NormalizeHEADmain

8 files changed, 17 insertions, 9005 deletions

diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes
new file mode 100644
index 0000000..d7b82bc
--- /dev/null
+++ b/.gitattributes
@@ -0,0 +1,4 @@
+*.txt text eol=lf
+*.htm text eol=lf
+*.html text eol=lf
+*.md text eol=lf
diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt
new file mode 100644
index 0000000..6312041
--- /dev/null
+++ b/LICENSE.txt
@@ -0,0 +1,11 @@
+This eBook, including all associated images, markup, improvements,
+metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be
+in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES.
+
+Procedures for determining public domain status are described in
+the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org.
+
+No investigation has been made concerning possible copyrights in
+jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize
+this eBook outside of the United States should confirm copyright
+status under the laws that apply to them.
diff --git a/README.md b/README.md
new file mode 100644
index 0000000..fc1de9d
--- /dev/null
+++ b/README.md
@@ -0,0 +1,2 @@
+Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for
+eBook #68878 (https://www.gutenberg.org/ebooks/68878)
diff --git a/old/68878-0.txt b/old/68878-0.txt
deleted file mode 100644
index cedd166..0000000
--- a/old/68878-0.txt
+++ /dev/null
@@ -1,4440 +0,0 @@
-The Project Gutenberg eBook of Deklaracio, by Takeo Arishima
-
-This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and
-most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions
-whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms
-of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at
-www.gutenberg.org. If you are not located in the United States, you
-will have to check the laws of the country where you are located before
-using this eBook.
-
-Title: Deklaracio
-
-Author: Takeo Arishima
-
-Translator: Tooguu Tojosato
-
-Release Date: August 31, 2022 [eBook #68878]
-Last Updated: May 29, 2023
-
-Language: Esperanto
-
-Produced by: Andrew Sly, Miroslav Malovec and the Online Distributed
-             Proofreading Team at https://www.pgdp.net (his file was
-             produced from images generously made available by
-             Biblioteka Cyfrowa KUL.)
-
-*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK DEKLARACIO ***
-
-
-  INTERNACIA
-  MONDLITERATURO
-
-  Kolekto de la plej famaj verkoj
-  el ĉiuj naciaj literaturoj
-
-  FERDINAND HIRT & SOHN EN LEIPZIG / 1924
-  ESPERANTO-FAKO
-
-
-
-
-T. ARIŜIMA
-
-DEKLARACIO
-
-  El la japana originalo tradukis kun permeso de la aŭtoro
-  T. Tooguu
-
-  FERDINAND HIRT & SOHN EN LEIPZIG / 1924
-  ESPERANTO-FAKO
-
-ĈIUJ RAJTOJ ESTAS REZERVATAJ
-
-PRESEJO BREITKOPF & HÄRTEL, LEIPZIG
-
-
-
-
-ANTAŬPAROLO
-
-
-La aŭtoro, sinjoro Takeo Ariŝima, naskiĝis la 4an de Majo 1878
-en Tokio kiel unua filo de iu oficisto de financa ministrejo. 1882
-lia patro fariĝis estro de l’ lim-impostejo en Jokohama kaj
-transloĝiĝis tien kun sia familio. Tie la aŭtoro estis edukita
-en la domo de nordamerika sinjoro kaj vizitis „Anglo-japanan
-lernejon“. Tiam li unue vidis kristanisman vivon kaj vizitis
-dimanĉan lernejon. 1887 li forlasis la anglo-japanan lernejon kaj
-eniris en la preparan klason de pornoblula gimnazio en Tokio. 1896,
-fininte la mezan klason de la pornoblula gimnazio, li eniris en la
-agrikulturan kolegion en Hokkaido kaj loĝante ĉe sinjoro D-ro
-Nitobé li vizitis la kolegion.
-
-Li alproksimiĝis al kristanismo kaj fariĝis 1900 ano de „Sendependa
-Eklezio“. 1901 li rekonstruis kun kelkaj junuloj la eklezion, tute
-sendependiginte ĝin de dogmoj.
-
-1903 li transveturis al Usono kaj tie studis la ekonomian sciencon.
-De tiam li eksentis maltrankvilecon en religia vivo kaj fariĝis
-skeptikulo. Li eklegis verkojn de Emerson, Whitman, Brandes,
-Turgenjeff, Ibsen, Tolstoj, Kropotkin ktp., kaj nun estis ĵetita
-antaŭ la praktika problemo, ĉu fariĝi agrikulturisto, aŭ
-pedagogo, aŭ literaturisto.
-
-Forlasinte Usonon 1904, li vojaĝis tra Italujo, Svisujo, Germanujo,
-Holando, Belgujo, Francujo kaj Anglujo, kaj reveninte al la patrujo
-li fariĝis profesoro de angla literaturo je Sapporo Agrikultura
-Fakultato.
-
-En Julio 1917 li publikigis du noveletojn: „Posteuloj de Kaino“
-en la „Literatura gazeto“, „Nova Novelo“ kaj „Letero de iu
-ordinara homo“ en „Nova Tajdo“. Ili altiris atenton de l’
-legantaro, kaj li fariĝis tuj favorito en la japana literatura
-mondo, kio ja malofte okazas. Poste li publikigis kelkajn novelojn
-kaj dramojn kaj lia famo iom post iom pligrandiĝis. Li nun havas la
-plej multajn legantojn inter kleraj gejunuloj.
-
-Je nia miro, li senpage disdonis 1922 la kampobienon, kiun li heredis
-de sia patro, al la farmantoj. Ĝia amplekso estis ĉirkaŭ 40 000
-arojn.
-
-„Deklaracio“ estas novelo verkita de li en la formo de leteroj
-interŝanĝitaj inter du junuloj: studento kaj juna licenciato de
-scienca fakultato. La kaŭzo, kial mi preferis ĉi tiun verkon por
-esperantigi ĝin, estas, ke mi kredis, ke ĝi bone montros, kiel
-japanaj junuloj pensas, suferas ktp.
-
-La tradukinto.
-
-
-NOTO
-
-Mi atentigas la legantaron de la „Internacia Mondliteraturo“,
-ke la apero de la verko de la japana aŭtoro T. Ariŝima en
-esperantlingva traduko estas atentinda okazantaĵo. Laŭ mia scio,
-ĉi tiu libro estas la unua -- pli ampleksa -- Esperanto-tradukaĵo
-el la japana literaturo, kiu aperas en eldonejo de la eŭropa
-kontinento.
-
-Ĝi bone montras, ke nia lingvo ankaŭ taŭgas por la celoj de la
-orient-aziaj popoloj.
-
-Por ne difekti ĝin, mi lasis la ĉarman originalecon de la stilo
-de nia samideano Tooguu tute netuŝita, ankaŭ tiam, kiam mi estus
-preferinta aliajn frazmanierojn, kaj dum la trastudado de lia
-manuskripto mi korektis nur tre malmultajn evidentajn skriberarojn
-ktp.
-
-D-ro Dietterle.
-
-
-
-
-DEKLARACIO
-
-
-(De A. al B.)
-
-Tokio, la 15an de Septembro 1912.
-
-  Kara B.!
-
-Laŭ via lasta letero mi nur atendis, ke vi povos reveni; sed vane.
-
-La antaŭlegado komenciĝis hieraŭ, sed ĝi estas neinteresa
-laŭkutime. Je la komenco de l’ nova studjaro mi ĉiam havas
-ian novan atendon, sed mi ĝin trovas ĉiam precize perfidita.
-Antaŭlegado de sinjoro prof. A. sufiĉas, por min tute enuigi post
-30minuta aŭskultado. Je nia miro sinjoro C. jam ĉeestas ĉi tiun
-jaron kaj kiel kutime li ĉiujn ĉirkaŭrigardas kun ironiaj okuloj
-de sur la altkreska korpo.
-
-Kia do estas via farto? En Tokio estas ankoraŭ iom varmege, sed
-havante daŭre belan veteron kaj iom pli sekan aeron, ni kelkajn
-fojojn trovas la vesperon tre bela. Ĉu vi ne kuraĝas reveni ĉi
-tien? Mi nepre prezentos al vi D-ron B., kiu laŭ onidiro havas
-konfidindan sperton je la malsano de l’ spiradorgano kaj efektive
-bonan famon; ankaŭ mia onklo estas kuracita iam de li. Havante de la
-infaneco nenian rilaton al la malsano, mi ne povas plene imagi vian
-sentadon; sed ŝajnas al mi, ke vi pensas iom hipoĥondre pri via
-malsano. Antaŭ ĉio mi nun opinias, ke estas malbone por vi, pensi
-pri tro diversaj aferoj. Ĉu la loko Ŝiobara[1] estas bona por via
-malsano? Onidire la ŝanĝo de la klimato estas granda en via loko
-kaj mi opinias, ke tie malvarmiĝos pli frue ol en Tokio.
-
-Ankaŭ por mi mem mi deziras, ke vi nun restu en Tokio; ĉar mi
-sentas, ke mi ankaŭ ekkomprenis la religion. Entute la familio de
-miaj gepatroj tute ne atentis religian vivon, kaj tio ne devenis
-de memkonscio. Eble mia patro pensis iom pri tio, sed al la aliaj
-familianoj tio okazis nur pro malvigla, senmemkonscia vivado.
-Implikite en tiun atmosferon, mi ankaŭ havis ĝis nun neniun
-rilaton al religia vivo. Akceptinte supraĵan antaŭopinion, kiu
-devenis de iu scienca antaŭjuĝo, tiel, kia ĝi estas, mi pensis,
-ke por mi estas nenecese rigardi la religion rekte; kaj efektive mi
-estis tiam tiel senpripensema, ke ĝi estis nenecesa por mi. Sed
-ŝajnas al mi, ke ankaŭ mia vivo ektravivis strangan turnotempon.
-La mondo ekŝajnis al mi tiel vivoplena, al la celo progresanta
-kaj organika, ke mi ĝin nur sub abstrakta, dubsenca vorto kiel
-„sorto“ ne povas kompreni. Dum tia penso ekkreskis en mi, mi
-unue ekinteresiĝis je la kristanismo, kiun vi konfesas. Mi denove
-rigardis mian ĉirkaŭon kaj vidis kun miro, ke mistera mondo, de
-mi ĝis nun tute neatentita, antaŭ mi disvolviĝas. Eksciiĝinte,
-ke homa vivo povas tiel ŝanĝiĝi laŭ la maniero de rigardo, mi
-nur miregas pri ĝia riĉa amplekso. De antaŭ nelonge mi regule
-legadis la leteron „al la Romanoj“ ĉiuvespere antaŭ enlitiĝo
-kaj, sentinte en mia koro ĉiun tiaman sekreton, mi timis antaŭ la
-profunda kaj akra sagaceco de Kristo. Mi pensas, ke povis observi
-tiel akre kiel ambaŭklinga glavo nur Paŭlo revivigita de Kristo.
-Jen min kaptas timo, ke, se mi antaŭenpaŝos unu paŝon, tiom
-da peko disvastiĝos ĉirkaŭ mi, kaj se mi malantaŭenpaŝos du
-paŝojn, tiom da pento estos tie postlasata.
-
-Ĝis nun mi min rigardis viro energia, pli vigla kaj iom kuraĝa; sed
-mi min sentas soleca, kiam mi pensas, ke, se mi akceptus religian
-vivon, mia ĝisnuna memkonscio tute senspure malaperus; mi min sentas
-tro soleca.
-
-En tia okazo mi nenion povas krom deziri, ke vi estu ĉe mi.
-
-Nun mi transiru al tute alia temo kaj vin demandas, kiel vi opinias
-pri la amo? Feliĉe -- mi volas tiel diri, sed povas esti malfeliĉe
--- mi ankoraŭ ĝis nun havis neniun okazon havi aman aferon kun iu
-ajn virino kaj enprofundiĝi en ĝin. Se fremdaj amrakontoj, kiujn
-miaj samklasanoj ofte babilis ĉirkaŭ la forno k. c., min atingis,
-mi ĉiam forlasis la lokon tirite de iu pura forto en la koro, dum
-mi sentis iun hontindan allogon kaj scivolemon. En tia okazo mi
-ĉiam rememoris viajn akrajn, helajn okulojn rigardantajn de post
-la ferkadraj okulvitroj. Do vi min demandas, ĉu la amo malhelpas
-studadon; ĉu pura, malegoista kaj solece-brila kortuŝo, kiun, al
-mi ŝajnas, nur homoj enamiĝintaj travivas, ne estas ambrozio, kiun
-la junuloj devas almenaŭ unu fojon gustumi? En la vortoj de Paŭlo
-kaj Tolstoj parolitaj pri la rilato inter viro kaj virino kuŝas
-kompreneble forta kaŭzo nerifuzebla. Mi ankaŭ ĝin jesas; sed, ĉu
-ĝi estas la plej profunda fundo de la vivo?
-
-Skribinte longan sensencaĵon mi timas, ke mi vin ĝenas. Sed mi tre
-ĝojos, se vi skribos al mi pri via opinio, kiam vi vin sentos pli
-bonfarta.
-
-Hieraŭ estis antaŭdecidite iri post la antaŭlegado al Haneda[2] por
-kolekti materialon; sed ne interesite mi tion rifuzis kaj iris
-sola promeni ĝis la ĉirkaŭo de botanika ĝardeno en Koiŝikaŭa[3].
-Lastatempe mi mem min sentas iom neordinara. Al mi la muskoloj
-kvazaŭ malstreĉiĝis, kaj kiam mi rekonsciiĝis, mi pripensadis pri
-absurdaj aferoj. Tio povas esti kaŭzita ankaŭ de tio, ke vi ne estas
-ĉi tie en Tokio.
-
-La monon petitan mi al vi sendos. Vi devos elspezi pli multe ol en la
-universitato. Mi vin ne kontraŭopinias pri memkuirado, sed vin gardu
-antaŭ malpermesitaj aferoj. Monon vi povas elspezi senzorge, ĉar mi
-havas iom pli multe ol bezone.
-
-Ĉi tiun nokton mi ial sentas deziron, plie skribadi al vi; tamen,
-ĉar la nokto estas jam malfrua kaj mi timas malbone influi sur vian
-malsanon, mi ĉi tie ĉesas.
-
-Estas ja nokto, en kiu mi eksentas amon al ĉiuj ajn.
-
-Do (de tie ĉi la letero estas forstrekita).
-
-  Via A.
-
-
-(De B. al A.)
-
-Ŝiobara, la 20an de Septembro 1912.
-
-  Kara A.!
-
-Promeninte, sur la revena vojo mi kaptis unu maloftan tineon ankaŭ
-hodiaŭ. Ĝi povas esti nova speco. Ŝiobara estas iom pli bona loko
-por kolektado de materialo.
-
-Vi eksciis amon? Lastatempe miaj nervoj iom pli-akriĝis.
-
-Kiu povas esti favorito de amo krom vi? Vi havas sanan korpon,
-sinceran karakteron, allogan vizaĝon kaj puran naivecon. Antaŭ vi
-estas entreprenoj kaj malantaŭ vi riĉeco.
-
-Tio ne estas sarkasmo, sed nur sinsekva aranĝo de faktoj tiel
-simplaj, ke ili povus ŝajni sarkasmaj.
-
-Amo estas forteodora esenco, kiu povas fermenti nur en la provizejo
-plena je nutraĵoj.
-
-La kompatinda malsanulo kiel mi eĉ ne flaras ĉi tiun esencon sen
-pulsobatego. Ne pro envio ... ne, pro envio, pro klara envio.
-
-Sed estas en la mondo homoj, kiuj meritas amon, kaj ankaŭ homoj,
-kiuj ne meritas amon.
-
-Mi vin kuraĝigas, nepre efektivigi vian amon. Mi eĉ povas diri, ke
-estas eraro de Dio, ke vi ne havas aman historion.
-
-Tolstoj estas, oni povas diri, optimisto, kiu ebriiĝinte de bona
-vino deliradas. Kia simpla aminda koro!
-
-Vi, kiu predikas pri Tolstoj kaj Paŭlo samtempe, erare metis infanon
-apud la diablon.
-
-Kristo estis dufoje krucumita, unue de judoj kaj duafoje de Paŭlo.
-
-Per la unua sufero li ĉieleniris, sed per la dua li estis teren
-forĵetita.
-
-Mi antaŭ ĉio malamas la konfuzajn vortojn de Paŭlo. Ĉu li
-predikas la homon per la homo? Do vin gardu antaŭ falsa profeto
-predikanta la homon per la homo.
-
-Nun, mia malsano estas jam diagnozita kiel efektive kompleta ftizo.
-D-ro B. estis tre interesa kuracisto. Li ĉion malkovris al mi,
-dirante, ke estas nenecese kaŝi antaŭ mi. Kiam li deklaris al mi
-pri tio, mi, kion vi komprenos, tiumomente tiel suferis, ke mi eĉ
-ne povis moviĝeti, kvazaŭ ĉiuj nervoj en mia korpo frostiĝis
-kaj kaŭzis la rigidecon de la membroj. Sed mia koro jam reakiris
-kutiman trankvilecon; tamen estos neeble, reveni al la universitato
-en la proksima estonteco. Mi ofte sopiras je l’ atmosfero de la
-laboratorio; sed mi nenion povas krom rezigni.
-
-Dankon por la mono. Mi nun loĝas en la domo apudrivera, kiun vi
-konas; sed konfuzate de vojirantoj mi intencas iam post nelonge lui
-ĉambron ĉe iu kamparano.
-
-Nun mi ekhavis febron ree; pardonu, ke la letero fragmentiĝas, mi
-bone scias, ke tio estas malagrabla por vi.
-
-Mi rememoras, ke mi forgesis, skribi al vi pri mia opinio pri la
-religio; sed ĝi ne estas inda je skribado.
-
-Ĉar mi apartenas al tiuj, kiuj ne povas vivi ne ebriiĝante, mi nur
-volas ebriiĝi de Kristo. Se mi estus vivinta antaŭ Baudelaire,
-mi certe ne estus lin antaŭe skribiginta la poezian poemon
-„Ebriiĝu“!
-
-  Via B.
-
-
-(De A. al B.) (poŝtkarto).
-
-Tokio, la 22an de Septembro 1912.
-
-  Kara B.!
-
-Promeninte en la botanika ĝardeno mi ĵus revenis kaj trovis vian
-leteron min atendintan. Eksciinte, ke via malsano estas ftizo, ankaŭ
-mia sango kvazaŭ frostiĝas. Mi elkore vin kompatas.
-
-Vi lerte min divenis. Mi intencas, iam konfesi al vi detale kaj peti
-vian helpon; bonvolu ĝin legi, kiam vi vin sentos bonfarta. En
-Ŝiobara oni jam sentos malvarmon? Mi deziras, ke vi kiel eble plej
-singardeme zorgu pri via malsano.
-
-  Via A.
-
-
-(De A. al B.)
-
-Tokio, la 6an de Oktobro 1912.
-
-  Kara B.!
-
-Kiel vi kun dolorego bataladas kontraŭ la malsano, kiu senkompate
-forrabas de vi ĉiujn esperojn, vin ekstreme minacas kaj
-maltrankviligas, tio estos eble la sekreto, kiun nur vi sola povas
-kompreni. Al mi ŝajnas, ke en via suferado kuŝas io tre sankta
-kaj estus tro malhumile por la homo kiel mi, kiu travivis neniun
-malsanon, eĉ nur ĝin ekrigardi. Povas esti malprave, ke mi
-konsolas la malsanulon. Sed mi ne povas krom vin kompati laŭ mia
-maniero kaj deziri al vi la plej baldaŭan resaniĝon.
-
-Per via lasta letero mi ne povis detale sciiĝi pri via farto; ĉu vi
-nun iom pli bone fartas? Se via humoro al vi permesos, bonvolu sciigi
-min pli detale pri via febro kaj apetito. Ĉu vi min demandos, por
-kio tio utilos? Mi senkaŭze deziras tion ekscii.
-
-Ho, kiom ofte mi ŝanceliĝis, ĝis mi decidis skribi al vi la
-sekvantan konfeson. Mi timis, ke ĝi povas influi malbone sur vian
-malsanon; sed mi pli multe dubis, ĉu mi povos skribi ĝis la fino
-nenion kaŝante.
-
-Sed, mi hodiaŭ decidis skribi. Ĝi rilatas al la ama problemo, kiel
-vi jam divenis. Sed mi refoje vin petas, ke vi legu, kiam via humoro
-tion permesos.
-
-Al mi ŝajnas necese, ke mi ion skribu pri mia seksa vivo, antaŭ ol
-komenci la konfeson.
-
-Se mi rigardas mian estintecon, mi povas rememori, ke mia koro estis
-jam, kiam mi estis infano, supermezure alligita al la ino. Malgraŭ
-ke tio estas komuna por ĉiuj viroj, nur malmultaj homoj parolas pri
-tio malkaŝe; se ne, mi estas tute malsama ol la aliaj kaj havas tute
-malsimilan travivaĵon. Mi memoras, ke mi havis iun, ĉe la viro ne
-senteblan, amikecon al la juna edzino de mia najbaro. Tiam mi estis
-tia knabo, kian oni karesas dirante: „Aminda knabo!“ Kaj al mi
-ŝajnis, ke ŝi speciale min amis. Kiel mi ĝojis pri tio! De memfido
-kaj kontento -- kia diferenco inter mi tiam kaj mi nun, tremanta
-ĉiam antaŭ maltrankvileco, -- kaj kia dezirinda miraklo! -- mi
-kondutis tiel fiere, ke mi eĉ malestimis miajn kunludantojn antaŭ ŝi.
-
-Iam, pro la ŝanĝo de la ofico de sia edzo, ŝi subite malaperis
-ien de antaŭ miaj okuloj. Mia mondrigardo, laŭ kiu mi difinis la
-tutan mondon tian, kian mi ĝin aŭdas per la oreloj kaj vidas per
-la okuloj, tute ŝanĝiĝis, kaj de tiam en mia koro ekkomenciĝis
-neatendita tute alia mondo, malplena mondo. Mi rememoras, ke ia
-sopiro je nekompreneblaĵo ankaŭ komenciĝis de tiam. La mirindan
-mondon, de kiu ŝi estis malaperinta, mi tiam neniel povis klare
-imagi en la kapo. Mi nur sentis min tre soleca. Okazis, ke kelkajn
-vesperojn, atakite de stranga nostalgio, mi aŭ ekploris senkaŭze,
-aŭ ĝenis sencele servistinojn kaj la patrinon, tiel ke mia patro,
-kiu tre malofte ekkoleris, min severe riproĉis. Oni diris, ke mi
-suferas je neŭrastenio. Kiaj sarkasmaj vortoj! Efektive, mi tre
-naive malsaniĝis je neŭrastenio.
-
-Espereble vi ne legos mian leteron, ne konsiderante pri via malsano?
-Bonvolu vin gardi!
-
-Se mi rememoras la tiaman aferon, mi ankoraŭ nun min mem kompategas.
-Larmoj, kiaj estas sekreciataj ĉe la rememorado de la naskiĝloko,
-amasiĝas sur miaj okulharoj.
-
-Poste mia memoro je la bela najbarino malaperis iom post iom. Ŝajnas
-al mi, ke mi ree fariĝis vigla knabo kiel antaŭe. Sed la vundo de
-l’ eta koro, kvankam nur degratita, atendadis la forton kuracantan,
-dum ĝia posedanto tion ne rimarkis. Kiam mi estis dekdujara, iam mia
-fratineto invitis sian amikinon kun ŝia pli maljuna fratino, por
-kune ludi. La pli maljuna fratino estis ankaŭ dekdujara kaj nomata
-Cuja. Depost kiam mi ŝin vidis unuafoje, mi ŝin ekamegis. Pri la
-pli juna mi ne memoras, kia ŝia nomo estis, ĉar ŝi estis blinda
-je unu okulo kaj malbela, dum la pli maljuna estis nekompareble
-bela. Kiam mi aŭdis, ke mia patrino ŝin admiris, dirante „bela
-kiel pupo“, mia koro kvazaŭ suprensaltis pro konsento al tio. Sed
-miaflanke, neniel povante diri tiajn vortojn, mi min sentis incitita.
-Mi penadis alproksimiĝi al fraŭlino Cuja kun trankvila koro, sed
-pro hontemo mi neniel tion povis; ĉar tiam en mi malbeno de la karno
-jam eklevis sian malbelan kapon, kvankam nur iomete. Sed mi ĉiel
-penadis, esti nepre la unua superulo antaŭ ŝi. Mi ekhavis nur
-malamikojn ĉirkaŭ mi, kaj mi ree fariĝis malbonhumora knabo kun
-malmola koro.
-
-Mi tion ankaŭ rememoras. En la deziro esti ĉiam en ŝia proksimo,
-mi volis nepre akiri ŝian fotografaĵon. Al mi ŝajnas, ke mi
-tiam pensis, ke estas neniu rimedo krom interŝanĝi. Sed, kiel mi
-kuraĝus doni al ŝi mian solan fotografaĵon. Kaj fine mi elpensis
-fari fotografaĵon de miaj grupanoj. Kiam la fotografaĵo estis
-farita, mi trovis, ke mi estis fotografita tre malbela, sed unu el
-miaj amikoj aminda. Mi tre ŝanceliĝis malgraŭ la juneco, sed
-refoje fotografigi estis neeble. Iun vesperon, post kiam mi kun la
-fratinoj kaj aliaj geknaboj multope ludis, mi ĵetis la fotografaĵon
-antaŭ fraŭlino Cuja kaj ŝia fratino, ŝajnigante indiferentecon.
-Estis fraŭlino Cuja, kiu rapide ĝin prenis. Ŝia fratino tuj
-alproksimiĝis al ŝi kaj ili ambaŭ ĝin rigardis. Tiam mi diris
-kvazaŭ duone kantante: „Kiu volas ĝin ricevi?“ Estis ŝia
-fratino, kiu dirinte: „Donu al mi!“ bruligis sian solan okulon.
-La detenema fratino pli maljuna ĝin metis trankvile sur la maton
-turninte la bildflankon malsupren, kvazaŭ ŝi tuŝis ion malbonan.
-Mi ekscitiĝis kaj nenion pripensante ĝin disŝiris en pecetojn
-antaŭ ĉiuj rigardantoj mirigataj.
-
-Vi eble tre enuos legi tiajn aferojn. Sed mi vin petas esti pacienca
-por iom da tempo kaj legi plue.
-
-Mi volis iel certiĝi, ĉu ŝi min amas. Sed ŝi kondutis naive,
-ĝentile kaj al ĉiuj egale, kaj pro tio mi suferadis kaj suferadis,
-ke mi min sentis kvazaŭ sufokata. En mia nuna stato mi ne toleras
-rememori la puran, fortan suferadon, kiun mi tiam travivis.
-
-Poste alia afero okazis. Sur la vojo al la lernejo de mia fratineto
-loĝis bubo, kiu turmentis preterirantajn geknabojn. Ŝin atendante
-je la horo de ŝia lernejvizito kaj hejmenreveno li ŝin minacis, ke
-li ŝin batos, se ŝi piedpremos eĉ unu eron de ŝtoneto kuŝanta
-antaŭ lia domo. Pro timo antaŭ tiu bubo la vizito de fraŭlino Cuja
-al ni ankaŭ komenciĝis maloftiĝi. De forta amo al mia fratino kaj
-samtempe de dezirego vidi fraŭlinon Cuja pli ofte, mi iun tagon
-faris interfrapon kun li. Nur pro la pli granda longeco de mia bambua
-bastono, mi fine forpelis tiun bubon en lian domon. Kun fiera mieno
-de triumfo mi iris tien kaj tien ĉi antaŭ la pordo de lia domo.
-Jen subite ŝtono, kiun li celante ĵetis sur min de interne de la
-barilo, celtrafis mian dekstran brovon kaj de tie sango ŝprucis.
-Ekkoleriĝinte mi enkuris senkonscie en lian domon kaj estis tie
-flegata; poste oni min portis al mia domo kaj kuŝigis en la lito
-post kudrado de la vundo per tri kudriloj. Oni diras, ke mi tiam
-eldiradis eĉ en la deliro: „Senkuraĝulo! Senkuraĝulo!“
-
-Post ĉirkaŭ dek tagoj la vundo jam preskaŭ resaniĝis, ke mi
-povis promeni en la ĝardeno. Sed la kolero de mia koro neniel
-trankviliĝis, kaj ĝenite de mi pro tio, mia patrino rakontis al
-mi pri diversaj aferoj, por min konsoli, kaj sciigis min, ke unu de
-fraŭlinoj Kobajaŝi ĉiutage vizitadis Inari-templon[4] por preĝi,
-ke mia vundo kiel eble plej baldaŭ resaniĝu. Kiam mi aŭdis pri
-tio, mi pro ĝojo preskaŭ eksaltis. Nun mia vundo estis sufiĉe
-rekompencita. Estis bone, ke mi vundiĝis. „Sed,“ mi ekpensis
-en mia eta koro, „kiu estas unu de la fraŭlinoj?“ Mi neniel
-kuraĝis demandi mian patrinon pri tio.
-
-Kiam mi povis ree vizitadi lernejon, fraŭlino Cuja kaj ŝia fratino
-transloĝiĝis de sia loĝejo en la vendejon kaj de tiam estis
-neniam donita al mi la okazo, ŝin vidi eĉ nur unu fojon. Mi pensis,
-ke estas pli bone, se mi estus mortinta pro interfrapo. Efektive,
-estas neniu epoko krom infaneco, en kiu oni povas pli facile decidi
-morti. Kompare kun mi tiama, mi kun miro vidas, ke mi nun estas
-mirinde malproksimiĝinta de la morto.
-
-Mi ĝis nun ankoraŭ ne scias, kiu de la du fraŭlinoj preĝis
-por mi. Poste ni translokiĝis en la urbon Sendai[5]; sed mi ofte
-vizitadis mian antaŭan urbeton kaj jam sciigite, ke la patro
-de fraŭlino Cuja estas tevendisto, mi ĉiam atentadis sekrete,
-kiam mi iris preter la tevendejoj. Iam ŝajnis al mi, ke mi vidis
-fraŭlinon Cuja en la iom granda vendejo. Kvazaŭ frapita de tondro
-mi konfuziĝis kaj turninte la kapon de tie mi rapide foriris.
-
-Tiam, je mia malĝojo, mi jam fariĝis kvazaŭ duonbesto, kiu,
-eltirinte fraŭlinon Cuja el fragmentitaj rememoroj kaj sin ferminte
-en la labirinto de la fantazio, al si permesis onanion.
-
-Ankaŭ post tio mi kelkajn fojojn preteriris la tevendejon, en
-kiu, ŝajnas al mi, mi vidis fraŭlinon Cuja. Sed post nelonge la
-tevendejo estis fermita. Kaj fraŭlino Cuja, kiu skuis miajn tutajn
-animon kaj korpon, postlasinte nur neperfektan imagon en mia koro,
-malaperis kun tiu juna edzino en la miraklan mondon, kiu min neniom
-koncernas. Tio estis por mi tiam pli mistera, pli malĝojiga okazo ol
-morto. Ĝi estas ankoraŭ nun mistera por mi, se mi rememoras; terure
-mistera. Neniel revidi la homon, kiun oni antaŭe vidis ... ĉu tie
-ne kuŝas senfunda mistero de la sorto?
-
-Kara B.! Vi nun finaŭdis sensencan, longan uverturon. Kompreneble
-mia seksa vivo ne finiĝas tie; sed pensante, ke la ceteraj ne
-rilatas senpere al mia konfeso, mi ilin rezervos por babilado en
-aliaj tagoj kaj nun skribas al vi malkaŝe pri la lasta okazintaĵo.
-
-Kiel vi scias, ĉi tiun someron mi vizitis la banlokon Noboribecu[6]
-en Hokkaido[7] kun mia patrino. Pro longjara mastrumado ŝi estiĝis
-tre kaduka, kaj konsilite de iu kaj samtempe instigite de scivolemo,
-mi ŝin akompanis tien, kvankam tio ŝin iom ĝenis. Por mi
-enlandulo, tiel nomata de la insulanoj, ia dezerta naturo en Hokkaido
-ne estis aminda. Kiam mi veturis sur malebenega monta vojo skuiĝante
-en la omnibuso, mi eĉ timis, pensinte, kia gastejo nin atendos;
-sed atinginte la cellokon, mi trovis kelkajn pli grandajn gastejojn
-ol mi estis atendinta. Sed malpureco nekonvena je la grandeco kaj
-bangastoj, kiuj konsistis nur el homoj kiel kompanianoj kaj ministoj
-vivantaj en la plej malalta ĝuo, tuj kaŭzis al mi malagrablan
-senton. Feliĉe nia ĉambro estis rezervita en la unua etaĝo, kiu
-havas belan perspektivon. Verda vidaĵo rigardita de tie estis tre
-bela; sed mi sentis, ke nenio estas pli neĝustloka krom kuŝigi la
-sanan korpon en la ĉambron de l’ bangastejo.
-
-Sed estas pli netolereble, restadi pro malsano en tiaj lokoj kiel vi.
-Mi timas, ke ĉi tiuj miaj vortoj vin malagrabligos.
-
-Post vespermanĝo mi ĉirkaŭiris laŭ la verando en la unua
-etaĝo kaj trovinte en la ĝardeno malantaŭ la konstruaĵo du
-per jukataoj[8] vestitajn homojn kaŭrantajn sur la vojo sub la
-parkomaniere artefarita monteto, mi haltis min apogante sur la
-kolonon.
-
-Unu de ili estis malgrasa, ŝajne altkreska maljunulo kaj kontraŭ
-li kaŭris knabino kun japanmaniere aranĝita hararo kaj olivkolora
-zono. Mi atente rigardis, kaj ŝajnis al mi, ke ili senbranĉigas
-kaj senŝeligas ĵus elfositan bambuon kun kurba radiko. La knabino
-aspektis ankaŭ malgrasa, sed ŝia riĉa hararo distinge tiris mian
-atenton eĉ de malproksime. Nekonscie observante tion, mi elelektis
-senkonscie pasintajn memorojn en la kapo, kaj kiam mi rekonsciiĝis
-de fantazio, mi rimarkis, ke mi pensis ŝin alligita al fraŭlino
-Cuja kaj mi mem miris pri mia stranga penso.
-
-Jen la gracieco simila je la cervido, kiun mi trovas en dekdu- aŭ
-dektrijara knabino kaj la ĉarma hararo kun bela rando, kiu min
-allogas ĝin ĉirkaŭpreni kaj mordi, kaj per kiu fraŭlino Cuja
-distingiĝis. Al mi ŝajnis, ke la knabino antaŭ mi posedas tiujn
-du ecojn. Miaj ĉiuj rememoroj estintaj svarmis unu post la alia kaj
-mi sentis, ke la sango en mia tuta korpo enkuris en la koron min
-ekscitante.
-
-Mi ne povas krom pensi, ke ironia rideto aperas sur via vizaĝo, dum
-vi legas ĉi tiun leteron. Tio povas ŝajni al la homoj kiel vi,
-kiu vi silentas, kvankam vi bone konas la mondon, sensenca epizodo
-infanaĵa. Sed mi, intencinte kaŝi nenion antaŭ vi, skribis ĝis
-ĉi tie kaj ne povas jam returneniri. Min apogante sur la kompaton
-vidiĝantan malantaŭ la ombro de via rideto, mi skribadu nedeteneme.
-
-Kvazaŭ instigite de mia ne ordinara rigardo, la knabino subite levis
-sian kapon kaj min rigardis rekte. Mi koncentris energion en mia tuta
-korpo en la okulojn, kaj penadis ne rompi ĉi tiun sonĝon en la
-hela tago. Tiam la maljunulo subite ekrimarkis la sintenadon de la
-knabino kaj turnis siajn okulojn al mi laŭ ŝia rigardo. Konfuzite
-la knabino turnis sian vizaĝon teren kaj ekstarinte pli frue ol la
-maljunulo ŝi prezentis al mi la dorson. Kaj ili ambaŭ malaperis
-malantaŭ la artefaritan monteton.
-
-Antaŭ la vespera perspektivo, mankanta je la sunlumo, miaj okuloj,
-kiuj rigardadis blankaĵojn, estis kvazaŭ blindaj. Pro tio mia
-konscio ankaŭ malklariĝis, kaj mi ne sentis la verandon sub
-miaj piedoj. Sed ĉi tiu iluzio tuj rompiĝis kaj iom post iom
-rekonsciiĝinte mi klare vidis, ke ĉio okazis ĉi tie antaŭ miaj
-okuloj. Tio ne estas sonĝo, sed realaĵo. Ĉu ekzistas tia realaĵo?
-Dank’ al Dio! Mia koro tiel ĝojis, ke ĝi en mi pulsobategis. Ree
-revenis al mi la perdita mondo. Sola ridetante mi en firma paŝo iris
-sur la verando tien kaj tien ĉi. Mi ne povis kompreni, ĉu pasis nur
-unu sekundo aŭ eterno, ĝis mia patrino venis min alvoki por banado.
-Mi ŝin sekvis distrite kaj nur sensence ridetante.
-
-Mia laca patrino sentis agrablan dormemon eble pro efiko de la
-medikamenta bano kaj post banado ŝi tuj ekdormis trankvile. Mi
-penis legi vian traktaton „Studado pri la traĥeo kaj la larvo de
-la libelo“, kiun mi kunportis, sed mi ĝin neniom komprenis post
-kelkfoja relegado. Estis kvazaŭ Biblio. Antaŭ miaj okuloj aperadis
-kaj malaperadis fragmentitaj impresoj de la knabino, kiun mi vespere
-vidis, kaj mi tute suferis. En tiuj tagoj mi skribadis la taglibron
-laŭkutime, sed mi nun vidas, ke tie estas skribite nur jene:
-
-„Alvenis hodiaŭ al la gastejo en Noboribecu; malpura, sed tre
-bona loko. Mi min sentis neniam tiel feliĉa. Estas vespero, kiam
-mi sentas deziron danci senveste kiel Davido. Dum mia tuta vivo mi
-neniam forgesos tion, kio hodiaŭ okazis. Kion fari kun la forto de
-la amo, kiu tiel ŝprucas. Dankas Dion. Kiel aminda estas la vizaĝo
-de mia dormanta patrino!“
-
-Efektive pro tio, ke mi vivas en tiu ĉi mondo, mi tiun nokton dankis
-Dion kaj min sentis tro feliĉa, kaj ne povis dormi. Kiam la dua
-horo sonoris, mi decidis enlitiĝi. La litkovrilaro estis mola kaj
-agrabla. Tute libera de diversaj fantazioj, kiuj atakas junulojn en
-la lito -- ambicio, revo, pento, volupto, memriproĉo, entrepreno
--- mi estis kiel infano tuj entirita en la fundon de profunda, ĝoja
-dormo.
-
-Kiam mi vekiĝis la sekvantan tagon, hela sunlumo jam eniris oblikve
-sur la verandon, ĉar en Hokkaido oni uzas kutime vitrajn glitpordojn
-anstataŭ la lignaj. Mi vekiĝis spontanee kiel la burĝono ekfloras,
-kaj senkonscie ridetis en la lito. Kaj sentinte nun konfidindan
-forton de mia korpo, mi aŭ prezentis ambaŭ brakojn alterne antaŭ
-la okulojn, aŭ prenis ilin alterne unu post la alia, aŭ preninte
-apudkuŝantan spegulon rigardis en ĝin montrante blankajn dentojn.
-Poste, kiel juna bambuo forĵetanta neĝon de si, mi abrupte leviĝis
-sur la lito. Jen mi vidis, ke min rigardis mia patrino, kiu jam sin
-vestis, frotante al si la okulojn.
-
-Kun ĝojo en la koro mi komencis min vesti, sed subite abomena
-maltrankvileco, kiun mi ne estis rimarkinta, min ekkaptis. Ligante al
-mi zonon mi penis rememori la scenon en la lasta vespero, sentante,
-kvazaŭ mi ion postlasis. Kaj vidu, la sceno estis fiksita en mia
-kapo kun pli klara konturo ol tiam, kiam mi vidis per la okuloj. Kial
-do povas komenciĝi abomena maltrankvileco? Kio min maltrankviligas?
-Mi sentis, ke per tio, ke mi vidis la knabinon, mia vivo estis fikse
-destinita por la vojo al malĝojo kaj al malfeliĉo. Tie estis iu
-foso, kiun mi ne povas transpasi. Stranga soleco min ĉirkaŭis.
-„Jes, sen konsiderado li volas efektivigi la iluzion.“ En tiama
-humoro mi permesis al mi tian malprofundan monologon. Sed, mi
-rememoras, ke maltrankvileco kaj pasio, pro kiuj mi nun suferas,
-estas kaŭzitaj ĉiuj de la diableto, kiu tiam ekaperis en mia koro.
-
-Mi deziregis, ke mi vidu la knabinon ankoraŭ unu fojon. Ŝi loĝas
-en la sama gastejo kiel mi; sed kie estas ŝia ĉambro? La tago
-pasis postlasinte al mi malgrandan maltrankvilecon. Vespere antaŭ
-enlitiĝo mi volis min bani ankoraŭ unu fojon. Timeme portante
-plene malsekajn lignoŝuojn kun malstreĉitaj rimenoj kaj celante la
-malhelan lamplumon, mi malsupreniris danĝeran, ŝtonan ŝtuparon
-kaj atingis sub la krutaĵo konstruitan banĉambron, tra kiu torenta
-rivereto fluas. Tie mi trovis neniun bangaston, sed nur komizojn kaj
-servistinojn de kelkaj gastejoj, kiuj kune sin banante malĝentile
-eldiradis kiel eble plej obscenajn vortojn unuj al la aliaj kaj
-bruludis. Pro malesperiĝo mi volis reveni ne banite, sed trovinte
-tiumomente, ke la maljunulo sin senvestiganta en la vestejo estas
-la hieraŭa homo, mi senŝanceliĝe eniris en la vestejon kaj min
-senvestiginte pli frue ol la maljunulo mi ensaltis en la bankuvon. La
-fortikaj Panoj kaj malbelaj nimfoj, kies ĝuado estis interrompita
-per la vizito de l’ bangastoj, baldaŭ foriris unu post la alia,
-tiel, ke du grandaj bankuvoj apartigitaj per ligna tabulo estis
-okupitaj nur de ni du: mi kaj la maljunulo.
-
-Do, en tia okazo estus laŭkutime, ke mi alparolas al la maljunulo
-kun mondeca maniero kaj konatiĝas kun li. Sed tian agon mi tute ne
-ŝatis. Krom tio, la maljunulo ŝajnis al mi obstina kaj de malnovaj
-kutimoj. Ĉiam murmurante ion en la buŝo, li ne volis eĉ turni
-la okulojn al mi. En la banĉambro regis silento, nur bruis akvo
-superfluanta el la aparta kuvo por lavado kaj sonis glate, kvazaŭ
-oni tuŝas oleon, kiam ni lavis al ni la vizaĝojn kaj manojn per la
-viŝtukoj.
-
-Tiam subite aŭdiĝis piedsonoj de altaj lignoŝuoj. Mi ekmiris kaj
-maltrankviliĝis. Ankaŭ la maljunulo sin turnis al la sono. Kaj
-poste silento ree regis momenton.
-
-Baldaŭ la pordo de la enirejo iomete malfermiĝis. Miaj tutaj korpo
-kaj animo estis nur sola „atento“. Levinte nur la kapon el varma
-akvo mi kiel ĉasisto sekrete observadis la eniranton, ĉirkaŭitan
-de vaporo de malantaŭ la malhela lumo de l’ petrollampo. „Ĉu vi
-estas sola, mia avo?“ kiel tondro frapis miajn orelojn soleca, sed
-juna voĉo. „Kia bela voĉo, pli bela ol mi atendis!“ tiel pensante,
-mi englutis ŝian voĉon tra la oreloj ĝis la fundo de la koro.
-
-Malgraŭ ke la maljunulo kompreneble sciis mian ĉeeston, lia buŝo
-eligis: „Jes“, kvazaŭ lin tedis, diri, ke mi ĉeestas. Kaj
-aŭdinte tion la homo ekstera malsupreniris ŝtonan ŝtuparon kun
-ĝojo. Kia aminda estis ŝia pozo, kiam ŝi iris paŝo post paŝo
-horizontale streĉante la dekstran brakon, por ke ŝi ne glitu pro
-malsekeco de la pavimo! Baldaŭ ŝi sidiĝis kun levitaj genuoj apud
-la bankuvon, el kiu varma akvo superfluadis, kaj malsekiĝinte al si
-la bruston per la viŝtuko, ŝi serĉis per la okuloj la avon tra
-vaporo, kaj eksciis, ke tie alia juna homo estas. Kia kompatinda ŝi
-estis, kiam ŝi pro honto, kiu kaptis ŝian tutan korpon, senkonscie
-kuntiris la membrojn kaj mallevis la kapon! Mi nur silente rigardis
-la scenon kvazaŭ en sonĝo. Tiam, instigite de la maljunulo, ŝi
-kuraĝis sin trempi en la bankuvon. Mi akre konsciis, ke apartigite
-de la akvo ŝia korpo estas en la proksimeco de kelkaj futoj. Kaj mi
-sentis, ke pikanta incito atakadis mian haŭton, kvazaŭ mi staris en
-la akvo saturita je elektro. Mirinte mem pri mia troa senkuraĝeco mi
-penadis trankviliĝi kaj tie resti, sed vane. Ne tolerinte mi fine
-transiris rapide en la alian bankuvon.
-
-Tiam, mi banante en la akvo apartigita per ligna tabulo, mi avidege
-kiel la kato aŭskultis, por kapti ĉiujn bruojn en la apuda kuvo.
-Nenia parolo aŭdiĝis, kvazaŭ la silentado, kia nur okazas inter la
-homoj sataj je amo, estas agrable interŝanĝata inter la maljunulo
-kaj la knabino. Trankvila kaj sola, kun pacega rideto mi ebriiĝis
-de tiu elokventa silentado. Estis trankvila, paca nokto; nur la bruo
-de l’ torento, kiu el la senhoma monto rapidas al la homplena
-loko, vizitis miajn orelojn kiel pura akompananto konvena je ĉi tiu
-silentado.
-
-Tiam ŝi eklavis al si la hararon apud la aparta kuvo preta por
-lavado. Malhelpite de l’ ligna tabulo mi ne povis vidi ŝian korpon;
-sed maldika antaŭbrako konvena je la virgulino kaj unu parto de
-riĉa, nigra hararo incitadis mian senton kaj ebriegigis mian cerbon
-kune kun ensorĉanta odoro de l’ pudro. Kiam ili ambaŭ forlasis la
-banĉambron kaj iliaj piedsonoj malproksimiĝis, mi alproksimiĝis al
-la aparta kuvo kaj volis serĉi tie ŝian postsignon. Mi ĝojsaltis
-kiel pasero, kiam mi el kelkaj akvoĉerpiloj trovis unu makulitan
-per pudro. Kvazaŭ el glaso por triumfanto mi enverŝis per tiu
-ĉerpilo malvarmegan montan akvon en mian sekan gorĝon kaj revenante
-mi kunportis tiun akvoĉerpilon kun zorgo.
-
-Tiun nokton, kiam mi enlitiĝis, antaŭ miaj okuloj klare aperis la
-bildo de „la naskiĝo de Venuso“ de Botticelli. Unue mi memoras
-je malgrandaj printempaj ondoj, kiuj ludante je ĵus deprenitaj
-rozoj ĝoje brilas, dancas kaj ridetas. Due mi memoras je l’
-malplena, sed plena, granda spaco etendiĝanta sur tiuj ondoj. En la
-mezo pentrita iu gracia figuro ne pure greka. Ĉu ŝaŭmoj de akvo,
-aŭ homo, aŭ marfeino? Figuro de gracie ekstarinta virgulino, kiu
-klinas la kapon, kvazaŭ ŝi ne povas subteni sian riĉan, brunan
-hararon kaj rigardas rekte antaŭen kun mallarĝe malfermitaj okuloj
-ne perfekte vekiĝintaj de sonĝo. Figuro de virgulino naskonta
-senfinajn vivon kaj ĝojon. Tute sanktigita, riĉa sensacio...
-
-Poste mi havis ofte okazojn ŝin vidi. La sekvantan tagon ŝi
-aranĝis la lavitan hararon nur simple. Mi ial pensis, ke ŝi tion
-faris min flatante. Ju pli ofte mi ŝin vidis, des pli profundiĝis
-mia amo al ŝi, kaj ĝi jam fariĝis forto, kiu apartigate de l’
-asociacio je fraŭlino Cuja povis ekzisti tute memstare kaj min
-altiradis. Mi tion timis, sed kion mi povis fari? La nigrega hararo,
-kiu ornamas la belan vizaĝon kiel la ebona turo bele skulptita. La
-nigreta, sed brila vizaĝo gracia, kiun riĉeco de l’ hararo pli
-delikata ŝajnigas. Grandaj okuloj enigmaj. Inspiranta brusto kun
-mamoj ne ŝvelantaj. Graciaj gamboj kun plenaj femuroj. Pripensante
-tiujn en la koro unu post la alia, mi ne povis krom bedaŭri, ke mi
-ŝin vidis tro malfrue. Eble okuloj de kelkaj junuloj plenaj je pasio
-ŝin jam rigardis. Kaj ĉu ŝi el ili neniun trovis, kiu tuŝis ŝian
-koron? Jes, ŝi devas esti jam trovinta tiun. Estus vere miraklo,
-se ŝi lin ankoraŭ ne estus trovinta. En la fundo de ŝia brusto,
-kiu, ŝajnas al mi, nenion scias kaj neniun tuŝas... Sed, ho ve,
-tro malfrue mi ŝin vidis! Dum mi tion ne konsciis, ekkreskis en mia
-koro ĵaluzo kaj envio. Kaj strange malgajigite pro tio, mi forlasis
-mian patrinon kaj sola vizitis la banejon en Karunisu, kiu estas
-malproksima ĉirkaŭ 8 kilometrojn.
-
-Kion do vi amas en ŝi? Vi nur konas ŝian supraĵan vizaĝon. Kio
-ja estas la nigra hararo? Kio ja estas la grandaj okuloj enigmaj?
-Kio ja estas la maldika brusto, kiu povas enfermi en si malsanon?
-Kion vi faros, se ŝia belforma kapo estas plena nur je senprudentaj
-ideoj? Kion vi faros, se la okuloj konvenaj je la vizaĝo de l’
-anĝelo estas facile allogataj de volupto? Kion vi faros, se en ŝia
-ŝajne naiva brusto jam estas loĝinta iu homo? Vi do ankoraŭ neniom
-tuŝis ŝian koron. Kia revulo kaj fantaziulo vi estas! Kien kaj kiam
-vi forĵetis vian animan vivon por kiu vi klopodis? Kion vi faros
-kun via entrepreno? Ĉu vi kredas antaŭ ĉio, ke vi havas ion, kiu
-meritas postuli amon de l’ virino? En via 22jara vivado, ĉu vi
-elfaris ion memfidan? Observu atente vian vizaĝon per la spegulo!
-Ĉu tie ne estas reflektataj ordinare pasigitaj 22 jaroj malklare,
-sen forto kaj inspiro kiel la portreto pentrita de mallerta artisto?
-Observu atente vian malelegantan sintenadon kaj vestaĵon! Kion vi
-erare pensas? Malspritulo! Vi devas silente rompi la barelon kaj
-iom post iom vin elkonstrui kiel Teufelsdröckh. Se vi serĉos la
-virinon, serĉu ŝin inter la loĝantaro de l’ regno, kiun vi plene
-okupis. Ĉiuj virinoj estas nun al vi fremduloj perfektaj. Nenio
-estas pli erara ol via penso! Tiaj vortoj sonis unu post la alia
-kvazaŭ frapante al mi la kapon.
-
-Silente mi grincigas la dentojn. Mi havas neniun forton, kiu povas
-kontraŭstari la kulpigon de mi mem. Sed mi scias, ke mi havas fortan
-intuitivon kaj ke la sorto ne estas retenebla. Ĉiu ŝia haro min
-kredigas, ke ŝi estas la mia kaj la tempo nun maturas. Kompreneble
-mi estas nur nematura junulo. Mia vizaĝo havas nenion, kio allogas
-virinon. Sed ĝis nun mi konservadis miajn korpon kaj animon puraj
-per la plej granda penado, por ke mi ilin donu al la ino, kiu kun mi
-kune ĝojos kaj malĝojos dum mia tuta vivo. Mi estas juna kaj ĝis
-nun ankoraŭ nenion indan mi elfaris; sed dum kiam mia vivo daŭros,
-mi ne perdos kuraĝon kaj deziron efektivigi ion fortan, belan kaj
-valoran kaŝitan en mia koro. Ĉu ŝi jam konas amon? Bone, mi ŝin
-sciigos pri la pli forta amo; mi ŝin sciigos, kia estas vera amo. Mi
-intuitive sentas, ke mi havas sorton fari tion al ŝi.
-
-Kun firmaj paŝoj mi iris sur la vojeto en la senhoma arbaro,
-piedpremante la forte odorantajn filikojn, kaj tiel aŭ min
-riproĉis, aŭ min konsolis. Mia koro sin sentis aŭ soleca kiel en
-vintra sezono, aŭ esperoplena kiel en printempa kampo. Vizitite de
-tia konfuza, mirinda ŝanĝo kelkfoje en unu tago, mi pasigis kelkajn
-tagojn sonĝe, kvazaŭ mi vagis en tute fremda labirinto.
-
-La 26an de Aŭgusto, la uraganego terure atakis ankaŭ Hokkaido-n.
-En la tagĵurnalo de l’ sekvanta tago mi legis en la marĝeno,
-ke pro la difektiĝo de l’ fervojo inter Aomori[9] kaj Tokio la
-vagonaro ne veturas. La sekvantan matenon, la servistino, kiu nin
-servis ĉe la matenmanĝo, rakontis al mi, ke forveturontaj gastoj
-konfuziĝis pro tio kaj ŝi aldonis, ke la knabino plorplendis
-tre kompatinde, dezirante restadi ankoraŭ kelkajn tagojn, dum
-kiam la maljunulo obstine insistis, nepre forveturi malgraŭ ĉia
-malhelpaĵo. Manĝante mi sentis en la brusto ion malvarmegan kiel
-glacio. Ne demandite, la servistino rakontis al mia patrino, ke la
-maljunulo loĝas en la kvartalo Koiŝikaŭa; ke li volas reveni tiel
-rapide pro tio, ke la lernejo de lia nepino komenciĝos la unuan
-de Septembro; ke li ĉiujare vizitas ĉi tiun gastejon kaj longe
-restadas kaj ke li estas pura edoano[10] kaj tre obstina ktp.
-
-Estis bela, posturagana mateno; la ĉielo estis hela, kvazaŭ ĝi
-jam forgesis, kio hieraŭ okazis, kaj blua de iel aŭtuna nuanco.
-Soleca malpleneco simila al ĉi tiu sennuba ĉielo regis ankaŭ en
-mia brusto.
-
-Kiam mi revenante de l’ tualetejo supreniris la ŝtuparon kaj
-okaze rigardis la verandon, mi trovis, ke la knabino staras apud
-la balustrado antaŭ mia ĉambro kaj vokas kun mallaŭta voĉo:
-„Korvo! Korvo!“ Ŝajne ŝi portis en la mano restaĵon de manĝaĵo.
-Ĝin ĵetante sur la tegmenton ŝi alvokis la avarajn, malbelajn
-birdojn. Al mi ŝajnis, ke en ŝia profilo montriĝis pli profunda
-soleco ol kutime. La korvoj alproksimiĝis laŭlarĝe irante al
-manĝaĵo, bruigante mallogajn piedsonojn sur la ligna tegmento. En
-tiu momento ŝi ekrimarkis, ke mi aperis de l’ malluma ŝtuparo, kaj
-min rigardis. La rigardo de ŝiaj grandaj, impresoplenaj okuloj min
-trafis fikse la unuan fojon. Mirigite de l’ abrupteco mi instinkte
-ŝanceliĝis; sed sentante tro bedaŭrinde perdi tiun lastan okazon,
-mi koncentris mian de ŝi turnitan rigardon ankoraŭfoje en ŝiajn
-okulojn. Iu dolĉa malĝojo, subite ekkreskinta, tremigis miajn
-lipojn, kaj miaj okuloj jam ne povis sin disigi de ŝi. Ni estis
-kvazaŭ kunligitaj per forta, fatala forto nerezistebla. Mi ne
-komprenis, kion tio signifis, sed ŝi tuj malantaŭeniris du aŭ tri
-paŝojn. Mi sciis, ke mi devas antaŭeniri al ŝi senceremonie. Mi
-sciis, ke tie estis lasita al mi la sola okazo alparoli al ŝi. Sed,
-kia malspritulo mi estis! Kiel timemulo, ne toleranta plian saton,
-mi min turnis al mia ĉambro laŭ la verando. Oni bezonas multajn
-vortojn skribi pri tio, sed tio estis nur momenta okazaĵo daŭrinta
-pli mallonge ol kvaronon da minuto. Sed, depost tiu ĉi momento jam
-kaptis mian vivon la forta impreso dum la tuta vivo neforgesebla.
-
-Mi tuj decidis, reveni jam en tiu tago al Sendai, kaj rapidigis
-mian patrinon mirigitan. Konfuzite ŝi nur observadis mian frenezan
-agadon.
-
-Dum mi pakadis, radoj de omnibuso sonis. Kun miro mi rigardis
-malsupren min apogante sur la verandan balustradon kaj trovis, ke
-la plej bela veturilo en la loko estis preta duone kaŝate sub la
-tegmento de l’ antaŭĉambro. La geservistoj de la gastejo komencis
-kune enporti la pakaĵojn en ĝin. Distrite mi fikse tion rigardis,
-kvazaŭ mi jam forgesis la ĝisnunan okupon. Baldaŭ aperis la
-maljunulo adiaŭe salutate de la gastejestro. Mi senkonscie manpremis
-firme la balustradon kaj mordis al mi la lipon. Tiam la knabino
-aperis. Portante purpuran mantelon sur la purpura superjupo, sed
-ornaminte la riĉan, nigran hararon per nenio, ŝi vidiĝis tro
-soleca kaj malĝoja, sed por mi dieca. Mi klare vidis eĉ tion, ke
-la basko de ŝia superjupo estis faldita ie je la rando. Mi preĝis
-Dion en la koro, por ke ŝi suprenrigardu al mi ankoraŭ unu fojon.
-Pasis iom longa tempo, ĝis ili ambaŭ eniris en la veturilon kaj
-sidiĝis, kaj kvankam ŝi ŝajne sentis mian rigardon, ŝi min ne
-rigardis. Mi sentis, kvazaŭ mi kriis per raŭka voĉo; sed, nek
-kriante, nek moviĝante eĉ centimetron, mi nur postrigardadis la
-veturilon. Mi ĝin postrigardadis, dum ĝi estis videbla. Sed la kapo
-de l’ malvarma knabino fine malaperis ekster la vidkampo eĉ ne
-movetiĝante.
-
-Malplena mondo etendiĝis soleca, malvarma kaj senfina.
-
-Kiam mi rekonsciiĝis, mi iun trovis tremanta manpremante la
-balustradon. La unuan fojon en mia vivo mi tiam sentis manion de amo,
-kiu povas igi min kuri de tie mortpremante aŭ mian patrinon, aŭ
-alian, kiu ajn ili estus. Kruela koro, kiu povas oferi ĉion ajn,
-bruege sonis tra la tuta korpo.
-
-  Via A.
-
-
-(De A. al B.)
-
-Tokio, matene la 7an de Oktobro 1912.
-
-  Kara B.!
-
-Hieraŭ mi komencis skribi al vi de la krepusko, kaj kompreneble
-ne vespermanĝis. Dormema pro lacego mi enmetis la leteron en
-la koverton, ne sciante, ĝis kie mi skribis, kaj sonĝoplena,
-malagrabla dormo ne malfermis al mi la okulojn ĝis la 9a de hodiaŭa
-mateno.
-
-La kapo doloras al mi minacante je rompiĝo. Sed, antaŭ ĉio mi ne
-trankviliĝos, ĝis kiam mi estos ĉion konfesinta.
-
-Soleco estas nun por mi manĝaĵo, venena medikamento, la plej granda
-konsolo kaj la plej granda doloro samtempe. Iun fojon mi min sentas
-supermezure aminda, kaj la alian fojon tiel malaminda, ke min naŭzas
-nur pensi pri mi mem. Brila, sankta ĝojo, kian sentas nur la infanoj
-trempitaj en la amo de Dio, kaj maltrankviliga korpremo, kian Adamo
-sentis forpelite el Paradizo, turmentas mian koron unu post la alia.
-Ĝis nun mi neniam pensis, ke tia estas la homo. Mi nun miras, kiel
-memmensogante mi skribis al vi en Septembro.
-
-Ĉu tio estas la enfalejo, kiun la naturo faris por konservi la
-specon? Ĉu ĉi tiu terura forto, kiu traborante la konscion, la
-koron kaj la animon eniras pli profunden kaj tuŝas laŭ sia plaĉo
-la bazon de l’ estado, estas nur ilo por konservi la naturan leĝon
-nomatan naskado? Mi pensas, ke estas ofendo de l’ homa vivo, ke oni
-simple traktas kaj konkludas tian misteran funkcion interne de l’
-homo nur laŭ la scienco. En ĉiu fragmento de mia nuntempa vivo mi
-eĉ pensas, ke mi povas detrui la tutan sciencan sistemon. Sed, kio
-do estas, kiu estas postlasata post tia maltrankviliĝo? Estas nur
-grataĵo postlasita senspace sur la haŭto de l’ vivoplena koro ...
-kaj nenio krom tio.
-
-Nun mi forgesis, ĝis kie mi skribis, sed mi skribados plue.
-
-Post kiam mi akompanis mian patrinon ĝis la naskiĝloko, mi tuj
-veturis al Tokio, kaj poste mi nenion faris krom tio, ke mi vagadis
-sencele interne de l’ kvartalo Koiŝikaŭa. Veniginte ĉe ekveturo
-de Noboribecu la gastonomaron, mi povis ekscii ŝian nomon, sed la
-adreso ne staris en ĝi, eble pro tio, ke ili vizitas tiun gastejon
-ĉiujare. Nun, kiam mi rememoras tion, ŝajnas al mi mirinde, kial
-mi ne penis trovi rimedon por ekscii ŝian adreson. Mi eĉ povas
-pensi, ke al mi mankis sincereco pri ĉi tiu amo. Kia mallertulo mi
-estis! Je mia miro ŝi ankaŭ havis la saman familian nomon kiel
-fraŭlino Cuja. Se la horo venas, kiam la lernantinoj vizitas la
-lernejon, kiel somnambulo mi elvagadas el la domo perdinte sindetenon
-kaj senton de honto kaj vagadas sencele tra la stratoj. Posttagmeze
-mi faras ankaŭ la samon. Noktiĝas, kaj anstataŭ neplenumita espero
-maldolĉaj doloroj de l’ koro min ekminacas. Mi pentas pri mia
-hontinda ago, konvena je la malnoblaj knabaĉoj, malĝojas, ke la
-estimo kaj intereso al la scienco estas malaperanta el mia koro iom
-post iom kaj mi eĉ koleras pri tro sendetenema distriĝo de mia
-animo. Maldolĉaj, solecaj larmoj de sinneado elfluadas ĉiuvespere
-el miaj okuloj. Unu vesperon mi min riproĉas pli forte ol alian.
-Kaj la alian vesperon, post suferado ellaciĝinte, mi mallevas mian
-kapon por preĝi, ne sciante ĉu antaŭ Dio, aŭ antaŭ ŝi. Kaj tiam
-larmoj elfluadas senfine el miaj okuloj.
-
-La antaŭlegadojn mi ĉeestis nur la unuajn kvar tagojn.
-
-Mi -- kiu antaŭe malĝojis pri mia malbela vizaĝo, dubis pri mia
-kapablo kaj timis, ĉu ŝia amo jam apartenis al la alia -- nun
-persistis en unu malgranda deziro, ŝin vidi nur ankoraŭ unu fojon,
-kaj pro tio la deziro fariĝis tiel forta, ke mi ne povis ĝin
-toleri.
-
-Kion tio signifas, ke nur okaza renkonto produktas tian miraklon?
-Mi estas kvazaŭ blindulo, kiu estas enĵetita en la fremdan, luman
-mondon. Ekster la okuloj estas lumo lumanta ĉie kaj por ĉiam, sed
-en miaj okuloj nur eterna, nerompebla mallumo.
-
-Kara B.! Je mia feliĉo mi povis malkaŝe skribadi mian konfeson
-ĝis ĉi tie. Sed mi nun sentas tion senprudenta. Mi jam tute perdis
-tiel esperon kiel ankaŭ ambicion, kaj mi atendas por la venonta
-tempo nenion -- sen iu ajn emocio. Ĉesis jam interkomunikiĝo
-inter vi kaj mi. Mi plu nek havas necesecon, nek la kompetentecon
-interkomunikiĝi kun vi. Mi skribis al vi tian longan leteron nur
-pro la deziro, ke vi eksciu pri tio.
-
-Se ĉi tiu longa letero vin malagrabligos, bonvolu min pardoni por
-tio pro mia ĝisnuna amikeco. Plie mi timas, ke mia letero senutile
-pligravigos vian malsanon.
-
-Mi kore deziras, ke mia letero vin trovu en pli bona farto.
-
-  Via A.
-
-
-(De A. al B.)
-
-Tokio, la 10an de Oktobro 1912.
-
-  Kara B.!
-
-Vane mi atendis hodiaŭ de vi almenaŭ unu respondon al la letero
-skribita la 6an. Sed nun mi pensas, kia egoisto mi estas, atendi de
-vi respondon. Eble mi ne devis skribi al vi tian leteron; sed kion
-mi devas fari, kiam amanta koro serĉas plenan malkovron, dum ĝi
-aliflanke deziras profundan sekreton?
-
-Al mi nun ŝajnas, ke ĉiuj homaj kulturoj ŝanĝiĝis. Tiel scienco,
-kiel ankaŭ literaturo kaj moralo ŝajnas al mia arda koro nur
-kvazaŭ maskobalo. Mi ne povas pensi alie, ol, ke malfeliĉaj
-homoj, kiuj tute ne sciis pri la kortuŝo, kian mia koro travivis,
-ilin supraĵe eltrovis kiel devigan rimedon, por ke ili forgesu
-neforigeblan solecon.
-
-La ekstera mondo nun montras al mi specialan aperon, kian krom mi
-neniu scias. Neniu scienco ankoraŭ esploris pri tia apero, neniu
-arto ankoraŭ pritraktis tian aperon, kaj neniu moralo ankoraŭ
-eliris el tia apero; nur mi sola estas, kiu ĝin estras. Ĉiuj homaj
-kulturoj moviĝas sur la periferio de tia apero kaj mi sola vivas
-en ĝi. Mi sentas ekscitiĝon kaj liberecon, kiajn sentas nur Dio
-komencanta kreadon.
-
-Estas klare antaŭdirite, ke mia amo havos la sorton nepre
-plenumiĝi. Por danki por ĉi tiu grandega privilegio mi volas ami
-ĉiujn homojn. Ne! -- estus pli bone diri, ke la ama deziro, kiu
-senĉese elspruĉadas eĉ el mia doloro, atestas baldaŭan plenumon
-de mia amo. Kiam mi al ŝi donos miajn tutajn koron kaj animon, kiujn
-mi ĝis hodiaŭ rezervis sanktaj kun penado, kiam mi ricevos same
-la ŝiajn, saturitajn de mia amo, tiam la feliĉo, je kiu la homaro
-sopiradis, okazos perfekte sur ni ambaŭ. Kaj kiel nova forto ni per
-tuta forto penos por konstrui la novan homan kulturon.
-
-Ŝiaj okuloj min pelas. Mi jam ne povas skribi filozofajn aĵojn
-sidante antaŭ la papero. Por mi estas lasata pli grava, pli viva
-afero.
-
-Do, kara B.! mi vin salutas. Mian penson vi povas kompreni. Kaj mi
-pensas, ke via malsano devas esti pliboniĝinta hodiaŭ.
-
-  Via A.
-
-
-(De A. al B.)
-
-Tokio, la 15an de Oktobro 1912.
-
-  Kara B.!
-
-Antaŭ horoj (ĉirkaŭ la 4a posttagmeze) ĉe l’ ponto Oĉanomizu[11]
-mi pensis, ke mi ŝin vidis. Mi rekonis ŝian simple aranĝitan
-hararon; ŝi portis purpuran superjupon kaj estis terure maldika.
-Ŝia nobla, gracia irado min konvinkigis antaŭ ĉio, ke ŝi estas
-tiu knabino. Mia kapo, kiu senkonscie ekscitiĝis la momenton, en
-kiu mi tion eksciis, baldaŭ terure trankviliĝis. Kaj vidinte,
-ke la okazo, kiun mi ne povos kapti refoje, venis, mi enpensiĝis
-kun strange terura trankvileco kvazaŭ antaŭ la duelo per veraj
-glavoj ... ĉu sekvi ŝin kaj ekscii ŝian adreson, aŭ alproksimiĝi
-kaj alporoli al ŝi... Mi haltis senkonscie kaj pensadis, kaj dum
-mia racio al mi diris, ke la unua rimedo estas pli prudenta kaj
-sendanĝera, mi kun trankvila koro rekte al ŝi alpaŝis. Perforte
-firme premante la teron per piedoj, kiuj volas flugi tra la aero,
-mi baldaŭ al ŝi alproksimiĝis kaj alparolis. En la momento, kiam
-mi sentis, ke eĉ por mi mem malbela, malakra voĉo eliĝis el mia
-gorĝo, la knabino returnen rigardis kun miro. Estis tute alia
-persono. Ŝi eble estis sentinta, ke ŝin sekvas malnobla knabaĉo,
-kaj mi legis sur ŝia vizaĝo akrajn teruron kaj malamon. Kaj kiam mi
-rekonsciiĝis, jen mi estis kuranta senkonscie tra nekonata strato,
-malproksima de l’ centro de la urbo.
-
-Kia malpura degeneriĝo de l’ koro!
-
-Malestimu min, Dio kaj homo! Min ĵetu en la fundon de l’ infero!
-
-Kia, kia afero!
-
-  Via A.
-
-
-(De A. al B.)
-
-Tokio, la 16an de Oktobro 1912.
-
-  Kara B.!
-
-Antaŭhieraŭ mi skribis en la taglibro jene:
-
-„For, senhonta diablo de l’ volupto! Ĉu vi tion ne scias, ke, se
-vi volas aldoni pezon de l’ allogo sur unu flankon de la pezilo,
-dum kiam mia animeco brilas kaj pezas sur la alia flanko, estas tia
-eraro, kia, se oni volas ne satigi la malsatan tigron metante antaŭ
-li la leporon?“
-
-Ĝis antaŭhieraŭ neniu allogo de karno ekzistis por mi, nur tiu de
-manĝaĵo por plialtigi mian animecon. Kaj vidu, post la hieraŭa,
-abomena okazintaĵo mi ne povis facile endormiĝi la nokton kaj
-sopiradis je karno kvazaŭ spiregante. En fantazio mi per ambaŭ
-manoj ĉirkaŭprenis, kvazaŭ dispremante, la en teruro kaj malamo
-flamantan vizaĝon de la knabino. Iumomente la knabino ŝajnis al
-mi, ke ŝi estas ŝi. Kiel sovaĝa besto mi pro doloro tordiĝis
-en la lito, kaj ĝis tagiĝo mi travivis ĉian malpurecon, ĉian
-malnoblecon kaj ĉian kruelecon en mia koro. Kaj post kiam al mi tute
-malakriĝis la funkcio de l’ cerbo kiel al idioto, mi falis pro
-lacego en la fundon de malluma dormo.
-
-Mi timas min mem. Ĝis kie mi volas iri? Ĉu vi ankoraŭ ne reakiris
-sufiĉan sanecon por vojaĝi? Al mi ŝajnas, ke mi bezonas la
-gardanton kiel frenezulo. Se vi ne povos veni, mi iros al vi.
-
-Mia koro, kiu jen ĉieleniras, jen terenfaligas la kapon sentas troan
-timon.
-
-Timo -- mi ĵus eksciis la veran signifon de tiu ĉi vorto „timo“.
-
-  Via A.
-
-
-(De B. al A.)
-
-Ŝiobara, la 18an de Oktobro 1912.
-
-  Kara A.!
-
-Viaj leteroj depost la 20a de Septembro estis sufiĉaj inciti miajn
-nervojn, kiuj longe restadis trankvilaj kiel morta cindro. Mi eĉ
-sentis sencelan ĵaluzon al vi.
-
-Ke vi vizitos Ŝiobara-n, neniom utilos por evoluigi la aferon. Se
-jam estas konite, ke ŝia familia nomo estas Kobajaŝi kaj ke ŝi
-loĝas en Koiŝikaŭa, mi kredas, ke mi vizitonte Tokion nepre povos
-ludi la rolon de la „kavaliro de l’ rozo“. Tial mi telegrafis
-al vi hodiaŭ matene. Tuj kiam la cirkonstanco permesos al mi, mi
-forveturos al Tokio. La vorto „cirkonstanco“ signifas ankaŭ
-akiron de l’ vojaĝelspezo. Al mi mono jam minusiĝis.
-
-Ankaŭ mi intencas vin prezenti al sinjoro pastro; li estas almenaŭ
-unu el tiaj homoj, kiuj posedas sincerecon prediki kaj amike konduti
-al siaj posteuloj.
-
-Estas erare, se vi min demandas pri la kredo. Vi staras nun sur la
-pinto de l’ vivdeziro, sed antaŭ mi estas nenio krom la demando
-de l’ morto. Mi ne toleras vin minaci kun miaj teruraj, paliĝintaj
-iluzioj -- eĉ se mi havus forton renversi vian mondrigardon kaj vin
-fari pala pesimisto.
-
-Elirante el samaj Alpoj, vi estas Rhejno, kiu dissemas sur siaj
-ambaŭ bordoj vinberojn kaj rozojn, dum mi estas Danubo nigra per
-taksusoj kaj cedroj. La homo havas solecon nur en sia fino. Tio estas
-kruco por la homo kaj samtempe fiero.
-
-Antaŭ ĉio Dio estas ekzakta; sur lia vojo sin ne trovas eraro, ke
-li al ni ŝajnas tro senerara. Ke vi eksciis amon, estas decido de
-l’ sorto, kiel mi jam al vi diris; tute egale, ĉu vi ĝojas aŭ
-malĝojas pri tio. Se mi estus diablo, mi eble ridus ironie, ke mi
-refoje estas superruzita, kaj se mi estus anĝelo mi krius halelujon
-plej laŭte.
-
-Via troe plenigita vivo ĝisnuna ne allasis mian amikecon; sed vi
-nun havas malplenon ne plenigatan. Via bonŝanco atestas, ke tiu ĉi
-malpleno estos tuj plenigata; sed, ke mi povos iel vin helpi eĉ nur
-momenton, estas granda plezuro por mi.
-
-Kara A., al vi mi predikos pri moralo de l’ amo: Ne estu prudenta,
-ne ŝanceliĝu, sed nur flamu; flamu kaj amu! Jen la tuto!
-
-  Via B.
-
-
-(De A. al B.)
-
-Tokio, la 22an de Oktobro 1912.
-
-  Kara B.!
-
-Vi eble estas nun ankoraŭ en la vagonaro, kaj vin sekvante mi sendas
-nun al vi ĉi tiun leteron.
-
-Kara B., por mi estis tiel malfacile kiel neeble, diri, ke mi kredas
-je Dio. Sed, mi nun kredas je Dio, preĝas al Dio kaj vivas per Dio;
-ĉar mi havas amon kaj Dio ĝin plenigas. Kiu, kiam kaj kiel, povus
-supozi, ke mi ŝin vidos unue ĉe l’ enirejo de la preĝejo, kien
-vi min kondukis? Mian tiaman profundan emocion vi ne povos eĉ imagi.
-Kiam vi ekrigardis min en tia kortuŝo, vi momenton ridetis; mi vin
-pardonas pri via rideto, sed vi eble ne scias, ke mi estis preskaŭ
-vin fraponta, kiam vi ŝin prezentis al mi, trankvile dirante: „Ĉu
-ĝi ŝi estas? Tiun ĉi fraŭlinon Kobajaŝi mi delonge konis.“
-Tiam mi ne povis toleri, ke vi nian revidon, kiu por mi valoras
-super ĉio, tiel malĝentile traktis. Dum mi unuflanke travivis tian
-malagrablaĵon, mi aliflanke esploris, ĉu ŝiaj okuloj min memoras,
-almenaŭ min rememoras? Speciale elektite sola el kelkaj junulinoj
-kaj prezentite al mi junulo, ŝi ekmiris, hontiĝis kaj ruĝiĝis
-ĝis la oreloj, kaj kiam ŝiaj okuloj renkontis momente la miajn, mi
-ektremis, sentante strangan tremon, kvazaŭ mi estas superverŝata
-per malvarma kaj varmega akvoj samtempe. Ŝi min memoris.
-
-Al mi estas, kvazaŭ mi iras en sonĝo, kiam mi rememoras, kio poste
-okazis. Mi tute forgesis, kion mi diris, kiam vi min prezentis al
-la pastro; mi nur memoras, ke mi lin trovis konfidinda. Kiam la
-kredantaro kantis himnojn, mi ploris pro ĝojo, sentante, ke la
-voĉoj de la homoj tuŝas unu la alian. Pensante, ke ŝi ankaŭ devas
-esti kantanta, mi ankaŭ volis tuŝi ŝian voĉon. Sed mia kanto
-estis subpremita en la gorĝo pro emocio. La prediko de l’ pastro
-estis por mi enuiga. De tempo al tempo mi vin ŝtelvidis kaj miris
-pri via malvarmeco. Kian esprimon mia vizaĝo havis, kiam ni eliris
-el la preĝejo kaj vi silente donis al mi manpremon?
-
-Mi vin dankas. Mi dankas ĉiujn estaĵojn. „Morto, kie estas
-via pikilo?“ Kiam mia mano estus metita sur la frunton de l’
-mortinto, ĉu li ne revenos reviviĝinte en la mondon de l’ amo?
-Mi kompatas tiujn, kiuj dubas je mirakloj. La universo estas nur bela
-turo konstruita el mirakloj, ĉu ne?
-
-Sed atendu! Mi havas ankoraŭ multajn aferojn, kiujn mi devas fari.
-Vi elserĉis por mi ŝian (ne, de nun mi ŝin nomos per ŝia propra,
-bela nomo J.) adreson. Mi akiris unuan ŝlosilon, sed kiel mi povos
-akiri la duan, trian ... kaj la sepan? Vi al mi rekomendas, skribi
-la leteron al fraŭlino J. Mi ne dubas ŝian bonvolon al mi, sed
-aliflanke malluma dubo estas algluita daŭre al mia kapo. Do, mi
-kompatinde ŝanceliĝas, komenci la unuan paŝon kuraĝan. Kien do
-sin kaŝis mia vigleco?
-
-Malfermu, la plej bona vojo! Por tio mi petos kunlaboradon al ĉiuj,
-kiuj min helpos.
-
-Kion mi devas fari por vi? Antaŭ ĉio mi al vi oferos ĉiun mian
-feliĉon superfluan.
-
-  Via A.
-
-
-(De B. al A.) (poŝtkarto).
-
-En la stacio Niŝinasuno[12], la 22an de Oktobro 1912.
-
-  Kara A.!
-
-Mi nun refoje revenas al la monto. Jen vidiĝas malproksime la monto
-de l’ aceroj ruĝiĝinta kiel flamo; kia hela, freŝa koloro, kiel
-la lampo antaŭ estingiĝo!
-
-Por diri la veron, mi iom miris, ke ĝi estis tiu fraŭlino
-Kobajaŝi. Si estas ankoraŭ knabino. Sed viaj okuloj eble vin ne
-trompas, ĉar la knabino estas la feto de l’ naturo kaj laŭ mia
-opinio ŝi estas feto enhavanta ne malmulte da valoraĵoj.
-
-Do adiaŭ! Mi nun veturigas ĝinrikion[13] malrapide al mia loĝejo.
-
-  Via B.
-
-
-(De A. al B.)
-
-Sendai, la 3an de Januaro 1914.
-
-  Kara B.!
-
-Ĵus ricevinte telegramon de vi, kiam mi estis manĝanta zoonion[14]
-kun miaj familianoj, mi momente koleriĝis, sed samtempe trankviliĝis
-kaj ĝojis. Kie kaj kion vi faradis, depost kiam vi sendis al mi
-poŝtkarton el la stacio Niŝinasuno, la aŭtunon antaŭ du jaroj?
-
-Tiam mi skribis al vi longan leteron respondante, sed ĝi revenis
-kun la slipo surskribita: „La adresito ne estas trovebla“
-de la poŝtoficejo. Imagu mian miron tiaman! Mi tuj demandis la
-domposedanton per letero, sed oni ne respondis kontentige. Mi
-demandis pri vi ĉiujn lokojn, al kiuj vi havis ian ajn rilaton;
-sed al mi tute ne prosperis pri vi sciiĝi. Mi ĉiel pensis pri via
-malapero kaj pensis, ke vi revenis al via naskiĝloko malesperiĝinte
-pro neresaniĝo. Fine timante vian eventualan malfeliĉon mi rakontis
-pri tio al sinjoro G., sed li ridis. Kaj jam malkvietigite mi
-demandis la oficejon de la universitato pri la adreso de viaj
-gepatroj kaj al ili telegrafis demandante. Post tri tagoj oni
-respondis al mi telegrafe, ke laŭ onidiro ilia filo vivas, sed la
-adreso ne estas trovebla. Per tio mi trankviliĝis, sed samtempe la
-malkontenteco, kial vi perfidas eĉ mian amikecon, al mi plenigis la
-koron dolorigante. Ĉu vi ne ĝojis, eĉ se pro komplimento, ke la
-okazo min helpi venis? Malgraŭ tio vi vin kaŝis sen antaŭsciigo
-ĉe l’ kriza momento plej grava.
-
-La vintron, kiam mi revenis al Sendai, mi vizitis Ŝiobara-n por
-certigi la aferon. Kiam mi la domposedanton demandis, li respondis,
-ke la matenon de la 23a de Oktobro, vidinte, ke la pordo de l’
-enirejo de la domo, kiun vi luis, ne malfermiĝas, li miris kaj pro
-troa senbrueco en la domo li fine malfermis vespere kaj trovis,
-ke vi jam estis forlasinta la domon. Okaze neĝis tiun tagon; oni
-sentis pikan malvarmon en la domo kaj mi trovis vintran vivon en
-la banloko sen bangastoj soleca. La ordema domposedanto estis
-ordaranĝinta viajn malnovan superjupon, botelon por insektmortigo,
-manuskripto-paperon kaj manĝilaron en unu angulo de l’ ĉambro kaj
-sur tiuj aĵoj videble polvoj amasiĝis. Kiam mi tion ekrigardis,
-mi sentis nepriskribleblan solecon kaj silente staradis en la mezo
-de l’ vasta, malluma ĉambro kun larmoj en la okuloj. Kaj tie
-mi ankoraŭfoje pensadis, kio al vi okazis; sed mi neniel povis
-kompreni, kion mi ne povis kompreni ĝis nun. Mi perdis tiel esperon,
-kiel forton, kaj piedirante sola tra neĝado mi revenis al la stacio.
-
-De tiam dum unu jaro kaj tri monatoj vi silentadis kiel mortinto kaj
-vivadis nur en mia memoro.
-
-Povas esti malbone, ke mi pro maltrankvileco de l’ koro ne havis
-tempon pensi pri vi pli afable, dum kiam mi bone sciis, ke vi pro la
-tre senforta korpo kaj malluma direkto de l’ pensado vivadis en
-malĝoja humoro, tamen, ke vi, nenion al mi anoncante, vin kaŝis kaj
-silentadis pli ol unu jaron, al mi kaŭzis ne malgrandan solecon kaj
-maltrankvilon. Reveninte al Tokio, vi eble sciiĝis pri mia foresto
-el Tokio, miris kaj al mi telegrafis?
-
-Kiel vi fartis de tiam? Mi jam ne povas koleri. Dum mi skribis ĝis
-ĉi tie, la deziro vin vidi post tiel longa silentado forte kreskis
-en mia koro.
-
-Mi havas multe da aĵoj, pri kiuj mi volas paroli kun vi kaj demandi
-vian opinion. Sed, antaŭ ĉio, mi vin petas, sciigu min pri via vivo
-depost tiam, eĉ plej simple. Mi estas sana. Fraŭlino J. estas en
-Tokio atakite de pneŭmonio. Ni gefianĉiĝis. Nian urbon Sendai mi
-ne povas forlasi dum kelke da tempo.
-
-  Via A.
-
-
-(De B. al A.)
-
-Tokio, la 3an de Januaro 1914.
-
-  Kara A.!
-
-Reveninte al Ŝiobara post disiĝo de vi, mi trovis, ke en la monto
-estas tre malvarme kaj tiea vivo ne estas bona por mia malsano. Krom
-tio mi sentis fortan malamon al mia malvigla vivo. La sekvantan
-frumatenon mi pakis mian malriĉan havaĵon kaj forvojaĝis al la
-insulo Ogasaŭara[15] ... antaŭ ol elĉerpiĝis la mono, kiun mi de
-vi ricevis.
-
-Por vere ĝui kaj kompreni la solecon, mi min apartigis decide de
-ĉiuj miaj rilatoj. Por ke mi fariĝu sola, ĉesi la interkomunikiĝon
-kun vi estis la unua afero.
-
-La insulo Ogasaŭara al mi plaĉis. Amaso da nuboj, kiuj matene kaj
-vespere sidas kiel kotona ĉapelo sur la monto kaj malavare sin
-malaperigas tage kaj nokte, postlasante helbluajn ĉielon kaj maron.
-Pluvego kaj fulmotondro, kiuj kelkajn fojojn al mi ŝajnis ŝanĝi
-la insulon en drakon. Ondetoj kiel floroj ludantaj en la golfeto
-la trankvilajn tagojn. Aero peza, pura kaj iom dolĉa. Kiel nigra
-makuleto mi vivadis sola inter tiuj aĵoj dum unu jaro.
-
-Iom post iom mia skeptikemo kreskis; sed mi pensas, ke mi nun pli
-multe kaptis „min“ ol antaŭe. Mi ne permesas al mi la provizoran
-rimedon supreniri la turon, kiun aliaj homoj konstruis. Kun tia
-penso, kun ses traktatoj, pri kiuj mi memfidas, ke ili enhavas
-nemalgrandajn iniciataĵojn, kaj kun iom plibonigita farto mi
-forlasis tiun rememorplenan insulon.
-
-Ke vi ne estis en Tokio, estis al mi, kvazaŭ mi ne trovis stamenojn
-en la floro. Mi min sentas treege soleca.
-
-Kiel fartas fraŭlino J.?
-
-  Via B.
-
-
-(De A. al B.)
-
-Sendai, la 5an de Januaro 1914.
-
-  Kara B.!
-
-Dum mi faris neniun meritplenan laboron, vi revenis al la ĉefurbo
-kiel la generalo triumfanta. Sed min agrabligas nekompareble, ke via
-ora koro ree al mi revenis, pli ol granda merito de ses traktatoj.
-
-Antaŭ ĉio mi vin gratulas kore pri via resaniĝo.
-
-Mi nenion elfaris; sed mia ĉirkaŭaĵo ne malmulte ŝanĝis mian
-internon kaj eksteran konturon.
-
-Ĉar vi subite malaperis, mi travivis neatenditajn malfacilaĵojn
-por progresigi mian amaferon, kaj mi sola kiel malspertulo devis
-fari vojon tra ili. Mi eĉ konfuziĝis fari duan paŝon. Eble vi ne
-povos imagi, al kiaj mizeraj ŝanceliĝo kaj suferado mi humiliĝis;
-mi, kiun oni ĉiam konsideradis vigla kaj insistema. Tagoj pasis
-kaj pasis kvazaŭ kurante, sed ili nenion postlasis en mia koro
-krom bruliĝantan amflamon kaj pli kaj pli mallumiĝantan esperon.
-Preskaŭ ĉiun vesperon mi staris antaŭ la enirejo de l’ domo de
-fraŭlino J. Sed, kiam mi vidis iun figuron similan al ŝi, mi tuj
-forkuris kiel ŝtelisto. Por mi estis nur unu sola konsolo, ke mi
-vizitis la preĝejon ĉiudimanĉe kaj ŝin vidis ne rimarkate de
-aliaj. Lastan Aprilon fraŭlino J. forlasis la lernejon kun bonega
-rezultato kaj de tiam ŝi ofte ne ĉeestis la preĝejon. Mi plie
-flamiĝis kaj suferis, kaj instigite de la nesubpremebla pasio, mi
-fine kuraĝis al ŝi skribi unuan leteron je la 12a de Majo, tago por
-mi neforgesebla.
-
-La sekvantan dimanĉon mi vizitis la preĝejon kun la humoro de l’
-kondamnoto je morto. Mi nur atentis, ĉu fraŭlino J. venas, dum kiam
-ĉiuj okuloj de la ĉeestantoj al mi ŝajnis penetri en la fundon de
-mia koro. Sed fraŭlino J. fine ne venis.
-
-Tiujn tagojn mi estis tiel kaduka, ke mi sentis, ke mi tagon post
-tago malgrasiĝas; kontraŭe, miaj nervoj estis ekstreme streĉitaj,
-kaj mi min sentis pli streĉita hieraŭ ol antaŭhieraŭ, hodiaŭ ol
-hieraŭ. Mi suferis tiel, ke mi pensis, ke nenio restas por mi krom
-morti, se mi estos pli streĉata ol hieraŭ; sed la sekvantan tagon
-mi min trovis ankoraŭ vivanta, sed pli suferanta, kaj mi miregis pri
-tio. Okazis kelkfoje, ke mi min mem kompatis pri la infaneca pasio,
-kiu min tiel forte interesigis je unu virino kaj frotante al mi la
-brakojn, mi sentis larmojn en la okuloj. Mia deziro, kiu antaŭ la
-revido konsistis nur el tio, ke mi ŝin vidu nur ankoraŭ unu fojon,
-terure pligrandiĝis. Se ŝi jam estus promesinta kun la alia... En
-la momento, kiam mi tiel pensis, mi senkonsidere eksaltis eĉ antaŭ
-aliaj homoj aŭ en la nokto.
-
-Laŭ mia karaktero mi ne povis krom ĝisiri ĝis la fino, eĉ se mi
-sukcesus aŭ ne, ĉar mi unu fojon jam ekinteresiĝis. Kaj mi riskis
-skribadi al ŝi tuj. Tiujn tagojn fraŭlino J. vizitis la preĝejon
-malofte, sed ne rigardante la sidejon por viroj eĉ momenton; ŝi
-ĉiam nur venis kaj nur revenis. Ŝi ankaŭ ne respondis al mi eĉ
-unu linion. Tial, fakte mi estus devinta senesperiĝi; sed mi ne
-perdis la esperon, ĉar en ŝia sintenado observata de malproksime
-miaj pliakrigitaj nervoj sentis iun certan reakcion. La vizaĝo de
-fraŭlino J. videble ekpaliĝis kaj perdis esprimojn kvazaŭ masko,
-tiel ke mi timis, ke ŝi koleras, kiam ŝi levis la kapon, kaj ke
-ŝi ploras, kiam ŝi ĝin mallevis. Mi eĉ penis legi signifon en
-ĉiu faldo de ŝia vesto kaj en ĉiu malligita haro. Ke ŝi ne estas
-indiferenta, estas certe; ke ŝi iom pripensas pri mi, estas ankaŭ
-certe. Do, kial ŝi tiel ŝanceliĝas? Ĉu ŝi ne estas en la stato,
-en kiu ŝi povas rekompenci mian amon? Tiel pensinte, mi sentis
-kapturniĝon kaj plenan mallumon antaŭ la okuloj.
-
-Tiel turmentite de ĉiaj maltrankviloj kaj afekcioj, mi apenaŭ
-sukcesis fari studjarfinan ekzamenon, kaj decidinte laŭ la letero
-sendita jam antaŭe el Sendai mi estis revenonta tien, kiam la pastro
-min venigis iutage. La pastro rakontis, ke fraŭlino J. lin vizitis
-antaŭ kelkaj tagoj kaj pro doloro, malkaŝante antaŭ li ĉiujn
-miajn leterojn, ŝi petis lian juĝon. Kompreneble mi ruĝiĝis. La
-pastro min admonis fervore, ke mi elektis malĝustan rimedon, kaj
-diris al mi kompateme kaj solene, kiel la koro de l’ virgulino
-konfuziĝas per tia neatendita ektuŝo. Mi tiam sentis plian amon al
-ŝi. Li diris al mi interalie, ke mi komisiu al li solvon de tiu ĉi
-problemo, ke li ŝin demandos detale kaj ke mi atendu lian leteron
-reveninte al miaj gepatroj, ĉar li kompatas min koncerne la aferon
-kaj ne agos malbone al mi.
-
-Mi lin ne obeis, sed lin petegis, ke li permesu al mi intervidon kun
-ŝi antaŭ li, se ne estas permesate, ke ni solaj intervidos. Ŝajnis
-al mi, ke la pastro iom ŝanceliĝis; sed fine li diris al mi, ke mi
-venu la sekvantan tagon.
-
-La nomita tago estis la 28a de Junio. Fraŭlino J. jam tie estis,
-kiam mi venis, kaj tie mi trovis ankaŭ sinjoron prof. D. ne
-atenditan. La pastro intencis nin intervidigi ankaŭ antaŭ li; sed
-laŭ ties opinio estis decidite, ke ni solaj intervidu en la aparta
-ĉambro.
-
-Estis bela junitago, sed la ĉambro kun senornamaj, blankaj muroj
-en la preĝejo donis al mi iun strangan, dezertan impreson. Mi iris
-apud la fenestron kaj, apogante la manojn sur la fenestran kadron,
-mi staris rigida kaj ŝin atendis. Kvazaŭ ridanta moviĝeto de l’
-poplaj folioj ekster la fenestro ĵaluzigante altiris mian rigardon
-kiel la danco de al mi fremda junulo plena je feliĉo. Tiam fraŭlino
-J. eniris sola en la ĉambron. Ŝia tuta korpo estis tiel rigida pro
-streĉo, ke ŝi eĉ ne povis tremi. Nur ŝiaj lipoj tremetadis je
-malgranda ritmo kiel ĉe agonianto. Ŝia dolorplena mieno estis tiel
-kompatinda, ke mi ne povis ŝin rigardi rekte. Mi nur denove povis
-senti forte, ke mi nun staras en pli grava krizo ol mi atendis. La
-streĉo trapenetranta mian tutan korpon min treege malvarmigis, kaj
-ĉirkaŭite de tiu malvarmo mia pasio flamis tiel turmentite kiel
-fajro kovrita per io.
-
-Mi ne sciis, kion diri. Se ĉiu de ni jam konis tion, kion la alia
-volis diri.
-
-„Ĉu mi povas konfidi al vi?“
-
-Mekanike mi diris tiujn vortojn min riproĉante, kiajn mallertajn mi
-diras. Fraŭlino J., kiu mallevante la kapon staradis kiel statuo,
-nur respondis kun senesprima, mallaŭta voĉo: „Jes!“ kaj post
-kiam ŝi min fikse rigardis kun levitaj okuloj riproĉantaj, ŝi
-ankoraŭfoje turnis la kapon malsupren.
-
-Por mi la vortoj de ni ambaŭ estis tre malkontentigaj. Mi pensis,
-ke mi ne atendis fari kaj diri tiel prozan aĵon. Sed samtempe tiu
-ĉi intervido, ŝajnis al mi, estas de la komenco ĝis la fino
-neplipurigeble sankta kaj bela ceremonio.
-
-Mi simple rakontis al la pastro kaj sinjoro prof. D. pri ĉio, kaj
-tuj forlasis la preĝejon. Ĉio estis sonĝo. Mi estis kvazaŭ infano
-naskiĝinta 23jara en la mondon.
-
-La afero min atendinta en Sendai estis tute alia. Pro tio, ke la
-malsano de mia patro pligraviĝas kontraŭ ĉies atendo kaj aliflanke
-por ordigi la familian financon, oni estis aranĝanta parencan
-interkonsiladon. Reveninte al la hejmo mi rakontis al neniu pri
-fraŭlino J., ĉar la pastro kaj sinjoro prof. D. min tiel konsilis.
-Kaj dum kiam mi flegadis la patron, aliflanke mi ĉeestis la
-malagrablegan parencan interkonsiladon. Inter la parencaro sin trovis
-ankaŭ tiaj, kiuj, klarigante al mi la aferon, antaŭdiris: „Vi,
-estante scienculo, vi eble ne povos bone kompreni tian aferon?“ Min
-tute tedis tiu ĉi interkonsilado. Estas tute nenecese, malfaciligi
-la aferon kiel ili. Estus pli bone, forvendi ĉiujn malfacile
-konserveblajn posedaĵojn kaj aĉeti iajn obligaciojn. De l’
-komenco mi tiel opiniis, sed ili estis tiaj homoj, kiaj sin sentas
-kontentaj nur kontraŭstarante la alian.
-
-Iun tagon mi iris promeni al la Kadan[16]. La rivero Hirose[17]
-dividiĝas en kelkajn riveretojn kaj ili trankvile movas kelkajn
-akvomuelilojn. Kiel la nomo montras, la loko estas riĉa je
-floroj eble de l’ malnova tempo kaj mi vidis tie kaj ĉi tie
-diverskolorajn, por varmega suno konvenajn florojn, florantajn
-inter la freŝaj verdaĵoj, kiuj ĵus etendis foliojn. Kiam mi
-vagadis tra la stratoj malproksimaj de l’ urba centro en freŝa
-somero, penssonĝante nur pri fraŭlino J., subite mi estis vokata
-de iu ĝinrikiisto[18] veturiganta gaston. Li min demandis pri mia
-domo, dirante, ĉu mi ĝin ne scias? Do, miaflanke ekzameninte la
-ĝinrikion mi trovis en ĝi virinon ĉirkaŭ kvardekjaran. Ŝia
-unua impreso min tuj malagrabligis. Ŝi apartenis al tia tipo de
-Tokianino, kiu parolas kun lerta, kvazaŭ katoflata voĉo, sed de
-l’ komenco malestimas la kunparolanton. Kiam mi respondis, ke
-mi estas la demandito, la virino videble miris, sed ŝajnigante
-trankvilecon ŝi rapide eliris el la ĝinrikio kaj diris, ke ŝi
-estas la patrino de fraŭlino J. Ŝi ankaŭ babilis pri sia filino
-kaj pri multaj aliaj aferoj, jen mallevante, jen ree levante la kapon
-en la maniero, al kiu la virino kutimiĝas. Tio min ekmirigis. Kaj
-mi nur povis senti malagrablan senton, ke abomena formalismo rilate
-al la amo jam komenciĝis. Ĉar la virino diris, ke ŝi havas ion por
-paroli kun mi, mi antaŭ ĉio ŝin alkondukis al mia domo. Sed ŝia
-afero estis tia, kian oni estus povinta fari sufiĉe per letero. Ŝi
-ekzamenadis atente min kaj la staton de mia familio kaj post nelonge
-ŝi diris kun rido esprimanta kontenton, ke mi ŝin pardonu pri tio,
-ke ŝi sola venis, ĉar ŝia edzo ne povis veni kun ŝi pro iu afero;
-kaj simple salutante mian patrinon ŝi rapide foriris. Mi sentis
-netolereblan malagrablecon. Al mi ekŝajnis eĉ neracie, ŝin nomi
-mia bopatrino pro la geedziĝo kun fraŭlino J.
-
-Du tagojn post tio la pastro min vizitis en Sendai. Nek mia patro,
-nek mia patrino kontraŭstaris mian edziĝon; sed mia patro proponis,
-ke mi prokrastu la edziĝan ceremonion ĝis Decembro. Kiel kaŭzon
-li nomis sian malsanon; sed nun rememorante, ke tiam al li mankis
-elspezo por mia edziĝo, mi kompategas mian patron suferintan pro tio
-en la malsanlito. Sed, ĉar la pastro insistadis, ke estus pli bone,
-ne edziĝi sen solena ceremonio, mi iris al Tokio, petinte prokrasti
-parencan interkonsiladon por unu semajno. Estis la 14a de Julio.
-
-Poste al mi daŭris ĝojplenaj tagoj. Al mi estis donitaj ĉiaj
-okazoj; sekve mi ŝin karesis ĉiel, sed mi evitis komenci tiun
-rilaton, en kiun oni estas ordinare enkondukata per la edziĝa
-ceremonio. Kiam ni disiĝis ĉirkaŭ post unu semajno, ŝi malĝojiĝis
-kompatinde, kvazaŭ ŝi antaŭsentis ion malbonan. Min ankaŭ ĉirkaŭis
-stranga maltrankvileco; kaj tiu ĉi maltrankvileco min malagrabligis,
-ĉar ŝi rigardis nian estontecon kun ia ajn suspekto, mi laŭkutime
-ekkoleris kaj ŝin riproĉinte mi forvojaĝis de la stacio Ueno[19].
-
-En la vagonaro mi tre pentis, ke mi ŝin tiel severe riproĉis. Mi
-pensis, pro kia neceso mi tion faris; sed ĝi havis neniun kaŭzon.
-Kiom da fojoj mi deziris, tuj reveni al Tokio ankoraŭfoje kaj karese
-ĉirkaŭpreni ŝian gracian kolon je mia brusto!
-
-Poste, mi devis ree partopreni la bagatelan parencan interkonsiladon.
-La malsano de mia patro pligraviĝis iom post iom kaj la 31an de
-Aŭgusto li fine revenis al la koro de Dio de ni disiĝinte.
-
-Kara B.! Mi nur povas beni la memoron al mia patro. Li postlasis
-al mi diversajn aĵojn. Kvankam li estis naskita kiel la filo de
-komercisto, lia karaktero havis tre noblan flankon. Mi povas diri, ke
-li estas unu el la disciploj de sinjoro Hukuzaŭa[20], kiuj komprenis
-ties superecon. Laŭ la karaktero de mia patro ŝajnas al mi, ke
-sinjoro Hukuzaŭa apartenis al tiaj homoj, kiuj staras malproksime de
-la utilismo. Al mi ŝajnas, ke sentinte severan malkonsenton kontraŭ
-la kavalirismo nomata Buŝidoo[21], seka kaj nenatura moralo, por
-kiu provincaj kavariloj translokiĝintaj en la centron de la regno
-ĉe Meiĝi-Monarĥirestarigo[22] propagandis, li fariĝis amiko
-de nekavalira klaso, sekve amiko de ilia vivo kaj profesio. En la
-fundo, ĉu li ne estis genia idealisto? Ankaŭ pri mia patro, kiu
-estis komercisto dum sia tuta vivo, mi bone komprenis, ke laŭ lia
-agado komerco estis nur lia plej supraĵa vivo. Mi ofte vidis ĉe li
-Laŭce[23], Spinoza kaj „Kapitalo“ de Karl Marx. Li estis ankaŭ
-tre stoika; mi ofte pensis, ke li tiel sintenadis, por subpremi
-troan pasion kaj sentemon. Mi scias, ke li estis amata de kelkaj
-virinoj ĝis maljuna aĝo; sed li ĉiam preterpasis ilin kun soleca
-trankvileco eĉ ne flankenrigardante. Se mi nun lin rememoras, lia
-vivo ŝajnas al mi kvazaŭ aŭtuna vento trablovanta tra la ebena
-kampo trankvile kaj solece. Kia nobla, pura memoro!
-
-Du tagojn antaŭ la morto mia patro malkovris ĉiujn siajn
-malsukcesojn en la financa flanko. Estas prave, ke la parenca
-interkonsilado konfuziĝis kaj en nenio interkonsentis. Per malmultaj
-vortoj, mia patro penis sola replibonigi la staton ĝis sia morto kaj
-pro tio neniu komprenis la veran staton. Lia financa vundo estis tiel
-granda, kiel neniu ĝin atendis. Estas eble nenecese skribi al vi pri
-tio, ke de du jaroj li suferis eĉ pro mia monata studelspezo. Tamen,
-malgraŭ tio li neniam montris maltrankvilecon en sia ĝisnuna vivo.
-Mi neantaŭzorgeme elspezadis pli multe ol la alia tian karan monon
-kun trankvila koro. Oni diras, ke mia patro diradis, ke nenio estas
-pli malbona ol malhelpi la disvolviĝon de junulo.
-
-De la tago, en kiu mia patro mortis, mia mondo tute renversiĝis. Unu
-post la alia okazadis mizeraĵoj antaŭ miaj okuloj, ke mi deziris,
-ke mia patrino estu jam mortinta pli frue. Fine la loĝejo, fama
-pro fortika konstruado en tuta Sendai, devis esti aŭkciata. La
-pentraĵoj de mia patro tre ŝatitaj kiel „Kannono“ de Bakei[24],
-„Kverkarbaro“ de Rousseau kaj unu biblioteko da libroj, ĉiuj
-disiĝis al ĉiuj flankoj. Kiam mi vidis, kiel du profesoroj de
-Toohoku-Instituto[25] venis kaj en la malluma koridoro antaŭ la
-biblioteko disputadis kun organizantoj pri la kosto de „Kapitalo“
-de Marx, ne tolerante mi subite ĝin forprenis de ili. Kiam mi
-rememoras la kruelan scenon okazintan en somermeza tago, al mi staras
-eĉ hodiaŭ larmoj pro malĝojo en la okuloj.
-
-Poste estis decidate, ke ni, mi, miaj patrino kaj fratino, luu iun
-malgrandan duetaĝan domon konstruitan en la korto de iu parenco kaj
-transloĝiĝu en ĝin. Oktobro jam venis, sed mi ankoraŭ ne povis
-iri al Tokio por studi. Mia zorgema patro ja postlasis muelejon al
-mia patrino en la nomo de iu maljuna servanto, kiu lin longajn jarojn
-servadis; sed por gajni monon por vivado per la muelejo oni bezonis,
-ke mi nepre restu hejme. Kompreneble mi ĉion skribadis al mia J.
-malkaŝe kaj ŝi tuj respondis el la fundo de ŝia koro. Mia amo al
-ŝi pligrandiĝis iom post iom, ke mi min sentis dolorplena, kaj ŝi
-ankaŭ skribis, ke nia plua malkunesto ŝin povos malsanigi. Kiam
-mi eksciis, ke mia patro, kiu ne povis akiri monon por mia edziĝo,
-proponis prokraston de l’ edziĝa ceremonio ĝis Decembro je l’
-preteksto de sia malsano, mi lin tutkore kompatis pri lia sufero kiel
-la patron, kaj ĉiam al mi staras larmoj en okuloj, kiam mi rememoras
-tion. Sed por mi la ceremonio havis neniun signifon, mi nur deziris
-kunvivadon. Okazis ofte, ke mi estis freneziĝonta sen mia J. Do,
-mi skribis al ŝi, ke ŝi venu antaŭ ĉio al Sendai. Tamen ne ŝi,
-sed la pastro al mi respondis. Estis eble en la mezo de Oktobro kaj
-jam estis iom malvarme. Laŭ tiu respondo mi eksciis, ke mia J.
-fine akiris pleŭriton kaj pneŭmonion samtempe kaj enlitiĝis de
-du semajnoj. La pastro unue skribis, ke li skribas anstataŭ ŝia
-patrino, ĉar por ŝi malklera tio estis iom malfacila. Mia J. nenion
-skribis al mi pri sia malsano eble timante, ke mi maltrankviliĝos.
-Mi min sentis, kvazaŭ mi estas la arbo, de kiu eĉ la lasta folio
-estas deprenita. Kio ajn estas skribita post tio, mi eble ĝin ne
-estus kompreninta, eĉ se mi estus leginta; do, ĝin ne leginte mi
-kiel eble plej rapide forveturis al Tokio. Mia J. tiel malgrasiĝis,
-ke ŝi ŝajnis al mi kvazaŭ alia homo. Niaj koroj alproksimiĝis
-unu al la alia, kvazaŭ ekzistus neniu en la mondo krom ni ambaŭ.
-Mi pasigis du tagojn ĉe ŝia malsanlito; sed, ĉar nek la reveno
-al Sendai kun ŝi, nek mia plua restado en Tokio estis permesataj,
-mi devige disiĝis de ŝi. Post kiam mi revenis hejmen, min atingis
-ŝia kuraĝiga letero. Ŝi skribis, ke ŝi ĉiel penos por resaniĝi
-kiel eble plej baldaŭ kaj iri al Sendai, kaj ke mi miaflanke penu
-elhaki la vojon por la estonteco; kaj poste ŝi aldonis: „Mi timas
-pri l’ opinio de mia patrino, ĉar mi ofte vidas ion malbonvolan
-al ni en ŝia parolo. Kompreneble ŝi ne proponas, ke ni rompu la
-fianĉecon, sed al mi ŝajnas, ke ŝi penas ĉiel nin apartigi. Sed
-kompreneble tio neniom konfuzas mian koron.“ Mi klare komprenis
-ŝian patrinon. Atendu! Atendu! Mi nepre elhakos mian propran vojon.
-Estu malbenata tiu, kiu deziras iel ajn malhelpi mian amon! Vidu,
-kiel terure tiu estos punata pro sia erara kalkulo! Mi decidis,
-neniam vidi ŝian patrinon ĝis tiam. Kaj deposte ĉiuj miaj penadoj
-estis oferataj por plibonigo de l’ financa stato, por ke mi rabu
-mian J. triumfante de ŝia diabla patrino, trankviligu iom ajn la
-lastajn jarojn de mia patrino kaj plie eduku kaj klerigu mian solan
-fratinon.
-
-La jaro pasis, dum mi ĉiutage vizitadis la muelejon kaj tie
-laboradis tute kovrita per farunoj. Kun kia soleca koro mi rigardis
-la vintrajn perspektivojn en la norda provinco, kiuj etendiĝas de
-l’ polusa zono kvazaŭ manetendante! Sed por senkuraĝiĝi pro tio
-mi havis troan energion kaj fierecon, ankaŭ brilan esperon. Se mia
-fratino mastrumis iom pli ŝpareme, por malpezigi mian ŝarĝon, mi
-ne povis krom ekkoleriĝi kaj kriis. Sed en la fabrikejo mi laboris
-kiel eble plej forte kaj sentis la vivon de laborado agrabla. Por
-mi estis tre ĝustaloke, laboradi ŝvitplene, stari apud la enirejo
-sentante, ke varmegigita sango cirkulas tra la tuta korpo kiel
-varmega akvo tra la akvotubo, kaj esti blovata de l’ vento miksita
-kun neĝo. Al mi eĉ ŝajnis, ke studado estas senutila. Kiam vespero
-venis, mi min ŝajnigis vigla, ke ofte okazis, ke eĉ mia patrino,
-kiu pasigis la tutan tagon malĝoja, laŭte ekridis. La amo inter
-patrino kaj filo, frato kaj fratino, kiu ĝis nun estis malhelpata
-de geservistoj, nun tute unuiĝis per nenio malhelpate, kaj ni tri
-subtenis la amon unu kontraŭ la aliaj kiel la tripieda kaldrono.
-Sed, eble ankaŭ tie estis iom da kaŝemo; kiam neĝa vento trablovis
-skuante la domon kaj tie regis nokta malvarmo tiel severe, ke oni
-ne povis ĝin toleri per la forneto, ofte okazis, ke ĉiuj tri
-malgajiĝis kvazaŭ agorde. Ĉiu el ni tri havis apartajn pensojn
-kaj sentis solecon, kaj en tia okazo mia fratino ĉiam min demandis:
-„Kiel do fartas sinjoro B.?“ Ŝi sopiris je vi, kiun mi povis
-nomi mia sola amiko. Mi senpacience ekkoleris: „Kia senhumanulo!
-Kiel ajn li fartus, tio min tute ne koncernas.“ Kaj en tiaj noktoj
-mi sentis ekscitiĝon eĉ dum preĝado.
-
-Mia J. skribadis al mi de tempo al tempo mallongajn leterojn, kiujn
-ŝi eble skribis malgraŭ sia malbonfarto. Ŝiaj vortoj ŝajnigantaj
-trankvilecon min instigis aŭ al kompatemo, aŭ al ia malameto al
-ŝi, kaj iam mi eĉ pensis, alkuri al ŝi kaj ŝin ĉirkaŭvolvi per
-mia flamanta pasio ĝis ŝi sufokos; sed, kiam mi rememoris ŝian
-patrinon, mi tuj ekgrincigis la dentojn kaj returnis min irontan al
-la stacidomo.
-
-Tia vivo ripetiĝis kaj pasis la jaron. Min ankaŭ vizitis la novjaro
--- malvarmega novjaro -- en la norda provinco. Intencinte komenci
-la laboradon de la tria, mi manĝis zoonion tiumatene, kiam via
-telegramo min atingis.
-
-Kara B.! Por mi via reveno ne estas tro malfrua. Vi ja revenis.
-
-La nova vivo de malriĉeco min tute ne turmentas. Kun abrupta ŝanĝo
-de mia cirkonstanco multaj nekonataj mondoj disvolviĝis antaŭ mi.
-Mi nun plene komprenis pri la fakto, ke ĉiuj aldonaĵoj de l’
-vivo kiel scio, kutimo, vestaĵo kaj manĝaĵo havas emon malhelpi
-reciprokan alproksimiĝon de l’ koroj, eĉ tute rifuzas tion
-je l’ okazo kaj el ili nenio sentigas la homon soleca krom la
-aldonaĵo nomata riĉeco.
-
-De kiam mi perdis ĉion, mi sentas en la koro kuraĝigon, ke mi
-mem estas ekira punkto. Mi neniel volas rezigni la deziron fariĝi
-scienculo. Sed mi sentas senfinan ĝojon pro tio, ke al mi estas
-aldonita la vivo, por nutri patrinon, eduki fratinon kaj konstrui kun
-mia edzino regnon, kvankam plej malgrandan. Tio estas la vivo, kies
-foreston mi ĝis nun sentis senkonscie. Se mi estus ŝarĝita pli
-peze, tiam mia ŝultro eble trovus pli trankvilan pozon.
-
-Sed mi tre bedaŭras, ke mi nuntempe ne povas vin helpi ekonomie.
-Kiel mia patro mi volas sendi al vi iom da studelspezo, por ke vi
-studu ankaŭ por mi; sed pro malkapablo mi ankoraŭ ne atingis tiun
-staton. Ĉar ekzistas multaj, kiuj bedaŭras mian patron pri la
-bankroto, mi povus ion fari, se mi ilin petus; sed mi ne ŝatas esti
-kompatata de ili iel ajn. Mi ne volas kreski sub la kompato al mia
-patro.
-
-En mia lasta letero mi al vi skribis, ke mi ne povos viziti Tokio-n;
-sed mi nun ne povas alie: mi devas veni tien. Se eble, mi deziras
-vidi nur vin kaj mian J., ne vidonte ŝian patrinon.
-
-Pri ceteraj aferoj mi rakontos al vi dum nia revido. Jam estas
-tagmezo kaj de nun mi iros al la fabrikejo por ekkomenci laboradon de
-l’ nova jaro.
-
-  Via A.
-
-
-(De B. al A.)
-
-Tokio, la 10an de Januaro 1914.
-
-  Kara A.!
-
-La pastro konsilas kaj vi ankaŭ tiel insistas; do mi decidis, laŭ
-viaj konsiloj loĝi ĉe fraŭlino J. de hodiaŭ. Por mi estas
-destinita ĉambro kun ok matoj[26] kaj fenestro kontraŭanta nordon;
-por mi ekzistas neniu skribĉambro, kiu povas sendi pli bonan lumon
-ol ĉi tiu. La pakaĵoj, kiujn mi enportis, aspektas speciale
-malpuraj. La unuan fojon en mia vivo mi travivas tiel trankvilan
-vivon.
-
-En ĉiuj punktoj estis tre bone, ke mi iris al Sendai por vin vidi.
-Mia karaktero havas ian strangan econ timi alvenon de l’ feliĉo.
-Mi ĝin ne timas en la senco, en kiu mallaboremuloj sekrete timas
-tro grandajn rekompencojn; sed ĝi devenas de tio, ke mi scias,
-ke feliĉo estas la masko, kiu povas eltrompi eĉ pli sinceran
-karakteron. Kiam mi staras rekte antaŭ la „vero“, mi povas
-senti tian agrablecon, kian mi sentas, kiam mi eltrinkas glason da
-malŝatata vino per unu tiro. Sed kiam mi devas taksi „veron“
-kaŝitan post la feliĉo, mi sentas timon, kvazaŭ mi taksas la
-sorton mem. Sed en via modesta domo apud la rivero Hirose „vero“
-ridetis ne portinte la maskon de feliĉo. „Vero“ ridetas, -- la
-fakton, ke „vero“ ankaŭ ridetas kiel la homo, mi eltrovis en
-via hejmo. Kvankam ĝi estis via afero, mi ĝin sentis tre agrabla.
-Via patrino, kia ĉarma patrino ŝi estas! Kia aminda virgulino via
-fratino estas! Kaj, kia sincera junulo plena je kreskemo vi estas!
-Tie, kie vi tri estas, ŝajnas al mi, ke eĉ la naturo refariĝas
-pratempa naturo.
-
-Kompare kun la via la hejmo de Kobajaŝi montriĝas tute alia mondo.
-Ŝajnas al mi, ke la patro ĉiam vojaĝanta tute ne rilatas al la
-formado de l’ familia atmosfero. La maljunulo, kiun vi vidis en
-Noboribecu, ŝajnas tre obstina, kiel vi diris, kaj estas tielnomata
-edoano. La karaktero de edoano kondiĉas havi bonecon en sia fundo.
-Sed ekstrema artifikado de l’ karaktero kaj malantaŭenemo
-min malagrabligas. Montri eĉ perforte viran fierecon, nepre
-kontraŭstari la pli fortan kaj ĉiamaniere peni insistadi tion,
-kion oni jam komencis; la malforteco de lia karaktero ŝati tiajn
-malkarajn formalismojn kiel vivon mem, min kolerigas. La patrino
-apartenas al la tipo de l’ plej malnoblaj virinoj. Ŝi estas flato
-mem, kaj je mia netolero la objekto de ŝia flatado estas ŝi mem.
-El ĉiuj ŝiaj hartruoj blinda deziro je plezuro vaporiĝas kaj
-ŝin ĉirkaŭas. Ĉu vi rimarkis eĉ unu el ŝiaj dentoj similaj al
-la ĉevaldentoj, kiuj aperas de inter ŝiaj nigretaj lipoj? Sed,
-kun malbeleco ŝi havas samtempe ian purecon kaj iam mi eĉ sentas
-ŝian karakteran subpremon. Fine, pri fraŭlino J. mi nur povas diri
-la vorton „miro“. Antaŭ ĉi tiu miro estas tute senkolora la
-miro, ke la naturo kreskigas rozon el la malbela koto. Ŝi, kiun mi
-antaŭe vidis, estis infano, nenio; sed nun ŝi estas virino kaj
-ĉio. Ŝia karaktero iradas la vojon, sur kiu neorganikeco transiras
-al organikeco, kun tiaj rapideco, lerteco kaj certeco, kiaj per la
-scienco ne estas kompreneblaj. Kiu povus solvi ĉi tiun enigmon
-briletantan en ŝiaj grandaj okuloj, kiujn vi je ŝi karakterizas?
-Mi estis konvinkata, ke la virino estas forĵetata de la trono de
-l’ mistero per plenumiĝo de amo. Sed al mi ŝajnas, ke en sia
-malgrasiĝinta korpo fraŭlino J. enhavas senfinan enigmon kaj
-per ĝi sin turmentas. Tio sugestias pri plena karaktero de nun
-ekkreskonta.
-
-Do, la hejmo de Kobajaŝi estas kvazaŭ konfuzita skatolo de Pandoro.
-Kia stranga bruo eksonus, se mi ĝin prenus en la manojn kaj skuus?
-Malkovri ĝian kovrilon ne povas eĉ pensi senkuraĝuloj.
-
-Post tagmanĝo mi rakontis al la familianoj detale pri via familio.
-La patrino ŝajnis, kvazaŭ ŝi sentas doloron je la oreloj.
-Kompreneble fraŭlino J. min aŭskultis kun grandaj fervoro kaj
-intereso ŝajne de scivolemo. Kiam mi rakontis pri via fratino,
-ŝia fervoro atingis la supron kaj kiel la komandanto aŭskultas la
-raporton de l’ spiono, ŝi avide min demandis pri la vizaĝo kaj
-karaktero, ke mi eĉ sentis iom da malagrableco.
-
-Laŭ mia propra travivo la malsano de fraŭlino J. ne estas tute
-trankvila. Estas nun treege malvarme en Tokio, kaj mi timas precipe
-la sezonon, kiam la nuna malvarmeco transiros en varmecon. Mi ŝin
-konsilis, esti ekzamenata antaŭ ĉio de D-ro B. Mi enmetante sendas
-al vi la tabelon de ŝia korpa temperaturo.
-
-Mi decidis, okaze de l’ vizito al Tokio liberiĝi de la eklezio.
-Unue: mi ne estas la homo, kiu povas prediki pri la kredo al aliaj
-homoj; la eklezio min ne bezonas. Due: mi volas liberiĝi de ĉiuj
-katenoj, kiuj la agojn de miaj animo kaj korpo malliberigas laŭ
-reguloj de la ekstera mondo. Mi ne bezonas la eklezion. Trie: por
-diri malkaŝe, mia kredo estis ebrio. Timinte tuŝi la fundon de mia
-karaktero, mi penis forgesi mian malplenecon per ebrio. Unuvorte, mia
-kredo estis tia, kian oni devas redoni. Kvare: ĉu Kristo ne kaŝis
-sin 40 tagojn en la dezerto? Kun kia senhontemo mi, kiu ne havas
-talenton kiel Kristo, nek travivon kaj aĝon kiel li, povos kunesti
-kun la homoj trankvila? Kvine: mi eksentis sensencaj la faktojn,
-kiuj estas skribitaj en la Biblio kaj klarigataj de la eklezio. Por
-ke vi min ne malkomprenu, mi ĉi tie klarigas, ke mi neniel neas
-la misteron kuŝantan sur la fundo de ekzistado; sed mi nur volas
-jesi, ke neniu klarigo ĝis nun provita povis iel ajn klarigi ĉi
-tiun misteron. Mi volas diri, ke mi ne povas krom akre senti, ke mi
-vivas en ĉi tiu mistero. Sese: mi ne ŝatas esti taksata pli valora
-aŭ malpli ol mi estas. Ke mi estas ekleziano ofte kaŭzas, perforti
-alian al erara taksado de mia karaktero.
-
-Mi trovis vian sintenadon en malriĉeco tre konvena je vi. Vi
-antaŭeniradas ne timante la donitan cirkonstancon kaj kaptas
-nemoveblan veron per aŭ longa, aŭ mallonga travivo. Malakreco plena
-je vigleco, indiferenteco enhavanta puran konsciencon -- tiajn mi
-en vi vidas; sed miaflanke -- mi fariĝis iom nepacienca ... teda.
-Hodiaŭ mi ne plu skribos.
-
-Per la pago de mia helpanteco en la instituto kaj per redaktado
-de „Oficiala gazeto de biologia asocio“ mia mono sufiĉas por
-studelspezo; bonvolu trankviliĝi.
-
-Mi nun konsiliĝas kun sinjoro prof. F., por eldonigi en Germanujo
-unu el la traktatoj verkitaj en la insulo Ogasaŭara. Sed mi ofte
-havas febron, kaj mi malĝojas, ke febro min ne forlasas tiel frue,
-kiel mi esperas.
-
-  Via B.
-
-
-(De A. al B.)
-
-Sendai, la 12an de Januaro 1914.
-
-  Kara B.!
-
-Ke vi vizitis nian urbon Sendai, estis bone ankaŭ por mia familio.
-En vi, kiu ŝajnas obstina kaj nealproksimiĝebla, mia patrino tuj
-trovis ion akordiĝantan kun mi; mia fratino vin nur adoras elkore.
-
-Kaj mi vin dankas pro tio, ke vi akceptis mian peton, loĝi ĉe
-la familio de Kobajaŝi. Kiam mi proponis tion, mi sentis grandan
-doloron pensante, ke vi devas vivi kun la abomena patrino de mia
-J. Sed mi pensas, ke mia J. vin rekompencos por tio. Tion, kion vi
-observis pri ŝi, mi ankaŭ estis dironta. Ŝi ja havas karakteron
-plene ekkreskontan. Sed pensinte, ke estas delikata demando, kiel tiu
-karaktero ekkreskos, mi ne povis ŝin lasi sola en tia familio. Mi
-tutkore esperas, ke ŝi sub via zorgado disvolviĝu laŭ la volo de
-l’ naturo. Samtempe kun la via mi ricevis leteron ankaŭ de mia J.
-Ŝi tre ĝojas pri via kunloĝado, sed ŝi ŝajnas senti ian timon
-pro tio. Antaŭ vi, kiu ne povus timi instinkte malkovri malfortajn
-flankojn de sia karaktero? Mia J. skribis ankaŭ pri mia fratino N.,
-pri kiu vi al ŝi parolis, kaj aldonis, ke ŝi, de vi aŭdinte pri
-mia fratino N., sentas specialan amon al ŝi. Ŝi ankaŭ skribis, ĉu
-ne estus bone, se ni penadus edzigi vin kun mia fratino N. Mi nun
-komprenis, kial mia J. vin demandis detale pri N.
-
-Mi bezonas vian pluan klarigon pri mia karaktero, kiun vi nomis
-nepacienciga. Ĉu ne ekzistas diferenco inter ni en tio, ke vi ĉiam
-vivas celante la estontecon, dum mi penas vivi plej bone en la
-estanteco? Mi pensas, ke plifortigi la fundamenton de l’ muelejo
-kaj certigi la vivon de miaj patrino kaj fratino plej facile promesas
-al mi viglan laboradon en la estonteco. Mi certe estas malsaĝulo,
-kiu estante en la stato, en kiu mi povas uzi helpon de l’ aliaj,
-tion ne faras. Sed mia tro obstina sincereco ne permesas al mi tion
-fari; nome, tio estas disvolvaĵo de mia karaktero ne fleksebla.
-
-Anoncite de vi pri la kaŭzoj, kial vi forlasas la eklezion, mi
-sentas diferencon inter niaj karakteroj kaj ridetas. Eble mi ankoraŭ
-ne havas rajton diri grandaĵojn, ĉar ne pasis longa tempo de
-tiam, kiam mi apartenas al la eklezio; tamen mi kredas, ke, se
-vi liberiĝas de l’ eklezio, vi devas ankaŭ ĉesi esti unu
-familiano, unu naciano de l’ samaj kaŭzoj. Se mi havus forton, mi
-ne liberiĝus de la eklezio, sed penus tiom por ĝin rekonstrui, kiom
-mi povus; kaj se mi ne havus forton, mi amasigus forton iom post iom
-de ĝi ĉirkaŭite. Mi min ne retiros de la donita pozicio, ĝis kiam
-mi facile subigos la ĉirkaŭon. Estos eble bone por vi, liberiĝi de
-la katenoj de la eklezio. Sed por mi eksiĝo el la eklezio sen batalo
-nur signifas la malantaŭeniron de mi mem. Antaŭ ĉio mi pensas, ke
-vin perdante la eklezio sentis grandan baton. Mi pri tio bedaŭras la
-eklezion.
-
-La afero de l’ muelejo iel eksukcesis. Post nelonge mi ĝin povos
-memstarigi. Nokte mi legadas librojn kaj precipe pri mendelismo;
-sed tiaj eksperimentaj libroj min ne kontentigas, ĝis mi atingos
-la staton, en kiu mi povas fari eksperimenton. Mi aŭdis, ke en la
-venonta Aprilo jara kunveno de l’ zoologia instituto okazos post
-tiel longa interrompo. Mi esperas, ke tiam mi ankaŭ povos ĝin
-partopreni.
-
-Mi vin petegas zorgi pri mia J. Estas netolereble, aŭdi ke ŝia
-malsano estas pli grava ol mi atendis. Mi okaze imagas ŝian morton,
-kaj tiam en tiu momento mia kuraĝo tute kuntiriĝas. Se mia J.
-mortus, por kio estis mia naskiĝo kaj mia ĝisnuna vivo? Mi ĉiel
-penos por ŝi, por ke ŝi resaniĝu. Kaj, se estus necese por tio ...
-ho, sed, kion fari?
-
-Eble mia J. havas sekretojn, kiujn ŝi ankoraŭ al mi ne malkovris.
-Ofte al mi ŝajnas, ke ŝi sin kaŝas okaze en la sekretojn eĉ
-tiam, kiam ni solaj persone interkompreniĝas unu la alian, ne
-parolante pri tiam, kiam ni interkorespondadis. Malkaŝdire, tio
-min ne kontentigas. La konscio, ke mi ĉirkaŭiradas nur ĉirkaŭ
-la periferio de ŝia koro, estas netolerebla. Aŭ, ĉu ĝi estas
-ordinara afero por amanto? Antaŭ ĉio, mi devas eniri pli kaj
-pli en la fundon de ŝia koro. Mi eĉ pentas kelkafoje, kial mi
-ne kuraĝis tuŝi ŝian karnon? Ĉar mi eĉ dubas, ĉu niaj koroj
-interkomunikiĝas malhelpate de la apartigo de l’ karno.
-
-Estas nun plej malvarme; mi deziras, ke vi ankaŭ zorgu plene pri
-via sano. Ĉu vi ne laciĝas pro troa laboro? Ĉu la diferenco inter
-maksimuma kaj minimuma temperaturo de via korpo estas pli malgranda
-ol tiu de mia J.? Se ne, mi opinias, ke estus pli bone, decidi
-ĉesigi la laboradon iom da tempo.
-
-Hodiaŭ neĝas de mateno. Vespere ĉe reveno el la fabrikejo mi
-alparolis al iu maljuna laboristo. Li rakontis, ke antaŭ jaroj oni
-povis vivi facile, se nur la rizo kostis malmulte; sed nuntempe, ĉu
-ĝi estas kara aŭ malkara, riĉuloj vivas facile kaj malriĉuloj
-malfacile; kion tio signifas? Kaj tiel dirinte li enpensiĝis. Oni
-diras, ke li havas malsaneman edzinon, diboĉeman filon, fidelan
-bofilinon kaj multajn genepojn. La statoj de l’ laboristaj familioj
-estas ĉie similaj, sed mirinde mi estas devigata pensi pri la sorto
-de nur tiu ĉi unu el ili.
-
-  Via A.
-
-
-(De B. al A.)
-
-Tokio, la 14an de Januaro 1914.
-
-  Kara A.!
-
-Vi diras, ke vi penas vivi plej bone en la estanteco kaj ke mi
-antaŭeniras celante la estontecon.
-
-Povas ŝajni, ke vi estas grandanima konsumanto de la estanteco kaj
-mi ŝparema rezervanto de la estonteco. Mi mem esperas, okaze tia
-esti. La scienculo devas plenumi la devon esti rezervanto por la
-estonteco.
-
-Sed kion fari kun tio, ke mi estas nesatigebla konsumanto?
-
-Unuvorte, la homo estas aŭ konsumanto aŭ produktanto. Al la
-konsumantoj apartenas du tipoj: unuj, kiuj konsumas por produkti kaj
-la aliaj, kiuj konsumas por konsumi. Al la produktantoj ankaŭ du
-tipoj: unuj, kiuj produktas por konsumi kaj la aliaj, kiuj produktas
-por produkti. Vi apartenas al la plej racia tipo, kiu produktas por
-konsumi; sed ŝajnas al mi, ke mi fine ne povas esti krom diboĉulo,
-kiu konsumas por konsumi. Per aliaj vortoj, mi estas plena egoisto en
-la fundo kaj se mi havus ion, kio povus utili por la homaro, tio eble
-nur estus, ke la homaro povas atesti per mia konsumado, kiom ĝi ĝis
-nun rezervis.
-
-Tipa grupo de konsumantoj por konsumi estas la artistoj. Unuvorte,
-ili estas potencaj konsumantoj el la homaro kaj en tiu ĉi punkto mia
-karaktero havas ion, kiu estas komuna kun la artistoj.
-
-Jam tiel naskite, mi deziras fari tian diboĉadon, ke mi elkonsumas
-la tutajn provizaĵojn, kiujn la homaro dum milionoj da jaroj
-amasigis.
-
-La entrepreno produktas kaj la arto konsumas. En tiu ĉi senco Dio
-estas la plej granda entreprenisto kaj la diablo la plej granda
-artisto.
-
-Mi transiru al alia temo.
-
-Vi havas ne malgrandan estimon antaŭ la moderna scienco. Mi
-malestimas la memkontraŭdiron de l’ moderna scienco.
-
-La scienco deklaras, ke ĝi klarigas la veron, kaj por diri la veron
-ĝi nur ordigas la faktojn.
-
-Ĉu la ordigitaj faktoj estas la vero? Se jes, en la kartujo de la
-biblioteko sin kaŝus la plej alta vero.
-
-Kiam la scienco malsupreniros de la uzurpita trono kaj portos ledan
-laborveston kaj martelon, nur tiam ĝia aŭtoritato naskiĝos; ĉar,
-per malmultaj vortoj, la scienco estas nur servanto de praktika vivo,
-kiu produktas por produkti. Kiel la ordinara laboristo havas fortan
-korpon kaj obeemon, tiel la scienco havas klaran kapon kaj bonan
-paciencon. Same kiel la ordinara laboristo, la scienco ne scias, kion
-fari kun ĉiuj siaj produktaĵoj. La ordinara laboristo laboras en la
-fabrikejo. La laboristo de l’ scienco laboras en la laboratorio.
-
-Mi estas nuntempa scienculo, certe ne granda. La scienco liveras al
-mi panon, laŭpartan scivolemon kaj okaze enuan tempon kaj manieron
-de konsumado. En la nomo de l’ scienco mi povas liberiĝi de la
-devo pripensi, kio estas la postuloj plej proksimaj al la homa vivo
-kaj min okupi je la demandoj nur instigantaj mian scivolemon, kaj ju
-pli malproksimaj tiuj demandoj estas de la plej necesa postulo de
-l’ homa vivo, des pli laŭte oni emfazas mian scienculecon.
-
-Sed mi ne povas kontentiĝi esti tiagrada konsumanto. Se konsumi,
-mi volas konsumi malkaŝe. Mi ne ŝatas konsumi trompante. Leginte
-vian leteron mi eksentis deziron skribi al vi tian leteron. Plue mi
-skribados en la sekvanta letero.
-
-  Via B.
-
-
-(De B. al A.)
-
-Tokio, la 15an de Januaro 1914.
-
-  Kara A.!
-
-Atakite de pli alta febro ol kutime, eble pro malvarmumo, mi
-hieraŭ ne vizitis la laboratorion kaj estis zorgata de fraŭlino
-J. diversmaniere. Kaj, ĉar ŝia patrino forestis -- pro vizito al
-prapatraj tomboj (kia memtrompo!) -- ni ambaŭ interparolis iom pli
-intime ol ordinare.
-
-Unue mi konsilis al ŝi iom tro severe, malfermi ŝian tutan koron
-kaj ĝin montri al vi. Fraŭlino J. min rigardis kvazaŭ dubante kaj
-plendis, ke kontraŭe vi estas, kiu ne malfermas sian koron. Trovante
-en mi malsaĝulon metitan inter geamantoj, mi ne povis krom maldolĉe
-ridi.
-
-Kiam mi estis en la insulo Ogasaŭara, mi dufoje al ŝi sendis
-anonimajn leterojn, pri kio mi ankoraŭ al vi ne rakontis. Tio
-okazis, kiam la rilato inter vi ambaŭ ankoraŭ ne estis difinita.
-Do, antaŭ ol ŝi ricevis vian unuan leteron, fraŭlino J. jam sciis
-pri via konturo kaj intenco. En la hieraŭa interparolado ŝi diris,
-ke ŝi tuj sentis intuitive, ke mi skribis tiujn anonimajn leterojn.
-Je mia demando, de kio ŝi tion eksciis, ŝi respondis, ke tian
-aferon povas ekkompreni eĉ homo senscia kiel ŝi kaj min rigardis
-fikse kaj malafable per siaj sentemaj okuloj.
-
-Kompreneble vi jam scias pri la fakto, ke fraŭlino J. ne estas
-filino de tiu abomena patrino, nek de tiu patro; sed tion aŭdinte
-hieraŭ unuafoje, mi ne malmulte miris. Laŭ ŝia elkora rakonto
-mi povas klare imagi ŝian estintecon. Unue mi vidas malgrandan
-vaporŝipon forveturintan de Osako[27] al Tokio. Mi vidas en unu
-angulo de ĝia triaklasa ĉambro junan, de sia edzo forlasitan
-virinon, kiu kuŝas surventre sur la planko tute senkonscie, kiel
-la animo vaganta tra la transmorta mondo. Mi vidas unu animeton jam
-stampitan per la malĝojo de vagado en ŝia ventro. Mi imagas la
--- je laco kaj malĝojo plenan -- cirkonstancon de la laboristino,
-kiu en la plej profunda fundo de maltrankvileco kaj konfuzo de
-la urbego Tokio ĝemante vendas sian mallertan laboron. Mi vidas
-grandkapan, malbelan infanon, kiu nur post la noktmezo povas
-suĉi el mamoj nesufiĉe liverantaj lakton kaj poste ekdormas. Mi
-aŭdas kortuŝantan kriegon, kiun la infano eligas, kiam ĝi estas
-transdonata kvazaŭ aĵo de sia patrino al sia onklino. Kaj nun
-antaŭ miaj okuloj staras la figuro de fraŭlino J., kiu el tiu
-velkonta ĝermo fine elkreskis virino. Mi unuafoje povis kompreni la
-kaŭzojn de ŝia kaduka konstitucio, profunda koro kaj malgajeco, kiu
-ofte ŝin atakas kaj ŝin faras soleca kaj bela kiel aŭtuna nebulo.
-
-Per la malkovrado de ŝia estinteco tia, mi nun kvazaŭ rekonsciiĝis
-eĉ se malfrue. Dum vi povas doni ĉiujn konsolojn al ŝi, mi devas
-esti konsolata de tia homo; mi miregis pri la diferenco inter niaj
-sortoj. Mi tre bedaŭras ankaŭ pri tio, ke la scienco ne povas
-trakti tian gravan aĵon de l’ homa vivo minimume tiel, kiel
-mallerta instruisto traktas la korojn de lernantoj, kaj senkonscie mi
-skribis al vi lastanokte leteron.
-
-Sed estas treege ĝojinde por mi, ke mi per kono de ŝia estinteco
-povis ekscii, ke fraŭlino J. ne ricevis sangon de sia tielnomata
-patrino. En la lastaj tagoj nenio min sentigis tian ĝojegon kiel ĉi
-tio.
-
-Malkaŝdire, mia estinteco havas ankaŭ ion, dank’ al kio mi
-precipe kompatas la ŝian. Tamen, pri tio mi ne rakontas eĉ al
-vi. Estas neniu kaŭzo por malkovri malfeliĉon de homa vivo kaj
-mallumigi tiom la homan vivon.
-
-Ankoraŭ hodiaŭ mi ne povas ellitiĝi. Por mi malsanulo estas la
-malvarmo kvazaŭ penetranta. Fraŭlino J. min flegas kun amikeco,
-kvazaŭ ŝi forgesis pri sia malbonfarto. Mi timas, ke tio estas
-nebona por ŝia malsano.
-
-Granda vivo forfluas fortege. Kia terura, sed kuraĝa bildo! Ĉu
-mi devas resti kiel flanka rigardanto ĝis la fino? Aŭ, eĉ se mi
-enirus en ĝin, ĉu mi baldaŭ malaperos kiel ŝaŭmoj pro malforteco
-de l’ korpo?
-
-Bone, estus bone!
-
-Mi salutas viajn patrinon kaj fratinon N.
-
-  Via B.
-
-
-(De B. al A.)
-
-Tokio, la 3an de Februaro 1914.
-
-  Kara A.!
-
-Fraŭlino J. kreskadas ne bezonante kuneston de homo kiel mi. Kaj
-mia kunestado malutilas por ŝia farto. Timante, ke ŝi infektiĝos
-de mia malsano, mi ĉiam sentadas maltrankvilecon. Do, de la lasta
-tempo mi kelkajn fojojn konsiliĝis kun vi pri mia transloĝiĝo.
-Vi tion rifuzis. Sed hodiaŭ neatendite la pastro min vizitis kaj
-konsilis min pri transloĝiĝo. Mi ne scias, ĉu tion kaŭzis mia
-liberiĝo de la eklezio aŭ alia afero? La pastro nur pretekstas la
-konvenecon. La plej malsincera vorto! Sed estas vi kaj la pastro,
-kiuj unue min konsilis pri la transloĝiĝo ĉi tien. Tial mi vin
-demandas ankoraŭfoje, kiel mi devos agi.
-
-En ĉiuj punktoj mi ne povas diri, ke fraŭlino J. pli bone fartas.
-Iam mi vidis kavetojn en ŝiaj delikataj manoj kaj ankaŭ inter la
-fingroradikoj, sed lastatempe ili ĉiuj malaperis. Ofte al mi eĉ
-ŝajnas, ke ŝi, timante rompiĝon de l’ kaduka korpo per la forto
-interne superfluanta, ne povas elporti malgajecon. Mi vidas, ke vi
-lastatempe pli malofte al ŝi skribas, kaj tio ŝin malkontentigas.
-Vi devas skribi al ŝi kun ĉiuj viaj pasioj, kompatoj kaj konsoloj.
-
-Ĉu vi povas imagi, ke al ŝi en la okuloj staras larmoj de soleco?
-Estas tiel kompatinde, ke eĉ mi tion apenaŭ povas elporti. En la
-kontraŭa proporcio al ŝia sano, mia farto lastatempe pliboniĝas
-iom post iom. Mi pasigas tutan tagon en la laboratorio kaj laboradas
-kiel la leono ... efektive kiel la leono. Mi volas subteni de Vries,
-kontraŭstarante la kontraŭparolantojn de l’ mutacia teorio. Por
-mi subita vario, kiun de Vries insistas, estas ebla. Mia interna
-postulo min igas kredi je tio. -- Ĉu vi malestimas mian nesciencan
-sintenadon elirintan el mia antaŭopinio? Sed estis neniu kredanto
-de nova teorio, kiu ne havis antaŭopinion kiel mi. Aŭtobiografio
-de Darwin plej bone rakontas pri tio. Kiam li estis sugestita de la
-fenomeno de disvolviĝo de vivantaj aĵoj, lia eksperimento ankoraŭ
-ne atingis la gradon, lin igi supozi pri ĉi tiu riska afero --
-krom tio, mi kredas, ke mi povis kolekti iom da kredindaj faktoj
-utilaj por de Vries ankaŭ inter la faŭno. Forgesante sciencistan
-konsciencon kaj riskante neon de l’ fakto, mi kompreneble ne
-kuraĝas defendi sugeston. Sed, ke la hipotezo de subita vario estos
-akceptata, kaŭzas al mi pli grandan kontenton de l’ karaktero ol
-scienca venko.
-
-Estis decidite, ke mia traktato estos publikigata en Germanujo.
-
-Kun ĝojo kaj danko mi ricevis la monon, kiun vi donacis al mi el
-la profito de l’ muelejo. -- Divenu, amiko, kia mirinda fenomeno
-okazis tiun vesperon! Mi revenis hejmen tenante pupon en la brakoj
-kaj ĝi ornamis la nezorgitan malsanliton de fraŭlino J. kiel via
-donaco.
-
-  Via B.
-
-
-(De A. al B.)
-
-Sendai, la 5an de Februaro 1914.
-
-  Kara B.!
-
-La nekomprenebla memdecido de l’ pastro min mirigas. Kompreneble mi
-ricevis de vi simplan leteron; sed en ĝi vi nur skribis, ke, ĉar
-vi kaj mia J. havas saman malsanon, via kunloĝado ĉe ŝi estos
-danĝera por ambaŭflanka sano. Tio ne havas kaŭzon esti denove
-priparolata, ĉar ni sciis pri tio jam antaŭ via transloĝiĝo ĉe
-ŝi. Eble la pastro havas iun kaŭzon, kiun li ne povas malkovri
-antaŭ mi. Antaŭ ĉio estas mallaŭdinde, ke li sola vin konsilis
-min ne demandante. Kompreneble mi ne neas, ke sensencaj priparoloj
-atingis ankaŭ miajn orelojn. Sed tiuj, kiuj paroladas pri tio, estas
-aŭ malsaĝuloj aŭ degenerintoj, kaj mi deziras, ke vi loĝadu ĉe
-Kobajaŝi eĉ nur pro tiaj malsaĝuloj kaj degenerintoj. Mi konas pli
-grandan, pli belan amikecon.
-
-Vi diras, ke mi pli malofte skribas al mia J.!? Vi eble pensos, ke
-mi vin reatakas; sed kontraŭe mi volas plendi pri tio. Antaŭe ŝi
-al mi skribadis preskaŭ ĉiutage, kvankam mallonge, kaj en ŝiaj
-leteroj estis enteksitaj naiva sentimento kaj brila espero. Kiam mi
-revenis de la fabrikejo je la krepusko, mi kutime sidiĝis antaŭ la
-skribotablo, por „studi pri letero“ kiel mia fratino diris, kaj
-forgesis la zorgon en tiu tago. Kiam mi vizitas la fabrikejon, mi
-eksentas forton; kiam mi vidas la patrinon, mi eksentas kompaton al
-ŝi; kiam mi vidas la fratinon, mi eksentas varmon; kaj kiam mi vidas
-leteron, mi eksentas amon. Kaj mi sciis, ke amo estas ŝtonego taŭga
-por fundamento de ĉiuj spiritaj funkciadoj. Tamen, la leteroskribado
-de mia J. fariĝis lastatempe tre senorda. Iun fojon tri poŝtkartoj
-min atingis samtempe kaj alian fojon al mi alvenis peza letero kun du
-poŝtmarkoj. Sed inter ili mi devas vane atendi du aŭ tri, kelkfoje
-eĉ kvar aŭ kvin tagojn kun malagrabla, senpacienca koro. Krom
-tio, je plua malbeno kaj je mia miro, eĉ via letero ne alvenas por
-min konsoli, kiam mia J. ne skribas. Eble vi ne povas imagi mian
-maldolĉan mienon de tiam, kiam mi ne ricevas leterojn el Tokio. En
-tia okazo mi sidiĝas antaŭ la skribotablo kaj kolektas literojn de
-la eklegita libro, sed inter la literoj estas intermetataj strangaj
-vortoj tute senrilataj al la libro kaj komenciĝas mirinda iluzio.
-Sentante malbenon mi enlitiĝas, sed tie min atendas terura maldormo
-kun brilantaj okuloj kaj enbatadas angulajn najlojn en mian cerbon.
-
-Estas hodiaŭ jam tria tago, depost ŝi ĉesis skribi. Ŝia lasta
-letero enhavas jenajn liniojn:
-
-„Ŝajnas al mi, ke en mi ekvekiĝis la memkonscio, pri kiu vi
-paroladas. Sed ĝi ne estas plezura aĵo kiel vi diras, sed nur
-terurega. Ĝis nun mi pensadis, ke mi konsistas el amaso de ĝisnunaj
-kutimoj, sed lastatempe aperadis de tempo al tempo io, kio perfidas
-mian kutimon. Kie ĝi sin kaŝis ĝis nun? Ĉu ĝi sin kaŝis de
-komence sendepende de la kutimo, aŭ poste eniris en min, kiel
-Mario gravediĝis de la Sankta spirito? Lastatempe mi ekkomprenis
-la koran suferon de Sankta Patrino, kvankam malklare. Kio el mi
-fariĝos poste? Ŝajnas al mi, ke antaŭ mi iom post iom malheliĝas.
-Pensante, ke eĉ vi ne komprenas plene mian tutan pensadon, mi min
-sentas maltrankvila. Vi estas pli bona kaj pli aminda homo ol Jozefo.
-Mi ... ho, kian teruran memkonscion mi ekkonscios! Ĉu mi devas
-malfermi larĝe la okulojn? Jes, vi ordonas tion fari. Mi ne malfidas
-al vi. Sed mi sentas grandan timon.
-
-Mi refoje enlitiĝis. Sinjoro B. tiel diligente studas, ke li ne
-revenas, antaŭ ol lampo eklumas. Supozinte lian laciĝon mi kelkajn
-noktojn elleviĝis kun peno kaj faris al li nigran teon, sed li
-estas tiel diligenta, ke li nek diris dankon, nek levis eĉ la
-kapon. Kaj ofte okazis, ke trovinte la sekvantan matenon ne prenitan
-teon kun naĝanta polvo sur lia skribotablo, mi ekkoleriĝis. Sed
-estas strange, ke li bonfartas, kiam mi malbonfartas kaj mi sentas
-bonfarton, kiam li malbonfartas.“ --
-
-Kompreneble mi povas imagi, ke ŝi sentas doloron de transira tempo,
-en kiu ŝi estas nek knabino, nek virino, sed fariĝos homo. Sed,
-kial ŝi diras, ke mi ŝian pensadon ne komprenas? Kial mia J. ne
-gustumigas siajn ĉiutagajn dolorojn ankaŭ al mi? Tio min treege
-malkontentigas. Mi scias, ke vi estas okupita; sed en tiu ĉi
-okazo mi vin petas ŝpari iom da tempo por helpi ŝian reviviĝon.
-Mi instigis mian J. al memkonsciiĝo. Mi nun ekscias, ke mi ŝin
-instigis al io, kiu estas super ŝia forto. Sed, nun mi jam ne povas
-reveni al ekira punkto. Mi min vipos pli forte kaj efektivigos mian
-celon, al kiu mi ŝin instigis. Mia koro ne trankviliĝos, antaŭ
-ol mi atingos la fundon de la koro, kie la animoj de ni ambaŭ
-ĉirkaŭprenos unu la alian. Rubikono estas jam transpaŝita. Mi ne
-postenrigardos. Mia J. ankaŭ ne povas ankoraŭ rigardi malantaŭen.
-Ni staras en la krizo kaj mi deziras, ke vi komprenu tion.
-
-Sed, kian solecon mi sentas ĉi tiun nokton! Ekster la fenestro
-brilas hela lunlumo. Malgraŭ malvarmeco mi plene malfermas la
-fenestrojn kaj aŭdas la bruon de l’ rivero Hirose ludanta en
-granda kriptomerio en unu angulo de la korto. Solena bruo de l’
-akvo penetras tra la ŝeloj de kelkcentjara granda kriptomerio. Mia
-patrino enlitiĝis ĉi tiun nokton jam frue. N. eble kudras ion en la
-apuda ĉambro, de tempo al tempo sonas ŝia tondilo malvarme. Depost
-kiam ŝi min demandis antaŭ nelonge trans la interĉambra pordeto:
-„Kara fraĉjo! Ĉu la karbo estas ankoraŭ arda?“ ŝi nenion
-diris. Eble ŝia juna koro ankaŭ pensadas pri io.
-
-Ho, kion do fari?
-
-Vi laboradas? Vi laboradas venkante la malsanon kiel la leono? Mi
-ankaŭ laboras. Mi ankaŭ laboros venkante maltrankvilecon, kiu mian
-koron atakadas. Jes, mi laborados. Mi ne estas Roberto de Schiller,
-sed laborados, ĝis mia tempio sangiĝos.
-
-Antaŭ miaj okuloj aperadas via figuro laboranta: Vi rigardas libron
-tra ferkadraj okulvitroj, envolvite laŭkutime per ruĝa lankovrilo.
-Vi povas ridi, sed en miaj okuloj nun staras larmoj.
-
-Kia luma lunbrilo!
-
-  Via A.
-
-
-(De B. al A.)
-
-Tokio, la 6an de Februaro 1914.
-
-  Kara A.!
-
-Do, mi restos ĉi tie laŭ via decido.
-
-Mi ne batalas kontraŭ la malsano, sed kontraŭ la sorto. Vi
-estus feliĉa, se la tempo ne venus, kiam vi rememoros ĉi tiujn
-maltimemajn vortojn.
-
-Mi deziras, ke vi ilin ne ekkomprenu!
-
-Mi aŭdis, ke antaŭ tagoj fraŭlino J. al vi skribis, kiel bone
-estus, se mi edziĝus kun via fratino, fraŭlino N. Mi lastatempe
-ekpensis pri tio serioze. Ĉu vi havas intencon, edziniĝi vian
-fratinon je homo kiel mi?
-
-Mi rifuzis publikigi mian traktaton en Germanujo, ĉar mi mem
-eksentis naŭzon je mia bagatela vanteco. Kio ja estas entrepreno
-de l’ homo? Kiel ajn granda ĝi estus, la entrepreno estas turo
-sur la sablo, kiu kun la terglobo pereiĝas kaj malaperas nenion
-postlasante.
-
-Do, ĉar mi tiel pensas, certe estos granda, interesa ironio por
-la sorto, ke oni skribas traktateton iom originalan kaj pri tio
-fieriĝas.
-
-Vi ne estas prava, postulante de fraŭlino J., ke ŝi tiel ofte
-skribu. Pro severa malvarmeco en Tokio fraŭlino J. tre suferas. Mi
-ankaŭ ne ĉiam legadas, sed ofte interparolas kun ŝi pri seriozaj
-aferoj kaj tiam mi nur miras pri ŝi.
-
-Diversaj fortoj faras miraklon en la koro de l’ viro, sed en la
-koro de l’ virino nur amo faras tion. Se mi komparas ŝin sidintan
-kiel pupo antaŭ tri jaroj en angulo de l’ dimanĉa lernejo kun ŝi
-nuntempa, mi denove sentas deziron krii, ke la aŭtoritato de l’
-scienco estas nenio.
-
-Antaŭhieraŭ la patro de fraŭlino J. subite hejmenrevenis kaj
-hodiaŭ matene li jam malaperis. Saĝeta viro kiel makleristo. Sed
-li al mi ne sentigas malagrablecon kiel la patrino. Ho, unika estas
-la malvarmeco, kun kiu ŝi lastatempe kondutas al mi! Tio estas alia
-kaŭzo por tio, ke mi sentas deziron, loĝadi ĉi tie.
-
-  Via B.
-
-
-(De B. al A.)
-
-Tokio, la 7an de Februaro 1914.
-
-  Kara A.!
-
-Mi sentas naŭzon kontraŭ la ironiulo sin kaŝanta en mi.
-
-Kun honto mi al vi proponas, nuligi ĉion skribitan en la lasta
-letero. Ankaŭ permesu al mi, profunde pripensadi pri la edziĝo kun
-fraŭlino N. ankoraŭ unu fojon. Mi min malamas, ekstreme malamas.
-Kial mi ne havas kuraĝon rigardi la veron de fronto? Fraŭlino J.
-ankoraŭ ne matenmanĝis. Kiam mi ŝin ekrigardis, ŝi ŝajnis esti
-ploranta.
-
-Antaŭ la vizito de l’ laboratorio.
-
-  Via B.
-
-
-(De A. al B.)
-
-Sendai, nokte la 8an de Februaro 1914.
-
-  Kara B.!
-
-Leginte viajn leterojn skribitajn la 6an kaj la 7an, mi ne scias,
-kiel mi devas kompreni la nunan staton de via koro. Mi nur povas
-supozi, ke antaŭ ĉio en via koro okazis terura batalo.
-
-Sed estus pli preferinde, malkaŝe diri al vi tion, kion mi deziras,
-ol supozi pri vi laŭ mia fantazio. Kiam vi skribis al mi pri N.,
-mia koro ekbategis, kvazaŭ mi mem estas virgulino demandita je
-edziniĝo; sed tuj poste mi eksentis malesperon. Por mi ŝi estas
-tiel aminda, ke mi povas ŝin pardoni pri kio ajn. Aŭdinte pri vi,
-ŝi jam vin amis, antaŭ ol vin vidi. Depost kiam ŝi vin vidis,
-ŝi vin eĉ adoras, kiel mi jam skribis al vi pri tio. Ŝi estas
-tre simpla kaj pro tio ŝia simpla, diafana koro povas nur amegi la
-intiman amikon de sia frato pli forte ol sian fraton. Ŝi kompreneble
-bone scias, ke ŝi ne estas homo konvena por vi. Tial ŝi eĉ ne
-unufoje malkovris al mi sian koron vin amantan. Ŝi kvazaŭ enfermas
-vian rememoraĵon en la plej profunda kaj sankta anguleto de sia
-koro kaj sufiĉe kontenta je favoro tiomgrada, ŝi ĉiam laboradas
-vigle. Se oni ne rigardus ŝin per la okulvitroj de amo, eble eĉ
-por Dio estus malfacile, malkovri sekreton de ŝia koro. Mi ne estas
-Dio; sed ŝin amante pli forte ol ĉiuj aliaj mi povas travidi ĝis
-la fundo de ŝia koro kaj des pli ŝin kompatas. Por mi estas tre
-kompatinde, ke ŝi sen memfido kredas je tio, ke ŝi kiel via edzino
-ne estas sufiĉe saĝa kaj klera, nek prudenta, nek bela ktp. Kaj
-pli kompatinda estas ŝia koro, ĉar ŝi pensas sin oferi al vi tiel
-animon kiel ankaŭ korpon pli kore ol ĉiuj aliaj virinoj. Kiam mi
-okaze priparolas pri vi al mia patrino, ŝi, kiu apud ŝi ion kudras,
-senkonscie ĉesigas kudri kaj aŭskultas ravite mian parolon; mi
-pensas, ke tiam ŝian vizaĝon eĉ vi trovus bela.
-
-En mia lasta letero skribinte nur iom pri mia fratino N. mi ĉesis,
-ĉar mi pentis, ke mi tro fiere skribis; ĉar mi ekmemoris, ke vi
-havas sufiĉan forton kaj indon edziĝi kun virino pli supera ol
-mia fratino N., se ne estas konsiderata la forteco de ŝia amo al
-vi. Mi firme kredas eĉ hodiaŭ, ke ŝi ĝin rifuzos, se vi petus
-ŝian manon. Kaj tio estas prava. Sed, ke tio estas prava, neniom
-malgrandigas mian kompaton al ŝi, ĉar neniu virino komprenas pli
-bone ol ŝi, kiel ami sian amaton.
-
-Por kio mi skribis tiel? Jes, ĉar mi deziris, ke vi komprenu ŝin
-kaj montru iom da simpatio al ŝi. Bonvolu skribi al ŝi, kiam vi
-havos liberan tempon. Mi kredas, ke tio donus al ŝi grandan konsolon
-kaŭzante neniun danĝeron al ŝia animo. Mi deziras, ke vi sciiĝu
-pri tio.
-
-La 7an mi ricevis leteron ankaŭ de mia J. Lastatempe ŝia skribado
-eksimilis iom post iom al la via tiel, ke hodiaŭ mi preskaŭ ne
-povis ĝin diferencigi de la via. Pensinte, ke mi ricevis du leterojn
-de vi, mi malfermis la ŝian, kaj, trovinte, ke ĝi ne estas via, mi
-denove ekzamenis la koverton. Krom tio, dum kiam ŝi uzadis ĝis nun
-blankajn kovertojn, hodiaŭ ŝi subite sendis dubeverdan same kiel
-vi. Kaj kiel kutime mi miris pri via mirinda influemo sur la alian.
-Oni diras, ke en la laboratorio via emo aŭskulti levante la okulojn
-nun estas moda. Nu, kio fariĝis el ŝi lastatempe? Lastatempe
-neniu letero min atingas, en kiu ŝi ne skribas pri morto. Nome ŝi
-diras, ke inter Dia volo kaj homa vivo certe kuŝas kontraŭdiro ne
-enterigebla. Kiam iu formo de vivo estas necesa, sed kontraŭstaras
-Dian volon, ĉu morto ne estas la sola solvaĵo de kontraŭdiro?
-Ankaŭ ŝi skribis: „Mi neniom povas simpatii senrespondecan
-morton, tamen, ĉu la vivo, kiu ne povas efektivigi Dian volon, ne
-meritas esti transdonata al la morto?“ -- Ŝi skribis ankaŭ tiel:
-„Ŝajnas al mi, ke mi malsana estos kaptata post nelonge de la
-morto. Se tiel, ĉu ne estus pli bele sinmortigi servigante al si la
-morton? Morto estas timinda, ĉar mi pensas, ke mi fariĝos nenio.
-Mi kaptis iun koron kaj pensas, ke tiu koro neniam min forgesos. Mi
-povas daŭrigi mian puran, altan vivon en tiu koro.“ -- Mi povas
-kompreni ŝian koron ĝis iu grado. Ankaŭ mi ne pensas, ke la
-memmortigo estas peko, kiel iuj asertas. Mi pensas, ke neniu kaŭzo
-estas por riproĉi tian homon, kiu ne per sia volo naskiĝis en tiu
-ĉi mondo kaj nun rompas tiun okazon. Sed mi ne ŝatas, pensi ke mia
-J. sin kunligas kun memmortigo. Kompreneble, se ŝi sin mortigus,
-ŝi alta, profunda kaj pura vivos por ĉiam en mia koro. Sed ĉu
-ŝi ne pensos pri tio, ke tiam mi, min kaŝante en ŝia koro, devas
-vane morti kun ŝi? Ŝi diras pri la kontraŭdiro inter Dia volo kaj
-homa vivo, sed, kie estas kontraŭdiro? Kial ŝi ne volas malkaŝe
-malkovri al mi pri detalaj punktoj? Mi pensas, ke mi ne estas tiel
-senkuraĝa, ke mi ne povas rekonstrui nian vivon laŭ Dia volo. Se mi
-tion pripensas, mi povas nur senti iun nekompreneblan malkontenton
-pro ŝia sintenado. Ofte maltrankvileco kaj malfido, kiaj ekkreskas
-ekzemple inter homoj havantaj sekreton unu antaŭ la alia, minacas
-konfuzi mian kapon.
-
-Ni estas junaj kiel la ĉielo printempa, ĉu ne? Enspiregante aeron,
-ni interkomuniku korojn kiel lumon. Ni ĝoju aŭ malĝoju el la fundo
-de l’ koro, se ni havos okazon ĝoji aŭ malĝoji. Kial ne estas
-permesate, agi kiel la nuda naturo mem? Vidu la naturon ekster la
-fenestroj!
-
-Ekbloveginte de antaŭ horoj, la vetero pliteruriĝas iom post
-iom. Kiam subita ekventego sen neĝo eniras en la ĉambron plate
-kaj akrege kiel la segilo, mia dometo ektremas, kvazaŭ ĝi estos
-forblovata. Kia terura bruego! Sed, kia solena orkestro! Mi nun
-devas iri al la fabrikejo por vidi, ĉu io okazas? Mi timas, ke la
-kamentubo konstruita per tertuboj amasigitaj unu super la alia falos;
-se ĝi falos, la sorto de l’ maŝinaro estos endanĝerigata.
-
-  Kia terura bruego! Sed, kia solena orkestro!
-  Dia beno estu sur vi! Kaj sur mia J.!
-  Post nelonge mi vizitos vian urbon Tokio-n.
-
-  Via A.
-
-
-(De B. al A.) (poŝtkarto).
-
-Tokio, nokte la 9an de Februaro 1914.
-
-  Kara A.!
-
-Uragano estas atakanta ankaŭ la ĉefurbon.
-
-Kun rapideco, kiu ŝajnas atingi 10an gradon laŭ Beauforta skalo,
-ventego krias tra ĉielo kaj tero. Kia terura, freneza bruo! Kaj, kia
-solena akordo!
-
-Timinda estas la naturo kaj vere kompatinda la homo!
-
-Kiam la naturo, kiel ajn terure ĝi uraganas, kaŝas en si solenan,
-nerompeblan akordon, kial la homo, kiu naskiĝis kiel unu parto de la
-naturo, estas tiel lerta, malakordigi ĉiujn aĵojn?
-
-Vere kompatinda estas la homo kaj naŭziga mi estas!
-
-  Via B.
-
-
-(De B. al A.)
-
-Tokio, nokte la 9an de Februaro 1914.
-
-  Kara A.!
-
-Leginte vian leteron mi skribis al vi senkonscie la lastan
-poŝtkarton kaj, elirinte tra uragano, mi ĝin enpoŝtigis. Post
-reveno mi suferadis pro terura tusado ĉirkaŭ duonhoro. Pro troa
-terureco de l’ tusado fine fraŭlino J. ellitiĝis kaj min flegis.
-Eble mi estas malvarmuminta de kelkaj tagoj. Febro plenigas mian
-kapon kaj min malagrabligas treege.
-
-Mi ĵus parolis kun fraŭlino J. iomete. Mi ŝin demandis senĝene,
-ĉu ŝi ne havas sekreton antaŭ vi ne malkovreblan? Fraŭlino J.
-klare ĝin neis kun sincera mieno ... en tia okazo ŝia beleco estas
-kvazaŭ dieca.
-
-Sentante ian strangan maltrankvilecon mi ne povas legi ĉi tiun
-nokton. Do, oferonte longan tempon, mi al vi prezentos la plejlastan
-staton de fraŭlino J.
-
-Oni pensas pri mi, ke mi estas tute indiferenta krom je legado. Estas
-ja prave, se homoj, kiuj vidis nur mian vestaron kaj malordon en
-mia ĉambro, tiel pensas. Sed mi pensas, ke al tiuj, kiuj ne estas
-indiferentaj, mi montriĝos kiel neindiferenta homo, kiel ili pensas.
-Iam nova servistino venis ĉe iu scienculo kaj por montri sian
-diligentecon ŝi ordigis ĝis ĉiuj anguloj de lia skriboĉambro. La
-scienculo konfuzite ŝin rigardis kaj diris al ŝi: „Kion mi kun
-peno malordigis regule, tion vi ordigis malregule.“ Vi povas fidi
-al mia raporto kun ne malgranda fideleco.
-
-Se mi rememoras fraŭlinon J. en la epoko de l’ dimanĉa lernejo,
-mi povas vidi antaŭ mi ordinaran, sed por la aĝo iom malgajan,
-knabinon. Se mi devas nomi ŝian karakteraĵon, mi povas alkalkuli
-terure malgrasan korpon kun maldikaj membroj, nigregan, riĉan
-hararon kaj grandajn okulojn kvazaŭ ion serĉantajn. Mi rememoras,
-ke tiuj okuloj min impresis neforgeseble. Estis antaŭ ses jaroj kaj
-ŝi estis dekkvarjara. La pastro proponis al mi, ke mi anstataŭu iun
-instruiston, ĉar li ne ĉeestis pro malsano. Mi lin anstataŭis --
-ho -- estis la klaso, al kiu fraŭlino J. apartenis. El sep aŭ ok
-knabinoj ŝi estis eble la plej juna.
-
-Estis komenco de la aŭtuno. Mi, kiu treege malamas ian odoron --
-mi nomu ĝin malbonodoro -- kiu flariĝas, kie virinoj kunvenas,
-memoras, ke mi unue plene malfermis apudan fenestron. Inter mi kaj
-miaj lernantoj fluis rivero de flava, varma lumo kaj mia rigardo,
-kiun mi volis doni al lernantoj, estis de ĝi interrompita. Ĉar
-la benkoj por lernantoj estis metataj en la angulo de la ĉambro,
-por miaj okuloj saturitaj je lumo tiu loko montriĝis tute malluma.
-Palpebrumante mi penadis distingi la lernantojn en la malluma
-loko kaj unue mi sentis, ke rekte antaŭ mi du grandaj okuloj min
-rigardadis fikse iom sin levante. La okuloj de la aliaj lernantoj
-certe ankaŭ estis min rigardantaj, sed ŝiaj grandaj okuloj plej
-frue incitis mian rigardon. Mi pensas, ke nenio estas pli senharmonia
-kaj timiga ol la sklero dubeblua en malhela lumo. Ĝi min rememorigas
-je disŝeligita ostro, je malluma grizo aperanta en la rando de l’
-frunto de la mortinto; sed eble pro la pli nigra pupilo mi ne sentis
-tiel, sed iun profundan molecon, kvankam ne varman. Mi konsciiĝis,
-ke mi estis trankvile akceptanta la senton, kian oni sentas, kiam
-oni rigardas kurban linion, kiu komence similas al rektlinio kaj
-estas dika, sed iom post iom maldikiĝas en direkto de l’ fino
-kaj malaperas supren; kian oni sentas ekzemple, kiam oni rigardas
-la kurban linion videblan en la nova luno duone kovrita. Tiuj ĉi
-okuloj min rememorigis ankaŭ je la sezono, kiu apartenas nek al la
-fino de l’ somero, nek al la komenco de l’ aŭtuno; kiu estante
-trankvila kaŝas fortan skuiĝon en la plej profunda fundo; kiu havas
-ion moviĝantan diversmaniere, sed samtempe ian solenan trankvilecon.
-Per ĉi tiu rememorigo mi ankoraŭ memoras, ke estis tiam komenco
-de la aŭtuno. Ankaŭ mi fikse rigardadis tiujn okulojn. La okuloj
-de plimulto de la virinoj, precipe de l’ knabinoj, ŝanceliĝas
-fikse rigardate de la viro, precipe de akraj okuloj kiel la miaj;
-sed tiuj okuloj ne ektimis. Ili ne ektimis, ĉar la vizaĝo ja havis
-nenion prihontindan. Kontraŭe miaj okuloj sentis iun maljustecon kaj
-mi unue turnis la rigardon de ŝi. Mi eĉ nun sentas honton, se mi
-rememoras la tiaman malvenkon. Kaj ili estis la okuloj de fraŭlino
-J.
-
-Deposte fraŭlino J. ne aperis en mia memoro. La antaŭlastan jaron,
-kiam mi vin prezentis al ŝi ĉe la enirejo de la preĝejo, mi
-nur ripetis la impreson, kiun mi antaŭe de ŝi ricevis. Ke ŝi
-deksepjara neniom ŝanĝiĝis kompare kun ŝi dekkvarjara, pri tio
-mi nur ĝojis en mia egoista vidpunkto, kiu min dezirigis, ke ŝi por
-ĉiam restu tia, kia ŝi estas.
-
-La temo flankeniros, sed bonvolu legi, supozante aŭdi ĉi tie nur
-babilaĵon. Mi pensas, kiel bela fariĝus la monda historio, se la
-virino tiel fiziologie, kiel ankaŭ en seksa deziro ne pliaĝiĝus
-pli ol 14 aŭ 15jara. Tiun penson mi nomas mia egoista vidpunkto.
-Ofte larmoj staras en miaj okuloj, se mi vidas aŭ pripensas belan
-knabinon en tiu aĝo... Vi povas diri, ke tia romantika parolmaniero
-ne konvenas por mi. Sed, ĝi ne estas romantika, nek sentimentala.
-Mi firme kredas, ke ĝi estas homa postulo kaj sentimento devenanta
-de la pli profunda fundo de l’ vivo. Kompreneble mi ne parolas
-pri tiuj, al kiuj ankaŭ koroj rigidiĝas kaj krudiĝas, tuj kiam
-la ostoj rigidiĝas. Mi volas ne perdi la delikatecon de l’ koro
-ĝis la morto. Tradukate en anglan lingvon kiel „gossamer-like“
-tiu ĉi granda forto de l’ koro estas treege malkomprenita.
-Delikateco ne signifas malfortecon de l’ koro; sed tio ankaŭ
-neeviteble restados nekomprenebla por tiuj, kiuj perdis delikatecon
-de l’ koro. Ili ne povos kompreni la grandecon de l’ forto, kiun
-la knabino havas antaŭ pubereco. Ekzemple vi esploru la linion de
-la kruro de la genuo ĝis la kalkano, kiam la knabino staras. Kia
-modera, nekritikebla aranĝo de belaj linioj! Ilia tuta konturo
-prezentas mirindan misteran figuron en hela sunlumo. Sed mi devas
-diri, ke pli mirinda mistero elfluas el ŝia koro. Metu ekzemple
-floron antaŭ la knabino! Ŝi ĝin karesos kun ĝentileco konvena
-por ĝi. Tiom miloj da amindaj mensogoj de l’ knabinoj kaj ankaŭ
-ilia mirinda ĉarmo, kiu terure incitante viran koron ne permesas
-perfektan alproksimiĝon, estas la solaj girlandoj ornamantaj
-surteran paradizon. Mi ofte havas diversajn iluziajn asociaciojn
-de ideoj. Kiel ekzemple, se mi veturas per nokta vagonaro, mi
-ĉiam asociacias naturan morton; se mi enspiras matenan aeron,
-mi asociacias melodion de fajfado; kaj se mi vidas la knabinon,
-mi ĉiam asociacias la sorton de la homaro tre akre, kvankam per
-malklara konturo, kaj nevole larmoj ekaperas en miaj okuloj. Kaj
-mi firme kredas, ke inter tiuj ĉi du objektoj kuŝas tre proksima
-interrilato. Kaj la sorto de la homaro asociigata per la knabino
-havas neneeblajn belecon kaj mizerecon. Mi tion treege amas.
-
-Sed fraŭlino J. jam trapasis la epokon de la knabino aŭ de la
-virgulino, kiu estas la plej ĉarma por la apuda rigardanto de la
-virino, kiel mi. La pordo de homa vivo estas la sama kiel la pordo de
-Paradizo. Ĝi ne havas ĉarnirojn malfermeblajn ambaŭflanken, sed
-nekomfortajn, kiuj malfermiĝas nur por la elirantoj. Kiu ajn jam
-eliris malferminte la pordon aŭ memvole aŭ okaze aŭ pro subpremo
--- ĝis kiam li plenumos la miraklon de reviviĝo -- al li ne okazos,
-ke ĝi malfermiĝos por li la duan fojon. Tiuj, kiuj sciante, ke ili
-ne povas reveni al la estinteco, rigardas la pordon kun malĝojaj
-okuloj, estas nomataj sentimentalistoj. Mi konas la malsaĝecon de
-la homoj tiel sintenantaj kaj ilin kompatas, ĉar mi opinias tian
-sintenadon konsumado de energio. Mi adoras eternan knabinon. Sed, se
-mi scias la neeblecon de ĝia efektivigo, mi povas esti realisto,
-kiu tuj turnante la okulangulojn vidas virinon. Nun mi staras sur la
-vidpunkto rigardi fraŭlinon J. kun klaraj okuloj.
-
-Kiam mi transloĝiĝis en tiun ĉi domon kun malmultaj posedaĵoj,
-pakitaj per la ruĝa lankovrilo, la metamorfozo de fraŭlino J.
-montris terure rapidan, fundamentan fazon. Longa tempo devis pasi,
-ĝis kiam la pupiloj de mia koro sin aranĝis por observado. Mi
-sentis kvazaŭ malagrable, ke la atmosfero de tiu ĉi hejmo forte
-maltrankviliĝas pro fraŭlino J. kaj en ĝi flugpendas io stranga
-kiel enigmo. Mi ne sciis, ĉu ĝoji aŭ malĝoji pri tio. Sur la
-muro de por mi decidita ĉambro estis pendanta belega kopiaĵo de
-„Beatrice“ de Rossetti kaj apud ĝi en malbongusta kadro portreto
-de knabino, kiu eble estas aldonaĵo de iu porknabina gazeto.
-Grimacante mi demetis la portreton de knabino antaŭ ol malpaki
-miajn posedaĵojn kaj sur la loko mi pendigis fotografaĵon de de
-Vries. Sed ĝi montris pli strangan kontraston je „Beatrice“.
-Tiun nokton mi tiun elportis, sed la sekvantan matenon, neniel
-trankviliĝante, mi demetis ankaŭ „Beatrice“ de ŝia sankta
-trono kaj ĝin anstataŭis per la geologia karto de Yorkshire.
-Havante karakteron ne konsideri opiniojn de aliaj homoj rilate al tia
-afero, mi tion ne povis elporti silente, kvankam mi sciis, ke tio
-dependas de bonvolo de fraŭlino J. Do, pro tio fraŭlino J. ekvidis,
-ke ŝia sintenado kontraŭ mi estos tre malfacila. Tiel komencinte
-de la ĉambro mi rebonigis ĉion ĉirkaŭ mi laŭ mia volo. Se
-ordigo de l’ ĉambro, kion fraŭlino J. faris dum mia foresto, ne
-plaĉis al mi, mi senĝene reordigis antaŭ ŝi laŭ mia maniero.
-Ŝia maniero de ĉambropurigado havis multon al mi ne plaĉantan. Mi
-komence pensis, ke ŝia patrino purigas mian ĉambron kaj montrante
-polverojn terure amasiĝintajn en la anguloj de la ĉambro mi iam
-diris al ŝi: „Oni devas konstrui la ĉambron elipse por homo
-kiel via patrino,“ kaj ŝin ruĝigis, ke mi ŝin kompatis. Mi
-poste aŭdis, ke fraŭlino J. tiam pensis, ke mi estas malvarmsanga,
-al virinoj ironia viro. Aliflanke fraŭlino J. ofte kaŭzis al mi
-akrajn plezurojn kaj ofte mi ŝin dankis silente. Ekzemple ŝi ĉiam
-prezentas al mi dentolignetojn naĝigantajn en varmega akvo; se nin
-vizitos por almozpeti strata ĵonglisto kun leona masko, pigmeo aŭ
-orfinoj vestitaj per senkoloriĝintaj superjakoj kaj instigantaj
-bonfaron per la voĉo simila al bambua balaileto, ŝi forkuras en la
-internan ĉambron kun la mieno, kvazaŭ ŝi pentas, ke ŝi naskiĝis
-kiel homo; ŝi ĉiam malestimas sian patrinon kiel private, tiel
-ankaŭ publike; ŝi ĉiam vizitas la tualetejon tute nerimarkite;
-kiam ŝi ricevas leterojn de vi, ŝi ekhavas tre belan vizaĝon
-kompare kun ordinare ktp. Sed, per malmultaj vortoj, la ĉarmo de
-fraŭlino J. estis en la tagoj de mia transloĝiĝo tia speciala,
-kian nur neelfarita verko donas atendigante sian perfektiĝon.
-
-Sed, eĉ tiam mi ne estis inklina ŝin rigardi pli malsupera ol
-mi. Eble mi jam skribis al vi en tiama letero pri tio, ke ŝi
-rezervas multe da nekonataj valoraĵoj, kvankam ŝi havas tian
-neperfektecon kaj kontraŭdiraĵon. Mi ne povis alie senti. Per
-plenumiĝo de amo la virino fariĝas ordinara, sed fraŭlino J.
-havas multon, kiun la amo ne povis rabi de ŝi -- mi memoras, ke mi
-skribis al vi tiel. Mi kelkafoje sentis, ke ŝi, kiu devas pensi
-nur pri vi, enpensiĝas tute vin forgesante. Tio ne ŝajnis al mi
-nur sensenca revo, al kiu estas ema precipe la virino. Eble vi
-jam vidis fotografaĵojn de fraŭlino J., kaj ĉu vi ne rimarkis,
-ke mienoj kaj vizaĝoj de ĉiuj fotografaĵoj estas tiel malsamaj
-laŭokaze, ke oni povas pensi vidi ne la saman homon? Mi ofte
-sentis tremigan teruron, kvazaŭ vidi fantomon, kiam mia rigardo
-iel renkontis la ŝian. Kiel pri la impreso de l’ naturo, tiel
-ankaŭ pri esprimoj de la homo oni ne povas diri, kiu estas lia
-propra; sed renkontante okaze tro neatenditan esprimon, kiu min tute
-ne memorigas al fraŭlino J., mi nevole ekmiras. Ĉu prapatroj de
-fraŭlino J. okaze rigardas la estantan mondon per ŝiaj pupiloj aŭ
-estonta fraŭlino J. pli frue aperis malklare en sia korpo? Iufoje
-ŝia vizaĝo esprimas ekstreman enuon kaj malĝojon kaj la alian
-fojon ekstreman liberecon, kiel Prometeo disrompinta ferajn katenojn.
-Iufoje ŝiaj pupiloj brulas kiel nigraj flamoj kaj alian fojon
-ŝiaj lipoj serĉantaj kison malfermiĝas kiel floro. Kaj admirinde
-estas, ke en ŝiaj esprimoj kuŝas neniom da memtrompo. Mi, kiu
-ĉiam malkonfidas al mia fideleco, havas rilate grandan eblon senti
-fidelecon de aliaj homoj kaj samtempe tiel akran eblon malkovrigi
-sian malfidelecon, ke ĝi min dolorigas. Kaj mi ja povas trovi nenion
-malfidelan en ŝiaj esprimoj. En iu senco mi eĉ koleris pri tio, sed
-mi estas tro sciencema por kripligi la fakton. La tradicia definicio,
-ke la virino estas hipokrita en la fundo, la definicio, kiun mi
-ĝis nun akceptis aksiomo, ekŝanceliĝis antaŭ ĉi tiu fakto. Mi
-ne povis krom eksenti ian subpremon. Ĝi min iel maltrankviligis
-kaj min minacadis. Brilon de la malplenaj, sed streĉitaj okuloj,
-per kiaj mortonta febromalsanulo senkonscie ion rigardas, mi iufoje
-atribuis al la perioda febro, kiu fraŭlinon J. atakadis. Efektive
-al ŝi tiam aŭ aperis, aŭ malaperis febro de ĉirkaŭ 38° C. Iun
-fojon mi ŝin demandis pri tio senĝentile. Kaj tiam ŝi ĉiam faris
-tre maltrankvilan mienon, sed regule respondis, ke tio devenas de
-ŝia malsano. Dum mi pensis, ke tio povas esti, mi en la koro diris:
-„Ne, vi mensogas!“
-
-Okazas, ke ial terure abomena suspekto min atakas. Dum kiam fraŭlino
-J. diras, ke ŝi vin amas, la fideleco sin kaŝanta en la profundo
-ŝajnas al mi tion perfidi. Kun miro mi min riproĉis, sed mi estis
-ema pensi la samon. Sed, kiam mi vidas ŝin ricevintan de vi leteron,
-ĉi tiu abomena malklareco de mia koro senspure malaperas.
-
-Hodiaŭ estas jam la 30a tago, depost kiam mi ĉi tien transloĝiĝis.
-Mallonga tempo faris ne malmultajn okazojn. Kiam mi transloĝiĝis,
-fraŭlino J. sentis timon antaŭ mia mizantropeco, kaj miaflanke
-mi suferis pro la supre priskribita stranga maltrankvileco; do
-interkomunikiĝo de niaj koroj progresis netolereble malrapide. Ke
-mi la 14an de Januaro, kiam ŝia patrino forestis pro vizito al la
-prapatraj tomboj, unuafoje kun ŝi interparolis iom pli amike, mi jam
-skribis al vi. Mi kaj ŝia patrino malkaŝe malamis unu la alian de la
-komenco. Ŝia patrino rigardis kun malestimemaj okuloj eĉ tion, ke
-fraŭlino J. interparolas kun mi. En tia okazo fraŭlino J. alparolis
-al mi amike, kvazaŭ intencante instigi ŝian malamon. Sed, ĉar la
-konscio, esti apud ŝi, estis sufiĉa por instigi mian galveziketon al
-troa sekreciado, mi neniel povis esprimi veran amikecon antaŭ ŝia
-patrino. La patrino forestis kaj, ĉar mi ne fartis bone tiun tagon,
-mi ne vizitis la laboratorion. De matene malvarma pluvo, kiun oni
-povus nomi glaciiĝinta pluvo, penetris nebule en la ĉambron tra ĉiu
-fendeto, kaj estis unu el la dolorigaj tagoj, kiujn nur ftizuloj
-komprenas. Krom tio mi sonĝis tre abomenan sonĝon en la nokto.
-
-Mi sonĝis, ke mi estis, kvazaŭ mizera ŝtono forĵetita, inter
-stranga homamaso en stranga salonego, kiun oni povas priskribi nur
-per la vortoj kiel luksa, brila ktp. Mi ne estas homo, kiu tuj
-malfidas al sia kapablo. Malgraŭ tio mi sentis strangan premon kaj
-neniel al mi flamis la koro. Mi min instigis perforte kaj kuraĝe
-stariĝinte mi ĉirkaŭrigardis. Sed neniu el la homamaso min
-rimarkis, ili ĉiuj staris turninte al mi dorsojn kaj kun granda
-fervoro interesiĝis je iu afero. Kio la afero estis, mi neniel povis
-vidi. Aŭ -- ĉu mi ne estis ĉiel-dotita je okuloj, kiuj povas vidi
-la plej gravajn aferojn? Mi tiel pensis en la sonĝo kaj tio estis
-min enkondukanta en senfinan malesperon. Skuinte la membrojn, mi
-baraktis antaŭ tiu ĉi malespero kiel antaŭ la malamiko havanta la
-korpon. Oni ekridegas. Sed ili ne ridegas je mi; ili ĉiuj ridegas
-turnante dorsojn al mi kaj eĉ ŝajnas ne scii pri mia ĉeesto. Pro
-ekkolero la vizaĝo estis al mi rompiĝonta. Refoje okazas ridego
-je mi indiferenta. Mi fikse manpremis kaj ekploris laŭte, sed miaj
-okuloj rigardantaj fikse la homamason estis sekaj. Mi ploris nur
-per voĉo, kiel obstina knabaĉo laŭte ploregas, ne povante sola
-kontraŭstari multajn malamikojn. Trian fojon okazas gaja ridego je
-mi indiferenta. Kiam mi vekiĝis, tiel la vizaĝo, kiel ankaŭ la
-manoj estis al mi tute malsekaj pro noktoŝvito, kaj mi eksentis
-frostotremon, kvazaŭ al mi ĉiuj hartruoj kuntiriĝas. Kaj je
-mia miro mi perdis pro tiu ĉi sonĝo la kutiman memfidon kaj min
-sentis tre soleca. Malesperiga sento, ke „mi estas diboĉemulo kaj
-senkuraĝulo,“ sonis tra la tuta korpo. Kordoj de meditado havas
-senfinan longecon. Tute kovrite ĝis la kapo per litkovriloj mi pli
-kaj pli ekeniris en la labirinton pli mallarĝiĝantan, kaj ĝuste
-tiam fraŭlino J. eniris en la ĉambron, malferminte interĉambran
-glitpordeton, kaj je mia feliĉo ŝi sin tenis en la pozo, kiu ŝian
-esencon plej bone montras -- la pozo, sidi gracie, vidigi la pli
-dekstran duonon de sia vizaĝo iom sin fleksanta, etendi manojn sur
-la genuojn malfikse kvazaŭ fluantajn kaj meti unu manon sur la
-alian montrante manplatojn. Estis komenco de bonŝanco en tiu tago.
-Ankoraŭ ne liberiĝinte de malbonhumoro, mi ŝin salutis levante
-la okulojn kaj subite diris al ŝi kun malĝentila tono: „Kial
-vi ne malkovras plie vian koron al sinjoro A.?“ kaj tuj post tio
-mi pentis, pensante, kiel malafabla mi estas. Tiumomente fraŭlino
-J. ekmontris kutiman, maltrankvilan mienon, kian nur la homo kiel
-mi povas rimarki, kaj tuj post tio iom klininte la vizaĝon ŝajne
-pezan pro riĉa hararo, kvazaŭ tutkore malfidante al miaj vortoj
-kaj bedaŭrante mian malĝustan konduton, kaj iom ruĝiĝinte --
-se la temo vin koncernas, tiam ŝi ruĝiĝas sub la okuloj -- ŝi
-diris al mi jenon: „Kion ajn mia A. skribis al vi, mi ne povas
-plie malfermi la koron ol ĝisnun. Kontraŭe mi deziras, ke mia A.
-malkovru al mi ĉion pli malkaŝe. Ke la viro sin sentas forta, al mi
-ne plaĉas.“ Mi ne havas arton mimiki la vortojn de la virino kiel
-la literaturisto, tamen mi povas akre senti la tuŝon de la vortoj.
-Kiam fraŭlino J. diris, ke al ŝi ne plaĉas, ke la viro sin sentas
-forta, en ŝiaj vortoj bele vidiĝis iu dolĉeco kaj forta decido, ke
-ŝi portos por vi pezan ŝarĝon, ĝis al ŝi rompiĝos la skapolo.
-Aŭdinte tion mi unue sentis klara mian koron.
-
-Poste mi iom detale rakontis al ŝi pri la insulo Ogasaŭara, pri
-mia speciala fako de la scienco kaj fine pri sekvo de meditado, je
-kiu mi min okupis post vekiĝo de la inkubo; do, pri aĵoj, pri kiuj
-mi rakontus al vi, se vi estus en Tokio. Mi min sentis tro soleca,
-refoje daŭrigi ĉi tiun meditadon restonte sola, kaj mi volis
-depreni la ĝermon de tiu meditado per malkovrado al iu ajn, tute
-egale ĉu tiu ĝin solvus aŭ ne. Suferante doloron mi malelokvente
-rakontis al ŝi fragmente, sentante, kvazaŭ mi konfesas. Fraŭlino
-J. klinis la kapon kaj, ludante kun ruĝleda ujo de la klinika
-termometro tie kuŝanta, ŝi atente min aŭskultis. Sentante alian
-intereson ol antaŭ vi, mi rakontadis al ŝi pri idea konfuzo,
-kiun ŝi eble ne komprenis, kaj pri fragmentaj rememoraĵoj el mia
-infaneco, kaj mia sento ekscitiĝis, kio al mi malofte okazis. Mi
-antaŭvidis, ke mi refoje ekhavos febron, sed jen nenia helpo. La
-tono de mia parolo fariĝis pli kaj pli sentimentala kaj kiam mi
-subite ĉesis paroli kaj ni ambaŭ enfalis por momento en profundan
-silenton, mi rimarkis je mia miro, ke ŝiaj okuloj estis brilantaj
-per larmoj. La sango en mia korpo, kiu estis tute varmega ĝis nun,
-fariĝis malvarmega kiel glacio kaj ĉesis cirkuladi. Vidante, ke la
-ŝultroj de fraŭlino J. tremetas, mi sentis, ke mia fiereco estis
-piedpremata. „Estas jam sufiĉe, se via egoismo fariĝis tiel
-malgranda!“ tiel pensinte mi ĉesis por momente spiradi.
-
-Sur la vizaĝo de fraŭlino J., kies okuloj jam sekiĝis, montriĝis
-plena sincereco. Ŝi diris: „Mi ne ploris je vi, mi nur ploris
-pro mia estinteco por vi; pro doloro mi ne povis vin aŭskulti
-plue.“ Kaj kun iu laŭsistema parolmaniero, aludanta sagacecon
-kaj ne imitebla por la viro, ŝi rakontis al mi pri sia estinteco.
-Ju pli ŝia rakonto pluen iris, des pli ofte ŝi interrompis paroli
-kaj tremigis la ŝultrojn. Mi vidis ŝin ekplorantan, por subpremi
-doloron. Estis malĝoja rakonto, kiun vi jam konas. La vetero dum
-tiu tago ŝajnis al mi kvazaŭ fono de l’ rakonto. Rememorinte,
-ke ŝi, ĝis kiam ŝi fianĉiĝis kun vi, ĉiujn problemojn ŝin
-turmentantajn -- iufoje malfacilan, alian fojon malbelan kaj trian
-fojon mizeran -- mem devis solvi kun naiva, delikata koro de knabino,
-mi sentis, ke mia koro estis premata per kortuŝo dolora, malĝoja
-kaj mizera, kaj mi ne povis krom ekopinii tute alie ol ĝisnun pri la
-kapablo de fraŭlino J.
-
-La parolado inter ni ambaŭ ŝajnis ne havi finon. De la komenco ĝis
-la fino estis neniu gaja temo, sed ni ambaŭ ridis unu al la alia,
-kiel malĝojantoj ridas por konsoli unu la alian. Mi ne scias, kion
-fraŭlino J. volis, sed miaflanke mi volis, ke ŝi restu kun mi kiel
-eble plej longe. Por mi estis ja netolerebla la atendo, ke mi, post
-kiam ŝi estos for, daŭrigos la tiumatenan meditadon, kiu mian tutan
-animon subpremis.
-
-Post kiam ni interparolis ĉirkaŭ du horojn, fraŭlino J. forlasis
-mian ĉambron vokite de sia avo. Sed la sekvo estis neatendita. Mi
-sentis en la anguleto de l’ animo iun varmecon, kiun mi ĝis nun
-neniam travivis, kaj mi tutkore vin gratulis pri via feliĉo edziĝi
-kun tia homo. Al mi la mondo eĉ ŝajnis pli bela ol antaŭe.
-
-Sed la sekvontan nokton min atakis fortega reakcio, kiun vi povos
-kompreni, se vi relegos la lastan leteron. Denaskiĝaj difektoj de
-miaj karaktero, sano kaj sorto min severege turmentis. Kara A.! Mia
-kapo hodiaŭ perdas kvietecon; anstataŭ skribi pri ŝi mi emas
-paroli pli multe pri mi mem. Sed, ĉar mi, ne estante literaturisto,
-ne posedas arton priskribi unu homon tute apartiginte de mi, vi min
-devas pardoni pri tio kiel pri neeviteblaĵo. Sed mia spegulo, kiu
-reflektas fraŭlinon J., tute ne estas malebena, nek malklara.
-
-De tiu tago ni ambaŭ eksciis la konturojn de ni ambaŭ. Post kelkaj
-tagoj mi resaniĝis kaj la animo akiris trankvilecon, kian oni
-sentas post la uragano, tiel ke mi ree eksentis intereson kaj amon
-je mi mem kaj mia laboro. Kaj ĉion, kion fraŭlino J. faras, mi
-ekrigardis kun bonvolo kaj kompato. Mi povis iom ekkompreni ŝiajn
-maltrankvilajn esprimojn. La komforteco de la loĝejo, al kiu mi
-kutimiĝis, deprenis plie murojn de mia brusto. Vi ofte okupis la
-centron de la temo de nia interparolado. Kompreno de fraŭlino J.
-pri vi estis pli granda ol mi atendis. Vian kvietaniman, fortan kaj
-amoplenan karakteron ni traktis kiel trezoron. Pasis kvar aŭ kvin
-tagoj, kaj la supro de la paco inter ni foriĝis.
-
-Iun tagon fraŭlino J. revenis kun pala vizaĝo de la preĝejo. Ĉar
-estis treege malvarme en tiu tago, mi pensis, ke ŝi estis refoje
-atakata de malsano, kaj jen ŝi eniris en mian ĉambron, dirante, ke
-ŝi havas ion por paroli kun mi. El ŝiaj okuloj stranga lumo radiis
-kaj ŝiaj lipoj tremis. Ŝi rakontis, ke en la preĝejo disvastiĝas
-onidiro, ke ŝia malofta vizito lastatempa al la preĝejo estas
-kaŭzata de tentado de mi herezulo; ke, krom tio, mia tentado ŝin
-kaptis ne nur je kredo, sed ankaŭ progresis al la pli terura flanko;
-kaj ke ni sekse interalproksimiĝante forĵetas ĉiun moralecon kaj
-droniĝas en hontinda volupto. Apenaŭ fraŭlino J. eldiris ĉi
-tiujn vortojn, ŝi silentis. Ŝi bedaŭris, ke ŝi estis kaŭzo por
-difekti mian honoron. Mi denove malbenis la malnoblecon de l’ homa
-karaktero. Kvankam ni silentis pri tio, ni ambaŭ tre bone sciis, ke
-la disvastiginto de tiu ĉi onidiro estas ŝia patrino mem. Apartigi
-fraŭlinon J. de vi, estis de longe la deziro de ŝia patrino. Krom
-tio ŝia lastatempa konduto al sia patrino estis sufiĉe por instigi
-ŝian malamon. Mia malamikeco kontraŭ tiu ĉi malaminda virino
-atingis supron. Post longa silentado mi subite ekstaris kaj iris al
-ŝia ĉambro. Fraŭlino J., kiu jam scias, ke estas vane min deteni,
-lasis min agi laŭ mia volo. Tio estis agrabla al mi. Mi persekutis
-la patrinon, ĝis kiam mi plene kontentiĝis, sentante akraj miajn
-intuitivon kaj volon, per kiuj mi povis ŝin venki, dum mi havis
-neniun konkretan atestaĵon pri ŝia perfido.
-
-Sed, de tiu tago la farto de fraŭlino J. subite ŝanĝiĝis. Ŝi
-havis hemopteon preskaŭ ĉiutage kaj diferenco inter maksimumo kaj
-minimumo de ŝia korpa temperaturo pligrandiĝis tagon post tago.
-Al kio mi povus kompari ŝin turmentata de malsano? Al kio mi povus
-kompari la belecon de la muskolo, kiu post detruiĝo de bela muskolo
-nove aperas kiel miraklo? Ju pli ŝi malgrasiĝas, des pli bela ŝi
-vidiĝas kaj des pli forte oni povas senti la forton de ŝia profunda
-animo de ekstere. La nobleco, kian sanktulo tute kadukiĝinta pro Dia
-provo havas, ŝin briligas. Mi eksentas deziron min ĵeti antaŭ ŝi
-kaj konfesi ĝis kontentiĝo, anstataŭ ŝin flegi kaj kuraĝigi.
-
-Sed mi devis pensi pri mi mem pli prudente. Unue, ne estas bone,
-ke mi, kiu havas saman malsanon kiel ŝi, restas ĉe ŝi. Se
-mi pripensas nur pri tiu punkto, jen estas plena kaŭzo forlasi
-ĉi tiun domon. Due, fraŭlino J. havas en si forton, kiu, ne
-bezonante ekziston de la homo kiel mi, iom kaj iom disvolviĝas. Ŝia
-lastatempa progreso min mirigas. Kiel ekzemple la kredo je Ĉiopovulo
-estas miro tiel por mi agnostikulo, kiel ankaŭ por la tielnomata
-moderna kredanto. Sed ŝia kredo estas libera kaj malligata je ĉiuj
-dogmoj, kaj forĵeto de la dogmoj okazis al ŝi kiel sekvo de plua
-alproksimiĝo al Ĉiopovulo, ne pro malamo al kateniĝo. Tial ŝiaj
-pensoj kaj agoj apartenas al tiaj, kiaj povas esti malakceptataj
-laŭ la dogmoj, sed akceptataj kaj pardonataj de Ĉiopovulo. Kiel
-ŝi atingis tian komprenon, kvankam ŝi estas edukita en la dimanĉa
-lernejo plena je dogmoj kaj kreskis en familio tute indiferenta
-je la religio? Eble vi forte influis sur ŝin. Sed, se ŝia animo
-ne havus esencon brilan kiel juvelo, kie ŝi povus kulturi tian
-sanktan kampon en la fundo de l’ vivo? Rilate al bagatelaj aĵoj
-mi ankaŭ povus iom influi sur ŝin, sed, per malmultaj vortoj; tio
-ne valoras pli ol ekscesa zorgemo por la homo, kiu jam plenumis
-grandan aferon. Tio estas neutila, se ne malutila. Mi decidis forlasi
-ĉi tiun domon. Ordinare, se mi povas trovi tian fiksan kaŭzon,
-mi neniun demandas pri la opinio kaj tuj plenumas mian decidon.
-Sed mi vin demandis letere pri via opinio kaj kompreneble vi tion
-kontraŭstaris. Mi vin demandis, ĉar mi havis iomete da riproĉeblaj
-kaŭzoj: unue, malgraŭ ke mi konfidas al la kapablo de fraŭlino
-J., mi kompatbedaŭris lasi ŝin sola ĉe ŝia patrino; due, mi
-sentis dolore disiĝi de ŝi. La stato de mia koro pli multe bezonis
-fraŭlinon J. ol ŝi min bezonis. Sed vi kredas, ke mi ne uzis
-artifikon skribi intence al vi, atendante de vi tian respondon. Nur
-la fendoj de mia koro min instigis agi tiel. La farto de fraŭlino
-J. malboniĝis pli kaj pli, kaj ŝiaj nervoj tiel akriĝis, ke ili
-ŝajnas reakcii eĉ je la sesa sento, kiam la pastro nin vizitas.
-La pastro postulis de mi unue intervidon kaj konsilis al mi, ke mi
-forlasu ĉi tiun domon. Mi nur respondis al li simple, ke mi vin
-demandos pri via opinio, kaj ni ambaŭ kune iris al fraŭlino J. en
-ŝian litĉambron.
-
-Kuŝante surdorse kaj plektante ambaŭ manojn ĉe la supra rando
-de l’ litkovrilo, fraŭlino J. trankvile dormadis. La dormado
-estis tiel pura kaj trankvila, ke ni ne povis distingi, ĉu ŝi
-vivas aŭ mortis. Ŝia avo, rigide sidanta ĉe ŝia lito kaj iom
-klinanta ambaŭ brakojn sur la genuoj, kompateme karesis per la
-fingroj la finon de la nigra hararo, kiu kun melodio muzika elfluis
-el super la blanka kuseno. Mi deziris, ke tiu ĉi vidiĝo restu por
-ĉiam tia, kia ĝi nun estas, por ke mi ĝuu ĝian rigardon. Kiam
-ni eniris en la ĉambron, la avo lasis la hararon kun konfuzego kaj
-vekis fraŭlinon J. skuante ŝin. Ŝi larĝe malfermis la grandajn,
-klarajn okulojn kaj kiam ŝi ĉirkaŭrigardinte trovis la pastron min
-akompanantan, ŝiaj okuloj ekparolis malsimplajn vortojn, kiujn mi
-nur komprenis; sed, baldaŭ ekstaris en ili varmegaj larmoj. Neniu
-volis ekparoli. Regis silento momenton. Kun miro la pastro eble
-eksciis, kian mortigan doloron la afero, kiun la tria povas trakti
-sen zorgo, donas al fraŭlino J. Starante en la mezo de l’ afero
-kaj sentante konfuzon pri sia ago, li fine ne povis ekparoli eĉ unu
-vorton pri mia transloĝiĝo kaj rapideme foriris. Ankaŭ en tio ĉi
-mi konstatis kaŝitan forton de ŝia karaktero. Mi, kiu ne povas
-ĝui triumfon ne batalante kun eltirita glavo, min sentis eĉ iom
-supraĵa.
-
-Per la vizito de la pastro mia decido fariĝis definitiva pri la
-problemo; mi decidis, se vi nur permesas, restadi ĉi tie por la
-mondo, por vi kaj ankaŭ por mi mem. Kaj forta kuraĝo al mi revenis,
-ankaŭ mia sano pliboniĝis proporcie je ĝi, intereso je la laboro
-ekkreskis min instigante.
-
-Kontraŭe al fraŭlino J. okazis terura malespero. Ŝi ekdubis pri
-via amo. „Mi ne estas amata ĝuste; alie, mi ne scias ĝuste ami.
-Ĝis nun mi kredis, ke mi povas senti fortan kontentiĝon de l’
-koro per humila, sincera akcepto de vira amo, kaj do penadis por
-tio per ĉiuj fortoj. Imagu malesperon kaj doloron kaŭzitajn de
-tio, ke ili ne estas kompensitaj. Ankaŭ ŝajnas al mi, ke senfina
-mallumo disvastiĝas antaŭ mi. La letero de mia A. estas por mi la
-plej kara. Ĝi fortigas la lumon de mia vivo; sed rekte malantaŭ
-ĝi terura krepusko minacas min ĉirkaŭvolvi. Ĉu mia amo ankoraŭ
-ne estas sufiĉa? Ne, ne, mi hontas eĉ dubi pri tio. Ju pli fikse
-mi povas kapti memkonsciencon, al kiu mia A. min instigis, des pli
-proksimen alproksimiĝas al mi ĉi tiu terura mallumo sekvanta la
-krepuskon. Sed mi mem ankoraŭ ne scias, kiel konfesi pri tio al mia
-A. Unuvorte, konfeso ne utilos. Se tio devenas de mia tro malsufiĉa
-aŭ tro sufiĉa pripensado, tio nur ĝenos mian A. Neniu estas pli
-soleca ol mi en la mondo. Estas nur mia avo kaj mia A., al kiuj mia
-amo alfluas. Sed pli vere mi nomu kompato la amon al la avo. Do estas
-nur mia A., kiu povas esti la objekto de mia amo. Sed...“ Fraŭlino
-J. konfesis al mi tiel.
-
-Krom tio, ŝia senfortiĝo ofte ŝin metis antaŭ la problemon de
-l’ morto. Eĉ per viaj simpatio kaj diveno vi ne povus klare
-imagi la koron de l’ homo, kiu devas rekte renkonti tiun ĉi
-problemon. Timo je morto fariĝas ludo per interesto de distanco --
-eĉ de la plej malgranda. Malproksimiĝu unu metron de morto, kaj
-oni povus laŭdkanti kun rido, malestimi kaj malserioze trakti la
-morton. Sed, kiu kuraĝas levi la manojn de laŭdo, malestimo aŭ
-malserioza traktado nuligante la distancon de unu metro? Unu rigardo
-de Gorgono ŝtonigas la homon, unu rigardo de morto frakasas la
-homon en pecetojn. Mi ne povis krom senti maltrankvilecon, kvazaŭ
-mi rigardas la floron metitan sur la renverse starigita triangula
-piramido.
-
-Feliĉe la terura doloro, kiu fraŭlinon J. minacis je morto,
-ekmalgrandiĝis post tri tagoj, kaj ekaperis ia trankvileco. En
-tiuj tagoj ni okaze kune legis „Aglavaine kaj Sélysette“ de
-Maeterlinck. Legi ĉi tiun poemon kun mirinda, mistera forto estis
-triafoje por mi kaj unuafoje por fraŭlino J. Kiel mi miris triafoje
-leginte, tiel ankaŭ ŝi miris legante unuafoje. Nuda vereco de l’
-sorto estis ĵetita antaŭ nin ambaŭ. Ni tute distriĝis, kvazaŭ
-ni vidis ion vere belan, sekve teruran. „Kial tia tragedio okazas,
-dum ili tri ja estas ĉiuj bonaj?“ tiel diris fraŭlino J. kaj mi
-ankaŭ diris: „La fakto, ke la malbonulo prosperas kaj la bonulo
-pereas, ne kondiĉas la tragedion. Tio estas nur burlesko, se mi
-povas diri. Vera tragedio okazas nur tiam, kiam, ju pli forte la homo
-vekiĝas per la terura forto -- ĉu dia, aŭ diabla mi ne scias --
-perfidanta multoble homan atendon, li des pli profunden enfalas en
-la maldolĉan sorton. En tiu ĉi senco Edipo estas multe pli granda
-ol Hamleto.“ Kvazaŭ la personoj en la dramo, ni ambaŭ havis
-streĉitajn korojn nedifineblajn ĉu belan, aŭ malĝojan.
-
-Dum kiam fraŭlinon J. vizitis iom pli bona stato de sano, min atakis
-malgajeco. Tro fidante al mia vigleco -- verdire al mia ŝajna
-vigleco -- mi iris kolekti materialojn, kiam malvarma vento blovis.
-Mi daŭrigis studadon de mateno ĝis vespero. Ne donante okazon al
-la diablo, kiu spionas sin ĵeti sur min, mi okupiĝis je laborado
-kvazaŭ algluiĝinte al ĝi. Mi ankaŭ pentis, ke mi malice restadis
-en ĉi tiu domo. Krom tio, mi, kiu ĝis nun sekrete sentis fierecon
-pri tio, ke mi havas sufiĉe da karaktero speciale supera, eĉ se
-ne plene elkreskinta, ne ekpovis toleri solecon, kiu sekvas tian
-karakteron. Paca karaktero, kiu, anstataŭ sin trudi al la aliaj,
-timeme sin retiras de ili, estas perfekta tiel, kiel ĝi estas,
-kvankam ĝi estas malgranda. Ju pli speciala la karaktero estas, per
-des pli speciala plenigaĵo ĝi perfektiĝas. En homa vivo, treege
-limigita de tempo, spaco kaj tradicio, nenio estas pli stulta kaj
-malsprita ol atendi ĉi tiun specialan plenigaĵon. Povas ekzisti
-homoj, kiuj ne konsideras tian postulon. Sed al la homoj, kiuj forte
-kaj profunde deziras kreskadon de l’ karaktero, nenio instruas
-ironion de l’ sorto pli forte ol tio. La vera, fundamenta ideo de
-liberalismo kaj egaleco estas kristalo de la deziro, iom ajn liberigi
-eternan homan vivon de tiu kondiĉo. Liberalismon oni rigardas
-kiel plendaĵon de ordinaraj, nenion postulantaj malfortuloj. Kia
-senpripensemo! Nur per la simpla fakto, ke la fervora insistanto de
-tia ismo estas ĉiam posedanto de speciala karaktero, oni povas tion
-kompreni.
-
-Libereco! Libereco! Vera libereco, kiu estas kapabla plenumi avidan
-postulon de nudaj animoj! Ni serĉu tiun liberecon! Ni rezervu
-kuraĝon, por ke ni povu senkondiĉe obei tiun liberecon!
-
-Sonadis la vaporfajfilo de l’ arsenalo. Ektagiĝis tra fendoj de la
-fenestroj. Ree komencas tago de doloro. Ellaciĝinte pro ekscitiĝo
-kaj malsana febro mi estas devigita ĉesi ĉi tie.
-
-Fraŭlino J. kaj aliaj ŝajnas ankoraŭ dormadi trankvile.
-
-Ĉu mi jam rakontis al vi ĉion? Restas ankoraŭ multaj aferoj inter
-mi kaj fraŭlino J., pri kiuj mi devas rakonti al vi. La okazo
-rakonti pri tio ree venos. Unuvorte, vortoj estas nur vortoj.
-
-Mi aldonas ankoraŭ unu vorton, ke la motivo por mia deziro edziĝi
-kun fraŭlino N. estas laŭ instigo de fraŭlino J. Fraŭlino J.
-pensas, ke mia vivo maldolĉa kiel galo iom dolĉiĝos, se mi
-edziĝos kun fraŭlino N., kaj al mi konsilas nepre edziĝi kun ŝi.
-Iam mi interesiĝis je tio. Sed kiam mi pensis pri eksternormaleco de
-mia karaktero, mi malesperiĝis je mi mem. Bonvolu min pardoni pri
-mia senpripensema sintenado!
-
-Jam finiĝis. Mia plumo elservis, mi ĝin rompos kaj forĵetos.
-
-  Via B.
-
-
-(De A. al B.)
-
-Sendai, la 11an de Februaro 1914.
-
-  Kara B.!
-
-Ni havas hodiaŭ nacian festotagon[28].
-
-Uragano jam forpasis kaj venis trankvila tago. Varma sunradio
-kvazaŭ profetanta venontan printempon vizitis eĉ la angulojn de
-l’ fabrikejo dum la tuta tago kaj ŝajnis nepre purigi ĉion.
-La maljunulo, laŭleĝa posedanto de la fabriko, demetis hodiaŭ
-leporfelan dorskovrilon, kio ja malofte okazas, kaj diligente
-laborante li avide rigardis sunradion, kvazaŭ ĝi bone efikus al
-liaj okuloj. Kaj dum laborado li ĉiam elparoladis gajajn, komikajn
-aĵojn. Mi ankaŭ estus devinta havi intereson je laboro, sed mi ne
-povis; ial mi ne povis. Ju pli mi ne povis, des pli nur meĥanike
-miaj membroj moviĝis. Kaj vespere mi revenis hejmen kun lacegiĝinta
-korpo kaj kapo plenigita de io angulhava. Kvazaŭ antaŭsignon de
-malfeliĉo mi aŭdis ĉe enirejo doloran tusadon de mia patrino.
-De kelkaj tagoj ŝi subite kadukiĝis, kaj krom tio malvarmuminte
-ŝi kuŝas en la lito. Pri mia fratino N. ŝi ankaŭ estas en tre
-maltrankvila stato pro la problemo de edziniĝo, kiu subite okazis.
-Sentante ian maltrankvilon en la tuta domo mi plie fariĝis malgaja.
-Sed atendante ion mi iris al mia skribtablo kaj trovis sur ĝi
-leteron en verdeta koverto. Tiu koloro estis antaŭe la signo de via
-letero; sed, ĉar mia J. ankaŭ uzas la saman nuntempe kaj skribas
-samstile kiel vi, mi povas distingi nur per la koverto, kiu de vi
-skribis. Tio instigis mian koleremon. Senpacience mi esploris la
-nomon de la adresinto. Mia J. ĝin ne skribis. Por diri la veron, kaj
-eble je via malplaĉo, mi senesperiĝis; mi tute senesperiĝis kaj
-tie eksidis kvazaŭ falante.
-
-Por vespermanĝo ni ambaŭ manĝis batatan kaĉon apud la malsanlito
-de nia patrino. Dum kiam mi ree sentis maltrankvilecon pri la
-edziniĝo de mia fratino, ŝi min demandis pri diversaj aĵoj. La
-viro, kiu proponis ŝin edzinigi, laboras kiel asistanto ĉe la
-fako de aplikita ĥemio de la scienca fakultato en tiu ĉi urbo. Mi
-iam lin vizitis por demandi pri la metodo de muelado. Tiam li estis
-leganta libron en la unuaetaĝa ĉambro de iu malpura pensiono. Kiam
-mi sidiĝis, li min eĉ ne rigardis kaj dirante, ke mi atendu iomete,
-li senĝene legadis turnante sian dorson al mi, ĝis li atingis la
-finon de l’ paragrafo. Kaj kiam li fine sin turnis al mi, min
-rigardante fikse kun malgrandaj, amindaj okuloj, li tuj ekrakontis
-pri atomismo, pri kiu li ĝis nun legis. Tio al mi tre plaĉis, kaj
-deposte ni ekinterkomunikiĝis. Li ne havas monon, nek parencon, kaj
-humorema kaj amika li apartenas al tia tipo, kia estas malofta inter
-japanoj. Li ne estus kunvivanto ne konvenanta por mia fratino. Eble
-ŝi ankoraŭ ne havas iun definitivan decidon pri edziniĝo kun li,
-sed ŝajnas suferadi diversmaniere pro la problemo de edziniĝo mem.
-Miaflanke, mi ne volas, ke mia fratino edziniĝu en la stato tia, kia
-ĝi nun estas. Ĉar al mi ne plaĉis, ke mia patrino ripete paroladis
-diversajn aĵojn pri ĉi tiu problemo, mi fine eldiris -- por mi tre
-malofte -- ion nenecesan, kio instigis mian patrinon al larmoj. Post
-manĝo mi sidiĝis antaŭ la skribtablo kaj senatente aŭdante, ke
-mia fratino lavas la manĝilaron, mi sidadis nenion pripensante. Sed
-kelkafoje, kvazaŭ ekmemorante pri ĝi, mi rigardis jen unu flankon,
-jen la alian flankon de via peza letero sur la tablo. Kaj noktiĝis.
-Krom tio, ke en la apuda ĉambro tuso de mia patrino aŭdiĝis en ne
-mallonga intervalo, silento ĉirkaŭe regis, kaj mia fratino eble jam
-endormiĝis. En tia okazo la malriĉeco minacas la homon en stranga
-forto, kvazaŭ ĝi atendis, ke la homa koro trankviliĝas. Mi nevole
-kuntiris la ŝultrojn, kvazaŭ mi portis pezan ŝarĝon, kaj fermadis
-la okulojn. Intertempe al mi revenis mia kutima, kara forto. La
-trankvila hejmo al mi ekŝajnis plena je paca amo. Kaj la interna
-forto egaliĝis kun la ekstera kaj poste ĝin venkis. Tiam mi unue
-kuraĝis malsigeli kaj legi vian leteron.
-
-Via skribstilo, kiu laŭ la al- kaj forfluo de tajdo de sentimento
-fariĝas aŭ zorgema kaj neta, aŭ kruda kaj libera, estas bona
-gvidilo por kompreni vian sentadon. Antaŭ ĉio mi vin dankas pro
-tio, ke vi skribis al mi tiel detale pri la plej lasta stato de mia
-J. Ŝiaj lastaj leteroj ŝajnas esti skribitaj nur por min turmenti.
-Laŭ ili mi povas kompreni, ke ŝia koro estas streĉata pro io; sed
-tute ne estas klarigita, kiel kaj pro kio? Mi ne povis tion toleri,
-kaj kompare kun ŝiaj, kian diferencon via letero montris! Mi povis
-imagi iom videble, kiel la spirito de mia J. montriĝas en ŝiaj
-parolado kaj agado. Mi vin dankas pro tio.
-
-Sed ne ĉiuj miaj malkontentoj estas forigitaj pro tio. Kontraŭe,
-kion signifas, ke, la malkontento ne nur estas forigita, sed ke ĝi
-pliprofundiĝis je mia miro, post kiam mi legis vian leteron? Se mi
-povas alkompari, vi desegnis al mi drakon kaj forgesis pentri gravajn
-okulojn. Estus tute ridinde, se mi ripetus, ke mia amo al ŝi nur
-kreskas. Eble vi povas min trovi kompatinda, kiu volas koni nur unu
-solan virinon. Sed, se vi min tiel trovas, tio estas via aĵo kaj
-min ne koncernas. Mi ŝin vidis laŭ providenco, kiel Adamo vidis
-Evon. Lasinte Evon, Adamo ne povis fariĝi kunvivanto de cervino. Por
-mi estas ankaŭ tiel. Mi scias, ke mi estas kreita nuda. Mi al Dio
-malkaŝe jesas, ke mi nenion havas denaskiĝe; sed, se mia J. estus
-deprenata de mi, mi ne povus krom plendi, ĉar tiam mi havus troan
-malfidon al Dia amo, por toleri eĉ tion. Mia J. penetris en ĉiun
-mian fibron, en ĉiun mian ĉelon, kiel la luno sin reflektas sur
-ĉiu rosguto. Troe saturiĝante je mia J., mi okaze eĉ pensas, ke mi
-ne bezonas ŝin vivantan. Sed tio ne estas vero, ne estas vero. Mi ne
-kontentiĝos, se mi ne ekposedos la koron, karnon, ĉiujn harerojn
-kaj ĉiujn haŭtomakuletojn de mia J.; ne, mi ne kontentiĝos ĝis
-tiam. Kara B., vi estas spertulo pri diversaj aĵoj, sed vi eble
-ankoraŭ ne estos travivinta tian kruelan turmentiĝon. Se jes, via
-kompato povus karesi mian vundon pli lerte. Ĝis nun mi klopodis kiel
-eble plej trankviligi la sentimenton kaj kvietigi la malkontenton,
-kiu okaze de interne sin ŝovas. Mi pensas, ke mi estis tiom humila,
-kiom mi povis. Mi volis labori, ĝis al mi la tempio sangos. Tage
-mi laboradis diligente kaj nokte legadis, ĝis mi falis sur la
-tablon kaj dormis. La noktojn, kiam mi ne povis endormiĝi, mi nur
-preĝadis. Kaj iel venkante la neatenditan sorton, mi ne perdis
-viglecon. Sed iam kaj iam tia klopodo facile rompiĝas. Atendante
-okazon, terura, abomena forto sin ĵetas sur min. La grandaj okuloj
-kvazaŭ rigardantaj profundan, nesolveblan enigmon; la ĉarma hararo
-min instiganta ĝin mordi; ŝiaj du lipoj kaj dek fingroj, kiuj
-kvazaŭ brulstampite restas sur miaj lipoj kaj manoj -- mi sentas,
-ke al mi respirado ĉesas -- ili estas ĉiuj strangaj kuraĝigiloj
-por mi. Sia malluma, mizera estinteco, plimalboniĝanta sano, animo
-kreskanta en malkomprenemo kaj malico -- ili ekstreme instigas
-kompaton kaj kunsenton de mi, de viro. Mi tion ne povas elporti, kaj
-kelkajn fojojn, jes kelkdekojn da fojoj kriante en la koro mi ĵuris:
-„Mi nepre ŝin feliĉigos. Mi ne kontentiĝos, ĝis ni ambaŭ
-fariĝos la plej feliĉaj. Helpu ŝin! Savu ŝin! Gvidu ŝin sur la
-plej bona vojo, por ke ŝi ne eraru!“ Ne mi sentis amon, sed amo
-sentis min kaj ŝin. Mi estas nur trenata potence kaj forte kvazaŭ
-de la ventego. Tion, kion mi faras, mia J. faras. Mi jam ne scias,
-kion skribi. Neniuj vortoj ekzistas, kiuj esprimas mian koron. Tion
-vi eble komprenos. Sed mi skribas. La ĉielo kaj la tero pereas;
-nia amo ne devas perei, ne pereas. Dio faru ĝin nepereebla! Se ĝi
-pereos, min mortigu antaŭ tio. Sed mi ne volas morti. Mi ne volas
-morti, ĉar mi estas juna, forta kaj nepre faros tion, kio meritas
-vivon. Mi ne deziras morti, ĝis kiam mi estos alvokinta mian J. al
-mia brusto kaj ŝi estos gustuminta veran feliĉon per mi. Morti mi
-ne deziras ĝis tiam.
-
-(Skribinte ĝis tie ĉi, mi subite rimarkis sonon en la apuda ĉambro
-kaj kun ekmiro mi aŭskultis. Estas kaŝita plorĝemo de mia fratino,
-kiu laŭ mia opinio jam endormiĝis. Kiam mi vidis sur la tablon,
-mia naztuko ankaŭ estis tute malseka de larmoj. Mia fratino aŭdis,
-ke mi ploris, dum kiam mi tion ne rimarkis. Abomenulino! Mi sentis
-malvarmon kaj ekkonfuziĝis kiel la infano riproĉita neatendite.
-
-Mi ne kuraĝas relegi tion, kion mi skribis ĝis ĉi tie. Sed, kiajn
-ajn sensencaĵojn mi estas skribinta, vi eble eltiros el ili mian
-veran koron. Do, mi ĉesas ĉi tie kaj iom trankviliĝos.)
-
-      *       *       *       *       *
-
-Kun mallaŭta voĉo mi riproĉis mian fratinon. Ŝi ĝentile konsentis
-kaj eble kunpremis dentojn pro malĝojo. Mi rimarkis ankaŭ, ke la
-patrino ŝajnas maldormi. Kiam mi sciiĝis pri tio, larmoj komencis
-al mi denove elflui. Kvazaŭ tion eksentante mia fratino ankaŭ
-ekploris refoje. Fine mia patrino ankaŭ ekploris. Ni tri ploris
-silente ne volante ĝeni unu la aliajn. Mi ne povis toleri tion
-kaj fine, ĵus nun, mi ilin laŭte riproĉis. Fine ili ambaŭ ĉesis
-plori kaj mi skribados de nun.
-
-Sed la letero de mia J. ne donas al mi eĉ dekonon da kontento de
-mi atendita. Ŝia letero ne rakontas al mi pozitive veran staton de
-iu ajn afero. Se mi ŝin demandas pri tio, ŝi respondas, ke ŝi
-ne povas skribi alie, ĉar ŝi mem ne povas ĝin klare kompreni.
-Mi povas vidi, ke ŝi forte rekompencas mian amon, eĉ se ne tiom,
-kiom mi ŝin amas. Sed samtempe ŝi ripete skribas, ke ŝi timas,
-ke ŝi ne havas rajton esti amata de homo kiel mi. Iam mi pensis,
-ke ŝi tion skribas pro troa humileco, ĉar ŝi malsaniĝis post
-fianĉiniĝo; sed mi ne povas pensi, ke ŝi komprenas mian koron
-tiel supraĵe. Aŭ, ĉu ŝi eksentis malkontenton pri mia kapablo?
-Se jes, kaŭzo povas ekzisti. Se la fundamento de ŝia amo al mi
-staras sur mia kapablo, estas prave, ke ŝi ekperdas sian amon al
-mi, kiu de fianĉiĝo ĝis nun prizorgas malgrandan fabrikejon kaj
-eĉ en praktika vivo ŝajnas neniom progresi. Se la afero staras
-tiel, pri tio mi estas kulpa. Mi, kiu erare kredis, ke ŝia koro
-estas pli profunda, almenaŭ estas ebla pliprofundiĝi, ne povas
-krom min riproĉi pri mia malsaĝeco. Via lasta letero estas tiel
-sentimentala, ke ĝi ne konvenas por vi; sekve mi povis pli klare
-imagi malfacilan staton kaj suferadon de mia J. per ĝi ol per la
-letero de ŝi mem. Sed mi povas diri, ke ĝi similas al la ŝia en
-tio, ke ĝi ne priskribas gravajn punktojn. Mi pensas, ke per racia
-kapo kiel la via vi nepre komprenas malklarajn punktojn de ŝia
-karaktero. Mi deziras, ke vi sciu, ke sciiĝi pri ili estas por mi
-pli agrable ol ne scii, kiel ajn malagrablaj ili estas. Por viaj
-simpatio kaj amikeco mi ne maldankas vin, kiu vi malgraŭ febro pro
-malvarmumo al mi skribis ne dormante tra la nokto. Mi sentas ne nur
-profundan emocion pro tio, sed ankaŭ mi volas konsili al vi, nepre
-ne fari tian penadon refoje. Mi neniam pensas instigi vin ripeti la
-samon. Bonvolu nepre lasi tian perfortaĵon de nun. Mi vin nur petas,
-ke vi priskribu klare pri la koro de mia J., eĉ se mallonge. Mi
-deziras, ke vi koncentru diverĝantan lumon en unu fokuson. Komprenu
-la doloron de mia koro!
-
-Mi amas lumon. Igu min suferi en la lumo! Flirti en la krepusko
-kiel la vesperto estas por mi doloro, turmento kaj puno, kiujn mia
-karaktero neas.
-
-Ial mi ne intencas skribi al mia J. Je mia malfeliĉo via afabla
-letero donis al mi pli ĝeneralan komprenon pri ŝi, sed samtempe
-metis antaŭ mi pli profundan dubon. Kiam oni ekdubas pri la alia, la
-koro fariĝas kvazaŭ fosa ŝlimo.
-
-Verdire, laŭ la instinkto de la amanto mi kelkajn fojojn eksentis
-neatenditan dubon en mia koro. Sed mi ankoraŭ ne perdas virecon,
-ĝin forigi tute senreste el la koro kaj tial ne estas necese, detale
-rakonti al vi pri tio.
-
-Kia estas via sano lastatempe? Timinda estas la vento, kiu eniras la
-ĉambron tra fendetoj. Bonvolu vin gardi kontraŭ ĝi! Ĉe la lasta
-uragano nia dometo, ne kun zorgo konstruita, allasis venton de ĉiuj
-fendetoj kaj ni suferegis, tiel ke post trankviliĝo de la uragano mi
-eniris sub la plankon kaj inter la araneaĵoj algluis fortan paperon
-sur la fendaĵojn, helpate de mia fratino. Malgraŭ tio ŝajnas al
-mi, ke mia patrino malvarmumis pro ŝtelirinta vento. Sciiĝinte, ke
-mia J. estas resaniĝanta, mi preĝas, ke oni ne aldonu al ŝi karnan
-ŝarĝon sur la animon. Kia malnobla virino ja estas ŝia patrino!
-
-Malvarmo en la norda provinco sub la hela ĉielo penetras tra
-la medolo. Ankaŭ morgaŭ ni havos belan veteron. Kia nekonvena
-vetero por mia koro! Konvenaj por la du virinoj, ili jam ŝajnas
-endormiĝintaj, forgesinte malĝojon. Estas nokto, kiu min igas
-terure pripensi la misteron de la sorto, kiu venis kaj venas sur ilin
-kaj min.
-
-Se vi tion trovos necesa, bonvolu doni la leteron al mia J., ĉar dum
-tagoj mi ne inklinos skribi al ŝi.
-
-Estas nokto, en kiu mi deziras elkore preĝi! Doloriga nokto!
-
-  Via A.
-
-
-(De B. al A.)
-
-Tokio, la 14an de Februaro 1914.
-
-  Kara A.!
-
-Vi nun staras en la krizo.
-
-Sur la krutaĵo estas tero, kie oni povas sin teni. Kaj vi devas ĝin
-ŝati.
-
-Sub la krutaĵo ne estas tero; tie nur morto kaj malpleno. Kaj vi
-devas ilin malŝati.
-
-Nu, en ĉi tiu momento, kaptu fraŭlinon J. firme! Perdi ĉi tiun
-momenton signifas, ke vi perdos fraŭlinon J. Via tielnomata humoro,
-via tielnomata malfido ne estas kompensaĵo, kiu valoras por vendi
-fraŭlinon J. Tio estas klara fakto, pri kiu vi devas scii plej bone.
-Kie estas la sinjorino, kiu kiel kompensaĵon por la perlo serĉas
-porkon? Kie estas la ĝardenisto, kiu elradikigante la rozon donas
-ĝin por la semoj de la kardo?
-
-Via pasio min mirigas. Sed via plendo ne konvena por via pasio plie
-min mirigas.
-
-Amo estas kiel du kanabaj ŝnuroj. Nur tiu, kiu tordas senlace,
-fariĝas la posedanto de pli forta ŝnuro. Metu unu kanabon tien, kaj
-la alian ĉi tien! Unu malĝojos kaj la alia bedaŭros, kaj ambaŭ
-pereos.
-
-Vi devas veni Tokio-n; se ne, fraŭlino J. devas iri al Sendai. Jen
-estas neniu rimedo krom tio. La krizo minacas. Alproksimiĝinte al
-la torento akvo subite ekrapidas. Ĉe la krizo la sorto estas ĉiam
-tirano, kiu levas dikfingron.
-
-Neniu estas tiel senpartia kiel vi. Sed ankaŭ neniu estas tiel
-tro fidele pripensema kiel vi. Vi estas tro fidele pripensema pri
-senpartieco. Vi estas tro fidele pripensema pri tio, ke vi estas
-viro. Vi estas tro fidele pripensema pri la infaneco kiel sola
-filo de l’ riĉulo. Vi estas tro fidele pripensema pri subita
-malriĉiĝo. Vi estas tro fidele pripensema pri la patrino de
-fraŭlino J. Je plia malbono vi estas ĉiam tro fidele pripensema kun
-senpartia koro. Tial vi komprenas viajn malfortajn flankojn eĉ kiel
-virton. Nur kapti fraŭlinon J. estas nun necese al vi. Estas nur
-problemo, ĉu kapti aŭ ne. Krom tio, kia problemo ekzistas, pri kiu
-vi devas esti tro fidele pripensema?
-
-Viaj nervoj devas vidi pli akre la delikatecon de la aferoj. Ke vi
-konas la koron de nur unu virino, ne pretekstu por tio, ke vi tion ne
-faras. Vi devis veni pli ofte Tokio-n kaj malproporcie al fraŭlino
-J. vi devis skribi al ŝi pli ofte. Kiom da fojoj mi vin instigis
-al tio! Sed vi min ne aŭskultis. Eble via sincera karaktero al vi
-ne permesis min aŭskulti. Vi amas fraŭlinon J. Via amo al ŝi
-estas eterna. Same fraŭlino J. diris, ke ŝi vin amas. Ŝia amo
-devas esti eterna. Tio estas evidenta dedukto. Sed, vi estas juna
-ulmo, kiu jam disetendis siajn branĉojn, dum fraŭlino J. estas
-pli juna betulo, kiu nun pripensas, kiel disetendi la branĉojn.
-Via senpartieco fine alportos al vi venkon brilan. Sed mi timas,
-ke vi devos antaŭ tio fali kelkajn fojojn, por ĉirkaŭpreni tiun
-trezoron. Do mi intence tion diras al vi.
-
-Mia korpo suferas pro malsana febro; mia animo plie suferas pro
-interna febro. Mia pasio flamas, flamas kiel flamo. Sed mi ne scias,
-per kio kaj por kio ĝi flamas. Mi deziras tion plene scii, sed
-samtempe mi rifuzas sciiĝi pri tio. Ne, kiam mi forte konscios pri
-la pasio, la flamo fariĝos kiel la lumo de karbeto kaŝita en la
-jam forbruliĝinta cindro. Kiam mi estas en la stato de senkonscio,
-la flamo ekflamas por elbruligi miajn animon kaj korpon samtempe.
-Mi rapide ion entreprenas. Kaj vidu, mi nenion elfaras. Mi jam ne
-konas min mem. Mi ne povas min rigardi kun respondeco. Mia koro estas
-la kapo de Jano. La vizaĝo kontraŭanta la okcidenton ne vidas
-la vizaĝon kontraŭantan la orienton. La vizaĝo kontraŭanta la
-orienton ne konas la vizaĝon kontraŭantan la okcidenton. Kiel la
-estinteco kaj la estonteco ne konas unu la alian, mia koro ne konas
-mian koron.
-
-Malbeninda estas duobla vivo!
-
-Naturo ĉie vivas duoblan vivon. Mi tion malbenas.
-
-  Via B.
-
-
-(De B. al A.)
-
-Tokio, la 14an de Februaro 1914.
-
-  Kara A.!
-
-Kiam mi revenis enpoŝtiginte mian lastan leteron al vi kaj eniris en
-mian ĉambron, mi trovis tie fraŭlinon J. min atendantan.
-
-Fraŭlino J. legis vian leteron. Per larmoj ĝis nun verŝitaj ŝiaj
-grandaj okuloj tremis kiel la luno reflektata de la akvo. Alie mi ne
-povis esprimi. (La koro, kiu povas postuli larmojn de siaj okuloj,
-estas enviinda.)
-
-Ni temis pri edziniĝo de via fratino N. Fraŭlino J. insistis, ke mi
-devas edziĝi kun ŝi.
-
-Mi ne estis instigita al decido de tio, sed en tiu ĉi momento mia
-decido fariĝis. Do mi volas edziĝi kun fraŭlino N. Kvankam vi
-tion komprenos kiel mian kapricon aŭ ne, mi deziras edziĝi kun
-ŝi, se ŝi nur jesos tion. Tio ne estas petego, sed deklaracio.
-Niaj interparoladoj devas esti ĉiuj deklaracioj. Nuligi deklaracion
-ne estas hontinde. Kontraŭe ni devas honti pri tio, ke ni ne povas
-deklari.
-
-La skatolo de Pandoro fine estas renversita. Kiam ni interparolis,
-ŝia patrino eniris. Ankaŭ al ŝi mi konsilis, ke sendi fraŭlinon
-J. al Sendai estus pli bone. La patrino tuj ekatakis nin ambaŭ per
-la glavo de miaj vortoj: Ili ankoraŭ ne geedziĝis efektive. (Ŝi
-triumfante aldonis, ke ŝi aŭdis de fraŭlino J., ke karna rilato
-ankoraŭ ne ekzistas inter vi.) Dume fraŭlino J. ekmalsaniĝis. Tio
-devas esti sufero por vi. (Tiel ŝi memdecidis kvazaŭ kun konvinko.)
-Viaflanke okazis ruiniĝo de via familio. Vi nuntempe ne devas pensi
-pri la problemo de edziĝo. (Tiel ŝi refoje konkludis trudeme.)
-Tial estas prave, ke pro reciproka oportuneco ĉi tiu problemo de
-geedziĝo prokrastiĝu ĝis ambaŭflankaj malfacilaĵoj solviĝos
--- tiel ŝi diris. (Kaj ŝi aldonis, ke tio, ke ŝi restis ankoraŭ
-virgulino, antaŭ ĉio faciligas la aferon. Mi ne povas imiti ŝian
-dirmanieron, sed ĉi tiuj malbenitaj vortoj eĉ nun bruligas al mi la
-orelojn kiel abomena brulstampilo.) Ŝi ne forgesis, aldoni al tio
-ion aldonan: Ŝi diris, ke, se la rilato inter vi kaj fraŭlino J.
-interrompus portempe, mia restado ĉi tiea perdus kaŭzon. Aŭdinte
-nian laŭtan disputon ankaŭ la avo venis tien. Al ili mi kondutis
-kiel batalanto, je kio mi estas tre lerta. Ironio kaj insulto
-trafadis iliajn vizaĝojn kvazaŭ hajleroj. Eĉ nun diabla rideto
-aperas ĉirkaŭ mia buŝo, se mi rememoras, kiel plezurige la fervoro
-en mi silente kaŝita eksplodis kvazaŭ vulkana elsputo. Kion la
-avo diris, estis vortoj de l’ tielnomata edoano: Ĉu vi fariĝus
-milionulo aŭ malriĉegulo, promeso estas promeso. Malsaniĝo de lia
-nepino estas kulpo de ili, kiuj pri ŝi zorgas, ĝis la tempo venos.
-Tial, se vi nuligas promeson, ili ne povas krom rezigni pri tio; sed,
-se vi deziras ŝin edzinigi al vi, ŝi staras sub via volo, kion vi
-farus al ŝi, eĉ se vi ŝin kuirus aŭ rostus. Kion ajn oni dirus,
-la nepino nun devas aparteni nepre al via familio. Estas superflue,
-ke mi min intermetis en ĉi tiun problemon. Unue estas eraro, ke
-ŝia patrino ekparolis pri la afero antaŭ mi -- tiel li diris. Ke
-la maljunulo, kiu fraŭlinon J. ekstreme amegas kaj estas kvazaŭ
-mortinta sen ŝi, grincigis la dentojn pro perforta insistemo, estis
-mizera aspekto. Mi antaŭ ĉio eldiradis, kion mi volis. Eĉ kun
-pacienco mi nun ne volas resti en la domo, kiu miajn nervojn incitas,
-sen speciala kaŭzo. Mi postulas de vi opinion. Kion ajn Budao
-predikis, mi estas unu ekzistaĵo en ĉi tiu mondo. Ĉu renaskiĝo
-okazos aŭ ne, la estanteco estas por mi trezoro. Mi ne povas kovri
-ĉi tiun trezoron per ĉifono.
-
-Mi ripetas, ke mi deziras edziĝi kun fraŭlino N., via fratino. Mi
-aldonas, ke fraŭlino J. gustumas plejeble grandan turmenton. Nur
-vidi tion deflanke, mallumigas al mi la tutan mondon. Decide finu la
-aferon iel!
-
-  Via B.
-
-
-(De A. al B.)
-
-  Kara B.!
-
-Viaj du leteroj estis ricevataj. Ke mia vizito al Tokio havos nenian
-bonan sekvon, viaj leteroj mem rakontas. Nia urbo Sendai atendas
-mian J. kun ambaŭ manoj malfermitaj. Mi ne pensas, ke, eĉ se
-malfortiĝinta, ŝia nuna sano ne permesos al ŝi vojaĝon al Sendai.
-
-Ĉu mia J. gustumas plejeble grandan turmenton? Kaj eĉ ne skribante
-al mi pri tio? Kian eraron mi faris? Ŝi ne volas eĉ diri tion. Kiel
-pensi pri ŝi? Amo kaj malamo estas parenca. Ĉu vi deziras, ke mi
-travivu ĉi tiun teruran veron?
-
-Kiel vi diras en tia subiganta maniero? Justan motivon povas kompreni
-eĉ mi, se vi parolus al mi sur egalaj kondiĉoj. Kaj vi estas
-homo, kiu faras belan deklaracion. Jes, nuligi deklaracion ne estas
-hontinde, kiel vi diras. Sed, ĉu vi ne trovas iom hontinde refoje
-deklari jam unufoje nuligitan deklaracion?
-
-Kiel vi diras, mi estas senpartia. Mi ne konas alian vojon ol la
-sinceran. Sen via atentigo pri tio, mia simpla karaktero jam ofte min
-turmentis. Mi kelkajn fojojn provis transiri en la pli malsimplan
-karakteron, kaj ĉiam ripetadis iri la saman vojon de malsukceso
-kaj humiliĝo. Sed nun mi ne eraras. Tiujn, kiujn mi povas ami, mi
-amas; sed tiujn, kiujn mi ne povas ami, mi malamas. Kaj samtempe mi
-tre bone scias, kiel dolore estas malami la alian. Kiel la instinkta
-refleksaĵo de ĉi tiu doloro mia koro deziras ami ĉiujn. Pro tio,
-ke mi amis, kaj ke mi malamis, mi povos ne penti, se io perdiĝos
-al mi, kvankam mi travivos ekstreman malĝojon; ĉar ĝi propre ne
-apartenas al mi. Mi postulas nur tion, kion mia amo pure kaj juste
-povas postuli. Por mi nur tiaj aĵoj estas veraj. Mia amo devas
-naski nur la veron. Miaj piedoj devas stari nur sur la vero. Tial
-mi estas tro fidele pripensema pri ĉio. Kiel fremdulo oni povas
-kritiki pri tio, ĉu tio estas bona aŭ malbona. Sed por mi, ĉu
-estas bona aŭ malbona, tio estas nur necesa kondiĉo. Ĉi tiu kredo
-estas karaktera. Min ne detruante, oni ne povas detrui mian kredon.
-Ke mi devas notadi tian klaran tialon, montras ke via opinio pri mi
-havas mankaĵon. Eĉ vi saĝulo iam eraras. Vin gardu!
-
-  Via A.
-
-
-(De B. al A.)
-
-Tokio, la 17an de Februaro 1914.
-
-  Kara A.!
-
-Nur pro tio, ke vi estas pliaĝa frato de fraŭlino N., mi al vi
-proponis, ke mi edziĝu kun ŝi; sed vi montris al mi kruelan
-sintenadon de indiferenteco.
-
-Mi al vi ne konfidas.
-
-Bonvolu transdoni al via fratino la leteron al ŝi skribitan, kiun mi
-enmetas. Vi estas ne malgranda senprudentulo, sed mi pensas, ke vi ne
-estimas mian karakteron tiel, ke vi ĝin al ŝi ne transdonos.
-
-  Via B.
-
-
-(De B. al A.) (telegramo).
-
-Tokio, la 17an de Februaro 1914.
-
-Nuligu leteron al fraŭlino N. laŭ peto de fraŭlino J.
-
-  Via B.
-
-
-(De A. al B.)
-
-Sendai, la 17an de Februaro 1914.
-
-  Kara B.!
-
-Mi de vi postulas, ke vi klarigu al mi la veran staton de l’ afero.
-Vi estas, kiuj montras kruelan sintenadon.
-
-Mia fratino ne estas tera pupo, kaj mi ne leterportisto. Mi tion
-diras, ĉar mi estimas ŝian karakteron; sed vi kondutis al ŝi
-malserioze. Feliĉe la telegramo min atingis pli frue ol la letero,
-kaj mia fratino ne legis ĝin efektive; sed estas fakto, ke vi
-kondutis al ŝi malserioze. Kiel ŝia frato mi havas malamikecon
-kontraŭ vi, ĝis kiam mi ekscios pravigeblan kaŭzon.
-
-Ne, mi ne bezonas vian klarigon. Viaj malĝentilaj kondutoj ĝisnunaj
-elokvente parolas pri la vero. Vi volas mian J. (de ĉi tie estas
-strekita) ... estas terurege. Kial mia kapo havas kapablon pensi?
-Kial mia kapo ne frakasiĝas?
-
-Ne forgesu, ke vi mem estas, kiu min tiel turmentas, ke mi fine
-malkonfidas al miaj amatino kaj amiko. Kaj vi ne estos pravaj, se vi
-trovos tion bagatela.
-
-  Via A.
-
-
-(De A. al B.) (telegramo).
-
-Sendai, la 7an posttagmeze de la 19a Februaro 1914.
-
-J. hodiaŭ venis, restos kelkajn tagojn; letero sekvos.
-
-  Via A.
-
-
-(De A. al B.)
-
-Sendai, matene la 20an de Februaro 1914.
-
-  Kara B.!
-
-Mi nur mallevas mian kapon. Estas miro, ke mi povas daŭrigi mian
-respiradon.
-
-Mia J. ankaŭ mallevas sian kapon apud mi. Ni ambaŭ ne povas eĉ
-plori.
-
-Nun mi rapidas raporti al vi nur tiom.
-
-  Via A.
-
-
-(De A. al B.)
-
-Sendai, matene la 20an de Februaro 1914.
-
-  Kara B.!
-
-Sciiĝinte, ke mia J. forlasis Tokio-n hieraŭ matene nenion dirante
-eĉ al vi, mi al vi telegrafis por trankviligi. Mi pensas, ke la
-telegramo vin atingis, kaj mia rekomendita, mallonga letero ankaŭ.
-
-Lastanokte ni ambaŭ pasigis nokton ne enlitiĝinte, sed sidante.
-Iun momenton ŝajnis al mi, ke mia kapo frakasiĝos kun bruo, sed
-kontraŭe ĝi nun estas terure trankvila. Do uzante ĉi tiun okazon
-mi nun prenas plumon, por ke mi skribu al vi pri ĉiuj okazintaĵoj
-plejeble trankvile kaj sincere. La horloĝo nun haltas ĉe la dekunua
-kaj duono, sed laŭ alteco de la suno estas nun eble ĉirkaŭ la 9a.
-
-Ankaŭ hieraŭ mi vizitis la fabrikejon kaj laboradis kiel frenezulo.
-Ĉirkaŭ la deka mia fratino rapide alkuris kun telegramo. Tuj min
-atakis la ekstrema maltrankvileco, kiu aperis sur ŝia vizaĝo pro
-tio, ke la sendinto estas mia J. Mia fratino rigardis mian vizaĝon
-kaj mi la ŝian, kaj en tiu momento ni sentis reciproke ian kompaton.
-Kun la koro kiel eble plej perforte trankviligita mi iris al la
-fenestro kaj sensigelis la telegramon.
-
-Mi legis: „Hodiaŭ iros kaj konfesos; atendu ĝis tiam.“ Mi
-ordonis, ke ŝi revenu hejmen kaj aranĝu por akcepti mian J.,
-kaj senpolviginte la kapon polvoplenan mi surmetis malnovan
-soldatmantelon kaj kune kun ŝi forlasis la fabrikejon. Ĉe la disiro
-mia fratino min demandis: „Ĉu ne io maltrankviliga okazis?“ Kolere
-mi respondis: „Silentu, nur revenu kaj aranĝu por ŝin akcepti; tio
-estas sufiĉa.“ Se mia fratino estus ŝanceliĝinta pli longe, mi estus
-povinta uzi perforton.
-
-Kiam mi min trovis sola, mi kuris al la stacidomo kiel eble plej
-rapide. Kompreneble ŝi ankoraŭ ne alvenis tie. Unue rekonsciiĝinte
-mi serĉis la telegramon por legi ĝin refoje, sed, dum mi tion ne
-rimarkis, la papero estis disfrotita kaj tute malseka pro ŝvito.
-Do devigite mi legis horaron en la stacidomo kaj trovinte, ke eĉ
-la unua ekspreso ne atingas nian urbon pli frue ol je la 12a, mi
-tute senesperiĝis. Ial ofte koliziante la aliajn, mi forlasis la
-stacidomon kaj eksidis sur la digon sude de la gasfabrikejo. Tie
-neniu estis. Mi tiam eksciis, ke ankaŭ hodiaŭ ni havas belan
-veteron. La vento estis tranĉante malvarma. Kian konfeson ŝi
-al mi faros, mi ne sciis; sed pensinte, ke mi devas aranĝi por
-elporti neordinaran skuon, mi volis trankviliĝi. Mi volis unuigi
-ĉiujn miajn penserojn en unu; sed, kiam mi rekonsciiĝis, mi estis
-senatente rigardanta ŝelon de l’ oranĝo, kiu antaŭ mi kuŝis. Mi
-kelkajn fojojn penadis rekomenci, sed mi ripetadis ĉiam la saman,
-kaj tiam mi tion ne trovis tiel koleriga. Kiom da horoj pasis tiel!
-
-Dume, mi pli kaj pli ekhavis liberan spacon en la anguloj de l’
-kapo, kaj fikse rigardante la ŝelon de la oranĝo mi rememoris
-kvazaŭ en la sonĝo tion, ke mi intervidis kun mia J. en la aparta
-ĉambro de l’ preĝejo. Mi sentis tiam la akran koloron de l’
-pendpentraĵoj por la dimanĉa lernejo, kiuj estis metitaj en la
-angulo de l’ ĉambro, malgraŭ ke ili estis ekster vidangulo; kaj
-mi povis hodiaŭ reprezenti al mi tiun senton. Ŝajne ne moviĝante
--- ne povante moviĝi -- kiel malvarma, ŝtona statuo mia J. staras
-kun mallevita kapo. Mi staras antaŭ ŝi. Antaŭ ol paroli, ni ambaŭ
-jam komprenas la deziron de la alia. Sed mi ne trankviliĝas, ĝis mi
-parolas la plej bonajn kaj plej belajn vortojn. Kaj, kiel bone estas,
-ke ni staras tiel! Tion vidante, eĉ la anĝelo ne povus krom ridi.
-En miaj okuloj malrapide ekaperis larmoj dolĉaj, sed malgajaj, kaj
-kiam ili plenigis la okulojn, ili fariĝis guto kaj donante varmeton
-al malvarma vango, ĝi senbrue ensorbiĝis en la teron. Kvazaŭ
-distrite mi ĝuadis ĉi tiun iomete plezurigan malgajecon.
-
-Malgajeco naskis malgajecon kaj larmoj fluis iom kaj iom pli forte.
-Kaj ili estis anstataŭataj per varmegaj kaj maldolĉaj. Dum kiam mi
-ne rimarkas, ke la figuro de la pura knabino J. malaperis de antaŭ
-mi kaj en mia malklara konscio sensenca mallumo ekprofundiĝis. En la
-lumo de l’ brila ĉielo mi min sentis tute ĉirkaŭita de mallumo.
-Nigrega malespero min ĉirkaŭis. Mi ne povis eĉ moviĝeti. Kial
-mi vidos mian J.? Subpremite de tiu ĉi demando mi kaŭriĝis kiel
-ŝtono sur la digo kovrita per herbetoj.
-
-Dum iom da horoj sekvantaj mi estis vivante morta; mi vivis en morto.
-Mirigite de fajfado de la fabrikejo, kiu subite apud mi eksonis, mi
-renaskiĝis en la mondon de la horo, kaj trovis laŭ la horloĝo, ke
-estas jam 11a kaj duono. Sed ne restreĉinte la horloĝon de hieraŭ,
-mi ne vivis en la mondo de l’ horo. Tuj kiam mi tion rimarkis, mi,
-kiu jam perdis mian J., refoje alkuris al la stacidomo, por ke mi ne
-perdu almenaŭ okazon vidi ŝian korpon. De la elirejo pasaĝeroj
-eliris svarme. Kiam mi trovis la figuron de mia J. malgrasa pro
-malsano, laca pro vojaĝo kaj malhela, ne memorigante la virgulinon
-en la plej malantaŭa parto de l’ lasta amaso, mi sentis, kvazaŭ
-mi estis subite retirata malantaŭen kaj pro ekstremaj amo kaj malamo
-al ŝi mia kapo estis kvazaŭ frakasita en pecetojn, kaj antaŭ mi
-fariĝis tute mallume.
-
-Sed la okazo min altrenis al ŝi. La okuloj de mia J., kiuj ŝajnis
-duone perdintaj konsciencon, min fikse rigardis, kvazaŭ ili aŭ
-miris pri mia vidiĝo simila al almozulo, aŭ estis tute trankvilaj.
-La vortoj, kiujn la okuloj parolis, estis tute aliaj ol la antaŭaj,
-sed je malĝojo la okuloj mem rezervis antaŭajn figurojn neniom
-ŝanĝitajn.
-
-Post malvarmaj salutoj ni duope ekiris. Kiam ni silente iris ĉirkaŭ
-100 metrojn, mi ŝin demandis abrupte: „Ĉu sinjoro B. fartas
-bone?“ Kaj mia J. devigite respondis: „Jes!“ Ni ambaŭ aŭ
-koleris aŭ hontis pri tio, kaj poste ni atingis mian domon en
-silentado.
-
-La maltrankvila mieno de mia fratino, kiu nin akceptis ĉe la
-enirejo, akiris plian palecon en tiu momento, kiam ŝi vidis nin
-ambaŭ. Mi pensas, ke niaj mienoj esprimis pli grandan gravecon ol la
-de ŝi atenditan. Kiam mia J. vidis mian fratinon, ŝi volis fratine
-diri al ŝi ridetante: „Vi estas fraŭlino N.?“ Sed apenaŭ ŝi
-tion eldiris, ŝi ekploris mallevante la kapon kun tremanta hararo.
-Pro tiu tro neatendita afero mia fratino faris nur grandajn okulojn.
-Plorante mia J. estis kondukata en la ĉambron, kaj mallevante la
-vizaĝon ĝis la mato, ŝi mallaŭte ploradis. Mia fratino, kiu
-alportis al ni teon, ŝanceliĝis ĉe la interĉambra glitpordeto, ne
-kuraĝante eniri en la ĉambron. Mizera atmosfero jam plenigis mian
-domon. Dum mi silente observadis mian J., mi eksentis ian kompaton
-al ŝi. Ŝi ploradis, ke mia kompato iom post iom ŝanĝiĝis en
-senpaciencon. Mia senpacienco ŝanĝiĝis iom post iom en koleron.
-Sed ne kuraĝinte ŝin riproĉi, mi subite ekstaris, malĝentile
-demetis la mantelon, ĝin pendigis al najlo kaj sovaĝe residiĝis.
-Mia J. ploradis, kvazaŭ ŝi tion ne rimarkis. Mi nur povis silente
-rigardi ŝian tremantan hararon kaj maldikan nukon. Dume kolero
-refoje transiĝis en kompaton. Profunda kompato, kiun travivas nur
-la patrino, al kiu estas lasita neniu rimedo krom nur rigardi ŝian
-solan infanon mortantan eĉ ne kriante -- tiu kompato plenigis
-mian koron. Mi kelkajn fojojn englutis ion, kio aperadis en la
-profundaĵo de l’ nazo kaj laringaj kanaloj -- preĝante en la koro
-fervore: „Estu trankvila! Estu trankvila!“
-
-Kiam ŝi ekstaris forte premante la okulojn per naztuko tri fojojn,
-kvazaŭ ŝi jam rezignis kaj decidis, mi ankaŭ iom trankviliĝis.
-Metinte fajrujon inter ni, ni sidiĝis unu kontraŭ la alia. La
-fajrujo, sur kiun neniu de ni etendis la manojn, estis kvazaŭ
-malhelpaĵo inter ni. Mia J. ŝajnis ordigi por momento la vortojn
-dirotajn en sia kapo, kaj tuj ŝi komencis kun tremantaj, sed fortaj
-kaj klaraj vortoj:
-
-„Mi vin nur petas min pardoni. Vian ĝisnunan sentadon mi kunsentis
-kun granda sufero neelportebla, sed ĝis hodiaŭ mi nenion povis
-diri al vi. Mi pensadis, kaj pensadis, sed estis vane. Sed kiam mi
-antaŭhieraŭ petis sinjoron B. kontraŭ lia volo, ke li nuligu la
-edziĝon kun fraŭlino N., mi fine decidis kaj skribinte ĉi tion de
-tiam ĝis lasta nokto malfrue, mi forlasis la hejmon hodiaŭ matene
-ankoraŭ en krepusko. Mi hontas, ke mi tiel malbele skribis, sed mi
-vin petas, ke vi ĝin legu min kompatante. Mi timas, ke mi ekploros,
-se mi ekparolos.“
-
-Tiel dirinte, mia J. elprenis el sia poŝo ion skribitan sur la al mi
-jam konata, verdeta leterpapero en malgrandaj literoj, kaj ĝin metis
-antaŭ min. Tiu ĉi ceremonia maniero min instigis al ne malgranda
-antipatio; sed mi ne povis krom ĝin preni kaj legi. Tion mia J.
-kunportos ĉe reveno kaj montros al vi senpere.
-
-      *       *       *       *       *
-
-(Skribaĵo de fraŭlino J.)
-
-  Kara A.!
-
-Venis la tempo, kiam mi devas al vi konfesi tion, pri kio eĉ mi mem
-ne sciis. Mi deziras preferi morton ol diri tion, sed mia malforta
-korpo ankoraŭ ne mortas. Dum mi ne mortas, mi ne povas vivi min
-mensogante. Bonvolu kredi mian sincerecon en tiu ĉi skribaĵo. Mi
-vin petas, ke vi bonvolu kredi nepre tion, ke tion ĉi skribas tiu,
-kiu al vi fidas.
-
-De infaneco mi ne povis liberiĝi de l’ inklino, min senti
-kompatinda, kaj kiam mi atingis aĝon 15- aŭ 16jaran, mi ekhavis
-malgajan koron timantan antaŭ la estonteco. Precipe antaŭ la viroj
-mi nur timadis sen kaŭzoj. Ankaŭ en Noboribecu, kiam mi eksciis,
-ke vi min vidis de l’ unua etaĝo, mi kompreneble ektimis, ke mi
-sentis malvarmon en la koro. Mi jam decidis en la koro, ke iam viro
-aperos kaj min ĵetos en la pli profundan malfeliĉon. Kelkajn fojojn
-mi kontraŭparolis sen iaj kaŭzoj eĉ mian avon nur pro tio, ke mi
-lin timis pro lia vireco. Kiam mi unue aŭdis pri Dio, mi en la koro
-pensis, ke Li estas viro, kaj nur timis.
-
-Sed, vi eble ne scias, ke mi la trian tagon antaŭ forlaso de
-Noboribecu min kaŝis en loko rigardebla de neniu kaj longe vin
-rigardis, kiu ludis en la ĝardenoj kun geknaboj. Estis tiam, kiam
-mi min sentis plej hontema. Ĉiumomente, kiam vi vin turnis al mi,
-mia koro batis kvazaŭ tumultosonorilo; sed mi ne kuraĝis foriri de
-tie. Poste, kiam mi revenis al mia ĉambro kaj vidis mian avon, mi
-sentis ian neeldireblan riproĉon de l’ koro, sed mi neniel volis
-forgesi, kiun mi vidis. Mi volis tion rezervi en la profundaĵo de
-l’ koro kaj vivadi tiel, kiel mi estis tiam. Pri l’ ideo de
-edziniĝo mi sentis timon, eĉ nur pripensi pri tio. Mi decidis, ke
-mi dum mia vivo rakontos pri tio al neniu. Sed, kiam mia avo diris,
-ke ni forlasos la banurbon la sekvantan tagon, mi deziris restadi pli
-longe. Pretekstinte difektiĝon de la fervojo pro superakviĝo mi eĉ
-plorante insistis restadi plie.
-
-Kiam mi intervidis kun vi en la preĝejo, por diri la veron, mi ne
-sciis, kion respondi. Eĉ se mi estus devinta morti pro tio, mi ne
-povis toleri, ke vi edziĝos kun alia ino; sed al mi estis nepenseble
-terure, edziĝi kun vi kaj apogi mian estontan sorton sur vin.
-
-Unu semajno post la solena fianĉiniĝo estis por mi neforgesebla,
-ĉar mi tiam ekpensis, ke mi ne plu povas disiĝi de vi. Mia koro
-estis kvazaŭ la akvo apud la akvoturniĝo. Dum mi sentis terure,
-mi estis altirata al vi. Bonvolu min pardoni, se mi uzas esprimon
-ne konvenan por la virino, ĉar nun mi ne devas diri la malveron.
-Unue tiam naskiĝis en mia koro seksa deziro, kaj mi ekgustumis
-solecon, doloron kaj malĝojon, kiujn mi neniel povis forigi, se
-mi estas sola. Mia koro pli mallumiĝis kvazaŭ translokita de la
-supra breto sur la malsupran. Mi hontis kaj suferis turmentege
-antaŭ Dio, kaj iufoje eĉ preĝis kun larmoj, dezirante ree fariĝi
-antaŭa mi; sed kompreneble mi neniel tion povis kaj deposte mia
-koro komencis duoblan vivon. Ĉu vi ankoraŭ memoras, ke mi ĉe
-disiĝo de vi fariĝis senespera kvazaŭ histeriulino kaj vi min
-terure riproĉis? Mi ekpensis kvazaŭ perfidita. La instinkto de
-l’ virino min igis forgesi kutimon de l’ mondo. Kaj krom tio, mi
-tiam sentis intuitive, ke mi devas disiĝi de vi por eterne. Nun mi
-trovas tion tre mirinda, sed eble mia koncentrita koro travidis la
-estontecon, kvankam tre malklare. Kiam mi disiĝis de vi en Ueno kaj
-forlasis la stacidomon, mia koro ploris dirante: „Jam finiĝis, jam
-finiĝis!“
-
-Longan tempon mi ne liberiĝis de tiu sento. Deposte mi fariĝis
-virino, kiu pli timis la estontecon ol antaŭe, kaj ĉiam travivadis
-sendormajn noktojn kaj dumtagajn kapdolorojn. Dume mi ricevis
-sciigon, ke via patro mortis, kaj poste teruran sciigon pri la
-bankroto. Tiam, kiel mi deziris tuj veturi al vi kaj plori kun vi!
-Sed tiam mia kaduka korpo jam havis teruran malsanon kaj mia patrino
-insiste malpermesis al mi iri al vi. La pastro ankaŭ diris, ke
-mia alveno vin nur malhelpos. Suferante en la koro mi min fermadis
-silenta en la domo kaj pensis nur pri vi. Sed, mi devas diri al vi
-la veron, ke en la profundo de mia koro estis kaŝita io stranga,
-kio ne volis iri al Sendai. Mi ial sentis, ke, se mi senpripenseme
-iros al Sendai, io pli terura devas okazi. Mi ne povas trovi alian
-rimedon ol nur legi viajn respektindajn leterojn kaj min plibeligi
-kaj plialtigi. Ĉiam, kiam mi ricevis leteron de vi, por momento mia
-koro sin sentis klara, kvazaŭ subite tagiĝis, en kia ajn malĝoja
-stato ĝi estis, kaj mi intencis tuj respondi al vi.
-
-Tiel, dum kiam la aŭtuno sekvis la someron kaj la vintro la
-aŭtunon, mi iom kaj iom eksciis disvolviĝon de l’ koro, pri kiu
-vi parolis. Senkonscie mi pli kaj pli perdis timon antaŭ la viro
-kaj pli kaj pli sentis forton de l’ virino. En la koro mi juĝis
-pri la ago de mia vera kaj mia adoptinta patrino, kaj mi sentis
-senfinan malamon al la adoptpatrino, pensante, ke mi devas senti
-ĉiam honton pro ekzistado de tia patrino, dum mi sentis kompaton al
-mia vera patrino pro tio, ke ŝi reteneme vivis ne vekiĝinte kaj
-timante la viron. Sed pri mi mem mi tute ne scias, kion fari. Nur
-tiam, kiam mia patrino sciiĝinta pri la nova stato de via familio
-subite ekprojektis min apartigi de vi, mi ne povis resti obeema kiel
-antaŭe. Mi eksciis, ke mi ne devas resti obeema.
-
-Ĉi tiun jaron sinjoro B. subite revenis el la insulo Ogasaŭara.
-Skribinte nur la nomon de sinjoro B., mi sentas, kvazaŭ la koro al
-mi rompiĝas.
-
-Ĉar sinjoro B. rakontis al ni rakontojn du -- tri fojojn en la
-dimanĉa lernejo, mi jam lin konis laŭvizaĝe. Tiam el la viroj
-mi neniun pli timis kaj malamis ol lin. Kiam mi aŭdis, ke vi estas
-intima amiko de sinjoro B., mi ektimis eĉ vin. Sed mi trovis en vi
-ion ĝentilan, dum mi tiam trovis en sinjoro B. nur ion timigan.
-Antaŭ ol mi fianĉiniĝis kun vi, mi ricevis du anonimajn leterojn.
-Ial mi tuj eksciis, ke ilin sendis sinjoro B. En ili li skribis al mi
-pri viaj karaktero kaj inklino sen ia ajn trograndigo. Leginte ilin
-mi decidis, montri ĉiujn viajn leterojn al la pastro. Se mi ne estus
-ricevinta leterojn de sinjoro B., mi ĉiufoje, kiam vi al mi skribis,
-estus nur pensinta, ke la viro estas timinda. Ĉar mi sentis, ke mi
-devas lin obei en ĉio ajn, mi en la koro sekrete maltrankviliĝis,
-kiam mi sciiĝis pri lia transloĝiĝo ĉe min. Jes, tiam mi ankoraŭ
-ne liberiĝis tute de la antaŭa antaŭjuĝo.
-
-Kiam sinjoro B. transloĝiĝis ĉe min, li estis tute malhumila, kaj
-ne trankviliĝis, ĝis li faris ĉion laŭ sia volo. Dank’ al tio
-mi iom povis ĉesi lin timi. Tuj kiam li transloĝiĝis ĉe min,
-mi pensis, ke estus bone, se li edziĝus kun via fratino fraŭlino
-N. Sed mi mem ĉiam lin evitadis, kaj en la fundo de l’ koro eĉ
-sentis antipation al li.
-
-Iam -- en pluva tago -- sinjoro B. rakontis al mi pri diversaj aĵoj
-tute amike. Tiam mi lin ekamis, dum sinjoro B. kompreneble tion ne
-eksciis -- bonvolu min pardoni, mi petas. Bonvolu min pardoni, ke
-mi konfesas al vi tiel malkaŝe. Tio, kion mi devas diri, estas
-tute sama, kia ajn estus la dirmaniero. -- Tiam, kvazaŭ mi estis
-sorĉita de la diablo, mi diris al sinjoro B. ĉion, kion mi rezervis
-en la koro. Sed mi ne deklaris al li mian amon. Li ankoraŭ neniom
-aŭdis de mi pri tio, ke mi lin ekamis de tiam. Mi mem eksciis tion
-rememorinte. Tiam -- mi ĵuras al Dio -- mi decidis kaj pensis, ke mi
-estos via edzino.
-
-Ju pli mi komprenis la parolojn de sinjoro B., des pli klare mi
-sentis mian vekiĝon. De kiam mi konis sinjoron B., mi trovis mian
-seksan deziron vekiĝantan en la koro ial natura, kaj mi ne sentis
-jam penton. Ankaŭ mia religia kredo tute ŝanĝiĝis, kvazaŭ
-renversite. Al mi ekprosperis vidi klare, kio en la mondo estas vera
-kaj kio malvera; sed tion mi nun diras nur rememorante tiamaĵojn.
-Tiam, kiel via edzino ĝisfine, mi klopodis forĵeti la strangan
-forton de sinjoro B. eĉ riskante la vivon. Deposte al mi komenciĝis
-doloraj tagoj. Ĉiun fojon, kiam mi ricevis leteron de vi, mi sentis
-alvenon de fortaj helpantoj, sed iel mia koro alkutimiĝis al la
-sento de doloriga kateno; tamen, ĉu mi ĉesis eĉ momente vin
-estimi? Mi nun pensas, ke estus pli bone, se mi estus farinta tion!
-De tiam ankaŭ sinjoro B. estiĝis meditema. Ni aparte suferis
-apartajn suferojn. Kiam mi iel povis malproksimiĝi de li, tiam lia
-farto ĉiam malboniĝis; kaj kiam la meditemo de sinjoro B. iom
-malpli profundiĝis, tiam mia koro suferis pro netolerebla soleco kaj
-mi ekhavis aŭ hemopteon, aŭ febron. Sed pri tio mi tiam ne konsciis
-klare. Ĉu vi kredas al mi? Mi bataladis, kiom mia korpo permesis,
-kiom mia koro permesis. Mi insiste pensis, ke mi pri tio ne rakontos
-al sinjoro B., eĉ se mi mortus; ke mi apartenas al vi. Pro doloro
-mi kelkfoje proponis al sinjoro B., ke li edziĝu kun via fratino
-fraŭlino N. Tio estis mia egoismo, mi ne pensis pri la estonteco de
-fraŭlino N. Mi nur klopodis, kiamaniere ajn min liberigi de sinjoro
-B. Kaj sinjoro B. decidis edziĝi kun via fratino; sed, kiam mi
-terure febriĝis post tio, li tuj tion nuligis. Aliflanke vi de mi
-postulis en ĉiu letero, malkovri al vi mian koron. Kiel vi vidas,
-mi neniel povis respondi. Kiam mi prezentis al mi dolorojn, kiujn
-vi devas senti, dum vi flegante vian maljunan patrinon kuraĝe
-laboradas por vivo de mateno ĝis vespero kaj min rigardas kiel solan
-lumon, kiom da fojoj mi ja deziris eĉ preferi morton. Efektive morto
-estis pli facila por mi; sed mi jam estis la homo, kiu, kiel mi
-antaŭe skribis, ne povas trakti la aferon malserioze. Mi jam havis
-forton, ke mi pensis, vivi en kia ajn suferado, dum mi vivos. Ju pli
-forte ni, mi kaj sinjoro B. suferis, des pli profunde ni amis unu la
-alian; ne, ne ni, sed mi. Do kontraŭ lia volo mi refoje al sinjoro
-B. proponis, ke li edziĝu kun via fratino fraŭlino N. Li skribis al
-vi tiun ĉi fojon kun pli granda decido ol antaŭe.
-
-Mi unuan fojon spiradis kiel la homo elsavita el vakuo, sed samtempe
-mi vidis alian profundan veron. Kun kia koro mi povos edziniĝi
-kun vi? Kaj kun kia koro sinjoro B. edziĝos kun fraŭlino N.? Kiam
-mi tion eksciis, mi trovis en mia koro malnoblan, malbelan penson
-malsuperantan eĉ mian adoptpatrinon. Depost tio mi ne konas dormon,
-nek malsanon. Mi nur pensadis pri tio ne ĉesante eĉ momenton, kaj
-fine mi ankoraŭfoje petis sinjoron B. telegrafe nei edziĝon kun
-fraŭlino N. Kaj mi decidis, konfesi al vi ĉion persone.
-
-Ĉar mia koro estis konfuza pro malkvieteco, mia skribaĵo povas
-havi malĝustajn kontekstojn kaj esprimojn; sed mi kredas, ke vi
-ekkomprenos gravajn punktojn per tio.
-
-Mi konfesas, ke mia koro amas sinjoron B.
-
-Mi vin ne malestimas. Kiel antaŭe, tiel nun vi estas por mi viro
-pura kaj forta. Mi vin estimos por eterne, kaj vin petas, ke vi
-permesu al mi tion fari. Sed mia sincera karaktero min igas vin
-estimi kaj ami sinjoron B.
-
-Mi estas via fianĉino. La promeso de gefianĉiĝo estas reciproka;
-tial, se vi postulas plenumi la promeson, mi devas fari tion. Mi ne
-povas krom edziniĝi kun vi kun malplena koro.
-
-Mi amas sinjoron B., sed pri tio mi al li ne diris eĉ unu vorton;
-kompreneble mi estas libera de la ago, kiu estas permesata nur inter
-la geamantoj.
-
-Mi vin petas, ke vi rakontu al via fratino detale pri la afero,
-por ke ŝi ne malkomprenu ĉion. Se vi permesos, mi senpere ŝin
-pardonpetos pri tio.
-
-  Via J.
-
-      *       *       *       *       *
-
-Legante tion, miaj okuloj kelkfoje ĉirkaŭkuris sur la papero ne
-funkciante. Mi revenis kaj revenis al la komenco, kaj kiam mi finis
-legi, estis jam krepusko.
-
-Kiam mi ricevis telegramon de mia J., kiam mi ŝin akceptis en
-mia domo, mi preĝis Dion, ke mi trovu ian rimedon eĉ la plej
-malfacilan, dum mi sentis aliflanke alvenon de la fino; sed ĉio ĉi
-tio estis vana. La sorto min batis blinde rekte al la fronto. Viaj
-lastaj leteroj pike min rememorigas pri ĉio.
-
-Al vi, kiu legos ĉi tiun leteron, nun solviĝos ĉiuj enigmoj; same
-al mi jam nun solviĝis ĉiuj. Viaj ĝisnunaj leteroj havis ĉiuj
-gravegan signifon. Mi koleris, kiam mi devis ridi, kaj ridis, kiam mi
-devis koleri. Mian malfortecon mi nur priploras, kompatas.
-
-Mi povas bone kompreni la koron de mia J. Ŝi estas prava. Kaj mi
-miras, ke ŝi ne perdinte la vojon marŝis pli antaŭen ol vi.
-Se ŝia vekiĝo estus pli malforta! Se ŝia agado havus iun ajn
-riproĉindaĵon! Se mi estus naskita pli malnobla! Tiam, tie ankoraŭ
-restus la rimedo, ŝin konduki refoje al mia brusto.
-
-Mia fratino ĝentile eniris en la ĉambron kaj foriris almetinte
-karbon en la fornon. Tiam mi kuraĝis levi la kapon kaj diris al ŝi
-kun decido, je l’ laŭdo: „Mi vin bone komprenis. Miaflanke
-mi havas nenion por diri.“ Ŝi ankaŭ levis la kapon kaj min
-aŭskultis, sed jen varmegaj larmoj ekfluis sur ŝiaj vangoj.
-Kontraŭe en mia koro regis forta trankvileco, en kiu mia lasta
-ĵaluzo kaj memrespekto sin kaŝis. Pri tio mi nun hontas.
-
-Krom tio, ke mia patrino de tempo al tempo tusis, la du virinoj estis
-tute trankvilaj eksentinte timon pro graveco de l’ afero, kvankam
-ili ne sciis pri ĝia enhavo. Ni ambaŭ nur sidadis unu kontraŭ la
-alia. Krom tio, ke mia J. de tempo al tempo ŝtelploris tremigante
-la ŝultrojn de rememoro, la tuta ĉambro estis morte kvieta, kaj
-dume la nokto pasis kaj tagiĝis. En silento ni vidis lumon de l’
-mateno, kiu iom post iom solece kaj malakre pliblankiĝis.
-
-Ĉi tiun nokton mia J. forveturos por reveni al vi. Mi atendas vian
-deklaracion.
-
-Mi aldone skribas, ke mia J. intervidis kun mia fratino. Estos
-nenecese, detale raporti al vi pri la malĝoja intervido de la du
-virinoj. Mia fratino diris, ke antaŭ ĉio ŝi pardonas mian J.
-
-  Via A.
-
-
-(De B. al A.)
-
-Tokio, nokte la 21an de Februaro 1914.
-
-  Kara A.!
-
-Malprava mi estis, kiu vin instigis elporti la sorton.
-
-La ondoj de l’ sorto senkompate ĵetis nin tri al la ŝtonego de
-l’ vero. Kiu povas liberiĝi de ĝi?
-
-Ni tri ĉiuj vundiĝis, terure vundiĝis. Vi devas plori, fraŭlino
-J. devas plori, kaj unue eksciinte verajn larmojn mi ankaŭ ploras.
-
-Ĉiuj homoj ridas je ni tri. Senmodereco, senhonteco, senprudenteco,
-frivoleco kaj nemoraleco!
-
-Malkaŝan veron, veran sincerecon ni tri eksciis. Ni tri, kiuj estas
-nerepacigeblaj malamikoj kaj samtempe samsentaj martiroj, devas iri
-ĉiu sian vojon ne erarante, nek ŝanceliĝante.
-
-Estu beno sur via malvenko!
-
-Estu kompato sur la renaskiĝo de fraŭlino J.!
-
-Estu malĝojaj larmoj sur mia venko!
-
-En fraŭlino J. mi trovis mian kompletaĵon. Mi unue al vi dediĉas
-ĉi tiun bonan sciigon.
-
-Mi ĵuras, ke mi kun mia J. kuraĝe batalos ĉiujn venontajn batalojn
-nenion evitonte -- por ni ambaŭ, por vi kaj por la homa vivo, kiun
-ni devas kreskigi.
-
-Vian amikecon kiel oro, vian materian helpon, vian konfidon, vian
-malbonstaton, bonvolon de fraŭlino N. -- ĉion ĉi tion mi kuraĝas
-oferi. Tio estas mia atestaĵo por tio, kiel mi povas ami kaj estimi
-mian J.
-
-Sed mi timas, ke mia malbona farto min ne starigos longe sur la
-batalkampo. La aferoj de homa vivo estas malfacilaj kaj malproksimaj.
-Malĝojigite vi devos ekstari tie, kie ni pereos. Akceptu nian
-senfinan bondeziron por via estonteco malĝoja, sed eble vivoplena.
-
-Mia deklaracio finiĝis. Venis jam la tempo, en kiu mi devas preni
-glavon.
-
-  Via B.
-
-
-(De A. al B.)
-
-Sendai, matene la 23an de Februaro 1914.
-
-  Kara B.!
-
-De la nesto, kie loĝas mia patrino, kies malsano iom post iom
-pligraviĝas, kaj mia fratino, kiu perdis amon...
-
-Sur mia tablo nun kuŝas eluzita horloĝo kun viaj leteroj.
-
-Kvazaŭ kompatante sian posedanton la horloĝo haltas ĉe la 11a kaj
-duono. Malsaĝa, sed iom kompatinda horloĝo!
-
-Je mia miro, mi nun neniel intencas restreĉi risorteton de tiu ĉi
-horloĝo.
-
-Ho, mia koro, atendu pacience!
-
-Ĉe l’ rando de la matena ĉielo nun la suno de la 23a de Februaro
-ekleviĝis.
-
-Mi estas ĝin rigardanta.
-
-  Via A.
-
-
-
-
-KLARIGOJ DE LA NOTOJ EN LA TEKSTO
-
-
-[1] Ŝiobara: Unu el la plej famaj banlokoj en Japanujo.
-
-[2] Haneda: Apudmara vilaĝo inter Tokio kaj Jokohamo.
-
-[3] Koiŝikaŭa: Unu el 15 kvartaloj de la urbo Tokio.
-
-[4] Inari-templo: Templo de diigita vulpo. Superstiĉemaj japanoj
-vizitas ĉiam tian sanktejon, se al ili io malfeliĉa okazas.
-
-[5] Sendai: La plej granda urbo en la nordorienta provinco de
-Japanujo.
-
-[6] Noboribecu: Fama banloko en la insulo Hokkaido.
-
-[7] Hokkaido: Unu el 5 grandaj insuloj, kiuj formas ĉefan parton de
-Japanujo; kuŝas plej norde.
-
-[8] Jukatao: Simpla, kotona vesto, kiun la japano portas post
-banado, precipe en la somero.
-
-[9] Aomori: Urbo kaj haveno kuŝanta en la plej norda parto de
-Honŝuu, la plej granda insulo; de ĉi tie la ŝipo veturas al diversaj
-lokoj de Hokkaido.
-
-[10] Edoano: Edo estas malnova nomo de Tokio, kaj kiu naskiĝis kaj
-kreskis en Edo, sin nomas Edoano kaj estas fiera.
-
-[11] Ponto Oĉanomizu: Ponto kondukanta trans la rivero Kanda, kiu
-fluas inter la kvartaloj Hongo kaj Kanda.
-
-[12] Niŝinasuno: Urbeto apud Ŝiobara; vizitanto de Ŝiobara forlasas
-la vagonaron ĉie tie.
-
-[13] Ĝinrikio: Primitiva japana veturilo, kiun la homo mem trenas,
-sidigante la gaston sur ĝi.
-
-[14] Zoonio: Speco de supo farata el kelkaj legomoj, kokaĵoj kaj
-nepre moĉio (kuko farata el rizo); japano ĝin manĝas matene de la 1a
-ĝis la 3a de Januaro festante la novjaron.
-
-[15] Ogasaŭara: Insuletaro kuŝanta ĉirkaŭ 700 kilometrojn sude de
-Tokio.
-
-[16] Kadan: Ĉirkaŭurbo de Sendai, signifas florĝardenon.
-
-[17] Hirose: Rivero fluanta apud Sendai.
-
-[18] Ĝinrikiisto: Veturigisto de la ĝinrikio.
-
-[19] Ueno: Komenca punkto de l’ fervoja linio al la direkto de
-nordorienta provinco.
-
-[20] Sinjoro J. Hukuzaŭa: Granda homo en la komenco de Meiĝi, kiu
-fondis la Keio-Universitaton.
-
-[21] Buŝidoo: Moralo de japana kavaliro.
-
-[22] Meiĝi-Monarĥirestarigo: 1806 Keiki Tokugaŭa, la 15a ŝoguno,
-rezigninte je la ŝoguneco redonis regadon al la imperiestro, kaj
-tiel monarĥio restariĝis.
-
-[23] Laŭce: Fama ĥina filozofo antikva.
-
-[24] Bakei: Fama japana pentristo.
-
-[25] Toohoku-Instituto: De fremdaj pastroj fondita lernejo en
-Sendai.
-
-[26] Mato: En Japanujo la planko de l’ ĉambro estas ĉiam kovrita per
-matoj kaj oni esprimas la amplekson de l’ ĉambro laŭ la nombro de
-matoj. Unu mato estas longa ĉirkaŭ 0,9 metron kaj larĝa ĉirkaŭ 0,45
-metron.
-
-[27] Osako: La plej granda komerca urbo kaj samtempe haveno en
-Japanujo.
-
-[28] La 11a de Februaro estas tago de kronado de la unua japana
-imperiestro Ĝinmu. Japanoj festas ĉi tiun tagon kun la novjaro kaj
-la naskiĝtago de la imperiestro kiel tri grandajn, naciajn
-festotagojn.
-
-
-
-
-Notoj de transskribinto:
-
-Mi registris malmultajn ŝanĝojn kontraŭ la originala teksto per
-html-aj komentoj. Ankaŭ originalajn paĝkomencojn mi simile registris.
-
-
-*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK DEKLARACIO ***
-
-Updated editions will replace the previous one--the old editions will
-be renamed.
-
-Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright
-law means that no one owns a United States copyright in these works,
-so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the
-United States without permission and without paying copyright
-royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part
-of this license, apply to copying and distributing Project
-Gutenberg-tm electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG-tm
-concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark,
-and may not be used if you charge for an eBook, except by following
-the terms of the trademark license, including paying royalties for use
-of the Project Gutenberg trademark. If you do not charge anything for
-copies of this eBook, complying with the trademark license is very
-easy. You may use this eBook for nearly any purpose such as creation
-of derivative works, reports, performances and research. Project
-Gutenberg eBooks may be modified and printed and given away--you may
-do practically ANYTHING in the United States with eBooks not protected
-by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the trademark
-license, especially commercial redistribution.
-
-START: FULL LICENSE
-
-THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
-PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
-
-To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
-distribution of electronic works, by using or distributing this work
-(or any other work associated in any way with the phrase "Project
-Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full
-Project Gutenberg-tm License available with this file or online at
-www.gutenberg.org/license.
-
-Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project
-Gutenberg-tm electronic works
-
-1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
-electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
-and accept all the terms of this license and intellectual property
-(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all
-the terms of this agreement, you must cease using and return or
-destroy all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your
-possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a
-Project Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound
-by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the
-person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph
-1.E.8.
-
-1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be
-used on or associated in any way with an electronic work by people who
-agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few
-things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
-even without complying with the full terms of this agreement. See
-paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project
-Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this
-agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm
-electronic works. See paragraph 1.E below.
-
-1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the
-Foundation" or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection
-of Project Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual
-works in the collection are in the public domain in the United
-States. If an individual work is unprotected by copyright law in the
-United States and you are located in the United States, we do not
-claim a right to prevent you from copying, distributing, performing,
-displaying or creating derivative works based on the work as long as
-all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope
-that you will support the Project Gutenberg-tm mission of promoting
-free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg-tm
-works in compliance with the terms of this agreement for keeping the
-Project Gutenberg-tm name associated with the work. You can easily
-comply with the terms of this agreement by keeping this work in the
-same format with its attached full Project Gutenberg-tm License when
-you share it without charge with others.
-
-1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern
-what you can do with this work. Copyright laws in most countries are
-in a constant state of change. If you are outside the United States,
-check the laws of your country in addition to the terms of this
-agreement before downloading, copying, displaying, performing,
-distributing or creating derivative works based on this work or any
-other Project Gutenberg-tm work. The Foundation makes no
-representations concerning the copyright status of any work in any
-country other than the United States.
-
-1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
-
-1.E.1. The following sentence, with active links to, or other
-immediate access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear
-prominently whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work
-on which the phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the
-phrase "Project Gutenberg" is associated) is accessed, displayed,
-performed, viewed, copied or distributed:
-
-  This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and
-  most other parts of the world at no cost and with almost no
-  restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it
-  under the terms of the Project Gutenberg License included with this
-  eBook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the
-  United States, you will have to check the laws of the country where
-  you are located before using this eBook.
-
-1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is
-derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not
-contain a notice indicating that it is posted with permission of the
-copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in
-the United States without paying any fees or charges. If you are
-redistributing or providing access to a work with the phrase "Project
-Gutenberg" associated with or appearing on the work, you must comply
-either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or
-obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg-tm
-trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9.
-
-1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
-with the permission of the copyright holder, your use and distribution
-must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any
-additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms
-will be linked to the Project Gutenberg-tm License for all works
-posted with the permission of the copyright holder found at the
-beginning of this work.
-
-1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
-License terms from this work, or any files containing a part of this
-work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
-
-1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
-electronic work, or any part of this electronic work, without
-prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
-active links or immediate access to the full terms of the Project
-Gutenberg-tm License.
-
-1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary,
-compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including
-any word processing or hypertext form. However, if you provide access
-to or distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format
-other than "Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official
-version posted on the official Project Gutenberg-tm website
-(www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense
-to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means
-of obtaining a copy upon request, of the work in its original "Plain
-Vanilla ASCII" or other form. Any alternate format must include the
-full Project Gutenberg-tm License as specified in paragraph 1.E.1.
-
-1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
-performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
-unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
-
-1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing
-access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works
-provided that:
-
-* You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
-  the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
-  you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed
-  to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he has
-  agreed to donate royalties under this paragraph to the Project
-  Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid
-  within 60 days following each date on which you prepare (or are
-  legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty
-  payments should be clearly marked as such and sent to the Project
-  Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in
-  Section 4, "Information about donations to the Project Gutenberg
-  Literary Archive Foundation."
-
-* You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
-  you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
-  does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
-  License. You must require such a user to return or destroy all
-  copies of the works possessed in a physical medium and discontinue
-  all use of and all access to other copies of Project Gutenberg-tm
-  works.
-
-* You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of
-  any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
-  electronic work is discovered and reported to you within 90 days of
-  receipt of the work.
-
-* You comply with all other terms of this agreement for free
-  distribution of Project Gutenberg-tm works.
-
-1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project
-Gutenberg-tm electronic work or group of works on different terms than
-are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing
-from the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the manager of
-the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the Foundation as set
-forth in Section 3 below.
-
-1.F.
-
-1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
-effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
-works not protected by U.S. copyright law in creating the Project
-Gutenberg-tm collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm
-electronic works, and the medium on which they may be stored, may
-contain "Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate
-or corrupt data, transcription errors, a copyright or other
-intellectual property infringement, a defective or damaged disk or
-other medium, a computer virus, or computer codes that damage or
-cannot be read by your equipment.
-
-1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
-of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
-Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
-Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
-Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
-liability to you for damages, costs and expenses, including legal
-fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
-LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
-PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
-TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
-LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
-INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
-DAMAGE.
-
-1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
-defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
-receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
-written explanation to the person you received the work from. If you
-received the work on a physical medium, you must return the medium
-with your written explanation. The person or entity that provided you
-with the defective work may elect to provide a replacement copy in
-lieu of a refund. If you received the work electronically, the person
-or entity providing it to you may choose to give you a second
-opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If
-the second copy is also defective, you may demand a refund in writing
-without further opportunities to fix the problem.
-
-1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth
-in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO
-OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT
-LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
-
-1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied
-warranties or the exclusion or limitation of certain types of
-damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement
-violates the law of the state applicable to this agreement, the
-agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or
-limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or
-unenforceability of any provision of this agreement shall not void the
-remaining provisions.
-
-1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
-trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
-providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in
-accordance with this agreement, and any volunteers associated with the
-production, promotion and distribution of Project Gutenberg-tm
-electronic works, harmless from all liability, costs and expenses,
-including legal fees, that arise directly or indirectly from any of
-the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this
-or any Project Gutenberg-tm work, (b) alteration, modification, or
-additions or deletions to any Project Gutenberg-tm work, and (c) any
-Defect you cause.
-
-Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
-
-Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
-electronic works in formats readable by the widest variety of
-computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It
-exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations
-from people in all walks of life.
-
-Volunteers and financial support to provide volunteers with the
-assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
-goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
-remain freely available for generations to come. In 2001, the Project
-Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
-and permanent future for Project Gutenberg-tm and future
-generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary
-Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see
-Sections 3 and 4 and the Foundation information page at
-www.gutenberg.org
-
-Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary
-Archive Foundation
-
-The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non-profit
-501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
-state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
-Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification
-number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary
-Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by
-U.S. federal laws and your state's laws.
-
-The Foundation's business office is located at 809 North 1500 West,
-Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up
-to date contact information can be found at the Foundation's website
-and official page at www.gutenberg.org/contact
-
-Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg
-Literary Archive Foundation
-
-Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without
-widespread public support and donations to carry out its mission of
-increasing the number of public domain and licensed works that can be
-freely distributed in machine-readable form accessible by the widest
-array of equipment including outdated equipment. Many small donations
-($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
-status with the IRS.
-
-The Foundation is committed to complying with the laws regulating
-charities and charitable donations in all 50 states of the United
-States. Compliance requirements are not uniform and it takes a
-considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
-with these requirements. We do not solicit donations in locations
-where we have not received written confirmation of compliance. To SEND
-DONATIONS or determine the status of compliance for any particular
-state visit www.gutenberg.org/donate
-
-While we cannot and do not solicit contributions from states where we
-have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
-against accepting unsolicited donations from donors in such states who
-approach us with offers to donate.
-
-International donations are gratefully accepted, but we cannot make
-any statements concerning tax treatment of donations received from
-outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.
-
-Please check the Project Gutenberg web pages for current donation
-methods and addresses. Donations are accepted in a number of other
-ways including checks, online payments and credit card donations. To
-donate, please visit: www.gutenberg.org/donate
-
-Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic works
-
-Professor Michael S. Hart was the originator of the Project
-Gutenberg-tm concept of a library of electronic works that could be
-freely shared with anyone. For forty years, he produced and
-distributed Project Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of
-volunteer support.
-
-Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
-editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in
-the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not
-necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper
-edition.
-
-Most people start at our website which has the main PG search
-facility: www.gutenberg.org
-
-This website includes information about Project Gutenberg-tm,
-including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
-Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
-subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/old/68878-0.zip b/old/68878-0.zip
deleted file mode 100644
index 3a4f871..0000000
--- a/old/68878-0.zip
+++ /dev/null
diff --git a/old/68878-h.zip b/old/68878-h.zip
deleted file mode 100644
index 6412cce..0000000
--- a/old/68878-h.zip
+++ /dev/null
diff --git a/old/68878-h/68878-h.htm b/old/68878-h/68878-h.htm
deleted file mode 100644
index 67abe3b..0000000
--- a/old/68878-h/68878-h.htm
+++ /dev/null
@@ -1,4565 +0,0 @@
-<!DOCTYPE html>
-<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="eo" lang="eo">
-<head>
-<meta charset="UTF-8" />
-<title>Deklaracio, by T. Ariŝima—A Project Gutenberg eBook</title>
-<link rel="icon" href="images/cover.jpg" type="image/x-cover" />
-<style> /* <![CDATA[ */
-body {padding-right: 10%; padding-left: 10%;}
-div.titlepage {font-size: 1.2em; text-align: center; line-height: 1.7; margin-top: 4em; margin-bottom: 4em;}
-.smaller {font-size: smaller;}
-.centred {text-align: center;}
-h1 {font-size: 2.2em; letter-spacing: 0.2ex;}
-h2 {font-size: 1.5em; letter-spacing: 0.2ex; text-align: center;}
-h3 {font-size: 1.2em; text-align: center; margin-top: 1.7em;}
-div.section {margin-top: 4em; margin-bottom: 2em; page-break-before: always;}
-hr.long {width: 80%; margin-top: 1.5em; margin-bottom: 1.5em;}
-.far_sig {text-align: right; margin-right: 15%;}
-.salutation {text-indent: 2em;}
-.date_line {text-align: right; margin-right: 10%;}
-  .verse {margin: 1em 0em 0em 5%; text-align: left;}
-  .verse br {display: none;}
-  span.i0 {display: block; margin-left: 0em;}
-.footnotes {border: dashed 1px; margin: 4em 0em 4em 0em; padding-left: 1em;}
-.footnote {margin-left: 10%; margin-right: 10%; font-size: 0.9em;}
-.footnote .label  {position: absolute; right: 85%; text-align: right;}
-.fnanchor {vertical-align: super; font-size: .8em; font-weight: normal;}
-.tnotes {background-color: #eeeeee; color: #000; padding: 1ex; margin-top: 4em;}
-/* ]]> */ </style>
-</head>
-<body>
-<div lang='en' xml:lang='en'>
-<p style='text-align:center; font-size:1.2em; font-weight:bold'>The Project Gutenberg eBook of <span lang='eo' xml:lang='eo'>Deklaracio</span>, by Takeo Arishima</p>
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and
-most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions
-whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms
-of the Project Gutenberg License included with this eBook or online
-at <a href="https://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a>. If you
-are not located in the United States, you will have to check the laws of the
-country where you are located before using this eBook.
-</div>
-</div>
-
-<p style='display:block; margin-top:1em; margin-bottom:1em; margin-left:2em; text-indent:-2em'>Title: <span lang='eo' xml:lang='eo'>Deklaracio</span></p>
-<p style='display:block; margin-top:1em; margin-bottom:0; margin-left:2em; text-indent:-2em'>Author: Takeo Arishima</p>
-<p style='display:block; margin-top:1em; margin-bottom:0; margin-left:2em; text-indent:-2em'>Translator: Tooguu Tojosato</p>
-<p style='display:block; text-indent:0; margin:1em 0'>Release Date: August 31, 2022 [eBook #68878]<br>Last Updated: May 29, 2023</p>
-<p style='display:block; text-indent:0; margin:1em 0'>Language: Esperanto</p>
-  <p style='display:block; margin-top:1em; margin-bottom:0; margin-left:2em; text-indent:-2em; text-align:left'>Produced by: Andrew Sly, Miroslav Malovec and the Online Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net (his file was produced from images generously made available by Biblioteka Cyfrowa KUL.)</p>
-<div style='margin-top:2em; margin-bottom:4em'>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK <span lang='eo' xml:lang='eo'>DEKLARACIO</span> ***</div>
-
-<div style="text-align: center;">
-<p style="font-size:170%;">INTERNACIA<br />
-MONDLITERATURO</p>
-
-<p style="font-size:120%;">Kolekto de la plej famaj verkoj<br />
-el ĉiuj naciaj literaturoj</p>
-
-<p class="smaller">
-FERDINAND HIRT &amp; SOHN EN LEIPZIG / 1924<br />
-ESPERANTO-FAKO</p>
-</div>
-
-
-<div class="titlepage">
-<h1>T. ARIŜIMA<br />
-
-DEKLARACIO</h1>
-
-<p style="font-size:120%;">El la japana originalo tradukis kun permeso de la aŭtoro<br />
-  <b>T. Tooguu</b></p>
-
-<p>FERDINAND HIRT &amp; SOHN EN LEIPZIG / 1924<br />
-ESPERANTO-FAKO</p>
-</div>
-
-
-<div class="smaller">
-<p>ĈIUJ RAJTOJ ESTAS REZERVATAJ</p>
-
-<p>PRESEJO BREITKOPF &amp; HÄRTEL, LEIPZIG</p>
-</div><!-- p. 5 -->
-
-
-
-<div class="section">
-<h2>ANTAŬPAROLO</h2>
-</div>
-
-
-<p>La aŭtoro, sinjoro Takeo Ariŝima, naskiĝis la 4an de Majo 1878
-en Tokio kiel unua filo de iu oficisto de financa ministrejo. 1882
-lia patro fariĝis estro de l’ lim-impostejo en Jokohama kaj
-transloĝiĝis tien kun sia familio. Tie la aŭtoro estis edukita
-en la domo de nordamerika sinjoro kaj vizitis „Anglo-japanan
-lernejon“. Tiam li unue vidis kristanisman vivon kaj vizitis
-dimanĉan lernejon. 1887 li forlasis la anglo-japanan lernejon kaj
-eniris en la preparan klason de pornoblula gimnazio en Tokio. 1896,
-fininte la mezan klason de la pornoblula gimnazio, li eniris en la
-agrikulturan kolegion en Hokkaido kaj loĝante ĉe sinjoro D-ro
-Nitobé li vizitis la kolegion.</p>
-
-<p>Li alproksimiĝis al kristanismo kaj fariĝis 1900 ano de
-„Sendependa Eklezio“. 1901 li rekonstruis kun kelkaj junuloj la
-eklezion, tute sendependiginte ĝin de dogmoj.</p>
-
-<p>1903 li transveturis al Usono kaj tie studis la ekonomian sciencon.
-De tiam li eksentis maltrankvilecon en religia vivo kaj fariĝis
-skeptikulo. Li eklegis verkojn de Emerson, Whitman, Brandes,
-Turgenjeff, Ibsen, Tolstoj, Kropotkin ktp., kaj nun estis ĵetita
-antaŭ la praktika problemo, ĉu fariĝi agrikulturisto, aŭ
-pedagogo, aŭ literaturisto.</p>
-
-<p>Forlasinte Usonon 1904, li vojaĝis tra Italujo, Svisujo, Germanujo,
-Holando, Belgujo, Francujo kaj Anglujo, kaj reveninte al la patrujo
-li fariĝis profesoro de angla literaturo je Sapporo Agrikultura
-Fakultato.</p><!-- p. 6 -->
-
-<p>En Julio 1917 li publikigis du noveletojn: „Posteuloj de Kaino“
-en la „Literatura gazeto“, „Nova Novelo“ kaj „Letero de iu
-ordinara homo“ en „Nova Tajdo“. Ili altiris atenton de l’
-legantaro, kaj li fariĝis tuj favorito en la japana literatura
-mondo, kio ja malofte okazas. Poste li publikigis kelkajn novelojn
-kaj dramojn kaj lia famo iom post iom pligrandiĝis. Li nun havas la
-plej multajn legantojn inter kleraj gejunuloj.</p>
-
-<p>Je nia miro, li senpage disdonis 1922 la kampobienon, kiun li heredis
-de sia patro, al la farmantoj. Ĝia amplekso estis ĉirkaŭ 40&#8239;000
-arojn.</p>
-
-<p>„Deklaracio“ estas novelo verkita de li en la formo de leteroj
-interŝanĝitaj inter du junuloj: studento kaj juna licenciato de
-scienca fakultato. La kaŭzo, kial mi preferis ĉi tiun verkon por
-esperantigi ĝin, estas, ke mi kredis, ke ĝi bone montros, kiel
-japanaj junuloj pensas, suferas ktp.</p>
-
-<p class="far_sig"><i>La tradukinto.</i></p>
-
-
-<h2>NOTO</h2>
-
-<p>Mi atentigas la legantaron de la „Internacia Mondliteraturo“,
-ke la apero de la verko de la japana aŭtoro T. Ariŝima en
-esperantlingva traduko estas atentinda okazantaĵo. Laŭ mia scio,
-ĉi tiu libro estas la unua &#8212; pli ampleksa &#8212; Esperanto-tradukaĵo
-el la japana literaturo, kiu aperas en eldonejo de la eŭropa
-kontinento.</p>
-
-<p>Ĝi bone montras, ke nia lingvo ankaŭ taŭgas por la celoj de la
-orient-aziaj popoloj.</p>
-
-<p>Por ne difekti ĝin, mi lasis la ĉarman originalecon de la stilo
-de nia samideano Tooguu tute netuŝita, ankaŭ tiam, kiam mi estus
-preferinta aliajn frazmanierojn, kaj dum la trastudado de lia
-manuskripto mi korektis nur tre malmultajn evidentajn skriberarojn
-ktp.</p>
-
-<p class="far_sig"><i>D-ro Dietterle.</i></p><!-- p. 7 -->
-
-
-
-<div class="section">
-<p style="text-align:center;font-size:2em;letter-spacing:0.3ex;">DEKLARACIO</p>
-</div>
-
-<h3>(De A. al B.)</h3>
-
-<p class="date_line">Tokio, la 15an de Septembro 1912.</p>
-
-<p class="salutation">Kara B.!</p>
-
-<p>Laŭ via lasta letero mi nur atendis, ke vi povos reveni; sed vane.</p>
-
-<p>La antaŭlegado komenciĝis hieraŭ, sed ĝi estas neinteresa
-laŭkutime. Je la komenco de l’ nova studjaro mi ĉiam havas
-ian novan atendon, sed mi ĝin trovas ĉiam precize perfidita.
-Antaŭlegado de sinjoro prof. A. sufiĉas, por min tute enuigi post
-30minuta aŭskultado. Je nia miro sinjoro C. jam ĉeestas ĉi tiun
-jaron kaj kiel kutime li ĉiujn ĉirkaŭrigardas kun ironiaj okuloj
-de sur la altkreska korpo.</p>
-
-<p>Kia do estas via farto? En Tokio estas ankoraŭ iom varmege, sed
-havante daŭre belan veteron kaj iom pli sekan aeron, ni kelkajn
-fojojn trovas la vesperon tre bela. Ĉu vi ne kuraĝas reveni ĉi
-tien? Mi nepre prezentos al vi D-ron B., kiu laŭ onidiro havas
-konfidindan sperton je la malsano de l’ spiradorgano kaj efektive
-bonan famon; ankaŭ mia onklo estas kuracita iam de li. Havante de la
-infaneco nenian rilaton al la malsano, mi ne povas plene imagi vian
-sentadon; sed ŝajnas al mi, ke vi pensas iom hipoĥondre pri via
-malsano. Antaŭ ĉio mi nun opinias, ke estas malbone por vi, pensi
-pri<!-- p. 8 --> tro diversaj aferoj. Ĉu la loko Ŝiobara<a href="#Footnote01" class="fnanchor">[1]</a> estas bona por via
-malsano? Onidire la ŝanĝo de la klimato estas granda en via loko
-kaj mi opinias, ke tie malvarmiĝos pli frue ol en Tokio.</p>
-
-<p>Ankaŭ por mi mem mi deziras, ke vi nun restu en Tokio; ĉar mi
-sentas, ke mi ankaŭ ekkomprenis la religion. Entute la familio de
-miaj gepatroj tute ne atentis religian vivon, kaj tio ne devenis
-de memkonscio. Eble mia patro pensis iom pri tio, sed al la aliaj
-familianoj tio okazis nur pro malvigla, senmemkonscia vivado.
-Implikite en tiun atmosferon, mi ankaŭ havis ĝis nun neniun
-rilaton al religia vivo. Akceptinte supraĵan antaŭopinion, kiu
-devenis de iu scienca antaŭjuĝo, tiel, kia ĝi estas, mi pensis,
-ke por mi estas nenecese rigardi la religion rekte; kaj efektive mi
-estis tiam tiel senpripensema, ke ĝi estis nenecesa por mi. Sed
-ŝajnas al mi, ke ankaŭ mia vivo ektravivis strangan turnotempon.
-La mondo ekŝajnis al mi tiel vivoplena, al la celo progresanta
-kaj organika, ke mi ĝin nur sub abstrakta, dubsenca vorto kiel
-„sorto“ ne povas kompreni. Dum tia penso ekkreskis en mi, mi
-unue ekinteresiĝis je la kristanismo, kiun vi konfesas. Mi denove
-rigardis mian ĉirkaŭon kaj vidis kun miro, ke mistera mondo, de
-mi ĝis nun tute neatentita, antaŭ mi disvolviĝas. Eksciiĝinte,
-ke homa vivo povas tiel ŝanĝiĝi laŭ la maniero de rigardo, mi
-nur miregas pri ĝia riĉa amplekso. De antaŭ nelonge mi regule
-legadis la leteron „al la Romanoj“ ĉiuvespere antaŭ enlitiĝo
-kaj, sentinte en mia koro ĉiun tiaman sekreton, mi timis antaŭ la
-profunda kaj akra sagaceco de Kristo. Mi pensas, ke povis observi
-tiel akre kiel ambaŭklinga glavo nur Paŭlo revivigita<!-- p. 9 --> de Kristo.
-Jen min kaptas timo, ke, se mi antaŭenpaŝos unu paŝon, tiom
-da peko disvastiĝos ĉirkaŭ mi, kaj se mi malantaŭenpaŝos du
-paŝojn, tiom da pento estos tie postlasata.</p>
-
-<p>Ĝis nun mi min rigardis viro energia, pli vigla kaj iom kuraĝa; sed
-mi min sentas soleca, kiam mi pensas, ke, se mi akceptus religian
-vivon, mia ĝisnuna memkonscio tute senspure malaperus; mi min sentas
-tro soleca.</p>
-
-<p>En tia okazo mi nenion povas krom deziri, ke vi estu ĉe mi.</p>
-
-<p>Nun mi transiru al tute alia temo kaj vin demandas, kiel vi opinias
-pri la amo? Feliĉe &#8212; mi volas tiel diri, sed povas esti malfeliĉe
-&#8212; mi ankoraŭ ĝis nun havis neniun okazon havi aman aferon kun iu
-ajn virino kaj enprofundiĝi en ĝin. Se fremdaj amrakontoj, kiujn
-miaj samklasanoj ofte babilis ĉirkaŭ la forno k. c., min atingis,
-mi ĉiam forlasis la lokon tirite de iu pura forto en la koro, dum
-mi sentis iun hontindan allogon kaj scivolemon. En tia okazo mi
-ĉiam rememoris viajn akrajn, helajn okulojn rigardantajn de post
-la ferkadraj okulvitroj. Do vi min demandas, ĉu la amo malhelpas
-studadon; ĉu pura, malegoista kaj solece-brila kortuŝo, kiun, al
-mi ŝajnas, nur homoj enamiĝintaj travivas, ne estas ambrozio, kiun
-la junuloj devas almenaŭ unu fojon gustumi? En la vortoj de Paŭlo
-kaj Tolstoj parolitaj pri la rilato inter viro kaj virino kuŝas
-kompreneble forta kaŭzo nerifuzebla. Mi ankaŭ ĝin jesas; sed, ĉu
-ĝi estas la plej profunda fundo de la vivo?</p>
-
-<p>Skribinte longan sensencaĵon mi timas, ke mi vin ĝenas. Sed mi tre
-ĝojos, se vi skribos al mi pri via opinio, kiam vi vin sentos pli
-bonfarta.</p>
-
-<p>Hieraŭ estis antaŭdecidite iri post la antaŭlegado al Haneda<a href="#Footnote02" class="fnanchor">[2]</a>
-por kolekti materialon; sed ne interesite mi tion rifuzis kaj
-iris sola promeni ĝis la ĉirkaŭo de botanika<!-- p. 10 --> ĝardeno en
-Koiŝikaŭa<a href="#Footnote03" class="fnanchor">[3]</a>. Lastatempe mi mem min sentas iom neordinara. Al mi
-la muskoloj kvazaŭ malstreĉiĝis, kaj kiam mi rekonsciiĝis, mi
-pripensadis pri absurdaj aferoj. Tio povas esti kaŭzita ankaŭ de
-tio, ke vi ne estas ĉi tie en Tokio.</p>
-
-<p>La monon petitan mi al vi sendos. Vi devos elspezi pli multe ol en la
-universitato. Mi vin ne kontraŭopinias pri memkuirado, sed vin gardu
-antaŭ malpermesitaj aferoj. Monon vi povas elspezi senzorge, ĉar mi
-havas iom pli multe ol bezone.</p>
-
-<p>Ĉi tiun nokton mi ial sentas deziron, plie skribadi al vi; tamen,
-ĉar la nokto estas jam malfrua kaj mi timas malbone influi sur vian
-malsanon, mi ĉi tie ĉesas.</p>
-
-<p>Estas ja nokto, en kiu mi eksentas amon al ĉiuj ajn.</p>
-
-<p>Do (<i>de tie ĉi la letero estas forstrekita</i>).</p>
-
-<p class="far_sig">Via A.</p>
-
-<h3>(De B. al A.)</h3>
-
-<p class="date_line">Ŝiobara, la 20an de Septembro 1912.</p>
-
-<p class="salutation">Kara A.!</p>
-
-<p>Promeninte, sur la revena vojo mi kaptis unu maloftan tineon ankaŭ
-hodiaŭ. Ĝi povas esti nova speco. Ŝiobara estas iom pli bona loko
-por kolektado de materialo.</p>
-
-<p>Vi eksciis amon? Lastatempe miaj nervoj iom pli-akriĝis.</p>
-
-<p>Kiu povas esti favorito de amo krom vi? Vi havas sanan korpon,
-sinceran karakteron, allogan vizaĝon kaj puran naivecon. Antaŭ vi
-estas entreprenoj kaj malantaŭ vi riĉeco.</p>
-
-<p>Tio ne estas sarkasmo, sed nur sinsekva aranĝo de faktoj tiel
-simplaj, ke ili povus ŝajni sarkasmaj.</p>
-
-<p>Amo estas forteodora esenco, kiu povas fermenti nur en la provizejo
-plena je nutraĵoj.</p><!-- p. 11 -->
-
-<p>La kompatinda malsanulo kiel mi eĉ ne flaras ĉi tiun esencon sen
-pulsobatego. Ne pro envio ... ne, pro envio, pro klara envio.</p>
-
-<p>Sed estas en la mondo homoj, kiuj meritas amon, kaj ankaŭ homoj,
-kiuj ne meritas amon.</p>
-
-<p>Mi vin kuraĝigas, nepre efektivigi vian amon. Mi eĉ povas diri, ke
-estas eraro de Dio, ke vi ne havas aman historion.</p>
-
-<p>Tolstoj estas, oni povas diri, optimisto, kiu ebriiĝinte de bona
-vino deliradas. Kia simpla aminda koro!</p>
-
-<p>Vi, kiu predikas pri Tolstoj kaj Paŭlo samtempe, erare metis infanon
-apud la diablon.</p>
-
-<p>Kristo estis dufoje krucumita, unue de judoj kaj duafoje de Paŭlo.</p>
-
-<p>Per la unua sufero li ĉieleniris, sed per la dua li estis teren
-forĵetita.</p>
-
-<p>Mi antaŭ ĉio malamas la konfuzajn vortojn de Paŭlo. Ĉu li
-predikas la homon per la homo? Do vin gardu antaŭ falsa profeto
-predikanta la homon per la homo.</p>
-
-<p>Nun, mia malsano estas jam diagnozita kiel efektive kompleta ftizo.
-D-ro B. estis tre interesa kuracisto. Li ĉion malkovris al mi,
-dirante, ke estas nenecese kaŝi antaŭ mi. Kiam li deklaris al mi
-pri tio, mi, kion vi komprenos, tiumomente tiel suferis, ke mi eĉ
-ne povis moviĝeti, kvazaŭ ĉiuj nervoj en mia korpo frostiĝis
-kaj kaŭzis la rigidecon de la membroj. Sed mia koro jam reakiris
-kutiman trankvilecon; tamen estos neeble, reveni al la universitato
-en la proksima estonteco. Mi ofte sopiras je l’ atmosfero de la
-laboratorio; sed mi nenion povas krom rezigni.</p>
-
-<p>Dankon por la mono. Mi nun loĝas en la domo apudrivera, kiun vi
-konas; sed konfuzate de vojirantoj mi intencas iam post nelonge lui
-ĉambron ĉe iu kamparano.</p><!-- p. 12 -->
-
-<p>Nun mi ekhavis febron ree; pardonu, ke la letero fragmentiĝas, mi
-bone scias, ke tio estas malagrabla por vi.</p>
-
-<p>Mi rememoras, ke mi forgesis, skribi al vi<!-- orig: mi --> pri mia opinio pri la
-religio; sed ĝi ne estas inda je skribado.</p>
-
-<p>Ĉar mi apartenas al tiuj, kiuj ne povas vivi ne ebriiĝante, mi nur
-volas ebriiĝi de Kristo. Se mi estus vivinta antaŭ Baudelaire,
-mi certe ne estus lin antaŭe skribiginta la poezian poemon
-„Ebriiĝu“!</p>
-
-<p class="far_sig">Via B.</p>
-
-<h3>(De A. al B.) (poŝtkarto).</h3>
-
-<p class="date_line">Tokio, la 22an de Septembro 1912.</p>
-
-<p class="salutation">Kara B.!</p>
-
-<p>Promeninte en la botanika ĝardeno mi ĵus revenis kaj trovis vian
-leteron min atendintan. Eksciinte, ke via malsano estas ftizo, ankaŭ
-mia sango kvazaŭ frostiĝas. Mi elkore vin kompatas.</p>
-
-<p>Vi lerte min divenis. Mi intencas, iam konfesi al vi detale kaj peti
-vian helpon; bonvolu ĝin legi, kiam vi vin sentos bonfarta. En
-Ŝiobara oni jam sentos malvarmon? Mi deziras, ke vi kiel eble plej
-singardeme zorgu pri via malsano.</p>
-
-<p class="far_sig">Via A.</p>
-
-<h3>(De A. al B.)</h3>
-
-<p class="date_line">Tokio, la 6an de Oktobro 1912.</p>
-
-<p class="salutation">Kara B.!</p>
-
-<p>Kiel vi kun dolorego bataladas kontraŭ la malsano, kiu senkompate
-forrabas de vi ĉiujn esperojn, vin ekstreme minacas kaj
-maltrankviligas, tio estos eble la sekreto, kiun nur vi sola povas
-kompreni. Al mi ŝajnas, ke en via suferado kuŝas io tre sankta
-kaj estus tro malhumile por la homo kiel mi, kiu travivis neniun
-malsanon, eĉ<!-- p. 13 --> nur ĝin ekrigardi. Povas esti malprave, ke mi
-konsolas la malsanulon. Sed mi ne povas krom vin kompati laŭ mia
-maniero kaj deziri al vi la plej baldaŭan resaniĝon.</p>
-
-<p>Per via lasta letero mi ne povis detale sciiĝi pri via farto; ĉu vi
-nun iom pli bone fartas? Se via humoro al vi permesos, bonvolu sciigi
-min pli detale pri via febro kaj apetito. Ĉu vi min demandos, por
-kio tio utilos? Mi senkaŭze deziras tion ekscii.</p>
-
-<p>Ho, kiom ofte mi ŝanceliĝis, ĝis mi decidis skribi al vi la
-sekvantan konfeson. Mi timis, ke ĝi povas influi malbone sur vian
-malsanon; sed mi pli multe dubis, ĉu mi povos skribi ĝis la fino
-nenion kaŝante.</p>
-
-<p>Sed, mi hodiaŭ decidis skribi. Ĝi rilatas al la ama problemo, kiel
-vi jam divenis. Sed mi refoje vin petas, ke vi legu, kiam via humoro
-tion permesos.</p>
-
-<p>Al mi ŝajnas necese, ke mi ion skribu pri mia seksa vivo, antaŭ ol
-komenci la konfeson.</p>
-
-<p>Se mi rigardas mian estintecon, mi povas rememori, ke mia koro estis
-jam, kiam mi estis infano, supermezure alligita al la ino. Malgraŭ
-ke tio estas komuna por ĉiuj viroj, nur malmultaj homoj parolas pri
-tio malkaŝe; se ne, mi estas tute malsama ol la aliaj kaj havas tute
-malsimilan travivaĵon. Mi memoras, ke mi havis iun, ĉe la viro ne
-senteblan, amikecon al la juna edzino de mia najbaro. Tiam mi estis
-tia knabo, kian oni karesas dirante: „Aminda knabo!“ Kaj al mi
-ŝajnis, ke ŝi speciale min amis. Kiel mi ĝojis pri tio! De memfido
-kaj kontento &#8212; kia diferenco inter mi tiam kaj mi nun, tremanta
-ĉiam antaŭ maltrankvileco, &#8212; kaj kia dezirinda miraklo! &#8212; mi
-kondutis tiel fiere, ke mi eĉ malestimis miajn kunludantojn antaŭ ŝi.</p>
-
-<p>Iam, pro la ŝanĝo de la ofico de sia edzo, ŝi subite malaperis
-ien de antaŭ miaj okuloj. Mia mondrigardo,<!-- p. 14 --> laŭ kiu mi difinis la
-tutan mondon tian, kian mi ĝin aŭdas per la oreloj kaj vidas per
-la okuloj, tute ŝanĝiĝis, kaj de tiam en mia koro ekkomenciĝis
-neatendita tute alia mondo, malplena mondo. Mi rememoras, ke ia
-sopiro je nekompreneblaĵo ankaŭ komenciĝis de tiam. La mirindan
-mondon, de kiu ŝi estis malaperinta, mi tiam neniel povis klare
-imagi en la kapo. Mi nur sentis min tre soleca. Okazis, ke kelkajn
-vesperojn, atakite de stranga nostalgio, mi aŭ ekploris senkaŭze,
-aŭ ĝenis sencele servistinojn kaj la patrinon, tiel ke mia patro,
-kiu tre malofte ekkoleris, min severe riproĉis. Oni diris, ke mi
-suferas je neŭrastenio. Kiaj sarkasmaj vortoj! Efektive, mi tre
-naive malsaniĝis je neŭrastenio.</p>
-
-<p>Espereble vi ne legos mian leteron, ne konsiderante pri via malsano?
-Bonvolu vin gardi!</p>
-
-<p>Se mi rememoras la tiaman aferon, mi ankoraŭ nun min mem kompategas.
-Larmoj, kiaj estas sekreciataj ĉe la rememorado de la naskiĝloko,
-amasiĝas sur miaj okulharoj.</p>
-
-<p>Poste mia memoro je la bela najbarino malaperis iom post iom. Ŝajnas
-al mi, ke mi ree fariĝis vigla knabo kiel antaŭe. Sed la vundo de
-l’ eta koro, kvankam nur degratita, atendadis la forton kuracantan,
-dum ĝia posedanto tion ne rimarkis. Kiam mi estis dekdujara, iam mia
-fratineto invitis sian amikinon kun ŝia pli maljuna fratino, por
-kune ludi. La pli maljuna fratino estis ankaŭ dekdujara kaj nomata
-Cuja. Depost kiam mi ŝin vidis unuafoje, mi ŝin ekamegis. Pri la
-pli juna mi ne memoras, kia ŝia nomo estis, ĉar ŝi estis blinda
-je unu okulo kaj malbela, dum la pli maljuna estis nekompareble
-bela. Kiam mi aŭdis, ke mia patrino ŝin admiris, dirante „bela
-kiel pupo“, mia koro kvazaŭ suprensaltis pro konsento al tio. Sed
-miaflanke, neniel povante diri tiajn vortojn, mi min sentis incitita.
-Mi penadis alproksimiĝi al fraŭlino Cuja<!-- p. 15 --> kun trankvila koro, sed
-pro hontemo mi neniel tion povis; ĉar tiam en mi malbeno de la karno
-jam eklevis sian malbelan kapon, kvankam nur iomete. Sed mi ĉiel
-penadis, esti nepre la unua superulo antaŭ ŝi. Mi ekhavis nur
-malamikojn ĉirkaŭ mi, kaj mi ree fariĝis malbonhumora knabo kun
-malmola koro.</p>
-
-<p>Mi tion ankaŭ rememoras. En la deziro esti ĉiam en ŝia proksimo,
-mi volis nepre akiri ŝian fotografaĵon. Al mi ŝajnas, ke mi
-tiam pensis, ke estas neniu rimedo krom interŝanĝi. Sed, kiel mi
-kuraĝus doni al ŝi mian solan fotografaĵon. Kaj fine mi elpensis
-fari fotografaĵon de miaj grupanoj. Kiam la fotografaĵo estis
-farita, mi trovis, ke mi estis fotografita tre malbela, sed unu el
-miaj amikoj aminda. Mi tre ŝanceliĝis malgraŭ la juneco, sed
-refoje fotografigi estis neeble. Iun vesperon, post kiam mi kun la
-fratinoj kaj aliaj geknaboj multope ludis, mi ĵetis la fotografaĵon
-antaŭ fraŭlino Cuja kaj ŝia fratino, ŝajnigante indiferentecon.
-Estis fraŭlino Cuja, kiu rapide ĝin prenis. Ŝia fratino tuj
-alproksimiĝis al ŝi kaj ili ambaŭ ĝin rigardis. Tiam mi diris
-kvazaŭ duone kantante: „Kiu volas ĝin ricevi?“ Estis ŝia
-fratino, kiu dirinte: „Donu al mi!“ bruligis sian solan okulon.
-La detenema fratino pli maljuna ĝin metis trankvile sur la maton
-turninte la bildflankon malsupren, kvazaŭ ŝi tuŝis ion malbonan.
-Mi ekscitiĝis kaj nenion pripensante ĝin disŝiris en pecetojn
-antaŭ ĉiuj rigardantoj mirigataj.</p>
-
-<p>Vi eble tre enuos legi tiajn aferojn. Sed mi vin petas esti pacienca
-por iom da tempo kaj legi plue.</p>
-
-<p>Mi volis iel certiĝi, ĉu ŝi min amas. Sed ŝi kondutis naive,
-ĝentile kaj al ĉiuj egale, kaj pro tio mi suferadis kaj suferadis,
-ke mi min sentis kvazaŭ sufokata. En mia nuna stato mi ne toleras
-rememori la puran, fortan suferadon, kiun mi tiam travivis.</p><!-- p. 16 -->
-
-<p>Poste alia afero okazis. Sur la vojo al la lernejo de mia fratineto
-loĝis bubo, kiu turmentis preterirantajn geknabojn. Ŝin atendante
-je la horo de ŝia lernejvizito kaj hejmenreveno li ŝin minacis, ke
-li ŝin batos, se ŝi piedpremos eĉ unu eron de ŝtoneto kuŝanta
-antaŭ lia domo. Pro timo antaŭ tiu bubo la vizito de fraŭlino Cuja
-al ni ankaŭ komenciĝis maloftiĝi. De forta amo al mia fratino kaj
-samtempe de dezirego vidi fraŭlinon Cuja pli ofte, mi iun tagon
-faris interfrapon kun li. Nur pro la pli granda longeco de mia bambua
-bastono, mi fine forpelis tiun bubon en lian domon. Kun fiera mieno
-de triumfo mi iris tien kaj tien ĉi antaŭ la pordo de lia domo.
-Jen subite ŝtono, kiun li celante ĵetis sur min de interne de la
-barilo, celtrafis mian dekstran brovon kaj de tie sango ŝprucis.
-Ekkoleriĝinte mi enkuris senkonscie en lian domon kaj estis tie
-flegata; poste oni min portis al mia domo kaj kuŝigis en la lito
-post kudrado de la vundo per tri kudriloj. Oni diras, ke mi tiam
-eldiradis eĉ en la deliro: „Senkuraĝulo! Senkuraĝulo!“</p>
-
-<p>Post ĉirkaŭ dek tagoj la vundo jam preskaŭ resaniĝis, ke mi
-povis promeni en la ĝardeno. Sed la kolero de mia koro neniel
-trankviliĝis, kaj ĝenite de mi pro tio, mia patrino rakontis al
-mi pri diversaj aferoj, por min konsoli, kaj sciigis min, ke unu de
-fraŭlinoj Kobajaŝi ĉiutage vizitadis Inari-templon<a href="#Footnote04" class="fnanchor">[4]</a> por preĝi,
-ke mia vundo kiel eble plej baldaŭ resaniĝu. Kiam mi aŭdis pri
-tio, mi pro ĝojo preskaŭ eksaltis. Nun mia vundo estis sufiĉe
-rekompencita. Estis bone, ke mi vundiĝis. „Sed,“ mi ekpensis
-en mia eta koro, „kiu estas unu de la fraŭlinoj?“<!-- orig: fraŭlinoj“? --> Mi neniel
-kuraĝis demandi mian patrinon pri tio.</p>
-
-<p>Kiam mi povis ree vizitadi lernejon, fraŭlino Cuja kaj ŝia fratino
-transloĝiĝis de sia loĝejo en la vendejon kaj<!-- p. 17 --> de tiam estis
-neniam donita al mi la okazo, ŝin vidi eĉ nur unu fojon. Mi pensis,
-ke estas pli bone, se mi estus mortinta pro interfrapo. Efektive,
-estas neniu epoko krom infaneco, en kiu oni povas pli facile decidi
-morti. Kompare kun mi tiama, mi kun miro vidas, ke mi nun estas
-mirinde malproksimiĝinta de la morto.</p>
-
-<p>Mi ĝis nun ankoraŭ ne scias, kiu de la du fraŭlinoj preĝis
-por mi. Poste ni translokiĝis en la urbon Sendai<a href="#Footnote05" class="fnanchor">[5]</a>; sed mi ofte
-vizitadis mian antaŭan urbeton kaj jam sciigite, ke la patro
-de fraŭlino Cuja estas tevendisto, mi ĉiam atentadis sekrete,
-kiam mi iris preter la tevendejoj. Iam ŝajnis al mi, ke mi vidis
-fraŭlinon Cuja en la iom granda vendejo. Kvazaŭ frapita de tondro
-mi konfuziĝis kaj turninte la kapon de tie mi rapide foriris.</p>
-
-<p>Tiam, je mia malĝojo, mi jam fariĝis kvazaŭ duonbesto, kiu,
-eltirinte fraŭlinon Cuja el fragmentitaj rememoroj kaj sin ferminte
-en la labirinto de la fantazio, al si permesis onanion.</p>
-
-<p>Ankaŭ post tio mi kelkajn fojojn preteriris la tevendejon, en
-kiu, ŝajnas al mi, mi vidis fraŭlinon Cuja. Sed post nelonge la
-tevendejo estis fermita. Kaj fraŭlino Cuja, kiu skuis miajn tutajn
-animon kaj korpon, postlasinte nur neperfektan imagon en mia koro,
-malaperis kun tiu juna edzino en la miraklan mondon, kiu min neniom
-koncernas. Tio estis por mi tiam pli mistera, pli malĝojiga okazo ol
-morto. Ĝi estas ankoraŭ nun mistera por mi, se mi rememoras; terure
-mistera. Neniel revidi la homon, kiun oni antaŭe vidis ... ĉu tie
-ne kuŝas senfunda mistero de la sorto?</p>
-
-<p>Kara B.! Vi nun finaŭdis sensencan, longan uverturon. Kompreneble
-mia seksa vivo ne finiĝas tie; sed pensante, ke la ceteraj ne
-rilatas senpere al mia konfeso,<!-- p. 18 --> mi ilin rezervos por babilado en
-aliaj tagoj kaj nun skribas al vi malkaŝe pri la lasta okazintaĵo.</p>
-
-<p>Kiel vi scias, ĉi tiun someron mi vizitis la banlokon Noboribecu<a href="#Footnote06" class="fnanchor">[6]</a>
-en Hokkaido<a href="#Footnote07" class="fnanchor">[7]</a> kun mia patrino. Pro longjara mastrumado ŝi estiĝis
-tre kaduka, kaj konsilite de iu kaj samtempe instigite de scivolemo,
-mi ŝin akompanis tien, kvankam tio ŝin iom ĝenis. Por mi
-enlandulo, tiel nomata de la insulanoj, ia dezerta naturo en Hokkaido
-ne estis aminda. Kiam mi veturis sur malebenega monta vojo skuiĝante
-en la omnibuso, mi eĉ timis, pensinte, kia gastejo nin atendos;
-sed atinginte la cellokon, mi trovis kelkajn pli grandajn gastejojn
-ol mi estis atendinta. Sed malpureco nekonvena je la grandeco kaj
-bangastoj, kiuj konsistis nur el homoj kiel kompanianoj kaj ministoj
-vivantaj en la plej malalta ĝuo, tuj kaŭzis al mi malagrablan
-senton. Feliĉe nia ĉambro estis rezervita en la unua etaĝo, kiu
-havas belan perspektivon. Verda vidaĵo rigardita de tie estis tre
-bela; sed mi sentis, ke nenio estas pli neĝustloka krom kuŝigi la
-sanan korpon en la ĉambron de l’ bangastejo.</p>
-
-<p>Sed estas pli netolereble, restadi pro malsano en tiaj lokoj kiel vi.
-Mi timas, ke ĉi tiuj miaj vortoj vin malagrabligos.</p>
-
-<p>Post vespermanĝo mi ĉirkaŭiris laŭ la verando en la unua
-etaĝo kaj trovinte en la ĝardeno malantaŭ la konstruaĵo du
-per jukataoj<a href="#Footnote08" class="fnanchor">[8]</a> vestitajn homojn kaŭrantajn sur la vojo sub la
-parkomaniere artefarita monteto, mi haltis min apogante sur la
-kolonon.</p>
-
-<p>Unu de ili estis malgrasa, ŝajne altkreska maljunulo kaj kontraŭ
-li kaŭris knabino kun japanmaniere aranĝita hararo kaj olivkolora
-zono. Mi atente rigardis, kaj ŝajnis al mi, ke ili senbranĉigas
-kaj senŝeligas ĵus elfositan bambuon kun kurba radiko. La knabino
-aspektis ankaŭ<!-- p. 19 --> malgrasa, sed ŝia riĉa hararo distinge tiris mian
-atenton eĉ de malproksime. Nekonscie observante tion, mi elelektis
-senkonscie pasintajn memorojn en la kapo, kaj kiam mi rekonsciiĝis
-de fantazio, mi rimarkis, ke mi pensis ŝin alligita al fraŭlino
-Cuja kaj mi mem miris pri mia stranga penso.</p>
-
-<p>Jen la gracieco simila je la cervido, kiun mi trovas en dekdu- aŭ
-dektrijara knabino kaj la ĉarma hararo kun bela rando, kiu min
-allogas ĝin ĉirkaŭpreni kaj mordi, kaj per kiu fraŭlino Cuja
-distingiĝis. Al mi ŝajnis, ke la knabino antaŭ mi posedas tiujn
-du ecojn. Miaj ĉiuj rememoroj estintaj svarmis unu post la alia kaj
-mi sentis, ke la sango en mia tuta korpo enkuris en la koron min
-ekscitante.</p>
-
-<p>Mi ne povas krom pensi, ke ironia rideto aperas sur via vizaĝo, dum
-vi legas ĉi tiun leteron. Tio povas ŝajni al la homoj kiel vi,
-kiu vi silentas, kvankam vi bone konas la mondon, sensenca epizodo
-infanaĵa. Sed mi, intencinte kaŝi nenion antaŭ vi, skribis ĝis
-ĉi tie kaj ne povas jam returneniri. Min apogante sur la kompaton
-vidiĝantan malantaŭ la ombro de via rideto, mi skribadu nedeteneme.</p>
-
-<p>Kvazaŭ instigite de mia ne ordinara rigardo, la knabino subite levis
-sian kapon kaj min rigardis rekte. Mi koncentris energion en mia tuta
-korpo en la okulojn, kaj penadis ne rompi ĉi tiun sonĝon en la
-hela tago. Tiam la maljunulo subite ekrimarkis la sintenadon de la
-knabino kaj turnis siajn okulojn al mi laŭ ŝia rigardo. Konfuzite
-la knabino turnis sian vizaĝon teren kaj ekstarinte pli frue ol la
-maljunulo ŝi prezentis al mi la dorson. Kaj ili ambaŭ malaperis
-malantaŭ la artefaritan monteton.</p>
-
-<p>Antaŭ la vespera perspektivo, mankanta je la sunlumo, miaj okuloj,
-kiuj rigardadis blankaĵojn, estis kvazaŭ<!-- p. 20 --> blindaj. Pro tio mia
-konscio ankaŭ malklariĝis, kaj mi ne sentis la verandon sub
-miaj piedoj. Sed ĉi tiu iluzio tuj rompiĝis kaj iom post iom
-rekonsciiĝinte mi klare vidis, ke ĉio okazis ĉi tie antaŭ miaj
-okuloj. Tio ne estas sonĝo, sed realaĵo. Ĉu ekzistas tia realaĵo?
-Dank’ al Dio! Mia koro tiel ĝojis, ke ĝi en mi pulsobategis. Ree
-revenis al mi la perdita mondo. Sola ridetante mi en firma paŝo iris
-sur la verando tien kaj tien ĉi. Mi ne povis kompreni, ĉu pasis nur
-unu sekundo aŭ eterno, ĝis mia patrino venis min alvoki por banado.
-Mi ŝin sekvis distrite kaj nur sensence ridetante.</p>
-
-<p>Mia laca patrino sentis agrablan dormemon eble pro efiko de la
-medikamenta bano kaj post banado ŝi tuj ekdormis trankvile. Mi
-penis legi vian traktaton „Studado pri la traĥeo kaj la larvo de
-la libelo“, kiun mi kunportis, sed mi ĝin neniom komprenis post
-kelkfoja relegado. Estis kvazaŭ Biblio. Antaŭ miaj okuloj aperadis
-kaj malaperadis fragmentitaj impresoj de la knabino, kiun mi vespere
-vidis, kaj mi tute suferis. En tiuj tagoj mi skribadis la taglibron
-laŭkutime, sed mi nun vidas, ke tie estas skribite nur jene:</p>
-
-<p>„Alvenis hodiaŭ al la gastejo en Noboribecu; malpura, sed tre
-bona loko. Mi min sentis neniam tiel feliĉa. Estas vespero, kiam
-mi sentas deziron danci senveste kiel Davido. Dum mia tuta vivo mi
-neniam forgesos tion, kio hodiaŭ okazis. Kion fari kun la forto de
-la amo, kiu tiel ŝprucas. Dankas Dion. Kiel aminda estas la vizaĝo
-de mia dormanta patrino!“</p>
-
-<p>Efektive pro tio, ke mi vivas en tiu ĉi mondo, mi tiun nokton dankis
-Dion kaj min sentis tro feliĉa, kaj ne povis dormi. Kiam la dua
-horo sonoris, mi decidis enlitiĝi. La litkovrilaro estis mola kaj
-agrabla. Tute libera de diversaj fantazioj, kiuj atakas junulojn en
-la<!-- p. 21 --> lito &#8212; ambicio, revo, pento, volupto, memriproĉo, entrepreno
-&#8212; mi estis kiel infano tuj entirita en la fundon de profunda, ĝoja
-dormo.</p>
-
-<p>Kiam mi vekiĝis la sekvantan tagon, hela sunlumo jam eniris oblikve
-sur la verandon, ĉar en Hokkaido oni uzas kutime vitrajn glitpordojn
-anstataŭ la lignaj. Mi vekiĝis spontanee kiel la burĝono ekfloras,
-kaj senkonscie ridetis en la lito. Kaj sentinte nun konfidindan
-forton de mia korpo, mi aŭ prezentis ambaŭ brakojn alterne antaŭ
-la okulojn, aŭ prenis ilin alterne unu post la alia, aŭ preninte
-apudkuŝantan spegulon rigardis en ĝin montrante blankajn dentojn.
-Poste, kiel juna bambuo forĵetanta neĝon de si, mi abrupte leviĝis
-sur la lito. Jen mi vidis, ke min rigardis mia patrino, kiu jam sin
-vestis, frotante al si la okulojn.</p>
-
-<p>Kun ĝojo en la koro mi komencis min vesti, sed subite abomena
-maltrankvileco, kiun mi ne estis rimarkinta, min ekkaptis. Ligante al
-mi zonon mi penis rememori la scenon en la lasta vespero, sentante,
-kvazaŭ mi ion postlasis. Kaj vidu, la sceno estis fiksita en mia
-kapo kun pli klara konturo ol tiam, kiam mi vidis per la okuloj. Kial
-do povas komenciĝi abomena maltrankvileco? Kio min maltrankviligas?
-Mi sentis, ke per tio, ke mi vidis la knabinon, mia vivo estis fikse
-destinita por la vojo al malĝojo kaj al malfeliĉo. Tie estis iu
-foso, kiun mi ne povas transpasi. Stranga soleco min ĉirkaŭis.
-„Jes, sen konsiderado li volas efektivigi la iluzion.“ En tiama
-humoro mi permesis al mi tian malprofundan monologon. Sed, mi
-rememoras, ke maltrankvileco kaj pasio, pro kiuj mi nun suferas,
-estas kaŭzitaj ĉiuj de la diableto, kiu tiam ekaperis en mia koro.</p>
-
-<p>Mi deziregis, ke mi vidu la knabinon ankoraŭ unu fojon. Ŝi loĝas
-en la sama gastejo kiel mi; sed kie<!-- p. 22 --> estas ŝia ĉambro? La tago
-pasis postlasinte al mi malgrandan maltrankvilecon. Vespere antaŭ
-enlitiĝo mi volis min bani ankoraŭ unu fojon. Timeme portante
-plene malsekajn lignoŝuojn kun malstreĉitaj rimenoj kaj celante la
-malhelan lamplumon, mi malsupreniris danĝeran, ŝtonan ŝtuparon
-kaj atingis sub la krutaĵo konstruitan banĉambron, tra kiu torenta
-rivereto fluas. Tie mi trovis neniun bangaston, sed nur komizojn kaj
-servistinojn de kelkaj gastejoj, kiuj kune sin banante malĝentile
-eldiradis kiel eble plej obscenajn vortojn unuj al la aliaj kaj
-bruludis. Pro malesperiĝo mi volis reveni ne banite, sed trovinte
-tiumomente, ke la maljunulo sin senvestiganta en la vestejo estas
-la hieraŭa homo, mi senŝanceliĝe eniris en la vestejon kaj min
-senvestiginte pli frue ol la maljunulo mi ensaltis en la bankuvon. La
-fortikaj Panoj kaj malbelaj nimfoj, kies ĝuado estis interrompita
-per la vizito de l’ bangastoj, baldaŭ foriris unu post la alia,
-tiel, ke du grandaj bankuvoj apartigitaj per ligna tabulo estis
-okupitaj nur de ni du: mi kaj la maljunulo.</p>
-
-<p>Do, en tia okazo estus laŭkutime, ke mi alparolas al la maljunulo
-kun mondeca maniero kaj konatiĝas kun li. Sed tian agon mi tute ne
-ŝatis. Krom tio, la maljunulo ŝajnis al mi obstina kaj de malnovaj
-kutimoj. Ĉiam murmurante ion en la buŝo, li ne volis eĉ turni
-la okulojn al mi. En la banĉambro regis silento, nur bruis akvo
-superfluanta el la aparta kuvo por lavado kaj sonis glate, kvazaŭ
-oni tuŝas oleon, kiam ni lavis al ni la vizaĝojn kaj manojn per la
-viŝtukoj.</p>
-
-<p>Tiam subite aŭdiĝis piedsonoj de altaj lignoŝuoj. Mi ekmiris kaj
-maltrankviliĝis. Ankaŭ la maljunulo sin turnis al la sono. Kaj
-poste silento ree regis momenton.</p>
-
-<p>Baldaŭ la pordo de la enirejo iomete malfermiĝis. Miaj tutaj korpo
-kaj animo estis nur sola „atento“. Levinte<!-- p. 23 --> nur la kapon el varma
-akvo mi kiel ĉasisto sekrete observadis la eniranton, ĉirkaŭitan
-de vaporo de malantaŭ la malhela lumo de l’ petrollampo. „Ĉu vi
-estas sola, mia avo?“ kiel tondro frapis miajn orelojn soleca, sed
-juna voĉo. „Kia bela voĉo, pli bela ol mi atendis!“ tiel pensante,
-mi englutis ŝian voĉon tra la oreloj ĝis la fundo de la koro.</p>
-
-<p>Malgraŭ ke la maljunulo kompreneble sciis mian ĉeeston, lia buŝo
-eligis: „Jes“, kvazaŭ lin tedis, diri, ke mi ĉeestas. Kaj
-aŭdinte tion la homo ekstera malsupreniris ŝtonan ŝtuparon kun
-ĝojo. Kia aminda estis ŝia pozo, kiam ŝi iris paŝo post paŝo
-horizontale streĉante la dekstran brakon, por ke ŝi ne glitu pro
-malsekeco de la pavimo! Baldaŭ ŝi sidiĝis kun levitaj genuoj apud
-la bankuvon, el kiu varma akvo superfluadis, kaj malsekiĝinte al si
-la bruston per la viŝtuko, ŝi serĉis per la okuloj la avon tra
-vaporo, kaj eksciis, ke tie alia juna homo estas. Kia kompatinda ŝi
-estis, kiam ŝi pro honto, kiu kaptis ŝian tutan korpon, senkonscie
-kuntiris la membrojn kaj mallevis la kapon! Mi nur silente rigardis
-la scenon kvazaŭ en sonĝo. Tiam, instigite de la maljunulo, ŝi
-kuraĝis sin trempi en la bankuvon. Mi akre konsciis, ke apartigite
-de la akvo ŝia korpo estas en la proksimeco de kelkaj futoj. Kaj mi
-sentis, ke pikanta incito atakadis mian haŭton, kvazaŭ mi staris en
-la akvo saturita je elektro. Mirinte mem pri mia troa senkuraĝeco mi
-penadis trankviliĝi kaj tie resti, sed vane. Ne tolerinte mi fine
-transiris rapide en la alian bankuvon.</p>
-
-<p>Tiam, mi banante en la akvo apartigita per ligna tabulo, mi avidege
-kiel la kato aŭskultis, por kapti ĉiujn bruojn en la apuda kuvo.
-Nenia parolo aŭdiĝis, kvazaŭ la silentado, kia nur okazas inter la
-homoj sataj je amo, estas agrable interŝanĝata inter la maljunulo
-kaj la knabino.<!-- p. 24 --> Trankvila kaj sola, kun pacega rideto mi ebriiĝis
-de tiu elokventa silentado. Estis trankvila, paca nokto; nur la bruo
-de l’ torento, kiu el la senhoma monto rapidas al la homplena
-loko, vizitis miajn orelojn kiel pura akompananto konvena je ĉi tiu
-silentado.</p>
-
-<p>Tiam ŝi eklavis al si la hararon apud la aparta kuvo preta por
-lavado. Malhelpite de l’ ligna tabulo mi ne povis vidi ŝian korpon;
-sed maldika antaŭbrako konvena je la virgulino kaj unu parto de
-riĉa, nigra hararo incitadis mian senton kaj ebriegigis mian cerbon
-kune kun ensorĉanta odoro de l’ pudro. Kiam ili ambaŭ forlasis la
-banĉambron kaj iliaj piedsonoj malproksimiĝis, mi alproksimiĝis al
-la aparta kuvo kaj volis serĉi tie ŝian postsignon. Mi ĝojsaltis
-kiel pasero, kiam mi el kelkaj akvoĉerpiloj trovis unu makulitan
-per pudro. Kvazaŭ el glaso por triumfanto mi enverŝis per tiu
-ĉerpilo malvarmegan montan akvon en mian sekan gorĝon kaj revenante
-mi kunportis tiun akvoĉerpilon kun zorgo.</p>
-
-<p>Tiun nokton, kiam mi enlitiĝis, antaŭ miaj okuloj klare aperis la
-bildo de „la naskiĝo de Venuso“ de Botticelli. Unue mi memoras
-je malgrandaj printempaj ondoj, kiuj ludante je ĵus deprenitaj
-rozoj ĝoje brilas, dancas kaj ridetas. Due mi memoras je l’
-malplena, sed plena, granda spaco etendiĝanta sur tiuj ondoj. En la
-mezo pentrita iu gracia figuro ne pure greka. Ĉu ŝaŭmoj de akvo,
-aŭ homo, aŭ marfeino? Figuro de gracie ekstarinta virgulino, kiu
-klinas la kapon, kvazaŭ ŝi ne povas subteni sian riĉan, brunan
-hararon kaj rigardas rekte antaŭen kun mallarĝe malfermitaj okuloj
-ne perfekte vekiĝintaj de sonĝo. Figuro de virgulino naskonta
-senfinajn vivon kaj ĝojon. Tute sanktigita, riĉa sensacio...</p>
-
-<p>Poste mi havis ofte okazojn ŝin vidi. La sekvantan tagon ŝi
-aranĝis la lavitan hararon nur simple. Mi ial<!-- p. 25 --> pensis, ke ŝi tion
-faris min flatante. Ju pli ofte mi ŝin vidis, des pli profundiĝis
-mia amo al ŝi, kaj ĝi jam fariĝis forto, kiu apartigate de l’
-asociacio je fraŭlino Cuja povis ekzisti tute memstare kaj min
-altiradis. Mi tion timis, sed kion mi povis fari? La nigrega hararo,
-kiu ornamas la belan vizaĝon kiel la ebona turo bele skulptita. La
-nigreta, sed brila vizaĝo gracia, kiun riĉeco de l’ hararo pli
-delikata ŝajnigas. Grandaj okuloj enigmaj. Inspiranta brusto kun
-mamoj ne ŝvelantaj. Graciaj gamboj kun plenaj femuroj. Pripensante
-tiujn en la koro unu post la alia, mi ne povis krom bedaŭri, ke mi
-ŝin vidis tro malfrue. Eble okuloj de kelkaj junuloj plenaj je pasio
-ŝin jam rigardis. Kaj ĉu ŝi el ili neniun trovis, kiu tuŝis ŝian
-koron? Jes, ŝi devas esti jam trovinta tiun. Estus vere miraklo,
-se ŝi lin ankoraŭ ne estus trovinta. En la fundo de ŝia brusto,
-kiu, ŝajnas al mi, nenion scias kaj neniun tuŝas... Sed, ho ve,
-tro malfrue mi ŝin vidis! Dum mi tion ne konsciis, ekkreskis en mia
-koro ĵaluzo kaj envio. Kaj strange malgajigite pro tio, mi forlasis
-mian patrinon kaj sola vizitis la banejon en Karunisu, kiu estas
-malproksima ĉirkaŭ 8 kilometrojn.</p>
-
-<p>Kion do vi amas en ŝi? Vi nur konas ŝian supraĵan vizaĝon. Kio
-ja estas la nigra hararo? Kio ja estas la grandaj okuloj enigmaj?
-Kio ja estas la maldika brusto, kiu povas enfermi en si malsanon?
-Kion vi faros, se ŝia belforma kapo estas plena nur je senprudentaj
-ideoj? Kion vi faros, se la okuloj konvenaj je la vizaĝo de l’
-anĝelo estas facile allogataj de volupto? Kion vi faros, se en ŝia
-ŝajne naiva brusto jam estas loĝinta iu homo? Vi do ankoraŭ neniom
-tuŝis ŝian koron. Kia revulo kaj fantaziulo vi estas! Kien kaj kiam
-vi forĵetis vian animan vivon por kiu vi klopodis? Kion vi faros<!-- p. 26 -->
-kun via entrepreno? Ĉu vi kredas antaŭ ĉio, ke vi havas ion, kiu
-meritas postuli amon de l’ virino? En via 22jara vivado, ĉu vi
-elfaris ion memfidan? Observu atente vian vizaĝon per la spegulo!
-Ĉu tie ne estas reflektataj ordinare pasigitaj 22 jaroj malklare,
-sen forto kaj inspiro kiel la portreto pentrita de mallerta artisto?
-Observu atente vian malelegantan sintenadon kaj vestaĵon! Kion vi
-erare pensas? Malspritulo! Vi devas silente rompi la barelon kaj
-iom post iom vin elkonstrui kiel Teufelsdröckh. Se vi serĉos la
-virinon, serĉu ŝin inter la loĝantaro de l’ regno, kiun vi plene
-okupis. Ĉiuj virinoj estas nun al vi fremduloj perfektaj. Nenio
-estas pli erara ol via penso! Tiaj vortoj sonis unu post la alia
-kvazaŭ frapante al mi la kapon.</p>
-
-<p>Silente mi grincigas la dentojn. Mi havas neniun forton, kiu povas
-kontraŭstari la kulpigon de mi mem. Sed mi scias, ke mi havas fortan
-intuitivon kaj ke la sorto ne estas retenebla. Ĉiu ŝia haro min
-kredigas, ke ŝi estas la mia kaj la tempo nun maturas. Kompreneble
-mi estas nur nematura junulo. Mia vizaĝo havas nenion, kio allogas
-virinon. Sed ĝis nun mi konservadis miajn korpon kaj animon puraj
-per la plej granda penado, por ke mi ilin donu al la ino, kiu kun mi
-kune ĝojos kaj malĝojos dum mia tuta vivo. Mi estas juna kaj ĝis
-nun ankoraŭ nenion indan mi elfaris; sed dum kiam mia vivo daŭros,
-mi ne perdos kuraĝon kaj deziron efektivigi ion fortan, belan kaj
-valoran kaŝitan en mia koro. Ĉu ŝi jam konas amon? Bone, mi ŝin
-sciigos pri la pli forta amo; mi ŝin sciigos, kia estas vera amo. Mi
-intuitive sentas, ke mi havas sorton fari tion al ŝi.</p>
-
-<p>Kun firmaj paŝoj mi iris sur la vojeto en la senhoma arbaro,
-piedpremante la forte odorantajn filikojn, kaj tiel aŭ min
-riproĉis, aŭ min konsolis. Mia koro sin sentis<!-- p. 27 --> aŭ soleca kiel en
-vintra sezono, aŭ esperoplena kiel en printempa kampo. Vizitite de
-tia konfuza, mirinda ŝanĝo kelkfoje en unu tago, mi pasigis kelkajn
-tagojn sonĝe, kvazaŭ mi vagis en tute fremda labirinto.</p>
-
-<p>La 26an de Aŭgusto, la uraganego terure atakis ankaŭ Hokkaido-n.
-En la tagĵurnalo de l’ sekvanta tago mi legis en la marĝeno,
-ke pro la difektiĝo de l’ fervojo inter Aomori<a href="#Footnote09" class="fnanchor">[9]</a> kaj Tokio la
-vagonaro ne veturas. La sekvantan matenon, la servistino, kiu nin
-servis ĉe la matenmanĝo, rakontis al mi, ke forveturontaj gastoj
-konfuziĝis pro tio kaj ŝi aldonis, ke la knabino plorplendis
-tre kompatinde, dezirante restadi ankoraŭ kelkajn tagojn, dum
-kiam la maljunulo obstine insistis, nepre forveturi malgraŭ ĉia
-malhelpaĵo. Manĝante mi sentis en la brusto ion malvarmegan kiel
-glacio. Ne demandite, la servistino rakontis al mia patrino, ke la
-maljunulo loĝas en la kvartalo Koiŝikaŭa; ke li volas reveni tiel
-rapide pro tio, ke la lernejo de lia nepino komenciĝos la unuan
-de Septembro; ke li ĉiujare vizitas ĉi tiun gastejon kaj longe
-restadas kaj ke li estas pura edoano<a href="#Footnote10" class="fnanchor">[10]</a> kaj tre obstina ktp.</p>
-
-<p>Estis bela, posturagana mateno; la ĉielo estis hela, kvazaŭ ĝi
-jam forgesis, kio hieraŭ okazis, kaj blua de iel aŭtuna nuanco.
-Soleca malpleneco simila al ĉi tiu sennuba ĉielo regis ankaŭ en
-mia brusto.</p>
-
-<p>Kiam mi revenante de l’ tualetejo supreniris la ŝtuparon kaj
-okaze rigardis la verandon, mi trovis, ke la knabino staras apud
-la balustrado antaŭ mia ĉambro kaj vokas kun mallaŭta voĉo:
-„Korvo! Korvo!“ Ŝajne ŝi portis en la mano restaĵon de
-manĝaĵo. Ĝin ĵetante sur la tegmenton ŝi alvokis la avarajn,
-malbelajn birdojn. Al mi ŝajnis, ke en ŝia profilo montriĝis
-pli profunda soleco ol kutime. La korvoj alproksimiĝis laŭlarĝe
-irante al manĝaĵo, bruigante mallogajn piedsonojn sur la ligna<!-- p. 28 -->
-tegmento. En tiu momento ŝi ekrimarkis, ke mi aperis de l’
-malluma ŝtuparo, kaj min rigardis. La rigardo de ŝiaj grandaj,
-impresoplenaj okuloj min trafis fikse la unuan fojon. Mirigite
-de l’ abrupteco mi instinkte ŝanceliĝis; sed sentante tro
-bedaŭrinde perdi tiun lastan okazon, mi koncentris mian de ŝi
-turnitan rigardon ankoraŭfoje en ŝiajn okulojn. Iu dolĉa malĝojo,
-subite ekkreskinta, tremigis miajn lipojn, kaj miaj okuloj jam ne
-povis sin disigi de ŝi. Ni estis kvazaŭ kunligitaj per forta,
-fatala forto nerezistebla. Mi ne komprenis, kion tio signifis, sed
-ŝi tuj malantaŭeniris du aŭ tri paŝojn. Mi sciis, ke mi devas
-antaŭeniri al ŝi senceremonie. Mi sciis, ke tie estis lasita al mi
-la sola okazo alparoli al ŝi. Sed, kia malspritulo mi estis! Kiel
-timemulo, ne toleranta plian saton, mi min turnis al mia ĉambro laŭ
-la verando. Oni bezonas multajn vortojn skribi pri tio, sed tio estis
-nur momenta okazaĵo daŭrinta pli mallonge ol kvaronon da minuto.
-Sed, depost tiu ĉi momento jam kaptis mian vivon la forta impreso
-dum la tuta vivo neforgesebla.</p>
-
-<p>Mi tuj decidis, reveni jam en tiu tago al Sendai, kaj rapidigis
-mian patrinon mirigitan. Konfuzite ŝi nur observadis mian frenezan
-agadon.</p>
-
-<p>Dum mi pakadis, radoj de omnibuso sonis. Kun miro mi rigardis
-malsupren min apogante sur la verandan balustradon kaj trovis, ke
-la plej bela veturilo en la loko estis preta duone kaŝate sub la
-tegmento de l’ antaŭĉambro. La geservistoj de la gastejo komencis
-kune enporti la pakaĵojn en ĝin. Distrite mi fikse tion rigardis,
-kvazaŭ mi jam forgesis la ĝisnunan okupon. Baldaŭ aperis la
-maljunulo adiaŭe salutate de la gastejestro. Mi senkonscie manpremis
-firme la balustradon kaj mordis al mi la lipon. Tiam la knabino
-aperis. Portante purpuran mantelon sur la purpura superjupo, sed
-ornaminte la<!-- p. 29 --> riĉan, nigran hararon per nenio, ŝi vidiĝis tro
-soleca kaj malĝoja, sed por mi dieca. Mi klare vidis eĉ tion, ke
-la basko de ŝia superjupo estis faldita ie je la rando. Mi preĝis
-Dion en la koro, por ke ŝi suprenrigardu al mi ankoraŭ unu fojon.
-Pasis iom longa tempo, ĝis ili ambaŭ eniris en la veturilon kaj
-sidiĝis, kaj kvankam ŝi ŝajne sentis mian rigardon, ŝi min ne
-rigardis. Mi sentis, kvazaŭ mi kriis per raŭka voĉo; sed, nek
-kriante, nek moviĝante eĉ centimetron, mi nur postrigardadis la
-veturilon. Mi ĝin postrigardadis, dum ĝi estis videbla. Sed la kapo
-de l’ malvarma knabino fine malaperis ekster la vidkampo eĉ ne
-movetiĝante.</p>
-
-<p>Malplena mondo etendiĝis soleca, malvarma kaj senfina.</p>
-
-<p>Kiam mi rekonsciiĝis, mi iun trovis tremanta manpremante la
-balustradon. La unuan fojon en mia vivo mi tiam sentis manion de amo,
-kiu povas igi min kuri de tie mortpremante aŭ mian patrinon, aŭ
-alian, kiu ajn ili estus. Kruela koro, kiu povas oferi ĉion ajn,
-bruege sonis tra la tuta korpo.</p>
-
-<p class="far_sig">Via A.</p>
-
-<h3>(De A. al B.)</h3>
-
-<p class="date_line">Tokio, matene la 7an de Oktobro 1912.</p>
-
-<p class="salutation">Kara B.!</p>
-
-<p>Hieraŭ mi komencis skribi al vi de la krepusko, kaj kompreneble
-ne vespermanĝis. Dormema pro lacego mi enmetis la leteron en
-la koverton, ne sciante, ĝis kie mi skribis, kaj sonĝoplena,
-malagrabla dormo ne malfermis al mi la okulojn ĝis la 9a de hodiaŭa
-mateno.</p>
-
-<p>La kapo doloras al mi minacante je rompiĝo. Sed, antaŭ ĉio mi ne
-trankviliĝos, ĝis kiam mi estos ĉion konfesinta.</p>
-
-<p>Soleco estas nun por mi manĝaĵo, venena medikamento, la plej granda
-konsolo kaj la plej granda doloro samtempe.<!-- p. 30 --> Iun fojon mi min sentas
-supermezure aminda, kaj la alian fojon tiel malaminda, ke min naŭzas
-nur pensi pri mi mem. Brila, sankta ĝojo, kian sentas nur la infanoj
-trempitaj en la amo de Dio, kaj maltrankviliga korpremo, kian Adamo
-sentis forpelite el Paradizo, turmentas mian koron unu post la alia.
-Ĝis nun mi neniam pensis, ke tia estas la homo. Mi nun miras, kiel
-memmensogante mi skribis al vi en Septembro.</p>
-
-<p>Ĉu tio estas la enfalejo, kiun la naturo faris por konservi la
-specon? Ĉu ĉi tiu terura forto, kiu traborante la konscion, la
-koron kaj la animon eniras pli profunden kaj tuŝas laŭ sia plaĉo
-la bazon de l’ estado, estas nur ilo por konservi la naturan leĝon
-nomatan naskado? Mi pensas, ke estas ofendo de l’ homa vivo, ke oni
-simple traktas kaj konkludas tian misteran funkcion interne de l’
-homo nur laŭ la scienco. En ĉiu fragmento de mia nuntempa vivo mi
-eĉ pensas, ke mi povas detrui la tutan sciencan sistemon. Sed, kio
-do estas, kiu estas postlasata post tia maltrankviliĝo? Estas nur
-grataĵo postlasita senspace sur la haŭto de l’ vivoplena koro ...
-kaj nenio krom tio.</p>
-
-<p>Nun mi forgesis, ĝis kie mi skribis, sed mi skribados plue.</p>
-
-<p>Post kiam mi akompanis mian patrinon ĝis la naskiĝloko, mi tuj
-veturis al Tokio, kaj poste mi nenion faris krom tio, ke mi vagadis
-sencele interne de l’ kvartalo Koiŝikaŭa. Veniginte ĉe ekveturo
-de Noboribecu la gastonomaron, mi povis ekscii ŝian nomon, sed la
-adreso ne staris en ĝi, eble pro tio, ke ili vizitas tiun gastejon
-ĉiujare. Nun, kiam mi rememoras tion, ŝajnas al mi mirinde, kial
-mi ne penis trovi rimedon por ekscii ŝian adreson. Mi eĉ povas
-pensi, ke al mi mankis sincereco pri ĉi tiu amo. Kia mallertulo mi
-estis! Je mia miro ŝi ankaŭ havis la<!-- p. 31 --> saman familian nomon kiel
-fraŭlino Cuja. Se la horo venas, kiam la lernantinoj vizitas la
-lernejon, kiel somnambulo mi elvagadas el la domo perdinte sindetenon
-kaj senton de honto kaj vagadas sencele tra la stratoj. Posttagmeze
-mi faras ankaŭ la samon. Noktiĝas, kaj anstataŭ neplenumita espero
-maldolĉaj doloroj de l’ koro min ekminacas. Mi pentas pri mia
-hontinda ago, konvena je la malnoblaj knabaĉoj, malĝojas, ke la
-estimo kaj intereso al la scienco estas malaperanta el mia koro iom
-post iom kaj mi eĉ koleras pri tro sendetenema distriĝo de mia
-animo. Maldolĉaj, solecaj larmoj de sinneado elfluadas ĉiuvespere
-el miaj okuloj. Unu vesperon mi min riproĉas pli forte ol alian.
-Kaj la alian vesperon, post suferado ellaciĝinte, mi mallevas mian
-kapon por preĝi, ne sciante ĉu antaŭ Dio, aŭ antaŭ ŝi. Kaj tiam
-larmoj elfluadas senfine el miaj okuloj.</p>
-
-<p>La antaŭlegadojn mi ĉeestis nur la unuajn kvar tagojn.</p>
-
-<p>Mi &#8212; kiu antaŭe malĝojis pri mia malbela vizaĝo, dubis pri mia
-kapablo kaj timis, ĉu ŝia amo jam apartenis al la alia &#8212; nun
-persistis en unu malgranda deziro, ŝin vidi nur ankoraŭ unu fojon,
-kaj pro tio la deziro fariĝis tiel forta, ke mi ne povis ĝin
-toleri.</p>
-
-<p>Kion tio signifas, ke nur okaza renkonto produktas tian miraklon?
-Mi estas kvazaŭ blindulo, kiu estas enĵetita en la fremdan, luman
-mondon. Ekster la okuloj estas lumo lumanta ĉie kaj por ĉiam, sed
-en miaj okuloj nur eterna, nerompebla mallumo.</p>
-
-<p>Kara B.! Je mia feliĉo mi povis malkaŝe skribadi mian konfeson
-ĝis ĉi tie. Sed mi nun sentas tion senprudenta. Mi jam tute perdis
-tiel esperon kiel ankaŭ ambicion, kaj mi atendas por la venonta
-tempo nenion &#8212; sen iu ajn emocio. Ĉesis jam interkomunikiĝo
-inter vi kaj mi. Mi plu nek havas necesecon, nek la kompetentecon
-interkomunikiĝi<!-- p. 32 --> kun vi. Mi skribis al vi tian longan leteron nur
-pro la deziro, ke vi eksciu pri tio.</p>
-
-<p>Se ĉi tiu longa letero vin malagrabligos, bonvolu min pardoni por
-tio pro mia ĝisnuna amikeco. Plie mi timas, ke mia letero senutile
-pligravigos vian malsanon.</p>
-
-<p>Mi kore deziras, ke mia letero vin trovu en pli bona farto.</p>
-
-<p class="far_sig">Via A.</p>
-
-<h3>(De A. al B.)</h3>
-
-<p class="date_line">Tokio, la 10an de Oktobro 1912.</p>
-
-<p class="salutation">Kara B.!</p>
-
-<p>Vane mi atendis hodiaŭ de vi almenaŭ unu respondon al la letero
-skribita la 6an. Sed nun mi pensas, kia egoisto mi estas, atendi de
-vi respondon. Eble mi ne devis skribi al vi tian leteron; sed kion
-mi devas fari, kiam amanta koro serĉas plenan malkovron, dum ĝi
-aliflanke deziras profundan sekreton?</p>
-
-<p>Al mi nun ŝajnas, ke ĉiuj homaj kulturoj ŝanĝiĝis. Tiel scienco,
-kiel ankaŭ literaturo kaj moralo ŝajnas al mia arda koro nur
-kvazaŭ maskobalo. Mi ne povas pensi alie, ol, ke malfeliĉaj
-homoj, kiuj tute ne sciis pri la kortuŝo, kian mia koro travivis,
-ilin supraĵe eltrovis kiel devigan rimedon, por ke ili forgesu
-neforigeblan solecon.</p>
-
-<p>La ekstera mondo nun montras al mi specialan aperon, kian krom mi
-neniu scias. Neniu scienco ankoraŭ esploris pri tia apero, neniu
-arto ankoraŭ pritraktis tian aperon, kaj neniu moralo ankoraŭ
-eliris el tia apero; nur mi sola estas, kiu ĝin estras. Ĉiuj homaj
-kulturoj moviĝas sur la periferio de tia apero kaj mi sola vivas
-en ĝi. Mi sentas ekscitiĝon kaj liberecon, kiajn sentas nur Dio
-komencanta kreadon.</p>
-
-<p>Estas klare antaŭdirite, ke mia amo havos la sorton nepre
-plenumiĝi. Por danki por ĉi tiu grandega privilegio mi<!-- p. 33 --> volas ami
-ĉiujn homojn. Ne! &#8212; estus pli bone diri, ke la ama deziro, kiu
-senĉese elspruĉadas eĉ el mia doloro, atestas baldaŭan plenumon
-de mia amo. Kiam mi al ŝi donos miajn tutajn koron kaj animon, kiujn
-mi ĝis hodiaŭ rezervis sanktaj kun penado, kiam mi ricevos same
-la ŝiajn, saturitajn de mia amo, tiam la feliĉo, je kiu la homaro
-sopiradis, okazos perfekte sur ni ambaŭ. Kaj kiel nova forto ni per
-tuta forto penos por konstrui la novan homan kulturon.</p>
-
-<p>Ŝiaj okuloj min pelas. Mi jam ne povas skribi filozofajn aĵojn
-sidante antaŭ la papero. Por mi estas lasata pli grava, pli viva
-afero.</p>
-
-<p>Do, kara B.! mi vin salutas. Mian penson vi povas kompreni. Kaj mi
-pensas, ke via malsano devas esti pliboniĝinta hodiaŭ.</p>
-
-<p class="far_sig">Via A.</p>
-
-<h3>(De A. al B.)</h3>
-
-<p class="date_line">Tokio, la 15an de Oktobro 1912.</p>
-
-<p class="salutation">Kara B.!</p>
-
-<p>Antaŭ horoj (ĉirkaŭ la 4a posttagmeze) ĉe l’ ponto
-Oĉanomizu<a href="#Footnote11" class="fnanchor">[11]</a> mi pensis, ke mi ŝin vidis. Mi rekonis ŝian simple
-aranĝitan hararon; ŝi portis purpuran superjupon kaj estis terure
-maldika. Ŝia nobla, gracia irado min konvinkigis antaŭ ĉio, ke ŝi
-estas tiu knabino. Mia kapo, kiu senkonscie ekscitiĝis la momenton,
-en kiu mi tion eksciis, baldaŭ terure trankviliĝis. Kaj vidinte,
-ke la okazo, kiun mi ne povos kapti refoje, venis, mi enpensiĝis
-kun strange terura trankvileco kvazaŭ antaŭ la duelo per veraj
-glavoj ... ĉu sekvi ŝin kaj ekscii ŝian adreson, aŭ alproksimiĝi
-kaj alporoli al ŝi... Mi haltis senkonscie kaj pensadis, kaj dum
-mia racio al mi diris, ke la unua rimedo estas pli prudenta kaj
-sendanĝera, mi<!-- p. 34 --> kun trankvila koro rekte al ŝi alpaŝis. Perforte
-firme premante la teron per piedoj, kiuj volas flugi tra la aero,
-mi baldaŭ al ŝi alproksimiĝis kaj alparolis. En la momento, kiam
-mi sentis, ke eĉ por mi mem malbela, malakra voĉo eliĝis el mia
-gorĝo, la knabino returnen rigardis kun miro. Estis tute alia
-persono. Ŝi eble estis sentinta, ke ŝin sekvas malnobla knabaĉo,
-kaj mi legis sur ŝia vizaĝo akrajn teruron kaj malamon. Kaj kiam mi
-rekonsciiĝis, jen mi estis kuranta senkonscie tra nekonata strato,
-malproksima de l’ centro de la urbo.</p>
-
-<p>Kia malpura degeneriĝo de l’ koro!</p>
-
-<p>Malestimu min, Dio kaj homo! Min ĵetu en la fundon de l’ infero!</p>
-
-<p>Kia, kia afero!</p>
-
-<p class="far_sig">Via A.</p>
-
-<h3>(De A. al B.)</h3>
-
-<p class="date_line">Tokio, la 16an de Oktobro 1912.</p>
-
-<p class="salutation">Kara B.!</p>
-
-<p>Antaŭhieraŭ mi skribis en la taglibro jene:</p>
-
-<p>„For, senhonta diablo de l’ volupto! Ĉu vi tion ne scias, ke, se
-vi volas aldoni pezon de l’ allogo sur unu flankon de la pezilo,
-dum kiam mia animeco brilas kaj pezas sur la alia flanko, estas tia
-eraro, kia, se oni volas ne satigi la malsatan tigron metante antaŭ
-li la leporon?“</p>
-
-<p>Ĝis antaŭhieraŭ neniu allogo de karno ekzistis por mi, nur tiu de
-manĝaĵo por plialtigi mian animecon. Kaj vidu, post la hieraŭa,
-abomena okazintaĵo mi ne povis facile endormiĝi la nokton kaj
-sopiradis je karno kvazaŭ spiregante. En fantazio mi per ambaŭ
-manoj ĉirkaŭprenis, kvazaŭ dispremante, la en teruro kaj malamo
-flamantan vizaĝon de la knabino. Iumomente la knabino ŝajnis al
-mi, ke ŝi estas ŝi. Kiel sovaĝa besto mi pro doloro tordiĝis
-en la lito, kaj ĝis tagiĝo mi travivis ĉian malpurecon,<!-- p. 35 --> ĉian
-malnoblecon kaj ĉian kruelecon en mia koro. Kaj post kiam al mi tute
-malakriĝis la funkcio de l’ cerbo kiel al idioto, mi falis pro
-lacego en la fundon de malluma dormo.</p>
-
-<p>Mi timas min mem. Ĝis kie mi volas iri? Ĉu vi ankoraŭ ne reakiris
-sufiĉan sanecon por vojaĝi? Al mi ŝajnas, ke mi bezonas la
-gardanton kiel frenezulo. Se vi ne povos veni, mi iros al vi.</p>
-
-<p>Mia koro, kiu jen ĉieleniras, jen terenfaligas la kapon sentas troan
-timon.</p>
-
-<p>Timo &#8212; mi ĵus eksciis la veran signifon de tiu ĉi vorto „timo“.</p>
-
-<p class="far_sig">Via A.</p>
-
-<h3>(De B. al A.)</h3>
-
-<p class="date_line">Ŝiobara, la 18an de Oktobro 1912.</p>
-
-<p class="salutation">Kara A.!</p>
-
-<p>Viaj leteroj depost la 20a de Septembro estis sufiĉaj inciti miajn
-nervojn, kiuj longe restadis trankvilaj kiel morta cindro. Mi eĉ
-sentis sencelan ĵaluzon al vi.</p>
-
-<p>Ke vi vizitos Ŝiobara-n, neniom utilos por evoluigi la aferon. Se
-jam estas konite, ke ŝia familia nomo estas Kobajaŝi kaj ke ŝi
-loĝas en Koiŝikaŭa, mi kredas, ke mi vizitonte Tokion nepre povos
-ludi la rolon de la „kavaliro de l’ rozo“. Tial mi telegrafis
-al vi hodiaŭ matene. Tuj kiam la cirkonstanco permesos al mi, mi
-forveturos al Tokio. La vorto „cirkonstanco“ signifas ankaŭ
-akiron de l’ vojaĝelspezo. Al mi mono jam minusiĝis.</p>
-
-<p>Ankaŭ mi intencas vin prezenti al sinjoro pastro; li estas almenaŭ
-unu el tiaj homoj, kiuj posedas sincerecon prediki kaj amike konduti
-al siaj posteuloj.</p>
-
-<p>Estas erare, se vi min demandas pri la kredo. Vi staras nun sur la
-pinto de l’ vivdeziro, sed antaŭ mi<!-- p. 36 --> estas nenio krom la demando
-de l’ morto. Mi ne toleras vin minaci kun miaj teruraj, paliĝintaj
-iluzioj &#8212; eĉ se mi havus forton renversi vian mondrigardon kaj vin
-fari pala pesimisto.</p>
-
-<p>Elirante el samaj Alpoj, vi estas Rhejno, kiu dissemas sur siaj
-ambaŭ bordoj vinberojn kaj rozojn, dum mi estas Danubo nigra per
-taksusoj kaj cedroj. La homo havas solecon nur en sia fino. Tio estas
-kruco por la homo kaj samtempe fiero.</p>
-
-<p>Antaŭ ĉio Dio estas ekzakta; sur lia vojo sin ne trovas eraro, ke
-li al ni ŝajnas tro senerara. Ke vi eksciis amon, estas decido de
-l’ sorto, kiel mi jam al vi diris; tute egale, ĉu vi ĝojas aŭ
-malĝojas pri tio. Se mi estus diablo, mi eble ridus ironie, ke mi
-refoje estas superruzita, kaj se mi estus anĝelo mi krius halelujon
-plej laŭte.</p>
-
-<p>Via troe plenigita vivo ĝisnuna ne allasis mian amikecon; sed vi
-nun havas malplenon ne plenigatan. Via bonŝanco atestas, ke tiu ĉi
-malpleno estos tuj plenigata; sed, ke mi povos iel vin helpi eĉ nur
-momenton, estas granda plezuro por mi.</p>
-
-<p>Kara A., al vi mi predikos pri moralo de l’ amo: Ne estu prudenta,
-ne ŝanceliĝu, sed nur flamu; flamu kaj amu! Jen la tuto!</p>
-
-<p class="far_sig">Via B.</p>
-
-<h3>(De A. al B.)</h3>
-
-<p class="date_line">Tokio, la 22an de Oktobro 1912.</p>
-
-<p class="salutation">Kara B.!</p>
-
-<p>Vi eble estas nun ankoraŭ en la vagonaro, kaj vin sekvante mi sendas
-nun al vi ĉi tiun leteron.</p>
-
-<p>Kara B., por mi estis tiel malfacile kiel neeble, diri, ke mi kredas
-je Dio. Sed, mi nun kredas je Dio, preĝas al Dio kaj vivas per Dio;
-ĉar mi havas amon kaj Dio<!-- p. 37 --> ĝin plenigas. Kiu, kiam kaj kiel, povus
-supozi, ke mi ŝin vidos unue ĉe l’ enirejo de la preĝejo, kien
-vi min kondukis? Mian tiaman profundan emocion vi ne povos eĉ imagi.
-Kiam vi ekrigardis min en tia kortuŝo, vi momenton ridetis; mi vin
-pardonas pri via rideto, sed vi eble ne scias, ke mi estis preskaŭ
-vin fraponta, kiam vi ŝin prezentis al mi, trankvile dirante: „Ĉu
-ĝi ŝi estas? Tiun ĉi fraŭlinon Kobajaŝi mi delonge konis.“
-Tiam mi ne povis toleri, ke vi nian revidon, kiu por mi valoras
-super ĉio, tiel malĝentile traktis. Dum mi unuflanke travivis tian
-malagrablaĵon, mi aliflanke esploris, ĉu ŝiaj okuloj min memoras,
-almenaŭ min rememoras? Speciale elektite sola el kelkaj junulinoj
-kaj prezentite al mi junulo, ŝi ekmiris, hontiĝis kaj ruĝiĝis
-ĝis la oreloj, kaj kiam ŝiaj okuloj renkontis momente la miajn, mi
-ektremis, sentante strangan tremon, kvazaŭ mi estas superverŝata
-per malvarma kaj varmega akvoj samtempe. Ŝi min memoris.</p>
-
-<p>Al mi estas, kvazaŭ mi iras en sonĝo, kiam mi rememoras, kio poste
-okazis. Mi tute forgesis, kion mi diris, kiam vi min prezentis al
-la pastro; mi nur memoras, ke mi lin trovis konfidinda. Kiam la
-kredantaro kantis himnojn, mi ploris pro ĝojo, sentante, ke la
-voĉoj de la homoj tuŝas unu la alian. Pensante, ke ŝi ankaŭ devas
-esti kantanta, mi ankaŭ volis tuŝi ŝian voĉon. Sed mia kanto
-estis subpremita en la gorĝo pro emocio. La prediko de l’ pastro
-estis por mi enuiga. De tempo al tempo mi vin ŝtelvidis kaj miris
-pri via malvarmeco. Kian esprimon mia vizaĝo havis, kiam ni eliris
-el la preĝejo kaj vi silente donis al mi manpremon?</p>
-
-<p>Mi vin dankas. Mi dankas ĉiujn estaĵojn. „Morto, kie estas
-via pikilo?“ Kiam mia mano estus metita sur la frunton de l’
-mortinto, ĉu li ne revenos reviviĝinte en<!-- p. 38 --> la mondon de l’ amo?
-Mi kompatas tiujn, kiuj dubas je mirakloj. La universo estas nur bela
-turo konstruita el mirakloj, ĉu ne?</p>
-
-<p>Sed atendu! Mi havas ankoraŭ multajn aferojn, kiujn mi devas fari.
-Vi elserĉis por mi ŝian (ne, de nun mi ŝin nomos per ŝia propra,
-bela nomo J.) adreson. Mi akiris unuan ŝlosilon, sed kiel mi povos
-akiri la duan, trian ... kaj la sepan? Vi al mi rekomendas, skribi
-la leteron al fraŭlino J. Mi ne dubas ŝian bonvolon al mi, sed
-aliflanke malluma dubo estas algluita daŭre al mia kapo. Do, mi
-kompatinde ŝanceliĝas, komenci la unuan paŝon kuraĝan. Kien do
-sin kaŝis mia vigleco?</p>
-
-<p>Malfermu, la plej bona vojo! Por tio mi petos kunlaboradon al ĉiuj,
-kiuj min helpos.</p>
-
-<p>Kion mi devas fari por vi? Antaŭ ĉio mi al vi oferos ĉiun mian
-feliĉon superfluan.</p>
-
-<p class="far_sig">Via A.</p>
-
-<h3>(De B. al A.) (poŝtkarto).</h3>
-
-<p class="date_line">En la stacio Niŝinasuno<a href="#Footnote12" class="fnanchor">[12]</a>, la 22an de Oktobro 1912.</p>
-
-<p class="salutation">Kara A.!</p>
-
-<p>Mi nun refoje revenas al la monto. Jen vidiĝas malproksime la monto
-de l’ aceroj ruĝiĝinta kiel flamo; kia hela, freŝa koloro, kiel
-la lampo antaŭ estingiĝo!</p>
-
-<p>Por diri la veron, mi iom miris, ke ĝi estis tiu fraŭlino
-Kobajaŝi. Si estas ankoraŭ knabino. Sed viaj okuloj eble vin ne
-trompas, ĉar la knabino estas la feto de l’ naturo kaj laŭ mia
-opinio ŝi estas feto enhavanta ne malmulte da valoraĵoj.</p>
-
-<p>Do adiaŭ! Mi nun veturigas ĝinrikion<a href="#Footnote13" class="fnanchor">[13]</a> malrapide al mia loĝejo.</p>
-
-<p class="far_sig">Via B.</p><!-- p. 39 -->
-
-<h3>(De A. al B.)</h3>
-
-<p class="date_line">Sendai, la 3an de Januaro 1914.</p>
-
-<p class="salutation">Kara B.!</p>
-
-<p>Ĵus ricevinte telegramon de vi, kiam mi estis manĝanta zoonion<a href="#Footnote14" class="fnanchor">[14]</a>
-kun miaj familianoj, mi momente koleriĝis, sed samtempe
-trankviliĝis kaj ĝojis. Kie kaj kion vi faradis, depost kiam vi
-sendis al mi poŝtkarton el la stacio Niŝinasuno, la aŭtunon antaŭ
-du jaroj?</p>
-
-<p>Tiam mi skribis al vi longan leteron respondante, sed ĝi revenis
-kun la slipo surskribita: „La adresito ne estas trovebla“
-de la poŝtoficejo. Imagu mian miron tiaman! Mi tuj demandis la
-domposedanton per letero, sed oni ne respondis kontentige. Mi
-demandis pri vi ĉiujn lokojn, al kiuj vi havis ian ajn rilaton;
-sed al mi tute ne prosperis pri vi sciiĝi. Mi ĉiel pensis pri via
-malapero kaj pensis, ke vi revenis al via naskiĝloko malesperiĝinte
-pro neresaniĝo. Fine timante vian eventualan malfeliĉon mi rakontis
-pri tio al sinjoro G., sed li ridis. Kaj jam malkvietigite mi
-demandis la oficejon de la universitato pri la adreso de viaj
-gepatroj kaj al ili telegrafis demandante. Post tri tagoj oni
-respondis al mi telegrafe, ke laŭ onidiro ilia filo vivas, sed la
-adreso ne estas trovebla. Per tio mi trankviliĝis, sed samtempe la
-malkontenteco, kial vi perfidas eĉ mian amikecon, al mi plenigis la
-koron dolorigante. Ĉu vi ne ĝojis, eĉ se pro komplimento, ke la
-okazo min helpi venis? Malgraŭ tio vi vin kaŝis sen antaŭsciigo
-ĉe l’ kriza momento plej grava.</p>
-
-<p>La vintron, kiam mi revenis al Sendai, mi vizitis Ŝiobara-n por
-certigi la aferon. Kiam mi la domposedanton demandis, li respondis,
-ke la matenon de la 23a de Oktobro, vidinte, ke la pordo de l’
-enirejo de la domo, kiun vi luis, ne malfermiĝas, li miris kaj pro
-troa senbrueco en la domo li fine malfermis vespere kaj trovis,<!-- p. 40 -->
-ke vi jam estis forlasinta la domon. Okaze neĝis tiun tagon; oni
-sentis pikan malvarmon en la domo kaj mi trovis vintran vivon en
-la banloko sen bangastoj soleca. La ordema domposedanto estis
-ordaranĝinta viajn malnovan superjupon, botelon por insektmortigo,
-manuskripto-paperon kaj manĝilaron en unu angulo de l’ ĉambro kaj
-sur tiuj aĵoj videble polvoj amasiĝis. Kiam mi tion ekrigardis,
-mi sentis nepriskribleblan solecon kaj silente staradis en la mezo
-de l’ vasta, malluma ĉambro kun larmoj en la okuloj. Kaj tie
-mi ankoraŭfoje pensadis, kio al vi okazis; sed mi neniel povis
-kompreni, kion mi ne povis kompreni ĝis nun. Mi perdis tiel esperon,
-kiel forton, kaj piedirante sola tra neĝado mi revenis al la stacio.</p>
-
-<p>De tiam dum unu jaro kaj tri monatoj vi silentadis kiel mortinto kaj
-vivadis nur en mia memoro.</p>
-
-<p>Povas esti malbone, ke mi pro maltrankvileco de l’ koro ne havis
-tempon pensi pri vi pli afable, dum kiam mi bone sciis, ke vi pro la
-tre senforta korpo kaj malluma direkto de l’ pensado vivadis en
-malĝoja humoro, tamen, ke vi, nenion al mi anoncante, vin kaŝis kaj
-silentadis pli ol unu jaron, al mi kaŭzis ne malgrandan solecon kaj
-maltrankvilon. Reveninte al Tokio, vi eble sciiĝis pri mia foresto
-el Tokio, miris kaj al mi telegrafis?</p>
-
-<p>Kiel vi fartis de tiam? Mi jam ne povas koleri. Dum mi skribis ĝis
-ĉi tie, la deziro vin vidi post tiel longa silentado forte kreskis
-en mia koro.</p>
-
-<p>Mi havas multe da aĵoj, pri kiuj mi volas paroli kun vi kaj demandi
-vian opinion. Sed, antaŭ ĉio, mi vin petas, sciigu min pri via vivo
-depost tiam, eĉ plej simple. Mi estas sana. Fraŭlino J. estas en
-Tokio atakite de pneŭmonio. Ni gefianĉiĝis. Nian urbon Sendai mi
-ne povas forlasi dum kelke da tempo.</p>
-
-<p class="far_sig">Via A.</p><!-- p. 41 -->
-
-<h3>(De B. al A.)</h3>
-
-<p class="date_line">Tokio, la 3an de Januaro 1914.</p>
-
-<p class="salutation">Kara A.!</p>
-
-<p>Reveninte al Ŝiobara post disiĝo de vi, mi trovis, ke en la monto
-estas tre malvarme kaj tiea vivo ne estas bona por mia malsano. Krom
-tio mi sentis fortan malamon al mia malvigla vivo. La sekvantan
-frumatenon mi pakis mian malriĉan havaĵon kaj forvojaĝis al la
-insulo Ogasaŭara<a href="#Footnote15" class="fnanchor">[15]</a> ... antaŭ ol elĉerpiĝis la mono, kiun mi de
-vi ricevis.</p>
-
-<p>Por vere ĝui kaj kompreni la solecon, mi min apartigis decide
-de ĉiuj miaj rilatoj. Por ke mi fariĝu sola, ĉesi la
-interkomunikiĝon kun vi estis la unua afero.</p>
-
-<p>La insulo Ogasaŭara al mi plaĉis. Amaso da nuboj, kiuj matene kaj
-vespere sidas kiel kotona ĉapelo sur la monto kaj malavare sin
-malaperigas tage kaj nokte, postlasante helbluajn ĉielon kaj maron.
-Pluvego kaj fulmotondro, kiuj kelkajn fojojn al mi ŝajnis ŝanĝi
-la insulon en drakon. Ondetoj kiel floroj ludantaj en la golfeto
-la trankvilajn tagojn. Aero peza, pura kaj iom dolĉa. Kiel nigra
-makuleto mi vivadis sola inter tiuj aĵoj dum unu jaro.</p>
-
-<p>Iom post iom mia skeptikemo kreskis; sed mi pensas, ke mi nun pli
-multe kaptis „min“ ol antaŭe. Mi ne permesas al mi la provizoran
-rimedon supreniri la turon, kiun aliaj homoj konstruis. Kun tia
-penso, kun ses traktatoj, pri kiuj mi memfidas, ke ili enhavas
-nemalgrandajn iniciataĵojn, kaj kun iom plibonigita farto mi
-forlasis tiun rememorplenan insulon.</p>
-
-<p>Ke vi ne estis en Tokio, estis al mi, kvazaŭ mi ne trovis stamenojn
-en la floro. Mi min sentas treege soleca.</p>
-
-<p>Kiel fartas fraŭlino J.?</p>
-
-<p class="far_sig">Via B.</p><!-- p. 42 -->
-
-<h3>(De A. al B.)</h3>
-
-<p class="date_line">Sendai, la 5an de Januaro 1914.</p>
-
-<p class="salutation">Kara B.!</p>
-
-<p>Dum mi faris neniun meritplenan laboron, vi revenis al la ĉefurbo
-kiel la generalo triumfanta. Sed min agrabligas nekompareble, ke via
-ora koro ree al mi revenis, pli ol granda merito de ses traktatoj.</p>
-
-<p>Antaŭ ĉio mi vin gratulas kore pri via resaniĝo.</p>
-
-<p>Mi nenion elfaris; sed mia ĉirkaŭaĵo ne malmulte ŝanĝis mian
-internon kaj eksteran konturon.</p>
-
-<p>Ĉar vi subite malaperis, mi travivis neatenditajn malfacilaĵojn
-por progresigi mian amaferon, kaj mi sola kiel malspertulo devis
-fari vojon tra ili. Mi eĉ konfuziĝis fari duan paŝon. Eble vi ne
-povos imagi, al kiaj mizeraj ŝanceliĝo kaj suferado mi humiliĝis;
-mi, kiun oni ĉiam konsideradis vigla kaj insistema. Tagoj pasis
-kaj pasis kvazaŭ kurante, sed ili nenion postlasis en mia koro
-krom bruliĝantan amflamon kaj pli kaj pli mallumiĝantan esperon.
-Preskaŭ ĉiun vesperon mi staris antaŭ la enirejo de l’ domo de
-fraŭlino J. Sed, kiam mi vidis iun figuron similan al ŝi, mi tuj
-forkuris kiel ŝtelisto. Por mi estis nur unu sola konsolo, ke mi
-vizitis la preĝejon ĉiudimanĉe kaj ŝin vidis ne rimarkate de
-aliaj. Lastan Aprilon fraŭlino J. forlasis la lernejon kun bonega
-rezultato kaj de tiam ŝi ofte ne ĉeestis la preĝejon. Mi plie
-flamiĝis kaj suferis, kaj instigite de la nesubpremebla pasio, mi
-fine kuraĝis al ŝi skribi unuan leteron je la 12a de Majo, tago por
-mi neforgesebla.</p>
-
-<p>La sekvantan dimanĉon mi vizitis la preĝejon kun la humoro de l’
-kondamnoto je morto. Mi nur atentis, ĉu fraŭlino J. venas, dum kiam
-ĉiuj okuloj de la ĉeestantoj al mi ŝajnis penetri en la fundon de
-mia koro. Sed fraŭlino J. fine ne venis.</p><!-- p. 43 -->
-
-<p>Tiujn tagojn mi estis tiel kaduka, ke mi sentis, ke mi tagon post
-tago malgrasiĝas; kontraŭe, miaj nervoj estis ekstreme streĉitaj,
-kaj mi min sentis pli streĉita hieraŭ ol antaŭhieraŭ, hodiaŭ ol
-hieraŭ. Mi suferis tiel, ke mi pensis, ke nenio restas por mi krom
-morti, se mi estos pli streĉata ol hieraŭ; sed la sekvantan tagon
-mi min trovis ankoraŭ vivanta, sed pli suferanta, kaj mi miregis pri
-tio. Okazis kelkfoje, ke mi min mem kompatis pri la infaneca pasio,
-kiu min tiel forte interesigis je unu virino kaj frotante al mi la
-brakojn, mi sentis larmojn en la okuloj. Mia deziro, kiu antaŭ la
-revido konsistis nur el tio, ke mi ŝin vidu nur ankoraŭ unu fojon,
-terure pligrandiĝis. Se ŝi jam estus promesinta kun la alia... En
-la momento, kiam mi tiel pensis, mi senkonsidere eksaltis eĉ antaŭ
-aliaj homoj aŭ en la nokto.</p>
-
-<p>Laŭ mia karaktero mi ne povis krom ĝisiri ĝis la fino, eĉ se mi
-sukcesus aŭ ne, ĉar mi unu fojon jam ekinteresiĝis. Kaj mi riskis
-skribadi al ŝi tuj. Tiujn tagojn fraŭlino J. vizitis la preĝejon
-malofte, sed ne rigardante la sidejon por viroj eĉ momenton; ŝi
-ĉiam nur venis kaj nur revenis. Ŝi ankaŭ ne respondis al mi eĉ
-unu linion. Tial, fakte mi estus devinta senesperiĝi; sed mi ne
-perdis la esperon, ĉar en ŝia sintenado observata de malproksime
-miaj pliakrigitaj nervoj sentis iun certan reakcion. La vizaĝo de
-fraŭlino J. videble ekpaliĝis kaj perdis esprimojn kvazaŭ masko,
-tiel ke mi timis, ke ŝi koleras, kiam ŝi levis la kapon, kaj ke
-ŝi ploras, kiam ŝi ĝin mallevis. Mi eĉ penis legi signifon en
-ĉiu faldo de ŝia vesto kaj en ĉiu malligita haro. Ke ŝi ne estas
-indiferenta, estas certe; ke ŝi iom pripensas pri mi, estas ankaŭ
-certe. Do, kial ŝi tiel ŝanceliĝas? Ĉu ŝi ne estas en la stato,
-en kiu ŝi povas rekompenci mian amon? Tiel pensinte,<!-- p. 44 --> mi sentis
-kapturniĝon kaj plenan mallumon antaŭ la okuloj.</p>
-
-<p>Tiel turmentite de ĉiaj maltrankviloj kaj afekcioj, mi apenaŭ
-sukcesis fari studjarfinan ekzamenon, kaj decidinte laŭ la letero
-sendita jam antaŭe el Sendai mi estis revenonta tien, kiam la pastro
-min venigis iutage. La pastro rakontis, ke fraŭlino J. lin vizitis
-antaŭ kelkaj tagoj kaj pro doloro, malkaŝante antaŭ li ĉiujn
-miajn leterojn, ŝi petis lian juĝon. Kompreneble mi ruĝiĝis. La
-pastro min admonis fervore, ke mi elektis malĝustan rimedon, kaj
-diris al mi kompateme kaj solene, kiel la koro de l’ virgulino
-konfuziĝas per tia neatendita ektuŝo. Mi tiam sentis plian amon al
-ŝi. Li diris al mi interalie, ke mi komisiu al li solvon de tiu ĉi
-problemo, ke li ŝin demandos detale kaj ke mi atendu lian leteron
-reveninte al miaj gepatroj, ĉar li kompatas min koncerne la aferon
-kaj ne agos malbone al mi.</p>
-
-<p>Mi lin ne obeis, sed lin petegis, ke li permesu al mi intervidon kun
-ŝi antaŭ li, se ne estas permesate, ke ni solaj intervidos. Ŝajnis
-al mi, ke la pastro iom ŝanceliĝis; sed fine li diris al mi, ke mi
-venu la sekvantan tagon.</p>
-
-<p>La nomita tago estis la 28a de Junio. Fraŭlino J. jam tie estis,
-kiam mi venis, kaj tie mi trovis ankaŭ sinjoron prof. D. ne
-atenditan. La pastro intencis nin intervidigi ankaŭ antaŭ li; sed
-laŭ ties opinio estis decidite, ke ni solaj intervidu en la aparta
-ĉambro.</p>
-
-<p>Estis bela junitago, sed la ĉambro kun senornamaj, blankaj muroj
-en la preĝejo donis al mi iun strangan, dezertan impreson. Mi iris
-apud la fenestron kaj, apogante la manojn sur la fenestran kadron,
-mi staris rigida kaj ŝin atendis. Kvazaŭ ridanta moviĝeto de l’
-poplaj folioj ekster la fenestro ĵaluzigante altiris mian rigardon<!-- p. 45 -->
-kiel la danco de al mi fremda junulo plena je feliĉo. Tiam fraŭlino
-J. eniris sola en la ĉambron. Ŝia tuta korpo estis tiel rigida pro
-streĉo, ke ŝi eĉ ne povis tremi. Nur ŝiaj lipoj tremetadis je
-malgranda ritmo kiel ĉe agonianto. Ŝia dolorplena mieno estis tiel
-kompatinda, ke mi ne povis ŝin rigardi rekte. Mi nur denove povis
-senti forte, ke mi nun staras en pli grava krizo ol mi atendis. La
-streĉo trapenetranta mian tutan korpon min treege malvarmigis, kaj
-ĉirkaŭite de tiu malvarmo mia pasio flamis tiel turmentite kiel
-fajro kovrita per io.</p>
-
-<p>Mi ne sciis, kion diri. Se ĉiu de ni jam konis tion, kion la alia
-volis diri.</p>
-
-<p>„Ĉu mi povas konfidi al vi?“</p>
-
-<p>Mekanike mi diris tiujn vortojn min riproĉante, kiajn mallertajn mi
-diras. Fraŭlino J., kiu mallevante la kapon staradis kiel statuo,
-nur respondis kun senesprima, mallaŭta voĉo: „Jes!“ kaj post
-kiam ŝi min fikse rigardis kun levitaj okuloj riproĉantaj, ŝi
-ankoraŭfoje turnis la kapon malsupren.</p>
-
-<p>Por mi la vortoj de ni ambaŭ estis tre malkontentigaj. Mi pensis,
-ke mi ne atendis fari kaj diri tiel prozan aĵon. Sed samtempe tiu
-ĉi intervido, ŝajnis al mi, estas de la komenco ĝis la fino
-neplipurigeble sankta kaj bela ceremonio.</p>
-
-<p>Mi simple rakontis al la pastro kaj sinjoro prof. D. pri ĉio, kaj
-tuj forlasis la preĝejon. Ĉio estis sonĝo. Mi estis kvazaŭ infano
-naskiĝinta 23jara en la mondon.</p>
-
-<p>La afero min atendinta en Sendai estis tute alia. Pro tio, ke la
-malsano de mia patro pligraviĝas kontraŭ ĉies atendo kaj aliflanke
-por ordigi la familian financon, oni estis aranĝanta parencan
-interkonsiladon. Reveninte al<!-- p. 46 --> la hejmo mi rakontis al neniu pri
-fraŭlino J., ĉar la pastro kaj sinjoro prof. D. min tiel konsilis.
-Kaj dum kiam mi flegadis la patron, aliflanke mi ĉeestis la
-malagrablegan parencan interkonsiladon. Inter la parencaro sin trovis
-ankaŭ tiaj, kiuj, klarigante al mi la aferon, antaŭdiris: „Vi,
-estante scienculo, vi eble ne povos bone kompreni tian aferon?“ Min
-tute tedis tiu ĉi interkonsilado. Estas tute nenecese, malfaciligi
-la aferon kiel ili. Estus pli bone, forvendi ĉiujn malfacile
-konserveblajn posedaĵojn kaj aĉeti iajn obligaciojn. De l’
-komenco mi tiel opiniis, sed ili estis tiaj homoj, kiaj sin sentas
-kontentaj nur kontraŭstarante la alian.</p>
-
-<p>Iun tagon mi iris promeni al la Kadan<a href="#Footnote16" class="fnanchor">[16]</a>. La rivero Hirose<a href="#Footnote17" class="fnanchor">[17]</a>
-dividiĝas en kelkajn riveretojn kaj ili trankvile movas kelkajn
-akvomuelilojn. Kiel la nomo montras, la loko estas riĉa je
-floroj eble de l’ malnova tempo kaj mi vidis tie kaj ĉi tie
-diverskolorajn, por varmega suno konvenajn florojn, florantajn
-inter la freŝaj verdaĵoj, kiuj ĵus etendis foliojn. Kiam mi
-vagadis tra la stratoj malproksimaj de l’ urba centro en freŝa
-somero, penssonĝante nur pri fraŭlino J., subite mi estis vokata
-de iu ĝinrikiisto<a href="#Footnote18" class="fnanchor">[18]</a> veturiganta gaston. Li min demandis pri mia
-domo, dirante, ĉu mi ĝin ne scias? Do, miaflanke ekzameninte la
-ĝinrikion mi trovis en ĝi virinon ĉirkaŭ kvardekjaran. Ŝia
-unua impreso min tuj malagrabligis. Ŝi apartenis al tia tipo de
-Tokianino, kiu parolas kun lerta, kvazaŭ katoflata voĉo, sed de
-l’ komenco malestimas la kunparolanton. Kiam mi respondis, ke
-mi estas la demandito, la virino videble miris, sed ŝajnigante
-trankvilecon ŝi rapide eliris el la ĝinrikio kaj diris, ke ŝi
-estas la patrino de fraŭlino J. Ŝi ankaŭ babilis pri sia filino
-kaj pri multaj aliaj aferoj, jen mallevante, jen ree levante la kapon
-en la maniero, al kiu<!-- p. 47 --> la virino kutimiĝas. Tio min ekmirigis. Kaj
-mi nur povis senti malagrablan senton, ke abomena formalismo rilate
-al la amo jam komenciĝis. Ĉar la virino diris, ke ŝi havas ion por
-paroli kun mi, mi antaŭ ĉio ŝin alkondukis al mia domo. Sed ŝia
-afero estis tia, kian oni estus povinta fari sufiĉe per letero. Ŝi
-ekzamenadis atente min kaj la staton de mia familio kaj post nelonge
-ŝi diris kun rido esprimanta kontenton, ke mi ŝin pardonu pri tio,
-ke ŝi sola venis, ĉar ŝia edzo ne povis veni kun ŝi pro iu afero;
-kaj simple salutante mian patrinon ŝi rapide foriris. Mi sentis
-netolereblan malagrablecon. Al mi ekŝajnis eĉ neracie, ŝin nomi
-mia bopatrino pro la geedziĝo kun fraŭlino J.</p>
-
-<p>Du tagojn post tio la pastro min vizitis en Sendai. Nek mia patro,
-nek mia patrino kontraŭstaris mian edziĝon; sed mia patro proponis,
-ke mi prokrastu la edziĝan ceremonion ĝis Decembro. Kiel kaŭzon
-li nomis sian malsanon; sed nun rememorante, ke tiam al li mankis
-elspezo por mia edziĝo, mi kompategas mian patron suferintan pro tio
-en la malsanlito. Sed, ĉar la pastro insistadis, ke estus pli bone,
-ne edziĝi sen solena ceremonio, mi iris al Tokio, petinte prokrasti
-parencan interkonsiladon por unu semajno. Estis la 14a de Julio.</p>
-
-<p>Poste al mi daŭris ĝojplenaj tagoj. Al mi estis donitaj ĉiaj
-okazoj; sekve mi ŝin karesis ĉiel, sed mi evitis komenci tiun
-rilaton, en kiun oni estas ordinare enkondukata per la edziĝa
-ceremonio. Kiam ni disiĝis ĉirkaŭ post unu semajno, ŝi
-malĝojiĝis kompatinde, kvazaŭ ŝi antaŭsentis ion malbonan. Min
-ankaŭ ĉirkaŭis stranga maltrankvileco; kaj tiu ĉi maltrankvileco
-min malagrabligis, ĉar ŝi rigardis nian estontecon kun ia ajn
-suspekto, mi laŭkutime ekkoleris kaj ŝin riproĉinte mi forvojaĝis
-de la stacio Ueno<a href="#Footnote19" class="fnanchor">[19]</a>.</p><!-- p. 48 -->
-
-<p>En la vagonaro mi tre pentis, ke mi ŝin tiel severe riproĉis. Mi
-pensis, pro kia neceso mi tion faris; sed ĝi havis neniun kaŭzon.
-Kiom da fojoj mi deziris, tuj reveni al Tokio ankoraŭfoje kaj karese
-ĉirkaŭpreni ŝian gracian kolon je mia brusto!</p>
-
-<p>Poste, mi devis ree partopreni la bagatelan parencan interkonsiladon.
-La malsano de mia patro pligraviĝis iom post iom kaj la 31an de
-Aŭgusto li fine revenis al la koro de Dio de ni disiĝinte.</p>
-
-<p>Kara B.! Mi nur povas beni la memoron al mia patro. Li postlasis
-al mi diversajn aĵojn. Kvankam li estis naskita kiel la filo de
-komercisto, lia karaktero havis tre noblan flankon. Mi povas diri, ke
-li estas unu el la disciploj de sinjoro Hukuzaŭa<a href="#Footnote20" class="fnanchor">[20]</a>, kiuj komprenis
-ties superecon. Laŭ la karaktero de mia patro ŝajnas al mi, ke
-sinjoro Hukuzaŭa apartenis al tiaj homoj, kiuj staras malproksime de
-la utilismo. Al mi ŝajnas, ke sentinte severan malkonsenton kontraŭ
-la kavalirismo nomata Buŝidoo<a href="#Footnote21" class="fnanchor">[21]</a>, seka kaj nenatura moralo, por
-kiu provincaj kavariloj translokiĝintaj en la centron de la regno
-ĉe Meiĝi-Monarĥirestarigo<a href="#Footnote22" class="fnanchor">[22]</a> propagandis, li fariĝis amiko
-de nekavalira klaso, sekve amiko de ilia vivo kaj profesio. En la
-fundo, ĉu li ne estis genia idealisto? Ankaŭ pri mia patro, kiu
-estis komercisto dum sia tuta vivo, mi bone komprenis, ke laŭ lia
-agado komerco estis nur lia plej supraĵa vivo. Mi ofte vidis ĉe li
-Laŭce<a href="#Footnote23" class="fnanchor">[23]</a>, Spinoza kaj „Kapitalo“ de Karl Marx. Li estis ankaŭ
-tre stoika; mi ofte pensis, ke li tiel sintenadis, por subpremi
-troan pasion kaj sentemon. Mi scias, ke li estis amata de kelkaj
-virinoj ĝis maljuna aĝo; sed li ĉiam preterpasis ilin kun soleca
-trankvileco eĉ ne flankenrigardante. Se mi nun lin rememoras, lia
-vivo ŝajnas al mi kvazaŭ aŭtuna vento trablovanta tra la<!-- p. 49 --> ebena
-kampo trankvile kaj solece. Kia nobla, pura memoro!</p>
-
-<p>Du tagojn antaŭ la morto mia patro malkovris ĉiujn siajn
-malsukcesojn en la financa flanko. Estas prave, ke la parenca
-interkonsilado konfuziĝis kaj en nenio interkonsentis. Per malmultaj
-vortoj, mia patro penis sola replibonigi la staton ĝis sia morto kaj
-pro tio neniu komprenis la veran staton. Lia financa vundo estis tiel
-granda, kiel neniu ĝin atendis. Estas eble nenecese skribi al vi pri
-tio, ke de du jaroj li suferis eĉ pro mia monata studelspezo. Tamen,
-malgraŭ tio li neniam montris maltrankvilecon en sia ĝisnuna vivo.
-Mi neantaŭzorgeme elspezadis pli multe ol la alia tian karan monon
-kun trankvila koro. Oni diras, ke mia patro diradis, ke nenio estas
-pli malbona ol malhelpi la disvolviĝon de junulo.</p>
-
-<p>De la tago, en kiu mia patro mortis, mia mondo tute renversiĝis. Unu
-post la alia okazadis mizeraĵoj antaŭ miaj okuloj, ke mi deziris,
-ke mia patrino estu jam mortinta pli frue. Fine la loĝejo, fama
-pro fortika konstruado en tuta Sendai, devis esti aŭkciata. La
-pentraĵoj de mia patro tre ŝatitaj kiel „Kannono“ de Bakei<a href="#Footnote24" class="fnanchor">[24]</a>,
-„Kverkarbaro“ de Rousseau kaj unu biblioteko da libroj, ĉiuj
-disiĝis al ĉiuj flankoj. Kiam mi vidis, kiel du profesoroj de
-Toohoku-Instituto<a href="#Footnote25" class="fnanchor">[25]</a> venis kaj en la malluma koridoro antaŭ la
-biblioteko disputadis kun organizantoj pri la kosto de „Kapitalo“
-de Marx, ne tolerante mi subite ĝin forprenis de ili. Kiam mi
-rememoras la kruelan scenon okazintan en somermeza tago, al mi staras
-eĉ hodiaŭ larmoj pro malĝojo en la okuloj.</p>
-
-<p>Poste estis decidate, ke ni, mi, miaj patrino kaj fratino, luu iun
-malgrandan duetaĝan domon konstruitan en la korto de iu parenco kaj
-transloĝiĝu en ĝin. Oktobro jam venis, sed mi ankoraŭ ne povis
-iri al Tokio por studi.<!-- p. 50 --> Mia zorgema patro ja postlasis muelejon al
-mia patrino en la nomo de iu maljuna servanto, kiu lin longajn jarojn
-servadis; sed por gajni monon por vivado per la muelejo oni bezonis,
-ke mi nepre restu hejme. Kompreneble mi ĉion skribadis al mia J.
-malkaŝe kaj ŝi tuj respondis el la fundo de ŝia koro. Mia amo al
-ŝi pligrandiĝis iom post iom, ke mi min sentis dolorplena, kaj ŝi
-ankaŭ skribis, ke nia plua malkunesto ŝin povos malsanigi. Kiam
-mi eksciis, ke mia patro, kiu ne povis akiri monon por mia edziĝo,
-proponis prokraston de l’ edziĝa ceremonio ĝis Decembro je l’
-preteksto de sia malsano, mi lin tutkore kompatis pri lia sufero kiel
-la patron, kaj ĉiam al mi staras larmoj en okuloj, kiam mi rememoras
-tion. Sed por mi la ceremonio havis neniun signifon, mi nur deziris
-kunvivadon. Okazis ofte, ke mi estis freneziĝonta sen mia J. Do,
-mi skribis al ŝi, ke ŝi venu antaŭ ĉio al Sendai. Tamen ne ŝi,
-sed la pastro al mi respondis. Estis eble en la mezo de Oktobro kaj
-jam estis iom malvarme. Laŭ tiu respondo mi eksciis, ke mia J.
-fine akiris pleŭriton kaj pneŭmonion samtempe kaj enlitiĝis de
-du semajnoj. La pastro unue skribis, ke li skribas anstataŭ ŝia
-patrino, ĉar por ŝi malklera tio estis iom malfacila. Mia J. nenion
-skribis al mi pri sia malsano eble timante, ke mi maltrankviliĝos.
-Mi min sentis, kvazaŭ mi estas la arbo, de kiu eĉ la lasta folio
-estas deprenita. Kio ajn estas skribita post tio, mi eble ĝin ne
-estus kompreninta, eĉ se mi estus leginta; do, ĝin ne leginte mi
-kiel eble plej rapide forveturis al Tokio. Mia J. tiel malgrasiĝis,
-ke ŝi ŝajnis al mi kvazaŭ alia homo. Niaj koroj alproksimiĝis
-unu al la alia, kvazaŭ ekzistus neniu en la mondo krom ni ambaŭ.
-Mi pasigis du tagojn ĉe ŝia malsanlito; sed, ĉar nek la reveno
-al Sendai kun ŝi, nek mia plua restado en Tokio estis<!-- p. 51 --> permesataj,
-mi devige disiĝis de ŝi. Post kiam mi revenis hejmen, min atingis
-ŝia kuraĝiga letero. Ŝi skribis, ke ŝi ĉiel penos por resaniĝi
-kiel eble plej baldaŭ kaj iri al Sendai, kaj ke mi miaflanke penu
-elhaki la vojon por la estonteco; kaj poste ŝi aldonis: „Mi timas
-pri l’ opinio de mia patrino, ĉar mi ofte vidas ion malbonvolan
-al ni en ŝia parolo. Kompreneble ŝi ne proponas, ke ni rompu la
-fianĉecon, sed al mi ŝajnas, ke ŝi penas ĉiel nin apartigi. Sed
-kompreneble tio neniom konfuzas mian koron.“ Mi klare komprenis
-ŝian patrinon. Atendu! Atendu! Mi nepre elhakos mian propran vojon.
-Estu malbenata tiu, kiu deziras iel ajn malhelpi mian amon! Vidu,
-kiel terure tiu estos punata pro sia erara kalkulo! Mi decidis,
-neniam vidi ŝian patrinon ĝis tiam. Kaj deposte ĉiuj miaj penadoj
-estis oferataj por plibonigo de l’ financa stato, por ke mi rabu
-mian J. triumfante de ŝia diabla patrino, trankviligu iom ajn la
-lastajn jarojn de mia patrino kaj plie eduku kaj klerigu mian solan
-fratinon.</p>
-
-<p>La jaro pasis, dum mi ĉiutage vizitadis la muelejon kaj tie
-laboradis tute kovrita per farunoj. Kun kia soleca koro mi rigardis
-la vintrajn perspektivojn en la norda provinco, kiuj etendiĝas de
-l’ polusa zono kvazaŭ manetendante! Sed por senkuraĝiĝi pro tio
-mi havis troan energion kaj fierecon, ankaŭ brilan esperon. Se mia
-fratino mastrumis iom pli ŝpareme, por malpezigi mian ŝarĝon, mi
-ne povis krom ekkoleriĝi kaj kriis. Sed en la fabrikejo mi laboris
-kiel eble plej forte kaj sentis la vivon de laborado agrabla. Por
-mi estis tre ĝustaloke, laboradi ŝvitplene, stari apud la enirejo
-sentante, ke varmegigita sango cirkulas tra la tuta korpo kiel
-varmega akvo tra la akvotubo, kaj esti blovata de l’ vento miksita
-kun neĝo. Al mi eĉ ŝajnis, ke studado estas senutila. Kiam vespero
-venis, mi min ŝajnigis vigla, ke ofte okazis, ke eĉ mia<!-- p. 52 --> patrino,
-kiu pasigis la tutan tagon malĝoja, laŭte ekridis. La amo inter
-patrino kaj filo, frato kaj fratino, kiu ĝis nun estis malhelpata
-de geservistoj, nun tute unuiĝis per nenio malhelpate, kaj ni tri
-subtenis la amon unu kontraŭ la aliaj kiel la tripieda kaldrono.
-Sed, eble ankaŭ tie estis iom da kaŝemo; kiam neĝa vento trablovis
-skuante la domon kaj tie regis nokta malvarmo tiel severe, ke oni
-ne povis ĝin toleri per la forneto, ofte okazis, ke ĉiuj tri
-malgajiĝis kvazaŭ agorde. Ĉiu el ni tri havis apartajn pensojn
-kaj sentis solecon, kaj en tia okazo mia fratino ĉiam min demandis:
-„Kiel do fartas sinjoro B.?“ Ŝi sopiris je vi, kiun mi povis
-nomi mia sola amiko. Mi senpacience ekkoleris: „Kia senhumanulo!
-Kiel ajn li fartus, tio min tute ne koncernas.“ Kaj en tiaj noktoj
-mi sentis ekscitiĝon eĉ dum preĝado.</p>
-
-<p>Mia J. skribadis al mi de tempo al tempo mallongajn leterojn, kiujn
-ŝi eble skribis malgraŭ sia malbonfarto. Ŝiaj vortoj ŝajnigantaj
-trankvilecon min instigis aŭ al kompatemo, aŭ al ia malameto al
-ŝi, kaj iam mi eĉ pensis, alkuri al ŝi kaj ŝin ĉirkaŭvolvi per
-mia flamanta pasio ĝis ŝi sufokos; sed, kiam mi rememoris ŝian
-patrinon, mi tuj ekgrincigis la dentojn kaj returnis min irontan al
-la stacidomo.</p>
-
-<p>Tia vivo ripetiĝis kaj pasis la jaron. Min ankaŭ vizitis la novjaro
-&#8212; malvarmega novjaro &#8212; en la norda provinco. Intencinte komenci
-la laboradon de la tria, mi manĝis zoonion tiumatene, kiam via
-telegramo min atingis.</p>
-
-<p>Kara B.! Por mi via reveno ne estas tro malfrua. Vi ja revenis.</p>
-
-<p>La nova vivo de malriĉeco min tute ne turmentas. Kun abrupta ŝanĝo
-de mia cirkonstanco multaj nekonataj mondoj disvolviĝis antaŭ mi.
-Mi nun plene komprenis pri la fakto, ke ĉiuj aldonaĵoj de l’
-vivo kiel scio, kutimo, vestaĵo kaj manĝaĵo havas emon malhelpi
-reciprokan<!-- p. 53 --> alproksimiĝon de l’ koroj, eĉ tute rifuzas tion
-je l’ okazo kaj el ili nenio sentigas la homon soleca krom la
-aldonaĵo nomata riĉeco.</p>
-
-<p>De kiam mi perdis ĉion, mi sentas en la koro kuraĝigon, ke mi
-mem estas ekira punkto. Mi neniel volas rezigni la deziron fariĝi
-scienculo. Sed mi sentas senfinan ĝojon pro tio, ke al mi estas
-aldonita la vivo, por nutri patrinon, eduki fratinon kaj konstrui kun
-mia edzino regnon, kvankam plej malgrandan. Tio estas la vivo, kies
-foreston mi ĝis nun sentis senkonscie. Se mi estus ŝarĝita pli
-peze, tiam mia ŝultro eble trovus pli trankvilan pozon.</p>
-
-<p>Sed mi tre bedaŭras, ke mi nuntempe ne povas vin helpi ekonomie.
-Kiel mia patro mi volas sendi al vi iom da studelspezo, por ke vi
-studu ankaŭ por mi; sed pro malkapablo mi ankoraŭ ne atingis tiun
-staton. Ĉar ekzistas multaj, kiuj bedaŭras mian patron pri la
-bankroto, mi povus ion fari, se mi ilin petus; sed mi ne ŝatas esti
-kompatata de ili iel ajn. Mi ne volas kreski sub la kompato al mia
-patro.</p>
-
-<p>En mia lasta letero mi al vi skribis, ke mi ne povos viziti Tokio-n;
-sed mi nun ne povas alie: mi devas veni tien. Se eble, mi deziras
-vidi nur vin kaj mian J., ne vidonte ŝian patrinon.</p>
-
-<p>Pri ceteraj aferoj mi rakontos al vi dum nia revido. Jam estas
-tagmezo kaj de nun mi iros al la fabrikejo por ekkomenci laboradon de
-l’ nova jaro.</p>
-
-<p class="far_sig">Via A.</p>
-
-<h3>(De B. al A.)</h3>
-
-<p class="date_line">Tokio, la 10an de Januaro 1914.</p>
-
-<p class="salutation">Kara A.!</p>
-
-<p>La pastro konsilas kaj vi ankaŭ tiel insistas; do mi decidis, laŭ
-viaj konsiloj loĝi ĉe fraŭlino J. de hodiaŭ.<!-- p. 54 --> Por mi estas
-destinita ĉambro kun ok matoj<a href="#Footnote26" class="fnanchor">[26]</a> kaj fenestro kontraŭanta nordon;
-por mi ekzistas neniu skribĉambro, kiu povas sendi pli bonan lumon
-ol ĉi tiu. La pakaĵoj, kiujn mi enportis, aspektas speciale
-malpuraj. La unuan fojon en mia vivo mi travivas tiel trankvilan
-vivon.</p>
-
-<p>En ĉiuj punktoj estis tre bone, ke mi iris al Sendai por vin vidi.
-Mia karaktero havas ian strangan econ timi alvenon de l’ feliĉo.
-Mi ĝin ne timas en la senco, en kiu mallaboremuloj sekrete timas
-tro grandajn rekompencojn; sed ĝi devenas de tio, ke mi scias,
-ke feliĉo estas la masko, kiu povas eltrompi eĉ pli sinceran
-karakteron. Kiam mi staras rekte antaŭ la „vero“, mi povas
-senti tian agrablecon, kian mi sentas, kiam mi eltrinkas glason da
-malŝatata vino per unu tiro. Sed kiam mi devas taksi „veron“
-kaŝitan post la feliĉo, mi sentas timon, kvazaŭ mi taksas la
-sorton mem. Sed en via modesta domo apud la rivero Hirose „vero“
-ridetis ne portinte la maskon de feliĉo. „Vero“ ridetas, &#8212; la
-fakton, ke „vero“ ankaŭ ridetas kiel la homo, mi eltrovis en
-via hejmo. Kvankam ĝi estis via afero, mi ĝin sentis tre agrabla.
-Via patrino, kia ĉarma patrino ŝi estas! Kia aminda virgulino via
-fratino estas! Kaj, kia sincera junulo plena je kreskemo vi estas!
-Tie, kie vi tri estas, ŝajnas al mi, ke eĉ la naturo refariĝas
-pratempa naturo.</p>
-
-<p>Kompare kun la via la hejmo de Kobajaŝi montriĝas tute alia mondo.
-Ŝajnas al mi, ke la patro ĉiam vojaĝanta tute ne rilatas al la
-formado de l’ familia atmosfero. La maljunulo, kiun vi vidis en
-Noboribecu, ŝajnas tre obstina, kiel vi diris, kaj estas tielnomata
-edoano. La karaktero de edoano kondiĉas havi bonecon en sia fundo.
-Sed ekstrema artifikado de l’ karaktero kaj malantaŭenemo
-min malagrabligas. Montri eĉ perforte viran fierecon,<!-- p. 55 --> nepre
-kontraŭstari la pli fortan kaj ĉiamaniere peni insistadi tion,
-kion oni jam komencis; la malforteco de lia karaktero ŝati tiajn
-malkarajn formalismojn kiel vivon mem, min kolerigas. La patrino
-apartenas al la tipo de l’ plej malnoblaj virinoj. Ŝi estas flato
-mem, kaj je mia netolero la objekto de ŝia flatado estas ŝi mem.
-El ĉiuj ŝiaj hartruoj blinda deziro je plezuro vaporiĝas kaj
-ŝin ĉirkaŭas. Ĉu vi rimarkis eĉ unu el ŝiaj dentoj similaj al
-la ĉevaldentoj, kiuj aperas de inter ŝiaj nigretaj lipoj? Sed,
-kun malbeleco ŝi havas samtempe ian purecon kaj iam mi eĉ sentas
-ŝian karakteran subpremon. Fine, pri fraŭlino J. mi nur povas diri
-la vorton „miro“. Antaŭ ĉi tiu miro estas tute senkolora la
-miro, ke la naturo kreskigas rozon el la malbela koto. Ŝi, kiun mi
-antaŭe vidis, estis infano, nenio; sed nun ŝi estas virino kaj
-ĉio. Ŝia karaktero iradas la vojon, sur kiu neorganikeco transiras
-al organikeco, kun tiaj rapideco, lerteco kaj certeco, kiaj per la
-scienco ne estas kompreneblaj. Kiu povus solvi ĉi tiun enigmon
-briletantan en ŝiaj grandaj okuloj, kiujn vi je ŝi karakterizas?
-Mi estis konvinkata, ke la virino estas forĵetata de la trono de
-l’ mistero per plenumiĝo de amo. Sed al mi ŝajnas, ke en sia
-malgrasiĝinta korpo fraŭlino J. enhavas senfinan enigmon kaj
-per ĝi sin turmentas. Tio sugestias pri plena karaktero de nun
-ekkreskonta.</p>
-
-<p>Do, la hejmo de Kobajaŝi estas kvazaŭ konfuzita skatolo de Pandoro.
-Kia stranga bruo eksonus, se mi ĝin prenus en la manojn kaj skuus?
-Malkovri ĝian kovrilon ne povas eĉ pensi senkuraĝuloj.</p>
-
-<p>Post tagmanĝo mi rakontis al la familianoj detale pri via familio.
-La patrino ŝajnis, kvazaŭ ŝi sentas doloron je la oreloj.
-Kompreneble fraŭlino J. min aŭskultis kun grandaj fervoro kaj
-intereso ŝajne de scivolemo. Kiam<!-- p. 56 --> mi rakontis pri via fratino,
-ŝia fervoro atingis la supron kaj kiel la komandanto aŭskultas la
-raporton de l’ spiono, ŝi avide min demandis pri la vizaĝo kaj
-karaktero, ke mi eĉ sentis iom da malagrableco.</p>
-
-<p>Laŭ mia propra travivo la malsano de fraŭlino J. ne estas tute
-trankvila. Estas nun treege malvarme en Tokio, kaj mi timas precipe
-la sezonon, kiam la nuna malvarmeco transiros en varmecon. Mi ŝin
-konsilis, esti ekzamenata antaŭ ĉio de D-ro B. Mi enmetante sendas
-al vi la tabelon de ŝia korpa temperaturo.</p>
-
-<p>Mi decidis, okaze de l’ vizito al Tokio liberiĝi de la eklezio.
-Unue: mi ne estas la homo, kiu povas prediki pri la kredo al aliaj
-homoj; la eklezio min ne bezonas. Due: mi volas liberiĝi de ĉiuj
-katenoj, kiuj la agojn de miaj animo kaj korpo malliberigas laŭ
-reguloj de la ekstera mondo. Mi ne bezonas la eklezion. Trie: por
-diri malkaŝe, mia kredo estis ebrio. Timinte tuŝi la fundon de mia
-karaktero, mi penis forgesi mian malplenecon per ebrio. Unuvorte, mia
-kredo estis tia, kian oni devas redoni. Kvare: ĉu Kristo ne kaŝis
-sin 40 tagojn en la dezerto? Kun kia senhontemo mi, kiu ne havas
-talenton kiel Kristo, nek travivon kaj aĝon kiel li, povos kunesti
-kun la homoj trankvila? Kvine: mi eksentis sensencaj la faktojn,
-kiuj estas skribitaj en la Biblio kaj klarigataj de la eklezio. Por
-ke vi min ne malkomprenu, mi ĉi tie klarigas, ke mi neniel neas
-la misteron kuŝantan sur la fundo de ekzistado; sed mi nur volas
-jesi, ke neniu klarigo ĝis nun provita povis iel ajn klarigi ĉi
-tiun misteron. Mi volas diri, ke mi ne povas krom akre senti, ke mi
-vivas en ĉi tiu mistero. Sese: mi ne ŝatas esti taksata pli valora
-aŭ malpli ol mi estas. Ke mi estas ekleziano ofte kaŭzas, perforti
-alian al erara taksado de mia karaktero.</p><!-- p. 57 -->
-
-<p>Mi trovis vian sintenadon en malriĉeco tre konvena je vi. Vi
-antaŭeniradas ne timante la donitan cirkonstancon kaj kaptas
-nemoveblan veron per aŭ longa, aŭ mallonga travivo. Malakreco plena
-je vigleco, indiferenteco enhavanta puran konsciencon &#8212; tiajn mi
-en vi vidas; sed miaflanke &#8212; mi fariĝis iom nepacienca ... teda.
-Hodiaŭ mi ne plu skribos.</p>
-
-<p>Per la pago de mia helpanteco en la instituto kaj per redaktado
-de „Oficiala gazeto de biologia asocio“ mia mono sufiĉas por
-studelspezo; bonvolu trankviliĝi.</p>
-
-<p>Mi nun konsiliĝas kun sinjoro prof. F., por eldonigi en Germanujo
-unu el la traktatoj verkitaj en la insulo Ogasaŭara. Sed mi ofte
-havas febron, kaj mi malĝojas, ke febro min ne forlasas tiel frue,
-kiel mi esperas.</p>
-
-<p class="far_sig">Via B.</p>
-
-<h3>(De A. al B.)</h3>
-
-<p class="date_line">Sendai, la 12an de Januaro 1914.</p>
-
-<p class="salutation">Kara B.!</p>
-
-<p>Ke vi vizitis nian urbon Sendai, estis bone ankaŭ por mia familio.
-En vi, kiu ŝajnas obstina kaj nealproksimiĝebla, mia patrino tuj
-trovis ion akordiĝantan kun mi; mia fratino vin nur adoras elkore.</p>
-
-<p>Kaj mi vin dankas pro tio, ke vi akceptis mian peton, loĝi ĉe
-la familio de Kobajaŝi. Kiam mi proponis tion, mi sentis grandan
-doloron pensante, ke vi devas vivi kun la abomena patrino de mia
-J. Sed mi pensas, ke mia J. vin rekompencos por tio. Tion, kion vi
-observis pri ŝi, mi ankaŭ estis dironta. Ŝi ja havas karakteron
-plene ekkreskontan. Sed pensinte, ke estas delikata demando, kiel tiu
-karaktero ekkreskos, mi ne povis ŝin lasi sola en tia familio. Mi
-tutkore esperas, ke ŝi sub via zorgado disvolviĝu laŭ la volo de
-l’ naturo. Samtempe<!-- p. 58 --> kun la via mi ricevis leteron ankaŭ de mia J.
-Ŝi tre ĝojas pri via kunloĝado, sed ŝi ŝajnas senti ian timon
-pro tio. Antaŭ vi, kiu ne povus timi instinkte malkovri malfortajn
-flankojn de sia karaktero? Mia J. skribis ankaŭ pri mia fratino N.,
-pri kiu vi al ŝi parolis, kaj aldonis, ke ŝi, de vi aŭdinte pri
-mia fratino N., sentas specialan amon al ŝi. Ŝi ankaŭ skribis, ĉu
-ne estus bone, se ni penadus edzigi vin kun mia fratino N. Mi nun
-komprenis, kial mia J. vin demandis detale pri N.</p>
-
-<p>Mi bezonas vian pluan klarigon pri mia karaktero, kiun vi nomis
-nepacienciga. Ĉu ne ekzistas diferenco inter ni en tio, ke vi ĉiam
-vivas celante la estontecon, dum mi penas vivi plej bone en la
-estanteco? Mi pensas, ke plifortigi la fundamenton de l’ muelejo
-kaj certigi la vivon de miaj patrino kaj fratino plej facile promesas
-al mi viglan laboradon en la estonteco. Mi certe estas malsaĝulo,
-kiu estante en la stato, en kiu mi povas uzi helpon de l’ aliaj,
-tion ne faras. Sed mia tro obstina sincereco ne permesas al mi tion
-fari; nome, tio estas disvolvaĵo de mia karaktero ne fleksebla.</p>
-
-<p>Anoncite de vi pri la kaŭzoj, kial vi forlasas la eklezion, mi
-sentas diferencon inter niaj karakteroj kaj ridetas. Eble mi ankoraŭ
-ne havas rajton diri grandaĵojn, ĉar ne pasis longa tempo de
-tiam, kiam mi apartenas al la eklezio; tamen mi kredas, ke, se
-vi liberiĝas de l’ eklezio, vi devas ankaŭ ĉesi esti unu
-familiano, unu naciano de l’ samaj kaŭzoj. Se mi havus forton, mi
-ne liberiĝus de la eklezio, sed penus tiom por ĝin rekonstrui, kiom
-mi povus; kaj se mi ne havus forton, mi amasigus forton iom post iom
-de ĝi ĉirkaŭite. Mi min ne retiros de la donita pozicio, ĝis kiam
-mi facile subigos la ĉirkaŭon. Estos eble bone por vi, liberiĝi de
-la katenoj de la eklezio. Sed por mi eksiĝo el la eklezio sen batalo
-nur<!-- p. 59 --> signifas la malantaŭeniron de mi mem. Antaŭ ĉio mi pensas, ke
-vin perdante la eklezio sentis grandan baton. Mi pri tio bedaŭras la
-eklezion.</p>
-
-<p>La afero de l’ muelejo iel eksukcesis. Post nelonge mi ĝin povos
-memstarigi. Nokte mi legadas librojn kaj precipe pri mendelismo;
-sed tiaj eksperimentaj libroj min ne kontentigas, ĝis mi atingos
-la staton, en kiu mi povas fari eksperimenton. Mi aŭdis, ke en la
-venonta Aprilo jara kunveno de l’ zoologia instituto okazos post
-tiel longa interrompo. Mi esperas, ke tiam mi ankaŭ povos ĝin
-partopreni.</p>
-
-<p>Mi vin petegas zorgi pri mia J. Estas netolereble, aŭdi ke ŝia
-malsano estas pli grava ol mi atendis. Mi okaze imagas ŝian morton,
-kaj tiam en tiu momento mia kuraĝo tute kuntiriĝas. Se mia J.
-mortus, por kio estis mia naskiĝo kaj mia ĝisnuna vivo? Mi ĉiel
-penos por ŝi, por ke ŝi resaniĝu. Kaj, se estus necese por tio ...
-ho, sed, kion fari?</p>
-
-<p>Eble mia J. havas sekretojn, kiujn ŝi ankoraŭ al mi ne malkovris.
-Ofte al mi ŝajnas, ke ŝi sin kaŝas okaze en la sekretojn eĉ
-tiam, kiam ni solaj persone interkompreniĝas unu la alian, ne
-parolante pri tiam, kiam ni interkorespondadis. Malkaŝdire, tio
-min ne kontentigas. La konscio, ke mi ĉirkaŭiradas nur ĉirkaŭ
-la periferio de ŝia koro, estas netolerebla. Aŭ, ĉu ĝi estas
-ordinara afero por amanto? Antaŭ ĉio, mi devas eniri pli kaj
-pli en la fundon de ŝia koro. Mi eĉ pentas kelkafoje, kial mi
-ne kuraĝis tuŝi ŝian karnon? Ĉar mi eĉ dubas, ĉu niaj koroj
-interkomunikiĝas malhelpate de la apartigo de l’ karno.</p>
-
-<p>Estas nun plej malvarme; mi deziras, ke vi ankaŭ zorgu plene pri
-via sano. Ĉu vi ne laciĝas pro troa laboro? Ĉu la diferenco inter
-maksimuma kaj minimuma temperaturo<!-- p. 60 --> de via korpo estas pli malgranda
-ol tiu de mia J.? Se ne, mi opinias, ke estus pli bone, decidi
-ĉesigi la laboradon iom da tempo.</p>
-
-<p>Hodiaŭ neĝas de mateno. Vespere ĉe reveno el la fabrikejo mi
-alparolis al iu maljuna laboristo. Li rakontis, ke antaŭ jaroj oni
-povis vivi facile, se nur la rizo kostis malmulte; sed nuntempe, ĉu
-ĝi estas kara aŭ malkara, riĉuloj vivas facile kaj malriĉuloj
-malfacile; kion tio signifas? Kaj tiel dirinte li enpensiĝis. Oni
-diras, ke li havas malsaneman edzinon, diboĉeman filon, fidelan
-bofilinon kaj multajn genepojn. La statoj de l’ laboristaj familioj
-estas ĉie similaj, sed mirinde mi estas devigata pensi pri la sorto
-de nur tiu ĉi unu el ili.</p>
-
-<p class="far_sig">Via A.</p>
-
-<h3>(De B. al A.)</h3>
-
-<p class="date_line">Tokio, la 14an de Januaro 1914.</p>
-
-<p class="salutation">Kara A.!</p>
-
-<p>Vi diras, ke vi penas vivi plej bone en la estanteco kaj ke mi
-antaŭeniras celante la estontecon.</p>
-
-<p>Povas ŝajni, ke vi estas grandanima konsumanto de la estanteco kaj
-mi ŝparema rezervanto de la estonteco. Mi mem esperas, okaze tia
-esti. La scienculo devas plenumi la devon esti rezervanto por la
-estonteco.</p>
-
-<p>Sed kion fari kun tio, ke mi estas nesatigebla konsumanto?</p>
-
-<p>Unuvorte, la homo estas aŭ konsumanto aŭ produktanto. Al la
-konsumantoj apartenas du tipoj: unuj, kiuj konsumas por produkti kaj
-la aliaj, kiuj konsumas por konsumi. Al la produktantoj ankaŭ du
-tipoj: unuj, kiuj produktas por konsumi kaj la aliaj, kiuj produktas
-por produkti. Vi apartenas al la plej racia tipo, kiu produktas por
-konsumi; sed ŝajnas al mi, ke mi fine ne povas esti<!-- p. 61 --> krom diboĉulo,
-kiu konsumas por konsumi. Per aliaj vortoj, mi estas plena egoisto en
-la fundo kaj se mi havus ion, kio povus utili por la homaro, tio eble
-nur estus, ke la homaro povas atesti per mia konsumado, kiom ĝi ĝis
-nun rezervis.</p>
-
-<p>Tipa grupo de konsumantoj por konsumi estas la artistoj. Unuvorte,
-ili estas potencaj konsumantoj el la homaro kaj en tiu ĉi punkto mia
-karaktero havas ion, kiu estas komuna kun la artistoj.</p>
-
-<p>Jam tiel naskite, mi deziras fari tian diboĉadon, ke mi elkonsumas
-la tutajn provizaĵojn, kiujn la homaro dum milionoj da jaroj
-amasigis.</p>
-
-<p>La entrepreno produktas kaj la arto konsumas. En tiu ĉi senco Dio
-estas la plej granda entreprenisto kaj la diablo la plej granda
-artisto.</p>
-
-<p>Mi transiru al alia temo.</p>
-
-<p>Vi havas ne malgrandan estimon antaŭ la moderna scienco. Mi
-malestimas la memkontraŭdiron de l’ moderna scienco.</p>
-
-<p>La scienco deklaras, ke ĝi klarigas la veron, kaj por diri la veron
-ĝi nur ordigas la faktojn.</p>
-
-<p>Ĉu la ordigitaj faktoj estas la vero? Se jes, en la kartujo de la
-biblioteko sin kaŝus la plej alta vero.</p>
-
-<p>Kiam la scienco malsupreniros de la uzurpita trono kaj portos ledan
-laborveston kaj martelon, nur tiam ĝia aŭtoritato naskiĝos; ĉar,
-per malmultaj vortoj, la scienco estas nur servanto de praktika vivo,
-kiu produktas por produkti. Kiel la ordinara laboristo havas fortan
-korpon kaj obeemon, tiel la scienco havas klaran kapon kaj bonan
-paciencon. Same kiel la ordinara laboristo, la scienco ne scias, kion
-fari kun ĉiuj siaj produktaĵoj. La ordinara laboristo laboras en la
-fabrikejo. La laboristo de l’ scienco laboras en la laboratorio.</p><!-- p. 62 -->
-
-<p>Mi estas nuntempa scienculo, certe ne granda. La scienco liveras al
-mi panon, laŭpartan scivolemon kaj okaze enuan tempon kaj manieron
-de konsumado. En la nomo de l’ scienco mi povas liberiĝi de la
-devo pripensi, kio estas la postuloj plej proksimaj al la homa vivo
-kaj min okupi je la demandoj nur instigantaj mian scivolemon, kaj ju
-pli malproksimaj tiuj demandoj estas de la plej necesa postulo de
-l’ homa vivo, des pli laŭte oni emfazas mian scienculecon.</p>
-
-<p>Sed mi ne povas kontentiĝi esti tiagrada konsumanto. Se konsumi,
-mi volas konsumi malkaŝe. Mi ne ŝatas konsumi trompante. Leginte
-vian leteron mi eksentis deziron skribi al vi tian leteron. Plue mi
-skribados en la sekvanta letero.</p>
-
-<p class="far_sig">Via B.</p>
-
-<h3>(De B. al A.)</h3>
-
-<p class="date_line">Tokio, la 15an de Januaro 1914.</p>
-
-<p class="salutation">Kara A.!</p>
-
-<p>Atakite de pli alta febro ol kutime, eble pro malvarmumo, mi
-hieraŭ ne vizitis la laboratorion kaj estis zorgata de fraŭlino
-J. diversmaniere. Kaj, ĉar ŝia patrino forestis &#8212; pro vizito al
-prapatraj tomboj (kia memtrompo!) &#8212; ni ambaŭ interparolis iom pli
-intime ol ordinare.</p>
-
-<p>Unue mi konsilis al ŝi iom tro severe, malfermi ŝian tutan koron
-kaj ĝin montri al vi. Fraŭlino J. min rigardis kvazaŭ dubante kaj
-plendis, ke kontraŭe vi estas, kiu ne malfermas sian koron. Trovante
-en mi malsaĝulon metitan inter geamantoj, mi ne povis krom maldolĉe
-ridi.</p>
-
-<p>Kiam mi estis en la insulo Ogasaŭara, mi dufoje al ŝi sendis
-anonimajn leterojn, pri kio mi ankoraŭ al vi ne rakontis. Tio
-okazis, kiam la rilato inter vi ambaŭ ankoraŭ ne estis difinita.
-Do, antaŭ ol ŝi ricevis vian<!-- p. 63 --> unuan leteron, fraŭlino J. jam sciis
-pri via konturo kaj intenco. En la hieraŭa interparolado ŝi diris,
-ke ŝi tuj sentis intuitive, ke mi skribis tiujn anonimajn leterojn.
-Je mia demando, de kio ŝi tion eksciis, ŝi respondis, ke tian
-aferon povas ekkompreni eĉ homo senscia kiel ŝi kaj min rigardis
-fikse kaj malafable per siaj sentemaj okuloj.</p>
-
-<p>Kompreneble vi jam scias pri la fakto, ke fraŭlino J. ne estas
-filino de tiu abomena patrino, nek de tiu patro; sed tion aŭdinte
-hieraŭ unuafoje, mi ne malmulte miris. Laŭ ŝia elkora rakonto
-mi povas klare imagi ŝian estintecon. Unue mi vidas malgrandan
-vaporŝipon forveturintan de Osako<a href="#Footnote27" class="fnanchor">[27]</a> al Tokio. Mi vidas en unu
-angulo de ĝia triaklasa ĉambro junan, de sia edzo forlasitan
-virinon, kiu kuŝas surventre sur la planko tute senkonscie, kiel
-la animo vaganta tra la transmorta mondo. Mi vidas unu animeton jam
-stampitan per la malĝojo de vagado en ŝia ventro. Mi imagas la
-&#8212; je laco kaj malĝojo plenan &#8212; cirkonstancon de la laboristino,
-kiu en la plej profunda fundo de maltrankvileco kaj konfuzo de
-la urbego Tokio ĝemante vendas sian mallertan laboron. Mi vidas
-grandkapan, malbelan infanon, kiu nur post la noktmezo povas
-suĉi el mamoj nesufiĉe liverantaj lakton kaj poste ekdormas. Mi
-aŭdas kortuŝantan kriegon, kiun la infano eligas, kiam ĝi estas
-transdonata kvazaŭ aĵo de sia patrino al sia onklino. Kaj nun
-antaŭ miaj okuloj staras la figuro de fraŭlino J., kiu el tiu
-velkonta ĝermo fine elkreskis virino. Mi unuafoje povis kompreni la
-kaŭzojn de ŝia kaduka konstitucio, profunda koro kaj malgajeco, kiu
-ofte ŝin atakas kaj ŝin faras soleca kaj bela kiel aŭtuna nebulo.</p>
-
-<p>Per la malkovrado de ŝia estinteco tia, mi nun kvazaŭ rekonsciiĝis
-eĉ se malfrue. Dum vi povas doni ĉiujn konsolojn al ŝi, mi devas
-esti konsolata de tia homo;<!-- p. 64 --> mi miregis pri la diferenco inter niaj
-sortoj. Mi tre bedaŭras ankaŭ pri tio, ke la scienco ne povas
-trakti tian gravan aĵon de l’ homa vivo minimume tiel, kiel
-mallerta instruisto traktas la korojn de lernantoj, kaj senkonscie mi
-skribis al vi lastanokte leteron.</p>
-
-<p>Sed estas treege ĝojinde por mi, ke mi per kono de ŝia estinteco
-povis ekscii, ke fraŭlino J. ne ricevis sangon de sia tielnomata
-patrino. En la lastaj tagoj nenio min sentigis tian ĝojegon kiel ĉi
-tio.</p>
-
-<p>Malkaŝdire, mia estinteco havas ankaŭ ion, dank’ al kio mi
-precipe kompatas la ŝian. Tamen, pri tio mi ne rakontas eĉ al
-vi. Estas neniu kaŭzo por malkovri malfeliĉon de homa vivo kaj
-mallumigi tiom la homan vivon.</p>
-
-<p>Ankoraŭ hodiaŭ mi ne povas ellitiĝi. Por mi malsanulo estas la
-malvarmo kvazaŭ penetranta. Fraŭlino J. min flegas kun amikeco,
-kvazaŭ ŝi forgesis pri sia malbonfarto. Mi timas, ke tio estas
-nebona por ŝia malsano.</p>
-
-<p>Granda vivo forfluas fortege. Kia terura, sed kuraĝa bildo! Ĉu
-mi devas resti kiel flanka rigardanto ĝis la fino? Aŭ, eĉ se mi
-enirus en ĝin, ĉu mi baldaŭ malaperos kiel ŝaŭmoj pro malforteco
-de l’ korpo?</p>
-
-<p>Bone, estus bone!</p>
-
-<p>Mi salutas viajn patrinon kaj fratinon N.</p>
-
-<p class="far_sig">Via B.</p>
-
-<h3>(De B. al A.)</h3>
-
-<p class="date_line">Tokio, la 3an de Februaro<!-- orig: Februar --> 1914.</p>
-
-<p class="salutation">Kara A.!</p>
-
-<p>Fraŭlino J. kreskadas ne bezonante kuneston de homo kiel mi. Kaj
-mia kunestado malutilas por ŝia farto. Timante, ke ŝi infektiĝos
-de mia malsano, mi ĉiam sentadas maltrankvilecon. Do, de la lasta
-tempo mi kelkajn fojojn konsiliĝis kun vi pri mia transloĝiĝo.
-Vi tion rifuzis.<!-- p. 65 --> Sed hodiaŭ neatendite la pastro min vizitis kaj
-konsilis min pri transloĝiĝo. Mi ne scias, ĉu tion kaŭzis mia
-liberiĝo de la eklezio aŭ alia afero? La pastro nur pretekstas la
-konvenecon. La plej malsincera vorto! Sed estas vi kaj la pastro,
-kiuj unue min konsilis pri la transloĝiĝo ĉi tien. Tial mi vin
-demandas ankoraŭfoje, kiel mi devos agi.</p>
-
-<p>En ĉiuj punktoj mi ne povas diri, ke fraŭlino J. pli bone fartas.
-Iam mi vidis kavetojn en ŝiaj delikataj manoj kaj ankaŭ inter la
-fingroradikoj, sed lastatempe ili ĉiuj malaperis. Ofte al mi eĉ
-ŝajnas, ke ŝi, timante rompiĝon de l’ kaduka korpo per la forto
-interne superfluanta, ne povas elporti malgajecon. Mi vidas, ke vi
-lastatempe pli malofte al ŝi skribas, kaj tio ŝin malkontentigas.
-Vi devas skribi al ŝi kun ĉiuj viaj pasioj, kompatoj kaj konsoloj.</p>
-
-<p>Ĉu vi povas imagi, ke al ŝi en la okuloj staras larmoj de soleco?
-Estas tiel kompatinde, ke eĉ mi tion apenaŭ povas elporti. En la
-kontraŭa proporcio al ŝia sano, mia farto lastatempe pliboniĝas
-iom post iom. Mi pasigas tutan tagon en la laboratorio kaj laboradas
-kiel la leono ... efektive kiel la leono. Mi volas subteni de Vries,
-kontraŭstarante la kontraŭparolantojn de l’ mutacia teorio. Por
-mi subita vario, kiun de Vries insistas, estas ebla. Mia interna
-postulo min igas kredi je tio. &#8212; Ĉu vi malestimas mian nesciencan
-sintenadon elirintan el mia antaŭopinio? Sed estis neniu kredanto
-de nova teorio, kiu ne havis antaŭopinion kiel mi. Aŭtobiografio
-de Darwin plej bone rakontas pri tio. Kiam li estis sugestita de la
-fenomeno de disvolviĝo de vivantaj aĵoj, lia eksperimento ankoraŭ
-ne atingis la gradon, lin igi supozi pri ĉi tiu riska afero &#8212;
-krom tio, mi kredas, ke mi povis kolekti iom da kredindaj faktoj
-utilaj por<!-- p. 66 --> de Vries ankaŭ inter la faŭno. Forgesante sciencistan
-konsciencon kaj riskante neon de l’ fakto, mi kompreneble ne
-kuraĝas defendi sugeston. Sed, ke la hipotezo de subita vario estos
-akceptata, kaŭzas al mi pli grandan kontenton de l’ karaktero ol
-scienca venko.</p>
-
-<p>Estis decidite, ke mia traktato estos publikigata en Germanujo.</p>
-
-<p>Kun ĝojo kaj danko mi ricevis la monon, kiun vi donacis al mi el
-la profito de l’ muelejo. &#8212; Divenu, amiko, kia mirinda fenomeno
-okazis tiun vesperon! Mi revenis hejmen tenante pupon en la brakoj
-kaj ĝi ornamis la nezorgitan malsanliton de fraŭlino J. kiel via
-donaco.</p>
-
-<p class="far_sig">Via B.</p>
-
-<h3>(De A. al B.)</h3>
-
-<p class="date_line">Sendai, la 5an de Februaro 1914.</p>
-
-<p class="salutation">Kara B.!</p>
-
-<p>La nekomprenebla memdecido de l’ pastro min mirigas. Kompreneble mi
-ricevis de vi simplan leteron; sed en ĝi vi nur skribis, ke, ĉar
-vi kaj mia J. havas saman malsanon, via kunloĝado ĉe ŝi estos
-danĝera por ambaŭflanka sano. Tio ne havas kaŭzon esti denove
-priparolata, ĉar ni sciis pri tio jam antaŭ via transloĝiĝo ĉe
-ŝi. Eble la pastro havas iun kaŭzon, kiun li ne povas malkovri
-antaŭ mi. Antaŭ ĉio estas mallaŭdinde, ke li sola vin konsilis
-min ne demandante. Kompreneble mi ne neas, ke sensencaj priparoloj
-atingis ankaŭ miajn orelojn. Sed tiuj, kiuj paroladas pri tio, estas
-aŭ malsaĝuloj aŭ degenerintoj, kaj mi deziras, ke vi loĝadu ĉe
-Kobajaŝi eĉ nur pro tiaj malsaĝuloj kaj degenerintoj. Mi konas pli
-grandan, pli belan amikecon.</p>
-
-<p>Vi diras, ke mi pli malofte skribas al mia J.!? Vi eble pensos, ke
-mi vin reatakas; sed kontraŭe mi volas<!-- p. 67 --> plendi pri tio. Antaŭe ŝi
-al mi skribadis preskaŭ ĉiutage, kvankam mallonge, kaj en ŝiaj
-leteroj estis enteksitaj naiva sentimento kaj brila espero. Kiam mi
-revenis de la fabrikejo je la krepusko, mi kutime sidiĝis antaŭ la
-skribotablo, por „studi pri letero“ kiel mia fratino diris, kaj
-forgesis la zorgon en tiu tago. Kiam mi vizitas la fabrikejon, mi
-eksentas forton; kiam mi vidas la patrinon, mi eksentas kompaton al
-ŝi; kiam mi vidas la fratinon, mi eksentas varmon; kaj kiam mi vidas
-leteron, mi eksentas amon. Kaj mi sciis, ke amo estas ŝtonego taŭga
-por fundamento de ĉiuj spiritaj funkciadoj. Tamen, la leteroskribado
-de mia J. fariĝis lastatempe tre senorda. Iun fojon tri poŝtkartoj
-min atingis samtempe kaj alian fojon al mi alvenis peza letero kun du
-poŝtmarkoj. Sed inter ili mi devas vane atendi du aŭ tri, kelkfoje
-eĉ kvar aŭ kvin tagojn kun malagrabla, senpacienca koro. Krom
-tio, je plua malbeno kaj je mia miro, eĉ via letero ne alvenas por
-min konsoli, kiam mia J. ne skribas. Eble vi ne povas imagi mian
-maldolĉan mienon de tiam, kiam mi ne ricevas leterojn el Tokio. En
-tia okazo mi sidiĝas antaŭ la skribotablo kaj kolektas literojn de
-la eklegita libro, sed inter la literoj estas intermetataj strangaj
-vortoj tute senrilataj al la libro kaj komenciĝas mirinda iluzio.
-Sentante malbenon mi enlitiĝas, sed tie min atendas terura maldormo
-kun brilantaj okuloj kaj enbatadas angulajn najlojn en mian cerbon.</p>
-
-<p>Estas hodiaŭ jam tria tago, depost ŝi ĉesis skribi. Ŝia lasta
-letero enhavas jenajn liniojn:</p>
-
-<p>„Ŝajnas al mi, ke en mi ekvekiĝis la memkonscio, pri kiu vi
-paroladas. Sed ĝi ne estas plezura aĵo kiel vi diras, sed nur
-terurega. Ĝis nun mi pensadis, ke mi konsistas el amaso de ĝisnunaj
-kutimoj, sed lastatempe<!-- p. 68 --> aperadis de tempo al tempo io, kio perfidas
-mian kutimon. Kie ĝi sin kaŝis ĝis nun? Ĉu ĝi sin kaŝis de
-komence sendepende de la kutimo, aŭ poste eniris en min, kiel
-Mario gravediĝis de la Sankta spirito? Lastatempe mi ekkomprenis
-la koran suferon de Sankta Patrino, kvankam malklare. Kio el mi
-fariĝos poste? Ŝajnas al mi, ke antaŭ mi iom post iom malheliĝas.
-Pensante, ke eĉ vi ne komprenas plene mian tutan pensadon, mi min
-sentas maltrankvila. Vi estas pli bona kaj pli aminda homo ol Jozefo.
-Mi ... ho, kian teruran memkonscion mi ekkonscios! Ĉu mi devas
-malfermi larĝe la okulojn? Jes, vi ordonas tion fari. Mi ne malfidas
-al vi. Sed mi sentas grandan timon.</p>
-
-<p>Mi refoje enlitiĝis. Sinjoro B. tiel diligente studas, ke li ne
-revenas, antaŭ ol lampo eklumas. Supozinte lian laciĝon mi kelkajn
-noktojn elleviĝis kun peno kaj faris al li nigran teon, sed li
-estas tiel diligenta, ke li nek diris dankon, nek levis eĉ la
-kapon. Kaj ofte okazis, ke trovinte la sekvantan matenon ne prenitan
-teon kun naĝanta polvo sur lia skribotablo, mi ekkoleriĝis. Sed
-estas strange, ke li bonfartas, kiam mi malbonfartas kaj mi sentas
-bonfarton, kiam li malbonfartas.“ &#8212;</p>
-
-<p>Kompreneble mi povas imagi, ke ŝi sentas doloron de transira tempo,
-en kiu ŝi estas nek knabino, nek virino, sed fariĝos homo. Sed,
-kial ŝi diras, ke mi ŝian pensadon ne komprenas? Kial mia J. ne
-gustumigas siajn ĉiutagajn dolorojn ankaŭ al mi? Tio min treege
-malkontentigas. Mi scias, ke vi estas okupita; sed en tiu ĉi
-okazo mi vin petas ŝpari iom da tempo por helpi ŝian reviviĝon.
-Mi instigis mian J. al memkonsciiĝo. Mi nun ekscias, ke mi ŝin
-instigis al io, kiu estas super ŝia forto. Sed, nun mi jam ne povas
-reveni al ekira punkto. Mi min vipos pli forte kaj efektivigos mian<!-- p. 69 -->
-celon, al kiu mi ŝin instigis. Mia koro ne trankviliĝos, antaŭ
-ol mi atingos la fundon de la koro, kie la animoj de ni ambaŭ
-ĉirkaŭprenos unu la alian. Rubikono estas jam transpaŝita. Mi ne
-postenrigardos. Mia J. ankaŭ ne povas ankoraŭ rigardi malantaŭen.
-Ni staras en la krizo kaj mi deziras, ke vi komprenu tion.</p>
-
-<p>Sed, kian solecon mi sentas ĉi tiun nokton! Ekster la fenestro
-brilas hela lunlumo. Malgraŭ malvarmeco mi plene malfermas la
-fenestrojn kaj aŭdas la bruon de l’ rivero Hirose ludanta en
-granda kriptomerio en unu angulo de la korto. Solena bruo de l’
-akvo penetras tra la ŝeloj de kelkcentjara granda kriptomerio. Mia
-patrino enlitiĝis ĉi tiun nokton jam frue. N. eble kudras ion en la
-apuda ĉambro, de tempo al tempo sonas ŝia tondilo malvarme. Depost
-kiam ŝi min demandis antaŭ nelonge trans la interĉambra pordeto:
-„Kara fraĉjo! Ĉu la karbo estas ankoraŭ arda?“ ŝi nenion
-diris. Eble ŝia juna koro ankaŭ pensadas pri io.</p>
-
-<p>Ho, kion do fari?</p>
-
-<p>Vi laboradas? Vi laboradas venkante la malsanon kiel la leono? Mi
-ankaŭ laboras. Mi ankaŭ laboros venkante maltrankvilecon, kiu mian
-koron atakadas. Jes, mi laborados. Mi ne estas Roberto de Schiller,
-sed laborados, ĝis mia tempio sangiĝos.</p>
-
-<p>Antaŭ miaj okuloj aperadas via figuro laboranta: Vi rigardas libron
-tra ferkadraj okulvitroj, envolvite laŭkutime per ruĝa lankovrilo.
-Vi povas ridi, sed en miaj okuloj nun staras larmoj.</p>
-
-<p>Kia luma lunbrilo!</p>
-
-<p class="far_sig">Via A.</p><!-- p. 70 -->
-
-<h3>(De B. al A.)</h3>
-
-<p class="date_line">Tokio, la 6an de Februaro 1914.</p>
-
-<p class="salutation">Kara A.!</p>
-
-<p>Do, mi restos ĉi tie laŭ via decido.</p>
-
-<p>Mi ne batalas kontraŭ la malsano, sed kontraŭ la sorto. Vi
-estus feliĉa, se la tempo ne venus, kiam vi rememoros ĉi tiujn
-maltimemajn vortojn.</p>
-
-<p>Mi deziras, ke vi ilin ne ekkomprenu!</p>
-
-<p>Mi aŭdis, ke antaŭ tagoj fraŭlino J. al vi skribis, kiel bone
-estus, se mi edziĝus kun via fratino, fraŭlino N. Mi lastatempe
-ekpensis pri tio serioze. Ĉu vi havas intencon, edziniĝi vian
-fratinon je homo kiel mi?</p>
-
-<p>Mi rifuzis publikigi mian traktaton en Germanujo, ĉar mi mem
-eksentis naŭzon je mia bagatela vanteco. Kio ja estas entrepreno
-de l’ homo? Kiel ajn granda ĝi estus, la entrepreno estas turo
-sur la sablo, kiu kun la terglobo pereiĝas kaj malaperas nenion
-postlasante.</p>
-
-<p>Do, ĉar mi tiel pensas, certe estos granda, interesa ironio por
-la sorto, ke oni skribas traktateton iom originalan kaj pri tio
-fieriĝas.</p>
-
-<p>Vi ne estas prava, postulante de fraŭlino J., ke ŝi tiel ofte
-skribu. Pro severa malvarmeco en Tokio fraŭlino J. tre suferas. Mi
-ankaŭ ne ĉiam legadas, sed ofte interparolas kun ŝi pri seriozaj
-aferoj kaj tiam mi nur miras pri ŝi.</p>
-
-<p>Diversaj fortoj faras miraklon en la koro de l’ viro, sed en la
-koro de l’ virino nur amo faras tion. Se mi komparas ŝin sidintan
-kiel pupo antaŭ tri jaroj en angulo de l’ dimanĉa lernejo kun ŝi
-nuntempa, mi denove sentas deziron krii, ke la aŭtoritato de l’
-scienco estas nenio.</p>
-
-<p>Antaŭhieraŭ la patro de fraŭlino J. subite hejmenrevenis kaj
-hodiaŭ matene li jam malaperis. Saĝeta viro<!-- p. 71 --> kiel makleristo. Sed
-li al mi ne sentigas malagrablecon kiel la patrino. Ho, unika estas
-la malvarmeco, kun kiu ŝi lastatempe kondutas al mi! Tio estas alia
-kaŭzo por tio, ke mi sentas deziron, loĝadi ĉi tie.</p>
-
-<p class="far_sig">Via B.</p>
-
-<h3>(De B. al A.)</h3>
-
-<p class="date_line">Tokio, la 7an de Februaro 1914.</p>
-
-<p class="salutation">Kara A.!</p>
-
-<p>Mi sentas naŭzon kontraŭ la ironiulo sin kaŝanta en mi.</p>
-
-<p>Kun honto mi al vi proponas, nuligi ĉion skribitan en la lasta
-letero. Ankaŭ permesu al mi, profunde pripensadi pri la edziĝo kun
-fraŭlino N. ankoraŭ unu fojon. Mi min malamas, ekstreme malamas.
-Kial mi ne havas kuraĝon rigardi la veron de fronto? Fraŭlino J.
-ankoraŭ ne matenmanĝis. Kiam mi ŝin ekrigardis, ŝi ŝajnis esti
-ploranta.</p>
-
-<p>Antaŭ la vizito de l’ laboratorio.</p>
-
-<p class="far_sig">Via B.</p>
-
-<h3>(De A. al B.)</h3>
-
-<p class="date_line">Sendai, nokte la 8an de Februaro 1914.</p>
-
-<p class="salutation">Kara B.!</p>
-
-<p>Leginte viajn leterojn skribitajn la 6an kaj la 7an, mi ne scias,
-kiel mi devas kompreni la nunan staton de via koro. Mi nur povas
-supozi, ke antaŭ ĉio en via koro okazis terura batalo.</p>
-
-<p>Sed estus pli preferinde, malkaŝe diri al vi tion, kion mi deziras,
-ol supozi pri vi laŭ mia fantazio. Kiam vi skribis al mi pri N.,
-mia koro ekbategis, kvazaŭ mi mem estas virgulino demandita je
-edziniĝo; sed tuj poste mi eksentis malesperon. Por mi ŝi estas
-tiel aminda, ke mi povas ŝin pardoni pri kio ajn. Aŭdinte pri vi,
-ŝi<!-- p. 72 --> jam vin amis, antaŭ ol vin vidi. Depost kiam ŝi vin vidis,
-ŝi vin eĉ adoras, kiel mi jam skribis al vi pri tio. Ŝi estas
-tre simpla kaj pro tio ŝia simpla, diafana koro povas nur amegi la
-intiman amikon de sia frato pli forte ol sian fraton. Ŝi kompreneble
-bone scias, ke ŝi ne estas homo konvena por vi. Tial ŝi eĉ ne
-unufoje malkovris al mi sian koron vin amantan. Ŝi kvazaŭ enfermas
-vian rememoraĵon en la plej profunda kaj sankta anguleto de sia
-koro kaj sufiĉe kontenta je favoro tiomgrada, ŝi ĉiam laboradas
-vigle. Se oni ne rigardus ŝin per la okulvitroj de amo, eble eĉ
-por Dio estus malfacile, malkovri sekreton de ŝia koro. Mi ne estas
-Dio; sed ŝin amante pli forte ol ĉiuj aliaj mi povas travidi ĝis
-la fundo de ŝia koro kaj des pli ŝin kompatas. Por mi estas tre
-kompatinde, ke ŝi sen memfido kredas je tio, ke ŝi kiel via edzino
-ne estas sufiĉe saĝa kaj klera, nek prudenta, nek bela ktp. Kaj
-pli kompatinda estas ŝia koro, ĉar ŝi pensas sin oferi al vi tiel
-animon kiel ankaŭ korpon pli kore ol ĉiuj aliaj virinoj. Kiam mi
-okaze priparolas pri vi al mia patrino, ŝi, kiu apud ŝi ion kudras,
-senkonscie ĉesigas kudri kaj aŭskultas ravite mian parolon; mi
-pensas, ke tiam ŝian vizaĝon eĉ vi trovus bela.</p>
-
-<p>En mia lasta letero skribinte nur iom pri mia fratino N. mi ĉesis,
-ĉar mi pentis, ke mi tro fiere skribis; ĉar mi ekmemoris, ke vi
-havas sufiĉan forton kaj indon edziĝi kun virino pli supera ol
-mia fratino N., se ne estas konsiderata la forteco de ŝia amo al
-vi. Mi firme kredas eĉ hodiaŭ, ke ŝi ĝin rifuzos, se vi petus
-ŝian manon. Kaj tio estas prava. Sed, ke tio estas prava, neniom
-malgrandigas mian kompaton al ŝi, ĉar neniu virino komprenas pli
-bone ol ŝi, kiel ami sian amaton.</p>
-
-<p>Por kio mi skribis tiel? Jes, ĉar mi deziris, ke vi komprenu ŝin
-kaj montru iom da simpatio al ŝi. Bonvolu<!-- p. 73 --> skribi al ŝi, kiam vi
-havos liberan tempon. Mi kredas, ke tio donus al ŝi grandan konsolon
-kaŭzante neniun danĝeron al ŝia animo. Mi deziras, ke vi sciiĝu
-pri tio.</p>
-
-<p>La 7an mi ricevis leteron ankaŭ de mia J. Lastatempe ŝia skribado
-eksimilis iom post iom al la via tiel, ke hodiaŭ mi preskaŭ ne
-povis ĝin diferencigi de la via. Pensinte, ke mi ricevis du leterojn
-de vi, mi malfermis la ŝian, kaj, trovinte, ke ĝi ne estas via, mi
-denove ekzamenis la koverton. Krom tio, dum kiam ŝi uzadis ĝis nun
-blankajn kovertojn, hodiaŭ ŝi subite sendis dubeverdan same kiel
-vi. Kaj kiel kutime mi miris pri via mirinda influemo sur la alian.
-Oni diras, ke en la laboratorio via emo aŭskulti levante la okulojn
-nun estas moda. Nu, kio fariĝis el ŝi lastatempe? Lastatempe
-neniu letero min atingas, en kiu ŝi ne skribas pri morto. Nome ŝi
-diras, ke inter Dia volo kaj homa vivo certe kuŝas kontraŭdiro ne
-enterigebla. Kiam iu formo de vivo estas necesa, sed kontraŭstaras
-Dian volon, ĉu morto ne estas la sola solvaĵo de kontraŭdiro?<!-- orig: kondraŭdiro? -->
-Ankaŭ ŝi skribis: „Mi neniom povas simpatii senrespondecan
-morton, tamen, ĉu la vivo, kiu ne povas efektivigi Dian volon, ne
-meritas esti transdonata al la morto?“ &#8212; Ŝi skribis ankaŭ tiel:
-„Ŝajnas al mi, ke mi malsana estos kaptata post nelonge de la
-morto. Se tiel, ĉu ne estus pli bele sinmortigi servigante al si la
-morton? Morto estas timinda, ĉar mi pensas, ke mi fariĝos nenio.
-Mi kaptis iun koron kaj pensas, ke tiu koro neniam min forgesos. Mi
-povas daŭrigi mian puran, altan vivon en tiu koro.“ &#8212; Mi povas
-kompreni ŝian koron ĝis iu grado. Ankaŭ<!-- orig: Ankau --> mi ne pensas, ke la
-memmortigo estas peko, kiel iuj asertas. Mi pensas, ke neniu kaŭzo
-estas por riproĉi tian homon, kiu ne per sia volo naskiĝis en tiu
-ĉi mondo kaj nun rompas tiun okazon. Sed mi ne ŝatas, pensi ke mia
-J. sin kunligas<!-- p. 74 --> kun memmortigo. Kompreneble, se ŝi sin mortigus,
-ŝi alta, profunda kaj pura vivos por ĉiam en mia koro. Sed ĉu
-ŝi ne pensos pri tio, ke tiam mi, min kaŝante en ŝia koro, devas
-vane morti kun ŝi? Ŝi diras pri la kontraŭdiro inter Dia volo kaj
-homa vivo, sed, kie estas kontraŭdiro? Kial ŝi ne volas malkaŝe
-malkovri al mi pri detalaj punktoj? Mi pensas, ke mi ne estas tiel
-senkuraĝa, ke mi ne povas rekonstrui nian vivon laŭ Dia volo. Se mi
-tion pripensas, mi povas nur senti iun nekompreneblan malkontenton
-pro ŝia sintenado. Ofte maltrankvileco kaj malfido, kiaj ekkreskas
-ekzemple inter homoj havantaj sekreton unu antaŭ la alia, minacas
-konfuzi mian kapon.</p>
-
-<p>Ni estas junaj kiel la ĉielo printempa, ĉu ne? Enspiregante aeron,
-ni interkomuniku korojn kiel lumon. Ni ĝoju aŭ malĝoju el la fundo
-de l’ koro, se ni havos okazon ĝoji aŭ malĝoji. Kial ne estas
-permesate, agi kiel la nuda naturo mem? Vidu la naturon ekster la
-fenestroj!</p>
-
-<p>Ekbloveginte de antaŭ horoj, la vetero pliteruriĝas iom post
-iom. Kiam subita ekventego sen neĝo eniras en la ĉambron plate
-kaj akrege kiel la segilo, mia dometo ektremas, kvazaŭ ĝi estos
-forblovata. Kia terura bruego! Sed, kia solena orkestro! Mi nun
-devas iri al la fabrikejo por vidi, ĉu io okazas? Mi timas, ke la
-kamentubo konstruita per tertuboj amasigitaj unu super la alia falos;
-se ĝi falos, la sorto de l’ maŝinaro estos endanĝerigata.</p>
-
-<div class="verse">
-<span class="i0">Kia terura bruego! Sed, kia solena orkestro!<br /></span>
-<span class="i0">Dia beno estu sur vi! Kaj sur mia J.!<br /></span>
-<span class="i0">Post nelonge mi vizitos vian urbon Tokio-n.</span>
-</div>
-
-<p class="far_sig">Via A.</p><!-- p. 75 -->
-
-<h3>(De B. al A.) (poŝtkarto).</h3>
-
-<p class="date_line">Tokio, nokte la 9an de Februaro 1914.</p>
-
-<p class="salutation">Kara A.!</p>
-
-<p>Uragano estas atakanta ankaŭ la ĉefurbon.</p>
-
-<p>Kun rapideco, kiu ŝajnas atingi 10an gradon laŭ Beauforta skalo,
-ventego krias tra ĉielo kaj tero. Kia terura, freneza bruo! Kaj, kia
-solena akordo!</p>
-
-<p>Timinda estas la naturo kaj vere kompatinda la homo!</p>
-
-<p>Kiam la naturo, kiel ajn terure ĝi uraganas, kaŝas en si solenan,
-nerompeblan akordon, kial la homo, kiu naskiĝis kiel unu parto de la
-naturo, estas tiel lerta, malakordigi ĉiujn aĵojn?</p>
-
-<p>Vere kompatinda estas la homo kaj naŭziga mi estas!</p>
-
-<p class="far_sig">Via B.</p>
-
-<h3>(De B. al A.)</h3>
-
-<p class="date_line">Tokio, nokte la 9an de Februaro 1914.</p>
-
-<p class="salutation">Kara A.!</p>
-
-<p>Leginte vian leteron mi skribis al vi senkonscie la lastan
-poŝtkarton kaj, elirinte tra uragano, mi ĝin enpoŝtigis. Post
-reveno mi suferadis pro terura tusado ĉirkaŭ duonhoro. Pro troa
-terureco de l’ tusado fine fraŭlino J. ellitiĝis kaj min flegis.
-Eble mi estas malvarmuminta de kelkaj tagoj. Febro plenigas mian
-kapon kaj min malagrabligas treege.</p>
-
-<p>Mi ĵus parolis kun fraŭlino J. iomete. Mi ŝin demandis senĝene,
-ĉu ŝi ne havas sekreton antaŭ vi ne malkovreblan? Fraŭlino J.
-klare ĝin neis kun sincera mieno ... en tia okazo ŝia beleco estas
-kvazaŭ dieca.</p>
-
-<p>Sentante ian strangan maltrankvilecon mi ne povas legi ĉi tiun
-nokton. Do, oferonte longan tempon, mi al vi prezentos la plejlastan
-staton de fraŭlino J.</p><!-- p. 76 -->
-
-<p>Oni pensas pri mi, ke mi estas tute indiferenta krom je legado. Estas
-ja prave, se homoj, kiuj vidis nur mian vestaron kaj malordon en
-mia ĉambro, tiel pensas. Sed mi pensas, ke al tiuj, kiuj ne estas
-indiferentaj, mi montriĝos kiel neindiferenta homo, kiel ili pensas.
-Iam nova servistino venis ĉe iu scienculo kaj por montri sian
-diligentecon ŝi ordigis ĝis ĉiuj anguloj de lia skriboĉambro. La
-scienculo konfuzite ŝin rigardis kaj diris al ŝi: „Kion mi kun
-peno malordigis regule, tion vi ordigis malregule.“ Vi povas fidi
-al mia raporto kun ne malgranda fideleco.</p>
-
-<p>Se mi rememoras fraŭlinon J. en la epoko de l’ dimanĉa lernejo,
-mi povas vidi antaŭ mi ordinaran, sed por la aĝo iom malgajan,
-knabinon. Se mi devas nomi ŝian karakteraĵon, mi povas alkalkuli
-terure malgrasan korpon kun maldikaj membroj, nigregan, riĉan
-hararon kaj grandajn okulojn kvazaŭ ion serĉantajn. Mi rememoras,
-ke tiuj okuloj min impresis neforgeseble. Estis antaŭ ses jaroj kaj
-ŝi estis dekkvarjara. La pastro proponis al mi, ke mi anstataŭu iun
-instruiston, ĉar li ne ĉeestis pro malsano. Mi lin anstataŭis &#8212;
-ho &#8212; estis la klaso, al kiu fraŭlino J. apartenis. El sep aŭ ok
-knabinoj ŝi estis eble la plej juna.</p>
-
-<p>Estis komenco de la aŭtuno. Mi, kiu treege malamas ian odoron &#8212;
-mi nomu ĝin malbonodoro &#8212; kiu flariĝas, kie virinoj kunvenas,
-memoras, ke mi unue plene malfermis apudan fenestron. Inter mi kaj
-miaj lernantoj fluis rivero de flava, varma lumo kaj mia rigardo,
-kiun mi volis doni al lernantoj, estis de ĝi interrompita. Ĉar
-la benkoj por lernantoj estis metataj en la angulo de la ĉambro,
-por miaj okuloj saturitaj je lumo tiu loko montriĝis tute malluma.
-Palpebrumante mi penadis distingi la lernantojn en la malluma
-loko kaj unue mi sentis, ke rekte antaŭ mi du grandaj okuloj min
-rigardadis fikse<!-- p. 77 --> iom sin levante. La okuloj de la aliaj lernantoj
-certe ankaŭ estis min rigardantaj, sed ŝiaj grandaj okuloj plej
-frue incitis mian rigardon. Mi pensas, ke nenio estas pli senharmonia
-kaj timiga ol la sklero dubeblua en malhela lumo. Ĝi min rememorigas
-je disŝeligita ostro, je malluma grizo aperanta en la rando de l’
-frunto de la mortinto; sed eble pro la pli nigra pupilo mi ne sentis
-tiel, sed iun profundan molecon, kvankam ne varman. Mi konsciiĝis,
-ke mi estis trankvile akceptanta la senton, kian oni sentas, kiam
-oni rigardas kurban linion, kiu komence similas al rektlinio kaj
-estas dika, sed iom post iom maldikiĝas en direkto de l’ fino
-kaj malaperas supren; kian oni sentas ekzemple, kiam oni rigardas
-la kurban linion videblan en la nova luno duone kovrita. Tiuj ĉi
-okuloj min rememorigis ankaŭ je la sezono, kiu apartenas nek al la
-fino de l’ somero, nek al la komenco de l’ aŭtuno; kiu estante
-trankvila kaŝas fortan skuiĝon en la plej profunda fundo; kiu havas
-ion moviĝantan diversmaniere, sed samtempe ian solenan trankvilecon.
-Per ĉi tiu rememorigo mi ankoraŭ memoras, ke estis tiam komenco
-de la aŭtuno. Ankaŭ mi fikse rigardadis tiujn okulojn. La okuloj
-de plimulto de la virinoj, precipe de l’ knabinoj, ŝanceliĝas
-fikse rigardate de la viro, precipe de akraj okuloj kiel la miaj;
-sed tiuj okuloj ne ektimis. Ili ne ektimis, ĉar la vizaĝo ja havis
-nenion prihontindan. Kontraŭe miaj okuloj sentis iun maljustecon kaj
-mi unue turnis la rigardon de ŝi. Mi eĉ nun sentas honton, se mi
-rememoras la tiaman malvenkon. Kaj ili estis la okuloj de fraŭlino
-J.</p>
-
-<p>Deposte fraŭlino J. ne aperis en mia memoro. La antaŭlastan jaron,
-kiam mi vin prezentis al ŝi ĉe la enirejo de la preĝejo, mi
-nur ripetis la impreson, kiun mi antaŭe de ŝi ricevis. Ke ŝi
-deksepjara neniom ŝanĝiĝis<!-- p. 78 --> kompare kun ŝi dekkvarjara, pri tio
-mi nur ĝojis en mia egoista vidpunkto, kiu min dezirigis, ke ŝi por
-ĉiam restu tia, kia ŝi estas.</p>
-
-<p>La temo flankeniros, sed bonvolu legi, supozante aŭdi ĉi tie nur
-babilaĵon. Mi pensas, kiel bela fariĝus la monda historio, se la
-virino tiel fiziologie, kiel ankaŭ en seksa deziro ne pliaĝiĝus
-pli ol 14 aŭ 15jara. Tiun penson mi nomas mia egoista vidpunkto.
-Ofte larmoj staras en miaj okuloj, se mi vidas aŭ pripensas belan
-knabinon en tiu aĝo... Vi povas diri, ke tia romantika parolmaniero
-ne konvenas por mi. Sed, ĝi ne estas romantika, nek sentimentala.
-Mi firme kredas, ke ĝi estas homa postulo kaj sentimento devenanta
-de la pli profunda fundo de l’ vivo. Kompreneble mi ne parolas
-pri tiuj, al kiuj ankaŭ koroj rigidiĝas kaj krudiĝas, tuj kiam
-la ostoj rigidiĝas. Mi volas ne perdi la delikatecon de l’ koro
-ĝis la morto. Tradukate en anglan lingvon kiel „gossamer-like“
-tiu ĉi granda forto de l’ koro estas treege malkomprenita.
-Delikateco ne signifas malfortecon de l’ koro; sed tio ankaŭ
-neeviteble restados nekomprenebla por tiuj, kiuj perdis delikatecon
-de l’ koro. Ili ne povos kompreni la grandecon de l’ forto, kiun
-la knabino havas antaŭ pubereco. Ekzemple vi esploru la linion de
-la kruro de la genuo ĝis la kalkano, kiam la knabino staras. Kia
-modera, nekritikebla aranĝo de belaj linioj! Ilia tuta konturo
-prezentas mirindan misteran figuron en hela sunlumo. Sed mi devas
-diri, ke pli mirinda mistero elfluas el ŝia koro. Metu ekzemple
-floron antaŭ la knabino! Ŝi ĝin karesos kun ĝentileco konvena
-por ĝi. Tiom miloj da amindaj mensogoj de l’ knabinoj kaj ankaŭ
-ilia mirinda ĉarmo, kiu terure incitante viran koron ne permesas
-perfektan alproksimiĝon, estas la solaj girlandoj ornamantaj
-surteran paradizon. Mi ofte havas diversajn iluziajn<!-- p. 79 --> asociaciojn
-de ideoj. Kiel ekzemple, se mi veturas per nokta vagonaro, mi
-ĉiam asociacias naturan morton; se mi enspiras matenan aeron,
-mi asociacias melodion de fajfado; kaj se mi vidas la knabinon,
-mi ĉiam asociacias la sorton de la homaro tre akre, kvankam per
-malklara konturo, kaj nevole larmoj ekaperas en miaj okuloj. Kaj
-mi firme kredas, ke inter tiuj ĉi du objektoj kuŝas tre proksima
-interrilato. Kaj la sorto de la homaro asociigata per la knabino
-havas neneeblajn belecon kaj mizerecon. Mi tion treege amas.</p>
-
-<p>Sed fraŭlino J. jam trapasis la epokon de la knabino aŭ de la
-virgulino, kiu estas la plej ĉarma por la apuda rigardanto de la
-virino, kiel mi. La pordo de homa vivo estas la sama kiel la pordo de
-Paradizo. Ĝi ne havas ĉarnirojn malfermeblajn ambaŭflanken, sed
-nekomfortajn, kiuj malfermiĝas nur por la elirantoj. Kiu ajn jam
-eliris malferminte la pordon aŭ memvole aŭ okaze aŭ pro subpremo
-&#8212; ĝis kiam li plenumos la miraklon de reviviĝo &#8212; al li ne okazos,
-ke ĝi malfermiĝos por li la duan fojon. Tiuj, kiuj sciante, ke ili
-ne povas reveni al la estinteco, rigardas la pordon kun malĝojaj
-okuloj, estas nomataj sentimentalistoj. Mi konas la malsaĝecon de
-la homoj tiel sintenantaj kaj ilin kompatas, ĉar mi opinias tian
-sintenadon konsumado de energio. Mi adoras eternan knabinon. Sed, se
-mi scias la neeblecon de ĝia efektivigo, mi povas esti realisto,
-kiu tuj turnante la okulangulojn vidas virinon. Nun mi staras sur la
-vidpunkto rigardi fraŭlinon J. kun klaraj okuloj.</p>
-
-<p>Kiam mi transloĝiĝis en tiun ĉi domon kun malmultaj posedaĵoj,
-pakitaj per la ruĝa lankovrilo, la metamorfozo de fraŭlino J.
-montris terure rapidan, fundamentan fazon. Longa tempo devis pasi,
-ĝis kiam la pupiloj de mia koro sin aranĝis por observado. Mi
-sentis kvazaŭ malagrable, ke<!-- p. 80 --> la atmosfero de tiu ĉi hejmo forte
-maltrankviliĝas pro fraŭlino J. kaj en ĝi flugpendas io stranga
-kiel enigmo. Mi ne sciis, ĉu ĝoji aŭ malĝoji pri tio. Sur la
-muro de por mi decidita ĉambro estis pendanta belega kopiaĵo de
-„Beatrice“ de Rossetti kaj apud ĝi en malbongusta kadro portreto
-de knabino, kiu eble estas aldonaĵo de iu porknabina gazeto.
-Grimacante mi demetis la portreton de knabino antaŭ ol malpaki
-miajn posedaĵojn kaj sur la loko mi pendigis fotografaĵon de de
-Vries. Sed ĝi montris pli strangan kontraston je „Beatrice“.
-Tiun nokton mi tiun elportis, sed la sekvantan matenon, neniel
-trankviliĝante, mi demetis ankaŭ „Beatrice“ de ŝia sankta
-trono kaj ĝin anstataŭis per la geologia karto de Yorkshire.
-Havante karakteron ne konsideri opiniojn de aliaj homoj rilate al tia
-afero, mi tion ne povis elporti silente, kvankam mi sciis, ke tio
-dependas de bonvolo de fraŭlino J. Do, pro tio fraŭlino J. ekvidis,
-ke ŝia sintenado kontraŭ mi estos tre malfacila. Tiel komencinte
-de la ĉambro mi rebonigis ĉion ĉirkaŭ mi laŭ mia volo. Se
-ordigo de l’ ĉambro, kion fraŭlino J. faris dum mia foresto, ne
-plaĉis al mi, mi senĝene reordigis antaŭ ŝi laŭ mia maniero.
-Ŝia maniero de ĉambropurigado havis multon al mi ne plaĉantan. Mi
-komence pensis, ke ŝia patrino purigas mian ĉambron kaj montrante
-polverojn terure amasiĝintajn en la anguloj de la ĉambro mi iam
-diris al ŝi: „Oni devas konstrui la ĉambron elipse por homo
-kiel via patrino,“ kaj ŝin ruĝigis, ke mi ŝin kompatis. Mi
-poste aŭdis, ke fraŭlino J. tiam pensis, ke mi estas malvarmsanga,
-al virinoj ironia viro. Aliflanke fraŭlino J. ofte kaŭzis al mi
-akrajn plezurojn kaj ofte mi ŝin dankis silente. Ekzemple ŝi ĉiam
-prezentas al mi dentolignetojn naĝigantajn en varmega akvo; se nin
-vizitos por almozpeti strata ĵonglisto kun leona masko, pigmeo aŭ
-orfinoj vestitaj per senkoloriĝintaj<!-- p. 81 --> superjakoj kaj instigantaj
-bonfaron per la voĉo simila al bambua balaileto, ŝi forkuras en la
-internan ĉambron kun la mieno, kvazaŭ ŝi pentas, ke ŝi naskiĝis
-kiel homo; ŝi ĉiam malestimas sian patrinon kiel private, tiel
-ankaŭ publike; ŝi ĉiam vizitas la tualetejon tute nerimarkite;
-kiam ŝi ricevas leterojn de vi, ŝi ekhavas tre belan vizaĝon
-kompare kun ordinare ktp. Sed, per malmultaj vortoj, la ĉarmo de
-fraŭlino J. estis en la tagoj de mia transloĝiĝo tia speciala,
-kian nur neelfarita verko donas atendigante sian perfektiĝon.</p>
-
-<p>Sed, eĉ tiam mi ne estis inklina ŝin rigardi pli malsupera ol
-mi. Eble mi jam skribis al vi en tiama letero pri tio, ke ŝi
-rezervas multe da nekonataj valoraĵoj, kvankam ŝi havas tian
-neperfektecon kaj kontraŭdiraĵon. Mi ne povis alie senti. Per
-plenumiĝo de amo la virino fariĝas ordinara, sed fraŭlino J.
-havas multon, kiun la amo ne povis rabi de ŝi &#8212; mi memoras, ke mi
-skribis al vi tiel. Mi kelkafoje sentis, ke ŝi, kiu devas pensi
-nur pri vi, enpensiĝas tute vin forgesante. Tio ne ŝajnis al mi
-nur sensenca revo, al kiu estas ema precipe la virino. Eble vi
-jam vidis fotografaĵojn de fraŭlino J., kaj ĉu vi ne rimarkis,
-ke mienoj kaj vizaĝoj de ĉiuj fotografaĵoj estas tiel malsamaj
-laŭokaze, ke oni povas pensi vidi ne la saman homon? Mi ofte
-sentis tremigan teruron, kvazaŭ vidi fantomon, kiam mia rigardo
-iel renkontis la ŝian. Kiel pri la impreso de l’ naturo, tiel
-ankaŭ pri esprimoj de la homo oni ne povas diri, kiu estas lia
-propra; sed renkontante okaze tro neatenditan esprimon, kiu min tute
-ne memorigas al fraŭlino J., mi nevole ekmiras. Ĉu prapatroj de
-fraŭlino J. okaze rigardas la estantan mondon per ŝiaj pupiloj aŭ
-estonta fraŭlino J. pli frue aperis malklare en sia korpo? Iufoje
-ŝia vizaĝo esprimas ekstreman enuon kaj malĝojon kaj la alian<!-- p. 82 -->
-fojon ekstreman liberecon, kiel Prometeo disrompinta ferajn katenojn.
-Iufoje ŝiaj pupiloj brulas kiel nigraj flamoj kaj alian fojon
-ŝiaj lipoj serĉantaj kison malfermiĝas kiel floro. Kaj admirinde
-estas, ke en ŝiaj esprimoj kuŝas neniom da memtrompo. Mi, kiu
-ĉiam malkonfidas al mia fideleco, havas rilate grandan eblon senti
-fidelecon de aliaj homoj kaj samtempe tiel akran eblon malkovrigi
-sian malfidelecon, ke ĝi min dolorigas. Kaj mi ja povas trovi nenion
-malfidelan en ŝiaj esprimoj. En iu senco mi eĉ koleris pri tio, sed
-mi estas tro sciencema por kripligi la fakton. La tradicia definicio,
-ke la virino estas hipokrita en la fundo, la definicio, kiun mi
-ĝis nun akceptis aksiomo, ekŝanceliĝis antaŭ ĉi tiu fakto. Mi
-ne povis krom eksenti ian subpremon. Ĝi min iel maltrankviligis
-kaj min minacadis. Brilon de la malplenaj, sed streĉitaj okuloj,
-per kiaj mortonta febromalsanulo senkonscie ion rigardas, mi iufoje
-atribuis al la perioda febro, kiu fraŭlinon J. atakadis. Efektive
-al ŝi tiam aŭ aperis, aŭ malaperis febro de ĉirkaŭ 38° C. Iun
-fojon mi ŝin demandis pri tio senĝentile. Kaj tiam ŝi ĉiam faris
-tre maltrankvilan mienon, sed regule respondis, ke tio devenas de
-ŝia malsano. Dum mi pensis, ke tio povas esti, mi en la koro diris:
-„Ne, vi mensogas!“</p>
-
-<p>Okazas, ke ial terure abomena suspekto min atakas. Dum kiam fraŭlino
-J. diras, ke ŝi vin amas, la fideleco sin kaŝanta en la profundo
-ŝajnas al mi tion perfidi. Kun miro mi min riproĉis, sed mi estis
-ema pensi la samon. Sed, kiam mi vidas ŝin ricevintan de vi leteron,
-ĉi tiu abomena malklareco de mia koro senspure malaperas.</p>
-
-<p>Hodiaŭ estas jam la 30a tago, depost kiam mi ĉi tien
-transloĝiĝis. Mallonga tempo faris ne malmultajn okazojn.
-Kiam mi transloĝiĝis, fraŭlino J. sentis timon antaŭ mia
-mizantropeco, kaj miaflanke mi suferis pro la supre priskribita<!-- p. 83 -->
-stranga maltrankvileco; do interkomunikiĝo de niaj koroj progresis
-netolereble malrapide. Ke mi la 14an de Januaro, kiam ŝia patrino
-forestis pro vizito al la prapatraj tomboj, unuafoje kun ŝi
-interparolis iom pli amike, mi jam skribis al vi. Mi kaj ŝia patrino
-malkaŝe malamis unu la alian de la komenco. Ŝia patrino rigardis
-kun malestimemaj okuloj eĉ tion, ke fraŭlino J. interparolas
-kun mi. En tia okazo fraŭlino J. alparolis al mi amike, kvazaŭ
-intencante instigi ŝian malamon. Sed, ĉar la konscio, esti apud
-ŝi, estis sufiĉa por instigi mian galveziketon al troa sekreciado,
-mi neniel povis esprimi veran amikecon antaŭ ŝia patrino. La
-patrino forestis kaj, ĉar mi ne fartis bone tiun tagon, mi ne
-vizitis la laboratorion. De matene malvarma pluvo, kiun oni povus
-nomi glaciiĝinta pluvo, penetris nebule en la ĉambron tra ĉiu
-fendeto, kaj estis unu el la dolorigaj tagoj, kiujn nur ftizuloj
-komprenas. Krom tio mi sonĝis tre abomenan sonĝon en la nokto.</p>
-
-<p>Mi sonĝis, ke mi estis, kvazaŭ mizera ŝtono forĵetita, inter
-stranga homamaso en stranga salonego, kiun oni povas priskribi nur
-per la vortoj kiel luksa, brila ktp. Mi ne estas homo, kiu tuj
-malfidas al sia kapablo. Malgraŭ tio mi sentis strangan premon kaj
-neniel al mi flamis la koro. Mi min instigis perforte kaj kuraĝe
-stariĝinte mi ĉirkaŭrigardis. Sed neniu el la homamaso min
-rimarkis, ili ĉiuj staris turninte al mi dorsojn kaj kun granda
-fervoro interesiĝis je iu afero. Kio la afero estis, mi neniel povis
-vidi. Aŭ &#8212; ĉu mi ne estis ĉiel-dotita je okuloj, kiuj povas vidi
-la plej gravajn aferojn? Mi tiel pensis en la sonĝo kaj tio estis
-min enkondukanta en senfinan malesperon. Skuinte la membrojn, mi
-baraktis antaŭ tiu ĉi malespero kiel antaŭ la malamiko havanta la
-korpon. Oni ekridegas. Sed ili ne ridegas<!-- p. 84 --> je mi; ili ĉiuj ridegas
-turnante dorsojn al mi kaj eĉ ŝajnas ne scii pri mia ĉeesto. Pro
-ekkolero la vizaĝo estis al mi rompiĝonta. Refoje okazas ridego
-je mi indiferenta. Mi fikse manpremis kaj ekploris laŭte, sed miaj
-okuloj rigardantaj fikse la homamason estis sekaj. Mi ploris nur
-per voĉo, kiel obstina knabaĉo laŭte ploregas, ne povante sola
-kontraŭstari multajn malamikojn. Trian fojon okazas gaja ridego je
-mi indiferenta. Kiam mi vekiĝis, tiel la vizaĝo, kiel ankaŭ la
-manoj estis al mi tute malsekaj pro noktoŝvito, kaj mi eksentis
-frostotremon, kvazaŭ al mi ĉiuj hartruoj kuntiriĝas. Kaj je
-mia miro mi perdis pro tiu ĉi sonĝo la kutiman memfidon kaj min
-sentis tre soleca. Malesperiga sento, ke „mi estas diboĉemulo kaj
-senkuraĝulo,“ sonis tra la tuta korpo. Kordoj de meditado havas
-senfinan longecon. Tute kovrite ĝis la kapo per litkovriloj mi pli
-kaj pli ekeniris en la labirinton pli mallarĝiĝantan, kaj ĝuste
-tiam fraŭlino J. eniris en la ĉambron, malferminte interĉambran
-glitpordeton, kaj je mia feliĉo ŝi sin tenis en la pozo, kiu ŝian
-esencon plej bone montras &#8212; la pozo, sidi gracie, vidigi la pli
-dekstran duonon de sia vizaĝo iom sin fleksanta, etendi manojn sur
-la genuojn malfikse kvazaŭ fluantajn kaj meti unu manon sur la
-alian montrante manplatojn. Estis komenco de bonŝanco en tiu tago.
-Ankoraŭ ne liberiĝinte de malbonhumoro, mi ŝin salutis levante
-la okulojn kaj subite diris al ŝi kun malĝentila tono: „Kial
-vi ne malkovras plie vian koron al sinjoro A.?“ kaj tuj post tio
-mi pentis, pensante, kiel malafabla mi estas. Tiumomente fraŭlino
-J. ekmontris kutiman, maltrankvilan mienon, kian nur la homo kiel
-mi povas rimarki, kaj tuj post tio iom klininte la vizaĝon ŝajne
-pezan pro riĉa hararo, kvazaŭ tutkore malfidante al miaj vortoj
-kaj bedaŭrante mian malĝustan konduton,<!-- p. 85 --> kaj iom ruĝiĝinte &#8212;
-se la temo vin koncernas, tiam ŝi ruĝiĝas sub la okuloj &#8212; ŝi
-diris al mi jenon: „Kion ajn mia A. skribis al vi, mi ne povas
-plie malfermi la koron ol ĝisnun. Kontraŭe mi deziras, ke mia A.
-malkovru al mi ĉion pli malkaŝe. Ke la viro sin sentas forta, al mi
-ne plaĉas.“ Mi ne havas arton mimiki la vortojn de la virino kiel
-la literaturisto, tamen mi povas akre senti la tuŝon de la vortoj.
-Kiam fraŭlino J. diris, ke al ŝi ne plaĉas, ke la viro sin sentas
-forta, en ŝiaj vortoj bele vidiĝis iu dolĉeco kaj forta decido, ke
-ŝi portos por vi pezan ŝarĝon, ĝis al ŝi rompiĝos la skapolo.
-Aŭdinte tion mi unue sentis klara mian koron.</p>
-
-<p>Poste mi iom detale rakontis al ŝi pri la insulo Ogasaŭara, pri
-mia speciala fako de la scienco kaj fine pri sekvo de meditado, je
-kiu mi min okupis post vekiĝo de la inkubo; do, pri aĵoj, pri kiuj
-mi rakontus al vi, se vi estus en Tokio. Mi min sentis tro soleca,
-refoje daŭrigi ĉi tiun meditadon restonte sola, kaj mi volis
-depreni la ĝermon de tiu meditado per malkovrado al iu ajn, tute
-egale ĉu tiu ĝin solvus aŭ ne. Suferante doloron mi malelokvente
-rakontis al ŝi fragmente, sentante, kvazaŭ mi konfesas. Fraŭlino
-J. klinis la kapon kaj, ludante kun ruĝleda ujo de la klinika
-termometro tie kuŝanta, ŝi atente min aŭskultis. Sentante alian
-intereson ol antaŭ vi, mi rakontadis al ŝi pri idea konfuzo,
-kiun ŝi eble ne komprenis, kaj pri fragmentaj rememoraĵoj el mia
-infaneco, kaj mia sento ekscitiĝis, kio al mi malofte okazis. Mi
-antaŭvidis, ke mi refoje ekhavos febron, sed jen nenia helpo. La
-tono de mia parolo fariĝis pli kaj pli sentimentala kaj kiam mi
-subite ĉesis paroli kaj ni ambaŭ enfalis por momento en profundan
-silenton, mi rimarkis je mia miro, ke ŝiaj okuloj estis brilantaj
-per larmoj. La sango en mia korpo, kiu estis tute varmega<!-- p. 86 --> ĝis nun,
-fariĝis malvarmega kiel glacio kaj ĉesis cirkuladi. Vidante, ke la
-ŝultroj de fraŭlino J. tremetas, mi sentis, ke mia fiereco estis
-piedpremata. „Estas jam sufiĉe, se via egoismo fariĝis tiel
-malgranda!“ tiel pensinte mi ĉesis por momente spiradi.</p>
-
-<p>Sur la vizaĝo de fraŭlino J., kies okuloj jam sekiĝis, montriĝis
-plena sincereco. Ŝi diris: „Mi ne ploris je vi, mi nur ploris
-pro mia estinteco por vi; pro doloro mi ne povis vin aŭskulti
-plue.“ Kaj kun iu laŭsistema parolmaniero, aludanta sagacecon
-kaj ne imitebla por la viro, ŝi rakontis al mi pri sia estinteco.
-Ju pli ŝia rakonto pluen iris, des pli ofte ŝi interrompis paroli
-kaj tremigis la ŝultrojn. Mi vidis ŝin ekplorantan, por subpremi
-doloron. Estis malĝoja rakonto, kiun vi jam konas. La vetero dum
-tiu tago ŝajnis al mi kvazaŭ fono de l’ rakonto. Rememorinte,
-ke ŝi, ĝis kiam ŝi fianĉiĝis kun vi, ĉiujn problemojn ŝin
-turmentantajn &#8212; iufoje malfacilan, alian fojon malbelan kaj trian
-fojon mizeran &#8212; mem devis solvi kun naiva, delikata koro de knabino,
-mi sentis, ke mia koro estis premata per kortuŝo dolora, malĝoja
-kaj mizera, kaj mi ne povis krom ekopinii tute alie ol ĝisnun pri la
-kapablo de fraŭlino J.</p>
-
-<p>La parolado inter ni ambaŭ ŝajnis ne havi finon. De la komenco ĝis
-la fino estis neniu gaja temo, sed ni ambaŭ ridis unu al la alia,
-kiel malĝojantoj ridas por konsoli unu la alian. Mi ne scias, kion
-fraŭlino J. volis, sed miaflanke mi volis, ke ŝi restu kun mi kiel
-eble plej longe. Por mi estis ja netolerebla la atendo, ke mi, post
-kiam ŝi estos for, daŭrigos la tiumatenan meditadon, kiu mian tutan
-animon subpremis.</p>
-
-<p>Post kiam ni interparolis ĉirkaŭ du horojn, fraŭlino J. forlasis
-mian ĉambron vokite de sia avo. Sed la sekvo estis neatendita. Mi
-sentis en la anguleto de l’ animo<!-- p. 87 --> iun varmecon, kiun mi ĝis nun
-neniam travivis, kaj mi tutkore vin gratulis pri via feliĉo edziĝi
-kun tia homo. Al mi la mondo eĉ ŝajnis pli bela ol antaŭe.</p>
-
-<p>Sed la sekvontan nokton min atakis fortega reakcio, kiun vi povos
-kompreni, se vi relegos la lastan leteron. Denaskiĝaj difektoj de
-miaj karaktero, sano kaj sorto min severege turmentis. Kara A.! Mia
-kapo hodiaŭ perdas kvietecon; anstataŭ skribi pri ŝi mi emas
-paroli pli multe pri mi mem. Sed, ĉar mi, ne estante literaturisto,
-ne posedas arton priskribi unu homon tute apartiginte de mi, vi min
-devas pardoni pri tio kiel pri neeviteblaĵo. Sed mia spegulo, kiu
-reflektas fraŭlinon J., tute ne estas malebena, nek malklara.</p>
-
-<p>De tiu tago ni ambaŭ eksciis la konturojn de ni ambaŭ. Post kelkaj
-tagoj mi resaniĝis kaj la animo akiris trankvilecon, kian oni
-sentas post la uragano, tiel ke mi ree eksentis intereson kaj amon
-je mi mem kaj mia laboro. Kaj ĉion, kion fraŭlino J. faras, mi
-ekrigardis kun bonvolo kaj kompato. Mi povis iom ekkompreni ŝiajn
-maltrankvilajn esprimojn. La komforteco de la loĝejo, al kiu mi
-kutimiĝis, deprenis plie murojn de mia brusto. Vi ofte okupis la
-centron de la temo de nia interparolado. Kompreno de fraŭlino J.
-pri vi estis pli granda ol mi atendis. Vian kvietaniman, fortan kaj
-amoplenan karakteron ni traktis kiel trezoron. Pasis kvar aŭ kvin
-tagoj, kaj la supro de la paco inter ni foriĝis.</p>
-
-<p>Iun tagon fraŭlino J. revenis kun pala vizaĝo de la preĝejo. Ĉar
-estis treege malvarme en tiu tago, mi pensis, ke ŝi estis refoje
-atakata de malsano, kaj jen ŝi eniris en mian ĉambron, dirante, ke
-ŝi havas ion por paroli kun mi. El ŝiaj okuloj stranga lumo radiis
-kaj ŝiaj lipoj tremis. Ŝi rakontis, ke en la preĝejo disvastiĝas
-onidiro, ke ŝia malofta vizito lastatempa al la preĝejo<!-- p. 88 --> estas
-kaŭzata de tentado de mi herezulo; ke, krom tio, mia tentado ŝin
-kaptis ne nur je kredo, sed ankaŭ progresis al la pli terura flanko;
-kaj ke ni sekse interalproksimiĝante forĵetas ĉiun moralecon kaj
-droniĝas en hontinda volupto. Apenaŭ fraŭlino J. eldiris ĉi
-tiujn vortojn, ŝi silentis. Ŝi bedaŭris, ke ŝi estis kaŭzo por
-difekti mian honoron. Mi denove malbenis la malnoblecon de l’ homa
-karaktero. Kvankam ni silentis pri tio, ni ambaŭ tre bone sciis, ke
-la disvastiginto de tiu ĉi onidiro estas ŝia patrino mem. Apartigi
-fraŭlinon J. de vi, estis de longe la deziro de ŝia patrino. Krom
-tio ŝia lastatempa konduto al sia patrino estis sufiĉe por instigi
-ŝian malamon. Mia malamikeco kontraŭ tiu ĉi malaminda virino
-atingis supron. Post longa silentado mi subite ekstaris kaj iris al
-ŝia ĉambro. Fraŭlino J., kiu jam scias, ke estas vane min deteni,
-lasis min agi laŭ mia volo. Tio estis agrabla al mi. Mi persekutis
-la patrinon, ĝis kiam mi plene kontentiĝis, sentante akraj miajn
-intuitivon kaj volon, per kiuj mi povis ŝin venki, dum mi havis
-neniun konkretan atestaĵon pri ŝia perfido.</p>
-
-<p>Sed, de tiu tago la farto de fraŭlino J. subite ŝanĝiĝis. Ŝi
-havis hemopteon preskaŭ ĉiutage kaj diferenco inter maksimumo kaj
-minimumo de ŝia korpa temperaturo pligrandiĝis tagon post tago.
-Al kio mi povus kompari ŝin turmentata de malsano? Al kio mi povus
-kompari la belecon de la muskolo, kiu post detruiĝo de bela muskolo
-nove aperas kiel miraklo? Ju pli ŝi malgrasiĝas, des pli bela ŝi
-vidiĝas kaj des pli forte oni povas senti la forton de ŝia profunda
-animo de ekstere. La nobleco, kian sanktulo tute kadukiĝinta pro Dia
-provo havas, ŝin briligas. Mi eksentas deziron min ĵeti antaŭ ŝi
-kaj konfesi ĝis kontentiĝo, anstataŭ ŝin flegi kaj kuraĝigi.</p>
-
-<p>Sed mi devis pensi pri mi mem pli prudente. Unue, ne estas bone,
-ke mi, kiu havas saman malsanon kiel<!-- p. 89 --> ŝi, restas ĉe ŝi. Se
-mi pripensas nur pri tiu punkto, jen estas plena kaŭzo forlasi
-ĉi tiun domon. Due, fraŭlino J. havas en si forton, kiu, ne
-bezonante ekziston de la homo kiel mi, iom kaj iom disvolviĝas. Ŝia
-lastatempa progreso min mirigas. Kiel ekzemple la kredo je Ĉiopovulo
-estas miro tiel por mi agnostikulo, kiel ankaŭ por la tielnomata
-moderna kredanto. Sed ŝia kredo estas libera kaj malligata je ĉiuj
-dogmoj, kaj forĵeto de la dogmoj okazis al ŝi kiel sekvo de plua
-alproksimiĝo al Ĉiopovulo, ne pro malamo al kateniĝo. Tial ŝiaj
-pensoj kaj agoj apartenas al tiaj, kiaj povas esti malakceptataj
-laŭ la dogmoj, sed akceptataj kaj pardonataj de Ĉiopovulo. Kiel
-ŝi atingis tian komprenon, kvankam ŝi estas edukita en la dimanĉa
-lernejo plena je dogmoj kaj kreskis en familio tute indiferenta
-je la religio? Eble vi forte influis sur ŝin. Sed, se ŝia animo
-ne havus esencon brilan kiel juvelo, kie ŝi povus kulturi tian
-sanktan kampon en la fundo de l’ vivo? Rilate al bagatelaj aĵoj
-mi ankaŭ povus iom influi sur ŝin, sed, per malmultaj vortoj; tio
-ne valoras pli ol ekscesa zorgemo por la homo, kiu jam plenumis
-grandan aferon. Tio estas neutila, se ne malutila. Mi decidis forlasi
-ĉi tiun domon. Ordinare, se mi povas trovi tian fiksan kaŭzon,
-mi neniun demandas pri la opinio kaj tuj plenumas mian decidon.
-Sed mi vin demandis letere pri via opinio kaj kompreneble vi tion
-kontraŭstaris. Mi vin demandis, ĉar mi havis iomete da riproĉeblaj
-kaŭzoj: unue, malgraŭ ke mi konfidas al la kapablo de fraŭlino
-J., mi kompatbedaŭris lasi ŝin sola ĉe ŝia patrino; due, mi
-sentis dolore disiĝi de ŝi. La stato de mia koro pli multe bezonis
-fraŭlinon J. ol ŝi min bezonis. Sed vi kredas, ke mi ne uzis
-artifikon skribi intence al vi, atendante de vi tian respondon. Nur
-la fendoj de mia koro min instigis agi tiel. La farto de fraŭlino
-J. malboniĝis pli kaj pli, kaj ŝiaj nervoj tiel<!-- p. 90 --> akriĝis, ke ili
-ŝajnas reakcii eĉ je la sesa sento, kiam la pastro nin vizitas.
-La pastro postulis de mi unue intervidon kaj konsilis al mi, ke mi
-forlasu ĉi tiun domon. Mi nur respondis al li simple, ke mi vin
-demandos pri via opinio, kaj ni ambaŭ kune iris al fraŭlino J. en
-ŝian litĉambron.</p>
-
-<p>Kuŝante surdorse kaj plektante ambaŭ manojn ĉe la supra rando
-de l’ litkovrilo, fraŭlino J. trankvile dormadis. La dormado
-estis tiel pura kaj trankvila, ke ni ne povis distingi, ĉu ŝi
-vivas aŭ mortis. Ŝia avo, rigide sidanta ĉe ŝia lito kaj iom
-klinanta ambaŭ brakojn sur la genuoj, kompateme karesis per la
-fingroj la finon de la nigra hararo, kiu kun melodio muzika elfluis
-el super la blanka kuseno. Mi deziris, ke tiu ĉi vidiĝo restu por
-ĉiam tia, kia ĝi nun estas, por ke mi ĝuu ĝian rigardon. Kiam
-ni eniris en la ĉambron, la avo lasis la hararon kun konfuzego kaj
-vekis fraŭlinon J. skuante ŝin. Ŝi larĝe malfermis la grandajn,
-klarajn okulojn kaj kiam ŝi ĉirkaŭrigardinte trovis la pastron min
-akompanantan, ŝiaj okuloj ekparolis malsimplajn vortojn, kiujn mi
-nur komprenis; sed, baldaŭ ekstaris en ili varmegaj larmoj. Neniu
-volis ekparoli. Regis silento momenton. Kun miro la pastro eble
-eksciis, kian mortigan doloron la afero, kiun la tria povas trakti
-sen zorgo, donas al fraŭlino J. Starante en la mezo de l’ afero
-kaj sentante konfuzon pri sia ago, li fine ne povis ekparoli eĉ unu
-vorton pri mia transloĝiĝo kaj rapideme foriris. Ankaŭ en tio ĉi
-mi konstatis kaŝitan forton de ŝia karaktero. Mi, kiu ne povas
-ĝui triumfon ne batalante kun eltirita glavo, min sentis eĉ iom
-supraĵa.</p>
-
-<p>Per la vizito de la pastro mia decido fariĝis definitiva pri la
-problemo; mi decidis, se vi nur permesas, restadi ĉi tie por la
-mondo, por vi kaj ankaŭ por mi mem. Kaj forta kuraĝo al mi revenis,
-ankaŭ mia sano pliboniĝis<!-- p. 91 --> proporcie je ĝi, intereso je la laboro
-ekkreskis min instigante.</p>
-
-<p>Kontraŭe al fraŭlino J. okazis terura malespero. Ŝi ekdubis pri
-via amo. „Mi ne estas amata ĝuste; alie, mi ne scias ĝuste ami.
-Ĝis nun mi kredis, ke mi povas senti fortan kontentiĝon de l’
-koro per humila, sincera akcepto de vira amo, kaj do penadis por
-tio per ĉiuj fortoj. Imagu malesperon kaj doloron kaŭzitajn de
-tio, ke ili ne estas kompensitaj. Ankaŭ ŝajnas al mi, ke senfina
-mallumo disvastiĝas antaŭ mi. La letero de mia A. estas por mi la
-plej kara. Ĝi fortigas la lumon de mia vivo; sed rekte malantaŭ
-ĝi terura krepusko minacas min ĉirkaŭvolvi. Ĉu mia amo ankoraŭ
-ne estas sufiĉa? Ne, ne, mi hontas eĉ dubi pri tio. Ju pli fikse
-mi povas kapti memkonsciencon, al kiu mia A. min instigis, des pli
-proksimen alproksimiĝas al mi ĉi tiu terura mallumo sekvanta la
-krepuskon. Sed mi mem ankoraŭ ne scias, kiel konfesi pri tio al mia
-A. Unuvorte, konfeso ne utilos. Se tio devenas de mia tro malsufiĉa
-aŭ tro sufiĉa pripensado, tio nur ĝenos mian A. Neniu estas pli
-soleca ol mi en la mondo. Estas nur mia avo kaj mia A., al kiuj mia
-amo alfluas. Sed pli vere mi nomu kompato la amon al la avo. Do estas
-nur mia A., kiu povas esti la objekto de mia amo. Sed...“ Fraŭlino
-J. konfesis al mi tiel.</p>
-
-<p>Krom tio, ŝia senfortiĝo ofte ŝin metis antaŭ la problemon de
-l’ morto. Eĉ per viaj simpatio kaj diveno vi ne povus klare
-imagi la koron de l’ homo, kiu devas rekte renkonti tiun ĉi
-problemon. Timo je morto fariĝas ludo per interesto de distanco &#8212;
-eĉ de la plej malgranda. Malproksimiĝu unu metron de morto, kaj
-oni povus laŭdkanti kun rido, malestimi kaj malserioze trakti la
-morton. Sed, kiu kuraĝas levi la manojn de laŭdo, malestimo<!-- p. 92 --> aŭ
-malserioza traktado nuligante la distancon de unu metro? Unu rigardo
-de Gorgono ŝtonigas la homon, unu rigardo de morto frakasas la
-homon en pecetojn. Mi ne povis krom senti maltrankvilecon, kvazaŭ
-mi rigardas la floron metitan sur la renverse starigita triangula
-piramido.</p>
-
-<p>Feliĉe la terura doloro, kiu fraŭlinon J. minacis je morto,
-ekmalgrandiĝis post tri tagoj, kaj ekaperis ia trankvileco. En
-tiuj tagoj ni okaze kune legis „Aglavaine kaj Sélysette“ de
-Maeterlinck. Legi ĉi tiun poemon kun mirinda, mistera forto estis
-triafoje por mi kaj unuafoje por fraŭlino J. Kiel mi miris triafoje
-leginte, tiel ankaŭ ŝi miris legante unuafoje. Nuda vereco de l’
-sorto estis ĵetita antaŭ nin ambaŭ. Ni tute distriĝis, kvazaŭ
-ni vidis ion vere belan, sekve teruran. „Kial tia tragedio okazas,
-dum ili tri ja estas ĉiuj bonaj?“ tiel diris fraŭlino J. kaj mi
-ankaŭ diris: „La fakto, ke la malbonulo prosperas kaj la bonulo
-pereas, ne kondiĉas la tragedion. Tio estas nur burlesko, se mi
-povas diri. Vera tragedio okazas nur tiam, kiam, ju pli forte la homo
-vekiĝas per la terura forto &#8212; ĉu dia, aŭ diabla mi ne scias &#8212;
-perfidanta multoble homan atendon, li des pli profunden enfalas en
-la maldolĉan sorton. En tiu ĉi senco Edipo estas multe pli granda
-ol Hamleto.“ Kvazaŭ la personoj en la dramo, ni ambaŭ havis
-streĉitajn korojn nedifineblajn ĉu belan, aŭ malĝojan.</p>
-
-<p>Dum kiam fraŭlinon J. vizitis iom pli bona stato de sano, min atakis
-malgajeco. Tro fidante al mia vigleco &#8212; verdire al mia ŝajna
-vigleco &#8212; mi iris kolekti materialojn, kiam malvarma vento blovis.
-Mi daŭrigis studadon de mateno ĝis vespero. Ne donante okazon al
-la diablo, kiu spionas sin ĵeti sur min, mi okupiĝis je laborado
-kvazaŭ algluiĝinte al ĝi. Mi ankaŭ pentis, ke<!-- p. 93 --> mi malice restadis
-en ĉi tiu domo. Krom tio, mi, kiu ĝis nun sekrete sentis fierecon
-pri tio, ke mi havas sufiĉe da karaktero speciale supera, eĉ se
-ne plene elkreskinta, ne ekpovis toleri solecon, kiu sekvas tian
-karakteron. Paca karaktero, kiu, anstataŭ sin trudi al la aliaj,
-timeme sin retiras de ili, estas perfekta tiel, kiel ĝi estas,
-kvankam ĝi estas malgranda. Ju pli speciala la karaktero estas, per
-des pli speciala plenigaĵo ĝi perfektiĝas. En homa vivo, treege
-limigita de tempo, spaco kaj tradicio, nenio estas pli stulta kaj
-malsprita ol atendi ĉi tiun specialan plenigaĵon. Povas ekzisti
-homoj, kiuj ne konsideras tian postulon. Sed al la homoj, kiuj forte
-kaj profunde deziras kreskadon de l’ karaktero, nenio instruas
-ironion de l’ sorto pli forte ol tio. La vera, fundamenta ideo de
-liberalismo kaj egaleco estas kristalo de la deziro, iom ajn liberigi
-eternan homan vivon de tiu kondiĉo. Liberalismon oni rigardas
-kiel plendaĵon de ordinaraj, nenion postulantaj malfortuloj. Kia
-senpripensemo! Nur per la simpla fakto, ke la fervora insistanto de
-tia ismo estas ĉiam posedanto de speciala karaktero, oni povas tion
-kompreni.</p>
-
-<p>Libereco! Libereco! Vera libereco, kiu estas kapabla plenumi avidan
-postulon de nudaj animoj! Ni serĉu tiun liberecon! Ni rezervu
-kuraĝon, por ke ni povu senkondiĉe obei tiun liberecon!</p>
-
-<p>Sonadis la vaporfajfilo de l’ arsenalo. Ektagiĝis tra fendoj de la
-fenestroj. Ree komencas tago de doloro. Ellaciĝinte pro ekscitiĝo
-kaj malsana febro mi estas devigita ĉesi ĉi tie.</p>
-
-<p>Fraŭlino J. kaj aliaj ŝajnas ankoraŭ dormadi trankvile.</p>
-
-<p>Ĉu mi jam rakontis al vi ĉion? Restas ankoraŭ multaj aferoj inter
-mi kaj fraŭlino J., pri kiuj mi devas rakonti<!-- p. 94 --> al vi. La okazo
-rakonti pri tio ree venos. Unuvorte, vortoj estas nur vortoj.</p>
-
-<p>Mi aldonas ankoraŭ unu vorton, ke la motivo por mia deziro edziĝi
-kun fraŭlino N. estas laŭ instigo de fraŭlino J. Fraŭlino J.
-pensas, ke mia vivo maldolĉa kiel galo iom dolĉiĝos, se mi
-edziĝos kun fraŭlino N., kaj al mi konsilas nepre edziĝi kun ŝi.
-Iam mi interesiĝis je tio. Sed kiam mi pensis pri eksternormaleco de
-mia karaktero, mi malesperiĝis je mi mem. Bonvolu min pardoni pri
-mia senpripensema sintenado!</p>
-
-<p>Jam finiĝis. Mia plumo elservis, mi ĝin rompos kaj forĵetos.</p>
-
-<p class="far_sig">Via B.</p>
-
-<h3>(De A. al B.)</h3>
-
-<p class="date_line">Sendai, la 11an de Februaro 1914.</p>
-
-<p class="salutation">Kara B.!</p>
-
-<p>Ni havas hodiaŭ nacian festotagon<a href="#Footnote28" class="fnanchor">[28]</a>.</p>
-
-<p>Uragano jam forpasis kaj venis trankvila tago. Varma sunradio
-kvazaŭ profetanta venontan printempon vizitis eĉ la angulojn de
-l’ fabrikejo dum la tuta tago kaj ŝajnis nepre purigi ĉion.
-La maljunulo, laŭleĝa posedanto de la fabriko, demetis hodiaŭ
-leporfelan dorskovrilon, kio ja malofte okazas, kaj diligente
-laborante li avide rigardis sunradion, kvazaŭ ĝi bone efikus al
-liaj okuloj. Kaj dum laborado li ĉiam elparoladis gajajn, komikajn
-aĵojn. Mi ankaŭ estus devinta havi intereson je laboro, sed mi ne
-povis; ial mi ne povis. Ju pli mi ne povis, des pli nur meĥanike
-miaj membroj moviĝis. Kaj vespere mi revenis hejmen kun lacegiĝinta
-korpo kaj kapo plenigita de io angulhava. Kvazaŭ antaŭsignon de
-malfeliĉo mi aŭdis ĉe enirejo doloran tusadon de mia patrino.
-De kelkaj tagoj ŝi subite kadukiĝis, kaj krom tio malvarmuminte<!-- p. 95 -->
-ŝi kuŝas en la lito. Pri mia fratino N. ŝi ankaŭ estas en tre
-maltrankvila stato pro la problemo de edziniĝo, kiu subite okazis.
-Sentante ian maltrankvilon en la tuta domo mi plie fariĝis malgaja.
-Sed atendante ion mi iris al mia skribtablo kaj trovis sur ĝi
-leteron en verdeta koverto. Tiu koloro estis antaŭe la signo de via
-letero; sed, ĉar mia J. ankaŭ uzas la saman nuntempe kaj skribas
-samstile kiel vi, mi povas distingi nur per la koverto, kiu de vi
-skribis. Tio instigis mian koleremon. Senpacience mi esploris la
-nomon de la adresinto. Mia J. ĝin ne skribis. Por diri la veron, kaj
-eble je via malplaĉo, mi senesperiĝis; mi tute senesperiĝis kaj
-tie eksidis kvazaŭ falante.</p>
-
-<p>Por vespermanĝo ni ambaŭ manĝis batatan kaĉon apud la malsanlito
-de nia patrino. Dum kiam mi ree sentis maltrankvilecon pri la
-edziniĝo de mia fratino, ŝi min demandis pri diversaj aĵoj. La
-viro, kiu proponis ŝin edzinigi, laboras kiel asistanto ĉe la
-fako de aplikita ĥemio de la scienca fakultato en tiu ĉi urbo. Mi
-iam lin vizitis por demandi pri la metodo de muelado. Tiam li estis
-leganta libron en la unuaetaĝa ĉambro de iu malpura pensiono. Kiam
-mi sidiĝis, li min eĉ ne rigardis kaj dirante, ke mi atendu iomete,
-li senĝene legadis turnante sian dorson al mi, ĝis li atingis la
-finon de l’ paragrafo. Kaj kiam li fine sin turnis al mi, min
-rigardante fikse kun malgrandaj, amindaj okuloj, li tuj ekrakontis
-pri atomismo, pri kiu li ĝis nun legis. Tio al mi tre plaĉis, kaj
-deposte ni ekinterkomunikiĝis. Li ne havas monon, nek parencon, kaj
-humorema kaj amika li apartenas al tia tipo, kia estas malofta inter
-japanoj. Li ne estus kunvivanto ne konvenanta por mia fratino. Eble
-ŝi ankoraŭ ne havas iun definitivan decidon pri edziniĝo kun li,
-sed ŝajnas suferadi diversmaniere pro la<!-- p. 96 --> problemo de edziniĝo mem.
-Miaflanke, mi ne volas, ke mia fratino edziniĝu en la stato tia, kia
-ĝi nun estas. Ĉar al mi ne plaĉis, ke mia patrino ripete paroladis
-diversajn aĵojn pri ĉi tiu problemo, mi fine eldiris &#8212; por mi tre
-malofte &#8212; ion nenecesan, kio instigis mian patrinon al larmoj. Post
-manĝo mi sidiĝis antaŭ la skribtablo kaj senatente aŭdante, ke
-mia fratino lavas la manĝilaron, mi sidadis nenion pripensante. Sed
-kelkafoje, kvazaŭ ekmemorante pri ĝi, mi rigardis jen unu flankon,
-jen la alian flankon de via peza letero sur la tablo. Kaj noktiĝis.
-Krom tio, ke en la apuda ĉambro tuso de mia patrino aŭdiĝis en ne
-mallonga intervalo, silento ĉirkaŭe regis, kaj mia fratino eble jam
-endormiĝis. En tia okazo la malriĉeco minacas la homon en stranga
-forto, kvazaŭ ĝi atendis, ke la homa koro trankviliĝas. Mi nevole
-kuntiris la ŝultrojn, kvazaŭ mi portis pezan ŝarĝon, kaj fermadis
-la okulojn. Intertempe al mi revenis mia kutima, kara forto. La
-trankvila hejmo al mi ekŝajnis plena je paca amo. Kaj la interna
-forto egaliĝis kun la ekstera kaj poste ĝin venkis. Tiam mi unue
-kuraĝis malsigeli kaj legi vian leteron.</p>
-
-<p>Via skribstilo, kiu laŭ la al- kaj forfluo de tajdo de sentimento
-fariĝas aŭ zorgema kaj neta, aŭ kruda kaj libera, estas bona
-gvidilo por kompreni vian sentadon. Antaŭ ĉio mi vin dankas pro
-tio, ke vi skribis al mi tiel detale pri la plej lasta stato de mia
-J. Ŝiaj lastaj leteroj ŝajnas esti skribitaj nur por min turmenti.
-Laŭ ili mi povas kompreni, ke ŝia koro estas streĉata pro io; sed
-tute ne estas klarigita, kiel kaj pro kio? Mi ne povis tion toleri,
-kaj kompare kun ŝiaj, kian diferencon via letero montris! Mi povis
-imagi iom videble, kiel la spirito de mia J. montriĝas en ŝiaj
-parolado kaj agado. Mi vin dankas pro tio.</p><!-- p. 97 -->
-
-<p>Sed ne ĉiuj miaj malkontentoj estas forigitaj pro tio. Kontraŭe,
-kion signifas, ke, la malkontento ne nur estas forigita, sed ke ĝi
-pliprofundiĝis je mia miro, post kiam mi legis vian leteron? Se mi
-povas alkompari, vi desegnis al mi drakon kaj forgesis pentri gravajn
-okulojn. Estus tute ridinde, se mi ripetus, ke mia amo al ŝi nur
-kreskas. Eble vi povas min trovi kompatinda, kiu volas koni nur unu
-solan virinon. Sed, se vi min tiel trovas, tio estas via aĵo kaj
-min ne koncernas. Mi ŝin vidis laŭ providenco, kiel Adamo vidis
-Evon. Lasinte Evon, Adamo ne povis fariĝi kunvivanto de cervino. Por
-mi estas ankaŭ tiel. Mi scias, ke mi estas kreita nuda. Mi al Dio
-malkaŝe jesas, ke mi nenion havas denaskiĝe; sed, se mia J. estus
-deprenata de mi, mi ne povus krom plendi, ĉar tiam mi havus troan
-malfidon al Dia amo, por toleri eĉ tion. Mia J. penetris en ĉiun
-mian fibron, en ĉiun mian ĉelon, kiel la luno sin reflektas sur
-ĉiu rosguto. Troe saturiĝante je mia J., mi okaze eĉ pensas, ke mi
-ne bezonas ŝin vivantan. Sed tio ne estas vero, ne estas vero. Mi ne
-kontentiĝos, se mi ne ekposedos la koron, karnon, ĉiujn harerojn
-kaj ĉiujn haŭtomakuletojn de mia J.; ne, mi ne kontentiĝos ĝis
-tiam. Kara B., vi estas spertulo pri diversaj aĵoj, sed vi eble
-ankoraŭ ne estos travivinta tian kruelan turmentiĝon. Se jes, via
-kompato povus karesi mian vundon pli lerte. Ĝis nun mi klopodis kiel
-eble plej trankviligi la sentimenton kaj kvietigi la malkontenton,
-kiu okaze de interne sin ŝovas. Mi pensas, ke mi estis tiom humila,
-kiom mi povis. Mi volis labori, ĝis al mi la tempio sangos. Tage
-mi laboradis diligente kaj nokte legadis, ĝis mi falis sur la
-tablon kaj dormis. La noktojn, kiam mi ne povis endormiĝi, mi nur
-preĝadis. Kaj iel venkante la neatenditan sorton, mi ne perdis
-viglecon. Sed iam kaj iam tia klopodo<!-- p. 98 --> facile rompiĝas. Atendante
-okazon, terura, abomena forto sin ĵetas sur min. La grandaj okuloj
-kvazaŭ rigardantaj profundan, nesolveblan enigmon; la ĉarma hararo
-min instiganta ĝin mordi; ŝiaj du lipoj kaj dek fingroj, kiuj
-kvazaŭ brulstampite restas sur miaj lipoj kaj manoj &#8212; mi sentas,
-ke al mi respirado ĉesas &#8212; ili estas ĉiuj strangaj kuraĝigiloj
-por mi. Sia malluma, mizera estinteco, plimalboniĝanta sano, animo
-kreskanta en malkomprenemo kaj malico &#8212; ili ekstreme instigas
-kompaton kaj kunsenton de mi, de viro. Mi tion ne povas elporti, kaj
-kelkajn fojojn, jes kelkdekojn da fojoj kriante en la koro mi ĵuris:
-„Mi nepre ŝin feliĉigos. Mi ne kontentiĝos, ĝis ni ambaŭ
-fariĝos la plej feliĉaj. Helpu ŝin! Savu ŝin! Gvidu ŝin sur la
-plej bona vojo, por ke ŝi ne eraru!“ Ne mi sentis amon, sed amo
-sentis min kaj ŝin. Mi estas nur trenata potence kaj forte kvazaŭ
-de la ventego. Tion, kion mi faras, mia J. faras. Mi jam ne scias,
-kion skribi. Neniuj vortoj ekzistas, kiuj esprimas mian koron. Tion
-vi eble komprenos. Sed mi skribas. La ĉielo kaj la tero pereas;
-nia amo ne devas perei, ne pereas. Dio faru ĝin nepereebla! Se ĝi
-pereos, min mortigu antaŭ tio. Sed mi ne volas morti. Mi ne volas
-morti, ĉar mi estas juna, forta kaj nepre faros tion, kio meritas
-vivon. Mi ne deziras morti, ĝis kiam mi estos alvokinta mian J. al
-mia brusto kaj ŝi estos gustuminta veran feliĉon per mi. Morti mi
-ne deziras ĝis tiam.</p>
-
-<p>(Skribinte ĝis tie ĉi, mi subite rimarkis sonon en la apuda ĉambro
-kaj kun ekmiro mi aŭskultis. Estas kaŝita plorĝemo de mia fratino,
-kiu laŭ mia opinio jam endormiĝis. Kiam mi vidis sur la tablon,
-mia naztuko ankaŭ estis tute malseka de larmoj. Mia fratino aŭdis,
-ke mi ploris, dum kiam mi tion ne rimarkis. Abomenulino! Mi sentis
-malvarmon kaj ekkonfuziĝis kiel la infano riproĉita neatendite.</p><!-- p. 99 -->
-
-<p>Mi ne kuraĝas relegi tion, kion mi skribis ĝis ĉi tie. Sed, kiajn
-ajn sensencaĵojn mi estas skribinta, vi eble eltiros el ili mian
-veran koron. Do, mi ĉesas ĉi tie kaj iom trankviliĝos.)</p>
-
-<hr class="long" />
-
-<p>Kun mallaŭta voĉo mi riproĉis mian fratinon. Ŝi ĝentile
-konsentis kaj eble kunpremis dentojn pro malĝojo. Mi rimarkis
-ankaŭ, ke la patrino ŝajnas maldormi. Kiam mi sciiĝis pri tio,
-larmoj komencis al mi denove elflui. Kvazaŭ tion eksentante mia
-fratino ankaŭ ekploris refoje. Fine mia patrino ankaŭ ekploris. Ni
-tri ploris silente ne volante ĝeni unu la aliajn. Mi ne povis toleri
-tion kaj fine, ĵus nun, mi ilin laŭte riproĉis. Fine ili ambaŭ
-ĉesis plori kaj mi skribados de nun.</p>
-
-<p>Sed la letero de mia J. ne donas al mi eĉ dekonon da kontento de
-mi atendita. Ŝia letero ne rakontas al mi pozitive veran staton de
-iu ajn afero. Se mi ŝin demandas pri tio, ŝi respondas, ke ŝi
-ne povas skribi alie, ĉar ŝi mem ne povas ĝin klare kompreni.
-Mi povas vidi, ke ŝi forte rekompencas mian amon, eĉ se ne tiom,
-kiom mi ŝin amas. Sed samtempe ŝi ripete skribas, ke ŝi timas,
-ke ŝi ne havas rajton esti amata de homo kiel mi. Iam mi pensis,
-ke ŝi tion skribas pro troa humileco, ĉar ŝi malsaniĝis post
-fianĉiniĝo; sed mi ne povas pensi, ke ŝi komprenas mian koron
-tiel supraĵe. Aŭ, ĉu ŝi eksentis malkontenton pri mia kapablo?
-Se jes, kaŭzo povas ekzisti. Se la fundamento de ŝia amo al mi
-staras sur mia kapablo, estas prave, ke ŝi ekperdas sian amon al
-mi, kiu de fianĉiĝo ĝis nun prizorgas malgrandan fabrikejon kaj
-eĉ en praktika vivo ŝajnas neniom progresi. Se la afero staras
-tiel, pri tio mi estas kulpa. Mi, kiu erare kredis, ke ŝia koro
-estas pli profunda, almenaŭ estas ebla pliprofundiĝi, ne povas
-krom min riproĉi pri<!-- p. 100 --> mia malsaĝeco. Via lasta letero estas tiel
-sentimentala, ke ĝi ne konvenas por vi; sekve mi povis pli klare
-imagi malfacilan staton kaj suferadon de mia J. per ĝi ol per la
-letero de ŝi mem. Sed mi povas diri, ke ĝi similas al la ŝia en
-tio, ke ĝi ne priskribas gravajn punktojn. Mi pensas, ke per racia
-kapo kiel la via vi nepre komprenas malklarajn punktojn de ŝia
-karaktero. Mi deziras, ke vi sciu, ke sciiĝi pri ili estas por mi
-pli agrable ol ne scii, kiel ajn malagrablaj ili estas. Por viaj
-simpatio kaj amikeco mi ne maldankas vin, kiu vi malgraŭ febro pro
-malvarmumo al mi skribis ne dormante tra la nokto. Mi sentas ne nur
-profundan emocion pro tio, sed ankaŭ mi volas konsili al vi, nepre
-ne fari tian penadon refoje. Mi neniam pensas instigi vin ripeti la
-samon. Bonvolu nepre lasi tian perfortaĵon de nun. Mi vin nur petas,
-ke vi priskribu klare pri la koro de mia J., eĉ se mallonge. Mi
-deziras, ke vi koncentru diverĝantan lumon en unu fokuson. Komprenu
-la doloron de mia koro!</p>
-
-<p>Mi amas lumon. Igu min suferi en la lumo! Flirti en la krepusko
-kiel la vesperto estas por mi doloro, turmento kaj puno, kiujn mia
-karaktero neas.</p>
-
-<p>Ial mi ne intencas skribi al mia J. Je mia malfeliĉo via afabla
-letero donis al mi pli ĝeneralan komprenon pri ŝi, sed samtempe
-metis antaŭ mi pli profundan dubon. Kiam oni ekdubas pri la alia, la
-koro fariĝas kvazaŭ fosa ŝlimo.</p>
-
-<p>Verdire, laŭ la instinkto de la amanto mi kelkajn fojojn eksentis
-neatenditan dubon en mia koro. Sed mi ankoraŭ ne perdas virecon,
-ĝin forigi tute senreste el la koro kaj tial ne estas necese, detale
-rakonti al vi pri tio.</p>
-
-<p>Kia estas via sano lastatempe? Timinda estas la vento, kiu eniras la
-ĉambron tra fendetoj. Bonvolu vin gardi kontraŭ ĝi! Ĉe la lasta
-uragano nia dometo, ne kun zorgo<!-- p. 101 --> konstruita, allasis venton de ĉiuj
-fendetoj kaj ni suferegis, tiel ke post trankviliĝo de la uragano mi
-eniris sub la plankon kaj inter la araneaĵoj algluis fortan paperon
-sur la fendaĵojn, helpate de mia fratino. Malgraŭ tio ŝajnas al
-mi, ke mia patrino malvarmumis pro ŝtelirinta vento. Sciiĝinte, ke
-mia J. estas resaniĝanta, mi preĝas, ke oni ne aldonu al ŝi karnan
-ŝarĝon sur la animon. Kia malnobla virino ja estas ŝia patrino!</p>
-
-<p>Malvarmo en la norda provinco sub la hela ĉielo penetras tra
-la medolo. Ankaŭ morgaŭ ni havos belan veteron. Kia nekonvena
-vetero por mia koro! Konvenaj por la du virinoj, ili jam ŝajnas
-endormiĝintaj, forgesinte malĝojon. Estas nokto, kiu min igas
-terure pripensi la misteron de la sorto, kiu venis kaj venas sur ilin
-kaj min.</p>
-
-<p>Se vi tion trovos necesa, bonvolu doni la leteron al mia J., ĉar dum
-tagoj mi ne inklinos skribi al ŝi.</p>
-
-<p>Estas nokto, en kiu mi deziras elkore preĝi! Doloriga nokto!</p>
-
-<p class="far_sig">Via A.</p>
-
-<h3>(De B. al A.)</h3>
-
-<p class="date_line">Tokio, la 14an de Februaro 1914.</p>
-
-<p class="salutation">Kara A.!</p>
-
-<p>Vi nun staras en la krizo.</p>
-
-<p>Sur la krutaĵo estas tero, kie oni povas sin teni. Kaj vi devas ĝin
-ŝati.</p>
-
-<p>Sub la krutaĵo ne estas tero; tie nur morto kaj malpleno. Kaj vi
-devas ilin malŝati.</p>
-
-<p>Nu, en ĉi tiu momento, kaptu fraŭlinon J. firme! Perdi ĉi tiun
-momenton signifas, ke vi perdos fraŭlinon J. Via tielnomata humoro,
-via tielnomata malfido ne estas kompensaĵo, kiu valoras por vendi
-fraŭlinon J. Tio estas klara fakto, pri kiu vi devas scii plej bone.
-Kie<!-- p. 102 --> estas la sinjorino, kiu kiel kompensaĵon por la perlo serĉas
-porkon? Kie estas la ĝardenisto, kiu elradikigante la rozon donas
-ĝin por la semoj de la kardo?</p>
-
-<p>Via pasio min mirigas. Sed via plendo ne konvena por via pasio plie
-min mirigas.</p>
-
-<p>Amo estas kiel du kanabaj ŝnuroj. Nur tiu, kiu tordas senlace,
-fariĝas la posedanto de pli forta ŝnuro. Metu unu kanabon tien, kaj
-la alian ĉi tien! Unu malĝojos kaj la alia bedaŭros, kaj ambaŭ
-pereos.</p>
-
-<p>Vi devas veni Tokio-n; se ne, fraŭlino J. devas iri al Sendai. Jen
-estas neniu rimedo krom tio. La krizo minacas. Alproksimiĝinte al
-la torento akvo subite ekrapidas. Ĉe la krizo la sorto estas ĉiam
-tirano, kiu levas dikfingron.</p>
-
-<p>Neniu estas tiel senpartia kiel vi. Sed ankaŭ neniu estas tiel
-tro fidele pripensema kiel vi. Vi estas tro fidele pripensema pri
-senpartieco. Vi estas tro fidele pripensema pri tio, ke vi estas
-viro. Vi estas tro fidele pripensema pri la infaneco kiel sola
-filo de l’ riĉulo. Vi estas tro fidele pripensema pri subita
-malriĉiĝo. Vi estas tro fidele pripensema pri la patrino de
-fraŭlino J. Je plia malbono vi estas ĉiam tro fidele pripensema kun
-senpartia koro. Tial vi komprenas viajn malfortajn flankojn eĉ kiel
-virton. Nur kapti fraŭlinon J. estas nun necese al vi. Estas nur
-problemo, ĉu kapti aŭ ne. Krom tio, kia problemo ekzistas, pri kiu
-vi devas esti tro fidele pripensema?</p>
-
-<p>Viaj nervoj devas vidi pli akre la delikatecon de la aferoj. Ke vi
-konas la koron de nur unu virino, ne pretekstu por tio, ke vi tion ne
-faras. Vi devis veni pli ofte Tokio-n kaj malproporcie al fraŭlino
-J. vi devis skribi al ŝi pli ofte. Kiom da fojoj mi vin instigis
-al tio! Sed vi min ne aŭskultis. Eble via sincera karaktero al vi
-ne permesis min aŭskulti. Vi amas fraŭlinon J. Via amo al ŝi
-estas eterna. Same fraŭlino J. diris, ke<!-- p. 103 --> ŝi vin amas. Ŝia amo
-devas esti eterna. Tio estas evidenta dedukto. Sed, vi estas juna
-ulmo, kiu jam disetendis siajn branĉojn, dum fraŭlino J. estas
-pli juna betulo, kiu nun pripensas, kiel disetendi la branĉojn.
-Via senpartieco fine alportos al vi venkon brilan. Sed mi timas,
-ke vi devos antaŭ tio fali kelkajn fojojn, por ĉirkaŭpreni tiun
-trezoron. Do mi intence tion diras al vi.</p>
-
-<p>Mia korpo suferas pro malsana febro; mia animo plie suferas pro
-interna febro. Mia pasio flamas, flamas kiel flamo. Sed mi ne scias,
-per kio kaj por kio ĝi flamas. Mi deziras tion plene scii, sed
-samtempe mi rifuzas sciiĝi pri tio. Ne, kiam mi forte konscios pri
-la pasio, la flamo fariĝos kiel la lumo de karbeto kaŝita en la
-jam forbruliĝinta cindro. Kiam mi estas en la stato de senkonscio,
-la flamo ekflamas por elbruligi miajn animon kaj korpon samtempe.
-Mi rapide ion entreprenas. Kaj vidu, mi nenion elfaras. Mi jam ne
-konas min mem. Mi ne povas min rigardi kun respondeco. Mia koro estas
-la kapo de Jano. La vizaĝo kontraŭanta la okcidenton ne vidas
-la vizaĝon kontraŭantan la orienton. La vizaĝo kontraŭanta la
-orienton ne konas la vizaĝon kontraŭantan la okcidenton. Kiel la
-estinteco kaj la estonteco ne konas unu la alian, mia koro ne konas
-mian koron.</p>
-
-<p>Malbeninda estas duobla vivo!</p>
-
-<p>Naturo ĉie vivas duoblan vivon. Mi tion malbenas.</p>
-
-<p class="far_sig">Via B.</p>
-
-<h3>(De B. al A.)</h3>
-
-<p class="date_line">Tokio, la 14an de Februaro 1914.</p>
-
-<p class="salutation">Kara A.!</p>
-
-<p>Kiam mi revenis enpoŝtiginte mian lastan leteron al vi kaj eniris en
-mian ĉambron, mi trovis tie fraŭlinon J. min atendantan.</p><!-- p. 104 -->
-
-<p>Fraŭlino J. legis vian leteron. Per larmoj ĝis nun verŝitaj ŝiaj
-grandaj okuloj tremis kiel la luno reflektata de la akvo. Alie mi ne
-povis esprimi. (La koro, kiu povas postuli larmojn de siaj okuloj,
-estas enviinda.)</p>
-
-<p>Ni temis pri edziniĝo de via fratino N. Fraŭlino J. insistis, ke mi
-devas edziĝi kun ŝi.</p>
-
-<p>Mi ne estis instigita al decido de tio, sed en tiu ĉi momento mia
-decido fariĝis. Do mi volas edziĝi kun fraŭlino N. Kvankam vi
-tion komprenos kiel mian kapricon aŭ ne, mi deziras edziĝi kun
-ŝi, se ŝi nur jesos tion. Tio ne estas petego, sed deklaracio.
-Niaj interparoladoj devas esti ĉiuj deklaracioj. Nuligi deklaracion
-ne estas hontinde. Kontraŭe ni devas honti pri tio, ke ni ne povas
-deklari.</p>
-
-<p>La skatolo de Pandoro fine estas renversita. Kiam ni interparolis,
-ŝia patrino eniris. Ankaŭ al ŝi mi konsilis, ke sendi fraŭlinon
-J. al Sendai estus pli bone. La patrino tuj ekatakis nin ambaŭ per
-la glavo de miaj vortoj: Ili ankoraŭ ne geedziĝis efektive. (Ŝi
-triumfante aldonis, ke ŝi aŭdis de fraŭlino J., ke karna rilato
-ankoraŭ ne ekzistas inter vi.) Dume fraŭlino J. ekmalsaniĝis. Tio
-devas esti sufero por vi. (Tiel ŝi memdecidis kvazaŭ kun konvinko.)
-Viaflanke okazis ruiniĝo de via familio. Vi nuntempe ne devas pensi
-pri la problemo de edziĝo. (Tiel ŝi refoje konkludis trudeme.)
-Tial estas prave, ke pro reciproka oportuneco ĉi tiu problemo de
-geedziĝo prokrastiĝu ĝis ambaŭflankaj malfacilaĵoj solviĝos
-&#8212; tiel ŝi diris. (Kaj ŝi aldonis, ke tio, ke ŝi restis ankoraŭ
-virgulino, antaŭ ĉio faciligas la aferon. Mi ne povas imiti ŝian
-dirmanieron, sed ĉi tiuj malbenitaj vortoj eĉ nun bruligas al mi la
-orelojn kiel abomena brulstampilo.) Ŝi ne forgesis, aldoni al tio
-ion aldonan: Ŝi diris, ke, se la rilato inter vi kaj<!-- p. 105 --> fraŭlino J.
-interrompus portempe, mia restado ĉi tiea perdus kaŭzon. Aŭdinte
-nian laŭtan disputon ankaŭ la avo venis tien. Al ili mi kondutis
-kiel batalanto, je kio mi estas tre lerta. Ironio kaj insulto
-trafadis iliajn vizaĝojn kvazaŭ hajleroj. Eĉ nun diabla rideto
-aperas ĉirkaŭ mia buŝo, se mi rememoras, kiel plezurige la fervoro
-en mi silente kaŝita eksplodis kvazaŭ vulkana elsputo. Kion la
-avo diris, estis vortoj de l’ tielnomata edoano: Ĉu vi fariĝus
-milionulo aŭ malriĉegulo, promeso estas promeso. Malsaniĝo de lia
-nepino estas kulpo de ili, kiuj pri ŝi zorgas, ĝis la tempo venos.
-Tial, se vi nuligas promeson, ili ne povas krom rezigni pri tio; sed,
-se vi deziras ŝin edzinigi al vi, ŝi staras sub via volo, kion vi
-farus al ŝi, eĉ se vi ŝin kuirus aŭ rostus. Kion ajn oni dirus,
-la nepino nun devas aparteni nepre al via familio. Estas superflue,
-ke mi min intermetis en ĉi tiun problemon. Unue estas eraro, ke
-ŝia patrino ekparolis pri la afero antaŭ mi &#8212; tiel li diris. Ke
-la maljunulo, kiu fraŭlinon J. ekstreme amegas kaj estas kvazaŭ
-mortinta sen ŝi, grincigis la dentojn pro perforta insistemo, estis
-mizera aspekto. Mi antaŭ ĉio eldiradis, kion mi volis. Eĉ kun
-pacienco mi nun ne volas resti en la domo, kiu miajn nervojn incitas,
-sen speciala kaŭzo. Mi postulas de vi opinion. Kion ajn Budao
-predikis, mi estas unu ekzistaĵo en ĉi tiu mondo. Ĉu renaskiĝo
-okazos aŭ ne, la estanteco estas por mi trezoro. Mi ne povas kovri
-ĉi tiun trezoron per ĉifono.</p>
-
-<p>Mi ripetas, ke mi deziras edziĝi kun fraŭlino N., via fratino. Mi
-aldonas, ke fraŭlino J. gustumas plejeble grandan turmenton. Nur
-vidi tion deflanke, mallumigas al mi la tutan mondon. Decide finu la
-aferon iel!</p>
-
-<p class="far_sig">Via B.</p><!-- p. 106 -->
-
-<h3>(De A. al B.)</h3>
-
-<p class="salutation">Kara B.!</p>
-
-<p>Viaj du leteroj estis ricevataj. Ke mia vizito al Tokio havos nenian
-bonan sekvon, viaj leteroj mem rakontas. Nia urbo Sendai atendas
-mian J. kun ambaŭ manoj malfermitaj. Mi ne pensas, ke, eĉ se
-malfortiĝinta, ŝia nuna sano ne permesos al ŝi vojaĝon al Sendai.</p>
-
-<p>Ĉu mia J. gustumas plejeble grandan turmenton? Kaj eĉ ne skribante
-al mi pri tio? Kian eraron mi faris? Ŝi ne volas eĉ diri tion. Kiel
-pensi pri ŝi? Amo kaj malamo estas parenca. Ĉu vi deziras, ke mi
-travivu ĉi tiun teruran veron?</p>
-
-<p>Kiel vi diras en tia subiganta maniero? Justan motivon povas kompreni
-eĉ mi, se vi parolus al mi sur egalaj kondiĉoj. Kaj vi estas
-homo, kiu faras belan deklaracion. Jes, nuligi deklaracion ne estas
-hontinde, kiel vi diras. Sed, ĉu vi ne trovas iom hontinde refoje
-deklari jam unufoje nuligitan deklaracion?</p>
-
-<p>Kiel vi diras, mi estas senpartia. Mi ne konas alian vojon ol la
-sinceran. Sen via atentigo pri tio, mia simpla karaktero jam ofte min
-turmentis. Mi kelkajn fojojn provis transiri en la pli malsimplan
-karakteron, kaj ĉiam ripetadis iri la saman vojon de malsukceso
-kaj humiliĝo. Sed nun mi ne eraras. Tiujn, kiujn mi povas ami, mi
-amas; sed tiujn, kiujn mi ne povas ami, mi malamas. Kaj samtempe mi
-tre bone scias, kiel dolore estas malami la alian. Kiel la instinkta
-refleksaĵo de ĉi tiu doloro mia koro deziras ami ĉiujn. Pro tio,
-ke mi amis, kaj ke mi malamis, mi povos ne penti, se io perdiĝos
-al mi, kvankam mi travivos ekstreman malĝojon; ĉar ĝi propre ne
-apartenas al mi. Mi postulas nur tion, kion mia amo pure kaj juste
-povas postuli. Por mi nur tiaj<!-- p. 107 --> aĵoj estas veraj. Mia amo devas
-naski nur la veron. Miaj piedoj devas stari nur sur la vero. Tial
-mi estas tro fidele pripensema pri ĉio. Kiel fremdulo oni povas
-kritiki pri tio, ĉu tio estas bona aŭ malbona. Sed por mi, ĉu
-estas bona aŭ malbona, tio estas nur necesa kondiĉo. Ĉi tiu kredo
-estas karaktera. Min ne detruante, oni ne povas detrui mian kredon.
-Ke mi devas notadi tian klaran tialon, montras ke via opinio pri mi
-havas mankaĵon. Eĉ vi saĝulo iam eraras. Vin gardu!</p>
-
-<p class="far_sig">Via A.</p>
-
-<h3>(De B. al A.)</h3>
-
-<p class="date_line">Tokio, la 17an de Februaro 1914.</p>
-
-<p class="salutation">Kara A.!</p>
-
-<p>Nur pro tio, ke vi estas pliaĝa frato de fraŭlino N., mi al vi
-proponis, ke mi edziĝu kun ŝi; sed vi montris al mi kruelan
-sintenadon de indiferenteco.</p>
-
-<p>Mi al vi ne konfidas.</p>
-
-<p>Bonvolu transdoni al via fratino la leteron al ŝi skribitan, kiun mi
-enmetas. Vi estas ne malgranda senprudentulo, sed mi pensas, ke vi ne
-estimas mian karakteron tiel, ke vi ĝin al ŝi ne transdonos.</p>
-
-<p class="far_sig">Via B.</p>
-
-<h3>(De B. al A.) (telegramo).</h3>
-
-<p class="date_line">Tokio, la 17an de Februaro 1914.</p>
-
-<p>Nuligu leteron al fraŭlino N. laŭ peto de fraŭlino J.</p>
-
-<p class="far_sig">Via B.</p>
-
-<h3>(De A. al B.)</h3>
-
-<p class="date_line">Sendai, la 17an de Februaro 1914.</p>
-
-<p class="salutation">Kara B.!</p>
-
-<p>Mi de vi postulas, ke vi klarigu al mi la veran staton de l’ afero.
-Vi estas, kiuj montras kruelan sintenadon.</p><!-- p. 108 -->
-
-<p>Mia fratino ne estas tera pupo, kaj mi ne leterportisto. Mi tion
-diras, ĉar mi estimas ŝian karakteron; sed vi kondutis al ŝi
-malserioze. Feliĉe la telegramo min atingis pli frue ol la letero,
-kaj mia fratino ne legis ĝin efektive; sed estas fakto, ke vi
-kondutis al ŝi malserioze. Kiel ŝia frato mi havas malamikecon
-kontraŭ vi, ĝis kiam mi ekscios pravigeblan kaŭzon.</p>
-
-<p>Ne, mi ne bezonas vian klarigon. Viaj malĝentilaj kondutoj ĝisnunaj
-elokvente parolas pri la vero. Vi volas mian J. (<i>de ĉi tie estas
-strekita</i>) ... estas terurege. Kial mia kapo havas kapablon pensi?
-Kial mia kapo ne frakasiĝas?</p>
-
-<p>Ne forgesu, ke vi mem estas, kiu min tiel turmentas, ke mi fine
-malkonfidas al miaj amatino kaj amiko. Kaj vi ne estos pravaj, se vi
-trovos tion bagatela.</p>
-
-<p class="far_sig">Via A.</p>
-
-<h3>(De A. al B.) (telegramo).</h3>
-
-<p class="date_line">Sendai, la 7an posttagmeze de la 19a Februaro 1914.</p>
-
-<p>J. hodiaŭ venis, restos kelkajn tagojn; letero sekvos.</p>
-
-<p class="far_sig">Via A.</p>
-
-<h3>(De A. al B.)</h3>
-
-<p class="date_line">Sendai, matene la 20an de Februaro 1914.</p>
-
-<p class="salutation">Kara B.!</p>
-
-<p>Mi nur mallevas mian kapon. Estas miro, ke mi povas daŭrigi mian
-respiradon.</p>
-
-<p>Mia J. ankaŭ mallevas sian kapon apud mi. Ni ambaŭ ne povas eĉ
-plori.</p>
-
-<p>Nun mi rapidas raporti al vi nur tiom.</p>
-
-<p class="far_sig">Via A.</p><!-- p. 109 -->
-
-<h3>(De A. al B.)</h3>
-
-<p class="date_line">Sendai, matene la 20an de Februaro 1914.</p>
-
-<p class="salutation">Kara B.!</p>
-
-<p>Sciiĝinte, ke mia J. forlasis Tokio-n hieraŭ matene nenion dirante
-eĉ al vi, mi al vi telegrafis por trankviligi. Mi pensas, ke la
-telegramo vin atingis, kaj mia rekomendita, mallonga letero ankaŭ.</p>
-
-<p>Lastanokte ni ambaŭ pasigis nokton ne enlitiĝinte, sed sidante.
-Iun momenton ŝajnis al mi, ke mia kapo frakasiĝos kun bruo, sed
-kontraŭe ĝi nun estas terure trankvila. Do uzante ĉi tiun okazon
-mi nun prenas plumon, por ke mi skribu al vi pri ĉiuj okazintaĵoj
-plejeble trankvile kaj sincere. La horloĝo nun haltas ĉe la dekunua
-kaj duono, sed laŭ alteco de la suno estas nun eble ĉirkaŭ la 9a.</p>
-
-<p>Ankaŭ hieraŭ mi vizitis la fabrikejon kaj laboradis kiel frenezulo.
-Ĉirkaŭ la deka mia fratino rapide alkuris kun telegramo. Tuj min
-atakis la ekstrema maltrankvileco, kiu aperis sur ŝia vizaĝo pro
-tio, ke la sendinto estas mia J. Mia fratino rigardis mian vizaĝon
-kaj mi la ŝian, kaj en tiu momento ni sentis reciproke ian kompaton.
-Kun la koro kiel eble plej perforte trankviligita mi iris al la
-fenestro kaj sensigelis la telegramon.</p>
-
-<p>Mi legis: „Hodiaŭ iros kaj konfesos; atendu ĝis tiam.“
-Mi ordonis, ke ŝi revenu hejmen kaj aranĝu por akcepti mian
-J., kaj senpolviginte la kapon polvoplenan mi surmetis malnovan
-soldatmantelon kaj kune kun ŝi forlasis la fabrikejon. Ĉe la disiro
-mia fratino min demandis: „Ĉu<!-- orig: Ĉu --> ne io maltrankviliga okazis?“
-Kolere mi respondis: „Silentu, nur revenu kaj aranĝu por ŝin
-akcepti; tio estas sufiĉa.“ Se mia fratino estus ŝanceliĝinta
-pli longe, mi estus povinta uzi perforton.</p><!-- p. 110 -->
-
-<p>Kiam mi min trovis sola, mi kuris al la stacidomo kiel eble plej
-rapide. Kompreneble ŝi ankoraŭ ne alvenis tie. Unue rekonsciiĝinte
-mi serĉis la telegramon por legi ĝin refoje, sed, dum mi tion ne
-rimarkis, la papero estis disfrotita kaj tute malseka pro ŝvito.
-Do devigite mi legis horaron en la stacidomo kaj trovinte, ke eĉ
-la unua ekspreso ne atingas nian urbon pli frue ol je la 12a, mi
-tute senesperiĝis. Ial ofte koliziante la aliajn, mi forlasis la
-stacidomon kaj eksidis sur la digon sude de la gasfabrikejo. Tie
-neniu estis. Mi tiam eksciis, ke ankaŭ hodiaŭ ni havas belan
-veteron. La vento estis tranĉante malvarma. Kian konfeson ŝi
-al mi faros, mi ne sciis; sed pensinte, ke mi devas aranĝi por
-elporti neordinaran skuon, mi volis trankviliĝi. Mi volis unuigi
-ĉiujn miajn penserojn en unu; sed, kiam mi rekonsciiĝis, mi estis
-senatente rigardanta ŝelon de l’ oranĝo, kiu antaŭ mi kuŝis. Mi
-kelkajn fojojn penadis rekomenci, sed mi ripetadis ĉiam la saman,
-kaj tiam mi tion ne trovis tiel koleriga. Kiom da horoj pasis tiel!</p>
-
-<p>Dume, mi pli kaj pli ekhavis liberan spacon en la anguloj de l’
-kapo, kaj fikse rigardante la ŝelon de la oranĝo mi rememoris
-kvazaŭ en la sonĝo tion, ke mi intervidis kun mia J. en la aparta
-ĉambro de l’ preĝejo. Mi sentis tiam la akran koloron de l’
-pendpentraĵoj por la dimanĉa lernejo, kiuj estis metitaj en la
-angulo de l’ ĉambro, malgraŭ ke ili estis ekster vidangulo; kaj
-mi povis hodiaŭ reprezenti al mi tiun senton. Ŝajne ne moviĝante
-&#8212; ne povante moviĝi &#8212; kiel malvarma, ŝtona statuo mia J. staras
-kun mallevita kapo. Mi staras antaŭ ŝi. Antaŭ ol paroli, ni ambaŭ
-jam komprenas la deziron de la alia. Sed mi ne trankviliĝas, ĝis mi
-parolas la plej bonajn kaj plej belajn vortojn. Kaj, kiel bone estas,
-ke ni staras tiel! Tion vidante, eĉ la anĝelo ne povus<!-- p. 111 --> krom ridi.
-En miaj okuloj malrapide ekaperis larmoj dolĉaj, sed malgajaj, kaj
-kiam ili plenigis la okulojn, ili fariĝis guto kaj donante varmeton
-al malvarma vango, ĝi senbrue ensorbiĝis en la teron. Kvazaŭ
-distrite mi ĝuadis ĉi tiun iomete plezurigan malgajecon.</p>
-
-<p>Malgajeco naskis malgajecon kaj larmoj fluis iom kaj iom pli forte.
-Kaj ili estis anstataŭataj per varmegaj kaj maldolĉaj. Dum kiam mi
-ne rimarkas, ke la figuro de la pura knabino J. malaperis de antaŭ
-mi kaj en mia malklara konscio sensenca mallumo ekprofundiĝis. En la
-lumo de l’ brila ĉielo mi min sentis tute ĉirkaŭita de mallumo.
-Nigrega malespero min ĉirkaŭis. Mi ne povis eĉ moviĝeti. Kial
-mi vidos mian J.? Subpremite de tiu ĉi demando mi kaŭriĝis kiel
-ŝtono sur la digo kovrita per herbetoj.</p>
-
-<p>Dum iom da horoj sekvantaj mi estis vivante morta; mi vivis en morto.
-Mirigite de fajfado de la fabrikejo, kiu subite apud mi eksonis, mi
-renaskiĝis en la mondon de la horo, kaj trovis laŭ la horloĝo, ke
-estas jam 11a kaj duono. Sed ne restreĉinte la horloĝon de hieraŭ,
-mi ne vivis en la mondo de l’ horo. Tuj kiam mi tion rimarkis, mi,
-kiu jam perdis mian J., refoje alkuris al la stacidomo, por ke mi ne
-perdu almenaŭ okazon vidi ŝian korpon. De la elirejo pasaĝeroj
-eliris svarme. Kiam mi trovis la figuron de mia J. malgrasa pro
-malsano, laca pro vojaĝo kaj malhela, ne memorigante la virgulinon
-en la plej malantaŭa parto de l’ lasta amaso, mi sentis, kvazaŭ
-mi estis subite retirata malantaŭen kaj pro ekstremaj amo kaj malamo
-al ŝi mia kapo estis kvazaŭ frakasita en pecetojn, kaj antaŭ mi
-fariĝis tute mallume.</p>
-
-<p>Sed la okazo min altrenis al ŝi. La okuloj de mia J., kiuj ŝajnis
-duone perdintaj konsciencon, min fikse rigardis, kvazaŭ ili aŭ
-miris pri mia vidiĝo simila al almozulo, aŭ<!-- p. 112 --> estis tute trankvilaj.
-La vortoj, kiujn la okuloj parolis, estis tute aliaj ol la antaŭaj,
-sed je malĝojo la okuloj mem rezervis antaŭajn figurojn neniom
-ŝanĝitajn.</p>
-
-<p>Post malvarmaj salutoj ni duope ekiris. Kiam ni silente iris ĉirkaŭ
-100 metrojn, mi ŝin demandis abrupte: „Ĉu sinjoro B. fartas
-bone?“ Kaj mia J. devigite respondis: „Jes!“ Ni ambaŭ aŭ
-koleris aŭ hontis pri tio, kaj poste ni atingis mian domon en
-silentado.</p>
-
-<p>La maltrankvila mieno de mia fratino, kiu nin akceptis ĉe la
-enirejo, akiris plian palecon en tiu momento, kiam ŝi vidis nin
-ambaŭ. Mi pensas, ke niaj mienoj esprimis pli grandan gravecon ol la
-de ŝi atenditan. Kiam mia J. vidis mian fratinon, ŝi volis fratine
-diri al ŝi ridetante: „Vi estas fraŭlino N.?“ Sed apenaŭ ŝi
-tion eldiris, ŝi ekploris mallevante la kapon kun tremanta hararo.
-Pro tiu tro neatendita afero mia fratino faris nur grandajn okulojn.
-Plorante mia J. estis kondukata en la ĉambron, kaj mallevante la
-vizaĝon ĝis la mato, ŝi mallaŭte ploradis. Mia fratino, kiu
-alportis al ni teon, ŝanceliĝis ĉe la interĉambra glitpordeto, ne
-kuraĝante eniri en la ĉambron. Mizera atmosfero jam plenigis mian
-domon. Dum mi silente observadis mian J., mi eksentis ian kompaton
-al ŝi. Ŝi ploradis, ke mia kompato iom post iom ŝanĝiĝis en
-senpaciencon. Mia senpacienco ŝanĝiĝis iom post iom en koleron.
-Sed ne kuraĝinte ŝin riproĉi, mi subite ekstaris, malĝentile
-demetis la mantelon, ĝin pendigis al najlo kaj sovaĝe residiĝis.
-Mia J. ploradis, kvazaŭ ŝi tion ne rimarkis. Mi nur povis silente
-rigardi ŝian tremantan hararon kaj maldikan nukon. Dume kolero
-refoje transiĝis en kompaton. Profunda kompato, kiun travivas nur
-la patrino, al kiu estas lasita neniu rimedo krom nur rigardi ŝian
-solan infanon mortantan eĉ ne kriante &#8212; tiu kompato plenigis
-mian koron. Mi kelkajn fojojn<!-- p. 113 --> englutis ion, kio aperadis en la
-profundaĵo de l’ nazo kaj laringaj kanaloj &#8212; preĝante en la koro
-fervore: „Estu trankvila! Estu trankvila!“</p>
-
-<p>Kiam ŝi ekstaris forte premante la okulojn per naztuko tri fojojn,
-kvazaŭ ŝi jam rezignis kaj decidis, mi ankaŭ iom trankviliĝis.
-Metinte fajrujon inter ni, ni sidiĝis unu kontraŭ la alia. La
-fajrujo, sur kiun neniu de ni etendis la manojn, estis kvazaŭ
-malhelpaĵo inter ni. Mia J. ŝajnis ordigi por momento la vortojn
-dirotajn en sia kapo, kaj tuj ŝi komencis kun tremantaj, sed fortaj
-kaj klaraj vortoj:</p>
-
-<p>„Mi vin nur petas min pardoni. Vian ĝisnunan sentadon mi kunsentis
-kun granda sufero neelportebla, sed ĝis hodiaŭ mi nenion povis
-diri al vi. Mi pensadis, kaj pensadis, sed estis vane. Sed kiam mi
-antaŭhieraŭ petis sinjoron B. kontraŭ lia volo, ke li nuligu la
-edziĝon kun fraŭlino N., mi fine decidis kaj skribinte ĉi tion de
-tiam ĝis lasta nokto malfrue, mi forlasis la hejmon hodiaŭ matene
-ankoraŭ en krepusko. Mi hontas, ke mi tiel malbele skribis, sed mi
-vin petas, ke vi ĝin legu min kompatante. Mi timas, ke mi ekploros,
-se mi ekparolos.“</p>
-
-<p>Tiel dirinte, mia J. elprenis el sia poŝo ion skribitan sur la al mi
-jam konata, verdeta leterpapero en malgrandaj literoj, kaj ĝin metis
-antaŭ min. Tiu ĉi ceremonia maniero min instigis al ne malgranda
-antipatio; sed mi ne povis krom ĝin preni kaj legi. Tion mia J.
-kunportos ĉe reveno kaj montros al vi senpere.</p>
-
-<hr class="long" />
-
-<p class="centred">(Skribaĵo de fraŭlino J.)</p>
-
-<p class="salutation">Kara A.!</p>
-
-<p>Venis la tempo, kiam mi devas al vi konfesi tion, pri kio eĉ mi mem
-ne sciis. Mi deziras preferi morton ol<!-- p. 114 --> diri tion, sed mia malforta
-korpo ankoraŭ ne mortas. Dum mi ne mortas, mi ne povas vivi min
-mensogante. Bonvolu kredi mian sincerecon en tiu ĉi skribaĵo. Mi
-vin petas, ke vi bonvolu kredi nepre tion, ke tion ĉi skribas tiu,
-kiu al vi fidas.</p>
-
-<p>De infaneco mi ne povis liberiĝi de l’ inklino, min senti
-kompatinda, kaj kiam mi atingis aĝon 15- aŭ 16jaran, mi ekhavis
-malgajan koron timantan antaŭ la estonteco. Precipe antaŭ la viroj
-mi nur timadis sen kaŭzoj. Ankaŭ en Noboribecu, kiam mi eksciis,
-ke vi min vidis de l’ unua etaĝo, mi kompreneble ektimis, ke mi
-sentis malvarmon en la koro. Mi jam decidis en la koro, ke iam viro
-aperos kaj min ĵetos en la pli profundan malfeliĉon. Kelkajn fojojn
-mi kontraŭparolis sen iaj kaŭzoj eĉ mian avon nur pro tio, ke mi
-lin timis pro lia vireco. Kiam mi unue aŭdis pri Dio, mi en la koro
-pensis, ke Li estas viro, kaj nur timis.</p>
-
-<p>Sed, vi eble ne scias, ke mi la trian tagon antaŭ forlaso de
-Noboribecu min kaŝis en loko rigardebla de neniu kaj longe vin
-rigardis, kiu ludis en la ĝardenoj kun geknaboj. Estis tiam, kiam
-mi min sentis plej hontema. Ĉiumomente, kiam vi vin turnis al mi,
-mia koro batis kvazaŭ tumultosonorilo; sed mi ne kuraĝis foriri de
-tie. Poste, kiam mi revenis al mia ĉambro kaj vidis mian avon, mi
-sentis ian neeldireblan riproĉon de l’ koro, sed mi neniel volis
-forgesi, kiun mi vidis. Mi volis tion rezervi en la profundaĵo de
-l’ koro kaj vivadi tiel, kiel mi estis tiam. Pri l’ ideo de
-edziniĝo mi sentis timon, eĉ nur pripensi pri tio. Mi decidis, ke
-mi dum mia vivo rakontos pri tio al neniu. Sed, kiam mia avo diris,
-ke ni forlasos la banurbon la sekvantan tagon, mi deziris restadi pli
-longe. Pretekstinte difektiĝon de la fervojo pro superakviĝo mi eĉ
-plorante insistis restadi plie.</p><!-- p. 115 -->
-
-<p>Kiam mi intervidis kun vi en la preĝejo, por diri la veron, mi ne
-sciis, kion respondi. Eĉ se mi estus devinta morti pro tio, mi ne
-povis toleri, ke vi edziĝos kun alia ino; sed al mi estis nepenseble
-terure, edziĝi kun vi kaj apogi mian estontan sorton sur vin.</p>
-
-<p>Unu semajno post la solena fianĉiniĝo estis por mi neforgesebla,
-ĉar mi tiam ekpensis, ke mi ne plu povas disiĝi de vi. Mia koro
-estis kvazaŭ la akvo apud la akvoturniĝo. Dum mi sentis terure,
-mi estis altirata al vi. Bonvolu min pardoni, se mi uzas esprimon
-ne konvenan por la virino, ĉar nun mi ne devas diri la malveron.
-Unue tiam naskiĝis en mia koro seksa deziro, kaj mi ekgustumis
-solecon, doloron kaj malĝojon, kiujn mi neniel povis forigi, se
-mi estas sola. Mia koro pli mallumiĝis kvazaŭ translokita de la
-supra breto sur la malsupran. Mi hontis kaj suferis turmentege
-antaŭ Dio, kaj iufoje eĉ preĝis kun larmoj, dezirante ree fariĝi
-antaŭa mi; sed kompreneble mi neniel tion povis kaj deposte mia
-koro komencis duoblan vivon. Ĉu vi ankoraŭ memoras, ke mi ĉe
-disiĝo de vi fariĝis senespera kvazaŭ histeriulino kaj vi min
-terure riproĉis? Mi ekpensis kvazaŭ perfidita. La instinkto de
-l’ virino min igis forgesi kutimon de l’ mondo. Kaj krom tio, mi
-tiam sentis intuitive, ke mi devas disiĝi de vi por eterne. Nun mi
-trovas tion tre mirinda, sed eble mia koncentrita koro travidis la
-estontecon, kvankam tre malklare. Kiam mi disiĝis de vi en Ueno kaj
-forlasis la stacidomon, mia koro ploris dirante: „Jam finiĝis, jam
-finiĝis!“</p>
-
-<p>Longan tempon mi ne liberiĝis de tiu sento. Deposte mi fariĝis
-virino, kiu pli timis la estontecon ol antaŭe, kaj ĉiam travivadis
-sendormajn noktojn kaj dumtagajn kapdolorojn. Dume mi ricevis
-sciigon, ke via patro mortis, kaj poste teruran sciigon pri la
-bankroto. Tiam,<!-- p. 116 --> kiel mi deziris tuj veturi al vi kaj plori kun vi!
-Sed tiam mia kaduka korpo jam havis teruran malsanon kaj mia patrino
-insiste malpermesis al mi iri al vi. La pastro ankaŭ diris, ke
-mia alveno vin nur malhelpos. Suferante en la koro mi min fermadis
-silenta en la domo kaj pensis nur pri vi. Sed, mi devas diri al vi
-la veron, ke en la profundo de mia koro estis kaŝita io stranga,
-kio ne volis iri al Sendai. Mi ial sentis, ke, se mi senpripenseme
-iros al Sendai, io pli terura devas okazi. Mi ne povas trovi alian
-rimedon ol nur legi viajn respektindajn leterojn kaj min plibeligi
-kaj plialtigi. Ĉiam, kiam mi ricevis leteron de vi, por momento mia
-koro sin sentis klara, kvazaŭ subite tagiĝis, en kia ajn malĝoja
-stato ĝi estis, kaj mi intencis tuj respondi al vi.</p>
-
-<p>Tiel, dum kiam la aŭtuno sekvis la someron kaj la vintro la
-aŭtunon, mi iom kaj iom eksciis disvolviĝon de l’ koro, pri kiu
-vi parolis. Senkonscie mi pli kaj pli perdis timon antaŭ la viro
-kaj pli kaj pli sentis forton de l’ virino. En la koro mi juĝis
-pri la ago de mia vera kaj mia adoptinta patrino, kaj mi sentis
-senfinan malamon al la adoptpatrino, pensante, ke mi devas senti
-ĉiam honton pro ekzistado de tia patrino, dum mi sentis kompaton al
-mia vera patrino pro tio, ke ŝi reteneme vivis ne vekiĝinte kaj
-timante la viron. Sed pri mi mem mi tute ne scias, kion fari. Nur
-tiam, kiam mia patrino sciiĝinta pri la nova stato de via familio
-subite ekprojektis min apartigi de vi, mi ne povis resti obeema kiel
-antaŭe. Mi eksciis, ke mi ne devas resti obeema.</p>
-
-<p>Ĉi tiun jaron sinjoro B. subite revenis el la insulo Ogasaŭara.
-Skribinte nur la nomon de sinjoro B., mi sentas, kvazaŭ la koro al
-mi rompiĝas.</p>
-
-<p>Ĉar sinjoro B. rakontis al ni rakontojn du &#8212; tri fojojn en la
-dimanĉa lernejo, mi jam lin konis laŭvizaĝe. Tiam<!-- p. 117 --> el la viroj
-mi neniun pli timis kaj malamis ol lin. Kiam mi aŭdis, ke vi estas
-intima amiko de sinjoro B., mi ektimis eĉ vin. Sed mi trovis en vi
-ion ĝentilan, dum mi tiam trovis en sinjoro B. nur ion timigan.
-Antaŭ ol mi fianĉiniĝis kun vi, mi ricevis du anonimajn leterojn.
-Ial mi tuj eksciis, ke ilin sendis sinjoro B. En ili li skribis al mi
-pri viaj karaktero kaj inklino sen ia ajn trograndigo. Leginte ilin
-mi decidis, montri ĉiujn viajn leterojn al la pastro. Se mi ne estus
-ricevinta leterojn de sinjoro B., mi ĉiufoje, kiam vi al mi skribis,
-estus nur pensinta, ke la viro estas timinda. Ĉar mi sentis, ke mi
-devas lin obei en ĉio ajn, mi en la koro sekrete maltrankviliĝis,
-kiam mi sciiĝis pri lia transloĝiĝo ĉe min. Jes, tiam mi ankoraŭ
-ne liberiĝis tute de la antaŭa antaŭjuĝo.</p>
-
-<p>Kiam sinjoro B. transloĝiĝis ĉe min, li estis tute malhumila, kaj
-ne trankviliĝis, ĝis li faris ĉion laŭ sia volo. Dank’ al tio
-mi iom povis ĉesi lin timi. Tuj kiam li transloĝiĝis ĉe min,
-mi pensis, ke estus bone, se li edziĝus kun via fratino fraŭlino
-N. Sed mi mem ĉiam lin evitadis, kaj en la fundo de l’ koro eĉ
-sentis antipation al li.</p>
-
-<p>Iam &#8212; en pluva tago &#8212; sinjoro B. rakontis al mi pri diversaj aĵoj
-tute amike. Tiam mi lin ekamis, dum sinjoro B. kompreneble tion ne
-eksciis &#8212; bonvolu min pardoni, mi petas. Bonvolu min pardoni, ke
-mi konfesas al vi tiel malkaŝe. Tio, kion mi devas diri, estas
-tute sama, kia ajn estus la dirmaniero. &#8212; Tiam, kvazaŭ mi estis
-sorĉita de la diablo, mi diris al sinjoro B. ĉion, kion mi rezervis
-en la koro. Sed mi ne deklaris al li mian amon. Li ankoraŭ neniom
-aŭdis de mi pri tio, ke mi lin ekamis de tiam. Mi mem eksciis tion
-rememorinte. Tiam &#8212; mi ĵuras al Dio &#8212; mi decidis kaj pensis, ke mi
-estos via edzino.</p><!-- p. 118 -->
-
-<p>Ju pli mi komprenis la parolojn de sinjoro B., des pli klare mi
-sentis mian vekiĝon. De kiam mi konis sinjoron B., mi trovis mian
-seksan deziron vekiĝantan en la koro ial natura, kaj mi ne sentis
-jam penton. Ankaŭ mia religia kredo tute ŝanĝiĝis, kvazaŭ
-renversite. Al mi ekprosperis vidi klare, kio en la mondo estas vera
-kaj kio malvera; sed tion mi nun diras nur rememorante tiamaĵojn.
-Tiam, kiel via edzino ĝisfine, mi klopodis forĵeti la strangan
-forton de sinjoro B. eĉ riskante la vivon. Deposte al mi komenciĝis
-doloraj tagoj. Ĉiun fojon, kiam mi ricevis leteron de vi, mi sentis
-alvenon de fortaj helpantoj, sed iel mia koro alkutimiĝis al la
-sento de doloriga kateno; tamen, ĉu mi ĉesis eĉ momente vin
-estimi? Mi nun pensas, ke estus pli bone, se mi estus farinta tion!
-De tiam ankaŭ sinjoro B. estiĝis meditema. Ni aparte suferis
-apartajn suferojn. Kiam mi iel povis malproksimiĝi de li, tiam lia
-farto ĉiam malboniĝis; kaj kiam la meditemo de sinjoro B. iom
-malpli profundiĝis, tiam mia koro suferis pro netolerebla soleco kaj
-mi ekhavis aŭ hemopteon, aŭ febron. Sed pri tio mi tiam ne konsciis
-klare. Ĉu vi kredas al mi? Mi bataladis, kiom mia korpo permesis,
-kiom mia koro permesis. Mi insiste pensis, ke mi pri tio ne rakontos
-al sinjoro B., eĉ se mi mortus; ke mi apartenas al vi. Pro doloro
-mi kelkfoje proponis al sinjoro B., ke li edziĝu kun via fratino
-fraŭlino N. Tio estis mia egoismo, mi ne pensis pri la estonteco de
-fraŭlino N. Mi nur klopodis, kiamaniere ajn min liberigi de sinjoro
-B. Kaj sinjoro B. decidis edziĝi kun via fratino; sed, kiam mi
-terure febriĝis post tio, li tuj tion nuligis. Aliflanke vi de mi
-postulis en ĉiu letero, malkovri al vi mian koron. Kiel vi vidas,
-mi neniel povis respondi. Kiam mi prezentis al mi dolorojn, kiujn
-vi devas senti, dum<!-- p. 119 --> vi flegante vian maljunan patrinon kuraĝe
-laboradas por vivo de mateno ĝis vespero kaj min rigardas kiel solan
-lumon, kiom da fojoj mi ja deziris eĉ preferi morton. Efektive morto
-estis pli facila por mi; sed mi jam estis la homo, kiu, kiel mi
-antaŭe skribis, ne povas trakti la aferon malserioze. Mi jam havis
-forton, ke mi pensis, vivi en kia ajn suferado, dum mi vivos. Ju pli
-forte ni, mi kaj sinjoro B. suferis, des pli profunde ni amis unu la
-alian; ne, ne ni, sed mi. Do kontraŭ lia volo mi refoje al sinjoro
-B. proponis, ke li edziĝu kun via fratino fraŭlino N. Li skribis al
-vi tiun ĉi fojon kun pli granda decido ol antaŭe.</p>
-
-<p>Mi unuan fojon spiradis kiel la homo elsavita el vakuo, sed samtempe
-mi vidis alian profundan veron. Kun kia koro mi povos edziniĝi
-kun vi? Kaj kun kia koro sinjoro B. edziĝos kun fraŭlino N.? Kiam
-mi tion eksciis, mi trovis en mia koro malnoblan, malbelan penson
-malsuperantan eĉ mian adoptpatrinon. Depost tio mi ne konas dormon,
-nek malsanon. Mi nur pensadis pri tio ne ĉesante eĉ momenton, kaj
-fine mi ankoraŭfoje petis sinjoron B. telegrafe nei edziĝon kun
-fraŭlino N. Kaj mi decidis, konfesi al vi ĉion persone.</p>
-
-<p>Ĉar mia koro estis konfuza pro malkvieteco, mia skribaĵo povas
-havi malĝustajn kontekstojn kaj esprimojn; sed mi kredas, ke vi
-ekkomprenos gravajn punktojn per tio.</p>
-
-<p>Mi konfesas, ke mia koro amas sinjoron B.</p>
-
-<p>Mi vin ne malestimas. Kiel antaŭe, tiel nun vi estas por mi viro
-pura kaj forta. Mi vin estimos por eterne, kaj vin petas, ke vi
-permesu al mi tion fari. Sed mia sincera karaktero min igas vin
-estimi kaj ami sinjoron B.</p>
-
-<p>Mi estas via fianĉino. La promeso de gefianĉiĝo estas reciproka;
-tial, se vi postulas plenumi la promeson, mi<!-- p. 120 --> devas fari tion. Mi ne
-povas krom edziniĝi kun vi kun malplena koro.</p>
-
-<p>Mi amas sinjoron B., sed pri tio mi al li ne diris eĉ unu vorton;
-kompreneble mi estas libera de la ago, kiu estas permesata nur inter
-la geamantoj.</p>
-
-<p>Mi vin petas, ke vi rakontu al via fratino detale pri la afero,
-por ke ŝi ne malkomprenu ĉion. Se vi permesos, mi senpere ŝin
-pardonpetos pri tio.</p>
-
-<p class="far_sig">Via J.</p>
-
-<hr class="long" />
-
-<p>Legante tion, miaj okuloj kelkfoje ĉirkaŭkuris sur la papero ne
-funkciante. Mi revenis kaj revenis al la komenco, kaj kiam mi finis
-legi, estis jam krepusko.</p>
-
-<p>Kiam mi ricevis telegramon de mia J., kiam mi ŝin akceptis en
-mia domo, mi preĝis Dion, ke mi trovu ian rimedon eĉ la plej
-malfacilan, dum mi sentis aliflanke alvenon de la fino; sed ĉio ĉi
-tio estis vana. La sorto min batis blinde rekte al la fronto. Viaj
-lastaj leteroj pike min rememorigas pri ĉio.</p>
-
-<p>Al vi, kiu legos ĉi tiun leteron, nun solviĝos ĉiuj enigmoj; same
-al mi jam nun solviĝis ĉiuj. Viaj ĝisnunaj leteroj havis ĉiuj
-gravegan signifon. Mi koleris, kiam mi devis ridi, kaj ridis, kiam mi
-devis koleri. Mian malfortecon mi nur priploras, kompatas.</p>
-
-<p>Mi povas bone kompreni la koron de mia J. Ŝi estas prava. Kaj mi
-miras, ke ŝi ne perdinte la vojon marŝis pli antaŭen ol vi.
-Se ŝia vekiĝo estus pli malforta! Se ŝia agado havus iun ajn
-riproĉindaĵon! Se mi estus naskita pli malnobla! Tiam, tie ankoraŭ
-restus la rimedo, ŝin konduki refoje al mia brusto.</p>
-
-<p>Mia fratino ĝentile eniris en la ĉambron kaj foriris almetinte
-karbon en la fornon. Tiam mi kuraĝis levi la kapon kaj diris al ŝi
-kun decido, je l’ laŭdo: „Mi vin<!-- p. 121 --> bone komprenis. Miaflanke
-mi havas nenion por diri.“ Ŝi ankaŭ levis la kapon kaj min
-aŭskultis, sed jen varmegaj larmoj ekfluis sur ŝiaj vangoj.
-Kontraŭe en mia koro regis forta trankvileco, en kiu mia lasta
-ĵaluzo kaj memrespekto sin kaŝis. Pri tio mi nun hontas.</p>
-
-<p>Krom tio, ke mia patrino de tempo al tempo tusis, la du virinoj estis
-tute trankvilaj eksentinte timon pro graveco de l’ afero, kvankam
-ili ne sciis pri ĝia enhavo. Ni ambaŭ nur sidadis unu kontraŭ la
-alia. Krom tio, ke mia J. de tempo al tempo ŝtelploris tremigante
-la ŝultrojn de rememoro, la tuta ĉambro estis morte kvieta, kaj
-dume la nokto pasis kaj tagiĝis. En silento ni vidis lumon de l’
-mateno, kiu iom post iom solece kaj malakre pliblankiĝis.</p>
-
-<p>Ĉi tiun nokton mia J. forveturos por reveni al vi. Mi atendas vian
-deklaracion.</p>
-
-<p>Mi aldone skribas, ke mia J. intervidis kun mia fratino. Estos
-nenecese, detale raporti al vi pri la malĝoja intervido de la du
-virinoj. Mia fratino diris, ke antaŭ ĉio ŝi pardonas mian J.</p>
-
-<p class="far_sig">Via A.</p>
-
-<h3>(De B. al A.)</h3>
-
-<p class="date_line">Tokio, nokte la 21an de Februaro 1914.</p>
-
-<p class="salutation">Kara A.!</p>
-
-<p>Malprava mi estis, kiu vin instigis elporti la sorton.</p>
-
-<p>La ondoj de l’ sorto senkompate ĵetis nin tri al la ŝtonego de
-l’ vero. Kiu povas liberiĝi de ĝi?</p>
-
-<p>Ni tri ĉiuj vundiĝis, terure vundiĝis. Vi devas plori, fraŭlino
-J. devas plori, kaj unue eksciinte verajn larmojn mi ankaŭ ploras.</p>
-
-<p>Ĉiuj homoj ridas je ni tri. Senmodereco, senhonteco, senprudenteco,
-frivoleco kaj nemoraleco!</p><!-- p. 122 -->
-
-<p>Malkaŝan veron, veran sincerecon ni tri eksciis. Ni tri, kiuj estas
-nerepacigeblaj malamikoj kaj samtempe samsentaj martiroj, devas iri
-ĉiu sian vojon ne erarante, nek ŝanceliĝante.</p>
-
-<p>Estu beno sur via malvenko!</p>
-
-<p>Estu kompato sur la renaskiĝo de fraŭlino J.!</p>
-
-<p>Estu malĝojaj larmoj sur mia venko!</p>
-
-<p>En fraŭlino J. mi trovis mian kompletaĵon. Mi unue al vi dediĉas
-ĉi tiun bonan sciigon.</p>
-
-<p>Mi ĵuras, ke mi kun mia J. kuraĝe batalos ĉiujn venontajn batalojn
-nenion evitonte &#8212; por ni ambaŭ, por vi kaj por la homa vivo, kiun
-ni devas kreskigi.</p>
-
-<p>Vian amikecon kiel oro, vian materian helpon, vian konfidon, vian
-malbonstaton, bonvolon de fraŭlino N. &#8212; ĉion ĉi tion mi kuraĝas
-oferi. Tio estas mia atestaĵo por tio, kiel mi povas ami kaj estimi
-mian J.</p>
-
-<p>Sed mi timas, ke mia malbona farto min ne starigos longe sur la
-batalkampo. La aferoj de homa vivo estas malfacilaj kaj malproksimaj.
-Malĝojigite vi devos ekstari tie, kie ni pereos. Akceptu nian
-senfinan bondeziron por via estonteco malĝoja, sed eble vivoplena.</p>
-
-<p>Mia deklaracio finiĝis. Venis jam la tempo, en kiu mi devas preni
-glavon.</p>
-
-<p class="far_sig">Via B.</p>
-
-<h3>(De A. al B.)</h3>
-
-<p class="date_line">Sendai, matene la 23an de Februaro 1914.</p>
-
-<p class="salutation">Kara B.!</p>
-
-<p>De la nesto, kie loĝas mia patrino, kies malsano iom post iom
-pligraviĝas, kaj mia fratino, kiu perdis amon...</p>
-
-<p>Sur mia tablo nun kuŝas eluzita horloĝo kun viaj leteroj.</p><!-- p. 123 -->
-
-<p>Kvazaŭ kompatante sian posedanton la horloĝo haltas ĉe la 11a kaj
-duono. Malsaĝa, sed iom kompatinda horloĝo!</p>
-
-<p>Je mia miro, mi nun neniel intencas restreĉi risorteton de tiu ĉi
-horloĝo.</p>
-
-<p>Ho, mia koro, atendu pacience!</p>
-
-<p>Ĉe l’ rando de la matena ĉielo nun la suno de la 23a de Februaro
-ekleviĝis.</p>
-
-<p>Mi estas ĝin rigardanta.</p>
-
-<p class="far_sig">Via A.</p><!-- p. 124 -->
-
-<div class="footnotes">
-<p><b>KLARIGOJ DE LA NOTOJ EN LA TEKSTO</b></p>
-
-<div class="footnote" id="Footnote01">
-<p><span class="label">[1]</span> Ŝiobara: Unu el la plej famaj banlokoj en
-Japanujo.</p></div>
-
-<div class="footnote" id="Footnote02">
-<p><span class="label">[2]</span> Haneda: Apudmara vilaĝo inter Tokio kaj
-Jokohamo.</p></div>
-
-<div class="footnote" id="Footnote03">
-<p><span class="label">[3]</span> Koiŝikaŭa: Unu el 15 kvartaloj de la urbo
-Tokio.</p></div>
-
-<div class="footnote" id="Footnote04">
-<p><span class="label">[4]</span> Inari-templo: Templo de diigita vulpo.
-Superstiĉemaj japanoj vizitas ĉiam tian sanktejon, se al ili io
-malfeliĉa okazas.</p></div>
-
-<div class="footnote" id="Footnote05">
-<p><span class="label">[5]</span> Sendai: La plej granda urbo en la nordorienta
-provinco de Japanujo.</p></div>
-
-<div class="footnote" id="Footnote06">
-<p><span class="label">[6]</span> Noboribecu: Fama banloko en la insulo Hokkaido.</p></div>
-
-<div class="footnote" id="Footnote07">
-<p><span class="label">[7]</span> Hokkaido: Unu el 5 grandaj insuloj, kiuj formas
-ĉefan parton de Japanujo; kuŝas plej norde.</p></div>
-
-<div class="footnote" id="Footnote08">
-<p><span class="label">[8]</span> Jukatao: Simpla, kotona vesto, kiun la japano
-portas post banado, precipe en la somero.</p></div>
-
-<div class="footnote" id="Footnote09">
-<p><span class="label">[9]</span> Aomori: Urbo kaj haveno kuŝanta en la plej
-norda parto de Honŝuu, la plej granda insulo; de ĉi tie la ŝipo
-veturas al diversaj lokoj de Hokkaido.</p></div>
-
-<div class="footnote" id="Footnote10">
-<p><span class="label">[10]</span> Edoano: Edo estas malnova nomo de Tokio, kaj
-kiu naskiĝis kaj kreskis en Edo, sin nomas Edoano kaj estas fiera.</p></div>
-
-<div class="footnote" id="Footnote11">
-<p><span class="label">[11]</span> Ponto Oĉanomizu: Ponto kondukanta trans la
-rivero Kanda, kiu fluas inter la kvartaloj Hongo kaj Kanda.</p></div>
-
-<div class="footnote" id="Footnote12">
-<p><span class="label">[12]</span> Niŝinasuno: Urbeto apud Ŝiobara; vizitanto de
-Ŝiobara forlasas la vagonaron ĉie tie.</p></div>
-
-<div class="footnote" id="Footnote13">
-<p><span class="label">[13]</span> Ĝinrikio: Primitiva japana veturilo, kiun la
-homo mem trenas, sidigante la gaston sur ĝi.</p></div>
-
-<div class="footnote" id="Footnote14">
-<p><span class="label">[14]</span> Zoonio: Speco de supo farata el kelkaj legomoj,
-kokaĵoj kaj nepre moĉio (kuko farata el rizo); japano ĝin manĝas
-matene de la 1a ĝis la 3a de Januaro festante la novjaron.</p></div>
-
-<div class="footnote" id="Footnote15">
-<p><span class="label">[15]</span> Ogasaŭara: Insuletaro kuŝanta ĉirkaŭ 700
-kilometrojn sude de Tokio.</p></div>
-
-<div class="footnote" id="Footnote16">
-<p><span class="label">[16]</span> Kadan: Ĉirkaŭurbo de Sendai, signifas
-florĝardenon.</p></div><!-- p. 125 -->
-
-<div class="footnote" id="Footnote17">
-<p><span class="label">[17]</span> Hirose: Rivero fluanta apud Sendai.</p></div>
-
-<div class="footnote" id="Footnote18">
-<p><span class="label">[18]</span> Ĝinrikiisto: Veturigisto de la ĝinrikio.</p></div>
-
-<div class="footnote" id="Footnote19">
-<p><span class="label">[19]</span> Ueno: Komenca punkto de l’ fervoja linio al
-la direkto de nordorienta provinco.</p></div>
-
-<div class="footnote" id="Footnote20">
-<p><span class="label">[20]</span> Sinjoro J. Hukuzaŭa: Granda homo en la komenco
-de Meiĝi, kiu fondis la Keio-Universitaton.</p></div>
-
-<div class="footnote" id="Footnote21">
-<p><span class="label">[21]</span> Buŝidoo: Moralo de japana kavaliro.</p></div>
-
-<div class="footnote" id="Footnote22">
-<p><span class="label">[22]</span> Meiĝi-Monarĥirestarigo: 1806 Keiki Tokugaŭa,
-la 15a ŝoguno, rezigninte je la ŝoguneco redonis regadon al la
-imperiestro, kaj tiel monarĥio restariĝis.</p></div>
-
-<div class="footnote" id="Footnote23">
-<p><span class="label">[23]</span> Laŭce: Fama ĥina filozofo antikva.</p></div>
-
-<div class="footnote" id="Footnote24">
-<p><span class="label">[24]</span> Bakei: Fama japana pentristo.</p></div>
-
-<div class="footnote" id="Footnote25">
-<p><span class="label">[25]</span> Toohoku-Instituto: De fremdaj pastroj fondita
-lernejo en Sendai.</p></div>
-
-<div class="footnote" id="Footnote26">
-<p><span class="label">[26]</span> Mato: En Japanujo la planko de l’ ĉambro
-estas ĉiam kovrita per matoj kaj oni esprimas la amplekson de l’
-ĉambro laŭ la nombro de matoj. Unu mato estas longa ĉirkaŭ 0,9
-metron kaj larĝa ĉirkaŭ 0,45 metron.</p></div>
-
-<div class="footnote" id="Footnote27">
-<p><span class="label">[27]</span> Osako: La plej granda komerca urbo kaj samtempe
-haveno en Japanujo.</p></div>
-
-<div class="footnote" id="Footnote28">
-<p><span class="label">[28]</span> La 11a de Februaro estas tago de kronado de la
-unua japana imperiestro Ĝinmu. Japanoj festas ĉi tiun tagon kun
-la novjaro kaj la naskiĝtago de la imperiestro kiel tri grandajn,
-naciajn festotagojn.</p></div>
-</div>
-<div class="tnotes">
-<p><b>Notoj de transskribinto:</b></p>
-
-<p>Mi registris malmultajn ŝanĝojn kontraŭ la originala teksto per
-html-aj komentoj. Ankaŭ originalajn paĝkomencojn mi simile registris.</p>
-</div>
-<div lang='en' xml:lang='en'>
-<div style='display:block; margin-top:4em'>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK <span lang='eo' xml:lang='eo'>DEKLARACIO</span> ***</div>
-<div style='text-align:left'>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-Updated editions will replace the previous one&#8212;the old editions will
-be renamed.
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright
-law means that no one owns a United States copyright in these works,
-so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United
-States without permission and without paying copyright
-royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part
-of this license, apply to copying and distributing Project
-Gutenberg&#8482; electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG&#8482;
-concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark,
-and may not be used if you charge for an eBook, except by following
-the terms of the trademark license, including paying royalties for use
-of the Project Gutenberg trademark. If you do not charge anything for
-copies of this eBook, complying with the trademark license is very
-easy. You may use this eBook for nearly any purpose such as creation
-of derivative works, reports, performances and research. Project
-Gutenberg eBooks may be modified and printed and given away&#8212;you may
-do practically ANYTHING in the United States with eBooks not protected
-by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the trademark
-license, especially commercial redistribution.
-</div>
-
-<div style='margin-top:1em; font-size:1.1em; text-align:center'>START: FULL LICENSE</div>
-<div style='text-align:center;font-size:0.9em'>THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE</div>
-<div style='text-align:center;font-size:0.9em'>PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-To protect the Project Gutenberg&#8482; mission of promoting the free
-distribution of electronic works, by using or distributing this work
-(or any other work associated in any way with the phrase &#8220;Project
-Gutenberg&#8221;), you agree to comply with all the terms of the Full
-Project Gutenberg&#8482; License available with this file or online at
-www.gutenberg.org/license.
-</div>
-
-<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'>
-Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg&#8482; electronic works
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg&#8482;
-electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
-and accept all the terms of this license and intellectual property
-(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all
-the terms of this agreement, you must cease using and return or
-destroy all copies of Project Gutenberg&#8482; electronic works in your
-possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a
-Project Gutenberg&#8482; electronic work and you do not agree to be bound
-by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the person
-or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-1.B. &#8220;Project Gutenberg&#8221; is a registered trademark. It may only be
-used on or associated in any way with an electronic work by people who
-agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few
-things that you can do with most Project Gutenberg&#8482; electronic works
-even without complying with the full terms of this agreement. See
-paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project
-Gutenberg&#8482; electronic works if you follow the terms of this
-agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg&#8482;
-electronic works. See paragraph 1.E below.
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation (&#8220;the
-Foundation&#8221; or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection
-of Project Gutenberg&#8482; electronic works. Nearly all the individual
-works in the collection are in the public domain in the United
-States. If an individual work is unprotected by copyright law in the
-United States and you are located in the United States, we do not
-claim a right to prevent you from copying, distributing, performing,
-displaying or creating derivative works based on the work as long as
-all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope
-that you will support the Project Gutenberg&#8482; mission of promoting
-free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg&#8482;
-works in compliance with the terms of this agreement for keeping the
-Project Gutenberg&#8482; name associated with the work. You can easily
-comply with the terms of this agreement by keeping this work in the
-same format with its attached full Project Gutenberg&#8482; License when
-you share it without charge with others.
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern
-what you can do with this work. Copyright laws in most countries are
-in a constant state of change. If you are outside the United States,
-check the laws of your country in addition to the terms of this
-agreement before downloading, copying, displaying, performing,
-distributing or creating derivative works based on this work or any
-other Project Gutenberg&#8482; work. The Foundation makes no
-representations concerning the copyright status of any work in any
-country other than the United States.
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-1.E.1. The following sentence, with active links to, or other
-immediate access to, the full Project Gutenberg&#8482; License must appear
-prominently whenever any copy of a Project Gutenberg&#8482; work (any work
-on which the phrase &#8220;Project Gutenberg&#8221; appears, or with which the
-phrase &#8220;Project Gutenberg&#8221; is associated) is accessed, displayed,
-performed, viewed, copied or distributed:
-</div>
-
-<blockquote>
-  <div style='display:block; margin:1em 0'>
-    This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and most
-    other parts of the world at no cost and with almost no restrictions
-    whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms
-    of the Project Gutenberg License included with this eBook or online
-    at <a href="https://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a>. If you
-    are not located in the United States, you will have to check the laws
-    of the country where you are located before using this eBook.
-  </div>
-</blockquote>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-1.E.2. If an individual Project Gutenberg&#8482; electronic work is
-derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not
-contain a notice indicating that it is posted with permission of the
-copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in
-the United States without paying any fees or charges. If you are
-redistributing or providing access to a work with the phrase &#8220;Project
-Gutenberg&#8221; associated with or appearing on the work, you must comply
-either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or
-obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg&#8482;
-trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9.
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-1.E.3. If an individual Project Gutenberg&#8482; electronic work is posted
-with the permission of the copyright holder, your use and distribution
-must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any
-additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms
-will be linked to the Project Gutenberg&#8482; License for all works
-posted with the permission of the copyright holder found at the
-beginning of this work.
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg&#8482;
-License terms from this work, or any files containing a part of this
-work or any other work associated with Project Gutenberg&#8482;.
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
-electronic work, or any part of this electronic work, without
-prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
-active links or immediate access to the full terms of the Project
-Gutenberg&#8482; License.
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary,
-compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including
-any word processing or hypertext form. However, if you provide access
-to or distribute copies of a Project Gutenberg&#8482; work in a format
-other than &#8220;Plain Vanilla ASCII&#8221; or other format used in the official
-version posted on the official Project Gutenberg&#8482; website
-(www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense
-to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means
-of obtaining a copy upon request, of the work in its original &#8220;Plain
-Vanilla ASCII&#8221; or other form. Any alternate format must include the
-full Project Gutenberg&#8482; License as specified in paragraph 1.E.1.
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
-performing, copying or distributing any Project Gutenberg&#8482; works
-unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing
-access to or distributing Project Gutenberg&#8482; electronic works
-provided that:
-</div>
-
-<div style='margin-left:0.7em;'>
-    <div style='text-indent:-0.7em'>
-        &#8226; You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
-        the use of Project Gutenberg&#8482; works calculated using the method
-        you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed
-        to the owner of the Project Gutenberg&#8482; trademark, but he has
-        agreed to donate royalties under this paragraph to the Project
-        Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid
-        within 60 days following each date on which you prepare (or are
-        legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty
-        payments should be clearly marked as such and sent to the Project
-        Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in
-        Section 4, &#8220;Information about donations to the Project Gutenberg
-        Literary Archive Foundation.&#8221;
-    </div>
-
-    <div style='text-indent:-0.7em'>
-        &#8226; You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
-        you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
-        does not agree to the terms of the full Project Gutenberg&#8482;
-        License. You must require such a user to return or destroy all
-        copies of the works possessed in a physical medium and discontinue
-        all use of and all access to other copies of Project Gutenberg&#8482;
-        works.
-    </div>
-
-    <div style='text-indent:-0.7em'>
-        &#8226; You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of
-        any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
-        electronic work is discovered and reported to you within 90 days of
-        receipt of the work.
-    </div>
-
-    <div style='text-indent:-0.7em'>
-        &#8226; You comply with all other terms of this agreement for free
-        distribution of Project Gutenberg&#8482; works.
-    </div>
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project
-Gutenberg&#8482; electronic work or group of works on different terms than
-are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing
-from the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the manager of
-the Project Gutenberg&#8482; trademark. Contact the Foundation as set
-forth in Section 3 below.
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-1.F.
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
-effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
-works not protected by U.S. copyright law in creating the Project
-Gutenberg&#8482; collection. Despite these efforts, Project Gutenberg&#8482;
-electronic works, and the medium on which they may be stored, may
-contain &#8220;Defects,&#8221; such as, but not limited to, incomplete, inaccurate
-or corrupt data, transcription errors, a copyright or other
-intellectual property infringement, a defective or damaged disk or
-other medium, a computer virus, or computer codes that damage or
-cannot be read by your equipment.
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the &#8220;Right
-of Replacement or Refund&#8221; described in paragraph 1.F.3, the Project
-Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
-Gutenberg&#8482; trademark, and any other party distributing a Project
-Gutenberg&#8482; electronic work under this agreement, disclaim all
-liability to you for damages, costs and expenses, including legal
-fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
-LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
-PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
-TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
-LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
-INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
-DAMAGE.
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
-defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
-receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
-written explanation to the person you received the work from. If you
-received the work on a physical medium, you must return the medium
-with your written explanation. The person or entity that provided you
-with the defective work may elect to provide a replacement copy in
-lieu of a refund. If you received the work electronically, the person
-or entity providing it to you may choose to give you a second
-opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If
-the second copy is also defective, you may demand a refund in writing
-without further opportunities to fix the problem.
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth
-in paragraph 1.F.3, this work is provided to you &#8216;AS-IS&#8217;, WITH NO
-OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT
-LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied
-warranties or the exclusion or limitation of certain types of
-damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement
-violates the law of the state applicable to this agreement, the
-agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or
-limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or
-unenforceability of any provision of this agreement shall not void the
-remaining provisions.
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
-trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
-providing copies of Project Gutenberg&#8482; electronic works in
-accordance with this agreement, and any volunteers associated with the
-production, promotion and distribution of Project Gutenberg&#8482;
-electronic works, harmless from all liability, costs and expenses,
-including legal fees, that arise directly or indirectly from any of
-the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this
-or any Project Gutenberg&#8482; work, (b) alteration, modification, or
-additions or deletions to any Project Gutenberg&#8482; work, and (c) any
-Defect you cause.
-</div>
-
-<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'>
-Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg&#8482;
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-Project Gutenberg&#8482; is synonymous with the free distribution of
-electronic works in formats readable by the widest variety of
-computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It
-exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations
-from people in all walks of life.
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-Volunteers and financial support to provide volunteers with the
-assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg&#8482;&#8217;s
-goals and ensuring that the Project Gutenberg&#8482; collection will
-remain freely available for generations to come. In 2001, the Project
-Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
-and permanent future for Project Gutenberg&#8482; and future
-generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary
-Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see
-Sections 3 and 4 and the Foundation information page at www.gutenberg.org.
-</div>
-
-<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'>
-Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non-profit
-501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
-state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
-Revenue Service. The Foundation&#8217;s EIN or federal tax identification
-number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary
-Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by
-U.S. federal laws and your state&#8217;s laws.
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-The Foundation&#8217;s business office is located at 809 North 1500 West,
-Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up
-to date contact information can be found at the Foundation&#8217;s website
-and official page at www.gutenberg.org/contact
-</div>
-
-<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'>
-Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-Project Gutenberg&#8482; depends upon and cannot survive without widespread
-public support and donations to carry out its mission of
-increasing the number of public domain and licensed works that can be
-freely distributed in machine-readable form accessible by the widest
-array of equipment including outdated equipment. Many small donations
-($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
-status with the IRS.
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-The Foundation is committed to complying with the laws regulating
-charities and charitable donations in all 50 states of the United
-States. Compliance requirements are not uniform and it takes a
-considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
-with these requirements. We do not solicit donations in locations
-where we have not received written confirmation of compliance. To SEND
-DONATIONS or determine the status of compliance for any particular state
-visit <a href="https://www.gutenberg.org/donate/">www.gutenberg.org/donate</a>.
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-While we cannot and do not solicit contributions from states where we
-have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
-against accepting unsolicited donations from donors in such states who
-approach us with offers to donate.
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-International donations are gratefully accepted, but we cannot make
-any statements concerning tax treatment of donations received from
-outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-Please check the Project Gutenberg web pages for current donation
-methods and addresses. Donations are accepted in a number of other
-ways including checks, online payments and credit card donations. To
-donate, please visit: www.gutenberg.org/donate
-</div>
-
-<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'>
-Section 5. General Information About Project Gutenberg&#8482; electronic works
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-Professor Michael S. Hart was the originator of the Project
-Gutenberg&#8482; concept of a library of electronic works that could be
-freely shared with anyone. For forty years, he produced and
-distributed Project Gutenberg&#8482; eBooks with only a loose network of
-volunteer support.
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-Project Gutenberg&#8482; eBooks are often created from several printed
-editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in
-the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not
-necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper
-edition.
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-Most people start at our website which has the main PG search
-facility: <a href="https://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a>.
-</div>
-
-<div style='display:block; margin:1em 0'>
-This website includes information about Project Gutenberg&#8482;,
-including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
-Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
-subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
-</div>
-
-</div>
-</div>
-</body>
-</html>
diff --git a/old/68878-h/images/cover.jpg b/old/68878-h/images/cover.jpg
deleted file mode 100644
index 5112b7e..0000000
--- a/old/68878-h/images/cover.jpg
+++ /dev/null