a> kun mia patrino. Pro longjara mastrumado ŝi estiĝis -tre kaduka, kaj konsilite de iu kaj samtempe instigite de scivolemo, -mi ŝin akompanis tien, kvankam tio ŝin iom ĝenis. Por mi -enlandulo, tiel nomata de la insulanoj, ia dezerta naturo en Hokkaido -ne estis aminda. Kiam mi veturis sur malebenega monta vojo skuiĝante -en la omnibuso, mi eĉ timis, pensinte, kia gastejo nin atendos; -sed atinginte la cellokon, mi trovis kelkajn pli grandajn gastejojn -ol mi estis atendinta. Sed malpureco nekonvena je la grandeco kaj -bangastoj, kiuj konsistis nur el homoj kiel kompanianoj kaj ministoj -vivantaj en la plej malalta ĝuo, tuj kaŭzis al mi malagrablan -senton. Feliĉe nia ĉambro estis rezervita en la unua etaĝo, kiu -havas belan perspektivon. Verda vidaĵo rigardita de tie estis tre -bela; sed mi sentis, ke nenio estas pli neĝustloka krom kuŝigi la -sanan korpon en la ĉambron de l’ bangastejo.</p> - -<p>Sed estas pli netolereble, restadi pro malsano en tiaj lokoj kiel vi. -Mi timas, ke ĉi tiuj miaj vortoj vin malagrabligos.</p> - -<p>Post vespermanĝo mi ĉirkaŭiris laŭ la verando en la unua -etaĝo kaj trovinte en la ĝardeno malantaŭ la konstruaĵo du -per jukataoj<a href="#Footnote08" class="fnanchor">[8]</a> vestitajn homojn kaŭrantajn sur la vojo sub la -parkomaniere artefarita monteto, mi haltis min apogante sur la -kolonon.</p> - -<p>Unu de ili estis malgrasa, ŝajne altkreska maljunulo kaj kontraŭ -li kaŭris knabino kun japanmaniere aranĝita hararo kaj olivkolora -zono. Mi atente rigardis, kaj ŝajnis al mi, ke ili senbranĉigas -kaj senŝeligas ĵus elfositan bambuon kun kurba radiko. La knabino -aspektis ankaŭ<!-- p. 19 --> malgrasa, sed ŝia riĉa hararo distinge tiris mian -atenton eĉ de malproksime. Nekonscie observante tion, mi elelektis -senkonscie pasintajn memorojn en la kapo, kaj kiam mi rekonsciiĝis -de fantazio, mi rimarkis, ke mi pensis ŝin alligita al fraŭlino -Cuja kaj mi mem miris pri mia stranga penso.</p> - -<p>Jen la gracieco simila je la cervido, kiun mi trovas en dekdu- aŭ -dektrijara knabino kaj la ĉarma hararo kun bela rando, kiu min -allogas ĝin ĉirkaŭpreni kaj mordi, kaj per kiu fraŭlino Cuja -distingiĝis. Al mi ŝajnis, ke la knabino antaŭ mi posedas tiujn -du ecojn. Miaj ĉiuj rememoroj estintaj svarmis unu post la alia kaj -mi sentis, ke la sango en mia tuta korpo enkuris en la koron min -ekscitante.</p> - -<p>Mi ne povas krom pensi, ke ironia rideto aperas sur via vizaĝo, dum -vi legas ĉi tiun leteron. Tio povas ŝajni al la homoj kiel vi, -kiu vi silentas, kvankam vi bone konas la mondon, sensenca epizodo -infanaĵa. Sed mi, intencinte kaŝi nenion antaŭ vi, skribis ĝis -ĉi tie kaj ne povas jam returneniri. Min apogante sur la kompaton -vidiĝantan malantaŭ la ombro de via rideto, mi skribadu nedeteneme.</p> - -<p>Kvazaŭ instigite de mia ne ordinara rigardo, la knabino subite levis -sian kapon kaj min rigardis rekte. Mi koncentris energion en mia tuta -korpo en la okulojn, kaj penadis ne rompi ĉi tiun sonĝon en la -hela tago. Tiam la maljunulo subite ekrimarkis la sintenadon de la -knabino kaj turnis siajn okulojn al mi laŭ ŝia rigardo. Konfuzite -la knabino turnis sian vizaĝon teren kaj ekstarinte pli frue ol la -maljunulo ŝi prezentis al mi la dorson. Kaj ili ambaŭ malaperis -malantaŭ la artefaritan monteton.</p> - -<p>Antaŭ la vespera perspektivo, mankanta je la sunlumo, miaj okuloj, -kiuj rigardadis blankaĵojn, estis kvazaŭ<!-- p. 20 --> blindaj. Pro tio mia -konscio ankaŭ malklariĝis, kaj mi ne sentis la verandon sub -miaj piedoj. Sed ĉi tiu iluzio tuj rompiĝis kaj iom post iom -rekonsciiĝinte mi klare vidis, ke ĉio okazis ĉi tie antaŭ miaj -okuloj. Tio ne estas sonĝo, sed realaĵo. Ĉu ekzistas tia realaĵo? -Dank’ al Dio! Mia koro tiel ĝojis, ke ĝi en mi pulsobategis. Ree -revenis al mi la perdita mondo. Sola ridetante mi en firma paŝo iris -sur la verando tien kaj tien ĉi. Mi ne povis kompreni, ĉu pasis nur -unu sekundo aŭ eterno, ĝis mia patrino venis min alvoki por banado. -Mi ŝin sekvis distrite kaj nur sensence ridetante.</p> - -<p>Mia laca patrino sentis agrablan dormemon eble pro efiko de la -medikamenta bano kaj post banado ŝi tuj ekdormis trankvile. Mi -penis legi vian traktaton „Studado pri la traĥeo kaj la larvo de -la libelo“, kiun mi kunportis, sed mi ĝin neniom komprenis post -kelkfoja relegado. Estis kvazaŭ Biblio. Antaŭ miaj okuloj aperadis -kaj malaperadis fragmentitaj impresoj de la knabino, kiun mi vespere -vidis, kaj mi tute suferis. En tiuj tagoj mi skribadis la taglibron -laŭkutime, sed mi nun vidas, ke tie estas skribite nur jene:</p> - -<p>„Alvenis hodiaŭ al la gastejo en Noboribecu; malpura, sed tre -bona loko. Mi min sentis neniam tiel feliĉa. Estas vespero, kiam -mi sentas deziron danci senveste kiel Davido. Dum mia tuta vivo mi -neniam forgesos tion, kio hodiaŭ okazis. Kion fari kun la forto de -la amo, kiu tiel ŝprucas. Dankas Dion. Kiel aminda estas la vizaĝo -de mia dormanta patrino!“</p> - -<p>Efektive pro tio, ke mi vivas en tiu ĉi mondo, mi tiun nokton dankis -Dion kaj min sentis tro feliĉa, kaj ne povis dormi. Kiam la dua -horo sonoris, mi decidis enlitiĝi. La litkovrilaro estis mola kaj -agrabla. Tute libera de diversaj fantazioj, kiuj atakas junulojn en -la<!-- p. 21 --> lito — ambicio, revo, pento, volupto, memriproĉo, entrepreno -— mi estis kiel infano tuj entirita en la fundon de profunda, ĝoja -dormo.</p> - -<p>Kiam mi vekiĝis la sekvantan tagon, hela sunlumo jam eniris oblikve -sur la verandon, ĉar en Hokkaido oni uzas kutime vitrajn glitpordojn -anstataŭ la lignaj. Mi vekiĝis spontanee kiel la burĝono ekfloras, -kaj senkonscie ridetis en la lito. Kaj sentinte nun konfidindan -forton de mia korpo, mi aŭ prezentis ambaŭ brakojn alterne antaŭ -la okulojn, aŭ prenis ilin alterne unu post la alia, aŭ preninte -apudkuŝantan spegulon rigardis en ĝin montrante blankajn dentojn. -Poste, kiel juna bambuo forĵetanta neĝon de si, mi abrupte leviĝis -sur la lito. Jen mi vidis, ke min rigardis mia patrino, kiu jam sin -vestis, frotante al si la okulojn.</p> - -<p>Kun ĝojo en la koro mi komencis min vesti, sed subite abomena -maltrankvileco, kiun mi ne estis rimarkinta, min ekkaptis. Ligante al -mi zonon mi penis rememori la scenon en la lasta vespero, sentante, -kvazaŭ mi ion postlasis. Kaj vidu, la sceno estis fiksita en mia -kapo kun pli klara konturo ol tiam, kiam mi vidis per la okuloj. Kial -do povas komenciĝi abomena maltrankvileco? Kio min maltrankviligas? -Mi sentis, ke per tio, ke mi vidis la knabinon, mia vivo estis fikse -destinita por la vojo al malĝojo kaj al malfeliĉo. Tie estis iu -foso, kiun mi ne povas transpasi. Stranga soleco min ĉirkaŭis. -„Jes, sen konsiderado li volas efektivigi la iluzion.“ En tiama -humoro mi permesis al mi tian malprofundan monologon. Sed, mi -rememoras, ke maltrankvileco kaj pasio, pro kiuj mi nun suferas, -estas kaŭzitaj ĉiuj de la diableto, kiu tiam ekaperis en mia koro.</p> - -<p>Mi deziregis, ke mi vidu la knabinon ankoraŭ unu fojon. Ŝi loĝas -en la sama gastejo kiel mi; sed kie<!-- p. 22 --> estas ŝia ĉambro? La tago -pasis postlasinte al mi malgrandan maltrankvilecon. Vespere antaŭ -enlitiĝo mi volis min bani ankoraŭ unu fojon. Timeme portante -plene malsekajn lignoŝuojn kun malstreĉitaj rimenoj kaj celante la -malhelan lamplumon, mi malsupreniris danĝeran, ŝtonan ŝtuparon -kaj atingis sub la krutaĵo konstruitan banĉambron, tra kiu torenta -rivereto fluas. Tie mi trovis neniun bangaston, sed nur komizojn kaj -servistinojn de kelkaj gastejoj, kiuj kune sin banante malĝentile -eldiradis kiel eble plej obscenajn vortojn unuj al la aliaj kaj -bruludis. Pro malesperiĝo mi volis reveni ne banite, sed trovinte -tiumomente, ke la maljunulo sin senvestiganta en la vestejo estas -la hieraŭa homo, mi senŝanceliĝe eniris en la vestejon kaj min -senvestiginte pli frue ol la maljunulo mi ensaltis en la bankuvon. La -fortikaj Panoj kaj malbelaj nimfoj, kies ĝuado estis interrompita -per la vizito de l’ bangastoj, baldaŭ foriris unu post la alia, -tiel, ke du grandaj bankuvoj apartigitaj per ligna tabulo estis -okupitaj nur de ni du: mi kaj la maljunulo.</p> - -<p>Do, en tia okazo estus laŭkutime, ke mi alparolas al la maljunulo -kun mondeca maniero kaj konatiĝas kun li. Sed tian agon mi tute ne -ŝatis. Krom tio, la maljunulo ŝajnis al mi obstina kaj de malnovaj -kutimoj. Ĉiam murmurante ion en la buŝo, li ne volis eĉ turni -la okulojn al mi. En la banĉambro regis silento, nur bruis akvo -superfluanta el la aparta kuvo por lavado kaj sonis glate, kvazaŭ -oni tuŝas oleon, kiam ni lavis al ni la vizaĝojn kaj manojn per la -viŝtukoj.</p> - -<p>Tiam subite aŭdiĝis piedsonoj de altaj lignoŝuoj. Mi ekmiris kaj -maltrankviliĝis. Ankaŭ la maljunulo sin turnis al la sono. Kaj -poste silento ree regis momenton.</p> - -<p>Baldaŭ la pordo de la enirejo iomete malfermiĝis. Miaj tutaj korpo -kaj animo estis nur sola „atento“. Levinte<!-- p. 23 --> nur la kapon el varma -akvo mi kiel ĉasisto sekrete observadis la eniranton, ĉirkaŭitan -de vaporo de malantaŭ la malhela lumo de l’ petrollampo. „Ĉu vi -estas sola, mia avo?“ kiel tondro frapis miajn orelojn soleca, sed -juna voĉo. „Kia bela voĉo, pli bela ol mi atendis!“ tiel pensante, -mi englutis ŝian voĉon tra la oreloj ĝis la fundo de la koro.</p> - -<p>Malgraŭ ke la maljunulo kompreneble sciis mian ĉeeston, lia buŝo -eligis: „Jes“, kvazaŭ lin tedis, diri, ke mi ĉeestas. Kaj -aŭdinte tion la homo ekstera malsupreniris ŝtonan ŝtuparon kun -ĝojo. Kia aminda estis ŝia pozo, kiam ŝi iris paŝo post paŝo -horizontale streĉante la dekstran brakon, por ke ŝi ne glitu pro -malsekeco de la pavimo! Baldaŭ ŝi sidiĝis kun levitaj genuoj apud -la bankuvon, el kiu varma akvo superfluadis, kaj malsekiĝinte al si -la bruston per la viŝtuko, ŝi serĉis per la okuloj la avon tra -vaporo, kaj eksciis, ke tie alia juna homo estas. Kia kompatinda ŝi -estis, kiam ŝi pro honto, kiu kaptis ŝian tutan korpon, senkonscie -kuntiris la membrojn kaj mallevis la kapon! Mi nur silente rigardis -la scenon kvazaŭ en sonĝo. Tiam, instigite de la maljunulo, ŝi -kuraĝis sin trempi en la bankuvon. Mi akre konsciis, ke apartigite -de la akvo ŝia korpo estas en la proksimeco de kelkaj futoj. Kaj mi -sentis, ke pikanta incito atakadis mian haŭton, kvazaŭ mi staris en -la akvo saturita je elektro. Mirinte mem pri mia troa senkuraĝeco mi -penadis trankviliĝi kaj tie resti, sed vane. Ne tolerinte mi fine -transiris rapide en la alian bankuvon.</p> - -<p>Tiam, mi banante en la akvo apartigita per ligna tabulo, mi avidege -kiel la kato aŭskultis, por kapti ĉiujn bruojn en la apuda kuvo. -Nenia parolo aŭdiĝis, kvazaŭ la silentado, kia nur okazas inter la -homoj sataj je amo, estas agrable interŝanĝata inter la maljunulo -kaj la knabino.<!-- p. 24 --> Trankvila kaj sola, kun pacega rideto mi ebriiĝis -de tiu elokventa silentado. Estis trankvila, paca nokto; nur la bruo -de l’ torento, kiu el la senhoma monto rapidas al la homplena -loko, vizitis miajn orelojn kiel pura akompananto konvena je ĉi tiu -silentado.</p> - -<p>Tiam ŝi eklavis al si la hararon apud la aparta kuvo preta por -lavado. Malhelpite de l’ ligna tabulo mi ne povis vidi ŝian korpon; -sed maldika antaŭbrako konvena je la virgulino kaj unu parto de -riĉa, nigra hararo incitadis mian senton kaj ebriegigis mian cerbon -kune kun ensorĉanta odoro de l’ pudro. Kiam ili ambaŭ forlasis la -banĉambron kaj iliaj piedsonoj malproksimiĝis, mi alproksimiĝis al -la aparta kuvo kaj volis serĉi tie ŝian postsignon. Mi ĝojsaltis -kiel pasero, kiam mi el kelkaj akvoĉerpiloj trovis unu makulitan -per pudro. Kvazaŭ el glaso por triumfanto mi enverŝis per tiu -ĉerpilo malvarmegan montan akvon en mian sekan gorĝon kaj revenante -mi kunportis tiun akvoĉerpilon kun zorgo.</p> - -<p>Tiun nokton, kiam mi enlitiĝis, antaŭ miaj okuloj klare aperis la -bildo de „la naskiĝo de Venuso“ de Botticelli. Unue mi memoras -je malgrandaj printempaj ondoj, kiuj ludante je ĵus deprenitaj -rozoj ĝoje brilas, dancas kaj ridetas. Due mi memoras je l’ -malplena, sed plena, granda spaco etendiĝanta sur tiuj ondoj. En la -mezo pentrita iu gracia figuro ne pure greka. Ĉu ŝaŭmoj de akvo, -aŭ homo, aŭ marfeino? Figuro de gracie ekstarinta virgulino, kiu -klinas la kapon, kvazaŭ ŝi ne povas subteni sian riĉan, brunan -hararon kaj rigardas rekte antaŭen kun mallarĝe malfermitaj okuloj -ne perfekte vekiĝintaj de sonĝo. Figuro de virgulino naskonta -senfinajn vivon kaj ĝojon. Tute sanktigita, riĉa sensacio...</p> - -<p>Poste mi havis ofte okazojn ŝin vidi. La sekvantan tagon ŝi -aranĝis la lavitan hararon nur simple. Mi ial<!-- p. 25 --> pensis, ke ŝi tion -faris min flatante. Ju pli ofte mi ŝin vidis, des pli profundiĝis -mia amo al ŝi, kaj ĝi jam fariĝis forto, kiu apartigate de l’ -asociacio je fraŭlino Cuja povis ekzisti tute memstare kaj min -altiradis. Mi tion timis, sed kion mi povis fari? La nigrega hararo, -kiu ornamas la belan vizaĝon kiel la ebona turo bele skulptita. La -nigreta, sed brila vizaĝo gracia, kiun riĉeco de l’ hararo pli -delikata ŝajnigas. Grandaj okuloj enigmaj. Inspiranta brusto kun -mamoj ne ŝvelantaj. Graciaj gamboj kun plenaj femuroj. Pripensante -tiujn en la koro unu post la alia, mi ne povis krom bedaŭri, ke mi -ŝin vidis tro malfrue. Eble okuloj de kelkaj junuloj plenaj je pasio -ŝin jam rigardis. Kaj ĉu ŝi el ili neniun trovis, kiu tuŝis ŝian -koron? Jes, ŝi devas esti jam trovinta tiun. Estus vere miraklo, -se ŝi lin ankoraŭ ne estus trovinta. En la fundo de ŝia brusto, -kiu, ŝajnas al mi, nenion scias kaj neniun tuŝas... Sed, ho ve, -tro malfrue mi ŝin vidis! Dum mi tion ne konsciis, ekkreskis en mia -koro ĵaluzo kaj envio. Kaj strange malgajigite pro tio, mi forlasis -mian patrinon kaj sola vizitis la banejon en Karunisu, kiu estas -malproksima ĉirkaŭ 8 kilometrojn.</p> - -<p>Kion do vi amas en ŝi? Vi nur konas ŝian supraĵan vizaĝon. Kio -ja estas la nigra hararo? Kio ja estas la grandaj okuloj enigmaj? -Kio ja estas la maldika brusto, kiu povas enfermi en si malsanon? -Kion vi faros, se ŝia belforma kapo estas plena nur je senprudentaj -ideoj? Kion vi faros, se la okuloj konvenaj je la vizaĝo de l’ -anĝelo estas facile allogataj de volupto? Kion vi faros, se en ŝia -ŝajne naiva brusto jam estas loĝinta iu homo? Vi do ankoraŭ neniom -tuŝis ŝian koron. Kia revulo kaj fantaziulo vi estas! Kien kaj kiam -vi forĵetis vian animan vivon por kiu vi klopodis? Kion vi faros<!-- p. 26 --> -kun via entrepreno? Ĉu vi kredas antaŭ ĉio, ke vi havas ion, kiu -meritas postuli amon de l’ virino? En via 22jara vivado, ĉu vi -elfaris ion memfidan? Observu atente vian vizaĝon per la spegulo! -Ĉu tie ne estas reflektataj ordinare pasigitaj 22 jaroj malklare, -sen forto kaj inspiro kiel la portreto pentrita de mallerta artisto? -Observu atente vian malelegantan sintenadon kaj vestaĵon! Kion vi -erare pensas? Malspritulo! Vi devas silente rompi la barelon kaj -iom post iom vin elkonstrui kiel Teufelsdröckh. Se vi serĉos la -virinon, serĉu ŝin inter la loĝantaro de l’ regno, kiun vi plene -okupis. Ĉiuj virinoj estas nun al vi fremduloj perfektaj. Nenio -estas pli erara ol via penso! Tiaj vortoj sonis unu post la alia -kvazaŭ frapante al mi la kapon.</p> - -<p>Silente mi grincigas la dentojn. Mi havas neniun forton, kiu povas -kontraŭstari la kulpigon de mi mem. Sed mi scias, ke mi havas fortan -intuitivon kaj ke la sorto ne estas retenebla. Ĉiu ŝia haro min -kredigas, ke ŝi estas la mia kaj la tempo nun maturas. Kompreneble -mi estas nur nematura junulo. Mia vizaĝo havas nenion, kio allogas -virinon. Sed ĝis nun mi konservadis miajn korpon kaj animon puraj -per la plej granda penado, por ke mi ilin donu al la ino, kiu kun mi -kune ĝojos kaj malĝojos dum mia tuta vivo. Mi estas juna kaj ĝis -nun ankoraŭ nenion indan mi elfaris; sed dum kiam mia vivo daŭros, -mi ne perdos kuraĝon kaj deziron efektivigi ion fortan, belan kaj -valoran kaŝitan en mia koro. Ĉu ŝi jam konas amon? Bone, mi ŝin -sciigos pri la pli forta amo; mi ŝin sciigos, kia estas vera amo. Mi -intuitive sentas, ke mi havas sorton fari tion al ŝi.</p> - -<p>Kun firmaj paŝoj mi iris sur la vojeto en la senhoma arbaro, -piedpremante la forte odorantajn filikojn, kaj tiel aŭ min -riproĉis, aŭ min konsolis. Mia koro sin sentis<!-- p. 27 --> aŭ soleca kiel en -vintra sezono, aŭ esperoplena kiel en printempa kampo. Vizitite de -tia konfuza, mirinda ŝanĝo kelkfoje en unu tago, mi pasigis kelkajn -tagojn sonĝe, kvazaŭ mi vagis en tute fremda labirinto.</p> - -<p>La 26an de Aŭgusto, la uraganego terure atakis ankaŭ Hokkaido-n. -En la tagĵurnalo de l’ sekvanta tago mi legis en la marĝeno, -ke pro la difektiĝo de l’ fervojo inter Aomori<a href="#Footnote09" class="fnanchor">[9]</a> kaj Tokio la -vagonaro ne veturas. La sekvantan matenon, la servistino, kiu nin -servis ĉe la matenmanĝo, rakontis al mi, ke forveturontaj gastoj -konfuziĝis pro tio kaj ŝi aldonis, ke la knabino plorplendis -tre kompatinde, dezirante restadi ankoraŭ kelkajn tagojn, dum -kiam la maljunulo obstine insistis, nepre forveturi malgraŭ ĉia -malhelpaĵo. Manĝante mi sentis en la brusto ion malvarmegan kiel -glacio. Ne demandite, la servistino rakontis al mia patrino, ke la -maljunulo loĝas en la kvartalo Koiŝikaŭa; ke li volas reveni tiel -rapide pro tio, ke la lernejo de lia nepino komenciĝos la unuan -de Septembro; ke li ĉiujare vizitas ĉi tiun gastejon kaj longe -restadas kaj ke li estas pura edoano<a href="#Footnote10" class="fnanchor">[10]</a> kaj tre obstina ktp.</p> - -<p>Estis bela, posturagana mateno; la ĉielo estis hela, kvazaŭ ĝi -jam forgesis, kio hieraŭ okazis, kaj blua de iel aŭtuna nuanco. -Soleca malpleneco simila al ĉi tiu sennuba ĉielo regis ankaŭ en -mia brusto.</p> - -<p>Kiam mi revenante de l’ tualetejo supreniris la ŝtuparon kaj -okaze rigardis la verandon, mi trovis, ke la knabino staras apud -la balustrado antaŭ mia ĉambro kaj vokas kun mallaŭta voĉo: -„Korvo! Korvo!“ Ŝajne ŝi portis en la mano restaĵon de -manĝaĵo. Ĝin ĵetante sur la tegmenton ŝi alvokis la avarajn, -malbelajn birdojn. Al mi ŝajnis, ke en ŝia profilo montriĝis -pli profunda soleco ol kutime. La korvoj alproksimiĝis laŭlarĝe -irante al manĝaĵo, bruigante mallogajn piedsonojn sur la ligna<!-- p. 28 --> -tegmento. En tiu momento ŝi ekrimarkis, ke mi aperis de l’ -malluma ŝtuparo, kaj min rigardis. La rigardo de ŝiaj grandaj, -impresoplenaj okuloj min trafis fikse la unuan fojon. Mirigite -de l’ abrupteco mi instinkte ŝanceliĝis; sed sentante tro -bedaŭrinde perdi tiun lastan okazon, mi koncentris mian de ŝi -turnitan rigardon ankoraŭfoje en ŝiajn okulojn. Iu dolĉa malĝojo, -subite ekkreskinta, tremigis miajn lipojn, kaj miaj okuloj jam ne -povis sin disigi de ŝi. Ni estis kvazaŭ kunligitaj per forta, -fatala forto nerezistebla. Mi ne komprenis, kion tio signifis, sed -ŝi tuj malantaŭeniris du aŭ tri paŝojn. Mi sciis, ke mi devas -antaŭeniri al ŝi senceremonie. Mi sciis, ke tie estis lasita al mi -la sola okazo alparoli al ŝi. Sed, kia malspritulo mi estis! Kiel -timemulo, ne toleranta plian saton, mi min turnis al mia ĉambro laŭ -la verando. Oni bezonas multajn vortojn skribi pri tio, sed tio estis -nur momenta okazaĵo daŭrinta pli mallonge ol kvaronon da minuto. -Sed, depost tiu ĉi momento jam kaptis mian vivon la forta impreso -dum la tuta vivo neforgesebla.</p> - -<p>Mi tuj decidis, reveni jam en tiu tago al Sendai, kaj rapidigis -mian patrinon mirigitan. Konfuzite ŝi nur observadis mian frenezan -agadon.</p> - -<p>Dum mi pakadis, radoj de omnibuso sonis. Kun miro mi rigardis -malsupren min apogante sur la verandan balustradon kaj trovis, ke -la plej bela veturilo en la loko estis preta duone kaŝate sub la -tegmento de l’ antaŭĉambro. La geservistoj de la gastejo komencis -kune enporti la pakaĵojn en ĝin. Distrite mi fikse tion rigardis, -kvazaŭ mi jam forgesis la ĝisnunan okupon. Baldaŭ aperis la -maljunulo adiaŭe salutate de la gastejestro. Mi senkonscie manpremis -firme la balustradon kaj mordis al mi la lipon. Tiam la knabino -aperis. Portante purpuran mantelon sur la purpura superjupo, sed -ornaminte la<!-- p. 29 --> riĉan, nigran hararon per nenio, ŝi vidiĝis tro -soleca kaj malĝoja, sed por mi dieca. Mi klare vidis eĉ tion, ke -la basko de ŝia superjupo estis faldita ie je la rando. Mi preĝis -Dion en la koro, por ke ŝi suprenrigardu al mi ankoraŭ unu fojon. -Pasis iom longa tempo, ĝis ili ambaŭ eniris en la veturilon kaj -sidiĝis, kaj kvankam ŝi ŝajne sentis mian rigardon, ŝi min ne -rigardis. Mi sentis, kvazaŭ mi kriis per raŭka voĉo; sed, nek -kriante, nek moviĝante eĉ centimetron, mi nur postrigardadis la -veturilon. Mi ĝin postrigardadis, dum ĝi estis videbla. Sed la kapo -de l’ malvarma knabino fine malaperis ekster la vidkampo eĉ ne -movetiĝante.</p> - -<p>Malplena mondo etendiĝis soleca, malvarma kaj senfina.</p> - -<p>Kiam mi rekonsciiĝis, mi iun trovis tremanta manpremante la -balustradon. La unuan fojon en mia vivo mi tiam sentis manion de amo, -kiu povas igi min kuri de tie mortpremante aŭ mian patrinon, aŭ -alian, kiu ajn ili estus. Kruela koro, kiu povas oferi ĉion ajn, -bruege sonis tra la tuta korpo.</p> - -<p class="far_sig">Via A.</p> - -<h3>(De A. al B.)</h3> - -<p class="date_line">Tokio, matene la 7an de Oktobro 1912.</p> - -<p class="salutation">Kara B.!</p> - -<p>Hieraŭ mi komencis skribi al vi de la krepusko, kaj kompreneble -ne vespermanĝis. Dormema pro lacego mi enmetis la leteron en -la koverton, ne sciante, ĝis kie mi skribis, kaj sonĝoplena, -malagrabla dormo ne malfermis al mi la okulojn ĝis la 9a de hodiaŭa -mateno.</p> - -<p>La kapo doloras al mi minacante je rompiĝo. Sed, antaŭ ĉio mi ne -trankviliĝos, ĝis kiam mi estos ĉion konfesinta.</p> - -<p>Soleco estas nun por mi manĝaĵo, venena medikamento, la plej granda -konsolo kaj la plej granda doloro samtempe.<!-- p. 30 --> Iun fojon mi min sentas -supermezure aminda, kaj la alian fojon tiel malaminda, ke min naŭzas -nur pensi pri mi mem. Brila, sankta ĝojo, kian sentas nur la infanoj -trempitaj en la amo de Dio, kaj maltrankviliga korpremo, kian Adamo -sentis forpelite el Paradizo, turmentas mian koron unu post la alia. -Ĝis nun mi neniam pensis, ke tia estas la homo. Mi nun miras, kiel -memmensogante mi skribis al vi en Septembro.</p> - -<p>Ĉu tio estas la enfalejo, kiun la naturo faris por konservi la -specon? Ĉu ĉi tiu terura forto, kiu traborante la konscion, la -koron kaj la animon eniras pli profunden kaj tuŝas laŭ sia plaĉo -la bazon de l’ estado, estas nur ilo por konservi la naturan leĝon -nomatan naskado? Mi pensas, ke estas ofendo de l’ homa vivo, ke oni -simple traktas kaj konkludas tian misteran funkcion interne de l’ -homo nur laŭ la scienco. En ĉiu fragmento de mia nuntempa vivo mi -eĉ pensas, ke mi povas detrui la tutan sciencan sistemon. Sed, kio -do estas, kiu estas postlasata post tia maltrankviliĝo? Estas nur -grataĵo postlasita senspace sur la haŭto de l’ vivoplena koro ... -kaj nenio krom tio.</p> - -<p>Nun mi forgesis, ĝis kie mi skribis, sed mi skribados plue.</p> - -<p>Post kiam mi akompanis mian patrinon ĝis la naskiĝloko, mi tuj -veturis al Tokio, kaj poste mi nenion faris krom tio, ke mi vagadis -sencele interne de l’ kvartalo Koiŝikaŭa. Veniginte ĉe ekveturo -de Noboribecu la gastonomaron, mi povis ekscii ŝian nomon, sed la -adreso ne staris en ĝi, eble pro tio, ke ili vizitas tiun gastejon -ĉiujare. Nun, kiam mi rememoras tion, ŝajnas al mi mirinde, kial -mi ne penis trovi rimedon por ekscii ŝian adreson. Mi eĉ povas -pensi, ke al mi mankis sincereco pri ĉi tiu amo. Kia mallertulo mi -estis! Je mia miro ŝi ankaŭ havis la<!-- p. 31 --> saman familian nomon kiel -fraŭlino Cuja. Se la horo venas, kiam la lernantinoj vizitas la -lernejon, kiel somnambulo mi elvagadas el la domo perdinte sindetenon -kaj senton de honto kaj vagadas sencele tra la stratoj. Posttagmeze -mi faras ankaŭ la samon. Noktiĝas, kaj anstataŭ neplenumita espero -maldolĉaj doloroj de l’ koro min ekminacas. Mi pentas pri mia -hontinda ago, konvena je la malnoblaj knabaĉoj, malĝojas, ke la -estimo kaj intereso al la scienco estas malaperanta el mia koro iom -post iom kaj mi eĉ koleras pri tro sendetenema distriĝo de mia -animo. Maldolĉaj, solecaj larmoj de sinneado elfluadas ĉiuvespere -el miaj okuloj. Unu vesperon mi min riproĉas pli forte ol alian. -Kaj la alian vesperon, post suferado ellaciĝinte, mi mallevas mian -kapon por preĝi, ne sciante ĉu antaŭ Dio, aŭ antaŭ ŝi. Kaj tiam -larmoj elfluadas senfine el miaj okuloj.</p> - -<p>La antaŭlegadojn mi ĉeestis nur la unuajn kvar tagojn.</p> - -<p>Mi — kiu antaŭe malĝojis pri mia malbela vizaĝo, dubis pri mia -kapablo kaj timis, ĉu ŝia amo jam apartenis al la alia — nun -persistis en unu malgranda deziro, ŝin vidi nur ankoraŭ unu fojon, -kaj pro tio la deziro fariĝis tiel forta, ke mi ne povis ĝin -toleri.</p> - -<p>Kion tio signifas, ke nur okaza renkonto produktas tian miraklon? -Mi estas kvazaŭ blindulo, kiu estas enĵetita en la fremdan, luman -mondon. Ekster la okuloj estas lumo lumanta ĉie kaj por ĉiam, sed -en miaj okuloj nur eterna, nerompebla mallumo.</p> - -<p>Kara B.! Je mia feliĉo mi povis malkaŝe skribadi mian konfeson -ĝis ĉi tie. Sed mi nun sentas tion senprudenta. Mi jam tute perdis -tiel esperon kiel ankaŭ ambicion, kaj mi atendas por la venonta -tempo nenion — sen iu ajn emocio. Ĉesis jam interkomunikiĝo -inter vi kaj mi. Mi plu nek havas necesecon, nek la kompetentecon -interkomunikiĝi<!-- p. 32 --> kun vi. Mi skribis al vi tian longan leteron nur -pro la deziro, ke vi eksciu pri tio.</p> - -<p>Se ĉi tiu longa letero vin malagrabligos, bonvolu min pardoni por -tio pro mia ĝisnuna amikeco. Plie mi timas, ke mia letero senutile -pligravigos vian malsanon.</p> - -<p>Mi kore deziras, ke mia letero vin trovu en pli bona farto.</p> - -<p class="far_sig">Via A.</p> - -<h3>(De A. al B.)</h3> - -<p class="date_line">Tokio, la 10an de Oktobro 1912.</p> - -<p class="salutation">Kara B.!</p> - -<p>Vane mi atendis hodiaŭ de vi almenaŭ unu respondon al la letero -skribita la 6an. Sed nun mi pensas, kia egoisto mi estas, atendi de -vi respondon. Eble mi ne devis skribi al vi tian leteron; sed kion -mi devas fari, kiam amanta koro serĉas plenan malkovron, dum ĝi -aliflanke deziras profundan sekreton?</p> - -<p>Al mi nun ŝajnas, ke ĉiuj homaj kulturoj ŝanĝiĝis. Tiel scienco, -kiel ankaŭ literaturo kaj moralo ŝajnas al mia arda koro nur -kvazaŭ maskobalo. Mi ne povas pensi alie, ol, ke malfeliĉaj -homoj, kiuj tute ne sciis pri la kortuŝo, kian mia koro travivis, -ilin supraĵe eltrovis kiel devigan rimedon, por ke ili forgesu -neforigeblan solecon.</p> - -<p>La ekstera mondo nun montras al mi specialan aperon, kian krom mi -neniu scias. Neniu scienco ankoraŭ esploris pri tia apero, neniu -arto ankoraŭ pritraktis tian aperon, kaj neniu moralo ankoraŭ -eliris el tia apero; nur mi sola estas, kiu ĝin estras. Ĉiuj homaj -kulturoj moviĝas sur la periferio de tia apero kaj mi sola vivas -en ĝi. Mi sentas ekscitiĝon kaj liberecon, kiajn sentas nur Dio -komencanta kreadon.</p> - -<p>Estas klare antaŭdirite, ke mia amo havos la sorton nepre -plenumiĝi. Por danki por ĉi tiu grandega privilegio mi<!-- p. 33 --> volas ami -ĉiujn homojn. Ne! — estus pli bone diri, ke la ama deziro, kiu -senĉese elspruĉadas eĉ el mia doloro, atestas baldaŭan plenumon -de mia amo. Kiam mi al ŝi donos miajn tutajn koron kaj animon, kiujn -mi ĝis hodiaŭ rezervis sanktaj kun penado, kiam mi ricevos same -la ŝiajn, saturitajn de mia amo, tiam la feliĉo, je kiu la homaro -sopiradis, okazos perfekte sur ni ambaŭ. Kaj kiel nova forto ni per -tuta forto penos por konstrui la novan homan kulturon.</p> - -<p>Ŝiaj okuloj min pelas. Mi jam ne povas skribi filozofajn aĵojn -sidante antaŭ la papero. Por mi estas lasata pli grava, pli viva -afero.</p> - -<p>Do, kara B.! mi vin salutas. Mian penson vi povas kompreni. Kaj mi -pensas, ke via malsano devas esti pliboniĝinta hodiaŭ.</p> - -<p class="far_sig">Via A.</p> - -<h3>(De A. al B.)</h3> - -<p class="date_line">Tokio, la 15an de Oktobro 1912.</p> - -<p class="salutation">Kara B.!</p> - -<p>Antaŭ horoj (ĉirkaŭ la 4a posttagmeze) ĉe l’ ponto -Oĉanomizu<a href="#Footnote11" class="fnanchor">[11]</a> mi pensis, ke mi ŝin vidis. Mi rekonis ŝian simple -aranĝitan hararon; ŝi portis purpuran superjupon kaj estis terure -maldika. Ŝia nobla, gracia irado min konvinkigis antaŭ ĉio, ke ŝi -estas tiu knabino. Mia kapo, kiu senkonscie ekscitiĝis la momenton, -en kiu mi tion eksciis, baldaŭ terure trankviliĝis. Kaj vidinte, -ke la okazo, kiun mi ne povos kapti refoje, venis, mi enpensiĝis -kun strange terura trankvileco kvazaŭ antaŭ la duelo per veraj -glavoj ... ĉu sekvi ŝin kaj ekscii ŝian adreson, aŭ alproksimiĝi -kaj alporoli al ŝi... Mi haltis senkonscie kaj pensadis, kaj dum -mia racio al mi diris, ke la unua rimedo estas pli prudenta kaj -sendanĝera, mi<!-- p. 34 --> kun trankvila koro rekte al ŝi alpaŝis. Perforte -firme premante la teron per piedoj, kiuj volas flugi tra la aero, -mi baldaŭ al ŝi alproksimiĝis kaj alparolis. En la momento, kiam -mi sentis, ke eĉ por mi mem malbela, malakra voĉo eliĝis el mia -gorĝo, la knabino returnen rigardis kun miro. Estis tute alia -persono. Ŝi eble estis sentinta, ke ŝin sekvas malnobla knabaĉo, -kaj mi legis sur ŝia vizaĝo akrajn teruron kaj malamon. Kaj kiam mi -rekonsciiĝis, jen mi estis kuranta senkonscie tra nekonata strato, -malproksima de l’ centro de la urbo.</p> - -<p>Kia malpura degeneriĝo de l’ koro!</p> - -<p>Malestimu min, Dio kaj homo! Min ĵetu en la fundon de l’ infero!</p> - -<p>Kia, kia afero!</p> - -<p class="far_sig">Via A.</p> - -<h3>(De A. al B.)</h3> - -<p class="date_line">Tokio, la 16an de Oktobro 1912.</p> - -<p class="salutation">Kara B.!</p> - -<p>Antaŭhieraŭ mi skribis en la taglibro jene:</p> - -<p>„For, senhonta diablo de l’ volupto! Ĉu vi tion ne scias, ke, se -vi volas aldoni pezon de l’ allogo sur unu flankon de la pezilo, -dum kiam mia animeco brilas kaj pezas sur la alia flanko, estas tia -eraro, kia, se oni volas ne satigi la malsatan tigron metante antaŭ -li la leporon?“</p> - -<p>Ĝis antaŭhieraŭ neniu allogo de karno ekzistis por mi, nur tiu de -manĝaĵo por plialtigi mian animecon. Kaj vidu, post la hieraŭa, -abomena okazintaĵo mi ne povis facile endormiĝi la nokton kaj -sopiradis je karno kvazaŭ spiregante. En fantazio mi per ambaŭ -manoj ĉirkaŭprenis, kvazaŭ dispremante, la en teruro kaj malamo -flamantan vizaĝon de la knabino. Iumomente la knabino ŝajnis al -mi, ke ŝi estas ŝi. Kiel sovaĝa besto mi pro doloro tordiĝis -en la lito, kaj ĝis tagiĝo mi travivis ĉian malpurecon,<!-- p. 35 --> ĉian -malnoblecon kaj ĉian kruelecon en mia koro. Kaj post kiam al mi tute -malakriĝis la funkcio de l’ cerbo kiel al idioto, mi falis pro -lacego en la fundon de malluma dormo.</p> - -<p>Mi timas min mem. Ĝis kie mi volas iri? Ĉu vi ankoraŭ ne reakiris -sufiĉan sanecon por vojaĝi? Al mi ŝajnas, ke mi bezonas la -gardanton kiel frenezulo. Se vi ne povos veni, mi iros al vi.</p> - -<p>Mia koro, kiu jen ĉieleniras, jen terenfaligas la kapon sentas troan -timon.</p> - -<p>Timo — mi ĵus eksciis la veran signifon de tiu ĉi vorto „timo“.</p> - -<p class="far_sig">Via A.</p> - -<h3>(De B. al A.)</h3> - -<p class="date_line">Ŝiobara, la 18an de Oktobro 1912.</p> - -<p class="salutation">Kara A.!</p> - -<p>Viaj leteroj depost la 20a de Septembro estis sufiĉaj inciti miajn -nervojn, kiuj longe restadis trankvilaj kiel morta cindro. Mi eĉ -sentis sencelan ĵaluzon al vi.</p> - -<p>Ke vi vizitos Ŝiobara-n, neniom utilos por evoluigi la aferon. Se -jam estas konite, ke ŝia familia nomo estas Kobajaŝi kaj ke ŝi -loĝas en Koiŝikaŭa, mi kredas, ke mi vizitonte Tokion nepre povos -ludi la rolon de la „kavaliro de l’ rozo“. Tial mi telegrafis -al vi hodiaŭ matene. Tuj kiam la cirkonstanco permesos al mi, mi -forveturos al Tokio. La vorto „cirkonstanco“ signifas ankaŭ -akiron de l’ vojaĝelspezo. Al mi mono jam minusiĝis.</p> - -<p>Ankaŭ mi intencas vin prezenti al sinjoro pastro; li estas almenaŭ -unu el tiaj homoj, kiuj posedas sincerecon prediki kaj amike konduti -al siaj posteuloj.</p> - -<p>Estas erare, se vi min demandas pri la kredo. Vi staras nun sur la -pinto de l’ vivdeziro, sed antaŭ mi<!-- p. 36 --> estas nenio krom la demando -de l’ morto. Mi ne toleras vin minaci kun miaj teruraj, paliĝintaj -iluzioj — eĉ se mi havus forton renversi vian mondrigardon kaj vin -fari pala pesimisto.</p> - -<p>Elirante el samaj Alpoj, vi estas Rhejno, kiu dissemas sur siaj -ambaŭ bordoj vinberojn kaj rozojn, dum mi estas Danubo nigra per -taksusoj kaj cedroj. La homo havas solecon nur en sia fino. Tio estas -kruco por la homo kaj samtempe fiero.</p> - -<p>Antaŭ ĉio Dio estas ekzakta; sur lia vojo sin ne trovas eraro, ke -li al ni ŝajnas tro senerara. Ke vi eksciis amon, estas decido de -l’ sorto, kiel mi jam al vi diris; tute egale, ĉu vi ĝojas aŭ -malĝojas pri tio. Se mi estus diablo, mi eble ridus ironie, ke mi -refoje estas superruzita, kaj se mi estus anĝelo mi krius halelujon -plej laŭte.</p> - -<p>Via troe plenigita vivo ĝisnuna ne allasis mian amikecon; sed vi -nun havas malplenon ne plenigatan. Via bonŝanco atestas, ke tiu ĉi -malpleno estos tuj plenigata; sed, ke mi povos iel vin helpi eĉ nur -momenton, estas granda plezuro por mi.</p> - -<p>Kara A., al vi mi predikos pri moralo de l’ amo: Ne estu prudenta, -ne ŝanceliĝu, sed nur flamu; flamu kaj amu! Jen la tuto!</p> - -<p class="far_sig">Via B.</p> - -<h3>(De A. al B.)</h3> - -<p class="date_line">Tokio, la 22an de Oktobro 1912.</p> - -<p class="salutation">Kara B.!</p> - -<p>Vi eble estas nun ankoraŭ en la vagonaro, kaj vin sekvante mi sendas -nun al vi ĉi tiun leteron.</p> - -<p>Kara B., por mi estis tiel malfacile kiel neeble, diri, ke mi kredas -je Dio. Sed, mi nun kredas je Dio, preĝas al Dio kaj vivas per Dio; -ĉar mi havas amon kaj Dio<!-- p. 37 --> ĝin plenigas. Kiu, kiam kaj kiel, povus -supozi, ke mi ŝin vidos unue ĉe l’ enirejo de la preĝejo, kien -vi min kondukis? Mian tiaman profundan emocion vi ne povos eĉ imagi. -Kiam vi ekrigardis min en tia kortuŝo, vi momenton ridetis; mi vin -pardonas pri via rideto, sed vi eble ne scias, ke mi estis preskaŭ -vin fraponta, kiam vi ŝin prezentis al mi, trankvile dirante: „Ĉu -ĝi ŝi estas? Tiun ĉi fraŭlinon Kobajaŝi mi delonge konis.“ -Tiam mi ne povis toleri, ke vi nian revidon, kiu por mi valoras -super ĉio, tiel malĝentile traktis. Dum mi unuflanke travivis tian -malagrablaĵon, mi aliflanke esploris, ĉu ŝiaj okuloj min memoras, -almenaŭ min rememoras? Speciale elektite sola el kelkaj junulinoj -kaj prezentite al mi junulo, ŝi ekmiris, hontiĝis kaj ruĝiĝis -ĝis la oreloj, kaj kiam ŝiaj okuloj renkontis momente la miajn, mi -ektremis, sentante strangan tremon, kvazaŭ mi estas superverŝata -per malvarma kaj varmega akvoj samtempe. Ŝi min memoris.</p> - -<p>Al mi estas, kvazaŭ mi iras en sonĝo, kiam mi rememoras, kio poste -okazis. Mi tute forgesis, kion mi diris, kiam vi min prezentis al -la pastro; mi nur memoras, ke mi lin trovis konfidinda. Kiam la -kredantaro kantis himnojn, mi ploris pro ĝojo, sentante, ke la -voĉoj de la homoj tuŝas unu la alian. Pensante, ke ŝi ankaŭ devas -esti kantanta, mi ankaŭ volis tuŝi ŝian voĉon. Sed mia kanto -estis subpremita en la gorĝo pro emocio. La prediko de l’ pastro -estis por mi enuiga. De tempo al tempo mi vin ŝtelvidis kaj miris -pri via malvarmeco. Kian esprimon mia vizaĝo havis, kiam ni eliris -el la preĝejo kaj vi silente donis al mi manpremon?</p> - -<p>Mi vin dankas. Mi dankas ĉiujn estaĵojn. „Morto, kie estas -via pikilo?“ Kiam mia mano estus metita sur la frunton de l’ -mortinto, ĉu li ne revenos reviviĝinte en<!-- p. 38 --> la mondon de l’ amo? -Mi kompatas tiujn, kiuj dubas je mirakloj. La universo estas nur bela -turo konstruita el mirakloj, ĉu ne?</p> - -<p>Sed atendu! Mi havas ankoraŭ multajn aferojn, kiujn mi devas fari. -Vi elserĉis por mi ŝian (ne, de nun mi ŝin nomos per ŝia propra, -bela nomo J.) adreson. Mi akiris unuan ŝlosilon, sed kiel mi povos -akiri la duan, trian ... kaj la sepan? Vi al mi rekomendas, skribi -la leteron al fraŭlino J. Mi ne dubas ŝian bonvolon al mi, sed -aliflanke malluma dubo estas algluita daŭre al mia kapo. Do, mi -kompatinde ŝanceliĝas, komenci la unuan paŝon kuraĝan. Kien do -sin kaŝis mia vigleco?</p> - -<p>Malfermu, la plej bona vojo! Por tio mi petos kunlaboradon al ĉiuj, -kiuj min helpos.</p> - -<p>Kion mi devas fari por vi? Antaŭ ĉio mi al vi oferos ĉiun mian -feliĉon superfluan.</p> - -<p class="far_sig">Via A.</p> - -<h3>(De B. al A.) (poŝtkarto).</h3> - -<p class="date_line">En la stacio Niŝinasuno<a href="#Footnote12" class="fnanchor">[12]</a>, la 22an de Oktobro 1912.</p> - -<p class="salutation">Kara A.!</p> - -<p>Mi nun refoje revenas al la monto. Jen vidiĝas malproksime la monto -de l’ aceroj ruĝiĝinta kiel flamo; kia hela, freŝa koloro, kiel -la lampo antaŭ estingiĝo!</p> - -<p>Por diri la veron, mi iom miris, ke ĝi estis tiu fraŭlino -Kobajaŝi. Si estas ankoraŭ knabino. Sed viaj okuloj eble vin ne -trompas, ĉar la knabino estas la feto de l’ naturo kaj laŭ mia -opinio ŝi estas feto enhavanta ne malmulte da valoraĵoj.</p> - -<p>Do adiaŭ! Mi nun veturigas ĝinrikion<a href="#Footnote13" class="fnanchor">[13]</a> malrapide al mia loĝejo.</p> - -<p class="far_sig">Via B.</p><!-- p. 39 --> - -<h3>(De A. al B.)</h3> - -<p class="date_line">Sendai, la 3an de Januaro 1914.</p> - -<p class="salutation">Kara B.!</p> - -<p>Ĵus ricevinte telegramon de vi, kiam mi estis manĝanta zoonion<a href="#Footnote14" class="fnanchor">[14]</a> -kun miaj familianoj, mi momente koleriĝis, sed samtempe -trankviliĝis kaj ĝojis. Kie kaj kion vi faradis, depost kiam vi -sendis al mi poŝtkarton el la stacio Niŝinasuno, la aŭtunon antaŭ -du jaroj?</p> - -<p>Tiam mi skribis al vi longan leteron respondante, sed ĝi revenis -kun la slipo surskribita: „La adresito ne estas trovebla“ -de la poŝtoficejo. Imagu mian miron tiaman! Mi tuj demandis la -domposedanton per letero, sed oni ne respondis kontentige. Mi -demandis pri vi ĉiujn lokojn, al kiuj vi havis ian ajn rilaton; -sed al mi tute ne prosperis pri vi sciiĝi. Mi ĉiel pensis pri via -malapero kaj pensis, ke vi revenis al via naskiĝloko malesperiĝinte -pro neresaniĝo. Fine timante vian eventualan malfeliĉon mi rakontis -pri tio al sinjoro G., sed li ridis. Kaj jam malkvietigite mi -demandis la oficejon de la universitato pri la adreso de viaj -gepatroj kaj al ili telegrafis demandante. Post tri tagoj oni -respondis al mi telegrafe, ke laŭ onidiro ilia filo vivas, sed la -adreso ne estas trovebla. Per tio mi trankviliĝis, sed samtempe la -malkontenteco, kial vi perfidas eĉ mian amikecon, al mi plenigis la -koron dolorigante. Ĉu vi ne ĝojis, eĉ se pro komplimento, ke la -okazo min helpi venis? Malgraŭ tio vi vin kaŝis sen antaŭsciigo -ĉe l’ kriza momento plej grava.</p> - -<p>La vintron, kiam mi revenis al Sendai, mi vizitis Ŝiobara-n por -certigi la aferon. Kiam mi la domposedanton demandis, li respondis, -ke la matenon de la 23a de Oktobro, vidinte, ke la pordo de l’ -enirejo de la domo, kiun vi luis, ne malfermiĝas, li miris kaj pro -troa senbrueco en la domo li fine malfermis vespere kaj trovis,<!-- p. 40 --> -ke vi jam estis forlasinta la domon. Okaze neĝis tiun tagon; oni -sentis pikan malvarmon en la domo kaj mi trovis vintran vivon en -la banloko sen bangastoj soleca. La ordema domposedanto estis -ordaranĝinta viajn malnovan superjupon, botelon por insektmortigo, -manuskripto-paperon kaj manĝilaron en unu angulo de l’ ĉambro kaj -sur tiuj aĵoj videble polvoj amasiĝis. Kiam mi tion ekrigardis, -mi sentis nepriskribleblan solecon kaj silente staradis en la mezo -de l’ vasta, malluma ĉambro kun larmoj en la okuloj. Kaj tie -mi ankoraŭfoje pensadis, kio al vi okazis; sed mi neniel povis -kompreni, kion mi ne povis kompreni ĝis nun. Mi perdis tiel esperon, -kiel forton, kaj piedirante sola tra neĝado mi revenis al la stacio.</p> - -<p>De tiam dum unu jaro kaj tri monatoj vi silentadis kiel mortinto kaj -vivadis nur en mia memoro.</p> - -<p>Povas esti malbone, ke mi pro maltrankvileco de l’ koro ne havis -tempon pensi pri vi pli afable, dum kiam mi bone sciis, ke vi pro la -tre senforta korpo kaj malluma direkto de l’ pensado vivadis en -malĝoja humoro, tamen, ke vi, nenion al mi anoncante, vin kaŝis kaj -silentadis pli ol unu jaron, al mi kaŭzis ne malgrandan solecon kaj -maltrankvilon. Reveninte al Tokio, vi eble sciiĝis pri mia foresto -el Tokio, miris kaj al mi telegrafis?</p> - -<p>Kiel vi fartis de tiam? Mi jam ne povas koleri. Dum mi skribis ĝis -ĉi tie, la deziro vin vidi post tiel longa silentado forte kreskis -en mia koro.</p> - -<p>Mi havas multe da aĵoj, pri kiuj mi volas paroli kun vi kaj demandi -vian opinion. Sed, antaŭ ĉio, mi vin petas, sciigu min pri via vivo -depost tiam, eĉ plej simple. Mi estas sana. Fraŭlino J. estas en -Tokio atakite de pneŭmonio. Ni gefianĉiĝis. Nian urbon Sendai mi -ne povas forlasi dum kelke da tempo.</p> - -<p class="far_sig">Via A.</p><!-- p. 41 --> - -<h3>(De B. al A.)</h3> - -<p class="date_line">Tokio, la 3an de Januaro 1914.</p> - -<p class="salutation">Kara A.!</p> - -<p>Reveninte al Ŝiobara post disiĝo de vi, mi trovis, ke en la monto -estas tre malvarme kaj tiea vivo ne estas bona por mia malsano. Krom -tio mi sentis fortan malamon al mia malvigla vivo. La sekvantan -frumatenon mi pakis mian malriĉan havaĵon kaj forvojaĝis al la -insulo Ogasaŭara<a href="#Footnote15" class="fnanchor">[15]</a> ... antaŭ ol elĉerpiĝis la mono, kiun mi de -vi ricevis.</p> - -<p>Por vere ĝui kaj kompreni la solecon, mi min apartigis decide -de ĉiuj miaj rilatoj. Por ke mi fariĝu sola, ĉesi la -interkomunikiĝon kun vi estis la unua afero.</p> - -<p>La insulo Ogasaŭara al mi plaĉis. Amaso da nuboj, kiuj matene kaj -vespere sidas kiel kotona ĉapelo sur la monto kaj malavare sin -malaperigas tage kaj nokte, postlasante helbluajn ĉielon kaj maron. -Pluvego kaj fulmotondro, kiuj kelkajn fojojn al mi ŝajnis ŝanĝi -la insulon en drakon. Ondetoj kiel floroj ludantaj en la golfeto -la trankvilajn tagojn. Aero peza, pura kaj iom dolĉa. Kiel nigra -makuleto mi vivadis sola inter tiuj aĵoj dum unu jaro.</p> - -<p>Iom post iom mia skeptikemo kreskis; sed mi pensas, ke mi nun pli -multe kaptis „min“ ol antaŭe. Mi ne permesas al mi la provizoran -rimedon supreniri la turon, kiun aliaj homoj konstruis. Kun tia -penso, kun ses traktatoj, pri kiuj mi memfidas, ke ili enhavas -nemalgrandajn iniciataĵojn, kaj kun iom plibonigita farto mi -forlasis tiun rememorplenan insulon.</p> - -<p>Ke vi ne estis en Tokio, estis al mi, kvazaŭ mi ne trovis stamenojn -en la floro. Mi min sentas treege soleca.</p> - -<p>Kiel fartas fraŭlino J.?</p> - -<p class="far_sig">Via B.</p><!-- p. 42 --> - -<h3>(De A. al B.)</h3> - -<p class="date_line">Sendai, la 5an de Januaro 1914.</p> - -<p class="salutation">Kara B.!</p> - -<p>Dum mi faris neniun meritplenan laboron, vi revenis al la ĉefurbo -kiel la generalo triumfanta. Sed min agrabligas nekompareble, ke via -ora koro ree al mi revenis, pli ol granda merito de ses traktatoj.</p> - -<p>Antaŭ ĉio mi vin gratulas kore pri via resaniĝo.</p> - -<p>Mi nenion elfaris; sed mia ĉirkaŭaĵo ne malmulte ŝanĝis mian -internon kaj eksteran konturon.</p> - -<p>Ĉar vi subite malaperis, mi travivis neatenditajn malfacilaĵojn -por progresigi mian amaferon, kaj mi sola kiel malspertulo devis -fari vojon tra ili. Mi eĉ konfuziĝis fari duan paŝon. Eble vi ne -povos imagi, al kiaj mizeraj ŝanceliĝo kaj suferado mi humiliĝis; -mi, kiun oni ĉiam konsideradis vigla kaj insistema. Tagoj pasis -kaj pasis kvazaŭ kurante, sed ili nenion postlasis en mia koro -krom bruliĝantan amflamon kaj pli kaj pli mallumiĝantan esperon. -Preskaŭ ĉiun vesperon mi staris antaŭ la enirejo de l’ domo de -fraŭlino J. Sed, kiam mi vidis iun figuron similan al ŝi, mi tuj -forkuris kiel ŝtelisto. Por mi estis nur unu sola konsolo, ke mi -vizitis la preĝejon ĉiudimanĉe kaj ŝin vidis ne rimarkate de -aliaj. Lastan Aprilon fraŭlino J. forlasis la lernejon kun bonega -rezultato kaj de tiam ŝi ofte ne ĉeestis la preĝejon. Mi plie -flamiĝis kaj suferis, kaj instigite de la nesubpremebla pasio, mi -fine kuraĝis al ŝi skribi unuan leteron je la 12a de Majo, tago por -mi neforgesebla.</p> - -<p>La sekvantan dimanĉon mi vizitis la preĝejon kun la humoro de l’ -kondamnoto je morto. Mi nur atentis, ĉu fraŭlino J. venas, dum kiam -ĉiuj okuloj de la ĉeestantoj al mi ŝajnis penetri en la fundon de -mia koro. Sed fraŭlino J. fine ne venis.</p><!-- p. 43 --> - -<p>Tiujn tagojn mi estis tiel kaduka, ke mi sentis, ke mi tagon post -tago malgrasiĝas; kontraŭe, miaj nervoj estis ekstreme streĉitaj, -kaj mi min sentis pli streĉita hieraŭ ol antaŭhieraŭ, hodiaŭ ol -hieraŭ. Mi suferis tiel, ke mi pensis, ke nenio restas por mi krom -morti, se mi estos pli streĉata ol hieraŭ; sed la sekvantan tagon -mi min trovis ankoraŭ vivanta, sed pli suferanta, kaj mi miregis pri -tio. Okazis kelkfoje, ke mi min mem kompatis pri la infaneca pasio, -kiu min tiel forte interesigis je unu virino kaj frotante al mi la -brakojn, mi sentis larmojn en la okuloj. Mia deziro, kiu antaŭ la -revido konsistis nur el tio, ke mi ŝin vidu nur ankoraŭ unu fojon, -terure pligrandiĝis. Se ŝi jam estus promesinta kun la alia... En -la momento, kiam mi tiel pensis, mi senkonsidere eksaltis eĉ antaŭ -aliaj homoj aŭ en la nokto.</p> - -<p>Laŭ mia karaktero mi ne povis krom ĝisiri ĝis la fino, eĉ se mi -sukcesus aŭ ne, ĉar mi unu fojon jam ekinteresiĝis. Kaj mi riskis -skribadi al ŝi tuj. Tiujn tagojn fraŭlino J. vizitis la preĝejon -malofte, sed ne rigardante la sidejon por viroj eĉ momenton; ŝi -ĉiam nur venis kaj nur revenis. Ŝi ankaŭ ne respondis al mi eĉ -unu linion. Tial, fakte mi estus devinta senesperiĝi; sed mi ne -perdis la esperon, ĉar en ŝia sintenado observata de malproksime -miaj pliakrigitaj nervoj sentis iun certan reakcion. La vizaĝo de -fraŭlino J. videble ekpaliĝis kaj perdis esprimojn kvazaŭ masko, -tiel ke mi timis, ke ŝi koleras, kiam ŝi levis la kapon, kaj ke -ŝi ploras, kiam ŝi ĝin mallevis. Mi eĉ penis legi signifon en -ĉiu faldo de ŝia vesto kaj en ĉiu malligita haro. Ke ŝi ne estas -indiferenta, estas certe; ke ŝi iom pripensas pri mi, estas ankaŭ -certe. Do, kial ŝi tiel ŝanceliĝas? Ĉu ŝi ne estas en la stato, -en kiu ŝi povas rekompenci mian amon? Tiel pensinte,<!-- p. 44 --> mi sentis -kapturniĝon kaj plenan mallumon antaŭ la okuloj.</p> - -<p>Tiel turmentite de ĉiaj maltrankviloj kaj afekcioj, mi apenaŭ -sukcesis fari studjarfinan ekzamenon, kaj decidinte laŭ la letero -sendita jam antaŭe el Sendai mi estis revenonta tien, kiam la pastro -min venigis iutage. La pastro rakontis, ke fraŭlino J. lin vizitis -antaŭ kelkaj tagoj kaj pro doloro, malkaŝante antaŭ li ĉiujn -miajn leterojn, ŝi petis lian juĝon. Kompreneble mi ruĝiĝis. La -pastro min admonis fervore, ke mi elektis malĝustan rimedon, kaj -diris al mi kompateme kaj solene, kiel la koro de l’ virgulino -konfuziĝas per tia neatendita ektuŝo. Mi tiam sentis plian amon al -ŝi. Li diris al mi interalie, ke mi komisiu al li solvon de tiu ĉi -problemo, ke li ŝin demandos detale kaj ke mi atendu lian leteron -reveninte al miaj gepatroj, ĉar li kompatas min koncerne la aferon -kaj ne agos malbone al mi.</p> - -<p>Mi lin ne obeis, sed lin petegis, ke li permesu al mi intervidon kun -ŝi antaŭ li, se ne estas permesate, ke ni solaj intervidos. Ŝajnis -al mi, ke la pastro iom ŝanceliĝis; sed fine li diris al mi, ke mi -venu la sekvantan tagon.</p> - -<p>La nomita tago estis la 28a de Junio. Fraŭlino J. jam tie estis, -kiam mi venis, kaj tie mi trovis ankaŭ sinjoron prof. D. ne -atenditan. La pastro intencis nin intervidigi ankaŭ antaŭ li; sed -laŭ ties opinio estis decidite, ke ni solaj intervidu en la aparta -ĉambro.</p> - -<p>Estis bela junitago, sed la ĉambro kun senornamaj, blankaj muroj -en la preĝejo donis al mi iun strangan, dezertan impreson. Mi iris -apud la fenestron kaj, apogante la manojn sur la fenestran kadron, -mi staris rigida kaj ŝin atendis. Kvazaŭ ridanta moviĝeto de l’ -poplaj folioj ekster la fenestro ĵaluzigante altiris mian rigardon<!-- p. 45 --> -kiel la danco de al mi fremda junulo plena je feliĉo. Tiam fraŭlino -J. eniris sola en la ĉambron. Ŝia tuta korpo estis tiel rigida pro -streĉo, ke ŝi eĉ ne povis tremi. Nur ŝiaj lipoj tremetadis je -malgranda ritmo kiel ĉe agonianto. Ŝia dolorplena mieno estis tiel -kompatinda, ke mi ne povis ŝin rigardi rekte. Mi nur denove povis -senti forte, ke mi nun staras en pli grava krizo ol mi atendis. La -streĉo trapenetranta mian tutan korpon min treege malvarmigis, kaj -ĉirkaŭite de tiu malvarmo mia pasio flamis tiel turmentite kiel -fajro kovrita per io.</p> - -<p>Mi ne sciis, kion diri. Se ĉiu de ni jam konis tion, kion la alia -volis diri.</p> - -<p>„Ĉu mi povas konfidi al vi?“</p> - -<p>Mekanike mi diris tiujn vortojn min riproĉante, kiajn mallertajn mi -diras. Fraŭlino J., kiu mallevante la kapon staradis kiel statuo, -nur respondis kun senesprima, mallaŭta voĉo: „Jes!“ kaj post -kiam ŝi min fikse rigardis kun levitaj okuloj riproĉantaj, ŝi -ankoraŭfoje turnis la kapon malsupren.</p> - -<p>Por mi la vortoj de ni ambaŭ estis tre malkontentigaj. Mi pensis, -ke mi ne atendis fari kaj diri tiel prozan aĵon. Sed samtempe tiu -ĉi intervido, ŝajnis al mi, estas de la komenco ĝis la fino -neplipurigeble sankta kaj bela ceremonio.</p> - -<p>Mi simple rakontis al la pastro kaj sinjoro prof. D. pri ĉio, kaj -tuj forlasis la preĝejon. Ĉio estis sonĝo. Mi estis kvazaŭ infano -naskiĝinta 23jara en la mondon.</p> - -<p>La afero min atendinta en Sendai estis tute alia. Pro tio, ke la -malsano de mia patro pligraviĝas kontraŭ ĉies atendo kaj aliflanke -por ordigi la familian financon, oni estis aranĝanta parencan -interkonsiladon. Reveninte al<!-- p. 46 --> la hejmo mi rakontis al neniu pri -fraŭlino J., ĉar la pastro kaj sinjoro prof. D. min tiel konsilis. -Kaj dum kiam mi flegadis la patron, aliflanke mi ĉeestis la -malagrablegan parencan interkonsiladon. Inter la parencaro sin trovis -ankaŭ tiaj, kiuj, klarigante al mi la aferon, antaŭdiris: „Vi, -estante scienculo, vi eble ne povos bone kompreni tian aferon?“ Min -tute tedis tiu ĉi interkonsilado. Estas tute nenecese, malfaciligi -la aferon kiel ili. Estus pli bone, forvendi ĉiujn malfacile -konserveblajn posedaĵojn kaj aĉeti iajn obligaciojn. De l’ -komenco mi tiel opiniis, sed ili estis tiaj homoj, kiaj sin sentas -kontentaj nur kontraŭstarante la alian.</p> - -<p>Iun tagon mi iris promeni al la Kadan<a href="#Footnote16" class="fnanchor">[16]</a>. La rivero Hirose<a href="#Footnote17" class="fnanchor">[17]</a> -dividiĝas en kelkajn riveretojn kaj ili trankvile movas kelkajn -akvomuelilojn. Kiel la nomo montras, la loko estas riĉa je -floroj eble de l’ malnova tempo kaj mi vidis tie kaj ĉi tie -diverskolorajn, por varmega suno konvenajn florojn, florantajn -inter la freŝaj verdaĵoj, kiuj ĵus etendis foliojn. Kiam mi -vagadis tra la stratoj malproksimaj de l’ urba centro en freŝa -somero, penssonĝante nur pri fraŭlino J., subite mi estis vokata -de iu ĝinrikiisto<a href="#Footnote18" class="fnanchor">[18]</a> veturiganta gaston. Li min demandis pri mia -domo, dirante, ĉu mi ĝin ne scias? Do, miaflanke ekzameninte la -ĝinrikion mi trovis en ĝi virinon ĉirkaŭ kvardekjaran. Ŝia -unua impreso min tuj malagrabligis. Ŝi apartenis al tia tipo de -Tokianino, kiu parolas kun lerta, kvazaŭ katoflata voĉo, sed de -l’ komenco malestimas la kunparolanton. Kiam mi respondis, ke -mi estas la demandito, la virino videble miris, sed ŝajnigante -trankvilecon ŝi rapide eliris el la ĝinrikio kaj diris, ke ŝi -estas la patrino de fraŭlino J. Ŝi ankaŭ babilis pri sia filino -kaj pri multaj aliaj aferoj, jen mallevante, jen ree levante la kapon -en la maniero, al kiu<!-- p. 47 --> la virino kutimiĝas. Tio min ekmirigis. Kaj -mi nur povis senti malagrablan senton, ke abomena formalismo rilate -al la amo jam komenciĝis. Ĉar la virino diris, ke ŝi havas ion por -paroli kun mi, mi antaŭ ĉio ŝin alkondukis al mia domo. Sed ŝia -afero estis tia, kian oni estus povinta fari sufiĉe per letero. Ŝi -ekzamenadis atente min kaj la staton de mia familio kaj post nelonge -ŝi diris kun rido esprimanta kontenton, ke mi ŝin pardonu pri tio, -ke ŝi sola venis, ĉar ŝia edzo ne povis veni kun ŝi pro iu afero; -kaj simple salutante mian patrinon ŝi rapide foriris. Mi sentis -netolereblan malagrablecon. Al mi ekŝajnis eĉ neracie, ŝin nomi -mia bopatrino pro la geedziĝo kun fraŭlino J.</p> - -<p>Du tagojn post tio la pastro min vizitis en Sendai. Nek mia patro, -nek mia patrino kontraŭstaris mian edziĝon; sed mia patro proponis, -ke mi prokrastu la edziĝan ceremonion ĝis Decembro. Kiel kaŭzon -li nomis sian malsanon; sed nun rememorante, ke tiam al li mankis -elspezo por mia edziĝo, mi kompategas mian patron suferintan pro tio -en la malsanlito. Sed, ĉar la pastro insistadis, ke estus pli bone, -ne edziĝi sen solena ceremonio, mi iris al Tokio, petinte prokrasti -parencan interkonsiladon por unu semajno. Estis la 14a de Julio.</p> - -<p>Poste al mi daŭris ĝojplenaj tagoj. Al mi estis donitaj ĉiaj -okazoj; sekve mi ŝin karesis ĉiel, sed mi evitis komenci tiun -rilaton, en kiun oni estas ordinare enkondukata per la edziĝa -ceremonio. Kiam ni disiĝis ĉirkaŭ post unu semajno, ŝi -malĝojiĝis kompatinde, kvazaŭ ŝi antaŭsentis ion malbonan. Min -ankaŭ ĉirkaŭis stranga maltrankvileco; kaj tiu ĉi maltrankvileco -min malagrabligis, ĉar ŝi rigardis nian estontecon kun ia ajn -suspekto, mi laŭkutime ekkoleris kaj ŝin riproĉinte mi forvojaĝis -de la stacio Ueno<a href="#Footnote19" class="fnanchor">[19]</a>.</p><!-- p. 48 --> - -<p>En la vagonaro mi tre pentis, ke mi ŝin tiel severe riproĉis. Mi -pensis, pro kia neceso mi tion faris; sed ĝi havis neniun kaŭzon. -Kiom da fojoj mi deziris, tuj reveni al Tokio ankoraŭfoje kaj karese -ĉirkaŭpreni ŝian gracian kolon je mia brusto!</p> - -<p>Poste, mi devis ree partopreni la bagatelan parencan interkonsiladon. -La malsano de mia patro pligraviĝis iom post iom kaj la 31an de -Aŭgusto li fine revenis al la koro de Dio de ni disiĝinte.</p> - -<p>Kara B.! Mi nur povas beni la memoron al mia patro. Li postlasis -al mi diversajn aĵojn. Kvankam li estis naskita kiel la filo de -komercisto, lia karaktero havis tre noblan flankon. Mi povas diri, ke -li estas unu el la disciploj de sinjoro Hukuzaŭa<a href="#Footnote20" class="fnanchor">[20]</a>, kiuj komprenis -ties superecon. Laŭ la karaktero de mia patro ŝajnas al mi, ke -sinjoro Hukuzaŭa apartenis al tiaj homoj, kiuj staras malproksime de -la utilismo. Al mi ŝajnas, ke sentinte severan malkonsenton kontraŭ -la kavalirismo nomata Buŝidoo<a href="#Footnote21" class="fnanchor">[21]</a>, seka kaj nenatura moralo, por -kiu provincaj kavariloj translokiĝintaj en la centron de la regno -ĉe Meiĝi-Monarĥirestarigo<a href="#Footnote22" class="fnanchor">[22]</a> propagandis, li fariĝis amiko -de nekavalira klaso, sekve amiko de ilia vivo kaj profesio. En la -fundo, ĉu li ne estis genia idealisto? Ankaŭ pri mia patro, kiu -estis komercisto dum sia tuta vivo, mi bone komprenis, ke laŭ lia -agado komerco estis nur lia plej supraĵa vivo. Mi ofte vidis ĉe li -Laŭce<a href="#Footnote23" class="fnanchor">[23]</a>, Spinoza kaj „Kapitalo“ de Karl Marx. Li estis ankaŭ -tre stoika; mi ofte pensis, ke li tiel sintenadis, por subpremi -troan pasion kaj sentemon. Mi scias, ke li estis amata de kelkaj -virinoj ĝis maljuna aĝo; sed li ĉiam preterpasis ilin kun soleca -trankvileco eĉ ne flankenrigardante. Se mi nun lin rememoras, lia -vivo ŝajnas al mi kvazaŭ aŭtuna vento trablovanta tra la<!-- p. 49 --> ebena -kampo trankvile kaj solece. Kia nobla, pura memoro!</p> - -<p>Du tagojn antaŭ la morto mia patro malkovris ĉiujn siajn -malsukcesojn en la financa flanko. Estas prave, ke la parenca -interkonsilado konfuziĝis kaj en nenio interkonsentis. Per malmultaj -vortoj, mia patro penis sola replibonigi la staton ĝis sia morto kaj -pro tio neniu komprenis la veran staton. Lia financa vundo estis tiel -granda, kiel neniu ĝin atendis. Estas eble nenecese skribi al vi pri -tio, ke de du jaroj li suferis eĉ pro mia monata studelspezo. Tamen, -malgraŭ tio li neniam montris maltrankvilecon en sia ĝisnuna vivo. -Mi neantaŭzorgeme elspezadis pli multe ol la alia tian karan monon -kun trankvila koro. Oni diras, ke mia patro diradis, ke nenio estas -pli malbona ol malhelpi la disvolviĝon de junulo.</p> - -<p>De la tago, en kiu mia patro mortis, mia mondo tute renversiĝis. Unu -post la alia okazadis mizeraĵoj antaŭ miaj okuloj, ke mi deziris, -ke mia patrino estu jam mortinta pli frue. Fine la loĝejo, fama -pro fortika konstruado en tuta Sendai, devis esti aŭkciata. La -pentraĵoj de mia patro tre ŝatitaj kiel „Kannono“ de Bakei<a href="#Footnote24" class="fnanchor">[24]</a>, -„Kverkarbaro“ de Rousseau kaj unu biblioteko da libroj, ĉiuj -disiĝis al ĉiuj flankoj. Kiam mi vidis, kiel du profesoroj de -Toohoku-Instituto<a href="#Footnote25" class="fnanchor">[25]</a> venis kaj en la malluma koridoro antaŭ la -biblioteko disputadis kun organizantoj pri la kosto de „Kapitalo“ -de Marx, ne tolerante mi subite ĝin forprenis de ili. Kiam mi -rememoras la kruelan scenon okazintan en somermeza tago, al mi staras -eĉ hodiaŭ larmoj pro malĝojo en la okuloj.</p> - -<p>Poste estis decidate, ke ni, mi, miaj patrino kaj fratino, luu iun -malgrandan duetaĝan domon konstruitan en la korto de iu parenco kaj -transloĝiĝu en ĝin. Oktobro jam venis, sed mi ankoraŭ ne povis -iri al Tokio por studi.<!-- p. 50 --> Mia zorgema patro ja postlasis muelejon al -mia patrino en la nomo de iu maljuna servanto, kiu lin longajn jarojn -servadis; sed por gajni monon por vivado per la muelejo oni bezonis, -ke mi nepre restu hejme. Kompreneble mi ĉion skribadis al mia J. -malkaŝe kaj ŝi tuj respondis el la fundo de ŝia koro. Mia amo al -ŝi pligrandiĝis iom post iom, ke mi min sentis dolorplena, kaj ŝi -ankaŭ skribis, ke nia plua malkunesto ŝin povos malsanigi. Kiam -mi eksciis, ke mia patro, kiu ne povis akiri monon por mia edziĝo, -proponis prokraston de l’ edziĝa ceremonio ĝis Decembro je l’ -preteksto de sia malsano, mi lin tutkore kompatis pri lia sufero kiel -la patron, kaj ĉiam al mi staras larmoj en okuloj, kiam mi rememoras -tion. Sed por mi la ceremonio havis neniun signifon, mi nur deziris -kunvivadon. Okazis ofte, ke mi estis freneziĝonta sen mia J. Do, -mi skribis al ŝi, ke ŝi venu antaŭ ĉio al Sendai. Tamen ne ŝi, -sed la pastro al mi respondis. Estis eble en la mezo de Oktobro kaj -jam estis iom malvarme. Laŭ tiu respondo mi eksciis, ke mia J. -fine akiris pleŭriton kaj pneŭmonion samtempe kaj enlitiĝis de -du semajnoj. La pastro unue skribis, ke li skribas anstataŭ ŝia -patrino, ĉar por ŝi malklera tio estis iom malfacila. Mia J. nenion -skribis al mi pri sia malsano eble timante, ke mi maltrankviliĝos. -Mi min sentis, kvazaŭ mi estas la arbo, de kiu eĉ la lasta folio -estas deprenita. Kio ajn estas skribita post tio, mi eble ĝin ne -estus kompreninta, eĉ se mi estus leginta; do, ĝin ne leginte mi -kiel eble plej rapide forveturis al Tokio. Mia J. tiel malgrasiĝis, -ke ŝi ŝajnis al mi kvazaŭ alia homo. Niaj koroj alproksimiĝis -unu al la alia, kvazaŭ ekzistus neniu en la mondo krom ni ambaŭ. -Mi pasigis du tagojn ĉe ŝia malsanlito; sed, ĉar nek la reveno -al Sendai kun ŝi, nek mia plua restado en Tokio estis<!-- p. 51 --> permesataj, -mi devige disiĝis de ŝi. Post kiam mi revenis hejmen, min atingis -ŝia kuraĝiga letero. Ŝi skribis, ke ŝi ĉiel penos por resaniĝi -kiel eble plej baldaŭ kaj iri al Sendai, kaj ke mi miaflanke penu -elhaki la vojon por la estonteco; kaj poste ŝi aldonis: „Mi timas -pri l’ opinio de mia patrino, ĉar mi ofte vidas ion malbonvolan -al ni en ŝia parolo. Kompreneble ŝi ne proponas, ke ni rompu la -fianĉecon, sed al mi ŝajnas, ke ŝi penas ĉiel nin apartigi. Sed -kompreneble tio neniom konfuzas mian koron.“ Mi klare komprenis -ŝian patrinon. Atendu! Atendu! Mi nepre elhakos mian propran vojon. -Estu malbenata tiu, kiu deziras iel ajn malhelpi mian amon! Vidu, -kiel terure tiu estos punata pro sia erara kalkulo! Mi decidis, -neniam vidi ŝian patrinon ĝis tiam. Kaj deposte ĉiuj miaj penadoj -estis oferataj por plibonigo de l’ financa stato, por ke mi rabu -mian J. triumfante de ŝia diabla patrino, trankviligu iom ajn la -lastajn jarojn de mia patrino kaj plie eduku kaj klerigu mian solan -fratinon.</p> - -<p>La jaro pasis, dum mi ĉiutage vizitadis la muelejon kaj tie -laboradis tute kovrita per farunoj. Kun kia soleca koro mi rigardis -la vintrajn perspektivojn en la norda provinco, kiuj etendiĝas de -l’ polusa zono kvazaŭ manetendante! Sed por senkuraĝiĝi pro tio -mi havis troan energion kaj fierecon, ankaŭ brilan esperon. Se mia -fratino mastrumis iom pli ŝpareme, por malpezigi mian ŝarĝon, mi -ne povis krom ekkoleriĝi kaj kriis. Sed en la fabrikejo mi laboris -kiel eble plej forte kaj sentis la vivon de laborado agrabla. Por -mi estis tre ĝustaloke, laboradi ŝvitplene, stari apud la enirejo -sentante, ke varmegigita sango cirkulas tra la tuta korpo kiel -varmega akvo tra la akvotubo, kaj esti blovata de l’ vento miksita -kun neĝo. Al mi eĉ ŝajnis, ke studado estas senutila. Kiam vespero -venis, mi min ŝajnigis vigla, ke ofte okazis, ke eĉ mia<!-- p. 52 --> patrino, -kiu pasigis la tutan tagon malĝoja, laŭte ekridis. La amo inter -patrino kaj filo, frato kaj fratino, kiu ĝis nun estis malhelpata -de geservistoj, nun tute unuiĝis per nenio malhelpate, kaj ni tri -subtenis la amon unu kontraŭ la aliaj kiel la tripieda kaldrono. -Sed, eble ankaŭ tie estis iom da kaŝemo; kiam neĝa vento trablovis -skuante la domon kaj tie regis nokta malvarmo tiel severe, ke oni -ne povis ĝin toleri per la forneto, ofte okazis, ke ĉiuj tri -malgajiĝis kvazaŭ agorde. Ĉiu el ni tri havis apartajn pensojn -kaj sentis solecon, kaj en tia okazo mia fratino ĉiam min demandis: -„Kiel do fartas sinjoro B.?“ Ŝi sopiris je vi, kiun mi povis -nomi mia sola amiko. Mi senpacience ekkoleris: „Kia senhumanulo! -Kiel ajn li fartus, tio min tute ne koncernas.“ Kaj en tiaj noktoj -mi sentis ekscitiĝon eĉ dum preĝado.</p> - -<p>Mia J. skribadis al mi de tempo al tempo mallongajn leterojn, kiujn -ŝi eble skribis malgraŭ sia malbonfarto. Ŝiaj vortoj ŝajnigantaj -trankvilecon min instigis aŭ al kompatemo, aŭ al ia malameto al -ŝi, kaj iam mi eĉ pensis, alkuri al ŝi kaj ŝin ĉirkaŭvolvi per -mia flamanta pasio ĝis ŝi sufokos; sed, kiam mi rememoris ŝian -patrinon, mi tuj ekgrincigis la dentojn kaj returnis min irontan al -la stacidomo.</p> - -<p>Tia vivo ripetiĝis kaj pasis la jaron. Min ankaŭ vizitis la novjaro -— malvarmega novjaro — en la norda provinco. Intencinte komenci -la laboradon de la tria, mi manĝis zoonion tiumatene, kiam via -telegramo min atingis.</p> - -<p>Kara B.! Por mi via reveno ne estas tro malfrua. Vi ja revenis.</p> - -<p>La nova vivo de malriĉeco min tute ne turmentas. Kun abrupta ŝanĝo -de mia cirkonstanco multaj nekonataj mondoj disvolviĝis antaŭ mi. -Mi nun plene komprenis pri la fakto, ke ĉiuj aldonaĵoj de l’ -vivo kiel scio, kutimo, vestaĵo kaj manĝaĵo havas emon malhelpi -reciprokan<!-- p. 53 --> alproksimiĝon de l’ koroj, eĉ tute rifuzas tion -je l’ okazo kaj el ili nenio sentigas la homon soleca krom la -aldonaĵo nomata riĉeco.</p> - -<p>De kiam mi perdis ĉion, mi sentas en la koro kuraĝigon, ke mi -mem estas ekira punkto. Mi neniel volas rezigni la deziron fariĝi -scienculo. Sed mi sentas senfinan ĝojon pro tio, ke al mi estas -aldonita la vivo, por nutri patrinon, eduki fratinon kaj konstrui kun -mia edzino regnon, kvankam plej malgrandan. Tio estas la vivo, kies -foreston mi ĝis nun sentis senkonscie. Se mi estus ŝarĝita pli -peze, tiam mia ŝultro eble trovus pli trankvilan pozon.</p> - -<p>Sed mi tre bedaŭras, ke mi nuntempe ne povas vin helpi ekonomie. -Kiel mia patro mi volas sendi al vi iom da studelspezo, por ke vi -studu ankaŭ por mi; sed pro malkapablo mi ankoraŭ ne atingis tiun -staton. Ĉar ekzistas multaj, kiuj bedaŭras mian patron pri la -bankroto, mi povus ion fari, se mi ilin petus; sed mi ne ŝatas esti -kompatata de ili iel ajn. Mi ne volas kreski sub la kompato al mia -patro.</p> - -<p>En mia lasta letero mi al vi skribis, ke mi ne povos viziti Tokio-n; -sed mi nun ne povas alie: mi devas veni tien. Se eble, mi deziras -vidi nur vin kaj mian J., ne vidonte ŝian patrinon.</p> - -<p>Pri ceteraj aferoj mi rakontos al vi dum nia revido. Jam estas -tagmezo kaj de nun mi iros al la fabrikejo por ekkomenci laboradon de -l’ nova jaro.</p> - -<p class="far_sig">Via A.</p> - -<h3>(De B. al A.)</h3> - -<p class="date_line">Tokio, la 10an de Januaro 1914.</p> - -<p class="salutation">Kara A.!</p> - -<p>La pastro konsilas kaj vi ankaŭ tiel insistas; do mi decidis, laŭ -viaj konsiloj loĝi ĉe fraŭlino J. de hodiaŭ.<!-- p. 54 --> Por mi estas -destinita ĉambro kun ok matoj<a href="#Footnote26" class="fnanchor">[26]</a> kaj fenestro kontraŭanta nordon; -por mi ekzistas neniu skribĉambro, kiu povas sendi pli bonan lumon -ol ĉi tiu. La pakaĵoj, kiujn mi enportis, aspektas speciale -malpuraj. La unuan fojon en mia vivo mi travivas tiel trankvilan -vivon.</p> - -<p>En ĉiuj punktoj estis tre bone, ke mi iris al Sendai por vin vidi. -Mia karaktero havas ian strangan econ timi alvenon de l’ feliĉo. -Mi ĝin ne timas en la senco, en kiu mallaboremuloj sekrete timas -tro grandajn rekompencojn; sed ĝi devenas de tio, ke mi scias, -ke feliĉo estas la masko, kiu povas eltrompi eĉ pli sinceran -karakteron. Kiam mi staras rekte antaŭ la „vero“, mi povas -senti tian agrablecon, kian mi sentas, kiam mi eltrinkas glason da -malŝatata vino per unu tiro. Sed kiam mi devas taksi „veron“ -kaŝitan post la feliĉo, mi sentas timon, kvazaŭ mi taksas la -sorton mem. Sed en via modesta domo apud la rivero Hirose „vero“ -ridetis ne portinte la maskon de feliĉo. „Vero“ ridetas, — la -fakton, ke „vero“ ankaŭ ridetas kiel la homo, mi eltrovis en -via hejmo. Kvankam ĝi estis via afero, mi ĝin sentis tre agrabla. -Via patrino, kia ĉarma patrino ŝi estas! Kia aminda virgulino via -fratino estas! Kaj, kia sincera junulo plena je kreskemo vi estas! -Tie, kie vi tri estas, ŝajnas al mi, ke eĉ la naturo refariĝas -pratempa naturo.</p> - -<p>Kompare kun la via la hejmo de Kobajaŝi montriĝas tute alia mondo. -Ŝajnas al mi, ke la patro ĉiam vojaĝanta tute ne rilatas al la -formado de l’ familia atmosfero. La maljunulo, kiun vi vidis en -Noboribecu, ŝajnas tre obstina, kiel vi diris, kaj estas tielnomata -edoano. La karaktero de edoano kondiĉas havi bonecon en sia fundo. -Sed ekstrema artifikado de l’ karaktero kaj malantaŭenemo -min malagrabligas. Montri eĉ perforte viran fierecon,<!-- p. 55 --> nepre -kontraŭstari la pli fortan kaj ĉiamaniere peni insistadi tion, -kion oni jam komencis; la malforteco de lia karaktero ŝati tiajn -malkarajn formalismojn kiel vivon mem, min kolerigas. La patrino -apartenas al la tipo de l’ plej malnoblaj virinoj. Ŝi estas flato -mem, kaj je mia netolero la objekto de ŝia flatado estas ŝi mem. -El ĉiuj ŝiaj hartruoj blinda deziro je plezuro vaporiĝas kaj -ŝin ĉirkaŭas. Ĉu vi rimarkis eĉ unu el ŝiaj dentoj similaj al -la ĉevaldentoj, kiuj aperas de inter ŝiaj nigretaj lipoj? Sed, -kun malbeleco ŝi havas samtempe ian purecon kaj iam mi eĉ sentas -ŝian karakteran subpremon. Fine, pri fraŭlino J. mi nur povas diri -la vorton „miro“. Antaŭ ĉi tiu miro estas tute senkolora la -miro, ke la naturo kreskigas rozon el la malbela koto. Ŝi, kiun mi -antaŭe vidis, estis infano, nenio; sed nun ŝi estas virino kaj -ĉio. Ŝia karaktero iradas la vojon, sur kiu neorganikeco transiras -al organikeco, kun tiaj rapideco, lerteco kaj certeco, kiaj per la -scienco ne estas kompreneblaj. Kiu povus solvi ĉi tiun enigmon -briletantan en ŝiaj grandaj okuloj, kiujn vi je ŝi karakterizas? -Mi estis konvinkata, ke la virino estas forĵetata de la trono de -l’ mistero per plenumiĝo de amo. Sed al mi ŝajnas, ke en sia -malgrasiĝinta korpo fraŭlino J. enhavas senfinan enigmon kaj -per ĝi sin turmentas. Tio sugestias pri plena karaktero de nun -ekkreskonta.</p> - -<p>Do, la hejmo de Kobajaŝi estas kvazaŭ konfuzita skatolo de Pandoro. -Kia stranga bruo eksonus, se mi ĝin prenus en la manojn kaj skuus? -Malkovri ĝian kovrilon ne povas eĉ pensi senkuraĝuloj.</p> - -<p>Post tagmanĝo mi rakontis al la familianoj detale pri via familio. -La patrino ŝajnis, kvazaŭ ŝi sentas doloron je la oreloj. -Kompreneble fraŭlino J. min aŭskultis kun grandaj fervoro kaj -intereso ŝajne de scivolemo. Kiam<!-- p. 56 --> mi rakontis pri via fratino, -ŝia fervoro atingis la supron kaj kiel la komandanto aŭskultas la -raporton de l’ spiono, ŝi avide min demandis pri la vizaĝo kaj -karaktero, ke mi eĉ sentis iom da malagrableco.</p> - -<p>Laŭ mia propra travivo la malsano de fraŭlino J. ne estas tute -trankvila. Estas nun treege malvarme en Tokio, kaj mi timas precipe -la sezonon, kiam la nuna malvarmeco transiros en varmecon. Mi ŝin -konsilis, esti ekzamenata antaŭ ĉio de D-ro B. Mi enmetante sendas -al vi la tabelon de ŝia korpa temperaturo.</p> - -<p>Mi decidis, okaze de l’ vizito al Tokio liberiĝi de la eklezio. -Unue: mi ne estas la homo, kiu povas prediki pri la kredo al aliaj -homoj; la eklezio min ne bezonas. Due: mi volas liberiĝi de ĉiuj -katenoj, kiuj la agojn de miaj animo kaj korpo malliberigas laŭ -reguloj de la ekstera mondo. Mi ne bezonas la eklezion. Trie: por -diri malkaŝe, mia kredo estis ebrio. Timinte tuŝi la fundon de mia -karaktero, mi penis forgesi mian malplenecon per ebrio. Unuvorte, mia -kredo estis tia, kian oni devas redoni. Kvare: ĉu Kristo ne kaŝis -sin 40 tagojn en la dezerto? Kun kia senhontemo mi, kiu ne havas -talenton kiel Kristo, nek travivon kaj aĝon kiel li, povos kunesti -kun la homoj trankvila? Kvine: mi eksentis sensencaj la faktojn, -kiuj estas skribitaj en la Biblio kaj klarigataj de la eklezio. Por -ke vi min ne malkomprenu, mi ĉi tie klarigas, ke mi neniel neas -la misteron kuŝantan sur la fundo de ekzistado; sed mi nur volas -jesi, ke neniu klarigo ĝis nun provita povis iel ajn klarigi ĉi -tiun misteron. Mi volas diri, ke mi ne povas krom akre senti, ke mi -vivas en ĉi tiu mistero. Sese: mi ne ŝatas esti taksata pli valora -aŭ malpli ol mi estas. Ke mi estas ekleziano ofte kaŭzas, perforti -alian al erara taksado de mia karaktero.</p><!-- p. 57 --> - -<p>Mi trovis vian sintenadon en malriĉeco tre konvena je vi. Vi -antaŭeniradas ne timante la donitan cirkonstancon kaj kaptas -nemoveblan veron per aŭ longa, aŭ mallonga travivo. Malakreco plena -je vigleco, indiferenteco enhavanta puran konsciencon — tiajn mi -en vi vidas; sed miaflanke — mi fariĝis iom nepacienca ... teda. -Hodiaŭ mi ne plu skribos.</p> - -<p>Per la pago de mia helpanteco en la instituto kaj per redaktado -de „Oficiala gazeto de biologia asocio“ mia mono sufiĉas por -studelspezo; bonvolu trankviliĝi.</p> - -<p>Mi nun konsiliĝas kun sinjoro prof. F., por eldonigi en Germanujo -unu el la traktatoj verkitaj en la insulo Ogasaŭara. Sed mi ofte -havas febron, kaj mi malĝojas, ke febro min ne forlasas tiel frue, -kiel mi esperas.</p> - -<p class="far_sig">Via B.</p> - -<h3>(De A. al B.)</h3> - -<p class="date_line">Sendai, la 12an de Januaro 1914.</p> - -<p class="salutation">Kara B.!</p> - -<p>Ke vi vizitis nian urbon Sendai, estis bone ankaŭ por mia familio. -En vi, kiu ŝajnas obstina kaj nealproksimiĝebla, mia patrino tuj -trovis ion akordiĝantan kun mi; mia fratino vin nur adoras elkore.</p> - -<p>Kaj mi vin dankas pro tio, ke vi akceptis mian peton, loĝi ĉe -la familio de Kobajaŝi. Kiam mi proponis tion, mi sentis grandan -doloron pensante, ke vi devas vivi kun la abomena patrino de mia -J. Sed mi pensas, ke mia J. vin rekompencos por tio. Tion, kion vi -observis pri ŝi, mi ankaŭ estis dironta. Ŝi ja havas karakteron -plene ekkreskontan. Sed pensinte, ke estas delikata demando, kiel tiu -karaktero ekkreskos, mi ne povis ŝin lasi sola en tia familio. Mi -tutkore esperas, ke ŝi sub via zorgado disvolviĝu laŭ la volo de -l’ naturo. Samtempe<!-- p. 58 --> kun la via mi ricevis leteron ankaŭ de mia J. -Ŝi tre ĝojas pri via kunloĝado, sed ŝi ŝajnas senti ian timon -pro tio. Antaŭ vi, kiu ne povus timi instinkte malkovri malfortajn -flankojn de sia karaktero? Mia J. skribis ankaŭ pri mia fratino N., -pri kiu vi al ŝi parolis, kaj aldonis, ke ŝi, de vi aŭdinte pri -mia fratino N., sentas specialan amon al ŝi. Ŝi ankaŭ skribis, ĉu -ne estus bone, se ni penadus edzigi vin kun mia fratino N. Mi nun -komprenis, kial mia J. vin demandis detale pri N.</p> - -<p>Mi bezonas vian pluan klarigon pri mia karaktero, kiun vi nomis -nepacienciga. Ĉu ne ekzistas diferenco inter ni en tio, ke vi ĉiam -vivas celante la estontecon, dum mi penas vivi plej bone en la -estanteco? Mi pensas, ke plifortigi la fundamenton de l’ muelejo -kaj certigi la vivon de miaj patrino kaj fratino plej facile promesas -al mi viglan laboradon en la estonteco. Mi certe estas malsaĝulo, -kiu estante en la stato, en kiu mi povas uzi helpon de l’ aliaj, -tion ne faras. Sed mia tro obstina sincereco ne permesas al mi tion -fari; nome, tio estas disvolvaĵo de mia karaktero ne fleksebla.</p> - -<p>Anoncite de vi pri la kaŭzoj, kial vi forlasas la eklezion, mi -sentas diferencon inter niaj karakteroj kaj ridetas. Eble mi ankoraŭ -ne havas rajton diri grandaĵojn, ĉar ne pasis longa tempo de -tiam, kiam mi apartenas al la eklezio; tamen mi kredas, ke, se -vi liberiĝas de l’ eklezio, vi devas ankaŭ ĉesi esti unu -familiano, unu naciano de l’ samaj kaŭzoj. Se mi havus forton, mi -ne liberiĝus de la eklezio, sed penus tiom por ĝin rekonstrui, kiom -mi povus; kaj se mi ne havus forton, mi amasigus forton iom post iom -de ĝi ĉirkaŭite. Mi min ne retiros de la donita pozicio, ĝis kiam -mi facile subigos la ĉirkaŭon. Estos eble bone por vi, liberiĝi de -la katenoj de la eklezio. Sed por mi eksiĝo el la eklezio sen batalo -nur<!-- p. 59 --> signifas la malantaŭeniron de mi mem. Antaŭ ĉio mi pensas, ke -vin perdante la eklezio sentis grandan baton. Mi pri tio bedaŭras la -eklezion.</p> - -<p>La afero de l’ muelejo iel eksukcesis. Post nelonge mi ĝin povos -memstarigi. Nokte mi legadas librojn kaj precipe pri mendelismo; -sed tiaj eksperimentaj libroj min ne kontentigas, ĝis mi atingos -la staton, en kiu mi povas fari eksperimenton. Mi aŭdis, ke en la -venonta Aprilo jara kunveno de l’ zoologia instituto okazos post -tiel longa interrompo. Mi esperas, ke tiam mi ankaŭ povos ĝin -partopreni.</p> - -<p>Mi vin petegas zorgi pri mia J. Estas netolereble, aŭdi ke ŝia -malsano estas pli grava ol mi atendis. Mi okaze imagas ŝian morton, -kaj tiam en tiu momento mia kuraĝo tute kuntiriĝas. Se mia J. -mortus, por kio estis mia naskiĝo kaj mia ĝisnuna vivo? Mi ĉiel -penos por ŝi, por ke ŝi resaniĝu. Kaj, se estus necese por tio ... -ho, sed, kion fari?</p> - -<p>Eble mia J. havas sekretojn, kiujn ŝi ankoraŭ al mi ne malkovris. -Ofte al mi ŝajnas, ke ŝi sin kaŝas okaze en la sekretojn eĉ -tiam, kiam ni solaj persone interkompreniĝas unu la alian, ne -parolante pri tiam, kiam ni interkorespondadis. Malkaŝdire, tio -min ne kontentigas. La konscio, ke mi ĉirkaŭiradas nur ĉirkaŭ -la periferio de ŝia koro, estas netolerebla. Aŭ, ĉu ĝi estas -ordinara afero por amanto? Antaŭ ĉio, mi devas eniri pli kaj -pli en la fundon de ŝia koro. Mi eĉ pentas kelkafoje, kial mi -ne kuraĝis tuŝi ŝian karnon? Ĉar mi eĉ dubas, ĉu niaj koroj -interkomunikiĝas malhelpate de la apartigo de l’ karno.</p> - -<p>Estas nun plej malvarme; mi deziras, ke vi ankaŭ zorgu plene pri -via sano. Ĉu vi ne laciĝas pro troa laboro? Ĉu la diferenco inter -maksimuma kaj minimuma temperaturo<!-- p. 60 --> de via korpo estas pli malgranda -ol tiu de mia J.? Se ne, mi opinias, ke estus pli bone, decidi -ĉesigi la laboradon iom da tempo.</p> - -<p>Hodiaŭ neĝas de mateno. Vespere ĉe reveno el la fabrikejo mi -alparolis al iu maljuna laboristo. Li rakontis, ke antaŭ jaroj oni -povis vivi facile, se nur la rizo kostis malmulte; sed nuntempe, ĉu -ĝi estas kara aŭ malkara, riĉuloj vivas facile kaj malriĉuloj -malfacile; kion tio signifas? Kaj tiel dirinte li enpensiĝis. Oni -diras, ke li havas malsaneman edzinon, diboĉeman filon, fidelan -bofilinon kaj multajn genepojn. La statoj de l’ laboristaj familioj -estas ĉie similaj, sed mirinde mi estas devigata pensi pri la sorto -de nur tiu ĉi unu el ili.</p> - -<p class="far_sig">Via A.</p> - -<h3>(De B. al A.)</h3> - -<p class="date_line">Tokio, la 14an de Januaro 1914.</p> - -<p class="salutation">Kara A.!</p> - -<p>Vi diras, ke vi penas vivi plej bone en la estanteco kaj ke mi -antaŭeniras celante la estontecon.</p> - -<p>Povas ŝajni, ke vi estas grandanima konsumanto de la estanteco kaj -mi ŝparema rezervanto de la estonteco. Mi mem esperas, okaze tia -esti. La scienculo devas plenumi la devon esti rezervanto por la -estonteco.</p> - -<p>Sed kion fari kun tio, ke mi estas nesatigebla konsumanto?</p> - -<p>Unuvorte, la homo estas aŭ konsumanto aŭ produktanto. Al la -konsumantoj apartenas du tipoj: unuj, kiuj konsumas por produkti kaj -la aliaj, kiuj konsumas por konsumi. Al la produktantoj ankaŭ du -tipoj: unuj, kiuj produktas por konsumi kaj la aliaj, kiuj produktas -por produkti. Vi apartenas al la plej racia tipo, kiu produktas por -konsumi; sed ŝajnas al mi, ke mi fine ne povas esti<!-- p. 61 --> krom diboĉulo, -kiu konsumas por konsumi. Per aliaj vortoj, mi estas plena egoisto en -la fundo kaj se mi havus ion, kio povus utili por la homaro, tio eble -nur estus, ke la homaro povas atesti per mia konsumado, kiom ĝi ĝis -nun rezervis.</p> - -<p>Tipa grupo de konsumantoj por konsumi estas la artistoj. Unuvorte, -ili estas potencaj konsumantoj el la homaro kaj en tiu ĉi punkto mia -karaktero havas ion, kiu estas komuna kun la artistoj.</p> - -<p>Jam tiel naskite, mi deziras fari tian diboĉadon, ke mi elkonsumas -la tutajn provizaĵojn, kiujn la homaro dum milionoj da jaroj -amasigis.</p> - -<p>La entrepreno produktas kaj la arto konsumas. En tiu ĉi senco Dio -estas la plej granda entreprenisto kaj la diablo la plej granda -artisto.</p> - -<p>Mi transiru al alia temo.</p> - -<p>Vi havas ne malgrandan estimon antaŭ la moderna scienco. Mi -malestimas la memkontraŭdiron de l’ moderna scienco.</p> - -<p>La scienco deklaras, ke ĝi klarigas la veron, kaj por diri la veron -ĝi nur ordigas la faktojn.</p> - -<p>Ĉu la ordigitaj faktoj estas la vero? Se jes, en la kartujo de la -biblioteko sin kaŝus la plej alta vero.</p> - -<p>Kiam la scienco malsupreniros de la uzurpita trono kaj portos ledan -laborveston kaj martelon, nur tiam ĝia aŭtoritato naskiĝos; ĉar, -per malmultaj vortoj, la scienco estas nur servanto de praktika vivo, -kiu produktas por produkti. Kiel la ordinara laboristo havas fortan -korpon kaj obeemon, tiel la scienco havas klaran kapon kaj bonan -paciencon. Same kiel la ordinara laboristo, la scienco ne scias, kion -fari kun ĉiuj siaj produktaĵoj. La ordinara laboristo laboras en la -fabrikejo. La laboristo de l’ scienco laboras en la laboratorio.</p><!-- p. 62 --> - -<p>Mi estas nuntempa scienculo, certe ne granda. La scienco liveras al -mi panon, laŭpartan scivolemon kaj okaze enuan tempon kaj manieron -de konsumado. En la nomo de l’ scienco mi povas liberiĝi de la -devo pripensi, kio estas la postuloj plej proksimaj al la homa vivo -kaj min okupi je la demandoj nur instigantaj mian scivolemon, kaj ju -pli malproksimaj tiuj demandoj estas de la plej necesa postulo de -l’ homa vivo, des pli laŭte oni emfazas mian scienculecon.</p> - -<p>Sed mi ne povas kontentiĝi esti tiagrada konsumanto. Se konsumi, -mi volas konsumi malkaŝe. Mi ne ŝatas konsumi trompante. Leginte -vian leteron mi eksentis deziron skribi al vi tian leteron. Plue mi -skribados en la sekvanta letero.</p> - -<p class="far_sig">Via B.</p> - -<h3>(De B. al A.)</h3> - -<p class="date_line">Tokio, la 15an de Januaro 1914.</p> - -<p class="salutation">Kara A.!</p> - -<p>Atakite de pli alta febro ol kutime, eble pro malvarmumo, mi -hieraŭ ne vizitis la laboratorion kaj estis zorgata de fraŭlino -J. diversmaniere. Kaj, ĉar ŝia patrino forestis — pro vizito al -prapatraj tomboj (kia memtrompo!) — ni ambaŭ interparolis iom pli -intime ol ordinare.</p> - -<p>Unue mi konsilis al ŝi iom tro severe, malfermi ŝian tutan koron -kaj ĝin montri al vi. Fraŭlino J. min rigardis kvazaŭ dubante kaj -plendis, ke kontraŭe vi estas, kiu ne malfermas sian koron. Trovante -en mi malsaĝulon metitan inter geamantoj, mi ne povis krom maldolĉe -ridi.</p> - -<p>Kiam mi estis en la insulo Ogasaŭara, mi dufoje al ŝi sendis -anonimajn leterojn, pri kio mi ankoraŭ al vi ne rakontis. Tio -okazis, kiam la rilato inter vi ambaŭ ankoraŭ ne estis difinita. -Do, antaŭ ol ŝi ricevis vian<!-- p. 63 --> unuan leteron, fraŭlino J. jam sciis -pri via konturo kaj intenco. En la hieraŭa interparolado ŝi diris, -ke ŝi tuj sentis intuitive, ke mi skribis tiujn anonimajn leterojn. -Je mia demando, de kio ŝi tion eksciis, ŝi respondis, ke tian -aferon povas ekkompreni eĉ homo senscia kiel ŝi kaj min rigardis -fikse kaj malafable per siaj sentemaj okuloj.</p> - -<p>Kompreneble vi jam scias pri la fakto, ke fraŭlino J. ne estas -filino de tiu abomena patrino, nek de tiu patro; sed tion aŭdinte -hieraŭ unuafoje, mi ne malmulte miris. Laŭ ŝia elkora rakonto -mi povas klare imagi ŝian estintecon. Unue mi vidas malgrandan -vaporŝipon forveturintan de Osako<a href="#Footnote27" class="fnanchor">[27]</a> al Tokio. Mi vidas en unu -angulo de ĝia triaklasa ĉambro junan, de sia edzo forlasitan -virinon, kiu kuŝas surventre sur la planko tute senkonscie, kiel -la animo vaganta tra la transmorta mondo. Mi vidas unu animeton jam -stampitan per la malĝojo de vagado en ŝia ventro. Mi imagas la -— je laco kaj malĝojo plenan — cirkonstancon de la laboristino, -kiu en la plej profunda fundo de maltrankvileco kaj konfuzo de -la urbego Tokio ĝemante vendas sian mallertan laboron. Mi vidas -grandkapan, malbelan infanon, kiu nur post la noktmezo povas -suĉi el mamoj nesufiĉe liverantaj lakton kaj poste ekdormas. Mi -aŭdas kortuŝantan kriegon, kiun la infano eligas, kiam ĝi estas -transdonata kvazaŭ aĵo de sia patrino al sia onklino. Kaj nun -antaŭ miaj okuloj staras la figuro de fraŭlino J., kiu el tiu -velkonta ĝermo fine elkreskis virino. Mi unuafoje povis kompreni la -kaŭzojn de ŝia kaduka konstitucio, profunda koro kaj malgajeco, kiu -ofte ŝin atakas kaj ŝin faras soleca kaj bela kiel aŭtuna nebulo.</p> - -<p>Per la malkovrado de ŝia estinteco tia, mi nun kvazaŭ rekonsciiĝis -eĉ se malfrue. Dum vi povas doni ĉiujn konsolojn al ŝi, mi devas -esti konsolata de tia homo;<!-- p. 64 --> mi miregis pri la diferenco inter niaj -sortoj. Mi tre bedaŭras ankaŭ pri tio, ke la scienco ne povas -trakti tian gravan aĵon de l’ homa vivo minimume tiel, kiel -mallerta instruisto traktas la korojn de lernantoj, kaj senkonscie mi -skribis al vi lastanokte leteron.</p> - -<p>Sed estas treege ĝojinde por mi, ke mi per kono de ŝia estinteco -povis ekscii, ke fraŭlino J. ne ricevis sangon de sia tielnomata -patrino. En la lastaj tagoj nenio min sentigis tian ĝojegon kiel ĉi -tio.</p> - -<p>Malkaŝdire, mia estinteco havas ankaŭ ion, dank’ al kio mi -precipe kompatas la ŝian. Tamen, pri tio mi ne rakontas eĉ al -vi. Estas neniu kaŭzo por malkovri malfeliĉon de homa vivo kaj -mallumigi tiom la homan vivon.</p> - -<p>Ankoraŭ hodiaŭ mi ne povas ellitiĝi. Por mi malsanulo estas la -malvarmo kvazaŭ penetranta. Fraŭlino J. min flegas kun amikeco, -kvazaŭ ŝi forgesis pri sia malbonfarto. Mi timas, ke tio estas -nebona por ŝia malsano.</p> - -<p>Granda vivo forfluas fortege. Kia terura, sed kuraĝa bildo! Ĉu -mi devas resti kiel flanka rigardanto ĝis la fino? Aŭ, eĉ se mi -enirus en ĝin, ĉu mi baldaŭ malaperos kiel ŝaŭmoj pro malforteco -de l’ korpo?</p> - -<p>Bone, estus bone!</p> - -<p>Mi salutas viajn patrinon kaj fratinon N.</p> - -<p class="far_sig">Via B.</p> - -<h3>(De B. al A.)</h3> - -<p class="date_line">Tokio, la 3an de Februaro<!-- orig: Februar --> 1914.</p> - -<p class="salutation">Kara A.!</p> - -<p>Fraŭlino J. kreskadas ne bezonante kuneston de homo kiel mi. Kaj -mia kunestado malutilas por ŝia farto. Timante, ke ŝi infektiĝos -de mia malsano, mi ĉiam sentadas maltrankvilecon. Do, de la lasta -tempo mi kelkajn fojojn konsiliĝis kun vi pri mia transloĝiĝo. -Vi tion rifuzis.<!-- p. 65 --> Sed hodiaŭ neatendite la pastro min vizitis kaj -konsilis min pri transloĝiĝo. Mi ne scias, ĉu tion kaŭzis mia -liberiĝo de la eklezio aŭ alia afero? La pastro nur pretekstas la -konvenecon. La plej malsincera vorto! Sed estas vi kaj la pastro, -kiuj unue min konsilis pri la transloĝiĝo ĉi tien. Tial mi vin -demandas ankoraŭfoje, kiel mi devos agi.</p> - -<p>En ĉiuj punktoj mi ne povas diri, ke fraŭlino J. pli bone fartas. -Iam mi vidis kavetojn en ŝiaj delikataj manoj kaj ankaŭ inter la -fingroradikoj, sed lastatempe ili ĉiuj malaperis. Ofte al mi eĉ -ŝajnas, ke ŝi, timante rompiĝon de l’ kaduka korpo per la forto -interne superfluanta, ne povas elporti malgajecon. Mi vidas, ke vi -lastatempe pli malofte al ŝi skribas, kaj tio ŝin malkontentigas. -Vi devas skribi al ŝi kun ĉiuj viaj pasioj, kompatoj kaj konsoloj.</p> - -<p>Ĉu vi povas imagi, ke al ŝi en la okuloj staras larmoj de soleco? -Estas tiel kompatinde, ke eĉ mi tion apenaŭ povas elporti. En la -kontraŭa proporcio al ŝia sano, mia farto lastatempe pliboniĝas -iom post iom. Mi pasigas tutan tagon en la laboratorio kaj laboradas -kiel la leono ... efektive kiel la leono. Mi volas subteni de Vries, -kontraŭstarante la kontraŭparolantojn de l’ mutacia teorio. Por -mi subita vario, kiun de Vries insistas, estas ebla. Mia interna -postulo min igas kredi je tio. — Ĉu vi malestimas mian nesciencan -sintenadon elirintan el mia antaŭopinio? Sed estis neniu kredanto -de nova teorio, kiu ne havis antaŭopinion kiel mi. Aŭtobiografio -de Darwin plej bone rakontas pri tio. Kiam li estis sugestita de la -fenomeno de disvolviĝo de vivantaj aĵoj, lia eksperimento ankoraŭ -ne atingis la gradon, lin igi supozi pri ĉi tiu riska afero — -krom tio, mi kredas, ke mi povis kolekti iom da kredindaj faktoj -utilaj por<!-- p. 66 --> de Vries ankaŭ inter la faŭno. Forgesante sciencistan -konsciencon kaj riskante neon de l’ fakto, mi kompreneble ne -kuraĝas defendi sugeston. Sed, ke la hipotezo de subita vario estos -akceptata, kaŭzas al mi pli grandan kontenton de l’ karaktero ol -scienca venko.</p> - -<p>Estis decidite, ke mia traktato estos publikigata en Germanujo.</p> - -<p>Kun ĝojo kaj danko mi ricevis la monon, kiun vi donacis al mi el -la profito de l’ muelejo. — Divenu, amiko, kia mirinda fenomeno -okazis tiun vesperon! Mi revenis hejmen tenante pupon en la brakoj -kaj ĝi ornamis la nezorgitan malsanliton de fraŭlino J. kiel via -donaco.</p> - -<p class="far_sig">Via B.</p> - -<h3>(De A. al B.)</h3> - -<p class="date_line">Sendai, la 5an de Februaro 1914.</p> - -<p class="salutation">Kara B.!</p> - -<p>La nekomprenebla memdecido de l’ pastro min mirigas. Kompreneble mi -ricevis de vi simplan leteron; sed en ĝi vi nur skribis, ke, ĉar -vi kaj mia J. havas saman malsanon, via kunloĝado ĉe ŝi estos -danĝera por ambaŭflanka sano. Tio ne havas kaŭzon esti denove -priparolata, ĉar ni sciis pri tio jam antaŭ via transloĝiĝo ĉe -ŝi. Eble la pastro havas iun kaŭzon, kiun li ne povas malkovri -antaŭ mi. Antaŭ ĉio estas mallaŭdinde, ke li sola vin konsilis -min ne demandante. Kompreneble mi ne neas, ke sensencaj priparoloj -atingis ankaŭ miajn orelojn. Sed tiuj, kiuj paroladas pri tio, estas -aŭ malsaĝuloj aŭ degenerintoj, kaj mi deziras, ke vi loĝadu ĉe -Kobajaŝi eĉ nur pro tiaj malsaĝuloj kaj degenerintoj. Mi konas pli -grandan, pli belan amikecon.</p> - -<p>Vi diras, ke mi pli malofte skribas al mia J.!? Vi eble pensos, ke -mi vin reatakas; sed kontraŭe mi volas<!-- p. 67 --> plendi pri tio. Antaŭe ŝi -al mi skribadis preskaŭ ĉiutage, kvankam mallonge, kaj en ŝiaj -leteroj estis enteksitaj naiva sentimento kaj brila espero. Kiam mi -revenis de la fabrikejo je la krepusko, mi kutime sidiĝis antaŭ la -skribotablo, por „studi pri letero“ kiel mia fratino diris, kaj -forgesis la zorgon en tiu tago. Kiam mi vizitas la fabrikejon, mi -eksentas forton; kiam mi vidas la patrinon, mi eksentas kompaton al -ŝi; kiam mi vidas la fratinon, mi eksentas varmon; kaj kiam mi vidas -leteron, mi eksentas amon. Kaj mi sciis, ke amo estas ŝtonego taŭga -por fundamento de ĉiuj spiritaj funkciadoj. Tamen, la leteroskribado -de mia J. fariĝis lastatempe tre senorda. Iun fojon tri poŝtkartoj -min atingis samtempe kaj alian fojon al mi alvenis peza letero kun du -poŝtmarkoj. Sed inter ili mi devas vane atendi du aŭ tri, kelkfoje -eĉ kvar aŭ kvin tagojn kun malagrabla, senpacienca koro. Krom -tio, je plua malbeno kaj je mia miro, eĉ via letero ne alvenas por -min konsoli, kiam mia J. ne skribas. Eble vi ne povas imagi mian -maldolĉan mienon de tiam, kiam mi ne ricevas leterojn el Tokio. En -tia okazo mi sidiĝas antaŭ la skribotablo kaj kolektas literojn de -la eklegita libro, sed inter la literoj estas intermetataj strangaj -vortoj tute senrilataj al la libro kaj komenciĝas mirinda iluzio. -Sentante malbenon mi enlitiĝas, sed tie min atendas terura maldormo -kun brilantaj okuloj kaj enbatadas angulajn najlojn en mian cerbon.</p> - -<p>Estas hodiaŭ jam tria tago, depost ŝi ĉesis skribi. Ŝia lasta -letero enhavas jenajn liniojn:</p> - -<p>„Ŝajnas al mi, ke en mi ekvekiĝis la memkonscio, pri kiu vi -paroladas. Sed ĝi ne estas plezura aĵo kiel vi diras, sed nur -terurega. Ĝis nun mi pensadis, ke mi konsistas el amaso de ĝisnunaj -kutimoj, sed lastatempe<!-- p. 68 --> aperadis de tempo al tempo io, kio perfidas -mian kutimon. Kie ĝi sin kaŝis ĝis nun? Ĉu ĝi sin kaŝis de -komence sendepende de la kutimo, aŭ poste eniris en min, kiel -Mario gravediĝis de la Sankta spirito? Lastatempe mi ekkomprenis -la koran suferon de Sankta Patrino, kvankam malklare. Kio el mi -fariĝos poste? Ŝajnas al mi, ke antaŭ mi iom post iom malheliĝas. -Pensante, ke eĉ vi ne komprenas plene mian tutan pensadon, mi min -sentas maltrankvila. Vi estas pli bona kaj pli aminda homo ol Jozefo. -Mi ... ho, kian teruran memkonscion mi ekkonscios! Ĉu mi devas -malfermi larĝe la okulojn? Jes, vi ordonas tion fari. Mi ne malfidas -al vi. Sed mi sentas grandan timon.</p> - -<p>Mi refoje enlitiĝis. Sinjoro B. tiel diligente studas, ke li ne -revenas, antaŭ ol lampo eklumas. Supozinte lian laciĝon mi kelkajn -noktojn elleviĝis kun peno kaj faris al li nigran teon, sed li -estas tiel diligenta, ke li nek diris dankon, nek levis eĉ la -kapon. Kaj ofte okazis, ke trovinte la sekvantan matenon ne prenitan -teon kun naĝanta polvo sur lia skribotablo, mi ekkoleriĝis. Sed -estas strange, ke li bonfartas, kiam mi malbonfartas kaj mi sentas -bonfarton, kiam li malbonfartas.“ —</p> - -<p>Kompreneble mi povas imagi, ke ŝi sentas doloron de transira tempo, -en kiu ŝi estas nek knabino, nek virino, sed fariĝos homo. Sed, -kial ŝi diras, ke mi ŝian pensadon ne komprenas? Kial mia J. ne -gustumigas siajn ĉiutagajn dolorojn ankaŭ al mi? Tio min treege -malkontentigas. Mi scias, ke vi estas okupita; sed en tiu ĉi -okazo mi vin petas ŝpari iom da tempo por helpi ŝian reviviĝon. -Mi instigis mian J. al memkonsciiĝo. Mi nun ekscias, ke mi ŝin -instigis al io, kiu estas super ŝia forto. Sed, nun mi jam ne povas -reveni al ekira punkto. Mi min vipos pli forte kaj efektivigos mian<!-- p. 69 --> -celon, al kiu mi ŝin instigis. Mia koro ne trankviliĝos, antaŭ -ol mi atingos la fundon de la koro, kie la animoj de ni ambaŭ -ĉirkaŭprenos unu la alian. Rubikono estas jam transpaŝita. Mi ne -postenrigardos. Mia J. ankaŭ ne povas ankoraŭ rigardi malantaŭen. -Ni staras en la krizo kaj mi deziras, ke vi komprenu tion.</p> - -<p>Sed, kian solecon mi sentas ĉi tiun nokton! Ekster la fenestro -brilas hela lunlumo. Malgraŭ malvarmeco mi plene malfermas la -fenestrojn kaj aŭdas la bruon de l’ rivero Hirose ludanta en -granda kriptomerio en unu angulo de la korto. Solena bruo de l’ -akvo penetras tra la ŝeloj de kelkcentjara granda kriptomerio. Mia -patrino enlitiĝis ĉi tiun nokton jam frue. N. eble kudras ion en la -apuda ĉambro, de tempo al tempo sonas ŝia tondilo malvarme. Depost -kiam ŝi min demandis antaŭ nelonge trans la interĉambra pordeto: -„Kara fraĉjo! Ĉu la karbo estas ankoraŭ arda?“ ŝi nenion -diris. Eble ŝia juna koro ankaŭ pensadas pri io.</p> - -<p>Ho, kion do fari?</p> - -<p>Vi laboradas? Vi laboradas venkante la malsanon kiel la leono? Mi -ankaŭ laboras. Mi ankaŭ laboros venkante maltrankvilecon, kiu mian -koron atakadas. Jes, mi laborados. Mi ne estas Roberto de Schiller, -sed laborados, ĝis mia tempio sangiĝos.</p> - -<p>Antaŭ miaj okuloj aperadas via figuro laboranta: Vi rigardas libron -tra ferkadraj okulvitroj, envolvite laŭkutime per ruĝa lankovrilo. -Vi povas ridi, sed en miaj okuloj nun staras larmoj.</p> - -<p>Kia luma lunbrilo!</p> - -<p class="far_sig">Via A.</p><!-- p. 70 --> - -<h3>(De B. al A.)</h3> - -<p class="date_line">Tokio, la 6an de Februaro 1914.</p> - -<p class="salutation">Kara A.!</p> - -<p>Do, mi restos ĉi tie laŭ via decido.</p> - -<p>Mi ne batalas kontraŭ la malsano, sed kontraŭ la sorto. Vi -estus feliĉa, se la tempo ne venus, kiam vi rememoros ĉi tiujn -maltimemajn vortojn.</p> - -<p>Mi deziras, ke vi ilin ne ekkomprenu!</p> - -<p>Mi aŭdis, ke antaŭ tagoj fraŭlino J. al vi skribis, kiel bone -estus, se mi edziĝus kun via fratino, fraŭlino N. Mi lastatempe -ekpensis pri tio serioze. Ĉu vi havas intencon, edziniĝi vian -fratinon je homo kiel mi?</p> - -<p>Mi rifuzis publikigi mian traktaton en Germanujo, ĉar mi mem -eksentis naŭzon je mia bagatela vanteco. Kio ja estas entrepreno -de l’ homo? Kiel ajn granda ĝi estus, la entrepreno estas turo -sur la sablo, kiu kun la terglobo pereiĝas kaj malaperas nenion -postlasante.</p> - -<p>Do, ĉar mi tiel pensas, certe estos granda, interesa ironio por -la sorto, ke oni skribas traktateton iom originalan kaj pri tio -fieriĝas.</p> - -<p>Vi ne estas prava, postulante de fraŭlino J., ke ŝi tiel ofte -skribu. Pro severa malvarmeco en Tokio fraŭlino J. tre suferas. Mi -ankaŭ ne ĉiam legadas, sed ofte interparolas kun ŝi pri seriozaj -aferoj kaj tiam mi nur miras pri ŝi.</p> - -<p>Diversaj fortoj faras miraklon en la koro de l’ viro, sed en la -koro de l’ virino nur amo faras tion. Se mi komparas ŝin sidintan -kiel pupo antaŭ tri jaroj en angulo de l’ dimanĉa lernejo kun ŝi -nuntempa, mi denove sentas deziron krii, ke la aŭtoritato de l’ -scienco estas nenio.</p> - -<p>Antaŭhieraŭ la patro de fraŭlino J. subite hejmenrevenis kaj -hodiaŭ matene li jam malaperis. Saĝeta viro<!-- p. 71 --> kiel makleristo. Sed -li al mi ne sentigas malagrablecon kiel la patrino. Ho, unika estas -la malvarmeco, kun kiu ŝi lastatempe kondutas al mi! Tio estas alia -kaŭzo por tio, ke mi sentas deziron, loĝadi ĉi tie.</p> - -<p class="far_sig">Via B.</p> - -<h3>(De B. al A.)</h3> - -<p class="date_line">Tokio, la 7an de Februaro 1914.</p> - -<p class="salutation">Kara A.!</p> - -<p>Mi sentas naŭzon kontraŭ la ironiulo sin kaŝanta en mi.</p> - -<p>Kun honto mi al vi proponas, nuligi ĉion skribitan en la lasta -letero. Ankaŭ permesu al mi, profunde pripensadi pri la edziĝo kun -fraŭlino N. ankoraŭ unu fojon. Mi min malamas, ekstreme malamas. -Kial mi ne havas kuraĝon rigardi la veron de fronto? Fraŭlino J. -ankoraŭ ne matenmanĝis. Kiam mi ŝin ekrigardis, ŝi ŝajnis esti -ploranta.</p> - -<p>Antaŭ la vizito de l’ laboratorio.</p> - -<p class="far_sig">Via B.</p> - -<h3>(De A. al B.)</h3> - -<p class="date_line">Sendai, nokte la 8an de Februaro 1914.</p> - -<p class="salutation">Kara B.!</p> - -<p>Leginte viajn leterojn skribitajn la 6an kaj la 7an, mi ne scias, -kiel mi devas kompreni la nunan staton de via koro. Mi nur povas -supozi, ke antaŭ ĉio en via koro okazis terura batalo.</p> - -<p>Sed estus pli preferinde, malkaŝe diri al vi tion, kion mi deziras, -ol supozi pri vi laŭ mia fantazio. Kiam vi skribis al mi pri N., -mia koro ekbategis, kvazaŭ mi mem estas virgulino demandita je -edziniĝo; sed tuj poste mi eksentis malesperon. Por mi ŝi estas -tiel aminda, ke mi povas ŝin pardoni pri kio ajn. Aŭdinte pri vi, -ŝi<!-- p. 72 --> jam vin amis, antaŭ ol vin vidi. Depost kiam ŝi vin vidis, -ŝi vin eĉ adoras, kiel mi jam skribis al vi pri tio. Ŝi estas -tre simpla kaj pro tio ŝia simpla, diafana koro povas nur amegi la -intiman amikon de sia frato pli forte ol sian fraton. Ŝi kompreneble -bone scias, ke ŝi ne estas homo konvena por vi. Tial ŝi eĉ ne -unufoje malkovris al mi sian koron vin amantan. Ŝi kvazaŭ enfermas -vian rememoraĵon en la plej profunda kaj sankta anguleto de sia -koro kaj sufiĉe kontenta je favoro tiomgrada, ŝi ĉiam laboradas -vigle. Se oni ne rigardus ŝin per la okulvitroj de amo, eble eĉ -por Dio estus malfacile, malkovri sekreton de ŝia koro. Mi ne estas -Dio; sed ŝin amante pli forte ol ĉiuj aliaj mi povas travidi ĝis -la fundo de ŝia koro kaj des pli ŝin kompatas. Por mi estas tre -kompatinde, ke ŝi sen memfido kredas je tio, ke ŝi kiel via edzino -ne estas sufiĉe saĝa kaj klera, nek prudenta, nek bela ktp. Kaj -pli kompatinda estas ŝia koro, ĉar ŝi pensas sin oferi al vi tiel -animon kiel ankaŭ korpon pli kore ol ĉiuj aliaj virinoj. Kiam mi -okaze priparolas pri vi al mia patrino, ŝi, kiu apud ŝi ion kudras, -senkonscie ĉesigas kudri kaj aŭskultas ravite mian parolon; mi -pensas, ke tiam ŝian vizaĝon eĉ vi trovus bela.</p> - -<p>En mia lasta letero skribinte nur iom pri mia fratino N. mi ĉesis, -ĉar mi pentis, ke mi tro fiere skribis; ĉar mi ekmemoris, ke vi -havas sufiĉan forton kaj indon edziĝi kun virino pli supera ol -mia fratino N., se ne estas konsiderata la forteco de ŝia amo al -vi. Mi firme kredas eĉ hodiaŭ, ke ŝi ĝin rifuzos, se vi petus -ŝian manon. Kaj tio estas prava. Sed, ke tio estas prava, neniom -malgrandigas mian kompaton al ŝi, ĉar neniu virino komprenas pli -bone ol ŝi, kiel ami sian amaton.</p> - -<p>Por kio mi skribis tiel? Jes, ĉar mi deziris, ke vi komprenu ŝin -kaj montru iom da simpatio al ŝi. Bonvolu<!-- p. 73 --> skribi al ŝi, kiam vi -havos liberan tempon. Mi kredas, ke tio donus al ŝi grandan konsolon -kaŭzante neniun danĝeron al ŝia animo. Mi deziras, ke vi sciiĝu -pri tio.</p> - -<p>La 7an mi ricevis leteron ankaŭ de mia J. Lastatempe ŝia skribado -eksimilis iom post iom al la via tiel, ke hodiaŭ mi preskaŭ ne -povis ĝin diferencigi de la via. Pensinte, ke mi ricevis du leterojn -de vi, mi malfermis la ŝian, kaj, trovinte, ke ĝi ne estas via, mi -denove ekzamenis la koverton. Krom tio, dum kiam ŝi uzadis ĝis nun -blankajn kovertojn, hodiaŭ ŝi subite sendis dubeverdan same kiel -vi. Kaj kiel kutime mi miris pri via mirinda influemo sur la alian. -Oni diras, ke en la laboratorio via emo aŭskulti levante la okulojn -nun estas moda. Nu, kio fariĝis el ŝi lastatempe? Lastatempe -neniu letero min atingas, en kiu ŝi ne skribas pri morto. Nome ŝi -diras, ke inter Dia volo kaj homa vivo certe kuŝas kontraŭdiro ne -enterigebla. Kiam iu formo de vivo estas necesa, sed kontraŭstaras -Dian volon, ĉu morto ne estas la sola solvaĵo de kontraŭdiro?<!-- orig: kondraŭdiro? --> -Ankaŭ ŝi skribis: „Mi neniom povas simpatii senrespondecan -morton, tamen, ĉu la vivo, kiu ne povas efektivigi Dian volon, ne -meritas esti transdonata al la morto?“ — Ŝi skribis ankaŭ tiel: -„Ŝajnas al mi, ke mi malsana estos kaptata post nelonge de la -morto. Se tiel, ĉu ne estus pli bele sinmortigi servigante al si la -morton? Morto estas timinda, ĉar mi pensas, ke mi fariĝos nenio. -Mi kaptis iun koron kaj pensas, ke tiu koro neniam min forgesos. Mi -povas daŭrigi mian puran, altan vivon en tiu koro.“ — Mi povas -kompreni ŝian koron ĝis iu grado. Ankaŭ<!-- orig: Ankau --> mi ne pensas, ke la -memmortigo estas peko, kiel iuj asertas. Mi pensas, ke neniu kaŭzo -estas por riproĉi tian homon, kiu ne per sia volo naskiĝis en tiu -ĉi mondo kaj nun rompas tiun okazon. Sed mi ne ŝatas, pensi ke mia -J. sin kunligas<!-- p. 74 --> kun memmortigo. Kompreneble, se ŝi sin mortigus, -ŝi alta, profunda kaj pura vivos por ĉiam en mia koro. Sed ĉu -ŝi ne pensos pri tio, ke tiam mi, min kaŝante en ŝia koro, devas -vane morti kun ŝi? Ŝi diras pri la kontraŭdiro inter Dia volo kaj -homa vivo, sed, kie estas kontraŭdiro? Kial ŝi ne volas malkaŝe -malkovri al mi pri detalaj punktoj? Mi pensas, ke mi ne estas tiel -senkuraĝa, ke mi ne povas rekonstrui nian vivon laŭ Dia volo. Se mi -tion pripensas, mi povas nur senti iun nekompreneblan malkontenton -pro ŝia sintenado. Ofte maltrankvileco kaj malfido, kiaj ekkreskas -ekzemple inter homoj havantaj sekreton unu antaŭ la alia, minacas -konfuzi mian kapon.</p> - -<p>Ni estas junaj kiel la ĉielo printempa, ĉu ne? Enspiregante aeron, -ni interkomuniku korojn kiel lumon. Ni ĝoju aŭ malĝoju el la fundo -de l’ koro, se ni havos okazon ĝoji aŭ malĝoji. Kial ne estas -permesate, agi kiel la nuda naturo mem? Vidu la naturon ekster la -fenestroj!</p> - -<p>Ekbloveginte de antaŭ horoj, la vetero pliteruriĝas iom post -iom. Kiam subita ekventego sen neĝo eniras en la ĉambron plate -kaj akrege kiel la segilo, mia dometo ektremas, kvazaŭ ĝi estos -forblovata. Kia terura bruego! Sed, kia solena orkestro! Mi nun -devas iri al la fabrikejo por vidi, ĉu io okazas? Mi timas, ke la -kamentubo konstruita per tertuboj amasigitaj unu super la alia falos; -se ĝi falos, la sorto de l’ maŝinaro estos endanĝerigata.</p> - -<div class="verse"> -<span class="i0">Kia terura bruego! Sed, kia solena orkestro!<br /></span> -<span class="i0">Dia beno estu sur vi! Kaj sur mia J.!<br /></span> -<span class="i0">Post nelonge mi vizitos vian urbon Tokio-n.</span> -</div> - -<p class="far_sig">Via A.</p><!-- p. 75 --> - -<h3>(De B. al A.) (poŝtkarto).</h3> - -<p class="date_line">Tokio, nokte la 9an de Februaro 1914.</p> - -<p class="salutation">Kara A.!</p> - -<p>Uragano estas atakanta ankaŭ la ĉefurbon.</p> - -<p>Kun rapideco, kiu ŝajnas atingi 10an gradon laŭ Beauforta skalo, -ventego krias tra ĉielo kaj tero. Kia terura, freneza bruo! Kaj, kia -solena akordo!</p> - -<p>Timinda estas la naturo kaj vere kompatinda la homo!</p> - -<p>Kiam la naturo, kiel ajn terure ĝi uraganas, kaŝas en si solenan, -nerompeblan akordon, kial la homo, kiu naskiĝis kiel unu parto de la -naturo, estas tiel lerta, malakordigi ĉiujn aĵojn?</p> - -<p>Vere kompatinda estas la homo kaj naŭziga mi estas!</p> - -<p class="far_sig">Via B.</p> - -<h3>(De B. al A.)</h3> - -<p class="date_line">Tokio, nokte la 9an de Februaro 1914.</p> - -<p class="salutation">Kara A.!</p> - -<p>Leginte vian leteron mi skribis al vi senkonscie la lastan -poŝtkarton kaj, elirinte tra uragano, mi ĝin enpoŝtigis. Post -reveno mi suferadis pro terura tusado ĉirkaŭ duonhoro. Pro troa -terureco de l’ tusado fine fraŭlino J. ellitiĝis kaj min flegis. -Eble mi estas malvarmuminta de kelkaj tagoj. Febro plenigas mian -kapon kaj min malagrabligas treege.</p> - -<p>Mi ĵus parolis kun fraŭlino J. iomete. Mi ŝin demandis senĝene, -ĉu ŝi ne havas sekreton antaŭ vi ne malkovreblan? Fraŭlino J. -klare ĝin neis kun sincera mieno ... en tia okazo ŝia beleco estas -kvazaŭ dieca.</p> - -<p>Sentante ian strangan maltrankvilecon mi ne povas legi ĉi tiun -nokton. Do, oferonte longan tempon, mi al vi prezentos la plejlastan -staton de fraŭlino J.</p><!-- p. 76 --> - -<p>Oni pensas pri mi, ke mi estas tute indiferenta krom je legado. Estas -ja prave, se homoj, kiuj vidis nur mian vestaron kaj malordon en -mia ĉambro, tiel pensas. Sed mi pensas, ke al tiuj, kiuj ne estas -indiferentaj, mi montriĝos kiel neindiferenta homo, kiel ili pensas. -Iam nova servistino venis ĉe iu scienculo kaj por montri sian -diligentecon ŝi ordigis ĝis ĉiuj anguloj de lia skriboĉambro. La -scienculo konfuzite ŝin rigardis kaj diris al ŝi: „Kion mi kun -peno malordigis regule, tion vi ordigis malregule.“ Vi povas fidi -al mia raporto kun ne malgranda fideleco.</p> - -<p>Se mi rememoras fraŭlinon J. en la epoko de l’ dimanĉa lernejo, -mi povas vidi antaŭ mi ordinaran, sed por la aĝo iom malgajan, -knabinon. Se mi devas nomi ŝian karakteraĵon, mi povas alkalkuli -terure malgrasan korpon kun maldikaj membroj, nigregan, riĉan -hararon kaj grandajn okulojn kvazaŭ ion serĉantajn. Mi rememoras, -ke tiuj okuloj min impresis neforgeseble. Estis antaŭ ses jaroj kaj -ŝi estis dekkvarjara. La pastro proponis al mi, ke mi anstataŭu iun -instruiston, ĉar li ne ĉeestis pro malsano. Mi lin anstataŭis — -ho — estis la klaso, al kiu fraŭlino J. apartenis. El sep aŭ ok -knabinoj ŝi estis eble la plej juna.</p> - -<p>Estis komenco de la aŭtuno. Mi, kiu treege malamas ian odoron — -mi nomu ĝin malbonodoro — kiu flariĝas, kie virinoj kunvenas, -memoras, ke mi unue plene malfermis apudan fenestron. Inter mi kaj -miaj lernantoj fluis rivero de flava, varma lumo kaj mia rigardo, -kiun mi volis doni al lernantoj, estis de ĝi interrompita. Ĉar -la benkoj por lernantoj estis metataj en la angulo de la ĉambro, -por miaj okuloj saturitaj je lumo tiu loko montriĝis tute malluma. -Palpebrumante mi penadis distingi la lernantojn en la malluma -loko kaj unue mi sentis, ke rekte antaŭ mi du grandaj okuloj min -rigardadis fikse<!-- p. 77 --> iom sin levante. La okuloj de la aliaj lernantoj -certe ankaŭ estis min rigardantaj, sed ŝiaj grandaj okuloj plej -frue incitis mian rigardon. Mi pensas, ke nenio estas pli senharmonia -kaj timiga ol la sklero dubeblua en malhela lumo. Ĝi min rememorigas -je disŝeligita ostro, je malluma grizo aperanta en la rando de l’ -frunto de la mortinto; sed eble pro la pli nigra pupilo mi ne sentis -tiel, sed iun profundan molecon, kvankam ne varman. Mi konsciiĝis, -ke mi estis trankvile akceptanta la senton, kian oni sentas, kiam -oni rigardas kurban linion, kiu komence similas al rektlinio kaj -estas dika, sed iom post iom maldikiĝas en direkto de l’ fino -kaj malaperas supren; kian oni sentas ekzemple, kiam oni rigardas -la kurban linion videblan en la nova luno duone kovrita. Tiuj ĉi -okuloj min rememorigis ankaŭ je la sezono, kiu apartenas nek al la -fino de l’ somero, nek al la komenco de l’ aŭtuno; kiu estante -trankvila kaŝas fortan skuiĝon en la plej profunda fundo; kiu havas -ion moviĝantan diversmaniere, sed samtempe ian solenan trankvilecon. -Per ĉi tiu rememorigo mi ankoraŭ memoras, ke estis tiam komenco -de la aŭtuno. Ankaŭ mi fikse rigardadis tiujn okulojn. La okuloj -de plimulto de la virinoj, precipe de l’ knabinoj, ŝanceliĝas -fikse rigardate de la viro, precipe de akraj okuloj kiel la miaj; -sed tiuj okuloj ne ektimis. Ili ne ektimis, ĉar la vizaĝo ja havis -nenion prihontindan. Kontraŭe miaj okuloj sentis iun maljustecon kaj -mi unue turnis la rigardon de ŝi. Mi eĉ nun sentas honton, se mi -rememoras la tiaman malvenkon. Kaj ili estis la okuloj de fraŭlino -J.</p> - -<p>Deposte fraŭlino J. ne aperis en mia memoro. La antaŭlastan jaron, -kiam mi vin prezentis al ŝi ĉe la enirejo de la preĝejo, mi -nur ripetis la impreson, kiun mi antaŭe de ŝi ricevis. Ke ŝi -deksepjara neniom ŝanĝiĝis<!-- p. 78 --> kompare kun ŝi dekkvarjara, pri tio -mi nur ĝojis en mia egoista vidpunkto, kiu min dezirigis, ke ŝi por -ĉiam restu tia, kia ŝi estas.</p> - -<p>La temo flankeniros, sed bonvolu legi, supozante aŭdi ĉi tie nur -babilaĵon. Mi pensas, kiel bela fariĝus la monda historio, se la -virino tiel fiziologie, kiel ankaŭ en seksa deziro ne pliaĝiĝus -pli ol 14 aŭ 15jara. Tiun penson mi nomas mia egoista vidpunkto. -Ofte larmoj staras en miaj okuloj, se mi vidas aŭ pripensas belan -knabinon en tiu aĝo... Vi povas diri, ke tia romantika parolmaniero -ne konvenas por mi. Sed, ĝi ne estas romantika, nek sentimentala. -Mi firme kredas, ke ĝi estas homa postulo kaj sentimento devenanta -de la pli profunda fundo de l’ vivo. Kompreneble mi ne parolas -pri tiuj, al kiuj ankaŭ koroj rigidiĝas kaj krudiĝas, tuj kiam -la ostoj rigidiĝas. Mi volas ne perdi la delikatecon de l’ koro -ĝis la morto. Tradukate en anglan lingvon kiel „gossamer-like“ -tiu ĉi granda forto de l’ koro estas treege malkomprenita. -Delikateco ne signifas malfortecon de l’ koro; sed tio ankaŭ -neeviteble restados nekomprenebla por tiuj, kiuj perdis delikatecon -de l’ koro. Ili ne povos kompreni la grandecon de l’ forto, kiun -la knabino havas antaŭ pubereco. Ekzemple vi esploru la linion de -la kruro de la genuo ĝis la kalkano, kiam la knabino staras. Kia -modera, nekritikebla aranĝo de belaj linioj! Ilia tuta konturo -prezentas mirindan misteran figuron en hela sunlumo. Sed mi devas -diri, ke pli mirinda mistero elfluas el ŝia koro. Metu ekzemple -floron antaŭ la knabino! Ŝi ĝin karesos kun ĝentileco konvena -por ĝi. Tiom miloj da amindaj mensogoj de l’ knabinoj kaj ankaŭ -ilia mirinda ĉarmo, kiu terure incitante viran koron ne permesas -perfektan alproksimiĝon, estas la solaj girlandoj ornamantaj -surteran paradizon. Mi ofte havas diversajn iluziajn<!-- p. 79 --> asociaciojn -de ideoj. Kiel ekzemple, se mi veturas per nokta vagonaro, mi -ĉiam asociacias naturan morton; se mi enspiras matenan aeron, -mi asociacias melodion de fajfado; kaj se mi vidas la knabinon, -mi ĉiam asociacias la sorton de la homaro tre akre, kvankam per -malklara konturo, kaj nevole larmoj ekaperas en miaj okuloj. Kaj -mi firme kredas, ke inter tiuj ĉi du objektoj kuŝas tre proksima -interrilato. Kaj la sorto de la homaro asociigata per la knabino -havas neneeblajn belecon kaj mizerecon. Mi tion treege amas.</p> - -<p>Sed fraŭlino J. jam trapasis la epokon de la knabino aŭ de la -virgulino, kiu estas la plej ĉarma por la apuda rigardanto de la -virino, kiel mi. La pordo de homa vivo estas la sama kiel la pordo de -Paradizo. Ĝi ne havas ĉarnirojn malfermeblajn ambaŭflanken, sed -nekomfortajn, kiuj malfermiĝas nur por la elirantoj. Kiu ajn jam -eliris malferminte la pordon aŭ memvole aŭ okaze aŭ pro subpremo -— ĝis kiam li plenumos la miraklon de reviviĝo — al li ne okazos, -ke ĝi malfermiĝos por li la duan fojon. Tiuj, kiuj sciante, ke ili -ne povas reveni al la estinteco, rigardas la pordon kun malĝojaj -okuloj, estas nomataj sentimentalistoj. Mi konas la malsaĝecon de -la homoj tiel sintenantaj kaj ilin kompatas, ĉar mi opinias tian -sintenadon konsumado de energio. Mi adoras eternan knabinon. Sed, se -mi scias la neeblecon de ĝia efektivigo, mi povas esti realisto, -kiu tuj turnante la okulangulojn vidas virinon. Nun mi staras sur la -vidpunkto rigardi fraŭlinon J. kun klaraj okuloj.</p> - -<p>Kiam mi transloĝiĝis en tiun ĉi domon kun malmultaj posedaĵoj, -pakitaj per la ruĝa lankovrilo, la metamorfozo de fraŭlino J. -montris terure rapidan, fundamentan fazon. Longa tempo devis pasi, -ĝis kiam la pupiloj de mia koro sin aranĝis por observado. Mi -sentis kvazaŭ malagrable, ke<!-- p. 80 --> la atmosfero de tiu ĉi hejmo forte -maltrankviliĝas pro fraŭlino J. kaj en ĝi flugpendas io stranga -kiel enigmo. Mi ne sciis, ĉu ĝoji aŭ malĝoji pri tio. Sur la -muro de por mi decidita ĉambro estis pendanta belega kopiaĵo de -„Beatrice“ de Rossetti kaj apud ĝi en malbongusta kadro portreto -de knabino, kiu eble estas aldonaĵo de iu porknabina gazeto. -Grimacante mi demetis la portreton de knabino antaŭ ol malpaki -miajn posedaĵojn kaj sur la loko mi pendigis fotografaĵon de de -Vries. Sed ĝi montris pli strangan kontraston je „Beatrice“. -Tiun nokton mi tiun elportis, sed la sekvantan matenon, neniel -trankviliĝante, mi demetis ankaŭ „Beatrice“ de ŝia sankta -trono kaj ĝin anstataŭis per la geologia karto de Yorkshire. -Havante karakteron ne konsideri opiniojn de aliaj homoj rilate al tia -afero, mi tion ne povis elporti silente, kvankam mi sciis, ke tio -dependas de bonvolo de fraŭlino J. Do, pro tio fraŭlino J. ekvidis, -ke ŝia sintenado kontraŭ mi estos tre malfacila. Tiel komencinte -de la ĉambro mi rebonigis ĉion ĉirkaŭ mi laŭ mia volo. Se -ordigo de l’ ĉambro, kion fraŭlino J. faris dum mia foresto, ne -plaĉis al mi, mi senĝene reordigis antaŭ ŝi laŭ mia maniero. -Ŝia maniero de ĉambropurigado havis multon al mi ne plaĉantan. Mi -komence pensis, ke ŝia patrino purigas mian ĉambron kaj montrante -polverojn terure amasiĝintajn en la anguloj de la ĉambro mi iam -diris al ŝi: „Oni devas konstrui la ĉambron elipse por homo -kiel via patrino,“ kaj ŝin ruĝigis, ke mi ŝin kompatis. Mi -poste aŭdis, ke fraŭlino J. tiam pensis, ke mi estas malvarmsanga, -al virinoj ironia viro. Aliflanke fraŭlino J. ofte kaŭzis al mi -akrajn plezurojn kaj ofte mi ŝin dankis silente. Ekzemple ŝi ĉiam -prezentas al mi dentolignetojn naĝigantajn en varmega akvo; se nin -vizitos por almozpeti strata ĵonglisto kun leona masko, pigmeo aŭ -orfinoj vestitaj per senkoloriĝintaj<!-- p. 81 --> superjakoj kaj instigantaj -bonfaron per la voĉo simila al bambua balaileto, ŝi forkuras en la -internan ĉambron kun la mieno, kvazaŭ ŝi pentas, ke ŝi naskiĝis -kiel homo; ŝi ĉiam malestimas sian patrinon kiel private, tiel -ankaŭ publike; ŝi ĉiam vizitas la tualetejon tute nerimarkite; -kiam ŝi ricevas leterojn de vi, ŝi ekhavas tre belan vizaĝon -kompare kun ordinare ktp. Sed, per malmultaj vortoj, la ĉarmo de -fraŭlino J. estis en la tagoj de mia transloĝiĝo tia speciala, -kian nur neelfarita verko donas atendigante sian perfektiĝon.</p> - -<p>Sed, eĉ tiam mi ne estis inklina ŝin rigardi pli malsupera ol -mi. Eble mi jam skribis al vi en tiama letero pri tio, ke ŝi -rezervas multe da nekonataj valoraĵoj, kvankam ŝi havas tian -neperfektecon kaj kontraŭdiraĵon. Mi ne povis alie senti. Per -plenumiĝo de amo la virino fariĝas ordinara, sed fraŭlino J. -havas multon, kiun la amo ne povis rabi de ŝi — mi memoras, ke mi -skribis al vi tiel. Mi kelkafoje sentis, ke ŝi, kiu devas pensi -nur pri vi, enpensiĝas tute vin forgesante. Tio ne ŝajnis al mi -nur sensenca revo, al kiu estas ema precipe la virino. Eble vi -jam vidis fotografaĵojn de fraŭlino J., kaj ĉu vi ne rimarkis, -ke mienoj kaj vizaĝoj de ĉiuj fotografaĵoj estas tiel malsamaj -laŭokaze, ke oni povas pensi vidi ne la saman homon? Mi ofte -sentis tremigan teruron, kvazaŭ vidi fantomon, kiam mia rigardo -iel renkontis la ŝian. Kiel pri la impreso de l’ naturo, tiel -ankaŭ pri esprimoj de la homo oni ne povas diri, kiu estas lia -propra; sed renkontante okaze tro neatenditan esprimon, kiu min tute -ne memorigas al fraŭlino J., mi nevole ekmiras. Ĉu prapatroj de -fraŭlino J. okaze rigardas la estantan mondon per ŝiaj pupiloj aŭ -estonta fraŭlino J. pli frue aperis malklare en sia korpo? Iufoje -ŝia vizaĝo esprimas ekstreman enuon kaj malĝojon kaj la alian<!-- p. 82 --> -fojon ekstreman liberecon, kiel Prometeo disrompinta ferajn katenojn. -Iufoje ŝiaj pupiloj brulas kiel nigraj flamoj kaj alian fojon -ŝiaj lipoj serĉantaj kison malfermiĝas kiel floro. Kaj admirinde -estas, ke en ŝiaj esprimoj kuŝas neniom da memtrompo. Mi, kiu -ĉiam malkonfidas al mia fideleco, havas rilate grandan eblon senti -fidelecon de aliaj homoj kaj samtempe tiel akran eblon malkovrigi -sian malfidelecon, ke ĝi min dolorigas. Kaj mi ja povas trovi nenion -malfidelan en ŝiaj esprimoj. En iu senco mi eĉ koleris pri tio, sed -mi estas tro sciencema por kripligi la fakton. La tradicia definicio, -ke la virino estas hipokrita en la fundo, la definicio, kiun mi -ĝis nun akceptis aksiomo, ekŝanceliĝis antaŭ ĉi tiu fakto. Mi -ne povis krom eksenti ian subpremon. Ĝi min iel maltrankviligis -kaj min minacadis. Brilon de la malplenaj, sed streĉitaj okuloj, -per kiaj mortonta febromalsanulo senkonscie ion rigardas, mi iufoje -atribuis al la perioda febro, kiu fraŭlinon J. atakadis. Efektive -al ŝi tiam aŭ aperis, aŭ malaperis febro de ĉirkaŭ 38° C. Iun -fojon mi ŝin demandis pri tio senĝentile. Kaj tiam ŝi ĉiam faris -tre maltrankvilan mienon, sed regule respondis, ke tio devenas de -ŝia malsano. Dum mi pensis, ke tio povas esti, mi en la koro diris: -„Ne, vi mensogas!“</p> - -<p>Okazas, ke ial terure abomena suspekto min atakas. Dum kiam fraŭlino -J. diras, ke ŝi vin amas, la fideleco sin kaŝanta en la profundo -ŝajnas al mi tion perfidi. Kun miro mi min riproĉis, sed mi estis -ema pensi la samon. Sed, kiam mi vidas ŝin ricevintan de vi leteron, -ĉi tiu abomena malklareco de mia koro senspure malaperas.</p> - -<p>Hodiaŭ estas jam la 30a tago, depost kiam mi ĉi tien -transloĝiĝis. Mallonga tempo faris ne malmultajn okazojn. -Kiam mi transloĝiĝis, fraŭlino J. sentis timon antaŭ mia -mizantropeco, kaj miaflanke mi suferis pro la supre priskribita<!-- p. 83 --> -stranga maltrankvileco; do interkomunikiĝo de niaj koroj progresis -netolereble malrapide. Ke mi la 14an de Januaro, kiam ŝia patrino -forestis pro vizito al la prapatraj tomboj, unuafoje kun ŝi -interparolis iom pli amike, mi jam skribis al vi. Mi kaj ŝia patrino -malkaŝe malamis unu la alian de la komenco. Ŝia patrino rigardis -kun malestimemaj okuloj eĉ tion, ke fraŭlino J. interparolas -kun mi. En tia okazo fraŭlino J. alparolis al mi amike, kvazaŭ -intencante instigi ŝian malamon. Sed, ĉar la konscio, esti apud -ŝi, estis sufiĉa por instigi mian galveziketon al troa sekreciado, -mi neniel povis esprimi veran amikecon antaŭ ŝia patrino. La -patrino forestis kaj, ĉar mi ne fartis bone tiun tagon, mi ne -vizitis la laboratorion. De matene malvarma pluvo, kiun oni povus -nomi glaciiĝinta pluvo, penetris nebule en la ĉambron tra ĉiu -fendeto, kaj estis unu el la dolorigaj tagoj, kiujn nur ftizuloj -komprenas. Krom tio mi sonĝis tre abomenan sonĝon en la nokto.</p> - -<p>Mi sonĝis, ke mi estis, kvazaŭ mizera ŝtono forĵetita, inter -stranga homamaso en stranga salonego, kiun oni povas priskribi nur -per la vortoj kiel luksa, brila ktp. Mi ne estas homo, kiu tuj -malfidas al sia kapablo. Malgraŭ tio mi sentis strangan premon kaj -neniel al mi flamis la koro. Mi min instigis perforte kaj kuraĝe -stariĝinte mi ĉirkaŭrigardis. Sed neniu el la homamaso min -rimarkis, ili ĉiuj staris turninte al mi dorsojn kaj kun granda -fervoro interesiĝis je iu afero. Kio la afero estis, mi neniel povis -vidi. Aŭ — ĉu mi ne estis ĉiel-dotita je okuloj, kiuj povas vidi -la plej gravajn aferojn? Mi tiel pensis en la sonĝo kaj tio estis -min enkondukanta en senfinan malesperon. Skuinte la membrojn, mi -baraktis antaŭ tiu ĉi malespero kiel antaŭ la malamiko havanta la -korpon. Oni ekridegas. Sed ili ne ridegas<!-- p. 84 --> je mi; ili ĉiuj ridegas -turnante dorsojn al mi kaj eĉ ŝajnas ne scii pri mia ĉeesto. Pro -ekkolero la vizaĝo estis al mi rompiĝonta. Refoje okazas ridego -je mi indiferenta. Mi fikse manpremis kaj ekploris laŭte, sed miaj -okuloj rigardantaj fikse la homamason estis sekaj. Mi ploris nur -per voĉo, kiel obstina knabaĉo laŭte ploregas, ne povante sola -kontraŭstari multajn malamikojn. Trian fojon okazas gaja ridego je -mi indiferenta. Kiam mi vekiĝis, tiel la vizaĝo, kiel ankaŭ la -manoj estis al mi tute malsekaj pro noktoŝvito, kaj mi eksentis -frostotremon, kvazaŭ al mi ĉiuj hartruoj kuntiriĝas. Kaj je -mia miro mi perdis pro tiu ĉi sonĝo la kutiman memfidon kaj min -sentis tre soleca. Malesperiga sento, ke „mi estas diboĉemulo kaj -senkuraĝulo,“ sonis tra la tuta korpo. Kordoj de meditado havas -senfinan longecon. Tute kovrite ĝis la kapo per litkovriloj mi pli -kaj pli ekeniris en la labirinton pli mallarĝiĝantan, kaj ĝuste -tiam fraŭlino J. eniris en la ĉambron, malferminte interĉambran -glitpordeton, kaj je mia feliĉo ŝi sin tenis en la pozo, kiu ŝian -esencon plej bone montras — la pozo, sidi gracie, vidigi la pli -dekstran duonon de sia vizaĝo iom sin fleksanta, etendi manojn sur -la genuojn malfikse kvazaŭ fluantajn kaj meti unu manon sur la -alian montrante manplatojn. Estis komenco de bonŝanco en tiu tago. -Ankoraŭ ne liberiĝinte de malbonhumoro, mi ŝin salutis levante -la okulojn kaj subite diris al ŝi kun malĝentila tono: „Kial -vi ne malkovras plie vian koron al sinjoro A.?“ kaj tuj post tio -mi pentis, pensante, kiel malafabla mi estas. Tiumomente fraŭlino -J. ekmontris kutiman, maltrankvilan mienon, kian nur la homo kiel -mi povas rimarki, kaj tuj post tio iom klininte la vizaĝon ŝajne -pezan pro riĉa hararo, kvazaŭ tutkore malfidante al miaj vortoj -kaj bedaŭrante mian malĝustan konduton,<!-- p. 85 --> kaj iom ruĝiĝinte — -se la temo vin koncernas, tiam ŝi ruĝiĝas sub la okuloj — ŝi -diris al mi jenon: „Kion ajn mia A. skribis al vi, mi ne povas -plie malfermi la koron ol ĝisnun. Kontraŭe mi deziras, ke mia A. -malkovru al mi ĉion pli malkaŝe. Ke la viro sin sentas forta, al mi -ne plaĉas.“ Mi ne havas arton mimiki la vortojn de la virino kiel -la literaturisto, tamen mi povas akre senti la tuŝon de la vortoj. -Kiam fraŭlino J. diris, ke al ŝi ne plaĉas, ke la viro sin sentas -forta, en ŝiaj vortoj bele vidiĝis iu dolĉeco kaj forta decido, ke -ŝi portos por vi pezan ŝarĝon, ĝis al ŝi rompiĝos la skapolo. -Aŭdinte tion mi unue sentis klara mian koron.</p> - -<p>Poste mi iom detale rakontis al ŝi pri la insulo Ogasaŭara, pri -mia speciala fako de la scienco kaj fine pri sekvo de meditado, je -kiu mi min okupis post vekiĝo de la inkubo; do, pri aĵoj, pri kiuj -mi rakontus al vi, se vi estus en Tokio. Mi min sentis tro soleca, -refoje daŭrigi ĉi tiun meditadon restonte sola, kaj mi volis -depreni la ĝermon de tiu meditado per malkovrado al iu ajn, tute -egale ĉu tiu ĝin solvus aŭ ne. Suferante doloron mi malelokvente -rakontis al ŝi fragmente, sentante, kvazaŭ mi konfesas. Fraŭlino -J. klinis la kapon kaj, ludante kun ruĝleda ujo de la klinika -termometro tie kuŝanta, ŝi atente min aŭskultis. Sentante alian -intereson ol antaŭ vi, mi rakontadis al ŝi pri idea konfuzo, -kiun ŝi eble ne komprenis, kaj pri fragmentaj rememoraĵoj el mia -infaneco, kaj mia sento ekscitiĝis, kio al mi malofte okazis. Mi -antaŭvidis, ke mi refoje ekhavos febron, sed jen nenia helpo. La -tono de mia parolo fariĝis pli kaj pli sentimentala kaj kiam mi -subite ĉesis paroli kaj ni ambaŭ enfalis por momento en profundan -silenton, mi rimarkis je mia miro, ke ŝiaj okuloj estis brilantaj -per larmoj. La sango en mia korpo, kiu estis tute varmega<!-- p. 86 --> ĝis nun, -fariĝis malvarmega kiel glacio kaj ĉesis cirkuladi. Vidante, ke la -ŝultroj de fraŭlino J. tremetas, mi sentis, ke mia fiereco estis -piedpremata. „Estas jam sufiĉe, se via egoismo fariĝis tiel -malgranda!“ tiel pensinte mi ĉesis por momente spiradi.</p> - -<p>Sur la vizaĝo de fraŭlino J., kies okuloj jam sekiĝis, montriĝis -plena sincereco. Ŝi diris: „Mi ne ploris je vi, mi nur ploris -pro mia estinteco por vi; pro doloro mi ne povis vin aŭskulti -plue.“ Kaj kun iu laŭsistema parolmaniero, aludanta sagacecon -kaj ne imitebla por la viro, ŝi rakontis al mi pri sia estinteco. -Ju pli ŝia rakonto pluen iris, des pli ofte ŝi interrompis paroli -kaj tremigis la ŝultrojn. Mi vidis ŝin ekplorantan, por subpremi -doloron. Estis malĝoja rakonto, kiun vi jam konas. La vetero dum -tiu tago ŝajnis al mi kvazaŭ fono de l’ rakonto. Rememorinte, -ke ŝi, ĝis kiam ŝi fianĉiĝis kun vi, ĉiujn problemojn ŝin -turmentantajn — iufoje malfacilan, alian fojon malbelan kaj trian -fojon mizeran — mem devis solvi kun naiva, delikata koro de knabino, -mi sentis, ke mia koro estis premata per kortuŝo dolora, malĝoja -kaj mizera, kaj mi ne povis krom ekopinii tute alie ol ĝisnun pri la -kapablo de fraŭlino J.</p> - -<p>La parolado inter ni ambaŭ ŝajnis ne havi finon. De la komenco ĝis -la fino estis neniu gaja temo, sed ni ambaŭ ridis unu al la alia, -kiel malĝojantoj ridas por konsoli unu la alian. Mi ne scias, kion -fraŭlino J. volis, sed miaflanke mi volis, ke ŝi restu kun mi kiel -eble plej longe. Por mi estis ja netolerebla la atendo, ke mi, post -kiam ŝi estos for, daŭrigos la tiumatenan meditadon, kiu mian tutan -animon subpremis.</p> - -<p>Post kiam ni interparolis ĉirkaŭ du horojn, fraŭlino J. forlasis -mian ĉambron vokite de sia avo. Sed la sekvo estis neatendita. Mi -sentis en la anguleto de l’ animo<!-- p. 87 --> iun varmecon, kiun mi ĝis nun -neniam travivis, kaj mi tutkore vin gratulis pri via feliĉo edziĝi -kun tia homo. Al mi la mondo eĉ ŝajnis pli bela ol antaŭe.</p> - -<p>Sed la sekvontan nokton min atakis fortega reakcio, kiun vi povos -kompreni, se vi relegos la lastan leteron. Denaskiĝaj difektoj de -miaj karaktero, sano kaj sorto min severege turmentis. Kara A.! Mia -kapo hodiaŭ perdas kvietecon; anstataŭ skribi pri ŝi mi emas -paroli pli multe pri mi mem. Sed, ĉar mi, ne estante literaturisto, -ne posedas arton priskribi unu homon tute apartiginte de mi, vi min -devas pardoni pri tio kiel pri neeviteblaĵo. Sed mia spegulo, kiu -reflektas fraŭlinon J., tute ne estas malebena, nek malklara.</p> - -<p>De tiu tago ni ambaŭ eksciis la konturojn de ni ambaŭ. Post kelkaj -tagoj mi resaniĝis kaj la animo akiris trankvilecon, kian oni -sentas post la uragano, tiel ke mi ree eksentis intereson kaj amon -je mi mem kaj mia laboro. Kaj ĉion, kion fraŭlino J. faras, mi -ekrigardis kun bonvolo kaj kompato. Mi povis iom ekkompreni ŝiajn -maltrankvilajn esprimojn. La komforteco de la loĝejo, al kiu mi -kutimiĝis, deprenis plie murojn de mia brusto. Vi ofte okupis la -centron de la temo de nia interparolado. Kompreno de fraŭlino J. -pri vi estis pli granda ol mi atendis. Vian kvietaniman, fortan kaj -amoplenan karakteron ni traktis kiel trezoron. Pasis kvar aŭ kvin -tagoj, kaj la supro de la paco inter ni foriĝis.</p> - -<p>Iun tagon fraŭlino J. revenis kun pala vizaĝo de la preĝejo. Ĉar -estis treege malvarme en tiu tago, mi pensis, ke ŝi estis refoje -atakata de malsano, kaj jen ŝi eniris en mian ĉambron, dirante, ke -ŝi havas ion por paroli kun mi. El ŝiaj okuloj stranga lumo radiis -kaj ŝiaj lipoj tremis. Ŝi rakontis, ke en la preĝejo disvastiĝas -onidiro, ke ŝia malofta vizito lastatempa al la preĝejo<!-- p. 88 --> estas -kaŭzata de tentado de mi herezulo; ke, krom tio, mia tentado ŝin -kaptis ne nur je kredo, sed ankaŭ progresis al la pli terura flanko; -kaj ke ni sekse interalproksimiĝante forĵetas ĉiun moralecon kaj -droniĝas en hontinda volupto. Apenaŭ fraŭlino J. eldiris ĉi -tiujn vortojn, ŝi silentis. Ŝi bedaŭris, ke ŝi estis kaŭzo por -difekti mian honoron. Mi denove malbenis la malnoblecon de l’ homa -karaktero. Kvankam ni silentis pri tio, ni ambaŭ tre bone sciis, ke -la disvastiginto de tiu ĉi onidiro estas ŝia patrino mem. Apartigi -fraŭlinon J. de vi, estis de longe la deziro de ŝia patrino. Krom -tio ŝia lastatempa konduto al sia patrino estis sufiĉe por instigi -ŝian malamon. Mia malamikeco kontraŭ tiu ĉi malaminda virino -atingis supron. Post longa silentado mi subite ekstaris kaj iris al -ŝia ĉambro. Fraŭlino J., kiu jam scias, ke estas vane min deteni, -lasis min agi laŭ mia volo. Tio estis agrabla al mi. Mi persekutis -la patrinon, ĝis kiam mi plene kontentiĝis, sentante akraj miajn -intuitivon kaj volon, per kiuj mi povis ŝin venki, dum mi havis -neniun konkretan atestaĵon pri ŝia perfido.</p> - -<p>Sed, de tiu tago la farto de fraŭlino J. subite ŝanĝiĝis. Ŝi -havis hemopteon preskaŭ ĉiutage kaj diferenco inter maksimumo kaj -minimumo de ŝia korpa temperaturo pligrandiĝis tagon post tago. -Al kio mi povus kompari ŝin turmentata de malsano? Al kio mi povus -kompari la belecon de la muskolo, kiu post detruiĝo de bela muskolo -nove aperas kiel miraklo? Ju pli ŝi malgrasiĝas, des pli bela ŝi -vidiĝas kaj des pli forte oni povas senti la forton de ŝia profunda -animo de ekstere. La nobleco, kian sanktulo tute kadukiĝinta pro Dia -provo havas, ŝin briligas. Mi eksentas deziron min ĵeti antaŭ ŝi -kaj konfesi ĝis kontentiĝo, anstataŭ ŝin flegi kaj kuraĝigi.</p> - -<p>Sed mi devis pensi pri mi mem pli prudente. Unue, ne estas bone, -ke mi, kiu havas saman malsanon kiel<!-- p. 89 --> ŝi, restas ĉe ŝi. Se -mi pripensas nur pri tiu punkto, jen estas plena kaŭzo forlasi -ĉi tiun domon. Due, fraŭlino J. havas en si forton, kiu, ne -bezonante ekziston de la homo kiel mi, iom kaj iom disvolviĝas. Ŝia -lastatempa progreso min mirigas. Kiel ekzemple la kredo je Ĉiopovulo -estas miro tiel por mi agnostikulo, kiel ankaŭ por la tielnomata -moderna kredanto. Sed ŝia kredo estas libera kaj malligata je ĉiuj -dogmoj, kaj forĵeto de la dogmoj okazis al ŝi kiel sekvo de plua -alproksimiĝo al Ĉiopovulo, ne pro malamo al kateniĝo. Tial ŝiaj -pensoj kaj agoj apartenas al tiaj, kiaj povas esti malakceptataj -laŭ la dogmoj, sed akceptataj kaj pardonataj de Ĉiopovulo. Kiel -ŝi atingis tian komprenon, kvankam ŝi estas edukita en la dimanĉa -lernejo plena je dogmoj kaj kreskis en familio tute indiferenta -je la religio? Eble vi forte influis sur ŝin. Sed, se ŝia animo -ne havus esencon brilan kiel juvelo, kie ŝi povus kulturi tian -sanktan kampon en la fundo de l’ vivo? Rilate al bagatelaj aĵoj -mi ankaŭ povus iom influi sur ŝin, sed, per malmultaj vortoj; tio -ne valoras pli ol ekscesa zorgemo por la homo, kiu jam plenumis -grandan aferon. Tio estas neutila, se ne malutila. Mi decidis forlasi -ĉi tiun domon. Ordinare, se mi povas trovi tian fiksan kaŭzon, -mi neniun demandas pri la opinio kaj tuj plenumas mian decidon. -Sed mi vin demandis letere pri via opinio kaj kompreneble vi tion -kontraŭstaris. Mi vin demandis, ĉar mi havis iomete da riproĉeblaj -kaŭzoj: unue, malgraŭ ke mi konfidas al la kapablo de fraŭlino -J., mi kompatbedaŭris lasi ŝin sola ĉe ŝia patrino; due, mi -sentis dolore disiĝi de ŝi. La stato de mia koro pli multe bezonis -fraŭlinon J. ol ŝi min bezonis. Sed vi kredas, ke mi ne uzis -artifikon skribi intence al vi, atendante de vi tian respondon. Nur -la fendoj de mia koro min instigis agi tiel. La farto de fraŭlino -J. malboniĝis pli kaj pli, kaj ŝiaj nervoj tiel<!-- p. 90 --> akriĝis, ke ili -ŝajnas reakcii eĉ je la sesa sento, kiam la pastro nin vizitas. -La pastro postulis de mi unue intervidon kaj konsilis al mi, ke mi -forlasu ĉi tiun domon. Mi nur respondis al li simple, ke mi vin -demandos pri via opinio, kaj ni ambaŭ kune iris al fraŭlino J. en -ŝian litĉambron.</p> - -<p>Kuŝante surdorse kaj plektante ambaŭ manojn ĉe la supra rando -de l’ litkovrilo, fraŭlino J. trankvile dormadis. La dormado -estis tiel pura kaj trankvila, ke ni ne povis distingi, ĉu ŝi -vivas aŭ mortis. Ŝia avo, rigide sidanta ĉe ŝia lito kaj iom -klinanta ambaŭ brakojn sur la genuoj, kompateme karesis per la -fingroj la finon de la nigra hararo, kiu kun melodio muzika elfluis -el super la blanka kuseno. Mi deziris, ke tiu ĉi vidiĝo restu por -ĉiam tia, kia ĝi nun estas, por ke mi ĝuu ĝian rigardon. Kiam -ni eniris en la ĉambron, la avo lasis la hararon kun konfuzego kaj -vekis fraŭlinon J. skuante ŝin. Ŝi larĝe malfermis la grandajn, -klarajn okulojn kaj kiam ŝi ĉirkaŭrigardinte trovis la pastron min -akompanantan, ŝiaj okuloj ekparolis malsimplajn vortojn, kiujn mi -nur komprenis; sed, baldaŭ ekstaris en ili varmegaj larmoj. Neniu -volis ekparoli. Regis silento momenton. Kun miro la pastro eble -eksciis, kian mortigan doloron la afero, kiun la tria povas trakti -sen zorgo, donas al fraŭlino J. Starante en la mezo de l’ afero -kaj sentante konfuzon pri sia ago, li fine ne povis ekparoli eĉ unu -vorton pri mia transloĝiĝo kaj rapideme foriris. Ankaŭ en tio ĉi -mi konstatis kaŝitan forton de ŝia karaktero. Mi, kiu ne povas -ĝui triumfon ne batalante kun eltirita glavo, min sentis eĉ iom -supraĵa.</p> - -<p>Per la vizito de la pastro mia decido fariĝis definitiva pri la -problemo; mi decidis, se vi nur permesas, restadi ĉi tie por la -mondo, por vi kaj ankaŭ por mi mem. Kaj forta kuraĝo al mi revenis, -ankaŭ mia sano pliboniĝis<!-- p. 91 --> proporcie je ĝi, intereso je la laboro -ekkreskis min instigante.</p> - -<p>Kontraŭe al fraŭlino J. okazis terura malespero. Ŝi ekdubis pri -via amo. „Mi ne estas amata ĝuste; alie, mi ne scias ĝuste ami. -Ĝis nun mi kredis, ke mi povas senti fortan kontentiĝon de l’ -koro per humila, sincera akcepto de vira amo, kaj do penadis por -tio per ĉiuj fortoj. Imagu malesperon kaj doloron kaŭzitajn de -tio, ke ili ne estas kompensitaj. Ankaŭ ŝajnas al mi, ke senfina -mallumo disvastiĝas antaŭ mi. La letero de mia A. estas por mi la -plej kara. Ĝi fortigas la lumon de mia vivo; sed rekte malantaŭ -ĝi terura krepusko minacas min ĉirkaŭvolvi. Ĉu mia amo ankoraŭ -ne estas sufiĉa? Ne, ne, mi hontas eĉ dubi pri tio. Ju pli fikse -mi povas kapti memkonsciencon, al kiu mia A. min instigis, des pli -proksimen alproksimiĝas al mi ĉi tiu terura mallumo sekvanta la -krepuskon. Sed mi mem ankoraŭ ne scias, kiel konfesi pri tio al mia -A. Unuvorte, konfeso ne utilos. Se tio devenas de mia tro malsufiĉa -aŭ tro sufiĉa pripensado, tio nur ĝenos mian A. Neniu estas pli -soleca ol mi en la mondo. Estas nur mia avo kaj mia A., al kiuj mia -amo alfluas. Sed pli vere mi nomu kompato la amon al la avo. Do estas -nur mia A., kiu povas esti la objekto de mia amo. Sed...“ Fraŭlino -J. konfesis al mi tiel.</p> - -<p>Krom tio, ŝia senfortiĝo ofte ŝin metis antaŭ la problemon de -l’ morto. Eĉ per viaj simpatio kaj diveno vi ne povus klare -imagi la koron de l’ homo, kiu devas rekte renkonti tiun ĉi -problemon. Timo je morto fariĝas ludo per interesto de distanco — -eĉ de la plej malgranda. Malproksimiĝu unu metron de morto, kaj -oni povus laŭdkanti kun rido, malestimi kaj malserioze trakti la -morton. Sed, kiu kuraĝas levi la manojn de laŭdo, malestimo<!-- p. 92 --> aŭ -malserioza traktado nuligante la distancon de unu metro? Unu rigardo -de Gorgono ŝtonigas la homon, unu rigardo de morto frakasas la -homon en pecetojn. Mi ne povis krom senti maltrankvilecon, kvazaŭ -mi rigardas la floron metitan sur la renverse starigita triangula -piramido.</p> - -<p>Feliĉe la terura doloro, kiu fraŭlinon J. minacis je morto, -ekmalgrandiĝis post tri tagoj, kaj ekaperis ia trankvileco. En -tiuj tagoj ni okaze kune legis „Aglavaine kaj Sélysette“ de -Maeterlinck. Legi ĉi tiun poemon kun mirinda, mistera forto estis -triafoje por mi kaj unuafoje por fraŭlino J. Kiel mi miris triafoje -leginte, tiel ankaŭ ŝi miris legante unuafoje. Nuda vereco de l’ -sorto estis ĵetita antaŭ nin ambaŭ. Ni tute distriĝis, kvazaŭ -ni vidis ion vere belan, sekve teruran. „Kial tia tragedio okazas, -dum ili tri ja estas ĉiuj bonaj?“ tiel diris fraŭlino J. kaj mi -ankaŭ diris: „La fakto, ke la malbonulo prosperas kaj la bonulo -pereas, ne kondiĉas la tragedion. Tio estas nur burlesko, se mi -povas diri. Vera tragedio okazas nur tiam, kiam, ju pli forte la homo -vekiĝas per la terura forto — ĉu dia, aŭ diabla mi ne scias — -perfidanta multoble homan atendon, li des pli profunden enfalas en -la maldolĉan sorton. En tiu ĉi senco Edipo estas multe pli granda -ol Hamleto.“ Kvazaŭ la personoj en la dramo, ni ambaŭ havis -streĉitajn korojn nedifineblajn ĉu belan, aŭ malĝojan.</p> - -<p>Dum kiam fraŭlinon J. vizitis iom pli bona stato de sano, min atakis -malgajeco. Tro fidante al mia vigleco — verdire al mia ŝajna -vigleco — mi iris kolekti materialojn, kiam malvarma vento blovis. -Mi daŭrigis studadon de mateno ĝis vespero. Ne donante okazon al -la diablo, kiu spionas sin ĵeti sur min, mi okupiĝis je laborado -kvazaŭ algluiĝinte al ĝi. Mi ankaŭ pentis, ke<!-- p. 93 --> mi malice restadis -en ĉi tiu domo. Krom tio, mi, kiu ĝis nun sekrete sentis fierecon -pri tio, ke mi havas sufiĉe da karaktero speciale supera, eĉ se -ne plene elkreskinta, ne ekpovis toleri solecon, kiu sekvas tian -karakteron. Paca karaktero, kiu, anstataŭ sin trudi al la aliaj, -timeme sin retiras de ili, estas perfekta tiel, kiel ĝi estas, -kvankam ĝi estas malgranda. Ju pli speciala la karaktero estas, per -des pli speciala plenigaĵo ĝi perfektiĝas. En homa vivo, treege -limigita de tempo, spaco kaj tradicio, nenio estas pli stulta kaj -malsprita ol atendi ĉi tiun specialan plenigaĵon. Povas ekzisti -homoj, kiuj ne konsideras tian postulon. Sed al la homoj, kiuj forte -kaj profunde deziras kreskadon de l’ karaktero, nenio instruas -ironion de l’ sorto pli forte ol tio. La vera, fundamenta ideo de -liberalismo kaj egaleco estas kristalo de la deziro, iom ajn liberigi -eternan homan vivon de tiu kondiĉo. Liberalismon oni rigardas -kiel plendaĵon de ordinaraj, nenion postulantaj malfortuloj. Kia -senpripensemo! Nur per la simpla fakto, ke la fervora insistanto de -tia ismo estas ĉiam posedanto de speciala karaktero, oni povas tion -kompreni.</p> - -<p>Libereco! Libereco! Vera libereco, kiu estas kapabla plenumi avidan -postulon de nudaj animoj! Ni serĉu tiun liberecon! Ni rezervu -kuraĝon, por ke ni povu senkondiĉe obei tiun liberecon!</p> - -<p>Sonadis la vaporfajfilo de l’ arsenalo. Ektagiĝis tra fendoj de la -fenestroj. Ree komencas tago de doloro. Ellaciĝinte pro ekscitiĝo -kaj malsana febro mi estas devigita ĉesi ĉi tie.</p> - -<p>Fraŭlino J. kaj aliaj ŝajnas ankoraŭ dormadi trankvile.</p> - -<p>Ĉu mi jam rakontis al vi ĉion? Restas ankoraŭ multaj aferoj inter -mi kaj fraŭlino J., pri kiuj mi devas rakonti<!-- p. 94 --> al vi. La okazo -rakonti pri tio ree venos. Unuvorte, vortoj estas nur vortoj.</p> - -<p>Mi aldonas ankoraŭ unu vorton, ke la motivo por mia deziro edziĝi -kun fraŭlino N. estas laŭ instigo de fraŭlino J. Fraŭlino J. -pensas, ke mia vivo maldolĉa kiel galo iom dolĉiĝos, se mi -edziĝos kun fraŭlino N., kaj al mi konsilas nepre edziĝi kun ŝi. -Iam mi interesiĝis je tio. Sed kiam mi pensis pri eksternormaleco de -mia karaktero, mi malesperiĝis je mi mem. Bonvolu min pardoni pri -mia senpripensema sintenado!</p> - -<p>Jam finiĝis. Mia plumo elservis, mi ĝin rompos kaj forĵetos.</p> - -<p class="far_sig">Via B.</p> - -<h3>(De A. al B.)</h3> - -<p class="date_line">Sendai, la 11an de Februaro 1914.</p> - -<p class="salutation">Kara B.!</p> - -<p>Ni havas hodiaŭ nacian festotagon<a href="#Footnote28" class="fnanchor">[28]</a>.</p> - -<p>Uragano jam forpasis kaj venis trankvila tago. Varma sunradio -kvazaŭ profetanta venontan printempon vizitis eĉ la angulojn de -l’ fabrikejo dum la tuta tago kaj ŝajnis nepre purigi ĉion. -La maljunulo, laŭleĝa posedanto de la fabriko, demetis hodiaŭ -leporfelan dorskovrilon, kio ja malofte okazas, kaj diligente -laborante li avide rigardis sunradion, kvazaŭ ĝi bone efikus al -liaj okuloj. Kaj dum laborado li ĉiam elparoladis gajajn, komikajn -aĵojn. Mi ankaŭ estus devinta havi intereson je laboro, sed mi ne -povis; ial mi ne povis. Ju pli mi ne povis, des pli nur meĥanike -miaj membroj moviĝis. Kaj vespere mi revenis hejmen kun lacegiĝinta -korpo kaj kapo plenigita de io angulhava. Kvazaŭ antaŭsignon de -malfeliĉo mi aŭdis ĉe enirejo doloran tusadon de mia patrino. -De kelkaj tagoj ŝi subite kadukiĝis, kaj krom tio malvarmuminte<!-- p. 95 --> -ŝi kuŝas en la lito. Pri mia fratino N. ŝi ankaŭ estas en tre -maltrankvila stato pro la problemo de edziniĝo, kiu subite okazis. -Sentante ian maltrankvilon en la tuta domo mi plie fariĝis malgaja. -Sed atendante ion mi iris al mia skribtablo kaj trovis sur ĝi -leteron en verdeta koverto. Tiu koloro estis antaŭe la signo de via -letero; sed, ĉar mia J. ankaŭ uzas la saman nuntempe kaj skribas -samstile kiel vi, mi povas distingi nur per la koverto, kiu de vi -skribis. Tio instigis mian koleremon. Senpacience mi esploris la -nomon de la adresinto. Mia J. ĝin ne skribis. Por diri la veron, kaj -eble je via malplaĉo, mi senesperiĝis; mi tute senesperiĝis kaj -tie eksidis kvazaŭ falante.</p> - -<p>Por vespermanĝo ni ambaŭ manĝis batatan kaĉon apud la malsanlito -de nia patrino. Dum kiam mi ree sentis maltrankvilecon pri la -edziniĝo de mia fratino, ŝi min demandis pri diversaj aĵoj. La -viro, kiu proponis ŝin edzinigi, laboras kiel asistanto ĉe la -fako de aplikita ĥemio de la scienca fakultato en tiu ĉi urbo. Mi -iam lin vizitis por demandi pri la metodo de muelado. Tiam li estis -leganta libron en la unuaetaĝa ĉambro de iu malpura pensiono. Kiam -mi sidiĝis, li min eĉ ne rigardis kaj dirante, ke mi atendu iomete, -li senĝene legadis turnante sian dorson al mi, ĝis li atingis la -finon de l’ paragrafo. Kaj kiam li fine sin turnis al mi, min -rigardante fikse kun malgrandaj, amindaj okuloj, li tuj ekrakontis -pri atomismo, pri kiu li ĝis nun legis. Tio al mi tre plaĉis, kaj -deposte ni ekinterkomunikiĝis. Li ne havas monon, nek parencon, kaj -humorema kaj amika li apartenas al tia tipo, kia estas malofta inter -japanoj. Li ne estus kunvivanto ne konvenanta por mia fratino. Eble -ŝi ankoraŭ ne havas iun definitivan decidon pri edziniĝo kun li, -sed ŝajnas suferadi diversmaniere pro la<!-- p. 96 --> problemo de edziniĝo mem. -Miaflanke, mi ne volas, ke mia fratino edziniĝu en la stato tia, kia -ĝi nun estas. Ĉar al mi ne plaĉis, ke mia patrino ripete paroladis -diversajn aĵojn pri ĉi tiu problemo, mi fine eldiris — por mi tre -malofte — ion nenecesan, kio instigis mian patrinon al larmoj. Post -manĝo mi sidiĝis antaŭ la skribtablo kaj senatente aŭdante, ke -mia fratino lavas la manĝilaron, mi sidadis nenion pripensante. Sed -kelkafoje, kvazaŭ ekmemorante pri ĝi, mi rigardis jen unu flankon, -jen la alian flankon de via peza letero sur la tablo. Kaj noktiĝis. -Krom tio, ke en la apuda ĉambro tuso de mia patrino aŭdiĝis en ne -mallonga intervalo, silento ĉirkaŭe regis, kaj mia fratino eble jam -endormiĝis. En tia okazo la malriĉeco minacas la homon en stranga -forto, kvazaŭ ĝi atendis, ke la homa koro trankviliĝas. Mi nevole -kuntiris la ŝultrojn, kvazaŭ mi portis pezan ŝarĝon, kaj fermadis -la okulojn. Intertempe al mi revenis mia kutima, kara forto. La -trankvila hejmo al mi ekŝajnis plena je paca amo. Kaj la interna -forto egaliĝis kun la ekstera kaj poste ĝin venkis. Tiam mi unue -kuraĝis malsigeli kaj legi vian leteron.</p> - -<p>Via skribstilo, kiu laŭ la al- kaj forfluo de tajdo de sentimento -fariĝas aŭ zorgema kaj neta, aŭ kruda kaj libera, estas bona -gvidilo por kompreni vian sentadon. Antaŭ ĉio mi vin dankas pro -tio, ke vi skribis al mi tiel detale pri la plej lasta stato de mia -J. Ŝiaj lastaj leteroj ŝajnas esti skribitaj nur por min turmenti. -Laŭ ili mi povas kompreni, ke ŝia koro estas streĉata pro io; sed -tute ne estas klarigita, kiel kaj pro kio? Mi ne povis tion toleri, -kaj kompare kun ŝiaj, kian diferencon via letero montris! Mi povis -imagi iom videble, kiel la spirito de mia J. montriĝas en ŝiaj -parolado kaj agado. Mi vin dankas pro tio.</p><!-- p. 97 --> - -<p>Sed ne ĉiuj miaj malkontentoj estas forigitaj pro tio. Kontraŭe, -kion signifas, ke, la malkontento ne nur estas forigita, sed ke ĝi -pliprofundiĝis je mia miro, post kiam mi legis vian leteron? Se mi -povas alkompari, vi desegnis al mi drakon kaj forgesis pentri gravajn -okulojn. Estus tute ridinde, se mi ripetus, ke mia amo al ŝi nur -kreskas. Eble vi povas min trovi kompatinda, kiu volas koni nur unu -solan virinon. Sed, se vi min tiel trovas, tio estas via aĵo kaj -min ne koncernas. Mi ŝin vidis laŭ providenco, kiel Adamo vidis -Evon. Lasinte Evon, Adamo ne povis fariĝi kunvivanto de cervino. Por -mi estas ankaŭ tiel. Mi scias, ke mi estas kreita nuda. Mi al Dio -malkaŝe jesas, ke mi nenion havas denaskiĝe; sed, se mia J. estus -deprenata de mi, mi ne povus krom plendi, ĉar tiam mi havus troan -malfidon al Dia amo, por toleri eĉ tion. Mia J. penetris en ĉiun -mian fibron, en ĉiun mian ĉelon, kiel la luno sin reflektas sur -ĉiu rosguto. Troe saturiĝante je mia J., mi okaze eĉ pensas, ke mi -ne bezonas ŝin vivantan. Sed tio ne estas vero, ne estas vero. Mi ne -kontentiĝos, se mi ne ekposedos la koron, karnon, ĉiujn harerojn -kaj ĉiujn haŭtomakuletojn de mia J.; ne, mi ne kontentiĝos ĝis -tiam. Kara B., vi estas spertulo pri diversaj aĵoj, sed vi eble -ankoraŭ ne estos travivinta tian kruelan turmentiĝon. Se jes, via -kompato povus karesi mian vundon pli lerte. Ĝis nun mi klopodis kiel -eble plej trankviligi la sentimenton kaj kvietigi la malkontenton, -kiu okaze de interne sin ŝovas. Mi pensas, ke mi estis tiom humila, -kiom mi povis. Mi volis labori, ĝis al mi la tempio sangos. Tage -mi laboradis diligente kaj nokte legadis, ĝis mi falis sur la -tablon kaj dormis. La noktojn, kiam mi ne povis endormiĝi, mi nur -preĝadis. Kaj iel venkante la neatenditan sorton, mi ne perdis -viglecon. Sed iam kaj iam tia klopodo<!-- p. 98 --> facile rompiĝas. Atendante -okazon, terura, abomena forto sin ĵetas sur min. La grandaj okuloj -kvazaŭ rigardantaj profundan, nesolveblan enigmon; la ĉarma hararo -min instiganta ĝin mordi; ŝiaj du lipoj kaj dek fingroj, kiuj -kvazaŭ brulstampite restas sur miaj lipoj kaj manoj — mi sentas, -ke al mi respirado ĉesas — ili estas ĉiuj strangaj kuraĝigiloj -por mi. Sia malluma, mizera estinteco, plimalboniĝanta sano, animo -kreskanta en malkomprenemo kaj malico — ili ekstreme instigas -kompaton kaj kunsenton de mi, de viro. Mi tion ne povas elporti, kaj -kelkajn fojojn, jes kelkdekojn da fojoj kriante en la koro mi ĵuris: -„Mi nepre ŝin feliĉigos. Mi ne kontentiĝos, ĝis ni ambaŭ -fariĝos la plej feliĉaj. Helpu ŝin! Savu ŝin! Gvidu ŝin sur la -plej bona vojo, por ke ŝi ne eraru!“ Ne mi sentis amon, sed amo -sentis min kaj ŝin. Mi estas nur trenata potence kaj forte kvazaŭ -de la ventego. Tion, kion mi faras, mia J. faras. Mi jam ne scias, -kion skribi. Neniuj vortoj ekzistas, kiuj esprimas mian koron. Tion -vi eble komprenos. Sed mi skribas. La ĉielo kaj la tero pereas; -nia amo ne devas perei, ne pereas. Dio faru ĝin nepereebla! Se ĝi -pereos, min mortigu antaŭ tio. Sed mi ne volas morti. Mi ne volas -morti, ĉar mi estas juna, forta kaj nepre faros tion, kio meritas -vivon. Mi ne deziras morti, ĝis kiam mi estos alvokinta mian J. al -mia brusto kaj ŝi estos gustuminta veran feliĉon per mi. Morti mi -ne deziras ĝis tiam.</p> - -<p>(Skribinte ĝis tie ĉi, mi subite rimarkis sonon en la apuda ĉambro -kaj kun ekmiro mi aŭskultis. Estas kaŝita plorĝemo de mia fratino, -kiu laŭ mia opinio jam endormiĝis. Kiam mi vidis sur la tablon, -mia naztuko ankaŭ estis tute malseka de larmoj. Mia fratino aŭdis, -ke mi ploris, dum kiam mi tion ne rimarkis. Abomenulino! Mi sentis -malvarmon kaj ekkonfuziĝis kiel la infano riproĉita neatendite.</p><!-- p. 99 --> - -<p>Mi ne kuraĝas relegi tion, kion mi skribis ĝis ĉi tie. Sed, kiajn -ajn sensencaĵojn mi estas skribinta, vi eble eltiros el ili mian -veran koron. Do, mi ĉesas ĉi tie kaj iom trankviliĝos.)</p> - -<hr class="long" /> - -<p>Kun mallaŭta voĉo mi riproĉis mian fratinon. Ŝi ĝentile -konsentis kaj eble kunpremis dentojn pro malĝojo. Mi rimarkis -ankaŭ, ke la patrino ŝajnas maldormi. Kiam mi sciiĝis pri tio, -larmoj komencis al mi denove elflui. Kvazaŭ tion eksentante mia -fratino ankaŭ ekploris refoje. Fine mia patrino ankaŭ ekploris. Ni -tri ploris silente ne volante ĝeni unu la aliajn. Mi ne povis toleri -tion kaj fine, ĵus nun, mi ilin laŭte riproĉis. Fine ili ambaŭ -ĉesis plori kaj mi skribados de nun.</p> - -<p>Sed la letero de mia J. ne donas al mi eĉ dekonon da kontento de -mi atendita. Ŝia letero ne rakontas al mi pozitive veran staton de -iu ajn afero. Se mi ŝin demandas pri tio, ŝi respondas, ke ŝi -ne povas skribi alie, ĉar ŝi mem ne povas ĝin klare kompreni. -Mi povas vidi, ke ŝi forte rekompencas mian amon, eĉ se ne tiom, -kiom mi ŝin amas. Sed samtempe ŝi ripete skribas, ke ŝi timas, -ke ŝi ne havas rajton esti amata de homo kiel mi. Iam mi pensis, -ke ŝi tion skribas pro troa humileco, ĉar ŝi malsaniĝis post -fianĉiniĝo; sed mi ne povas pensi, ke ŝi komprenas mian koron -tiel supraĵe. Aŭ, ĉu ŝi eksentis malkontenton pri mia kapablo? -Se jes, kaŭzo povas ekzisti. Se la fundamento de ŝia amo al mi -staras sur mia kapablo, estas prave, ke ŝi ekperdas sian amon al -mi, kiu de fianĉiĝo ĝis nun prizorgas malgrandan fabrikejon kaj -eĉ en praktika vivo ŝajnas neniom progresi. Se la afero staras -tiel, pri tio mi estas kulpa. Mi, kiu erare kredis, ke ŝia koro -estas pli profunda, almenaŭ estas ebla pliprofundiĝi, ne povas -krom min riproĉi pri<!-- p. 100 --> mia malsaĝeco. Via lasta letero estas tiel -sentimentala, ke ĝi ne konvenas por vi; sekve mi povis pli klare -imagi malfacilan staton kaj suferadon de mia J. per ĝi ol per la -letero de ŝi mem. Sed mi povas diri, ke ĝi similas al la ŝia en -tio, ke ĝi ne priskribas gravajn punktojn. Mi pensas, ke per racia -kapo kiel la via vi nepre komprenas malklarajn punktojn de ŝia -karaktero. Mi deziras, ke vi sciu, ke sciiĝi pri ili estas por mi -pli agrable ol ne scii, kiel ajn malagrablaj ili estas. Por viaj -simpatio kaj amikeco mi ne maldankas vin, kiu vi malgraŭ febro pro -malvarmumo al mi skribis ne dormante tra la nokto. Mi sentas ne nur -profundan emocion pro tio, sed ankaŭ mi volas konsili al vi, nepre -ne fari tian penadon refoje. Mi neniam pensas instigi vin ripeti la -samon. Bonvolu nepre lasi tian perfortaĵon de nun. Mi vin nur petas, -ke vi priskribu klare pri la koro de mia J., eĉ se mallonge. Mi -deziras, ke vi koncentru diverĝantan lumon en unu fokuson. Komprenu -la doloron de mia koro!</p> - -<p>Mi amas lumon. Igu min suferi en la lumo! Flirti en la krepusko -kiel la vesperto estas por mi doloro, turmento kaj puno, kiujn mia -karaktero neas.</p> - -<p>Ial mi ne intencas skribi al mia J. Je mia malfeliĉo via afabla -letero donis al mi pli ĝeneralan komprenon pri ŝi, sed samtempe -metis antaŭ mi pli profundan dubon. Kiam oni ekdubas pri la alia, la -koro fariĝas kvazaŭ fosa ŝlimo.</p> - -<p>Verdire, laŭ la instinkto de la amanto mi kelkajn fojojn eksentis -neatenditan dubon en mia koro. Sed mi ankoraŭ ne perdas virecon, -ĝin forigi tute senreste el la koro kaj tial ne estas necese, detale -rakonti al vi pri tio.</p> - -<p>Kia estas via sano lastatempe? Timinda estas la vento, kiu eniras la -ĉambron tra fendetoj. Bonvolu vin gardi kontraŭ ĝi! Ĉe la lasta -uragano nia dometo, ne kun zorgo<!-- p. 101 --> konstruita, allasis venton de ĉiuj -fendetoj kaj ni suferegis, tiel ke post trankviliĝo de la uragano mi -eniris sub la plankon kaj inter la araneaĵoj algluis fortan paperon -sur la fendaĵojn, helpate de mia fratino. Malgraŭ tio ŝajnas al -mi, ke mia patrino malvarmumis pro ŝtelirinta vento. Sciiĝinte, ke -mia J. estas resaniĝanta, mi preĝas, ke oni ne aldonu al ŝi karnan -ŝarĝon sur la animon. Kia malnobla virino ja estas ŝia patrino!</p> - -<p>Malvarmo en la norda provinco sub la hela ĉielo penetras tra -la medolo. Ankaŭ morgaŭ ni havos belan veteron. Kia nekonvena -vetero por mia koro! Konvenaj por la du virinoj, ili jam ŝajnas -endormiĝintaj, forgesinte malĝojon. Estas nokto, kiu min igas -terure pripensi la misteron de la sorto, kiu venis kaj venas sur ilin -kaj min.</p> - -<p>Se vi tion trovos necesa, bonvolu doni la leteron al mia J., ĉar dum -tagoj mi ne inklinos skribi al ŝi.</p> - -<p>Estas nokto, en kiu mi deziras elkore preĝi! Doloriga nokto!</p> - -<p class="far_sig">Via A.</p> - -<h3>(De B. al A.)</h3> - -<p class="date_line">Tokio, la 14an de Februaro 1914.</p> - -<p class="salutation">Kara A.!</p> - -<p>Vi nun staras en la krizo.</p> - -<p>Sur la krutaĵo estas tero, kie oni povas sin teni. Kaj vi devas ĝin -ŝati.</p> - -<p>Sub la krutaĵo ne estas tero; tie nur morto kaj malpleno. Kaj vi -devas ilin malŝati.</p> - -<p>Nu, en ĉi tiu momento, kaptu fraŭlinon J. firme! Perdi ĉi tiun -momenton signifas, ke vi perdos fraŭlinon J. Via tielnomata humoro, -via tielnomata malfido ne estas kompensaĵo, kiu valoras por vendi -fraŭlinon J. Tio estas klara fakto, pri kiu vi devas scii plej bone. -Kie<!-- p. 102 --> estas la sinjorino, kiu kiel kompensaĵon por la perlo serĉas -porkon? Kie estas la ĝardenisto, kiu elradikigante la rozon donas -ĝin por la semoj de la kardo?</p> - -<p>Via pasio min mirigas. Sed via plendo ne konvena por via pasio plie -min mirigas.</p> - -<p>Amo estas kiel du kanabaj ŝnuroj. Nur tiu, kiu tordas senlace, -fariĝas la posedanto de pli forta ŝnuro. Metu unu kanabon tien, kaj -la alian ĉi tien! Unu malĝojos kaj la alia bedaŭros, kaj ambaŭ -pereos.</p> - -<p>Vi devas veni Tokio-n; se ne, fraŭlino J. devas iri al Sendai. Jen -estas neniu rimedo krom tio. La krizo minacas. Alproksimiĝinte al -la torento akvo subite ekrapidas. Ĉe la krizo la sorto estas ĉiam -tirano, kiu levas dikfingron.</p> - -<p>Neniu estas tiel senpartia kiel vi. Sed ankaŭ neniu estas tiel -tro fidele pripensema kiel vi. Vi estas tro fidele pripensema pri -senpartieco. Vi estas tro fidele pripensema pri tio, ke vi estas -viro. Vi estas tro fidele pripensema pri la infaneco kiel sola -filo de l’ riĉulo. Vi estas tro fidele pripensema pri subita -malriĉiĝo. Vi estas tro fidele pripensema pri la patrino de -fraŭlino J. Je plia malbono vi estas ĉiam tro fidele pripensema kun -senpartia koro. Tial vi komprenas viajn malfortajn flankojn eĉ kiel -virton. Nur kapti fraŭlinon J. estas nun necese al vi. Estas nur -problemo, ĉu kapti aŭ ne. Krom tio, kia problemo ekzistas, pri kiu -vi devas esti tro fidele pripensema?</p> - -<p>Viaj nervoj devas vidi pli akre la delikatecon de la aferoj. Ke vi -konas la koron de nur unu virino, ne pretekstu por tio, ke vi tion ne -faras. Vi devis veni pli ofte Tokio-n kaj malproporcie al fraŭlino -J. vi devis skribi al ŝi pli ofte. Kiom da fojoj mi vin instigis -al tio! Sed vi min ne aŭskultis. Eble via sincera karaktero al vi -ne permesis min aŭskulti. Vi amas fraŭlinon J. Via amo al ŝi -estas eterna. Same fraŭlino J. diris, ke<!-- p. 103 --> ŝi vin amas. Ŝia amo -devas esti eterna. Tio estas evidenta dedukto. Sed, vi estas juna -ulmo, kiu jam disetendis siajn branĉojn, dum fraŭlino J. estas -pli juna betulo, kiu nun pripensas, kiel disetendi la branĉojn. -Via senpartieco fine alportos al vi venkon brilan. Sed mi timas, -ke vi devos antaŭ tio fali kelkajn fojojn, por ĉirkaŭpreni tiun -trezoron. Do mi intence tion diras al vi.</p> - -<p>Mia korpo suferas pro malsana febro; mia animo plie suferas pro -interna febro. Mia pasio flamas, flamas kiel flamo. Sed mi ne scias, -per kio kaj por kio ĝi flamas. Mi deziras tion plene scii, sed -samtempe mi rifuzas sciiĝi pri tio. Ne, kiam mi forte konscios pri -la pasio, la flamo fariĝos kiel la lumo de karbeto kaŝita en la -jam forbruliĝinta cindro. Kiam mi estas en la stato de senkonscio, -la flamo ekflamas por elbruligi miajn animon kaj korpon samtempe. -Mi rapide ion entreprenas. Kaj vidu, mi nenion elfaras. Mi jam ne -konas min mem. Mi ne povas min rigardi kun respondeco. Mia koro estas -la kapo de Jano. La vizaĝo kontraŭanta la okcidenton ne vidas -la vizaĝon kontraŭantan la orienton. La vizaĝo kontraŭanta la -orienton ne konas la vizaĝon kontraŭantan la okcidenton. Kiel la -estinteco kaj la estonteco ne konas unu la alian, mia koro ne konas -mian koron.</p> - -<p>Malbeninda estas duobla vivo!</p> - -<p>Naturo ĉie vivas duoblan vivon. Mi tion malbenas.</p> - -<p class="far_sig">Via B.</p> - -<h3>(De B. al A.)</h3> - -<p class="date_line">Tokio, la 14an de Februaro 1914.</p> - -<p class="salutation">Kara A.!</p> - -<p>Kiam mi revenis enpoŝtiginte mian lastan leteron al vi kaj eniris en -mian ĉambron, mi trovis tie fraŭlinon J. min atendantan.</p><!-- p. 104 --> - -<p>Fraŭlino J. legis vian leteron. Per larmoj ĝis nun verŝitaj ŝiaj -grandaj okuloj tremis kiel la luno reflektata de la akvo. Alie mi ne -povis esprimi. (La koro, kiu povas postuli larmojn de siaj okuloj, -estas enviinda.)</p> - -<p>Ni temis pri edziniĝo de via fratino N. Fraŭlino J. insistis, ke mi -devas edziĝi kun ŝi.</p> - -<p>Mi ne estis instigita al decido de tio, sed en tiu ĉi momento mia -decido fariĝis. Do mi volas edziĝi kun fraŭlino N. Kvankam vi -tion komprenos kiel mian kapricon aŭ ne, mi deziras edziĝi kun -ŝi, se ŝi nur jesos tion. Tio ne estas petego, sed deklaracio. -Niaj interparoladoj devas esti ĉiuj deklaracioj. Nuligi deklaracion -ne estas hontinde. Kontraŭe ni devas honti pri tio, ke ni ne povas -deklari.</p> - -<p>La skatolo de Pandoro fine estas renversita. Kiam ni interparolis, -ŝia patrino eniris. Ankaŭ al ŝi mi konsilis, ke sendi fraŭlinon -J. al Sendai estus pli bone. La patrino tuj ekatakis nin ambaŭ per -la glavo de miaj vortoj: Ili ankoraŭ ne geedziĝis efektive. (Ŝi -triumfante aldonis, ke ŝi aŭdis de fraŭlino J., ke karna rilato -ankoraŭ ne ekzistas inter vi.) Dume fraŭlino J. ekmalsaniĝis. Tio -devas esti sufero por vi. (Tiel ŝi memdecidis kvazaŭ kun konvinko.) -Viaflanke okazis ruiniĝo de via familio. Vi nuntempe ne devas pensi -pri la problemo de edziĝo. (Tiel ŝi refoje konkludis trudeme.) -Tial estas prave, ke pro reciproka oportuneco ĉi tiu problemo de -geedziĝo prokrastiĝu ĝis ambaŭflankaj malfacilaĵoj solviĝos -— tiel ŝi diris. (Kaj ŝi aldonis, ke tio, ke ŝi restis ankoraŭ -virgulino, antaŭ ĉio faciligas la aferon. Mi ne povas imiti ŝian -dirmanieron, sed ĉi tiuj malbenitaj vortoj eĉ nun bruligas al mi la -orelojn kiel abomena brulstampilo.) Ŝi ne forgesis, aldoni al tio -ion aldonan: Ŝi diris, ke, se la rilato inter vi kaj<!-- p. 105 --> fraŭlino J. -interrompus portempe, mia restado ĉi tiea perdus kaŭzon. Aŭdinte -nian laŭtan disputon ankaŭ la avo venis tien. Al ili mi kondutis -kiel batalanto, je kio mi estas tre lerta. Ironio kaj insulto -trafadis iliajn vizaĝojn kvazaŭ hajleroj. Eĉ nun diabla rideto -aperas ĉirkaŭ mia buŝo, se mi rememoras, kiel plezurige la fervoro -en mi silente kaŝita eksplodis kvazaŭ vulkana elsputo. Kion la -avo diris, estis vortoj de l’ tielnomata edoano: Ĉu vi fariĝus -milionulo aŭ malriĉegulo, promeso estas promeso. Malsaniĝo de lia -nepino estas kulpo de ili, kiuj pri ŝi zorgas, ĝis la tempo venos. -Tial, se vi nuligas promeson, ili ne povas krom rezigni pri tio; sed, -se vi deziras ŝin edzinigi al vi, ŝi staras sub via volo, kion vi -farus al ŝi, eĉ se vi ŝin kuirus aŭ rostus. Kion ajn oni dirus, -la nepino nun devas aparteni nepre al via familio. Estas superflue, -ke mi min intermetis en ĉi tiun problemon. Unue estas eraro, ke -ŝia patrino ekparolis pri la afero antaŭ mi — tiel li diris. Ke -la maljunulo, kiu fraŭlinon J. ekstreme amegas kaj estas kvazaŭ -mortinta sen ŝi, grincigis la dentojn pro perforta insistemo, estis -mizera aspekto. Mi antaŭ ĉio eldiradis, kion mi volis. Eĉ kun -pacienco mi nun ne volas resti en la domo, kiu miajn nervojn incitas, -sen speciala kaŭzo. Mi postulas de vi opinion. Kion ajn Budao -predikis, mi estas unu ekzistaĵo en ĉi tiu mondo. Ĉu renaskiĝo -okazos aŭ ne, la estanteco estas por mi trezoro. Mi ne povas kovri -ĉi tiun trezoron per ĉifono.</p> - -<p>Mi ripetas, ke mi deziras edziĝi kun fraŭlino N., via fratino. Mi -aldonas, ke fraŭlino J. gustumas plejeble grandan turmenton. Nur -vidi tion deflanke, mallumigas al mi la tutan mondon. Decide finu la -aferon iel!</p> - -<p class="far_sig">Via B.</p><!-- p. 106 --> - -<h3>(De A. al B.)</h3> - -<p class="salutation">Kara B.!</p> - -<p>Viaj du leteroj estis ricevataj. Ke mia vizito al Tokio havos nenian -bonan sekvon, viaj leteroj mem rakontas. Nia urbo Sendai atendas -mian J. kun ambaŭ manoj malfermitaj. Mi ne pensas, ke, eĉ se -malfortiĝinta, ŝia nuna sano ne permesos al ŝi vojaĝon al Sendai.</p> - -<p>Ĉu mia J. gustumas plejeble grandan turmenton? Kaj eĉ ne skribante -al mi pri tio? Kian eraron mi faris? Ŝi ne volas eĉ diri tion. Kiel -pensi pri ŝi? Amo kaj malamo estas parenca. Ĉu vi deziras, ke mi -travivu ĉi tiun teruran veron?</p> - -<p>Kiel vi diras en tia subiganta maniero? Justan motivon povas kompreni -eĉ mi, se vi parolus al mi sur egalaj kondiĉoj. Kaj vi estas -homo, kiu faras belan deklaracion. Jes, nuligi deklaracion ne estas -hontinde, kiel vi diras. Sed, ĉu vi ne trovas iom hontinde refoje -deklari jam unufoje nuligitan deklaracion?</p> - -<p>Kiel vi diras, mi estas senpartia. Mi ne konas alian vojon ol la -sinceran. Sen via atentigo pri tio, mia simpla karaktero jam ofte min -turmentis. Mi kelkajn fojojn provis transiri en la pli malsimplan -karakteron, kaj ĉiam ripetadis iri la saman vojon de malsukceso -kaj humiliĝo. Sed nun mi ne eraras. Tiujn, kiujn mi povas ami, mi -amas; sed tiujn, kiujn mi ne povas ami, mi malamas. Kaj samtempe mi -tre bone scias, kiel dolore estas malami la alian. Kiel la instinkta -refleksaĵo de ĉi tiu doloro mia koro deziras ami ĉiujn. Pro tio, -ke mi amis, kaj ke mi malamis, mi povos ne penti, se io perdiĝos -al mi, kvankam mi travivos ekstreman malĝojon; ĉar ĝi propre ne -apartenas al mi. Mi postulas nur tion, kion mia amo pure kaj juste -povas postuli. Por mi nur tiaj<!-- p. 107 --> aĵoj estas veraj. Mia amo devas -naski nur la veron. Miaj piedoj devas stari nur sur la vero. Tial -mi estas tro fidele pripensema pri ĉio. Kiel fremdulo oni povas -kritiki pri tio, ĉu tio estas bona aŭ malbona. Sed por mi, ĉu -estas bona aŭ malbona, tio estas nur necesa kondiĉo. Ĉi tiu kredo -estas karaktera. Min ne detruante, oni ne povas detrui mian kredon. -Ke mi devas notadi tian klaran tialon, montras ke via opinio pri mi -havas mankaĵon. Eĉ vi saĝulo iam eraras. Vin gardu!</p> - -<p class="far_sig">Via A.</p> - -<h3>(De B. al A.)</h3> - -<p class="date_line">Tokio, la 17an de Februaro 1914.</p> - -<p class="salutation">Kara A.!</p> - -<p>Nur pro tio, ke vi estas pliaĝa frato de fraŭlino N., mi al vi -proponis, ke mi edziĝu kun ŝi; sed vi montris al mi kruelan -sintenadon de indiferenteco.</p> - -<p>Mi al vi ne konfidas.</p> - -<p>Bonvolu transdoni al via fratino la leteron al ŝi skribitan, kiun mi -enmetas. Vi estas ne malgranda senprudentulo, sed mi pensas, ke vi ne -estimas mian karakteron tiel, ke vi ĝin al ŝi ne transdonos.</p> - -<p class="far_sig">Via B.</p> - -<h3>(De B. al A.) (telegramo).</h3> - -<p class="date_line">Tokio, la 17an de Februaro 1914.</p> - -<p>Nuligu leteron al fraŭlino N. laŭ peto de fraŭlino J.</p> - -<p class="far_sig">Via B.</p> - -<h3>(De A. al B.)</h3> - -<p class="date_line">Sendai, la 17an de Februaro 1914.</p> - -<p class="salutation">Kara B.!</p> - -<p>Mi de vi postulas, ke vi klarigu al mi la veran staton de l’ afero. -Vi estas, kiuj montras kruelan sintenadon.</p><!-- p. 108 --> - -<p>Mia fratino ne estas tera pupo, kaj mi ne leterportisto. Mi tion -diras, ĉar mi estimas ŝian karakteron; sed vi kondutis al ŝi -malserioze. Feliĉe la telegramo min atingis pli frue ol la letero, -kaj mia fratino ne legis ĝin efektive; sed estas fakto, ke vi -kondutis al ŝi malserioze. Kiel ŝia frato mi havas malamikecon -kontraŭ vi, ĝis kiam mi ekscios pravigeblan kaŭzon.</p> - -<p>Ne, mi ne bezonas vian klarigon. Viaj malĝentilaj kondutoj ĝisnunaj -elokvente parolas pri la vero. Vi volas mian J. (<i>de ĉi tie estas -strekita</i>) ... estas terurege. Kial mia kapo havas kapablon pensi? -Kial mia kapo ne frakasiĝas?</p> - -<p>Ne forgesu, ke vi mem estas, kiu min tiel turmentas, ke mi fine -malkonfidas al miaj amatino kaj amiko. Kaj vi ne estos pravaj, se vi -trovos tion bagatela.</p> - -<p class="far_sig">Via A.</p> - -<h3>(De A. al B.) (telegramo).</h3> - -<p class="date_line">Sendai, la 7an posttagmeze de la 19a Februaro 1914.</p> - -<p>J. hodiaŭ venis, restos kelkajn tagojn; letero sekvos.</p> - -<p class="far_sig">Via A.</p> - -<h3>(De A. al B.)</h3> - -<p class="date_line">Sendai, matene la 20an de Februaro 1914.</p> - -<p class="salutation">Kara B.!</p> - -<p>Mi nur mallevas mian kapon. Estas miro, ke mi povas daŭrigi mian -respiradon.</p> - -<p>Mia J. ankaŭ mallevas sian kapon apud mi. Ni ambaŭ ne povas eĉ -plori.</p> - -<p>Nun mi rapidas raporti al vi nur tiom.</p> - -<p class="far_sig">Via A.</p><!-- p. 109 --> - -<h3>(De A. al B.)</h3> - -<p class="date_line">Sendai, matene la 20an de Februaro 1914.</p> - -<p class="salutation">Kara B.!</p> - -<p>Sciiĝinte, ke mia J. forlasis Tokio-n hieraŭ matene nenion dirante -eĉ al vi, mi al vi telegrafis por trankviligi. Mi pensas, ke la -telegramo vin atingis, kaj mia rekomendita, mallonga letero ankaŭ.</p> - -<p>Lastanokte ni ambaŭ pasigis nokton ne enlitiĝinte, sed sidante. -Iun momenton ŝajnis al mi, ke mia kapo frakasiĝos kun bruo, sed -kontraŭe ĝi nun estas terure trankvila. Do uzante ĉi tiun okazon -mi nun prenas plumon, por ke mi skribu al vi pri ĉiuj okazintaĵoj -plejeble trankvile kaj sincere. La horloĝo nun haltas ĉe la dekunua -kaj duono, sed laŭ alteco de la suno estas nun eble ĉirkaŭ la 9a.</p> - -<p>Ankaŭ hieraŭ mi vizitis la fabrikejon kaj laboradis kiel frenezulo. -Ĉirkaŭ la deka mia fratino rapide alkuris kun telegramo. Tuj min -atakis la ekstrema maltrankvileco, kiu aperis sur ŝia vizaĝo pro -tio, ke la sendinto estas mia J. Mia fratino rigardis mian vizaĝon -kaj mi la ŝian, kaj en tiu momento ni sentis reciproke ian kompaton. -Kun la koro kiel eble plej perforte trankviligita mi iris al la -fenestro kaj sensigelis la telegramon.</p> - -<p>Mi legis: „Hodiaŭ iros kaj konfesos; atendu ĝis tiam.“ -Mi ordonis, ke ŝi revenu hejmen kaj aranĝu por akcepti mian -J., kaj senpolviginte la kapon polvoplenan mi surmetis malnovan -soldatmantelon kaj kune kun ŝi forlasis la fabrikejon. Ĉe la disiro -mia fratino min demandis: „Ĉu<!-- orig: Ĉu --> ne io maltrankviliga okazis?“ -Kolere mi respondis: „Silentu, nur revenu kaj aranĝu por ŝin -akcepti; tio estas sufiĉa.“ Se mia fratino estus ŝanceliĝinta -pli longe, mi estus povinta uzi perforton.</p><!-- p. 110 --> - -<p>Kiam mi min trovis sola, mi kuris al la stacidomo kiel eble plej -rapide. Kompreneble ŝi ankoraŭ ne alvenis tie. Unue rekonsciiĝinte -mi serĉis la telegramon por legi ĝin refoje, sed, dum mi tion ne -rimarkis, la papero estis disfrotita kaj tute malseka pro ŝvito. -Do devigite mi legis horaron en la stacidomo kaj trovinte, ke eĉ -la unua ekspreso ne atingas nian urbon pli frue ol je la 12a, mi -tute senesperiĝis. Ial ofte koliziante la aliajn, mi forlasis la -stacidomon kaj eksidis sur la digon sude de la gasfabrikejo. Tie -neniu estis. Mi tiam eksciis, ke ankaŭ hodiaŭ ni havas belan -veteron. La vento estis tranĉante malvarma. Kian konfeson ŝi -al mi faros, mi ne sciis; sed pensinte, ke mi devas aranĝi por -elporti neordinaran skuon, mi volis trankviliĝi. Mi volis unuigi -ĉiujn miajn penserojn en unu; sed, kiam mi rekonsciiĝis, mi estis -senatente rigardanta ŝelon de l’ oranĝo, kiu antaŭ mi kuŝis. Mi -kelkajn fojojn penadis rekomenci, sed mi ripetadis ĉiam la saman, -kaj tiam mi tion ne trovis tiel koleriga. Kiom da horoj pasis tiel!</p> - -<p>Dume, mi pli kaj pli ekhavis liberan spacon en la anguloj de l’ -kapo, kaj fikse rigardante la ŝelon de la oranĝo mi rememoris -kvazaŭ en la sonĝo tion, ke mi intervidis kun mia J. en la aparta -ĉambro de l’ preĝejo. Mi sentis tiam la akran koloron de l’ -pendpentraĵoj por la dimanĉa lernejo, kiuj estis metitaj en la -angulo de l’ ĉambro, malgraŭ ke ili estis ekster vidangulo; kaj -mi povis hodiaŭ reprezenti al mi tiun senton. Ŝajne ne moviĝante -— ne povante moviĝi — kiel malvarma, ŝtona statuo mia J. staras -kun mallevita kapo. Mi staras antaŭ ŝi. Antaŭ ol paroli, ni ambaŭ -jam komprenas la deziron de la alia. Sed mi ne trankviliĝas, ĝis mi -parolas la plej bonajn kaj plej belajn vortojn. Kaj, kiel bone estas, -ke ni staras tiel! Tion vidante, eĉ la anĝelo ne povus<!-- p. 111 --> krom ridi. -En miaj okuloj malrapide ekaperis larmoj dolĉaj, sed malgajaj, kaj -kiam ili plenigis la okulojn, ili fariĝis guto kaj donante varmeton -al malvarma vango, ĝi senbrue ensorbiĝis en la teron. Kvazaŭ -distrite mi ĝuadis ĉi tiun iomete plezurigan malgajecon.</p> - -<p>Malgajeco naskis malgajecon kaj larmoj fluis iom kaj iom pli forte. -Kaj ili estis anstataŭataj per varmegaj kaj maldolĉaj. Dum kiam mi -ne rimarkas, ke la figuro de la pura knabino J. malaperis de antaŭ -mi kaj en mia malklara konscio sensenca mallumo ekprofundiĝis. En la -lumo de l’ brila ĉielo mi min sentis tute ĉirkaŭita de mallumo. -Nigrega malespero min ĉirkaŭis. Mi ne povis eĉ moviĝeti. Kial -mi vidos mian J.? Subpremite de tiu ĉi demando mi kaŭriĝis kiel -ŝtono sur la digo kovrita per herbetoj.</p> - -<p>Dum iom da horoj sekvantaj mi estis vivante morta; mi vivis en morto. -Mirigite de fajfado de la fabrikejo, kiu subite apud mi eksonis, mi -renaskiĝis en la mondon de la horo, kaj trovis laŭ la horloĝo, ke -estas jam 11a kaj duono. Sed ne restreĉinte la horloĝon de hieraŭ, -mi ne vivis en la mondo de l’ horo. Tuj kiam mi tion rimarkis, mi, -kiu jam perdis mian J., refoje alkuris al la stacidomo, por ke mi ne -perdu almenaŭ okazon vidi ŝian korpon. De la elirejo pasaĝeroj -eliris svarme. Kiam mi trovis la figuron de mia J. malgrasa pro -malsano, laca pro vojaĝo kaj malhela, ne memorigante la virgulinon -en la plej malantaŭa parto de l’ lasta amaso, mi sentis, kvazaŭ -mi estis subite retirata malantaŭen kaj pro ekstremaj amo kaj malamo -al ŝi mia kapo estis kvazaŭ frakasita en pecetojn, kaj antaŭ mi -fariĝis tute mallume.</p> - -<p>Sed la okazo min altrenis al ŝi. La okuloj de mia J., kiuj ŝajnis -duone perdintaj konsciencon, min fikse rigardis, kvazaŭ ili aŭ -miris pri mia vidiĝo simila al almozulo, aŭ<!-- p. 112 --> estis tute trankvilaj. -La vortoj, kiujn la okuloj parolis, estis tute aliaj ol la antaŭaj, -sed je malĝojo la okuloj mem rezervis antaŭajn figurojn neniom -ŝanĝitajn.</p> - -<p>Post malvarmaj salutoj ni duope ekiris. Kiam ni silente iris ĉirkaŭ -100 metrojn, mi ŝin demandis abrupte: „Ĉu sinjoro B. fartas -bone?“ Kaj mia J. devigite respondis: „Jes!“ Ni ambaŭ aŭ -koleris aŭ hontis pri tio, kaj poste ni atingis mian domon en -silentado.</p> - -<p>La maltrankvila mieno de mia fratino, kiu nin akceptis ĉe la -enirejo, akiris plian palecon en tiu momento, kiam ŝi vidis nin -ambaŭ. Mi pensas, ke niaj mienoj esprimis pli grandan gravecon ol la -de ŝi atenditan. Kiam mia J. vidis mian fratinon, ŝi volis fratine -diri al ŝi ridetante: „Vi estas fraŭlino N.?“ Sed apenaŭ ŝi -tion eldiris, ŝi ekploris mallevante la kapon kun tremanta hararo. -Pro tiu tro neatendita afero mia fratino faris nur grandajn okulojn. -Plorante mia J. estis kondukata en la ĉambron, kaj mallevante la -vizaĝon ĝis la mato, ŝi mallaŭte ploradis. Mia fratino, kiu -alportis al ni teon, ŝanceliĝis ĉe la interĉambra glitpordeto, ne -kuraĝante eniri en la ĉambron. Mizera atmosfero jam plenigis mian -domon. Dum mi silente observadis mian J., mi eksentis ian kompaton -al ŝi. Ŝi ploradis, ke mia kompato iom post iom ŝanĝiĝis en -senpaciencon. Mia senpacienco ŝanĝiĝis iom post iom en koleron. -Sed ne kuraĝinte ŝin riproĉi, mi subite ekstaris, malĝentile -demetis la mantelon, ĝin pendigis al najlo kaj sovaĝe residiĝis. -Mia J. ploradis, kvazaŭ ŝi tion ne rimarkis. Mi nur povis silente -rigardi ŝian tremantan hararon kaj maldikan nukon. Dume kolero -refoje transiĝis en kompaton. Profunda kompato, kiun travivas nur -la patrino, al kiu estas lasita neniu rimedo krom nur rigardi ŝian -solan infanon mortantan eĉ ne kriante — tiu kompato plenigis -mian koron. Mi kelkajn fojojn<!-- p. 113 --> englutis ion, kio aperadis en la -profundaĵo de l’ nazo kaj laringaj kanaloj — preĝante en la koro -fervore: „Estu trankvila! Estu trankvila!“</p> - -<p>Kiam ŝi ekstaris forte premante la okulojn per naztuko tri fojojn, -kvazaŭ ŝi jam rezignis kaj decidis, mi ankaŭ iom trankviliĝis. -Metinte fajrujon inter ni, ni sidiĝis unu kontraŭ la alia. La -fajrujo, sur kiun neniu de ni etendis la manojn, estis kvazaŭ -malhelpaĵo inter ni. Mia J. ŝajnis ordigi por momento la vortojn -dirotajn en sia kapo, kaj tuj ŝi komencis kun tremantaj, sed fortaj -kaj klaraj vortoj:</p> - -<p>„Mi vin nur petas min pardoni. Vian ĝisnunan sentadon mi kunsentis -kun granda sufero neelportebla, sed ĝis hodiaŭ mi nenion povis -diri al vi. Mi pensadis, kaj pensadis, sed estis vane. Sed kiam mi -antaŭhieraŭ petis sinjoron B. kontraŭ lia volo, ke li nuligu la -edziĝon kun fraŭlino N., mi fine decidis kaj skribinte ĉi tion de -tiam ĝis lasta nokto malfrue, mi forlasis la hejmon hodiaŭ matene -ankoraŭ en krepusko. Mi hontas, ke mi tiel malbele skribis, sed mi -vin petas, ke vi ĝin legu min kompatante. Mi timas, ke mi ekploros, -se mi ekparolos.“</p> - -<p>Tiel dirinte, mia J. elprenis el sia poŝo ion skribitan sur la al mi -jam konata, verdeta leterpapero en malgrandaj literoj, kaj ĝin metis -antaŭ min. Tiu ĉi ceremonia maniero min instigis al ne malgranda -antipatio; sed mi ne povis krom ĝin preni kaj legi. Tion mia J. -kunportos ĉe reveno kaj montros al vi senpere.</p> - -<hr class="long" /> - -<p class="centred">(Skribaĵo de fraŭlino J.)</p> - -<p class="salutation">Kara A.!</p> - -<p>Venis la tempo, kiam mi devas al vi konfesi tion, pri kio eĉ mi mem -ne sciis. Mi deziras preferi morton ol<!-- p. 114 --> diri tion, sed mia malforta -korpo ankoraŭ ne mortas. Dum mi ne mortas, mi ne povas vivi min -mensogante. Bonvolu kredi mian sincerecon en tiu ĉi skribaĵo. Mi -vin petas, ke vi bonvolu kredi nepre tion, ke tion ĉi skribas tiu, -kiu al vi fidas.</p> - -<p>De infaneco mi ne povis liberiĝi de l’ inklino, min senti -kompatinda, kaj kiam mi atingis aĝon 15- aŭ 16jaran, mi ekhavis -malgajan koron timantan antaŭ la estonteco. Precipe antaŭ la viroj -mi nur timadis sen kaŭzoj. Ankaŭ en Noboribecu, kiam mi eksciis, -ke vi min vidis de l’ unua etaĝo, mi kompreneble ektimis, ke mi -sentis malvarmon en la koro. Mi jam decidis en la koro, ke iam viro -aperos kaj min ĵetos en la pli profundan malfeliĉon. Kelkajn fojojn -mi kontraŭparolis sen iaj kaŭzoj eĉ mian avon nur pro tio, ke mi -lin timis pro lia vireco. Kiam mi unue aŭdis pri Dio, mi en la koro -pensis, ke Li estas viro, kaj nur timis.</p> - -<p>Sed, vi eble ne scias, ke mi la trian tagon antaŭ forlaso de -Noboribecu min kaŝis en loko rigardebla de neniu kaj longe vin -rigardis, kiu ludis en la ĝardenoj kun geknaboj. Estis tiam, kiam -mi min sentis plej hontema. Ĉiumomente, kiam vi vin turnis al mi, -mia koro batis kvazaŭ tumultosonorilo; sed mi ne kuraĝis foriri de -tie. Poste, kiam mi revenis al mia ĉambro kaj vidis mian avon, mi -sentis ian neeldireblan riproĉon de l’ koro, sed mi neniel volis -forgesi, kiun mi vidis. Mi volis tion rezervi en la profundaĵo de -l’ koro kaj vivadi tiel, kiel mi estis tiam. Pri l’ ideo de -edziniĝo mi sentis timon, eĉ nur pripensi pri tio. Mi decidis, ke -mi dum mia vivo rakontos pri tio al neniu. Sed, kiam mia avo diris, -ke ni forlasos la banurbon la sekvantan tagon, mi deziris restadi pli -longe. Pretekstinte difektiĝon de la fervojo pro superakviĝo mi eĉ -plorante insistis restadi plie.</p><!-- p. 115 --> - -<p>Kiam mi intervidis kun vi en la preĝejo, por diri la veron, mi ne -sciis, kion respondi. Eĉ se mi estus devinta morti pro tio, mi ne -povis toleri, ke vi edziĝos kun alia ino; sed al mi estis nepenseble -terure, edziĝi kun vi kaj apogi mian estontan sorton sur vin.</p> - -<p>Unu semajno post la solena fianĉiniĝo estis por mi neforgesebla, -ĉar mi tiam ekpensis, ke mi ne plu povas disiĝi de vi. Mia koro -estis kvazaŭ la akvo apud la akvoturniĝo. Dum mi sentis terure, -mi estis altirata al vi. Bonvolu min pardoni, se mi uzas esprimon -ne konvenan por la virino, ĉar nun mi ne devas diri la malveron. -Unue tiam naskiĝis en mia koro seksa deziro, kaj mi ekgustumis -solecon, doloron kaj malĝojon, kiujn mi neniel povis forigi, se -mi estas sola. Mia koro pli mallumiĝis kvazaŭ translokita de la -supra breto sur la malsupran. Mi hontis kaj suferis turmentege -antaŭ Dio, kaj iufoje eĉ preĝis kun larmoj, dezirante ree fariĝi -antaŭa mi; sed kompreneble mi neniel tion povis kaj deposte mia -koro komencis duoblan vivon. Ĉu vi ankoraŭ memoras, ke mi ĉe -disiĝo de vi fariĝis senespera kvazaŭ histeriulino kaj vi min -terure riproĉis? Mi ekpensis kvazaŭ perfidita. La instinkto de -l’ virino min igis forgesi kutimon de l’ mondo. Kaj krom tio, mi -tiam sentis intuitive, ke mi devas disiĝi de vi por eterne. Nun mi -trovas tion tre mirinda, sed eble mia koncentrita koro travidis la -estontecon, kvankam tre malklare. Kiam mi disiĝis de vi en Ueno kaj -forlasis la stacidomon, mia koro ploris dirante: „Jam finiĝis, jam -finiĝis!“</p> - -<p>Longan tempon mi ne liberiĝis de tiu sento. Deposte mi fariĝis -virino, kiu pli timis la estontecon ol antaŭe, kaj ĉiam travivadis -sendormajn noktojn kaj dumtagajn kapdolorojn. Dume mi ricevis -sciigon, ke via patro mortis, kaj poste teruran sciigon pri la -bankroto. Tiam,<!-- p. 116 --> kiel mi deziris tuj veturi al vi kaj plori kun vi! -Sed tiam mia kaduka korpo jam havis teruran malsanon kaj mia patrino -insiste malpermesis al mi iri al vi. La pastro ankaŭ diris, ke -mia alveno vin nur malhelpos. Suferante en la koro mi min fermadis -silenta en la domo kaj pensis nur pri vi. Sed, mi devas diri al vi -la veron, ke en la profundo de mia koro estis kaŝita io stranga, -kio ne volis iri al Sendai. Mi ial sentis, ke, se mi senpripenseme -iros al Sendai, io pli terura devas okazi. Mi ne povas trovi alian -rimedon ol nur legi viajn respektindajn leterojn kaj min plibeligi -kaj plialtigi. Ĉiam, kiam mi ricevis leteron de vi, por momento mia -koro sin sentis klara, kvazaŭ subite tagiĝis, en kia ajn malĝoja -stato ĝi estis, kaj mi intencis tuj respondi al vi.</p> - -<p>Tiel, dum kiam la aŭtuno sekvis la someron kaj la vintro la -aŭtunon, mi iom kaj iom eksciis disvolviĝon de l’ koro, pri kiu -vi parolis. Senkonscie mi pli kaj pli perdis timon antaŭ la viro -kaj pli kaj pli sentis forton de l’ virino. En la koro mi juĝis -pri la ago de mia vera kaj mia adoptinta patrino, kaj mi sentis -senfinan malamon al la adoptpatrino, pensante, ke mi devas senti -ĉiam honton pro ekzistado de tia patrino, dum mi sentis kompaton al -mia vera patrino pro tio, ke ŝi reteneme vivis ne vekiĝinte kaj -timante la viron. Sed pri mi mem mi tute ne scias, kion fari. Nur -tiam, kiam mia patrino sciiĝinta pri la nova stato de via familio -subite ekprojektis min apartigi de vi, mi ne povis resti obeema kiel -antaŭe. Mi eksciis, ke mi ne devas resti obeema.</p> - -<p>Ĉi tiun jaron sinjoro B. subite revenis el la insulo Ogasaŭara. -Skribinte nur la nomon de sinjoro B., mi sentas, kvazaŭ la koro al -mi rompiĝas.</p> - -<p>Ĉar sinjoro B. rakontis al ni rakontojn du — tri fojojn en la -dimanĉa lernejo, mi jam lin konis laŭvizaĝe. Tiam<!-- p. 117 --> el la viroj -mi neniun pli timis kaj malamis ol lin. Kiam mi aŭdis, ke vi estas -intima amiko de sinjoro B., mi ektimis eĉ vin. Sed mi trovis en vi -ion ĝentilan, dum mi tiam trovis en sinjoro B. nur ion timigan. -Antaŭ ol mi fianĉiniĝis kun vi, mi ricevis du anonimajn leterojn. -Ial mi tuj eksciis, ke ilin sendis sinjoro B. En ili li skribis al mi -pri viaj karaktero kaj inklino sen ia ajn trograndigo. Leginte ilin -mi decidis, montri ĉiujn viajn leterojn al la pastro. Se mi ne estus -ricevinta leterojn de sinjoro B., mi ĉiufoje, kiam vi al mi skribis, -estus nur pensinta, ke la viro estas timinda. Ĉar mi sentis, ke mi -devas lin obei en ĉio ajn, mi en la koro sekrete maltrankviliĝis, -kiam mi sciiĝis pri lia transloĝiĝo ĉe min. Jes, tiam mi ankoraŭ -ne liberiĝis tute de la antaŭa antaŭjuĝo.</p> - -<p>Kiam sinjoro B. transloĝiĝis ĉe min, li estis tute malhumila, kaj -ne trankviliĝis, ĝis li faris ĉion laŭ sia volo. Dank’ al tio -mi iom povis ĉesi lin timi. Tuj kiam li transloĝiĝis ĉe min, -mi pensis, ke estus bone, se li edziĝus kun via fratino fraŭlino -N. Sed mi mem ĉiam lin evitadis, kaj en la fundo de l’ koro eĉ -sentis antipation al li.</p> - -<p>Iam — en pluva tago — sinjoro B. rakontis al mi pri diversaj aĵoj -tute amike. Tiam mi lin ekamis, dum sinjoro B. kompreneble tion ne -eksciis — bonvolu min pardoni, mi petas. Bonvolu min pardoni, ke -mi konfesas al vi tiel malkaŝe. Tio, kion mi devas diri, estas -tute sama, kia ajn estus la dirmaniero. — Tiam, kvazaŭ mi estis -sorĉita de la diablo, mi diris al sinjoro B. ĉion, kion mi rezervis -en la koro. Sed mi ne deklaris al li mian amon. Li ankoraŭ neniom -aŭdis de mi pri tio, ke mi lin ekamis de tiam. Mi mem eksciis tion -rememorinte. Tiam — mi ĵuras al Dio — mi decidis kaj pensis, ke mi -estos via edzino.</p><!-- p. 118 --> - -<p>Ju pli mi komprenis la parolojn de sinjoro B., des pli klare mi -sentis mian vekiĝon. De kiam mi konis sinjoron B., mi trovis mian -seksan deziron vekiĝantan en la koro ial natura, kaj mi ne sentis -jam penton. Ankaŭ mia religia kredo tute ŝanĝiĝis, kvazaŭ -renversite. Al mi ekprosperis vidi klare, kio en la mondo estas vera -kaj kio malvera; sed tion mi nun diras nur rememorante tiamaĵojn. -Tiam, kiel via edzino ĝisfine, mi klopodis forĵeti la strangan -forton de sinjoro B. eĉ riskante la vivon. Deposte al mi komenciĝis -doloraj tagoj. Ĉiun fojon, kiam mi ricevis leteron de vi, mi sentis -alvenon de fortaj helpantoj, sed iel mia koro alkutimiĝis al la -sento de doloriga kateno; tamen, ĉu mi ĉesis eĉ momente vin -estimi? Mi nun pensas, ke estus pli bone, se mi estus farinta tion! -De tiam ankaŭ sinjoro B. estiĝis meditema. Ni aparte suferis -apartajn suferojn. Kiam mi iel povis malproksimiĝi de li, tiam lia -farto ĉiam malboniĝis; kaj kiam la meditemo de sinjoro B. iom -malpli profundiĝis, tiam mia koro suferis pro netolerebla soleco kaj -mi ekhavis aŭ hemopteon, aŭ febron. Sed pri tio mi tiam ne konsciis -klare. Ĉu vi kredas al mi? Mi bataladis, kiom mia korpo permesis, -kiom mia koro permesis. Mi insiste pensis, ke mi pri tio ne rakontos -al sinjoro B., eĉ se mi mortus; ke mi apartenas al vi. Pro doloro -mi kelkfoje proponis al sinjoro B., ke li edziĝu kun via fratino -fraŭlino N. Tio estis mia egoismo, mi ne pensis pri la estonteco de -fraŭlino N. Mi nur klopodis, kiamaniere ajn min liberigi de sinjoro -B. Kaj sinjoro B. decidis edziĝi kun via fratino; sed, kiam mi -terure febriĝis post tio, li tuj tion nuligis. Aliflanke vi de mi -postulis en ĉiu letero, malkovri al vi mian koron. Kiel vi vidas, -mi neniel povis respondi. Kiam mi prezentis al mi dolorojn, kiujn -vi devas senti, dum<!-- p. 119 --> vi flegante vian maljunan patrinon kuraĝe -laboradas por vivo de mateno ĝis vespero kaj min rigardas kiel solan -lumon, kiom da fojoj mi ja deziris eĉ preferi morton. Efektive morto -estis pli facila por mi; sed mi jam estis la homo, kiu, kiel mi -antaŭe skribis, ne povas trakti la aferon malserioze. Mi jam havis -forton, ke mi pensis, vivi en kia ajn suferado, dum mi vivos. Ju pli -forte ni, mi kaj sinjoro B. suferis, des pli profunde ni amis unu la -alian; ne, ne ni, sed mi. Do kontraŭ lia volo mi refoje al sinjoro -B. proponis, ke li edziĝu kun via fratino fraŭlino N. Li skribis al -vi tiun ĉi fojon kun pli granda decido ol antaŭe.</p> - -<p>Mi unuan fojon spiradis kiel la homo elsavita el vakuo, sed samtempe -mi vidis alian profundan veron. Kun kia koro mi povos edziniĝi -kun vi? Kaj kun kia koro sinjoro B. edziĝos kun fraŭlino N.? Kiam -mi tion eksciis, mi trovis en mia koro malnoblan, malbelan penson -malsuperantan eĉ mian adoptpatrinon. Depost tio mi ne konas dormon, -nek malsanon. Mi nur pensadis pri tio ne ĉesante eĉ momenton, kaj -fine mi ankoraŭfoje petis sinjoron B. telegrafe nei edziĝon kun -fraŭlino N. Kaj mi decidis, konfesi al vi ĉion persone.</p> - -<p>Ĉar mia koro estis konfuza pro malkvieteco, mia skribaĵo povas -havi malĝustajn kontekstojn kaj esprimojn; sed mi kredas, ke vi -ekkomprenos gravajn punktojn per tio.</p> - -<p>Mi konfesas, ke mia koro amas sinjoron B.</p> - -<p>Mi vin ne malestimas. Kiel antaŭe, tiel nun vi estas por mi viro -pura kaj forta. Mi vin estimos por eterne, kaj vin petas, ke vi -permesu al mi tion fari. Sed mia sincera karaktero min igas vin -estimi kaj ami sinjoron B.</p> - -<p>Mi estas via fianĉino. La promeso de gefianĉiĝo estas reciproka; -tial, se vi postulas plenumi la promeson, mi<!-- p. 120 --> devas fari tion. Mi ne -povas krom edziniĝi kun vi kun malplena koro.</p> - -<p>Mi amas sinjoron B., sed pri tio mi al li ne diris eĉ unu vorton; -kompreneble mi estas libera de la ago, kiu estas permesata nur inter -la geamantoj.</p> - -<p>Mi vin petas, ke vi rakontu al via fratino detale pri la afero, -por ke ŝi ne malkomprenu ĉion. Se vi permesos, mi senpere ŝin -pardonpetos pri tio.</p> - -<p class="far_sig">Via J.</p> - -<hr class="long" /> - -<p>Legante tion, miaj okuloj kelkfoje ĉirkaŭkuris sur la papero ne -funkciante. Mi revenis kaj revenis al la komenco, kaj kiam mi finis -legi, estis jam krepusko.</p> - -<p>Kiam mi ricevis telegramon de mia J., kiam mi ŝin akceptis en -mia domo, mi preĝis Dion, ke mi trovu ian rimedon eĉ la plej -malfacilan, dum mi sentis aliflanke alvenon de la fino; sed ĉio ĉi -tio estis vana. La sorto min batis blinde rekte al la fronto. Viaj -lastaj leteroj pike min rememorigas pri ĉio.</p> - -<p>Al vi, kiu legos ĉi tiun leteron, nun solviĝos ĉiuj enigmoj; same -al mi jam nun solviĝis ĉiuj. Viaj ĝisnunaj leteroj havis ĉiuj -gravegan signifon. Mi koleris, kiam mi devis ridi, kaj ridis, kiam mi -devis koleri. Mian malfortecon mi nur priploras, kompatas.</p> - -<p>Mi povas bone kompreni la koron de mia J. Ŝi estas prava. Kaj mi -miras, ke ŝi ne perdinte la vojon marŝis pli antaŭen ol vi. -Se ŝia vekiĝo estus pli malforta! Se ŝia agado havus iun ajn -riproĉindaĵon! Se mi estus naskita pli malnobla! Tiam, tie ankoraŭ -restus la rimedo, ŝin konduki refoje al mia brusto.</p> - -<p>Mia fratino ĝentile eniris en la ĉambron kaj foriris almetinte -karbon en la fornon. Tiam mi kuraĝis levi la kapon kaj diris al ŝi -kun decido, je l’ laŭdo: „Mi vin<!-- p. 121 --> bone komprenis. Miaflanke -mi havas nenion por diri.“ Ŝi ankaŭ levis la kapon kaj min -aŭskultis, sed jen varmegaj larmoj ekfluis sur ŝiaj vangoj. -Kontraŭe en mia koro regis forta trankvileco, en kiu mia lasta -ĵaluzo kaj memrespekto sin kaŝis. Pri tio mi nun hontas.</p> - -<p>Krom tio, ke mia patrino de tempo al tempo tusis, la du virinoj estis -tute trankvilaj eksentinte timon pro graveco de l’ afero, kvankam -ili ne sciis pri ĝia enhavo. Ni ambaŭ nur sidadis unu kontraŭ la -alia. Krom tio, ke mia J. de tempo al tempo ŝtelploris tremigante -la ŝultrojn de rememoro, la tuta ĉambro estis morte kvieta, kaj -dume la nokto pasis kaj tagiĝis. En silento ni vidis lumon de l’ -mateno, kiu iom post iom solece kaj malakre pliblankiĝis.</p> - -<p>Ĉi tiun nokton mia J. forveturos por reveni al vi. Mi atendas vian -deklaracion.</p> - -<p>Mi aldone skribas, ke mia J. intervidis kun mia fratino. Estos -nenecese, detale raporti al vi pri la malĝoja intervido de la du -virinoj. Mia fratino diris, ke antaŭ ĉio ŝi pardonas mian J.</p> - -<p class="far_sig">Via A.</p> - -<h3>(De B. al A.)</h3> - -<p class="date_line">Tokio, nokte la 21an de Februaro 1914.</p> - -<p class="salutation">Kara A.!</p> - -<p>Malprava mi estis, kiu vin instigis elporti la sorton.</p> - -<p>La ondoj de l’ sorto senkompate ĵetis nin tri al la ŝtonego de -l’ vero. Kiu povas liberiĝi de ĝi?</p> - -<p>Ni tri ĉiuj vundiĝis, terure vundiĝis. Vi devas plori, fraŭlino -J. devas plori, kaj unue eksciinte verajn larmojn mi ankaŭ ploras.</p> - -<p>Ĉiuj homoj ridas je ni tri. Senmodereco, senhonteco, senprudenteco, -frivoleco kaj nemoraleco!</p><!-- p. 122 --> - -<p>Malkaŝan veron, veran sincerecon ni tri eksciis. Ni tri, kiuj estas -nerepacigeblaj malamikoj kaj samtempe samsentaj martiroj, devas iri -ĉiu sian vojon ne erarante, nek ŝanceliĝante.</p> - -<p>Estu beno sur via malvenko!</p> - -<p>Estu kompato sur la renaskiĝo de fraŭlino J.!</p> - -<p>Estu malĝojaj larmoj sur mia venko!</p> - -<p>En fraŭlino J. mi trovis mian kompletaĵon. Mi unue al vi dediĉas -ĉi tiun bonan sciigon.</p> - -<p>Mi ĵuras, ke mi kun mia J. kuraĝe batalos ĉiujn venontajn batalojn -nenion evitonte — por ni ambaŭ, por vi kaj por la homa vivo, kiun -ni devas kreskigi.</p> - -<p>Vian amikecon kiel oro, vian materian helpon, vian konfidon, vian -malbonstaton, bonvolon de fraŭlino N. — ĉion ĉi tion mi kuraĝas -oferi. Tio estas mia atestaĵo por tio, kiel mi povas ami kaj estimi -mian J.</p> - -<p>Sed mi timas, ke mia malbona farto min ne starigos longe sur la -batalkampo. La aferoj de homa vivo estas malfacilaj kaj malproksimaj. -Malĝojigite vi devos ekstari tie, kie ni pereos. Akceptu nian -senfinan bondeziron por via estonteco malĝoja, sed eble vivoplena.</p> - -<p>Mia deklaracio finiĝis. Venis jam la tempo, en kiu mi devas preni -glavon.</p> - -<p class="far_sig">Via B.</p> - -<h3>(De A. al B.)</h3> - -<p class="date_line">Sendai, matene la 23an de Februaro 1914.</p> - -<p class="salutation">Kara B.!</p> - -<p>De la nesto, kie loĝas mia patrino, kies malsano iom post iom -pligraviĝas, kaj mia fratino, kiu perdis amon...</p> - -<p>Sur mia tablo nun kuŝas eluzita horloĝo kun viaj leteroj.</p><!-- p. 123 --> - -<p>Kvazaŭ kompatante sian posedanton la horloĝo haltas ĉe la 11a kaj -duono. Malsaĝa, sed iom kompatinda horloĝo!</p> - -<p>Je mia miro, mi nun neniel intencas restreĉi risorteton de tiu ĉi -horloĝo.</p> - -<p>Ho, mia koro, atendu pacience!</p> - -<p>Ĉe l’ rando de la matena ĉielo nun la suno de la 23a de Februaro -ekleviĝis.</p> - -<p>Mi estas ĝin rigardanta.</p> - -<p class="far_sig">Via A.</p><!-- p. 124 --> - -<div class="footnotes"> -<p><b>KLARIGOJ DE LA NOTOJ EN LA TEKSTO</b></p> - -<div class="footnote" id="Footnote01"> -<p><span class="label">[1]</span> Ŝiobara: Unu el la plej famaj banlokoj en -Japanujo.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote02"> -<p><span class="label">[2]</span> Haneda: Apudmara vilaĝo inter Tokio kaj -Jokohamo.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote03"> -<p><span class="label">[3]</span> Koiŝikaŭa: Unu el 15 kvartaloj de la urbo -Tokio.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote04"> -<p><span class="label">[4]</span> Inari-templo: Templo de diigita vulpo. -Superstiĉemaj japanoj vizitas ĉiam tian sanktejon, se al ili io -malfeliĉa okazas.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote05"> -<p><span class="label">[5]</span> Sendai: La plej granda urbo en la nordorienta -provinco de Japanujo.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote06"> -<p><span class="label">[6]</span> Noboribecu: Fama banloko en la insulo Hokkaido.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote07"> -<p><span class="label">[7]</span> Hokkaido: Unu el 5 grandaj insuloj, kiuj formas -ĉefan parton de Japanujo; kuŝas plej norde.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote08"> -<p><span class="label">[8]</span> Jukatao: Simpla, kotona vesto, kiun la japano -portas post banado, precipe en la somero.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote09"> -<p><span class="label">[9]</span> Aomori: Urbo kaj haveno kuŝanta en la plej -norda parto de Honŝuu, la plej granda insulo; de ĉi tie la ŝipo -veturas al diversaj lokoj de Hokkaido.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote10"> -<p><span class="label">[10]</span> Edoano: Edo estas malnova nomo de Tokio, kaj -kiu naskiĝis kaj kreskis en Edo, sin nomas Edoano kaj estas fiera.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote11"> -<p><span class="label">[11]</span> Ponto Oĉanomizu: Ponto kondukanta trans la -rivero Kanda, kiu fluas inter la kvartaloj Hongo kaj Kanda.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote12"> -<p><span class="label">[12]</span> Niŝinasuno: Urbeto apud Ŝiobara; vizitanto de -Ŝiobara forlasas la vagonaron ĉie tie.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote13"> -<p><span class="label">[13]</span> Ĝinrikio: Primitiva japana veturilo, kiun la -homo mem trenas, sidigante la gaston sur ĝi.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote14"> -<p><span class="label">[14]</span> Zoonio: Speco de supo farata el kelkaj legomoj, -kokaĵoj kaj nepre moĉio (kuko farata el rizo); japano ĝin manĝas -matene de la 1a ĝis la 3a de Januaro festante la novjaron.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote15"> -<p><span class="label">[15]</span> Ogasaŭara: Insuletaro kuŝanta ĉirkaŭ 700 -kilometrojn sude de Tokio.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote16"> -<p><span class="label">[16]</span> Kadan: Ĉirkaŭurbo de Sendai, signifas -florĝardenon.</p></div><!-- p. 125 --> - -<div class="footnote" id="Footnote17"> -<p><span class="label">[17]</span> Hirose: Rivero fluanta apud Sendai.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote18"> -<p><span class="label">[18]</span> Ĝinrikiisto: Veturigisto de la ĝinrikio.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote19"> -<p><span class="label">[19]</span> Ueno: Komenca punkto de l’ fervoja linio al -la direkto de nordorienta provinco.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote20"> -<p><span class="label">[20]</span> Sinjoro J. Hukuzaŭa: Granda homo en la komenco -de Meiĝi, kiu fondis la Keio-Universitaton.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote21"> -<p><span class="label">[21]</span> Buŝidoo: Moralo de japana kavaliro.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote22"> -<p><span class="label">[22]</span> Meiĝi-Monarĥirestarigo: 1806 Keiki Tokugaŭa, -la 15a ŝoguno, rezigninte je la ŝoguneco redonis regadon al la -imperiestro, kaj tiel monarĥio restariĝis.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote23"> -<p><span class="label">[23]</span> Laŭce: Fama ĥina filozofo antikva.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote24"> -<p><span class="label">[24]</span> Bakei: Fama japana pentristo.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote25"> -<p><span class="label">[25]</span> Toohoku-Instituto: De fremdaj pastroj fondita -lernejo en Sendai.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote26"> -<p><span class="label">[26]</span> Mato: En Japanujo la planko de l’ ĉambro -estas ĉiam kovrita per matoj kaj oni esprimas la amplekson de l’ -ĉambro laŭ la nombro de matoj. Unu mato estas longa ĉirkaŭ 0,9 -metron kaj larĝa ĉirkaŭ 0,45 metron.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote27"> -<p><span class="label">[27]</span> Osako: La plej granda komerca urbo kaj samtempe -haveno en Japanujo.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote28"> -<p><span class="label">[28]</span> La 11a de Februaro estas tago de kronado de la -unua japana imperiestro Ĝinmu. Japanoj festas ĉi tiun tagon kun -la novjaro kaj la naskiĝtago de la imperiestro kiel tri grandajn, -naciajn festotagojn.</p></div> -</div> -<div class="tnotes"> -<p><b>Notoj de transskribinto:</b></p> - -<p>Mi registris malmultajn ŝanĝojn kontraŭ la originala teksto per -html-aj komentoj. Ankaŭ originalajn paĝkomencojn mi simile registris.</p> -</div> -<div lang='en' xml:lang='en'> -<div style='display:block; margin-top:4em'>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK <span lang='eo' xml:lang='eo'>DEKLARACIO</span> ***</div> -<div style='text-align:left'> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Updated editions will replace the previous one—the old editions will -be renamed. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright -law means that no one owns a United States copyright in these works, -so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United -States without permission and without paying copyright -royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part -of this license, apply to copying and distributing Project -Gutenberg™ electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG™ -concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, -and may not be used if you charge for an eBook, except by following -the terms of the trademark license, including paying royalties for use -of the Project Gutenberg trademark. If you do not charge anything for -copies of this eBook, complying with the trademark license is very -easy. You may use this eBook for nearly any purpose such as creation -of derivative works, reports, performances and research. Project -Gutenberg eBooks may be modified and printed and given away—you may -do practically ANYTHING in the United States with eBooks not protected -by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the trademark -license, especially commercial redistribution. -</div> - -<div style='margin-top:1em; font-size:1.1em; text-align:center'>START: FULL LICENSE</div> -<div style='text-align:center;font-size:0.9em'>THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE</div> -<div style='text-align:center;font-size:0.9em'>PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -To protect the Project Gutenberg™ mission of promoting the free -distribution of electronic works, by using or distributing this work -(or any other work associated in any way with the phrase “Project -Gutenberg”), you agree to comply with all the terms of the Full -Project Gutenberg™ License available with this file or online at -www.gutenberg.org/license. -</div> - -<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'> -Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg™ electronic works -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg™ -electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to -and accept all the terms of this license and intellectual property -(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all -the terms of this agreement, you must cease using and return or -destroy all copies of Project Gutenberg™ electronic works in your -possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a -Project Gutenberg™ electronic work and you do not agree to be bound -by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the person -or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.B. “Project Gutenberg” is a registered trademark. It may only be -used on or associated in any way with an electronic work by people who -agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few -things that you can do with most Project Gutenberg™ electronic works -even without complying with the full terms of this agreement. See -paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project -Gutenberg™ electronic works if you follow the terms of this -agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg™ -electronic works. See paragraph 1.E below. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation (“the -Foundation” or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection -of Project Gutenberg™ electronic works. Nearly all the individual -works in the collection are in the public domain in the United -States. If an individual work is unprotected by copyright law in the -United States and you are located in the United States, we do not -claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, -displaying or creating derivative works based on the work as long as -all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope -that you will support the Project Gutenberg™ mission of promoting -free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg™ -works in compliance with the terms of this agreement for keeping the -Project Gutenberg™ name associated with the work. You can easily -comply with the terms of this agreement by keeping this work in the -same format with its attached full Project Gutenberg™ License when -you share it without charge with others. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern -what you can do with this work. Copyright laws in most countries are -in a constant state of change. If you are outside the United States, -check the laws of your country in addition to the terms of this -agreement before downloading, copying, displaying, performing, -distributing or creating derivative works based on this work or any -other Project Gutenberg™ work. The Foundation makes no -representations concerning the copyright status of any work in any -country other than the United States. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.1. The following sentence, with active links to, or other -immediate access to, the full Project Gutenberg™ License must appear -prominently whenever any copy of a Project Gutenberg™ work (any work -on which the phrase “Project Gutenberg” appears, or with which the -phrase “Project Gutenberg” is associated) is accessed, displayed, -performed, viewed, copied or distributed: -</div> - -<blockquote> - <div style='display:block; margin:1em 0'> - This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and most - other parts of the world at no cost and with almost no restrictions - whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms - of the Project Gutenberg License included with this eBook or online - at <a href="https://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a>. If you - are not located in the United States, you will have to check the laws - of the country where you are located before using this eBook. - </div> -</blockquote> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.2. If an individual Project Gutenberg™ electronic work is -derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not -contain a notice indicating that it is posted with permission of the -copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in -the United States without paying any fees or charges. If you are -redistributing or providing access to a work with the phrase “Project -Gutenberg” associated with or appearing on the work, you must comply -either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or -obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg™ -trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.3. If an individual Project Gutenberg™ electronic work is posted -with the permission of the copyright holder, your use and distribution -must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any -additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms -will be linked to the Project Gutenberg™ License for all works -posted with the permission of the copyright holder found at the -beginning of this work. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg™ -License terms from this work, or any files containing a part of this -work or any other work associated with Project Gutenberg™. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this -electronic work, or any part of this electronic work, without -prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with -active links or immediate access to the full terms of the Project -Gutenberg™ License. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, -compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including -any word processing or hypertext form. However, if you provide access -to or distribute copies of a Project Gutenberg™ work in a format -other than “Plain Vanilla ASCII” or other format used in the official -version posted on the official Project Gutenberg™ website -(www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense -to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means -of obtaining a copy upon request, of the work in its original “Plain -Vanilla ASCII” or other form. Any alternate format must include the -full Project Gutenberg™ License as specified in paragraph 1.E.1. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, -performing, copying or distributing any Project Gutenberg™ works -unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing -access to or distributing Project Gutenberg™ electronic works -provided that: -</div> - -<div style='margin-left:0.7em;'> - <div style='text-indent:-0.7em'> - • You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from - the use of Project Gutenberg™ works calculated using the method - you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed - to the owner of the Project Gutenberg™ trademark, but he has - agreed to donate royalties under this paragraph to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid - within 60 days following each date on which you prepare (or are - legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty - payments should be clearly marked as such and sent to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in - Section 4, “Information about donations to the Project Gutenberg - Literary Archive Foundation.” - </div> - - <div style='text-indent:-0.7em'> - • You provide a full refund of any money paid by a user who notifies - you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he - does not agree to the terms of the full Project Gutenberg™ - License. You must require such a user to return or destroy all - copies of the works possessed in a physical medium and discontinue - all use of and all access to other copies of Project Gutenberg™ - works. - </div> - - <div style='text-indent:-0.7em'> - • You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of - any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the - electronic work is discovered and reported to you within 90 days of - receipt of the work. - </div> - - <div style='text-indent:-0.7em'> - • You comply with all other terms of this agreement for free - distribution of Project Gutenberg™ works. - </div> -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project -Gutenberg™ electronic work or group of works on different terms than -are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing -from the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the manager of -the Project Gutenberg™ trademark. Contact the Foundation as set -forth in Section 3 below. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.F. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable -effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread -works not protected by U.S. copyright law in creating the Project -Gutenberg™ collection. Despite these efforts, Project Gutenberg™ -electronic works, and the medium on which they may be stored, may -contain “Defects,” such as, but not limited to, incomplete, inaccurate -or corrupt data, transcription errors, a copyright or other -intellectual property infringement, a defective or damaged disk or -other medium, a computer virus, or computer codes that damage or -cannot be read by your equipment. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the “Right -of Replacement or Refund” described in paragraph 1.F.3, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project -Gutenberg™ trademark, and any other party distributing a Project -Gutenberg™ electronic work under this agreement, disclaim all -liability to you for damages, costs and expenses, including legal -fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT -LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE -PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE -TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE -LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR -INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH -DAMAGE. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a -defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can -receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a -written explanation to the person you received the work from. If you -received the work on a physical medium, you must return the medium -with your written explanation. The person or entity that provided you -with the defective work may elect to provide a replacement copy in -lieu of a refund. If you received the work electronically, the person -or entity providing it to you may choose to give you a second -opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If -the second copy is also defective, you may demand a refund in writing -without further opportunities to fix the problem. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth -in paragraph 1.F.3, this work is provided to you ‘AS-IS’, WITH NO -OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT -LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied -warranties or the exclusion or limitation of certain types of -damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement -violates the law of the state applicable to this agreement, the -agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or -limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or -unenforceability of any provision of this agreement shall not void the -remaining provisions. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the -trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone -providing copies of Project Gutenberg™ electronic works in -accordance with this agreement, and any volunteers associated with the -production, promotion and distribution of Project Gutenberg™ -electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, -including legal fees, that arise directly or indirectly from any of -the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this -or any Project Gutenberg™ work, (b) alteration, modification, or -additions or deletions to any Project Gutenberg™ work, and (c) any -Defect you cause. -</div> - -<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'> -Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg™ -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Project Gutenberg™ is synonymous with the free distribution of -electronic works in formats readable by the widest variety of -computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It -exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations -from people in all walks of life. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Volunteers and financial support to provide volunteers with the -assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg™’s -goals and ensuring that the Project Gutenberg™ collection will -remain freely available for generations to come. In 2001, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure -and permanent future for Project Gutenberg™ and future -generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see -Sections 3 and 4 and the Foundation information page at www.gutenberg.org. -</div> - -<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'> -Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non-profit -501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the -state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal -Revenue Service. The Foundation’s EIN or federal tax identification -number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by -U.S. federal laws and your state’s laws. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -The Foundation’s business office is located at 809 North 1500 West, -Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up -to date contact information can be found at the Foundation’s website -and official page at www.gutenberg.org/contact -</div> - -<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'> -Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Project Gutenberg™ depends upon and cannot survive without widespread -public support and donations to carry out its mission of -increasing the number of public domain and licensed works that can be -freely distributed in machine-readable form accessible by the widest -array of equipment including outdated equipment. Many small donations -($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt -status with the IRS. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -The Foundation is committed to complying with the laws regulating -charities and charitable donations in all 50 states of the United -States. Compliance requirements are not uniform and it takes a -considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up -with these requirements. We do not solicit donations in locations -where we have not received written confirmation of compliance. To SEND -DONATIONS or determine the status of compliance for any particular state -visit <a href="https://www.gutenberg.org/donate/">www.gutenberg.org/donate</a>. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -While we cannot and do not solicit contributions from states where we -have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition -against accepting unsolicited donations from donors in such states who -approach us with offers to donate. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -International donations are gratefully accepted, but we cannot make -any statements concerning tax treatment of donations received from -outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Please check the Project Gutenberg web pages for current donation -methods and addresses. Donations are accepted in a number of other -ways including checks, online payments and credit card donations. To -donate, please visit: www.gutenberg.org/donate -</div> - -<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'> -Section 5. General Information About Project Gutenberg™ electronic works -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Professor Michael S. Hart was the originator of the Project -Gutenberg™ concept of a library of electronic works that could be -freely shared with anyone. For forty years, he produced and -distributed Project Gutenberg™ eBooks with only a loose network of -volunteer support. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Project Gutenberg™ eBooks are often created from several printed -editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in -the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not -necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper -edition. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Most people start at our website which has the main PG search -facility: <a href="https://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a>. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -This website includes information about Project Gutenberg™, -including how to make donations to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to -subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. -</div> - -</div> -</div> -</body> -</html> diff --git a/old/68878-h/images/cover.jpg b/old/68878-h/images/cover.jpg Binary files differdeleted file mode 100644 index 5112b7e..0000000 --- a/old/68878-h/images/cover.jpg +++ /dev/null |
