diff options
| -rw-r--r-- | .gitattributes | 4 | ||||
| -rw-r--r-- | LICENSE.txt | 11 | ||||
| -rw-r--r-- | README.md | 2 | ||||
| -rw-r--r-- | old/68874-0.txt | 2481 | ||||
| -rw-r--r-- | old/68874-0.zip | bin | 46087 -> 0 bytes | |||
| -rw-r--r-- | old/68874-h.zip | bin | 322912 -> 0 bytes | |||
| -rw-r--r-- | old/68874-h/68874-h.htm | 2637 | ||||
| -rw-r--r-- | old/68874-h/images/cover.jpg | bin | 283943 -> 0 bytes |
8 files changed, 17 insertions, 5118 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..d7b82bc --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,4 @@ +*.txt text eol=lf +*.htm text eol=lf +*.html text eol=lf +*.md text eol=lf diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..9c44b31 --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #68874 (https://www.gutenberg.org/ebooks/68874) diff --git a/old/68874-0.txt b/old/68874-0.txt deleted file mode 100644 index 71f0b44..0000000 --- a/old/68874-0.txt +++ /dev/null @@ -1,2481 +0,0 @@ -The Project Gutenberg eBook of El la "Camera obscura", by Hildebrand - -This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and -most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions -whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms -of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at -www.gutenberg.org. If you are not located in the United States, you -will have to check the laws of the country where you are located before -using this eBook. - -Title: El la "Camera obscura" - -Author: Hildebrand - -Release Date: August 30, 2022 [eBook #68874] - -Language: Esperanto - -Produced by: Andrew Sly, Miroslav Malovec and the Online Distributed - Proofreading Team at https://www.pgdp.net (his file was - produced from images generously made available by - Biblioteka Cyfrowa KUL.) - -*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK EL LA "CAMERA OBSCURA" *** - - - INTERNACIA - MONDLITERATURO - - Kolekto de la plej famaj verkoj - el ĉiuj naciaj literaturoj - - FERDINAND HIRT & SOHN EN LEIPZIG / 1923 - ESPERANTO-FAKO - - - - -HILDEBRAND - -EL LA „CAMERA OBSCURA“ - - El la holanda originalo tradukis - H. C. Mees - - FERDINAND HIRT & SOHN EN LEIPZIG / 1923 - ESPERANTO-FAKO - - -ĈIUJ RAJTOJ ESTAS REZERVATAJ - -PRESEJO BREITKOPF & HÄRTEL, LEIPZIG - - - - -TABELO DE ENHAVO - Paĝo - Antaŭparolo 7 - Anĉjo la Ĉasisto 9 - La maljunulejano rakontas sian historion 27 - Malnova konato 41 - - - - -ANTAŬPAROLO - - -La „Camera Obscura“[1] okupas en la nederlanda literaturo unikan -lokon. Ĝi estas kolekto de rakontoj kaj priskriboj de delikata -kaj ofte sprita spirito, sed havas grandparte tre nacian koloron. -Aperinta en la jaro 1839, la majstra verko estas ankoraŭ nun legata -kaj konata de ĉiu instruita nederlandano, kaj neniu alia verko -atingis tiel ĝeneralan ŝatatecon. - -Ĝia aŭtoro, Nikolao Beets (pseŭdonimo: Hildebrand), naskiĝis en -1814 kaj mortis en 1903. Li studis teologion, fariĝis predikisto -unue en la vilaĝo Heemstede, poste en Utrecht kaj fine en la sama -urbo universitata profesoro teologia. - -Krom la „Camera Obscura“ li verkis en siaj junaj jaroj poemojn, -certe legindajn, kiuj tamen ne estas tiel ĝenerale konataj, kaj en -postaj jaroj pritraktaĵojn pri temoj edifaj kaj literaturaj. - -La tri rakontoj tradukitaj de mi: „Anĉjo la Ĉasisto“ (Teun -de Jager), „La maljunulejano rakontas sian historion“ (Het -diakenhuismannetje vertelt zijn historie) kaj „Malnova konato“ -(Een oude kennis) ŝajnas al mi taŭgaj por esti antaŭmetataj al -internacia publiko. - -La tradukinto. - - - - -ANĈJO LA ĈASISTO - - -La lasta iom pentrinda vilaĝo je la flanko de la okcidenta marbordo -de Holando estas sendube la malriĉaspekta Schoorl[2]. Ĝi situas -ĉe la malsupro de la dunoj tie, kie ili havas sian plej grandan -larĝon por subite interrompiĝi ĉe Kamp, ne donante al la tero -sian ŝirmon ĝis Petten kaj formante tiun grandan malplenon, kiu -necesigis la famekonatan Hondsbosch-an[3] kontraŭmaran ŝirmdigon, -por kies konservado estas neeviteblaj tiom multe da palisaĵo kaj -tiom multe da manĝoj. Same kiel en la apuda Bergen frapas tie ĉi la -promenanton la agrabla rigardaĵo de la alta duna deklivo surkreskita -de densa arbetaĵo kaj malvarmetaj boskoj; kaj de la nobelbieno, -kiu nombras inter siaj posedintoj Borselen-ojn, Brederode-ojn kaj -Nassaŭ-ojn, ĝis nia malgranda Schoorl, oni iras, laŭ ĉarme -kurbiĝadanta sabla vojo, je ambaŭ flankoj ĉiam en la ombro de -kverkoj, ulmoj, betuloj kaj diversspeca arbaĵo, preter kies trunkoj -tie ĉi kaj tie la klara dunakvo sin pluentrudas en volviĝantaj -riveretoj, kaj inter kiuj ambaŭflanke de distanco al distanco sin -montras la malgrandaj kabanoj de la loĝantoj, je la okcidenta -flanko ne malofte duone enterigitaj en la duno kaj supre grizaj pro -florantaj muskoj kaj tubera fungaĵo. - -Je la fino de tiu agrabla piedvojo la verda pinta tureto de Schoorl -alten elstaras, de supre rigardanta al la efektiva vilaĝo kaj ĝiaj -multaj grenkampoj, kie estas rikoltata la grio, apartenanta al la -famaĵoj de la vendejo de Alkmaar. Kiu trapromenis tiujn ĉi ravetajn -boskaĵojn, kaj, refreŝiginte sin unue en la malvarmeta ombro kaj -poste en la sola gastejo de la vilaĝo, tiu unue finkalkuliĝu kun -arbaĵo; ĉar lin atendas nenio alia ol la Hondsbosch[4], kio tute -ne estas arbaro, poste „de Zijpe“[5], la plej granda senakvigita -ebenaĵo de Okcidenta-Frislando, kaj poste la dezerto de „het -Koegras“[6], ĝis kiam li staras ĉe Helder, rigardante en la -„Marsdiep“[7] kaj vidante je la orienta flanko malklare aperi la -insulon Texel, pri kiu vojaĝintoj certigas, ke tie ekzistas beleta -arbareto inter „den Burg“ kaj „het Schild“[8], bagatela restaĵo -de praarbara belegeco. - -En la lastaj tagoj de septembro de 183* en tre frua mateno, ankoraŭ -antaŭ ol la suno leviĝis, la malgranda pordo de unu el la supre -priskribitaj kabanoj je la dunflanko apud Schoorl malfermiĝis kaj -sur la sojlo sin montris juna viro, kiu kun atento konsideris ĉielon -kaj ventodirekton. Bela brunmakula perdrikhundo[9] jam estis saltinta -trans la malsupran pordon tuj kiam la supra pordo estis malfermita, -kaj nun kun konebla plezuro ĝi sin rulis antaŭ liaj piedoj en la -sablo aŭ saltis kontraŭ liajn genuojn kaj tiam por momento ekkuŝis -kun la antaŭaj kruroj etenditaj kaj la kapo inter ili, por momenton -poste denove eksalti, mallaŭte kriaĉante kaj efektivigante ĉiujn -sonojn kaj figurojn de ĉashundo, kiu havas plezuron. Entute ne -ekzistas besto, kiu estas pli facile amuzebla kaj malpli baldaŭ -satamuzita. Lia mastro nur bezonas kapti la pafilon, kaj tiu ĉi movo -tuj aperigas antaŭ la ekflamigita imago de la hundo la plej belegajn -perspektivojn de ĝuo kaj feliĉego, pri kiuj mi estas konvinkita, -ke la nomitaj ĝojsignoj estas nur malfortaj pruvoj kompare kun la -sento, kiu tratiklas ĝian vilan bruston kaj tiel estas, malgraŭ ke -ĝi tre bone scias, ke por ĝi ĉiuj plezuroj de la tago konsistos -en kurado, starado, pelado kaj alportado, ne povante iam aŭ iatempe -havi kelkan esperon al la plej malgranda parto de la akiraĵo. - -La juna ĉasisto -- ĉar li estis iu -- en sia eluzita verda -kamizolo, kun la malnova ĉasaĵujo kaj la malnova grajnujo kruce -sur ambaŭ ŝultroj, la pantalono en la botoj, la verda drapa ĉapo -oblikve surmetita kaj la mallonga duobla ĉaspafilo kun la verda, -dependanta ŝnuro sub la brako, aspektis tre pitoreske. Li estis -granda kaj fortika, blonda keltido, kaj lia sunbrunigita vizaĝo tiom -pli rimarkigis la helan bluon de liaj okuloj; sed en tiu ĉi momento, -kiam li rigardis unue la ĉielon kaj poste ĉirkaŭ si, ili havis -malgajan esprimon. - -„Kviete, Kampeno!“ li ekkriis, kaj ŝajnis, ke kvazaŭ tedas -lin la ĝojaj saltoj de la besto, kiu ne obeis tiun ordonon, sed -plue maloportunis liajn genuojn kun la sama gajeco, dum li fermis la -pordon. Li donis al Kampeno piedfrapon. - -La besto malfiere forpaŝis kun la vosto inter la kruroj kaj -kriaĉis. - -„Nu do venu, Kampeno!“ rediris la ĉasisto, montrante penton, kaj -karesante ĝian kapon li aldonis: „Ĉu vi estas kulpa, ke la mastro -malbone sonĝis?“ - -Li prenis la vojon al la vilaĝo. - -Se la infanaro de Schoorl estus vidinta sian Anĉjon la Ĉasiston --- ĉar tiel ĉiuj nomis lin -- iri tiun fruan matenon, ĝi apenaŭ -estus kredinta siajn okulojn. Ĉar neniam lia okulo rigardis tiel -malĝoje, neniam tiel teren; neniam lia paŝo estis tiel malvigla kaj -indiferenta. Inter ili li estis konata kiel la plej bonhumora fraŭlo -de la vilaĝo, kaj, kiam li aŭ mistifikis la infanojn kaj scivolajn -knabojn per mirindaj ĉasmensogoj aŭ al la junaj knabinoj faligis -malvarmajn plumbograjnojn en la koltukon aŭ la maljunulinojn apud -la ŝpinilo gajigis per siaj gajaj ŝercoj, ĉiam ĝi ŝajnis veni -el lia koro, el lia senzorga kaj gaja kaj malpeza koro. Kaj tamen -Anĉjo la Ĉasisto apartenis al tiuj konstitucioj, ĉe kiuj la gajeco -ŝajnas esti malpli propreco ol fakulto de la animo, kaj sub tiu -viva rivereto de lia bonhumoreco, en kiu ŝajnis respeguliĝi nenio -krom lumo kaj floroj, troviĝis fundo de seriozeco kaj malgajeco. Al -ili li ne malofte fordonis sin en la soleco, kaj bagatelo povis lin -meti en tiun staton. Tiam li estis senkuraĝa kaj melankolia. Tiam -li pensis, sen rimarkebla transiro, al sia patrino kaj sia patro, -kiujn li vidis morti, kaj „al la verdaj arbetoj“ de la tombejo; -tiam li vidis por si mem nenian alian perspektivon ol de malriĉeco -kaj nesufiĉeco; ĝis kiam la ĉeesto de homoj lin vekis el la revado -kaj li estis denove la gaja, ŝercanta Anĉjo la Ĉasisto de ĉiam. -La ĉaso estis la ĝojo kaj ĝuo de lia vivo, kaj de la mezo de -septembro ĝis la unua de januaro li ĝuis plej vere. Kun la plej -gaja mieno en la mondo li ĉiun matenon iris en la kampon antaŭ -sunleviĝo; sed strangaĵojn li povis pensi dum la longaj solecaj -promenadoj, kun la pafilo en la mano kaj neniu ĉirkaŭ li krom lia -fidela Kampeno. Ŝajnis, ke hodiaŭ estas okazonta multe da ĉagrena -por liaj kapo kaj animo, ĉar malrapida kaj malvigla jam estis la -komenco. - -Lia vizaĝo tamen ne malmulte sereniĝis, kiam li ekhaltis apud -malgranda dometo, kiu ĉe lia dekstra flanko duone sin kaŝis inter -la arbaĵo. Li aŭskultis ĉe la kovrita fenestro. Unu momenton -li ŝajnis heziti; tiam li kuraĝiĝis kaj frapetis per la brunaj -manartikoj du, tri fojojn kontraŭ la malnovan fenestrokovrilon. -Sono, kvazaŭ oni alimetas seĝon, respondis tiun ĉi signalon. - -Li ridetis. - -„Mi havos ilin!“ li vokis laŭte. - -„Bone“, respondis belsona virina voĉo, kiu ŝajnis veni el la -profundo. - -Ankoraŭ momenton li restis, kaj malrapide la rideto malaperis de -liaj lipoj kaj lia vizaĝo reprenis la ĵusan malgajan mienon. Li -levis la kapon kaj ne vidis la hundon. - -Li fajfis mallaŭte. Kampeno estis pli proksima, ol li estis -pensinta, kaj saltaperis el la alta cerefolia foliaro, sub kiu, tuj -apud la kabano, malgranda duna rivereto kaŝiĝis. - -„Diabla hundo! ĉu vi jam nun devas trinki?“ li grumblis malkontente. -Sed tuj ŝanĝiĝante li diris al si mem: „Se Zejnjo scius, ke mi -estas malkontenta al la hundo! Mi meritas esti hodiaŭ malbonŝanca.“ - -Malfeliĉa konvinko por ĉasonto. - -Nun Anĉjo la Ĉasisto plirapidigis siajn paŝojn kaj atingis la -vilaĝon. - -La hundo ŝajnis rigardi la fruktokampojn kiel por ĝi destinitajn -kaj malproksimiĝis dekstren. Li revokis ĝin. - -„Ĉi tien, Kampeno!“ li diris afable: „vi devas iri supren, -amiko. Ili ankoraŭ ne bezonas la stoplojn; en la dunoj estas -ankoraŭ sufiĉe por manĝi.“ Kaj li turnis sin maldekstren. - -„Ĉu vi volas esti supre, Anĉjo?“ demandis viro, kiu ŝajnis -ankaŭ jam esti ellitiĝinta kaj subite aperis vestita per griza -kamizolo kun ĉasbutonoj, kun bastono en la mano kaj kun ĉapelo -ĉirkaŭita de verda rubando sur la kapo. - -„Jes, Joĉjo!“ la ĉasisto respondis: „oni nun estas ankoraŭ -tro multe laboranta sur la sablaj grundoj.“ - -„Vi parolas veran vorton“, diris la gardisto de la Bergen-a -Arbaro, ĉar tiu li estis. „Ĉu vi eble volas ekfumi?“ li aldone -demandis, afable antaŭtenante al li sian pipon. - -„Mi dankas, Joĉjo,“ rediris Anĉjo, „hodiaŭ mi ankoraŭ ne -meritis mian tabakon. Vi jam frue estas ĉe la laboro. Ĉu vi sekvas -la postesignon de ŝtelĉasisto aŭ pro kio?“ - -„Ne, kamarado!“ respondis la gardisto. „Mi estas iranta al -Schoorldam, mi devas esti en Alkmaar kaj mi kuneveturos kun Jaĉjo. -Bonŝancan ĉason!“ - -„Bonan dankon!“ diris la alia. Kaj sekvata de la hundo li -proksimiĝis al la duno kaj faris al si vojon tra la arbetaĵo, -malseka de la nebulo kaj el kiu milo da senvaloraj paseroj ektime -ekflugis, kaj li supreniris. - -Atinginte la supron de la monteto li rerigardis de supre al la -vilaĝo. La suno ekatingis la horizonton kaj jam elsendis siajn -unuajn radiojn. La aŭtuna nebulo ekbrilis kun ĉiuj tiuj koloraj -nuancoj, kiuj ŝajnigas, kvazaŭ la ĉielarko estas malsupreniĝinta -sur la teron; la kruco de la tura pinto ekbrilis, kaj la gutoj, kiuj -tremis sur la pintoj de la densaj folioj, alprenis sian poezian -similecon al brilantaj juveloj. Lia okulo serĉis la loketon, kie -la kabano de Zejnjo kaŝiĝis sub la arbaĵo. Nenio tie movis sin, -kaj ankaŭ en tuta la vilaĝo ĉio estis ankoraŭ en tomba silento; -kelka koko kriis; kelka hundo malrapide elrampis el sia ejo; sed -neniu homa estaĵo sin movis. Sole li vidis, sur ia rekta piedvojo -al Schoorldam, la ĉasgardiston, kiu daŭrigis sian vojon rapide -paŝante. - -„Ĉiuj ankoraŭ dormas,“ Anĉjo la Ĉasisto diris al si mem, „kaj Zejnjo -certe ankaŭ denove ekdormetis. Ĉu ili ĉiuj sonĝas?“ -- „Malsaĝaĵo!“ -li daŭrigis kaj elpoŝigis sian trinkbotelon kaj sin tenante, kvazaŭ -li altrinkas la hundon: „Je la morto de la unua, Kampeno!“ - -Post tio li streĉis ambaŭ ĉanojn de sia dutuba pafilo kaj komencis -trapaŝi la ĉasejon. - -En tuta Schoorl kaj Bergen ne ekzistis pli bona ĉasisto ol Anĉjo. -Li apartenis al tiuj malmultaj feliĉuloj, kiuj estas preskaŭ tute -trafcertaj. „Ĉu vi scias, kio kaŭzas,“ la maljuna Korĉjo iam -diris, kiam li kun kelke da kamparanoj sidis antaŭ „La Ruĝa Leono“ -sur la bierbenko kaj Anĉjo preteriris ŝarĝita per peza ĉasakiraĵo, -„ĉu vi scias, kio kaŭzas, ke Anĉjo la Ĉasisto, se du perdrikoj -suprenflugas, unu antaŭ li kaj la alia post lia dorso, tamen -kuŝigas ilin ambaŭ?“ -- „Ĉar li havas duoblan pafilon“, oni -respondis. „Ne amiko!“ Korĉjo diris, „ĉar li estas duobla -homo.“ Pro tio, ke Anĉjo la Ĉasisto neniam plendis pri ĉiuj tiuj -malhelpantaj cirkonstancoj en la kvar elementoj, kiujn kelka -nombro da ĉasistoj sole kulpigas, se ili venas hejme kun malplena -ĉasaĵujo, kaj ke li malofte fanfaronis pri leporoj kaj perdrikoj, -kiujn li kvankam ne hejmenportis, sed pri kiuj li estis konvinkita, -ke ili nepre en iu neeltrovebla rifuĝejo mortis pro iliaj vundoj. - -La por ĉasisto tiel belsona streĉoklako de la ĉanoj de lia pafilo, -la gaja sunlumo ŝajnis forpeli la malgajecon de Anĉjo la Ĉasisto kaj -kuraĝigi lin; la cirkonstanco, ke li efektive atingis la ĉasejon, -ekscitis lian spiriton. Kampeno vigle saltis al li antaŭe kaj jam -baldaŭ komencis tre serioze per la nazo serĉeflari laŭ la tero. - -„La hundo jam nun komencas labori,“ diris Anĉjo; „tio iros bone.“ - -Ankaŭ ne daŭris longe, ke timema leporo eksaltis. La du pafoj -fariĝis, unu post la alia. La hundo ekbojis; la leporo estis libera. - -„Diable, kio nun?“ ekkriis Anĉjo la Ĉasisto, kaj li ĵetis -la pafilon teren. Miregante li postrigardis la longorelulon, kiu -neniuloke estis vundita kaj, persekutata de la hundo, trarapidegis la -ebenaĵon, ĝis kiam ĝi malaperis post la alia flanko de la duno, -kie Kampeno furioze kaj kun senĉesaj ekbojoj ĝin postkuris, sed pli -kaj pli postrestis. - -Li fajfe revenigis la hundon kaj reŝargis. - -„Mi ja supozis, ke mi estos malbonŝanca!“ li ekkriis. „Nu, ĝi -estis nur leporo! Senbrue, Kampeno!“ Kaj li daŭrigis sian vojon. - -„Ĝi estis nur leporo“, Anĉjo la Ĉasisto diris; sed kion do li -volis? Mi iom rakontu al vi pri Zejnjo kaj vi komprenos. - -Mi ne komencos dirante, ke Zejnjo estis la plej bela el ĉiuj -knabinoj de Schoorl; ĉar tia diro esprimas jen nenion, jen tro -multe kaj estas en ĉiuj okazoj ĝistede uzita. En mil rakontoj la -knabino ĉiam estas la plej bela de la ĉirkaŭaĵo. Sed certe ŝi -estis ĉarma infano, pli gracia kaj pli delikata ol la plimulto de -la kamparaninoj, kaj kiu dum la semajno vere ne bezonis porti la -dimanĉan arĝentan kapornamaĵon por aspekti treege ĉarme. Ŝi -estis orfino kaj la subteno kaj konsolo de maljuna avino kaj de -surdamuta frateto proksimume dekjara. Tiu ĉi trio kune konsistigis -la malgrandan mastrumaĵon de la kabano sub la arbaĵo. Kaj krom sian -avinon kaj la malfeliĉan infanon Zejnjo amis neniun pli ol Anĉjon -la Ĉasiston, kaj se ŝi estus havinta tian koron, ke ŝi povus iam -aŭ iafoje pensi pri la morto de sia avino, ŝi eble estus facile -povonta imagi al si fariĝi la edzino de Anĉjo la Ĉasisto. Laŭ la -nuna stato de la aferoj ŝi ŝercis kun Anĉjo kaj Anĉjo kun ŝi, -kiom ili povis, kaj plia progreso ne fariĝis. Sed la maljuna avino -volonte aŭdis Anĉjon ŝerci, kaj la surdamuta infano estis treege -feliĉa, kiam li vidis lin alproksimiĝi kaj kiam li instruis lin -konstrui kaptilojn el ŝtonoj por kapti paserojn; kaj Zejnjo rigardis -Anĉjon per grandaj, klaraj, malhelbluaj okuloj tre afable, kiam li -helpis la knabon kaj ludbalancis lin sur sia genuo, ĝis kiam li -pro ĝojo faris la solan sonon, kiun li povis eligi. Kaj vespere, -kiam Anĉjo foriris hejmen, povis okazi, ke liaj lipoj tuŝis -ŝian blankan vizaĝeton (kaj vere ne pli); kaj la „dormu bone, -Anĉjo!“ estis tial ne malpli afabla. - -Sed hieraŭ vespere Zejnjo ŝerce tre mokis lin, ĉar jam estis la -sesa tago de la ĉassezono kaj, kvankam Anĉjo hejmenportis multajn -leporojn, li pafkaptis ankoraŭ ne unu perdrikon. - -„Ne, Anĉjo-frato!“ Zejnjo diris, „harulojn vi povetas, sed -plumulojn vi ne povas trafi; ili estas por vi tro ruzaj, amiko!“ - -„Kiom da perdrikoj vi volas, ke mi morgaŭ alportos al vi?“ -Anĉjo demandis. - -„Mi ne ŝarĝos al vi tro peze, knabo!“ respondis Zejnjo. „Pafu -da ili du, kaj mi kredos, ke vi ankoraŭ kapablas.“ - -„Ĝi okazos, Zejnjo!“ ekkriis la ĉasisto, kaj li metis sian -brakon ĉirkaŭ ŝian talion. „Ĝi okazos laŭ viaj vortoj, aŭ mia -nomo ne plu estos Anĉjo la Ĉasisto!“ Kaj li tiris ŝin al si. - -„Kviete, Anĉjo!“ ekkriis la knabino; „ne sensencaĵon. Kisi? -Ĉu vi malsaĝiĝis? Unue alportu perdrikojn, tiam eble estos -konsiderinde. Fi, knabo, ne malsaĝaĵon!“ Kaj ŝi ridegis por pli -akcentigi la seriozan admonon. - -„Tre bone,“ respondis la amanto, „sed mi havas proponon, -Zejnjo: donu al mi kison antaŭpage; kaj se mi morgaŭ al vi ne -alportos perdrikojn, vi plu kisu min neniam; sed se mi ilin alportos, -ve al via ostaro!“ - -„Konsentite!“ Zejnjo ekkriis gaje kaj ŝi alpaŝis al li kaj -donis al li fortan maninterbaton kaj lasis al si premi kison sur la -vangon, ĉe kio ŝia buŝeto sin deturnis iomete malpli ol alie; kaj -la surdamuta knabo, kiu tion alrigardis, klinis sian kapon nuken, -ĉirkaŭsaltis pro plezuro kaj klakis per la manoj pro la ĝojiga -vidaĵo. - -Ĉu vin mirigas, ke Anĉjo la Ĉasisto hodiaŭ kun iom da malŝato -rigardas leporon kiel „nuraĵon“? - -Kaj tamen! Li povis deziri havi la leporon, ĉar pli kaj pli -ŝajnis, kvazaŭ li hejmenportos neniom. Vane li jam kelke da -horoj vagadis tra la larĝa Schoorl-a duno; tra valoj, kie li ĝis -super la maleoloj paŝis en la densa, bruna musko; trans blankajn -senkreskejojn, kie la seka ruliĝanta sablo forviŝis liajn paŝojn; -laŭ ebenaĵoj, en kiuj saletaj akvoj tratrempis la teron; nenie, -por uzi nordholandan ĉasterminon, nenie li „malkovris vivon“. -Li tamen rimarkis jen la piedsignon de leporo, jen la sterkon de -perdrikoj; sed nek la unua, nek la lastaj sin montris. Li pafis kun -certa kolerhumoreco blankan strigon, kiu per siaj facilaj diablaj -flugiloj sin levis el arbusta saliko; prenis ĝin kaj malŝate ĝin -deĵetis for. Kampeno ankaŭ kaŭzis al li ankoraŭ malspritan -elreviĝon, ĉar ĝi staris antaŭ io, kio, kiam ĝi fine ekflugis -el la dika musko, evidentiĝis esti ne pli ol ordinara alaŭdo. Kaj -tiel pasis malrapide la horoj, kaj la malgajeco de Anĉjo la Ĉasisto -revenis ankoraŭ pligrandigita de la laceco kaj de la varmego de la -kreskanta tago. Subite estis, kvazaŭ malvarmeta venteto ekestis, -kiu refreŝige blovis tra liaj ŝvitaj haroj, kaj kiam li estis -suprenirinta ankoraŭ unu altan blankan sablomonteton, li vidis -antaŭ si la grandan maron. - -La maro ĉiam estas impona vidaĵo, sed kiam oni ĝin vidas sur nepre -soleca loko, kun nenio krom la sterila duno maldekstre, dekstre kaj -post si, sen kabano sur la bordo aŭ velo sur ĝia ebenaĵo, tiam -la rigardado de tiu vasta malplenaĵo estas duoble animtuŝanta. -Oni estas okupata de sento, kvazaŭ oni nun efektive staras ĉe la -ekstrema limo de la mondo; kvazaŭ oni nun efektive estas la sola -postrestanta terano. Frosttremante Anĉjo la Ĉasisto sin sidigis -sur la supro de la monteto, malstreĉis la pafilon kaj rigardadis la -sunajn ondojn. La hundo ripozis spiregante apud li; ĝia ruĝa lango -pendis longa kaj seka el ĝia buŝo. Tie ĉi, apud la plena maro, kaj -tamen ne refreŝigo! - -Anĉjo la Ĉasisto elprenis pecon da pano kaj kelke da acidaj pomoj -el sia ĉasaĵujo kaj dividis ilin kun sia amiko. Ankaŭ li prenis la -trinkbotelon por trinki gluton, sed li reportis ĝin de la buŝo. - -„Ne“, li diris kun ĝemo. „Oĥ, tiu sonĝo! mi volus, ke mi -senmemoriĝus pri tiu sonĝo.“ - -Li volis deskui de si la premantan sonĝon de tiu nokto, pri kiu -ni aŭdis lin plendi jam unu fojon kaj kiu estis la kaŭzo de lia -malgajeco; sed la vidado de la maro rememorigis al li detalojn, kiujn -li jam estis forgesinta. Baldaŭ li enprofundiĝis en ili tiom pli -vive. - -Li estis denove, kiel dum la dormo, ĉasanta kun la filoj de la -nobelbienmastrino de Schoorl, tamen ne en la Schoorl-a Kampo, sed -en la Bergen-a Arbaro. Li portis novan ĉaskamizolon kun sunaj -oraj butonoj, kaj Zejnjo estis metinta al li plumon de vira fazano -sur lian ĉapon. Subite tri perdrikoj flugis al li antaŭe, sed -li ne povis akiri ilin pafatingeblaj; ĉiufoje ili surteriĝis, -kvazaŭ por lin inciti; sed tuj kiam li alproksimiĝis, ili kriis, -movis la flugilojn kaj flugis pli malproksimen. Fine li volis fari -klopodon ilin pafi de tre malproksime, sed lia pafilo rifuzis kaj -falis el liaj manoj. Tiam ĉiuj tri perdrikoj kriis trifoje, kaj -unu el ili flugis sur la ĉapelon de la junkro, kie ĝi restis -sidanta. „Ĉu vi permesas al mi pafi, junkro?“ li vokis. La -junkro afable mansvinge jesis. Li celis, la perdriko falis; sed kiam -li iris por ĝin preni de la tero, nek la perdriko, nek la junkro -de Schoorl estis troveblaj; sed jen kuŝis la sanga kapo de Zejnjo -kaj rigardis al li per okuloj de mortinto; kaj kiam li longe ĝin -alrigardadis, jen venis subite la maro, kaj la kapo komencis moviĝi -sur la ondoj, kaj malantaŭeniĝi, kaj malaperis, kaj reaperis, kaj -denove malaperis, ĝis kiam li vekiĝis. Lia koko kriis; la lumo -lumis tra fendoj kaj fenestroj. Li vestis sin por la ĉaso. - -Kaj nun, kiam li longe rigardadis la maron, la vizio ripetiĝas, -kaj la kapo de Zejnjo aperas inter la sunaj ŝaŭmaj sulkoj de la -Nordmaro kaj balanciĝas kun la ondoj. - -Li deturnis sian vizaĝon de la akvo kaj etendis sin ventromalsupre -sur la deklivo de la monteto kun la brakoj sub la kapo. Baldaŭ li -ekdormis, kaj la abomeninda rigardaĵo denove ludiĝis antaŭ lia -spirito; sed la tuta maro iĝis ruĝa kiel sango, kaj flametoj kaj -fajreroj ĉirkaŭdancis sur ĝi kaj svingiĝis laŭ rondoj super ĝi. -Subite, jen klakegis du pafoj. Li vekiĝis. Kampeno estis pro la sono -rapide ekstarinta kaj jam trotis laŭ la monteto malsupren. - -Majeste blua fumnubo leviĝis de post apuda duno, kaj granda -perdrikaro ektimigite flugis al ĝi antaŭe. Anĉjo revokis la hundon -kaj sekvis la perdrikojn per la okuloj. Ili malrapide malleviĝis je -la alia flanko de la monteto kaj kun la vento iris suden. La postan -momenton viro aperis sur la supro de la duno kaj ĉirkaŭrigardis, -kien ili iris; sed ili jam estis surteriĝintaj. Post tio li -trankvile reŝargis sian pafilon, kaj Anĉjo la Ĉasisto vidis, ke -li metas paron da belaj perdrikoj en la ĉasaĵujon, unue rigardinte -ilin kelkan momenton kun plaĉo. - -Ĝi estis Diĉjo Joosten, la sola homo en tuta Schoorl, kiu ne ŝatis -lin kaj kontraŭ kiu li havis grandan antipation. Ĉar Diĉjo Joosten -estis malnobla knabo, kiu ne malŝatis ligi la metion de ŝtelisto -kun tiu de ĉasisto, kaj unu fojon li surprize ekvidis lin metanta -en malfrua vespero ŝnurkaptilojn por leporoj, diletaĵo, pro kiu -la schoorlanoj havas malbonan reputacion. Cetere li estis malbona -ĉasisto, kaj inkluzive la ŝtelado li hejmenportis en ĉassezono ne -duone tiom, kiom „la duobla“ Anĉjo, kio rilate al tiu ĉi tre -tedis lin. - -Tuj kiam Diĉjo ekvidis Anĉjon la Ĉasiston, li duonordone vokis al -li: - -„Kien ili iris, Antoĉjo?“ - -„Tion vi devas scii!“ tiu ĉi respondis. - -„Ĉu mi do povas rigardi tra la monto?“ malafable diris Diĉjo -Joosten. „Ĉu vi jam havas ion?“ - -„Nek haron aŭ plumon!“ Anĉjo vokis malkaŝe. - -„Mi jes“, Diĉjo vokis rikanante; kaj li prenis leporon kaj tri -perdrikojn el la ĉasaĵujo kaj triumfe tenis ilin alte. - -„Ĉiu siavice, Diĉjo!“ la alia alvokis al li. - -„Jes,“ kriis Diĉjo; „kaj vi fojon ne havu vian vicon hodiaŭ, -diablido!“ - -Tiam li malsupreniris la dunon kaj iris sian vojon turnante sin -norden. - -„Nun al la Postkampo, Kampeno!“ Anĉjo la Ĉasisto diris al sia -hundo, kaj en liaj okuloj denove brilis radio de kuraĝo kaj ĝoja -rido venis sur lia bruna vizaĝo. Li prenis mallongan gluton el sia -trinkbotelo kaj ekpromenis suden. - -Li bone gravuris en sia animo la lokon, kie li vidis la perdrikojn -surteriĝi. Laŭ ĉia kalkulo ĝi estis tre konata de li ebenaĵo, -kiu aspektas kiel malprosperinta ekkulturejo kaj en kelkaj lokoj -estas kovrita de malgrandaj boskoj el genistaj arbustoj, rampantaj -salikoj kaj pigmeecaj alnaj arbetoj. Sed li direktis sin ankoraŭ -pli suden, kvazaŭ li iris preter la lokon, por pafi la perdrikojn -kontraŭ la venton. Tiam li proksimigis sin al la ebenaĵo; sed la -perdrikoj estis sovaĝiĝintaj, kaj longe antaŭ ol li povis ilin -pafatingi, ili ekflugis kaj foriris grandetan distancon sudorienten -kaj tie denove surteriĝis. - -„Paciencon“, pensis Anĉjo kaj, vane traserĉinte la ebenaĵon, -ĉu eble kelka estis postrestinta, li ankaŭ iris en tiu direkto por -persekuti la aron. - -Tiel okazis al li ankoraŭ tri aŭ kvar fojojn, same kiel en -lia sonĝo; la perdrikoj ĉiufoje pluestis al li antaŭeniraj; -li tamen ne perdis la kuraĝon; la vidado de la perdrikoj en la -malproksimo, kiel ajn incita, persistigis ĝin. Sed tiel lia animo -estis priokupita de perdrikoj, ke mi preskaŭ kredas, ke leporo povus -laŭlarĝe transiri lian vojon, sen ke li, kiel ajn bona ĉasisto li -estis, tion rimarkus krom tro malfrue. Ĉasinte dum kelke da horoj -li ankoraŭ fojon ripozis apud loko, kie la hundo trovis fontakvon. -La besto, ne kontenta sensoifigi sin, metis sin tutan per sia ventro -en la akvon, sed aspektis sekve post tiu refresiĝo denove tiel vive -kaj vigle kiel en la frua mateno. Anĉjo imitis la ekzemplon kaj -daŭrigis la ĉasadon. - -Jam li havis la Bergen-an Arbaron je sia flanko. Subite li vidis la -aron denove ekflugi kaj baldaŭ poste surteriĝi. Li urĝe ekpaŝis -en tiu direkto. Jam li alproksimiĝis al la loko, kie ili nepre -troviĝas! La hundo tenis la nazon kun la plej granda atento laŭ la -tero. La espero de Anĉjo ankoraŭ ne estis tiel viva la tutan tagon. -Sed subite jen li ekvidas la ĉaslimpalison de la nobelbienmastro de -Bergen, kies solĉasrajto etendiĝas ankoraŭ kelke da klaftoj pli -malproksimen ol la arbaro. La hundo serĉeflarante jam preteriris -ĝin. La tento estis granda. Li ankoraŭ nenion kaptis; post laciga -ĉasado de tiom multe da horoj. Plue, li estis glordirinta, ke li -kunportos perdrikojn. Kiel prave Zejnjo rifuzos al li la promesitan -kison; pli malagrable, kiel forte ŝi ridos lin. Lia nomo ne plu -estos Anĉjo la Ĉasisto. La gardisto de la Bergen-a Arbaro iris -al Alkmaar. Diĉjo Joosten -- ha, kiel incite li altetenis la -perdrikojn! -- iris norden. Kaj tie, eble kvardek paŝojn pli -malproksime, la objektoj de lia sopiro, ne, de lia bezono, la belaj -perdrikoj, lacaj de la longa irado, kuŝis, kiu scias kiel obstine, -ripozantaj en la alta musko. - -Li sentis, ke li tremas; la koro batis al li en la gorĝo. La -hundo plueniris serĉeflaranta. Li levis la okulojn kaj profunde -ĝemis. Nedividebla momento -- kaj li revokis la hundon, kiu malvole -obeis. „Anĉjo la Ŝtelĉasisto mi almenaŭ por mi mem ne volas -nomiĝi“, li ĝemis. - -Li turnis la dorson al la ĉaslimpalison kaj la ĉasteritorion de -la sinjoro de Bergen, kaj subite -- kvazaŭ por lin rekompenci -- -jen laŭta zumegado! Per la mallongaj flugiloj bruante paro da -perdrikoj ekflugis tuj antaŭ li: postrestintoj, kiuj ne estis -povintaj sekvi la ĉefgrupon. Je la sama momento lia fingro tuŝis -la ekfunkciigilojn; la du pafoj klakis. La unu perdriko tuj falis -vertikale; la alia ankoraŭ momenton flugis pluen, turniĝis en -la aero kaj ankaŭ falis. Dum Kampeno kaptis la unuan, li iris -por preni la alian de la tero. Ĝi ankoraŭ vivis kaj klopodis sin -kaŝi en la musko. Sed li kaptis ĝin. Malĝoje kaj plende la besto -alrigardis lin per sia malgranda ronda okulo, en kiu la lumo jam -duone estis estingiĝinta. Li reenfaligis ĝin. Per tia okulo Zejnjo -alrigardis lin en tiu abomeninda sonĝo. La tuta vizio restariĝis -antaŭ lia spirito. Kiam li reprenis la perdrikon, la malgranda ronda -okulo jam estis kovrita de la griza membrano. - -La fatala rememoro estis pasinta, kaj Anĉjo la Ĉasisto daŭrigas -gaje la ceteran parton de sia vojo. Li havas, kion li deziris; la por -la bontenado de lia reputacio necesaj du perdrikoj pendas sur liaj -koksoj. Li ne malmeritis la kisojn de Zejnjo. La reŝargita pafilo -ne pezas al li. Tiel li pluenpaŝis tra alta erikaĵo kaj genistaj -arbustoj. Kvaronhoron pli malfrue leporo eksaltas kaj preskaŭ la -saman momenton ĝi falas per la „pli rapida plumbo ekhaltigita en -siaj lertaj saltoj“, kiel la plej poeta ĉasisto de tuta la Holando -iam kantis. - -„Plej multe ŝatata, kiu venas lasta!“ Anĉjo la Ĉasisto diris. -Kaj kontenta pri sia ĉaso li trankvile ekpaŝas al Schoorl. - -Estis jam malfrue en la posttagmezo, kaj ĝi estis ankoraŭ laciga -suprenirado kaj longa promenado, kvankam la distanco rektalinie ne -estis tiel granda. Sed kion signifis laceco? Triumfe li alpaŝos kun -la rezultaĵo de sia ĉaso al Zejnjo antaŭ la okuloj. - -„Ĉu vi volas permesi al mi porti la leporon, Anĉjo?“ malgranda -knabo kun paleflavaj haroj kaj kafebrunaj vangoj, kiu sur la lasta -duno de Schoorl aperis el la arbetaĵo, en kiu li tranĉis por si -bastonon, demandis, vidante la harajn krurojn elstarantajn el la -retaĵo de la ĉasaĵujo. - -„Jes, Korĉjo-frato!“ Anĉjo la Ĉasisto diris gaje; „mi donos ĝin al -vi; sed vi ne frandu de ĝi.“ Li sidigis sin teren kaj, malferminte -la ĉasaĵujon, li unue elĵetis el ĝi la perdrikojn, kiujn li estis -aranĝinta supre. La knabo kaptis unu kaj rigardis ĝin. - -„He, kia grasa!“ la knabo diris. „Kaj kiaj belaj okuletoj!“ -li aldonis, tirmalfermante pro infana ludemo unu el la okuloj de la -perdriko kaj ĝin antaŭtenante al Anĉjo. - -„Lasu la okulojn fermitaj, bubo!“ Anĉjo la Ĉasisto diris -ekkolere; kaj denove nubo venis sur lia frunto. - -Tiam li pendigis la leporon per la krucigitaj kruroj sur la bastono -de la knabo; kaj tiu ĉi, fiera pro sia ŝarĝaĵo kaj sentante sin -granda super ĉiuj kamparanaj knaboj de la kombinitaj nobelbienoj de -Schoorl, Groet[10] kaj Kamp, rapide malsupreniris kun la besto. - -Sed Anĉjo la Ĉasisto kaŝis la du perdrikojn en la plej interna -poŝo de la ĉasaĵujo, tiel ke neniu plumeto elstaris. „Mi tenu -min ŝercetrompe,“ li diris al si mem, „kaj vidu, kion ŝi faros.“ - -Tiel li promenis tra la vilaĝo kaj laŭ la sabla vojo, sekrete -kalkulante, ĉu estas verŝajne, ke Zejnjo je tiu ĉi horo de la tago -estos hejme aŭ ne. Li estis ankoraŭ ne kvindek paŝojn malproksime -de ŝia kabano. Jen la arbetaĵo ĉe lia maldekstra flanko bruetis, -kaj Zejnjo saltaperis kun laŭta krio por teruri lin. La surdamuta -infano sekvis ŝin malrapide. - -Anĉjo la Ĉasisto teruriĝis efektive pli, ol Zejnjo povis atendi. -Frosta tremo trakuris liajn membrojn. Sed li resinregiĝis. - -„Platpoŝe!“ li ekkriis kun rido. - -„Tio ne estas vera!“ diris la gaja knabino, „ĉar mi jam vidis -la knabon kun la leporo. Sed kie estas la perdrikoj, Anĉjo?“ - -„Mi povis kapti neniun!“ diris Anĉjo la Ĉasisto; sed li sentis, -ke lia mieno lin perfidas. „Vere, Zejnjo!“ li aldonis, kiam ŝi -rigardis lin nekrede. - -„Ĉu vere, kamarado?“ ŝi diris kaj kaptis la ĉasaĵujon por sin -konvinki. - -Sed li tiris al ŝi la ĉasaĵujon el la kara mano kaj ŝovis ĝin -kun furioza movo sur sian dekstran flankon. La knabino ridis kaj -antaŭ li pretersaltis por tamen rigardi en ĝin. Pafo sonegis, la -hundo ekbojis; kaj Zejnjo kuŝis sanganta apud liaj piedoj. - -Dum la subita movo por ŝovi la ĉasaĵujon sur sian alian flankon, -unu el la malgrandaj maŝoj de la reto estis kaptinta la ĉanon de la -maldekstra tubo, levinta la pafilon kaj ellasinta la pafon. - -Anĉjo la Ĉasisto kaj la du knaboj staris ŝtoniĝintaj; sed la -surdemuta infano la unua rekonsciiĝis. Kolerege ĝi atakis Anĉjon -kaj mordis en lian brakon. La pafilo estis falinta teren. Subite la -malfeliĉa ĉasisto sin klinas kaj kaptas ĝin ĉe la tenilo; sed -forta mano kaptas la tubfinon kaj ŝirforprenas ĝin de li. Estis -alkurinta kamparano, kiu nun pafmalŝargis la pafilon en la aeron. -La duona vilaĝo alkuras kaj premkolektiĝas ĉirkaŭ la kadavro de -Zejnjo kaj ĉirkaŭ la malfeliĉegulo, kiu volas rehavi sian pafilon -kaj en muta furiozeco baraktas kun la ĉirkaŭstarantoj. - -Por Zejnjo oni povis plu fari nenion. Ĉiu scias, ke pafo el grajnoj -elapude faras pli gravajn vundojn ol kuglo, ĉar ĉiu grajno -faras apartan, kaj la kvanto da plumbo estas nekompareble pli -granda. Sed ankaŭ la pafo trafis la karan knabinon ĝuste sub la -koro. Priplorata de tuta Schoorl ŝi ripoziĝis sub „la verdaj -arbetoj“ de la tombejo. La maljuna avino kaj la surdamuta infano -estis perdintaj ĉion. - -La malfeliĉa Anĉjo la Ĉasisto eniĝis en stato de gravaj febroj, -en kiu li senĉese deliris kaj furiozis. En la nokto, kiam Zejnjo -estis enterigita, li ŝteliris for de sia ekdorminta gardanto kaj -elgrimpis tra la fenestro. La gardisto de la Bergen-a Arbaro, malfrue -hejmenvenante, vidis lin en la lunlumo supre sur la duno, laborantan -ĉemizevestitan. Li aliris al li. Anĉjo ne rekonis lin. - -„Junkro!“ diris la malfeliĉulo ektime kaj mallaŭte: „mi entombigas -ŝin. Tuj venos la maro.“ - -Kaj li kovris per sablo unu el la perdrikoj, por kiu li estis fosinta -kavon per siaj fingroj. - -La postan vesperon li estis mortinta. - - - - -LA MALJUNULEJANO RAKONTAS SIAN HISTORION - -(Fragmento el „La familio Stastok“) - - -Tri tagojn mi estis pasiginta ĉe la familio Stastok, kaj en tiu -tempo mi tre amikiĝis kun Korĉjo. Kelkajn fojojn li akompanis -min tra la urbo por montri al mi la vojon, kiam mi havis aĉetojn -farotajn, kaj, ĉar li kiel multaj maljunaj homoj estis babilema kaj -mi iafoje tiun malbonan econ komunehavas kun multaj maljunaj homoj, -ni ofte estis kune elbabilintaj multe. Korĉjo estis simpla, brava, -bonanima vireto. Li havis malklaran rememoron pri sia patro, kiu -estis brosisto kaj portis grandajn arĝentajn bukojn sur siaj ŝuoj. -Escepte la bukojn li plu memoris pri li nenion krom lia morto, kaj -kiel li kun granda funebra ĉapelo kaj longa blanka kravato iris post -lia kadavro; kaj kiel, kiam li venis hejme, nigra tuko pendkovris -la spegulon; kaj kiel li je tiu okazo povis manĝi tiom da raspitaj -bulkoj, kiom li volis; kaj kiel tie ĉeestis longa onklino, kiu -trinkis tiom da blanka vino, ke dika onklo diris: „Vi ne ricevos -plu.“ Sian patrinon li neniam konis. La dika onklo kondukis lin al -la Orfejo; tie li lernis la ortografion, kaj tiam oni servolernigis -al li la ĉarpentmetion; sed li estis tro malforta por tiu laboro, -pro kio oni lin dungigis ĉe apotekisto por lavi boteletojn kaj -piŝti; okupo, kiu ĝuste ne estas riĉa je brilaj perspektivoj. -Dekkvin jarojn li tie servadis, sed, ĉar li povis legi nur tre -malmulte kaj li ofte en unu fojo devis disporti du tridecilitrajn -botelojn, tri infanbotelojn, „amplet“-on[11], elektuarion[12] -kaj paketon da pulvoroj, fine fojon okazis al li, ke li alportis -la saleppocion[13] al iu, kiu havis mallakson, kaj kontraŭe la -pulvorojn kun rezino de jalapo al sinjorino, kiu suferis pro lakso, -post kio li, ĉar ne sufiĉe legoscia, estis maldungata. De tiam li -estis kurservisto por kontoro kaj poste domservisto ĉe diversaj -homoj, el kiuj iuj estis mortintaj kaj aliaj monruiniĝintaj; kaj -ĉar li, okaze de la granda ordoforigo de prizorgatoj, estis tro -maljuna por esti sendata al Frederiksoord, la Orfejo fine transdonis -lin al la Maljunulejo. Kaj nun en sia maljuna aĝo li estis ankoraŭ -uzata de mia onklo kaj de kelkaj homoj samspecaj por la ŝmirado -de ŝuoj, la senpolvigado de vestoj, forportado de la gazeto kaj, -unuvorte, por la farado de malpli gravaj komisioj. Tio, kio laŭ la -informoj de mia onklo plej multe malhelpis lian karieron, estis liaj -ekstrema malruzeco kaj al tio proporcia homtimeco. - -Krom la malantaŭa ĉambro kun la alta fenestro, kiu flanken elstaris -malantaŭ la domo de la najbaro kaj post kiu troviĝis la kuirejo, -estis en la domo de Petrus Stastok Senior ankoraŭ malantaŭa -ĉambro, en kiun mi intencas vin poste konduki, nomata ne senprave -laŭ malgranda ĝardeno, en kiun ĝi enrigardigis, ĝardenĉambro. -Elirinte tra la kortpordo oni unue renkontis specon de trotuaro el -flavaj brikoj, larĝa proksimume tri paŝojn, kaj se oni tiam paŝis -trans altan randon el surflanke starantaj bluaj brikoj, antaŭ kiu -transe estis metitaj tri piedskrapiloj, oni subite troviĝis en la -malgranda elizeo de mia onklino. Oni tie vidis grandan pomujon, sur -kiu iufoje verdiĝis pli ol dekduo da „rejnet“-oj[14], kelkajn -rozbedojn, ĉirkaŭ kiuj en printempo devis flori rondo da flavaj -krokoj, pli ol unu seringarbon, du citizojn, ĉerizujon kaj je unu -flanko sur la muro vinberujon kaj je la alia flanko moruson. La vojoj -estis borderitaj ne de ordinara herbo, sed de ruĝaj kaj blankaj -lekantetoj kaj plumbago. Ĉirkaŭ tiu ĉi tempo staris florantaj -diversaj potoj kun asteroj kaj dalioj; kaj en la malantaŭo estis -verde kolorigita laŭbeto kun kvinfolio[15], lonicero, raŭpoj kaj -araneoj. Apud ĝi staris la fabriko, al kiu estis alkonstruita -kontraŭ la laŭbo malgranda barako kun malgranda korteto, sur kiu -Korĉjo plenumis sian hejmlaboron, ĉirkaŭita de malalta barilo. - -En tiu ĉi laŭbeto en sabata mateno post la matenmanĝo mi kun libro -sub la brako serĉis la sunlumon. Kial mi ne malfermis la libron, tuj -evidentiĝos. - -Apenaŭ mi estis per mia poŝtuko batinta la polvon de la benko de -la laŭbeto kaj, komforte sidante kun la okuloj direktitaj al la -baraketo, la korteto kaj la barileto, ĝuanta pro la penso, kiel bone -ĉio ĉe geonkloj estas farbkovrita, kiam la kortpordo malfermiĝis -kaj Korĉjo aperis. Ĉar li devis trapaŝi la tutan ĝardenon por -veni al la destinita loko kaj li portis sur la ŝultroj preskaŭ -sepdek jarojn, mi havis sufiĉe da tempo rimarki, ke io ne estas en -ordo. Li komencis preskaŭ faleti pro la brikrando, kontraŭ kiu -li ŝajnis ne esti sin gardinta, kvankam li de jaroj devis ĝin -transpaŝi ĉiujn matenojn je la duono de la deka; li lasis treniĝi -en la sablo la dimanĉan frakon de mia onklo, kiun li portis sur la -brako, kaj antaŭ ol li estis preteririnta la pomujon, la broso, kiun -li tenis en la mano, du fojojn falis. Kiam li venis pli proksime, -mi vidis, ke liaj vangoj estas tre palaj kaj velkaj sub lia ne tre -bonzorgita barbo; tuta lia vizaĝo estis malserena; liaj okuloj -estis senbrilaj, kaj preterirante min li ne diris kiel alie: „bela -vetero, sinjoro!“, sed silentante li salutdemetis la ĉapelon -kaj faletiris al la korteto. Kun profunda ĝemo li demetis sian -jakon tiel, ke li en sia malvasta nigra veŝto kun manikoj vidigis -al mi tutan la malgrasecon kaj kurbecon de sia staturo. La ruĝa -lada tabakujo, kiu duone elstaris el unu poŝo de la veŝto, restis -netuŝita, kaj denove kun profunda ĝemo li pendigis la frakon sur -la stablon. Kun ankoraŭ pli profunda ĝemo li prenis la broson, -staris kelkajn momentojn enpense frotante kontraŭ la harojn kaj tiam -ekbrosis la frakon, komencante kun la baskoj. - -„Kiel estas, Korĉjo! Ĉu la aferoj ne iras bone?“ mi alvokis al -li. Korĉjo ne ĉesis brosi. Li estis iom surda. - -Se oni devas ripeti frazon elparolitan je iom kompata tono, -estas tute neeble tion fari per la samaj vortoj. Mi ekstaris, -alproksimiĝis paŝon kaj diris iom pli laŭte: - -„Ĉu io ne estas en ordo, Korĉjo?“ - -Korĉjo konsterniĝis; alrigardis min; kaj momenton _daŭrigis_ tiun -rigardadon fiksokule; post kio li reprenis manikon de la dimanĉa -frako de mia onklo kaj reekbrosis. Larmo kuris laŭ liaj vangoj. - -„Fi, Korĉjo!“ mi diris, „tio ne estu; mi vidas larmojn, ŝajnas -al mi.“ - -Korĉjo viŝis siajn okulojn per la maniko de sia veŝto kaj diris: -„Estas malvarmeta vento, sinjoro Hildebrand.“ - -„Eh kion, Korĉjo!“ mi diris, „la vento tute ne estas malvarmeta. -Sed io ne estas en ordo! Ĉu vi perdis gazeton?“ - -Korĉjo kapneis kaj komencis brosi pli obstine ol iam. - -„Korĉjo!“ mi diris, „vi estas tro maljuna por havi ĉagrenon. -Ĉu oni povas helpe ion fari, amiko?“ - -La maljunulo strange ekrigardis aŭdante la vorton „amiko“. Ho -ve! eble ĝi estis en lia sesdeknaŭa jaro ankoraŭ tute nova por li. -Nerva rideto, kiu havis ion teruran, venis sur lia malgrasa vizaĝo; -liaj grizaj okuloj unue ekbrilis, poste denove senbriliĝis kaj -pleniĝis de larmoj. Lia tuta mieno diris: mi fidos al vi. Liaj lipoj -diris: „Aŭskultu, sinjoro! Ĉu vi konas Malgrandan Niĉjon?“ - -Kvankam mi havas tre specialan amikon, kiu estas baptita Nikolao, -kaj pri kiu ne estis neeble, ke Korĉjo fojon vidis lin, mi tamen -tute ne povis apliki la nomon Malgranda Niĉjo al menciita Nikolao, -ĉar li estas tre „longa blonda knabo“, kaj neniam mi estus -volinta kredi, ke menciita Nikolao, kiel ajn neafabla li iafoje povis -esti, povus esti la kaŭzanto de la larmoj de maljuna Korĉjo. Mi do -respondis, ke mi ne konas Malgrandan Niĉjon. - -„Ĉu do sinjoro Petro lin ne montris al vi! La tuta urbo konas -Malgrandan Niĉjon. Li ricevas sufiĉe da cendoj“, Korĉjo daŭrigis. - -„Sed kia viro li do estas?“ mi demandis. - -„Li estas“, Korĉjo diris, „tute ne viro. Li estas pigmeo, -sinjoro! pigmeo, tiel vere, kiel mi tie ĉi staras antaŭ vi. Oni -povas kun li vojaĝi en foirbudo. Sed li estas malica fiulo. Mi bone -konas lin.“ - -Mi tre deziris iom pli da ordo en la informoj de Korĉjo. - -„Li estas el la Domo,“ li rediris post momento da silentado: -„li iras sur la strato kiel frenezulo. Li enspezas monon per sia -ĝibo. Kiam oni eliras el lernejo, la knaboj inter si kolektas -cendojn kaj dancigas Malgrandan Niĉjon. Tiam li saltas ĉirkaŭ -bastono precize kiel simio kaj tiam li igas sian ĝibon preskaŭ -duoble granda. Mi ne havas ĝibon, sinjoro!“ li sekvigis kun ĝemo. - -Prave mi komprenis, ke Korĉjo malpli enviis la ĝibon ol la cendojn, -kiujn ĝi enspezigis. - -„Mi volus,“ li daŭrigis je malĝoja tono, donante al la frako -multe pli fortan strekon, ol estis utila al drapo po naŭ guldenoj: -„mi volus, ke mi havus ĝibon. Mi neniom laborus; mi ricevus -cendojn; ili ridus min... Sed mi ne drinkus“, li subite diris je -alia tono, kaj tiam trankvile prenante la frakon de la stablo kaj -ĝin kunfaldante li ankoraŭ fojon aldonis, returnante la frazon: -„Ne drinkus mi.“ - -„Korĉjo,“ mi diris, „kiam vi trairis la ĝardenon kaj kiam -mi alparolis vin, vi estis malĝoja, kaj nun ŝajnas, ke vi estas -kolera; mi preferas vidi vin malĝoja!“ - -La maljunaj okuloj denove pleniĝis de larmoj; li etendis al mi -siajn velkajn manojn; mi prenis ilin, kiam li hontante pro sia -konfidencieco volis ilin retiri, kaj delasis ilin nur post kuraĝiga -premeto. - -„Oh,“ li diris, „oh, sinjoro tion ne tiel scias; -- sed mi -estas -- mi estas multe pli malĝoja ol kolera. Sed Malgranda Niĉjo -malbonfaris al mi. Malgranda Niĉjo estas malbona. La homoj,“ -li daŭrigis, sin klinante al la ŝuŝmiraĵo, „la homoj pensas -iufoje, ke li estas sensaĝa; sed li estas malbona.“ - -„Aŭskultu, Korĉjo,“ mi diris, levante turneblan tableton sur -fera piedo; „vi iom sidiĝu tie ĉi kaj rakontu al mi detale, kion -Malgranda Niĉjo faris al vi.“ - -„Ĝi ne helpos,“ diris Korĉjo, „sed mi ĝin faros, se vi parolos -pri ĝi al neniu. Ĉu sinjoro konas la Domon?“ - -„Kiun domon?“ - -„De la diakona[16] prizorgo.“ - -„Mi vidis ĝin preterirante.“ - -„Bone. Ĝi estas malbela domo, ĉu ne? malbela domo kun ruĝaj -pordoj kaj fenestroj; kaj interne ĉio ruĝa kaj ĉio malluma. Nu; -sinjoro scias, ke ni tie ĉiuj estas malriĉaj, ĉiuj tiel malriĉaj, --- mi ne povas ĝin diri alimaniere, precize, mi pensas, kiel sur -la tombejo. Mi kaj kelka alia laborenspezas ion, sed tio ne helpas -nin. Ni portas ĝin al la patro[17], kaj la patro ĉiujn semajnojn -donas al ni poŝmonon. Tio estas bona, sinjoro! tio estas bona. -Kiam mi maljuniĝos, mi jam ne laborenspezos unu kupran cendon; -sed mi ricevos tamen poŝmonon. Jen,“ li diris, eligante koloran -poŝtukon, „tiun ĉi kaj“, frapante sian tabakujon, „kaj tiun -ĉi mi aĉetis per mia poŝmono.“ - -Estis kortuŝe aŭdi homon sesdeknaŭjaran dirantan: „kiam mi -maljuniĝos“! - -„Niĉjo,“ li daŭrigis, „kiel sinjoro ja komprenas, ricevas -ankaŭ poŝmonon. Sed kion faras Niĉjo? Niĉjo faras nenion krom -kelkafoje sarki por iu la straton. Niĉjo sin tenas sensaĝa; Niĉjo -dancas kun sia ĝibo; kaj kiam li ricevas cendojn de la homoj kaj -de la infanoj, tiam Niĉjo promenas ekster la pordegon. Ĉu sinjoro -konas la ‚Grasan Viŝilon‘?“ - -„Ne, Korĉjo.“ - -„Ĝi estas gastejo en la Leporaleo. Tie Niĉjo trinkas glason da -ĝino; ankaŭ foje du kaj foje tri glasojn.“ - -„Kaj kiam li post tio venas en la Domon?“ - -„Ho, li havas ĉiajn artifikojn. Li prenas grandan maĉbulon da -tabako. Li aĉetas ŝeleton de oranĝo ĉe la drogisto. Iufoje la -patro ĝin rimarkas. Tiam oni katenas blokon al lia kruro, ĉar li -estas tro maljuna por esti metata sur la punstablon, kaj oni ankaŭ -ne povas lin bati sur lia ĝibo; sed kio okazas, kiam li kuras kun -la bloko? Tiam li diras al la infanoj: St ... knaboj! Niĉjo estis -malbrava. Niĉjo bekprenis greneron; kaj la patro forprenis de Niĉjo -ĉiujn liajn cendojn. Vi komprenas, sinjoro, ke li tiam kolektas -ankoraŭ pli multe.“ - -Mi plene komprenis. - -„Sed tio estas _liaj_ aferoj,“ Korĉjo daŭrigis, prenante de -la tero ŝuon de mia onklo, kiun li devis ŝmiri, sed tuj ĝin -remetante, „sed kial estas necese, ke li malfeliĉigas _min_. Ĉu -vi scias, kio ĝi estas? Mi rakontos ĝin al vi. Mi havis monon, -- -mi havis multe da mono, -- mi havis dek du guldenojn!“ - -„Kaj kiel vi ĝin akiris, Korĉjo?“ - -„Kun Dio kaj kun honoro. Mi ŝparis ĝin, kiam mi estis en la -apoteko. Kelkafoje, kiam mi portis pocion ekster la urbon, en -kampodomon aŭ ĝardenon, la sinjoro aŭ la sinjorino diris: donu al -la alportisto dek cendojn, estas malbona vetero. Tiamaniere mi estis -kunkolektinta dek du guldenojn. Ne estis permesite en la Domo ilin -havi. Sed mi konservis ilin, sur mia koro.“ - -„Kaj por kio vi ilin konservis? Ĉu vi bezonos tiun monon, aŭ ĉu -vi tion faris sole pro la plezuro de la havado?“ - -„Ho, sinjoro!“ la maljunulejano diris skuante la kapon: „se -estas al mi permesite diri, la riĉaj homoj tion ne tute komprenas; -la regantoj[18] ankaŭ ne; ĉar ili ne havas zorgojn pro tio. Ĉio -iras bone ĉe tiaj homoj, dum la vivo kaj ĉe la morto. Jen, ni estas -bone tenataj en la Domo; la Regantoj estas bonaj; en antaŭfasta -vespero ni ricevas bulkojn kun butero; post tri semajnoj, kiam estos -buĉtempo, la Domo ricevos bovon, mi ne scias de kiu grandsinjoro, -kiu delonge estas mortinta. Tiam ni manĝos ĉiuj rostaĵon el hakita -viando; kaj la sinjoroj festenos kaj manĝos la bovan langon. Ni -havas tie bonan ekzistadon; sed, sinjoro! homo ĉiam pensas pri sia -morto.“ - -„Mi pensas, ke vi post via morto ankaŭ havos bonan ekzistadon, -Korĉjo!“ mi diris. - -„Mi esperas, sinjoro: en la ĉielo ĉio estas bona; sed tion mi ne -volis diri. Mi volis plibonigi mian kadavron, vi sciu!“ - -„Kio estas tio, Korĉjo?“ - -„Jen, kiam ni estas mortintaj, oni metas nin sur pajlo kaj oni -vestas nin per tolaĵo de la Domo same kiel dum nia vivo, kaj tiam ni -iras al la tombejo en la puton[19]; tion mi ne volis. Mi volis, kiam -mi estos mortinta, ne porti maljunulejan tolaĵon...“ - -Li silentis momenton, kaj denove venis la larmoj. - -„Mi volis kuŝi en mia ĉerko, mi ne scias, mi diru, kiel mi vidis -mian patron kuŝanta en ĝi, kun propra tolaĵo; mi neniam havis -propran ĉemizon; unu propran ĉemizon de mortinto mi volis havi.“ - -Mi estis emociita. Ne parolu al mi pri antaŭjuĝoj. La riĉuloj de -la tero da ili havas mil. Tiu ĉi malriĉulo povis ĉion toleri: -malluksan manĝon, malmolan liton kaj, laŭ siaj jaroj, malfacilan -laboron. Li ne havis propran domon, li estis ne havonta propran -tombon; ho, ke li havu almenaŭ la certecon, ke lia finlasta vesto -estu lia! - -„Sinjoro komprenos!“ li daŭrigis iom raŭke, „ke por tio estis tiuj -dek du guldenoj. Tio estis multe tro multe. Sed mi volis ankoraŭ -pli; mi volis esti entombigata dece. Mi ne estas kompetenta pri -tiuj aferoj; sed mi kalkulis kvar guldenojn por la tolo kaj plue -du guldenojn por la homoj, kiuj pretigos mian kadavron, kaj po -kvindek cendojn por portloko al dek du portontoj. Ĉu tio ne estus -saĝe aranĝita? La asistanto de la apotekisto tiel dokumentis ĝin; -la mono estis en papereto; kaj ĉio en leda saketo: tiun mi havadis -tridek jarojn sur mia koro ... kaj nun ĝi estas for...“ - -„Ĉu Niĉjo ĝin ŝtelis?“ mi demandis. - -„Ne!“ -- li diris, vekiĝante el la malĝoja pensado, en kiun lin -enigis lia propra lasta vorto: „sed li sekretsciiĝis, ke mi ĝin -havis. Lia ferlito staras apud mia ferlito. Ĉu li ĝin vidis, kiam -mi senvestigis min aŭ kiam mi vestis min aŭ kiam mi estis malsana, -aŭ ke mi laŭte sonĝis pri ĝi, mi ne scias. Mi supozas kiel plej -verŝajne, ke mi sonĝis pri ĝi, ĉar mi ĉiam pensas pri ĝi. -- -Pasintan mardon pluvis la tutan antaŭtagmezon, kiel sinjoro certe -scias. Niĉjo ricevis ne unu cendon. Estis tro malbona vetero; la -knaboj sin ne okupis kun li. Lia poŝmono ankaŭ estis for, kaj -li havis deziregon iri al la Grasa Viŝilo. ‚Korĉjo,‘ li diris -post la manĝo, ‚pruntu al mi ses cendojn.‘ ‚Niĉjo,‘ mi diris, -‚tion mi ne faros, ĉar vi ilin nur fordrinkos.‘ ‚Korĉjo,‘ li -diris, ‚mi nepre volas ilin havi,‘ li diris. Mi diris: ‚Nu, vi ne -havos ilin.‘ ‚Nu,‘ li diris; ‚Korĉjo,‘ li diris, ‚se vi ne ilin -donos al mi, mi diros al la patro, kion vi havas sub via ĉemizo!‘ -Mi paliĝis kiel tuko kaj donis al li la ses cendojn. Sed mi aldone -diris: ‚Niĉjo, vi estas fripono!‘ Ĉu li pro tio koleriĝis, mi ne -povas diri; sed laŭdire li estis hieraŭ ebria, kaj kiam la gardistoj -almetigis al li la blokon, li kiel frenezulo kriis kaj kantis: -‚Korĉjo havas monon! Korĉjo havas monon! Sub sia ĉemizeto li havas -monon!‘ La fratoj tion rakontis al mi, kiam mi eniris la domon. -Mi estis kiel senvivulo. Ni iris al la ĉambrego de la viroj kaj -senvestigis nin. Niĉjo tie jam kuŝis kaj ronkis kiel bovo. Kiam ĉiuj -dormis, mi metis mian manon sub la ĉemizo por forpreni la saketon -kaj, se mi povus, ĝin kaŝi en la pajlo de mia litaĵo. Sed antaŭ ol -mi estis malnodinta ĝin, jen la pordo malfermiĝis, kaj la patro -eniris la ĉambregon kun lanterno. Mi falis dorsen sur mia kuseno -kun la mono en la mano kaj fikse rigardis kiel freneza homo al la -lanterno. Ĉiun paŝon, kiun la patro faris, mi sentis sur mia koro. -‚Korĉjo!‘ li diris, sin klinante super min: ‚vi havas monon; vi bone -scias, ke estas malpermesite tie ĉi en la Domo tion kaŝi‘; kaj en -sama momento li ĝin tiris el mia mano. -- ‚Ĝi estas por ĉemizo de -mortinto‘, mi balbutis kaj genuiĝis en mia ferlito -- sed nenion -helpis. ‚Ni konservos ĝin por vi‘, la patro diris kaj malfermis la -saketon kaj trankvile denombris la monon. Miaj propraj okuloj ne -vidis ĝin, depost mi enkudris ĝin en ĝi, antaŭ tridek jaroj, ĝi -estis mia propra kara moneto por entombigo. ‚Mi ĵuras al vi, ke mi -faros per ĝi nenion,‘ mi plordiris, ‚krom honeste entombigi min.‘ -- -‚Por tio ni zorgos mem‘, la patro diris; kaj for li iris kun la mono -kaj kun la lanterno. ‚Niĉjo‘, mi postvokis al li, ‚rakontis ĝin al -vi, ĉar li...‘ sed kion helpus, se mi estus dirinta, ‚ĉar li estas -drinkemulo‘? kion helpus, se mi rakontus al li, ke Niĉjo ĉiun tagon -iras al la ‚Grasa Viŝilo‘? Per tio mi ne reakirus mian monon. Mi la -tutan nokton ne fermis okulon. -- Estas kruele...“ - -„Ĉu oni ne povus ion fari ĉe la regantoj, Korĉjo?“ mi diris -konsole. - -„Ne! Ne!“ li singultis, frotante per la mano la bruston, kvazaŭ -li ankoraŭ tie serĉis la monon; „la mono devis for; tio estas -leĝo tiel malnova kiel la Domo, kaj la Domo estas tiel malnova -- -tiel malnova kiel la mondo!“ - -„Tio estas iom forta,“ mi diris, „kaj se...“ - -Li ne lasis min finparoli. - -„Kio forta! Ĝi estas neniel forta. Ĉu do ne ĉiam estis malriĉuloj -kiel mi, kiuj venis sub la diakonan prizorgon, kaj de la diakona -prizorgo devis manĝi kaj trinki, kaj havi kuŝon kaj liton kaj esti -entombigataj? -- Sed mi volis esti entombigata de mia propra mono, --- kaj mi volis certe scii, ke mi estos entombigata de mia propra -mono, kaj tio estis mia plej granda konsolo; kaj tial mi portis ĝin -ĝuste sur mia koro. -- Ho, se Niĉjo scius, ke li mortigas min!“ - -„Aŭskultu, Korĉjo,“ mi diris, „vi rehavos kaj devas rehavi -vian monon; mi promesas al vi; mi parolos pri ĝi al mia onklo; li -certe konas la regantojn; ni vidos, ĉu ili por maljuna, brava kaj -bonkonduta viro kiel vi ne fojon volos malrespekti la leĝon. Vi -fidu, Korĉjo, vi rehavos vian monon.“ - -„Ĉu vere?“ la kompatinda homo diris, kuraĝigita de mia firma -tono. „Ĉu mi efektive rehavos?“ - -Kaj viŝante siajn okulojn kun ĝoja mieno li donis al mi la manon. - -Bezonsentante ankaŭ diri al mi agrablaĵon, li demandis: - -„Ĉu mi ŝmiras viajn botojn sufiĉe nete?“ - -„Belege“, mi diris. - -„Kaj ĉu via jaketo estas sufiĉe brosita?“ li plue demandis: -„se ne sufiĉe, sinjoro nur diru.“ - -Tion mi promesis al li kaj iris en la domon. Sed li postvenis al mi -kun la maldekstra brako en boto de Petro kaj la broso en sia dekstra -mano. „Senkulpigu min, sinjoro! ke mi permesas al mi,“ li diris, -„sed ĉu mi povas ankoraŭ ion peti de vi?“ - -„Ho jes, Korĉjo!“ - -„Se sinjoro vizitos la regantojn,“ li rediris, „sinjoro sin -tenu, kvazaŭ li nenion scias.“ - -„Mi promesas ĝin al vi, Korĉjo!“ - -Mi iris al mia onklo kaj prosperis al mi inklinigi lin iri al la -regantoj. La prezidanto venigis la patron kaj poste rondirigis la -patron ĉe la aliaj regantoj por ilin kunvoki al ekstra kunveno. En -tiun kunvenon unue Korĉjo devis eniri kaj poste stari ekstere; post -li ankaŭ la patro devis eniri kaj poste stari ekstere. Tiam oni -diskutis horon, kiun oni ĉefe pasigis per tio, ke la prezidanto -ripete diris, ke li lasas la aferon al la sinjoroj, kaj la sinjoroj -ripete diris, ke ili lasas la aferon al la prezidanto. - -Ĉar tiel ne povis daŭri, la prezidanto fine donis la avizon, „ke -unuflanke estas fareble redoni al Korĉjo lian monon, ĉar Korĉjo -estas homo de modela konduto, kiu certe la monon ĝis lia morto -konservos tiel bone kiel la fervora kasisto mem“ (pro kio „la -fervora kasisto“ riverencis) -- „sed ke aliflanke la fervora -kasisto ĝin konservos tiel bone kiel Korĉjo, kaj ke do tute ne -estas necese obstinigi Korĉjon en la antaŭjuĝo, ke lia mono estos -konservata pli bone kaj estos uzata pli certe por lia, t. e. de -Korĉjo, celo, se li, Korĉjo, konservos ĝin mem, ol se la fervora -kasisto ĝin konservos; kaj ke tio ĉi estas lia avizo“. - -La sekretario tamen opiniis kun iom da pravo, ke tiu ĉi avizo ne -sufiĉe trahakas la nodon, kaj do proponis, sub rezervo de pli bona, -ke oni agu laŭ unu el ambaŭ manieroj; -- post kio la kasisto mem -noblanime „rezignis pri la konservado de la moneroj koncernataj“, -kaj oni unuanime decidis redoni al Korĉjo liajn dek du guldenojn, -konvene kudrenfermitaj en la ĉamleda saketo. - -Korĉjo ankoraŭ du jarojn portis sian monon „ĝuste sur sia -koro“. Kaj kiam mi pasintan jaron vidis la tombejon en D., estis -al mi dolĉe, ke mi povis pensi, ke tie en la komuna tombo de la -malriĉuloj dormadas unu homo, kiu estis tien portata respekte de -dek du fratoj laŭ sia propra elekto, post kiam li, ankaŭ iom kaŭze -de mia kunhelpo, estis mortinta kun la trankviliga penso, ke li estos -envolvata en sia propra vesto de mortinto. - -Ĉu li eble en siaj lastaj momentoj ankoraŭ memoris Hildebrand-on? - - - - -MALNOVA KONATO - - -KIEL VARME ESTIS KAJ KIEL MALPROKSIME - -Estis en brogevarmega vendreda posttagmezo en certa holanda urbo; -tiel varmege kaj tiel broge, ke la paseroj sur la tegmento oscedis, -kio, laŭ aŭtoritato de la holanda dirmaniero, estas la plej granda -varmego, kiun oni povas imagi al si. La suno lumis malmilde en la -stratoj kaj rebrilis de la pro sekeco pulvereciĝintaj pavimeroj. -En tiuj stratoj, kiuj havis direkton suden kaj do ne havis ombran -flankon, ĝi proprasence malesperigis la preterpasantojn. La viroj, -kiuj kolportadis ĉerizojn kaj vinpirojn, ĉiujn momentojn viŝis -siajn fruntojn per siaj tolaj antaŭtukoj; la ŝarĝportistoj, kiuj -alie kutimas en hidrostatika distriteco pendigi siajn membrojn sur la -apogiloj de la pontoj, sintenado, pro kiu ili ricevis la honorigan -nomon de balustradomordantoj, kuŝis ventromalsupre sur la kanalbordo -etenditaj sur siaj kubutoj, kun poto da buterlakto anstataŭ -ĝino; la masonistoj sur sia taskejo, sidantaj ĉe la malsupro de -konstrustablo sur trabo, kun siaj kubutoj sur la genuoj kaj siaj du -manoj premitaj ĉirkaŭ lavovazeto, blovis duoble tiel longe super -sia teo ol ordinare kaj do tre rimarkinde kaj mirige longe; la -servistinoj, kiuj faris aĉetojn, povis la infanojn, kunirintajn en -la espero aldone ricevi prunon aŭ figon ĉe la butikisto, apenaŭ -pluentreni sur la strato kaj eligis preterpasante profundan kaj koran -kompaton de la servistinoj-purigistinoj, kiuj purigis la straton -kun ruĝegaj vizaĝoj kaj kun sub la mentono malnoditaj kufoj. -Neniu estis kvieta krom ie kaj tie kelka grizharulo, kiu kun blua -dormkufo sur la kapo kaj nigraj duonpantofloj sur la piedoj, kun la -kruroj etenditaj sur sia peronbenketo, sidis fumanta pipon en kuneco -de levkojo kaj balzameno, ĝojante pro la „malmoderna tago da -vetero“. - -Ĉe tia veterstato oni vere tro malmulte kompatas dikajn homojn. -Estas vero, ke ili ofte, kiam oni pro kvieteco kaj nemoviĝeco -bonete povas aranĝiĝi en la varmego, igas al oni varme kaj sufoke -per tio, ke ili alproksimiĝas blovante kaj puŝelspirante kaj -montrante nekontraŭstareblan tenton malnodi sian kravaton, dume onin -alrigardante per elstarantaj okuloj; sed vere -- al la kreitaĵoj -estas malbone. Dikaj geviroj de tiu ĉi monda globo! ĉu vi en la -lastaj jaroj ankoraŭ povis vidi viajn genuojn kaj piedojn aŭ jam -delonge devis delasi de tiu feliĉa punkto de memobservo! kiu ajn -eble mokas pri via dikventreco, via graseco, via dikkorpeco -- en la -brusto de Hildebrand batas por vi kompatanta koro. - -Inter la dikaj personoj de la lasta tempo sinjoro jura doktoro -Henriko Johano Bruis meritis, kvankam ne la unuan, tamen ankaŭ -lokon; unu el tiuj privilegiuloj, al kiuj neniam povas okazi renkonti -malnovan konaton, sen ke la unua parolo al li estas: „kiel vi -dikiĝis“, dum ĉiu, kiu dum du semajnoj ne havis la feliĉon vidi -ilian vizaĝon, certigas al ili, ke „ili jam denove plidikiĝis“; -unu el tiuj feliĉuloj, kiuj pro mil aludoj de siaj parencoj, amikoj -kaj precipe de sia kuracisto klare rimarkas, ke ili vivas sub la -forta suspekto esti mortontaj pro apopleksio! kaj kiuj malgraŭ tio -de sia konstitucio estas devigataj fari, manĝi kaj trinki ĉion, kio -estas nepre malutila, dikigas, kaŭzas kongestion kaj ĉiamaniere -malbonigas la sangon; unu el tiuj feliĉuloj, al kiuj, se estas en la -somero al ili varme pro dikventreco, en vintro kaj en somero estas -varme pro rapidemo, sangvineco kaj agititeco. - -Sinjoro jura doktoro Henriko Johano Bruis sin movis en supre -priskribita brogevarmega vendreda posttagmezo, ĉirkaŭ la kvina -horo, laŭ unu el la stratoj de la urbo, kiun mi ne nomis, kaj li -faris tion, en konsidero de la varmego de la tago kaj de lia staturo, -multe tro rapide. Li tenis en unu mano sian ĉapelon kaj en la alia -sian flavan silkan poŝtukon kaj sian bambuan promenbastonon kun -ronda ebura tenilo, per kiu tenilo li diversfoje mallertamove frapis -al si la kapon, kiam li volis uzi la poŝtukon. Post li sekvis -saltetante malgranda knabo, kiu portis liajn surtuton kaj valizon -sur la brako, sen ĉapelo aŭ ĉapo sur la kapo, vestita per blua -kamizolo kun nigra fliko en unu kaj griza en la alia kubuto, kaj kies -unua butono (nigraosta) estis tenata de la kvara butontruo, dum la -dua (flavekupra), kiu okupis la lokon de la kvara, estis retenata de -la sesa. Li estis tiel feliĉa ne porti ŝtrumpojn en tiu ĉi varma -somera tempo, kio estis rimarkebla je la enirtruo de liaj lignaj -ŝuoj kaj ankoraŭ super ĝi kelkaloke. - -„Nu, kie ĝi do estas, knabo? kie ĝi estas?“ sinjoro jura -doktoro Henriko Johano Bruis demandis malpacience. - -„Tiu unua domo kun tiu malalta peroneto,“ la knabo respondis, -„la dua pordo preter la porkbuĉisto, apud tiu domo, kie tiuj -speguletoj elstaras.“ - -„Bone, bone, bone“, diris sinjoro jura doktoro Henriko Johano Bruis. - -La porkbuĉisto kaj la speguletoj estis preterpaŝitaj, kaj la dikulo -staris sur la perono de doktoro Deluw, lia universitata amiko, -kiun li ne vidis de post sia edziĝo; ĉar sinjoro Bruis loĝis en -urbeto de la provinco Overijssel, kie li estis jura doktoro, sed ne -advokato, edzo, sed ne patro, komunuma konsilantarano kaj komercisto. -Li nun devis esti en Rotterdam kaj prenis nerektan vojon por vidi en -tiu ĉi varmega posttagmezo sian amikon doktoron Deluw, lian edzinon -kaj liajn infanojn. Li tial rapideme tiris la sonorigilon kaj prenis -mem sian surtuton sur la brakon. - -„Jen, vireto! nun igu vin for.“ - -La knabo igis sin for, kaj li faris tion trote; ne ĝuste, ĉar estis -varme, sed ĉar li estis knabo kaj ricevis pli grandan rekompenceton -ol li estis pensinta, pri kiu plue lia patro nenion sciis. En momento -li jam estis eltrakurinta la longan straton kaj staris, mi supozas, -ie sin regalanta per en vinagro konfitita kukumo aŭ decilitro da -grosoj aŭ ia alia buba frandaĵo, kontraŭ kiuj oni al deckondutaj -infanoj neniam tro frutempe povas enigi abomenon. - -Dume la pordo de doktoro Deluw ankoraŭ en longa tempo ne -malfermiĝis, kaj sinjoro Bruis vidis sin devigita tiri ankoraŭ -fojon la sonorigilon. La sonorilo taŭge funkciis kaj evidentiĝis -esti el tre laŭtsona materialo; sed sinjoro Bruis rimarkis nenian -sonon interne de la loĝejo de sia amiko, kiu respondis lian -sonorigadon. Ankoraŭ kelkajn fojojn viŝinte sian frunton kaj per -la bastono frapetadinte sur la peronon, li sonorigis la trian fojon -kaj plue komencis penrigardi en la halon tra la mallarĝaj malantaŭe -kradhavaj fenestretoj, kiuj troviĝis ambaŭflanke en la fosto de -la pordo, sed li vidis nenion krom la pendolon de granda verda -horloĝo, ornamtableton kun sur ĝi ardeztabuleto kaj bluan katunan -pluvombrelon; post kio li ankaŭ rigardis trans la kurtenetojn de -la flankaj ĉambroj, kio tamen estis pli malfacila, ĉar li devis -travidi tra la franĝo de la tirkurtenoj; li vidis en unu ĉambro -klare inkujon kun du longaj plumoj starantan sur la tablo kaj en la -alia portreton de viro; sed nek la horloĝo, nek la tableto, nek la -inkujo, nek eĉ la portreto de viro povis al sinjoro jura doktoro -Henriko Johano Bruis malŝlosi la pordon. - -Sinjoro Bruis dume estis supervarmiĝinta, al kio lia malpacienco -kaj la surtuto sur la brako ne malmulte helpis. Li do sonorigis la -kvaran fojon kaj nun tiel laŭte, ke la fraŭlino apud la pordo, -kiu rigardis en sian speguleton kaj jam delonge vidis lin, pro tio -„malbonsentiĝis“, malpinglis sian kudraĵon de sia genuo (ŝi ne -favoris la eltrovon de la ŝraŭboj, plumbaĵoj kaj streĉrimenoj), -malfermis supran pordon kaj certigis al sinjoro Bruis: „ke estas -neniu _en_ ĝi“. - -„Ĉu la kuracisto ankaŭ ne?“ - -„Ne, sinjoro.“ - -„Ĉu sinjorino ankaŭ ne?“ - -„Ne, sinjoro; mi ja diras al vi, ke ĉiuj estas for el...“ - -„Kien do ili iris?“ - -„Tion _mi_ ne scias, sinjoro! Ili ĉiuj eliris, kaj la servistino -estas sola hejme.“ - -„Kial do la servistino ne malfermas?“ - -„Nu, ĉar la servistino ne estas _en_ ĝi, sinjoro.“ - -„Kaj vi diras, ke ŝi estas hejme?“ - -„Jes, sed malgraŭ tio ŝi povas esti ne _en_ ĝi“, la fraŭlino -diris, fermis sian supran pordon kaj faris tion kun tiom pli da -urĝiteco, ĉar ŝia blanka kato ĝuste sin pretigis salti trans -la malsupran, kaj lasis sinjoron Bruis sola por, se li volus, -sekrete diveni la diferencon inter la terminoj „hejme“ kaj -„en ĝi“. Se li estus havinta por tio sufiĉe da pacienco, li -estus kompreninta, ke „esti hejme“ estis devo surmetita al la -servistino de la familio Deluw, de kiu „esti en ĝi“, laŭ ŝia -propra interpreto, konsistigis nur malgrandan parton. - -Por tion klarigi, venis voĉo el aldomkonstruita dometo de botisto -trans la strato. - -„Ili estas en la ĝardeno,“ vokis la voĉo, „kaj la servistino -eliris por fari aĉeton. Jen ŝi jam venas.“ - -La vorteto _jam_ en tiu ĉi frazo povis, laŭ la opinio de sinjoro -Bruis, konvene manki; sed efektive li vidis alvenantan ne malbeletan -servistinon kun granda ŝlosilo en la mano kaj irantan tiel rapide, -kiel ŝi povis ne trotiĝante; ŝi suriris ia peronon, rapidis preter -lia moŝto, malŝlosis la pordon kun senekzempla rapideco kaj staris -antaŭ li sur la plankmato. - -„Ĉu vi volas paroli kun sinjoro?“ la servistino demandis. - -„Jes, sed ŝajnas, ke sinjoro ne estas hejme.“ - -„Ne, sinjoro kaj sinjorino kaj la fraŭlino kaj la juna sinjoro kaj -ĉiuj infanoj estas ‚ekstere‘ kaj nur mi sola estas hejme por -akcepti la venpetojn.“ - -Nu, sinjoro Bruis havis okazon dum granda horkvarono ĝui pro la -akurateco, kun kiu tiu ĉi kuracista servistino, kiu dume faris -longan interparolon kun la filino de fruktistino, kiu iradis kudri -eksterhejme kaj sidis antaŭ suprenŝovita fenestro, plenumis tiun -ĉi sian devon. Sed li estis tro urĝita por fari riproĉojn. - -„Kie estas ekstere?“ li demandis: „ĉu estas malproksime? Kie -ĝi estas?“ - -„En la Meester-Jorisaleo“, la servistino respondis. - -„La Meester-Jorisaleo“, -- diris Bruis kun la plej granda -malestimo. „Kion mi scias pri la Meester-Jorisaleo?“ - -Jen estis, laŭ la opinio de la servistino, en la sinteno kaj la -tono de sinjoro Bruis pli da aroganteco, ol konvenis al ŝia beleta -vizaĝo. Ŝi do estis prave ofendetita. - -„Ne estas mia kulpo, ke vi tion ne scias!“ la servistino diris -sekatone kaj faris movon kun la seruro, kvazaŭ sinjoro Bruis nun -povas foriri. - -Sinjoro Bruis ŝanĝis la tonon. - -„Aŭskultu, knabino! mi venas tie ĉi per diliĝenco eksprese -por viziti la kuraciston kaj lian familion. Se nu ne estas tro -malproksime, mi estas preta promeni eksteren. Ĉu vi eble povas ĝin -indiki al mi?“ - -Li sopire trarigardis la straton, ĉu eble estas ankoraŭ knabo, kiu -povus konduki lin tien; sed neniu sin montris. - -La servistino bonvolis kompleziĝi dume doni la necesan informon, kaj -sinjoro Bruis ekmigris al la kampdomo de doktoro Deluw. - -Irinte pluen kelke da domoj li nur tiam rimarkis, ke li ankoraŭ -portas sian surtuton sur la brako kaj sian valizon en la mano. - -Li do revenis, sonorigis ankoraŭ fojon por unu kaj alian -konservedoni al la servistino; sed Gernjo verŝajne jam denove estis -ĉe sia amikino; kaj sinjoro Bruis vidis sin devigita, en tiu ĉi -brogevarmega vendreda posttagmezo, mem penporti siajn surtuton kaj -valizon kun la firma intenco, se li iam atingos vidi doktoron Deluw, -plendi ĉe li pri lia servistino. - -Je lia feliĉo la urbo, kiun mi ankoraŭ ĉiam ne nomis, estis -negranda, kaj sinjoro Bruis sufiĉe baldaŭ ekvidis la pordegon, -tra kiu li devos eliri, kvankam la suprenirado kaj ne malpli la -malsuprenirado de du altetaj pontoj ne malmulte malbonfaris al -li. Veninte ĉe la pordego li havis la feliĉan ekpenson konfidi -siajn surtuton kaj valizon al la zorgo de doganisto; por tio li -enpaŝis en la doganistejon, sed estis neniu en ĝi; tamen, ekvidante -personon en griza jako, kiu trans la bulvardo staris fiŝkaptanta -kaj aspektis treete doganiste, li nur deponis siajn objektojn kaj, -poste sin turnante al la fiŝkaptanto, kiu efektive estis doganisto, -li samfoje informigis sin de li ankoraŭ fojon pri la kieesto de -la Meester-Jorisaleo. Mi agus maljuste kontraŭ li, se mi dirus, -ke sinjoro Bruis estis forgesinta la instrukciojn de Gernjo, ĉar -li pro sia rapidemo malmulte aŭskultis ilin. Li devos „unue -iri kelkan distancon laŭ la bulvardo, tiam eniri aleon, tiam iri -dekstren, ĝis li venos al iu blanka paliseto, tiam maldekstren, tiam -denove dekstren, kaj tiam li estos en la Meester-Jorisaleo“. - -„Kaj la kampdomo de doktoro Deluw?“ - -„Pri ĝi mi neniam aŭdis,“ diris la doganisto, „sed en ĝi -estas tre multe da ĝardenoj. Kiel ĝi nomiĝas?“ - -„Kampvidejo.“ - -„Kampvidejo?“ diris la doganisto, kiu, kredante rimarki pro sia -naĝmontrilo, ke fiŝo almordas, deziris esti liberigita de sinjoro -Bruis; „ne, sinjoro, ĝin mi ne konas.“ - -Sinjoro Bruis ekpromenis. La bulvardo iom kvietigis lin, ĉar -ambaŭflanke staris altaj arboj; sed la agrablegaĵo baldaŭ -finiĝis, ĉar la urbo, en momento de monembaraso por iluminado pro -la datreveno de la naskiĝo de la reĝo, estis faliginta grandan -kvanton da arboj, en kies loko, sub la nomo de juna plantaĵo, sin -montris kelkaj maldikaj vergetoj alterne brogevelkintaj. Li do denove -estis lacega, kiam li inter du nigraj lignaj muroj vidis mallarĝan -aleon, kiun li opiniis devi eniri. Nenio krom lignaj muroj, super -kiuj elstaris arboj; nenio krom ĝardenpordoj kun surskriboj kaj -numeroj. Kelka pasero tie ĉirkaŭsaltis. Sinjoro Bruis promenis -pluen kun sia ĉapelo en unu kaj kun siaj bastono kaj poŝtuko en -la alia mano, kiel en la stratoj de la urbo, sed nun ĉiam iomete -oblikvedekstren pro lia arda deziro turni sin dekstren laŭ la -indiko de la doganisto. Tamen la okazo sin ne prezentis, kaj sinjoro -Bruis fine staris tuj antaŭ larĝeta kanalo kaj apud amasiĝo de -malpuraĵo kun multaj trunketoj de florbrasiko, folioj de salato, -potrompaĵoj, velkintaj bukedoj kaj stramonioj, kiuj, kreskantaj meze -en la putrantaĵo, disvastigis sian narkotan odoron en la aeron. - -Estis evidente, ke sinjoro Bruis eniris la malĝustan aleon, kaj -kvankam la amasiĝo de malpuraĵo estis malagrabla, la apudeco de -la akvo estis al li tiel agrabla, ke li decidis tie momenton ripozi -antaŭ ol reiri. Por tiu celo li sidigis sin sur la bordo kiel eble -plej proksime de la akvo kaj, ventumante sin per sia poŝtuko kaj -moderigante sian malpaciencon per sia racio, li bonete sukcesis -iomete kvietiĝi. Rigardante dekstren kaj maldekstren laŭlonge de la -bordo li ekvidis je la maldekstra flanko en kelka distanco kvadratan -mareverdan kupolon[20], en kiu sin movis kelke da homoj, kaj kvankam -li ne povis ilin distingi, estis, kvazaŭ li ekhavas inspiron, ke tio -ĉi nepre estas la Kampvidejo de lia amiko la doktoro; kaj ke ĝi -povis porti tiun nomon, tion pruvis la panoramo trans la kanalo; ĉar -estis paŝtejoj maldekstre kaj dekstre, en vasta malproksimo, ĝis la -blua horizonto; nenio krom verdaj kaj flavaj kaj sunaj paŝtejoj. - -Sinjoro Bruis denove ekpromenis, reiris laŭ la aleo kaj estis denove -sur la bulvardo. Baldaŭ sin prezentis al li alia aleo, kiun atente -rigardi laŭ ĝia longo, antaŭ ol ĝin eniri, li tamen opiniis bone. -Li vidis sekve, ke baldaŭ estos okazo iri dekstren, kaj farinte -tion li ankaŭ baldaŭete atingis la blankan paliseton. Tiam li iris -maldekstren kaj tiam denove dekstren, kaj li estis laŭ ĉiuj pensoj -en la Meester-Jorisaleo. - -Antaŭ ĝardenpordo, kiu estis malfermetita, sidis malgranda infano, -vestita per nigra jaketo, kun nigra kufeto ĉirkaŭita de nigra -punteto sur la kapo kaj kun nigra vizaĝeto, sin amuzante per kukurbo -kaj amaseto da ŝeloj de terpomoj. - -„Ĉu tio ĉi estas la Meester-Jorisaleo, infano?“ sinjoro Bruis -demandis. - -La infano kapjesis. - -„Kie ie estas tie ĉi Kampvidejo?“ - -La infano nenion diris. - -Sinjoro Bruis malbonhumoriĝis, malpli pro la infano ol pro la -kaŝiteco de Kampvidejo. - -„Ĉu vi ne scias?“ li demandis, tro forte je proksimume tri -tonoj. - -La infano faligis la kukurbon kaj la ŝelojn de terpomoj, ekstaris, -ekploris kaj iris en la ĝardenon. - -Sinjoro Bruis ĝemis. La Meester-Jorisaleo ŝajnis esti longa, kaj -la ĝardenpordoj estis multnombraj. Li legis ĉiajn nomojn: nomojn -pligravigajn kaj fanfaronajn, kiel: Belejo, Bonsitua, Florkorto, -Ĝojriĉa; nomojn kontentecajn kaj rezignaciajn, kiel: Mia plezuro, -Kontentanima, Kampripozejo; naivajn nomojn, kiel: Neniam Pensite, -Malgranda sed Pura, Poste pli Bone; sed ankaŭ nombron da geografiaj, -kiel: Apuda, Apudurba, Sudkorto; kaj optikajn, kiel: Kanalvidejo, -Paŝtvidejo, Brutvidejo, Multvidejo, Kamparvidejo, -- tiu ĉi lasta -en malproksimo jam tre multe similis Kampvidejon, sed ĝi tamen ne -estis Kampvidejo. - -Fine estis du pordoj, sur kiuj oni povis nenion legi krom Q 4 No. -33 kaj Q 4 No. 34. Unu el tiuj du pordoj povis esti Kampvidejo! -Sinjoro Bruis, kiel ajn rapidema kaj malpacienca, estis modesta. -Li do preteriris No. 33 por ne rigardi la unue renkontitan kiel -Kampvidejon kaj alfrapis No. 34. - -Post momento de atendado estis malfermite al li de tre longa, -solenaspekta, bildeca sinjorino, vestita per funebra robo, kun blanka -libere pendanta tuketo el kamelharoj sur sia ŝultro, kun nigra -ĉapelo, kiun ŝi pro la suno estis metinta kline sur la nazon, kun -verdaj okulvitroj, malgranda signo de haroj sur sia supra lipo kaj -libro en la mano. - -„Ĉu tie ĉi estas Kampvidejo, sinjorino?“ sinjoro Bruis demandis. - -Kial li ne vidis, ke ĝi ne estas edziniĝinta sinjorino? - -„Ne, sinjoro!“ la fraŭlino respondis, ektimigita antaŭ „fremda viro“, -eble kredante, ke li estas iu, kiu volas ŝteli de ŝi: „Tio estas la -plej apuda de tie ĉi“, kaj rapidfermiĝis la pordo. - -Sinjoro Bruis alfrapis Q 4 No. 33. - - -KIEL ĈARME ESTIS - -„Jonjo! oni frapas“, vokis virina voĉo. - -„Jes, mi aŭdas, fraŭlino“, vokis Jonjo. - -Tamen estis pli ol verŝajne, ke Jonjo nenion aŭdis, ĉar ŝi treege -sin amuzis kun la ĝardenista servisto, kiu ĵetis al ŝi akvon. - -Sinjoro Bruis sufiĉe longe ripozis apud la amasiĝo de malpuraĵo -por formi beletan planon de surprizo. Tuj do, kiam Jonjo malfermis al -li la pordon kaj informis lin, ke tio ĉi estas efektive Kampvidejo -kaj efektive la ĝardeno de doktoro Deluw (ĉar pri tio la voĉo -el la aldomkonstruita dometo ŝajnis vere esti prava, ke ĝi estas -ĝardeno kaj ne kampdomo), li diris: - -„Bone, knabinjo! montru al mi la vojon al la kupolo; mi estas -malnova amiko de sinjoro, mi volas surprizi sinjoron.“ - -„Ĉu mi do ne antaŭe diros, ke sinjoro venis?“ Jonjo demandis. - -„Nepre ne, infano; vi antaŭiru, mi petas.“ - -La ĝardeno estis longa, mallarĝa strio laŭlonge de la kanalo, -sur kies bordo sinjoro Bruis kelke da momentoj antaŭe ripozis por -iom respiri, aspektis treege verde kaj havis nur tre mallarĝajn -promenvojetojn ambaŭflanke borderitajn de fragujoj. Kiu ĝin eniris, -estis prave mirigata, ke estis eble kunpremi en tia malgranda spaco -tiom multe da pomujoj kaj pirujoj, ribujoj kaj grosujoj, kaj estis -ripetfoje devigata sin klini pro la unuaj kaj eviti la lastajn. -Unuvorte ĝi estis, kion la urbanoj kun ravo nomas „fruktodona -terpeceto“ kaj de kiu ili havus nekompreneble multe da plezuro, se -la kamparanoj ne loĝus pli proksime al ĝi, ne ellitiĝus pli frue -sciante pli frue ol ili, kiam ĉiu speciala fruktospeco estas taŭga -por esti deprenata. - -„Varma vetero hodiaŭ, sinjoro!“ Jonjo diris, kiam ili estis -promenintaj distanceton kaj ŝi komencis kompati la dikan sinjoron -post si pro lia spiregado kaj blovado. - -„Jes, infano, terure, terure!“ diris Bruis; „ĉu neniu estas en -la ĝardeno?“ - -„La familio estas en la kupolo,“ estis la respondo, „krom -fraŭlino Minjo, kiu tie sidas legante.“ - -Jonjo kaj sinjoro Bruis irante laŭ la kurbiĝadanta vojeto en tiu -ĉi momento venis al la flanko de la akvo, kaj efektive tie sidis, -sub malgranda funebra cipreseto, sur mallarĝa herbejeto, la plej -aĝa filino de lia amiko Deluw, sur verda ĝardenbenko, vestita per -gantetoj, kun libro en la mano kaj hundeto apud siaj piedoj, ludante -„kampvivado“; malkontenta, ke en la lasta horo neniu preteriris -trans la kanalo kaj ke neniu homo sidis en la poŝtŝipo[21]. - -Ŝi tre solene faligis sian kapon sur sian bruston, kiam sinjoro -Bruis ŝin salutis; sed la hundeto rapide ekstaris kaj bojis freneze -al la senspirulo, kiu volontege estus doninta al ĝi baton per sia -bambuo; tamen li ne kuraĝis, ĉar ĝi estis hundeto de fraŭlino -kaj li ne ĝuste volis surprizi sian amikon komencante per mortigo. - -La mareverda kupolo baldaŭ sin montris. Ĝi ŝajnis esti vasteta -kaj havis ankoraŭ malgrandan kromĉambreton kun fumtubeto kaj -fajroplato por boligi sur ĝi akvon, kun fajroprenilo kaj ŝranketo, -en kiu estis nenio; ĉiujn tiujn miraĵojn Bruis jam komprenis el -malproksimeto. En la kupolon mem oni eniris per ŝtupareto. - -„Mi dankas, knabino!“ li diris al Jonjo, alproksimiĝinte ĝis -dek paŝoj de la kupolo, kaj malrapide li singarde aliris al ĝi. -Feliĉe la kovriloj antaŭ la fenestroj estis lasitaj fermitaj je la -ĝardenflanko kaj la pordo ne estis el vitro, kiel ili povas esti ĉe -aliaj tiaj ĉienrigardejoj. Sinjoro Bruis do havis tre bone okazon -efektivigi sian planon de surprizo. Kian kortuŝan plezuron li imagis -al si. Lia kora kaj amika animo tute emociiĝis. De dekses jaroj li -ne vidis sian bonan „Nigran Danĉjon“, kiel Deluw estis nomata -ĉe la universitato. Kaj kiam li trovos lin? Ĉe la flanko de aminda -edzino, ĉirkaŭita de florantaj infanoj! Jes, kun grizaj haroj -anstataŭ nigraj, sed kun la sama koro en la brusto, malfermita por -amikeco, ĝojo kaj agrabla kunesteco. - -Li senbrue suriris la ŝtupojn kaj malfermis la pordon kun la plej -afablega rido, kiu iam kuŝis sur la brogita vizaĝo de lacega -dikulo. - -Kia sceno! - - * * * * * - -Ĝi estis malbrava knabo ĉirkaŭ sesjara, kiu treege kriis kaj -piedfrapis la plankon; ĝi estis patro, ruĝa pro kolero, kiu estis -ekstarinta, apoge tenis la tablon per unu mano kaj per la alia -treege minacis; ĝi estis patrino, palega pro timego, kiu klopodis -kvietigi la knabon; ĝi estis granda knabo dektrijara kun pala -vizaĝo kaj bluaj strioj sub la okuloj, kiu kun la kubutoj sur la -tablo kaj libro antaŭ si sidis ridanta pro la sceno; ĝi estis -malgranda knabino kvinjara, kiu plorante sin alkroĉis al la jupo -de la patrino. Ĝi estis doktoro Deluw, lia aminda edzino kaj lia -floranta idaro. - -„Mi ne volas“, kriegis la knabo, piedrenversante la seĝon, kiu -staris plej proksime. - -„Tuj!“ kriis la patro, raŭka pro kolero, „aŭ mi faros malfeliĉaĵon.“ - -„Kvietiĝu, Deluw!“ petegis la patrino: „li ja iros.“ - -„Senkulpigu min, sinjoro,“ diris la doktoro, penante moderetigi -sin; „tiu knabo igas al mi malfacile. Mi tuj estos preta -interparoli kun vi“; kaj li kaptis la nevolanton je la kolumo. - -„Ho ĉielo; ne ŝiru lian veston, Deluw!“ flatpetis la patrino; -„li ja iras jam.“ - -„Lasu nur min fari“, diris la kuracisto, kaj li trenis la malican -filon, kiu, malgraŭ la favora opinio dirita de la patrino pri lia -obeeco, ne faris unu paŝon, el la kupolo en la kromĉambreton, kie -li enŝlosis lin en la torfejon. - -„Senkulpigu min, sinjoro“, sinjorino Deluw dume diris siavice al -la enirinto, „mi estas tiel nervomalorda; mi ne estas mi mem.“ -Kaj por tion pruvi ŝi falsidiĝis sur seĝon. - -„Mi kredas, ke estas plej bone, ke mi iru iom en la aeron“, ŝi -daŭrigis. - -„Ne ĝenu vin, sinjorino!“ diris la elreviĝinta universitata -amiko de ŝia edzo. Kaj ŝi eliris eksteren kun la singultanta infano -ankoraŭ ĉiam tenpendanta je ŝia jupo. - -La juna sinjoro Deluw, kun la palaj vangoj kaj la bluaj strioj, -restis sola kun sinjoro Bruis kaj alrigardis lin per impertinentaj -rigardoj. - -„Mi punrekompencos tiujn najbarincitantojn“, diris doktoro Deluw -reenirante, ĉar li opiniis necesa antaŭ la fremdulo nomi la krimon -de sia filo, por ke tiu ĉi ne prenu lin por maljusta kaj malindulga -patro. „Ĉu vi permesas demandi?...“ - -„Ventreto!“ ekkriis la bonkora dikulo kun elkora rido sur siaj -purpuraj vangoj. - -Nu, la vorto ventreto, diminutivo de ventro, estas tre konata vorto, -almenaŭ por kuracisto. Tamen ĝi ŝajnis al tiu ĉi kuracisto, el la -buŝo de fremdulo, en tiu ĉi momento treete nekonvena. Tial sinjoro -Deluw ekrigardis mirigite. - -„Ventreto!“ ripetis sinjoro jura doktoro Bruis. - -Sinjoro doktoro Deluw pensis, ke li vidas antaŭ si frenezulon kaj, -ĉar li ĵus estis tre kolera, li estis iĝonta tia duan fojon, -en konsidero, ke ĝi estus nur unu peno kaj li alie iĝis tia tre -malofte kaj nur tre malfacile. - -„Kion vi deziras, sinjoro?“ - -„Nu, ĉu vi ne manĝis kun[22] Ventreto?“ - -Sinjoro Deluw memoris ne alian manĝon ol per[22] sia buŝo. Li levis -la ŝultrojn. - -„Li certe intertempe ankoraŭ sufiĉe multe plidikiĝis, Nigra -Danĉjo!“ la dikulo diris ekstarante de la seĝo, sur kiu li sidis. - -„Bruis!“ subite ekkriis doktoro Danielo Deluw. „Tio ja estas vera, -mi nomiĝis Nigra Danĉjo, kaj vi nomiĝis Ventreto; mi ne estus -rekoninta vin, amiko! Kiel vi ŝanĝiĝis; kune manĝintaj, certe, -tutcerte; en la ‚Plezura Saŭcujo‘“; sed subite lasante la tonon -de antaŭa intimeco: „Kion mi povas proponi al vi, sinjoro Bruis?“ - -La esprimo „sinjoro Bruis“ estis sendube mezaĵo inter la -senkomplimenta „Bruis“ kiel antaŭe kaj „moŝto“ kiel neniam. - -„Kie estas mia edzino, ĉu vi eble tion scias?“ la doktoro demandis. - -„Ŝi iom nerve malordiĝis,“ diris Bruis, „kaj tial ŝi iris en -la aeron.“ - -„Vilhelmo, iru serĉi panjon!“ diris doktoro Deluw. - -Vilhelmo ekstaris malageme, streĉetendis la membrojn, sin starigis -ĉe la pordo kaj kriis tiel laŭte, kiel li povis: „Panjo!“ - -Post tio Vilhelmo denove sidiĝis kaj rigardis trans sian libron. - -„Mi volas eliĝi“, kriegis la knabo en la torfejo kaj piedfrapis -la pordon. - -„Kion mi diru al vi,“ diris doktoro Deluw, „tiuj knaboj incitas -nian paciencon; -- vi ne havas infanojn, mi kredas.“ - -„Ne unu,“ diris la dikulo, kiu dume pereis pro soifo; „je mia -bedaŭro“, li aldonis kun ĝemo, kvankam la sceno, kiun li ĵus -havis antaŭ la okuloj, ne ĝuste pliigis tiun bedaŭron. - -Panjo eniris. - -„Tio ĉi estas sinjoro Bruis, karulino!“ la kuracisto diris, -„pri kiu mi tiel ofte parolis al vi.“ - -Sed la mieno de la sinjorino montris, ke ŝi nenion memoras de tio. -Sinjorino Deluw nu estis tre pruda sinjorino. - -„Ĉu mi prezentu al sinjoro tason da teo?“ ŝi diris, kaj irinte -al ŝranketo, kiu neniam estis fermebla pro sekeco, ŝi elprenis el -ĝi flordesegnajn vazon kaj pladon. - -Sinjoro Bruis estus doninta ĉion por glaso da biero aŭ da vino -kun akvo. Sed estis al li surmetite, kiel ajn laca kaj varmsenta li -estis, trinki teon en brogevarmega kupolo. Ankaŭ ne estas konforme -al la virina sistemo de feliĉega sinhelpado, ke oni en ĝardeno -povas havi ĉiaspecaĵojn; ankaŭ estas rimarkinde, ke en teĝardeno -_estas_ nenio alia ol teo. - -Sinjoro Bruis do metis siajn varmegajn lipojn al pli varmega taso da -teo. - -„Ĉu vi permesas peti ankoraŭ iom da lakto?“ - -Doktoro Deluw vere rimarkis, ke lia amiko preferas ion malvarman, kaj -eligis mil senkulpigojn pro la malbona akcepto en kupolo, kien li -nur de tempo al tempo iras sole por fari plezuron al la infanoj. -- -„Domaĝe, ke tie ĉi ne estas kelo“, li aldonis. - -„Estas torfejo!“ kriis tutforte la malbrava knabo el la loko mem, -kiun li nomis. - -„Tiu malbravulo“, diris la patrino kun malgranda rideto. - -„Ĉu sinjoro havas ankoraŭ pli da rilatoj en...?“ sinjorino -Deluw demandis al sinjoro Bruis, nomante la urbon, kiun mi ankoraŭ -ne nomis. - -„Pardonu min, sinjorino,“ diris sinjoro Bruis, „mi konas tie -ĉi neniun krom vian edzon; -- kvankam nia konateco jam estas iom -tempopaliĝinta“, li ĝeme aldonis. - -„Tiel okazas“, diris sinjorino Deluw; „ankoraŭ tason da teo?“ - -„Mi dankas, mi dankas!“ - -Sinjorino Deluw stariĝis, riverencis kaj diris, „ke sinjoro -bonvolu ŝin senkulpigi por momenton“, post kio ŝi foriris. -La kvinjara infano jam ne ploris, sed tamen ankoraŭ plu estis -tenpendanta je ŝia jupo kaj iris kune. - -Kiam lia edzino estis foririnta, la amikeco en la koro de doktoro -Deluw resuperiĝis. Volonte li estus kun sia malnova kamarado sin -enprofundiĝinta en malnovajn aferojn, en la plezurojn de Leiden, en -rememorojn pri la „Plezura Saŭcujo“ kaj en multajn aliajn. Li -tamen opiniis pli bona por tio forigi sian kaŝeman dektrijarulon. - -„Mi ne povas kompreni, Vilhelmo, ke vi ne iras iom fiŝkapti!“ - -„Fiŝkapti!“ diris la kaŝemulo, etendante sian langon, „tio -estas vere io plezura!“ - -„Aŭ iom ludbalanciĝi kun via fratino!“ - -„Fi, ludbalanciĝi!“ - -„La juna sinjoro ŝajnas volonte legi“, diris sinjoro Bruis. - -„Jes, iufoje, en tempo, kiam tute ne konvenas“, respondis doktoro -Deluw. - -Kaŝema Vilhelmo koleriĝis, subrigardis al sinjoro Bruis, tutforte -klakfermis sian libron, puŝis ĝin tiel, ke ĝi forŝoviĝis longetan -distancon sur la tablo je granda vivodanĝero de la malplena tetaso -de la vizitanto, piedrenversis sian seĝon, kiu agmaniero ŝajnis -esti specialaĵo de la Deluw-idoj, murmuris ion inter siaj malbelaj -dentoj, post siaj dikaj lipoj kaj foriris, bruege klakfermante -la pordon. - -„Ho, tiuj humorkapricoj!“ diris la feliĉa edzo kaj patro. - -Dume estis nun libera vojo por la renovigo de la amikeco. La sinjoroj -ekbruligis ĉiu cigaron kaj komencis paroli pri Leiden; kaj ĝuste -estis iĝonte plaĉe, kiam Jonjo, kiu estis konstante petolinta kun -la ĝardenista servisto, ruĝa kiel koralo eniris por diri, ke „jen -estas servisto de sinjorino _van Alpijn_ kun peto, ĉu la kuracisto -bonvolu tuj veni, ĉar la sinjorino estas tiel malbonfarta“. - -„Diru, ke mi baldaŭ venos,“ doktoro Deluw diris al la servistino -kaj poste al sia amiko: „Mi ne pensas, ke ĝi estas grava. Estas -malagrablege en nia fako, ke la homoj nin venigas pro ĉiaj bagateloj.“ - -Tiu ĉi frazo nu estas kuracista frazo, kiun mi plurfoje aŭdis ne -komprenante, kial kuracisto havas motivon malaprobi en la homoj, ke -ili lin venigas ne ekskluzive en mortdanĝeraj kazoj. Ĉu ne pli -prave povus esti la paciento, kiu plendus, ke lia kuracisto por ĉiaj -bagateloj lin ŝuldigas pro vizito? - -Kiel ajn, doktoro Deluw sin pretigis por iri ekzameni tiun ĉi -bagatelon de sinjorino _van Alpijn_. - -„Povas daŭri almenaŭ unu horon kaj duonon, antaŭ ol mi povos -esti reveninta,“ li diris, rigardante sian poŝhorloĝon; „ĉu mi -tiam trovos vin ankoraŭ tie ĉi?“ - -„Mi ne scias,“ diris Bruis, kiu estis havinta la firman planon -tiun nokton en la nenomita urbo gasti ĉe sia amiko; „mi volus -provi hodiaŭ vespere ankoraŭ vojaĝi pluen.“ - -„Nu, nu,“ la kuracisto diris, „mi venos serĉi vin ĉi tie, kaj -vi vespermanĝos kun ni en la urbo.“ - -„Mi ne scias“, respondis Bruis, kiu volonte estus vidinta -sinjorinon ĉeestanta dum tiu ĉi invito. - -„Nu,“ la kuracisto diris, „ni vidu, mi konduku vin al mia edzino.“ - - -KIEL EMINENTA ŜI ESTIS - -Sinjorino Deluw ne estis malproksime, mallaŭdanta Jonjon pro la -bruo, kiun ŝi faris; „ŝi ankaŭ ne scias,“ ŝi diris kun rigardo -al la ĝardenisto, „kial ĉiam estas io farota en la ĝardeno, kiam -la familio estas tie“. - -Deluw komisiis sian amikon al sia edzino kaj volis foriri. - -„Ankoraŭ vorteton“, sinjorino Deluw diris. - -„Kion, karulino?“ diris la kuracisto. - -„Ĉu oni ne povus ion kontraŭfari?“ - -„Kontraŭ kio?“ - -„Kontraŭ tiuj knaboj.“ - -„Kiuj knaboj? Vilhelmo kaj...“ - -„Ho ne! Kontraŭ tiuj knaboj en la kampo.“ - -„Kion do vi volas, ke oni faru kontraŭ ili?“ - -„Ke oni malpermesu al ili“, diris sinjorino la doktoredzino. - -„Sed, karulino, por tio ni ja ne havas la rajton“, la kuracisto -diris. - -„Nu, mi ĝin opinias vere tre maldeca kaj principe por Minjo, kiu -ĉiam sidas tie sub la cipreso; ĉu vi ne...“ - -La kuracisto ne aŭdis, sed estis jam for. - -Tiu ĉi specimeno de geedza interparolo koncernis kvinon da knaboj -ok- ĝis naŭjaraj, kiuj troviĝis je kvaronhora distanco de -Kampvidejo kaj opiniis, ke en tiu brogevarmega posttagmezo estas -multe pli freŝe en la akvo de la kanalo ol en siaj vestoj. - -„Via plej aĝa filino“, diris Bruis, kiam li estis sola kun -sinjorino Deluw, „ŝajnas multe ŝati la solecon.“ - -„Ho jes, sinjoro! mi spertas en mia vivo multe da plezuro de tiu -knabino. Ŝi ĉiam sin okupas per ia libro; mi certigas al vi, ke ŝi -scias la francan lingvon ankoraŭ pli bone ol mi; ŝi legas la anglan -kaj la germanan ankaŭ.“ - -„Bone,“ sinjoro Bruis diris; „tio estas agrabla. Jes, tie ĉi -en Holando estas tiaj bonegaj okazoj por ĉio tio.“ - -Sinjorino Deluw opiniis, ke tiu ĉi rimarkigo malpligrandigas la -meritojn de ŝia idino. - -„Multe dependas de tio, sinjoro!“ ŝi respondis, „kiel oni -profitas de tiuj okazoj; kaj mia filino studas multe, studadas -propradire ĉiam. Ŝia plej granda plezuro estas la studado; kaj ŝi -ankaŭ ne sin okupas pri ĉiuj tiuj aferoj, kiuj ordinare plaĉas al -knabino de ŝia aĝo.“ - -Sinjoro Bruis ne ŝatis tiajn knabinojn. - -„Kiom da jaroj via filino havas?“ li demandis. - -„Dekses jarojn“, diris sinjorino Deluw, levante sian kapon kun -patrina majesteco. - -„Ipsa flos“, murmuretis sinjoro Bruis. - -„Kaj kiel mi diras,“ sinjorino Deluw daŭrigis; „la anglan, -francan kaj germanan. Mi kredas, ke ŝi nun denove eliris kun angla -libro. Ĉu vi ne vidis ŝin?“ - -„Mi vidis sinjorinon, kiu sidis leganta sub arbo“, diris sinjoro -Bruis, kiu alie ne kutimis nomi deksesjaran knabinon sinjorino; sed -li pensis: la anglan, francan kaj germanan, kaj ĉiam legi! - -„Ho, tio estas ŝia plej ŝatata loketo,“ sinjorino Deluw diris; „ni -fojon aliru al ŝi. Estas malvarmete tie kaj ni povos tie ripozi.“ - -Ili alproksimiĝis al la plej ŝatata loketo; la filino stariĝis kaj -riverencis ankoraŭ fojon por sinjoro Bruis. - -Sinjorino Deluw sin sidigis apud sia filino sur la ĝardenbenko, -sinjoro Bruis trovis tie seĝon. - -„Ni venas tie ĉi iom kunsidi kun vi, Mino. Kion vi jen legas, -infano? Certe denove ion anglan?“ - -„Ho ne, panjo! ĝi estas nur ia libro; mi tiel baldaŭ ne sciis, -kiun mi kunprenu; mi vidis kuŝi tiun ĉi. Ĉu Joĉjo reiĝis -brava?“ - -Estis en la mieno de Minjo io de granda maltrankvileco kaj -embarasiteco. Ŝi estis, por diri la veron, ne tre bela knabino, -ankaŭ pala kaj kun io tre malbela en siaj okuloj, kiuj ĉiam -rigardis flanken; plue ŝi havis kvazaŭ nervajn trajtojn en sia -vizaĝo, kiuj ne plaĉis al sinjoro Bruis. - -Sinjorino Deluw ne insistis vidi la libron. Kiom sinjoro Bruis povis -rimarki, ĝi havis tre grandan similecon kun certa verketo, titolita: -„Amours et Amourettes de Napoléon“, el kiu sendube deksesjara -knabino povis lerni multon edifan. - -Kelkajn momentojn la trio tie sidis, dum sinjorino Deluw sole parolis -al sia filino por ellogi diraĵojn, kiuj povus aperigi ŝian grandan -eminentecon; kaj jen ŝi denove skuis la kapon pro la sin banantaj -malgrandaj knaboj kvaronhoron malproksime en la kampo. - -„Ho!“ Mino diris, kaj ŝiaj fingroj nerve tremis super ŝia libro, -kiun ŝi propradire estis disŝiranta: „Ho! estas malagrablege, ke -tie ĉi estas tiel nelibere.“ - -En tiu ĉi momento ŝia nomo estis vokata per duonretenata voĉo. - -„Oni vokas vin, infano!“ sinjorino Deluw diris. - -„Ne, panjo“, Mino diris kaj preskaŭ deŝiris la kovrilon de la libro. - -Sinjoro Bruis debatis ranunkolojn kaj lekantetojn de la herbo. - -„Mino!“ la voĉo vokis en la sama tono; „kial vi nun ne venas? -Maljunpaĉjo[23] foriris al la urbo; kaj Jonjo diras, ke karpanjo -sidas en la kupolo kun fremdaĉulo.“ - -Karpanjo rigardis karfilinon. La fremdaĉulo sin tenis, kvazaŭ li -tion ne rimarkas, kaj alpaŝinte proksime al la kanalo li ŝajnis -dediĉi tutan sian atenton al preterveturanta poŝtŝipo, al kiu li -volontege estus alvokinta: „Ekhaltu por pasaĝero“, se li estus -havinta siajn surtuton kaj valizon. - -La okuloj de sinjorino Deluw elĵetis fajrerojn; sed ŝi ne volis en -ĉeesto de la fremdulo „fari scenon“. - -„Aŭskultu,“ la voĉo daŭrigis: „ne kapricojn! mi tre bone -scias, ke vi tie sidas, sed mi ne kuraĝas veni tien, tie ĉi -via seĝeto ankoraŭ staras de la lasta fojo, kaj tie ĉi neniu -povas vidi min.“ Ĝi silentis momenton. „Sed estas ja al mi -indiferente, se nur la maljunpaĉjo estas for.“ - -Pof! jen iu desaltis de la ligna muro de No. 32; la arboj bruetis; -kaj sur la plej ŝatata loketo de la eminentulino aperis longkreskinta -knabo de la aĝo por lerni en gimnazio, kun blua ĉapo kaj ronda -kamizolo; kun tre malsaĝa, petola kaj impertinenta mieno. - -„Tio estas io alia!“ diris la longkreskinta knabo, tuj kiam li -ekvidis panjon Deluw kaj sinjoron Bruis. - -„Juna sinjoro!“ diris sinjorino Deluw, tremanta pro kolerego. - -„Ĉu Vilhelmo ne estas tie ĉi?“ la longkreskinta knabo demandis, -neembarasebla. - -„Ne, juna sinjoro!“ sinjorino Deluw respondis, „kaj se li estus -tie ĉi, ni ne permesas al Vilhelmo havi rilatojn kun junulo, kiu -kuraĝas paroli al mia filino en maniero, kiu ... kiu ... kiu estas, -kiel vi faris...“ - -„Tio estas io alia,“ diris la longkreskinta knabo, „sed ne -estas mia kulpo, ke via filino postkuras min. Ŝia seĝeto staras -apud la barilo; ĉu ne vere, Mino?“ - -„Vi estas malnobla knabo,“ Mino diris, mordante siajn lipojn; -„mi neniam konis vin, mi ne volas vin koni.“ - -„Tio estas io alia!“ li denove respondis; ĉar tiu diraĵo estis -verŝajne en tiu tempo en la gimnazio inter la kleraj tradukantoj -de Livius kaj Virgilius al la ordo, -- kaj sin returnante: „Mian -komplimenton al la kuracisto!“ - -Li pretigis sin fajfante forlasi la scenejon. - -En tiu ĉi momento aperis Vilhelmo, „al kiu estis malpermesite -interrilati kun tiaj knaboj“. - -„Ha!“ la longkreskinta knabo diris, „jen estas tiu brava -knabeto, kiu trifoje en semajno sekrete vagadas dum lerneja tempo. -Tio estas io alia! Vilhelĉjo, kiel gustas la freŝaj ovetoj el la -kokinejo de la laktisto?“ - -Kaj tirante Vilhelĉjon per la mano la longkreskinta knabo ridis tre -kore. - -„Mi pensas, ke estas por mi tempo foriri, sinjorino!“ sinjoro -Bruis diris sin tenante, kvazaŭ li nenion estis aŭdinta kaj -vekiĝis el profunda meditado. - -„Salutu vian edzon ankoraŭ tre kore, sed iom malfruiĝas. Dankon -pro via afabla akcepto! Via servanto, fraŭlino Deluw; adiaŭ, junaj -sinjoroj!“ - -Kaj antaŭ ol sinjorino Deluw, kiu kompreneble estis „treege -konfuzita“, povis ion diri, sinjoro Bruis jam estis forlasinta la -plej ŝatatan loketon. - -Li rapidis serĉi sian vojon tra la mallarĝaj volvovojoj. - -„Ventreto!“ sonis kun incita rido el unu el la per grandaj ringoj -ĉirkaŭitaj pomujoj. Sinjoro Bruis sentis tutan sian sangon alflui -al sia kapo; ĉar ĝi estis la voĉo de la sesjara knabo, kiu tuj, kiam -lia patro estis foririnta, kompreneble estis rompliberiginta sin. - -Sinjoro Bruis sin turnis ĉiuflanken por trovi la bubon, sed li ne -vidis lin. Tamen li ne povis lasi per sia bambuo fari movon, kvazaŭ -li donas al li fortan baton. - -Li venis al la pordo, sed, ĉar li estis nekonanta la sekretojn de la -seruro, daŭris kelkan tempon, antaŭ ol li sukcesis ĝin malfermi, -en kio kompreneble liaj rapidemo kaj mallerteco lin malhelpis; dume -la knabo en la pomujo, kun ĉiaspeca ŝanĝo de voĉo, ripetadis lian -universitatan kromnomon. - -„Dank’ al Dio!“ sinjoro Bruis diris el la fundo de sia koro, kiam -li estis trairinta la Meester-Jorisaleon, kun la firma intenco rapidi -al la unue renkontita hotelo en la urbo, kiun mi neniam nomos. Li -ĝuste ankoraŭ ne multe malplivarmiĝis. - - * * * * * - -„Kaj nun pri via amiko, doktoro Deluw!“ sinjorino Bruis demandis, -kiam ŝia bonkora edzo, ok tagojn poste, sidis apud ŝi elripozante -de la laciĝoj de la vojaĝo, sin refreŝigante per granda glaso da -rejna vino kun muĝanta faĥinga akvo kaj sukero. - -„Ĉu oni vin tie agrable akceptis? Ĉu li ne estis ĝojega vin -vidi? Ĉu li havas amindan edzinon kaj belajn infanojn?“ - -„Mia amiko Deluw, edzinjo! havas tre belan teĝardenon, edzinon, -du filojn kaj du filinojn, de kiuj li spertas en sia vivo multe da -plezuro, precipe de la plej aĝa filino.“ - -Tiam li ankoraŭ fojon kirlis sian grandan glason da vino, faĥinga -akvo kaj sukero kaj eltrinkis ĝin en unu trinko. - - - - -Piednotoj - - -[1] Elparolu: Kamera obskura. - -[2] Elp.: Sĥorl. - -[3] Elp.: Hondsbos. - -[4] Bosch = arbaro. - -[5] Elp.: Zejpe. - -[6] Elp.: Kugras. - -[7] Elp.: Marsdip; markolo inter Holando kaj la insulo Texel. - -[8] Elp.: Sĥild. - -[9] Hol.: patrijshond; germ.: Wachtelhund; fr.: épagneul; -angle: spaniel. - -La germanoj kaj holandanoj nomas la hundon laŭ ĝia utiligo (nome la -ĉaso al perdrikoj kaj leporoj), la francoj kaj angloj laŭ la lando -de deveno (Hispanujo). La unuan manieron mi opinias pli logika kaj -pli rekomendinda en Esperanto. - -[10] Elp. Grut. - -[11] Konusforma botelo. - -[12] Science: electuarium; fr.: electuaire; angle.: electuary; -germ.: Latwerge; hol.: likkepot. - -[13] De la salep-tubero, kiel oni nomas la tuberajn radikojn -de diversaj specoj de orkido. - -[14] Pomspeco. - -[15] Hol.: vijfblad aŭ vijfvingerkruid; fr.: quintefeuille; germ.: -Fünffingerkraut; angle.: cinquefoil; scienca nomo: Potentilla -reptans. - -[16] Laŭ Kabe „diakona“ estas religiulo je unu grado malpli alta ol -pastro. Sed en diversaj landoj la vorto ankaŭ signifas prizorganto -de malriĉuloj de eklezia komuno, en kiu senco ĝi tie ĉi estas uzata. - -[17] La domestron kaj lian edzinon en prizorgejo, kiel orfejo, -maljunulejo ktp. oni nomas patro kaj patrino. - -[18] Hol.: regenten. Tiel oni en antaŭaj jarcentoj nomis la -estrantojn kaj administrantojn de institutoj kaj urboj, kaj tiuj -„regenten“ estis potencaj sinjoroj, kiuj vere pli regis ol nur -administris. Tial mi uzis formon konforman al la originala. - -[19] Vulgara esprimo de Korĉjo por: tombo. - -[20] Verdire kupolforma unuĉambra ĝardendometo, kiun mi, kiel en la -originalo, ankaŭ mallonge nomos: kupolo. - -[21] Ĉevaltrenata pasaĝer- kaj transportŝipo, kvazaŭ diliĝenco -surakva. - -[22] En la holanda lingvo esprimita per la sama prepozicio. - -[23] Ĉe multaj popoloj oni ofte titolas iom nerespekte patron, -estron, ĉefon, komandanton ktp.: la maljunulo. Ĉar tiu Esperanta -vorto havas nenion karakterizan, mi proponas en tiuj okazoj uzi laŭ -la cirkonstancoj: maljunpatro (-paĉjo), -estro, -ĉefo, -komandanto -ktp. - - - - -Notoj de transskribinto: - -Mi translokigis ĉiujn piednotojn al la fino de la teksto. Mi -registris malmultajn ŝanĝojn kontraŭ la originala teksto per -html-aj komentoj. Ankaŭ originalajn paĝkomencojn mi simile -registris. - - -*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK EL LA "CAMERA OBSCURA" *** - -Updated editions will replace the previous one--the old editions will -be renamed. - -Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright -law means that no one owns a United States copyright in these works, -so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the -United States without permission and without paying copyright -royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part -of this license, apply to copying and distributing Project -Gutenberg-tm electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG-tm -concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, -and may not be used if you charge for an eBook, except by following -the terms of the trademark license, including paying royalties for use -of the Project Gutenberg trademark. If you do not charge anything for -copies of this eBook, complying with the trademark license is very -easy. You may use this eBook for nearly any purpose such as creation -of derivative works, reports, performances and research. Project -Gutenberg eBooks may be modified and printed and given away--you may -do practically ANYTHING in the United States with eBooks not protected -by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the trademark -license, especially commercial redistribution. - -START: FULL LICENSE - -THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE -PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK - -To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free -distribution of electronic works, by using or distributing this work -(or any other work associated in any way with the phrase "Project -Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full -Project Gutenberg-tm License available with this file or online at -www.gutenberg.org/license. - -Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project -Gutenberg-tm electronic works - -1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm -electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to -and accept all the terms of this license and intellectual property -(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all -the terms of this agreement, you must cease using and return or -destroy all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your -possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a -Project Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound -by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the -person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph -1.E.8. - -1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be -used on or associated in any way with an electronic work by people who -agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few -things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works -even without complying with the full terms of this agreement. See -paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project -Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this -agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm -electronic works. See paragraph 1.E below. - -1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the -Foundation" or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection -of Project Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual -works in the collection are in the public domain in the United -States. If an individual work is unprotected by copyright law in the -United States and you are located in the United States, we do not -claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, -displaying or creating derivative works based on the work as long as -all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope -that you will support the Project Gutenberg-tm mission of promoting -free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg-tm -works in compliance with the terms of this agreement for keeping the -Project Gutenberg-tm name associated with the work. You can easily -comply with the terms of this agreement by keeping this work in the -same format with its attached full Project Gutenberg-tm License when -you share it without charge with others. - -1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern -what you can do with this work. Copyright laws in most countries are -in a constant state of change. If you are outside the United States, -check the laws of your country in addition to the terms of this -agreement before downloading, copying, displaying, performing, -distributing or creating derivative works based on this work or any -other Project Gutenberg-tm work. The Foundation makes no -representations concerning the copyright status of any work in any -country other than the United States. - -1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: - -1.E.1. The following sentence, with active links to, or other -immediate access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear -prominently whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work -on which the phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the -phrase "Project Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, -performed, viewed, copied or distributed: - - This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and - most other parts of the world at no cost and with almost no - restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it - under the terms of the Project Gutenberg License included with this - eBook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the - United States, you will have to check the laws of the country where - you are located before using this eBook. - -1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is -derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not -contain a notice indicating that it is posted with permission of the -copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in -the United States without paying any fees or charges. If you are -redistributing or providing access to a work with the phrase "Project -Gutenberg" associated with or appearing on the work, you must comply -either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or -obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg-tm -trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted -with the permission of the copyright holder, your use and distribution -must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any -additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms -will be linked to the Project Gutenberg-tm License for all works -posted with the permission of the copyright holder found at the -beginning of this work. - -1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm -License terms from this work, or any files containing a part of this -work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. - -1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this -electronic work, or any part of this electronic work, without -prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with -active links or immediate access to the full terms of the Project -Gutenberg-tm License. - -1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, -compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including -any word processing or hypertext form. However, if you provide access -to or distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format -other than "Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official -version posted on the official Project Gutenberg-tm website -(www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense -to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means -of obtaining a copy upon request, of the work in its original "Plain -Vanilla ASCII" or other form. Any alternate format must include the -full Project Gutenberg-tm License as specified in paragraph 1.E.1. - -1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, -performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works -unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. - -1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing -access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works -provided that: - -* You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from - the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method - you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed - to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he has - agreed to donate royalties under this paragraph to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid - within 60 days following each date on which you prepare (or are - legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty - payments should be clearly marked as such and sent to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in - Section 4, "Information about donations to the Project Gutenberg - Literary Archive Foundation." - -* You provide a full refund of any money paid by a user who notifies - you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he - does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm - License. You must require such a user to return or destroy all - copies of the works possessed in a physical medium and discontinue - all use of and all access to other copies of Project Gutenberg-tm - works. - -* You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of - any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the - electronic work is discovered and reported to you within 90 days of - receipt of the work. - -* You comply with all other terms of this agreement for free - distribution of Project Gutenberg-tm works. - -1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project -Gutenberg-tm electronic work or group of works on different terms than -are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing -from the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the manager of -the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the Foundation as set -forth in Section 3 below. - -1.F. - -1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable -effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread -works not protected by U.S. copyright law in creating the Project -Gutenberg-tm collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm -electronic works, and the medium on which they may be stored, may -contain "Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate -or corrupt data, transcription errors, a copyright or other -intellectual property infringement, a defective or damaged disk or -other medium, a computer virus, or computer codes that damage or -cannot be read by your equipment. - -1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right -of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project -Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project -Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all -liability to you for damages, costs and expenses, including legal -fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT -LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE -PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE -TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE -LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR -INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH -DAMAGE. - -1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a -defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can -receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a -written explanation to the person you received the work from. If you -received the work on a physical medium, you must return the medium -with your written explanation. The person or entity that provided you -with the defective work may elect to provide a replacement copy in -lieu of a refund. If you received the work electronically, the person -or entity providing it to you may choose to give you a second -opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If -the second copy is also defective, you may demand a refund in writing -without further opportunities to fix the problem. - -1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth -in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO -OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT -LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. - -1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied -warranties or the exclusion or limitation of certain types of -damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement -violates the law of the state applicable to this agreement, the -agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or -limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or -unenforceability of any provision of this agreement shall not void the -remaining provisions. - -1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the -trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone -providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in -accordance with this agreement, and any volunteers associated with the -production, promotion and distribution of Project Gutenberg-tm -electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, -including legal fees, that arise directly or indirectly from any of -the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this -or any Project Gutenberg-tm work, (b) alteration, modification, or -additions or deletions to any Project Gutenberg-tm work, and (c) any -Defect you cause. - -Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm - -Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of -electronic works in formats readable by the widest variety of -computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It -exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations -from people in all walks of life. - -Volunteers and financial support to provide volunteers with the -assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's -goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will -remain freely available for generations to come. In 2001, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure -and permanent future for Project Gutenberg-tm and future -generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see -Sections 3 and 4 and the Foundation information page at -www.gutenberg.org - -Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation - -The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non-profit -501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the -state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal -Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification -number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by -U.S. federal laws and your state's laws. - -The Foundation's business office is located at 809 North 1500 West, -Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up -to date contact information can be found at the Foundation's website -and official page at www.gutenberg.org/contact - -Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg -Literary Archive Foundation - -Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without -widespread public support and donations to carry out its mission of -increasing the number of public domain and licensed works that can be -freely distributed in machine-readable form accessible by the widest -array of equipment including outdated equipment. Many small donations -($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt -status with the IRS. - -The Foundation is committed to complying with the laws regulating -charities and charitable donations in all 50 states of the United -States. Compliance requirements are not uniform and it takes a -considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up -with these requirements. We do not solicit donations in locations -where we have not received written confirmation of compliance. To SEND -DONATIONS or determine the status of compliance for any particular -state visit www.gutenberg.org/donate - -While we cannot and do not solicit contributions from states where we -have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition -against accepting unsolicited donations from donors in such states who -approach us with offers to donate. - -International donations are gratefully accepted, but we cannot make -any statements concerning tax treatment of donations received from -outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. - -Please check the Project Gutenberg web pages for current donation -methods and addresses. Donations are accepted in a number of other -ways including checks, online payments and credit card donations. To -donate, please visit: www.gutenberg.org/donate - -Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic works - -Professor Michael S. Hart was the originator of the Project -Gutenberg-tm concept of a library of electronic works that could be -freely shared with anyone. For forty years, he produced and -distributed Project Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of -volunteer support. - -Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed -editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in -the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not -necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper -edition. - -Most people start at our website which has the main PG search -facility: www.gutenberg.org - -This website includes information about Project Gutenberg-tm, -including how to make donations to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to -subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/old/68874-0.zip b/old/68874-0.zip Binary files differdeleted file mode 100644 index af40755..0000000 --- a/old/68874-0.zip +++ /dev/null diff --git a/old/68874-h.zip b/old/68874-h.zip Binary files differdeleted file mode 100644 index b7065d5..0000000 --- a/old/68874-h.zip +++ /dev/null diff --git a/old/68874-h/68874-h.htm b/old/68874-h/68874-h.htm deleted file mode 100644 index a79d9cd..0000000 --- a/old/68874-h/68874-h.htm +++ /dev/null @@ -1,2637 +0,0 @@ -<!DOCTYPE html> -<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="eo" lang="eo"> -<head> -<meta charset="UTF-8" /> -<title>El la "Camera Obscura", Hildebrand—A Project Gutenberg eBook</title> -<link rel="icon" href="images/cover.jpg" type="image/x-cover" /> -<style> /* <![CDATA[ */ -body {padding-right: 10%; padding-left: 10%;} -div.titlepage {font-size: 1.2em; text-align: center; line-height: 1.7; margin-top: 4em; margin-bottom: 4em;} -.smaller {font-size: smaller;} -h1 {font-size: 2.2em; letter-spacing: 0.2ex;} -h2 {font-size: 1.7em; letter-spacing: 0.2ex;} -h3 {font-size: 1.2em; text-align: center; margin-top: 2em; word-spacing: 0.2ex;} -div.section {text-align: center; margin-top: 4em; margin-bottom: 2em; page-break-before: always;} -div.toc {text-align: left; margin-top: 4em; padding-left: 2em; max-width: 25em;} -td {text-indent: -1em; padding-left: 1em;} -td.numb {text-align: right; vertical-align: top; white-space: nowrap;} -hr.short {width: 20%;} -.far_sig {text-align: right; margin-right: 10%; font-style: italic;} -.footnotes {border: dashed 1px; margin: 4em 0em 4em 0em; padding-left: 1em;} -.footnote {margin-left: 10%; margin-right: 10%; font-size: 0.9em;} -.footnote .label {position: absolute; right: 85%; text-align: right;} -.fnanchor {vertical-align: super; font-size: .8em; font-weight: normal;} -.tnotes {background-color: #eeeeee; color: #000; padding: 1ex; margin-top: 4em;} -/* ]]> */ </style> -</head> -<body> -<div lang='en' xml:lang='en'> -<p style='text-align:center; font-size:1.2em; font-weight:bold'>The Project Gutenberg eBook of <span lang='eo' xml:lang='eo'>El la "Camera obscura"</span>, by Hildebrand</p> -<div style='display:block; margin:1em 0'> -This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and -most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions -whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms -of the Project Gutenberg License included with this eBook or online -at <a href="https://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a>. If you -are not located in the United States, you will have to check the laws of the -country where you are located before using this eBook. -</div> -</div> - -<p style='display:block; margin-top:1em; margin-bottom:1em; margin-left:2em; text-indent:-2em'>Title: <span lang='eo' xml:lang='eo'>El la "Camera obscura"</span></p> -<p style='display:block; margin-top:1em; margin-bottom:0; margin-left:2em; text-indent:-2em'>Author: Hildebrand</p> -<p style='display:block; text-indent:0; margin:1em 0'>Release Date: August 30, 2022 [eBook #68874]</p> -<p style='display:block; text-indent:0; margin:1em 0'>Language: Esperanto</p> - <p style='display:block; margin-top:1em; margin-bottom:0; margin-left:2em; text-indent:-2em; text-align:left'>Produced by: Andrew Sly, Miroslav Malovec and the Online Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net (his file was produced from images generously made available by Biblioteka Cyfrowa KUL.)</p> -<div style='margin-top:2em; margin-bottom:4em'>*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK <span lang='eo' xml:lang='eo'>EL LA "CAMERA OBSCURA"</span> ***</div> -<div style="text-align: center;"> -<p style="font-size:170%;">INTERNACIA<br /> -MONDLITERATURO</p> - -<p style="font-size:120%;">Kolekto de la plej famaj verkoj<br /> -el ĉiuj naciaj literaturoj</p> - -<p class="smaller"> -FERDINAND HIRT & SOHN EN LEIPZIG / 1923<br /> -ESPERANTO-FAKO</p> -</div> - -<div class="titlepage"> -<h1>HILDEBRAND<br /> - -EL LA „CAMERA OBSCURA“</h1> - -<p style="font-size:120%;">El la holanda originalo tradukis<br /> - <b>H. C. Mees</b></p> - -<p>FERDINAND HIRT & SOHN EN LEIPZIG / 1923<br /> -ESPERANTO-FAKO</p> -</div> - - -<div class="smaller"> -<p>ĈIUJ RAJTOJ ESTAS REZERVATAJ</p> - -<p>PRESEJO BREITKOPF & HÄRTEL, LEIPZIG</p> -</div> - - -<div class="toc"> -<p><b>TABELO DE ENHAVO</b></p> - -<table> -<tr><th> </th><th>Paĝo</th></tr> -<tr><td><a href="#nr1">Antaŭparolo</a></td><td class="numb">7</td></tr> -<tr><td><a href="#nr2">Anĉjo la Ĉasisto</a></td><td class="numb">9</td></tr> -<tr><td><a href="#nr3">La maljunulejano rakontas sian historion</a></td><td class="numb">27</td></tr> -<tr><td><a href="#nr4">Malnova konato</a></td><td class="numb">41</td></tr> -</table></div> -<!-- p. 7 --> - - - -<div class="section" id="nr1"> -<h2>ANTAŬPAROLO</h2> -</div> - - -<p>La „Camera Obscura“<a href="#Footnote01" class="fnanchor">[1]</a> okupas en la nederlanda literaturo unikan -lokon. Ĝi estas kolekto de rakontoj kaj priskriboj de delikata -kaj ofte sprita spirito, sed havas grandparte tre nacian koloron. -Aperinta en la jaro 1839, la majstra verko estas ankoraŭ nun legata -kaj konata de ĉiu instruita nederlandano, kaj neniu alia verko -atingis tiel ĝeneralan ŝatatecon.</p> - -<p>Ĝia aŭtoro, Nikolao Beets (pseŭdonimo: Hildebrand), naskiĝis en -1814 kaj mortis en 1903. Li studis teologion, fariĝis predikisto -unue en la vilaĝo Heemstede, poste en Utrecht kaj fine en la sama -urbo universitata profesoro teologia.</p> - -<p>Krom la „Camera Obscura“ li verkis en siaj junaj jaroj poemojn, -certe legindajn, kiuj tamen ne estas tiel ĝenerale konataj, kaj en -postaj jaroj pritraktaĵojn pri temoj edifaj kaj literaturaj.</p> - -<p>La tri rakontoj tradukitaj de mi: „Anĉjo la Ĉasisto“ (Teun -de Jager), „La maljunulejano rakontas sian historion“ (Het -diakenhuismannetje vertelt zijn historie) kaj „Malnova konato“ -<span lang="nl">(Een oude kennis)</span> ŝajnas al mi taŭgaj por esti antaŭmetataj al -internacia publiko.</p> - -<p class="far_sig">La tradukinto.</p> -<!-- p. 8 --> -<!-- p. 9 --> - - - -<div class="section" id="nr2"> -<h2>ANĈJO LA ĈASISTO</h2> -</div> - - -<p>La lasta iom pentrinda vilaĝo je la flanko de la okcidenta marbordo -de Holando estas sendube la malriĉaspekta Schoorl<a href="#Footnote02" class="fnanchor">[2]</a>. Ĝi situas -ĉe la malsupro de la dunoj tie, kie ili havas sian plej grandan -larĝon por subite interrompiĝi ĉe Kamp, ne donante al la tero -sian ŝirmon ĝis Petten kaj formante tiun grandan malplenon, kiu -necesigis la famekonatan Hondsbosch-an<a href="#Footnote03" class="fnanchor">[3]</a> kontraŭmaran ŝirmdigon, -por kies konservado estas neeviteblaj tiom multe da palisaĵo kaj -tiom multe da manĝoj. Same kiel en la apuda Bergen frapas tie ĉi la -promenanton la agrabla rigardaĵo de la alta duna deklivo surkreskita -de densa arbetaĵo kaj malvarmetaj boskoj; kaj de la nobelbieno, -kiu nombras inter siaj posedintoj Borselen-ojn, Brederode-ojn kaj -Nassaŭ-ojn, ĝis nia malgranda Schoorl, oni iras, laŭ ĉarme -kurbiĝadanta sabla vojo, je ambaŭ flankoj ĉiam en la ombro de -kverkoj, ulmoj, betuloj kaj diversspeca arbaĵo, preter kies trunkoj -tie ĉi kaj tie la klara dunakvo sin pluentrudas en volviĝantaj -riveretoj, kaj inter kiuj ambaŭflanke de distanco al distanco sin -montras la malgrandaj kabanoj de la loĝantoj, je la okcidenta -flanko ne malofte duone enterigitaj en la duno kaj supre grizaj pro -florantaj muskoj kaj tubera fungaĵo.</p> - -<p>Je la fino de tiu agrabla piedvojo la verda pinta tureto de Schoorl -alten elstaras, de supre rigardanta al la<!-- p. 10 --> efektiva vilaĝo kaj ĝiaj -multaj grenkampoj, kie estas rikoltata la grio, apartenanta al la -famaĵoj de la vendejo de Alkmaar. Kiu trapromenis tiujn ĉi ravetajn -boskaĵojn, kaj, refreŝiginte sin unue en la malvarmeta ombro kaj -poste en la sola gastejo de la vilaĝo, tiu unue finkalkuliĝu kun -arbaĵo; ĉar lin atendas nenio alia ol la Hondsbosch<a href="#Footnote04" class="fnanchor">[4]</a>, kio tute -ne estas arbaro, poste „de Zijpe“<a href="#Footnote05" class="fnanchor">[5]</a>, la plej granda senakvigita -ebenaĵo de Okcidenta-Frislando, kaj poste la dezerto de „het -Koegras“<a href="#Footnote06" class="fnanchor">[6]</a>, ĝis kiam li staras ĉe Helder, rigardante en la -„Marsdiep“<a href="#Footnote07" class="fnanchor">[7]</a> kaj vidante je la orienta flanko malklare aperi la -insulon Texel, pri kiu vojaĝintoj certigas, ke tie ekzistas beleta -arbareto inter „den Burg“ kaj „het Schild“<a href="#Footnote08" class="fnanchor">[8]</a>, bagatela -restaĵo de praarbara belegeco.</p> - -<p>En la lastaj tagoj de septembro de 183* en tre frua mateno, ankoraŭ -antaŭ ol la suno leviĝis, la malgranda pordo de unu el la supre -priskribitaj kabanoj je la dunflanko apud Schoorl malfermiĝis kaj -sur la sojlo sin montris juna viro, kiu kun atento konsideris ĉielon -kaj ventodirekton. Bela brunmakula perdrikhundo<a href="#Footnote09" class="fnanchor">[9]</a> jam estis saltinta -trans la malsupran pordon tuj kiam la supra pordo estis malfermita, -kaj nun kun konebla plezuro ĝi sin rulis antaŭ liaj piedoj en la -sablo aŭ saltis kontraŭ liajn genuojn kaj tiam por momento ekkuŝis -kun la antaŭaj kruroj etenditaj kaj la kapo inter ili, por momenton<!-- p. 11 --> -poste denove eksalti, mallaŭte kriaĉante kaj efektivigante ĉiujn -sonojn kaj figurojn de ĉashundo, kiu havas plezuron. Entute ne -ekzistas besto, kiu estas pli facile amuzebla kaj malpli baldaŭ -satamuzita. Lia mastro nur bezonas kapti la pafilon, kaj tiu ĉi movo -tuj aperigas antaŭ la ekflamigita imago de la hundo la plej belegajn -perspektivojn de ĝuo kaj feliĉego, pri kiuj mi estas konvinkita, -ke la nomitaj ĝojsignoj estas nur malfortaj pruvoj kompare kun la -sento, kiu tratiklas ĝian vilan bruston kaj tiel estas, malgraŭ ke -ĝi tre bone scias, ke por ĝi ĉiuj plezuroj de la tago konsistos -en kurado, starado, pelado kaj alportado, ne povante iam aŭ iatempe -havi kelkan esperon al la plej malgranda parto de la akiraĵo.</p> - -<p>La juna ĉasisto — ĉar li estis iu — en sia eluzita verda -kamizolo, kun la malnova ĉasaĵujo kaj la malnova grajnujo kruce -sur ambaŭ ŝultroj, la pantalono en la botoj, la verda drapa ĉapo -oblikve surmetita kaj la mallonga duobla ĉaspafilo kun la verda, -dependanta ŝnuro sub la brako, aspektis tre pitoreske. Li estis -granda kaj fortika, blonda keltido, kaj lia sunbrunigita vizaĝo tiom -pli rimarkigis la helan bluon de liaj okuloj; sed en tiu ĉi momento, -kiam li rigardis unue la ĉielon kaj poste ĉirkaŭ si, ili havis -malgajan esprimon.</p> - -<p>„Kviete, Kampeno!“ li ekkriis, kaj ŝajnis, ke kvazaŭ tedas -lin la ĝojaj saltoj de la besto, kiu ne obeis tiun ordonon, sed -plue maloportunis liajn genuojn kun la sama gajeco, dum li fermis la -pordon. Li donis al Kampeno piedfrapon.</p> - -<p>La besto malfiere forpaŝis kun la vosto inter la kruroj kaj -kriaĉis.</p> - -<p>„Nu do venu, Kampeno!“ rediris la ĉasisto, montrante penton, kaj -karesante ĝian kapon li aldonis: „Ĉu vi estas kulpa, ke la mastro -malbone sonĝis?“</p><!-- p. 12 --> - -<p>Li prenis la vojon al la vilaĝo.</p> - -<p>Se la infanaro de Schoorl estus vidinta sian Anĉjon la Ĉasiston -— ĉar tiel ĉiuj nomis lin — iri tiun fruan matenon, ĝi apenaŭ -estus kredinta siajn okulojn. Ĉar neniam lia okulo rigardis tiel -malĝoje, neniam tiel teren; neniam lia paŝo estis tiel malvigla kaj -indiferenta. Inter ili li estis konata kiel la plej bonhumora fraŭlo -de la vilaĝo, kaj, kiam li aŭ mistifikis la infanojn kaj scivolajn -knabojn per mirindaj ĉasmensogoj aŭ al la junaj knabinoj faligis -malvarmajn plumbograjnojn en la koltukon aŭ la maljunulinojn apud -la ŝpinilo gajigis per siaj gajaj ŝercoj, ĉiam ĝi ŝajnis veni -el lia koro, el lia senzorga kaj gaja kaj malpeza koro. Kaj tamen -Anĉjo la Ĉasisto apartenis al tiuj konstitucioj, ĉe kiuj la gajeco -ŝajnas esti malpli propreco ol fakulto de la animo, kaj sub tiu -viva rivereto de lia bonhumoreco, en kiu ŝajnis respeguliĝi nenio -krom lumo kaj floroj, troviĝis fundo de seriozeco kaj malgajeco. Al -ili li ne malofte fordonis sin en la soleco, kaj bagatelo povis lin -meti en tiun staton. Tiam li estis senkuraĝa kaj melankolia. Tiam -li pensis, sen rimarkebla transiro, al sia patrino kaj sia patro, -kiujn li vidis morti, kaj „al la verdaj arbetoj“ de la tombejo; -tiam li vidis por si mem nenian alian perspektivon ol de malriĉeco -kaj nesufiĉeco; ĝis kiam la ĉeesto de homoj lin vekis el la revado -kaj li estis denove la gaja, ŝercanta Anĉjo la Ĉasisto de ĉiam. -La ĉaso estis la ĝojo kaj ĝuo de lia vivo, kaj de la mezo de -septembro ĝis la unua de januaro li ĝuis plej vere. Kun la plej -gaja mieno en la mondo li ĉiun matenon iris en la kampon antaŭ -sunleviĝo; sed strangaĵojn li povis pensi dum la longaj solecaj -promenadoj, kun la pafilo en la mano kaj neniu ĉirkaŭ li krom lia -fidela Kampeno. Ŝajnis, ke hodiaŭ estas okazonta multe da ĉagrena -por liaj<!-- p. 13 --> kapo kaj animo, ĉar malrapida kaj malvigla jam estis la -komenco.</p> - -<p>Lia vizaĝo tamen ne malmulte sereniĝis, kiam li ekhaltis apud -malgranda dometo, kiu ĉe lia dekstra flanko duone sin kaŝis inter -la arbaĵo. Li aŭskultis ĉe la kovrita fenestro. Unu momenton -li ŝajnis heziti; tiam li kuraĝiĝis kaj frapetis per la brunaj -manartikoj du, tri fojojn kontraŭ la malnovan fenestrokovrilon. -Sono, kvazaŭ oni alimetas seĝon, respondis tiun ĉi signalon.</p> - -<p>Li ridetis.</p> - -<p>„Mi havos ilin!“ li vokis laŭte.</p> - -<p>„Bone“, respondis belsona virina voĉo, kiu ŝajnis veni el la -profundo.</p> - -<p>Ankoraŭ momenton li restis, kaj malrapide la rideto malaperis de -liaj lipoj kaj lia vizaĝo reprenis la ĵusan malgajan mienon. Li -levis la kapon kaj ne vidis la hundon.</p> - -<p>Li fajfis mallaŭte. Kampeno estis pli proksima, ol li estis -pensinta, kaj saltaperis el la alta cerefolia foliaro, sub kiu, tuj -apud la kabano, malgranda duna rivereto kaŝiĝis.</p> - -<p>„Diabla hundo! ĉu vi jam nun devas trinki?“ li grumblis -malkontente. Sed tuj ŝanĝiĝante li diris al si mem: „Se Zejnjo -scius, ke mi estas malkontenta al la hundo! Mi meritas esti hodiaŭ -malbonŝanca.“</p> - -<p>Malfeliĉa konvinko por ĉasonto.</p> - -<p>Nun Anĉjo la Ĉasisto plirapidigis siajn paŝojn kaj atingis la -vilaĝon.</p> - -<p>La hundo ŝajnis rigardi la fruktokampojn kiel por ĝi destinitajn -kaj malproksimiĝis dekstren. Li revokis ĝin.</p> - -<p>„Ĉi tien, Kampeno!“ li diris afable: „vi devas iri supren, -amiko. Ili ankoraŭ ne bezonas la stoplojn; en la dunoj estas -ankoraŭ sufiĉe por manĝi.“ Kaj li turnis sin maldekstren.</p><!-- p. 14 --> - -<p>„Ĉu vi volas esti supre, Anĉjo?“ demandis viro, kiu ŝajnis -ankaŭ jam esti ellitiĝinta kaj subite aperis vestita per griza -kamizolo kun ĉasbutonoj, kun bastono en la mano kaj kun ĉapelo -ĉirkaŭita de verda rubando sur la kapo.</p> - -<p>„Jes, Joĉjo!“ la ĉasisto respondis: „oni nun estas ankoraŭ -tro multe laboranta sur la sablaj grundoj.“</p> - -<p>„Vi parolas veran vorton“, diris la gardisto de la Bergen-a -Arbaro, ĉar tiu li estis. „Ĉu vi eble volas ekfumi?“ li aldone -demandis, afable antaŭtenante al li sian pipon.</p> - -<p>„Mi dankas, Joĉjo,“ rediris Anĉjo, „hodiaŭ mi ankoraŭ ne -meritis mian tabakon. Vi jam frue estas ĉe la laboro. Ĉu vi sekvas -la postesignon de ŝtelĉasisto aŭ pro kio?“</p> - -<p>„Ne, kamarado!“ respondis la gardisto. „Mi estas iranta al -Schoorldam, mi devas esti en Alkmaar kaj mi kuneveturos kun Jaĉjo. -Bonŝancan ĉason!“</p> - -<p>„Bonan dankon!“ diris la alia. Kaj sekvata de la hundo li -proksimiĝis al la duno kaj faris al si vojon tra la arbetaĵo, -malseka de la nebulo kaj el kiu milo da senvaloraj paseroj ektime -ekflugis, kaj li supreniris.</p> - -<p>Atinginte la supron de la monteto li rerigardis de supre al la -vilaĝo. La suno ekatingis la horizonton kaj jam elsendis siajn -unuajn radiojn. La aŭtuna nebulo ekbrilis kun ĉiuj tiuj koloraj -nuancoj, kiuj ŝajnigas, kvazaŭ la ĉielarko estas malsupreniĝinta -sur la teron; la kruco de la tura pinto ekbrilis, kaj la gutoj, kiuj -tremis sur la pintoj de la densaj folioj, alprenis sian poezian -similecon al brilantaj juveloj. Lia okulo serĉis la loketon, kie -la kabano de Zejnjo kaŝiĝis sub la arbaĵo. Nenio tie movis sin, -kaj ankaŭ en tuta la vilaĝo ĉio estis ankoraŭ en tomba silento; -kelka koko kriis; kelka hundo malrapide elrampis el sia ejo; sed -neniu homa estaĵo<!-- p. 15 --> sin movis. Sole li vidis, sur ia rekta piedvojo -al Schoorldam, la ĉasgardiston, kiu daŭrigis sian vojon rapide -paŝante.</p> - -<p>„Ĉiuj ankoraŭ dormas,“ Anĉjo la Ĉasisto diris al si mem, „kaj Zejnjo -certe ankaŭ denove ekdormetis. Ĉu ili ĉiuj sonĝas?“ — „Malsaĝaĵo!“ -li daŭrigis kaj elpoŝigis sian trinkbotelon kaj sin tenante, kvazaŭ -li altrinkas la hundon: „Je la morto de la unua, Kampeno!“</p> - -<p>Post tio li streĉis ambaŭ ĉanojn de sia dutuba pafilo kaj komencis -trapaŝi la ĉasejon.</p> - -<p>En tuta Schoorl kaj Bergen ne ekzistis pli bona ĉasisto ol Anĉjo. -Li apartenis al tiuj malmultaj feliĉuloj, kiuj estas preskaŭ tute -trafcertaj. „Ĉu vi scias, kio kaŭzas,“ la maljuna Korĉjo iam -diris, kiam li kun kelke da kamparanoj sidis antaŭ „La Ruĝa Leono“ -sur la bierbenko kaj Anĉjo preteriris ŝarĝita per peza ĉasakiraĵo, -„ĉu vi scias, kio kaŭzas, ke Anĉjo la Ĉasisto, se du perdrikoj -suprenflugas, unu antaŭ li kaj la alia post lia dorso, tamen -kuŝigas ilin ambaŭ?“ — „Ĉar li havas duoblan pafilon“, -oni respondis. „Ne amiko!“ Korĉjo diris, „ĉar li estas duobla -homo.“ Pro tio, ke Anĉjo la Ĉasisto neniam plendis pri ĉiuj tiuj -malhelpantaj cirkonstancoj en la kvar elementoj, kiujn kelka -nombro da ĉasistoj sole kulpigas, se ili venas hejme kun malplena -ĉasaĵujo, kaj ke li malofte fanfaronis pri leporoj kaj perdrikoj, -kiujn li kvankam ne hejmenportis, sed pri kiuj li estis konvinkita, -ke ili nepre en iu neeltrovebla rifuĝejo mortis pro iliaj vundoj.</p> - -<p>La por ĉasisto tiel belsona streĉoklako de la ĉanoj de lia pafilo, -la gaja sunlumo ŝajnis forpeli la malgajecon de Anĉjo la Ĉasisto kaj -kuraĝigi lin; la cirkonstanco, ke li efektive atingis la ĉasejon, -ekscitis lian spiriton. Kampeno vigle saltis al li antaŭe kaj jam -baldaŭ komencis tre serioze per la nazo serĉeflari laŭ la tero.</p><!-- p. 16 --> - -<p>„La hundo jam nun komencas labori,“ diris Anĉjo; „tio iros bone.“</p> - -<p>Ankaŭ ne daŭris longe, ke timema leporo eksaltis. La du pafoj -fariĝis, unu post la alia. La hundo ekbojis; la leporo estis libera.</p> - -<p>„Diable, kio nun?“ ekkriis Anĉjo la Ĉasisto, kaj li ĵetis -la pafilon teren. Miregante li postrigardis la longorelulon, kiu -neniuloke estis vundita kaj, persekutata de la hundo, trarapidegis la -ebenaĵon, ĝis kiam ĝi malaperis post la alia flanko de la duno, -kie Kampeno furioze kaj kun senĉesaj ekbojoj ĝin postkuris, sed pli -kaj pli postrestis.</p> - -<p>Li fajfe revenigis la hundon kaj reŝargis.</p> - -<p>„Mi ja supozis, ke mi estos malbonŝanca!“ li ekkriis. „Nu, ĝi -estis nur leporo! Senbrue, Kampeno!“ Kaj li daŭrigis sian vojon.</p> - -<p>„Ĝi estis nur leporo“, Anĉjo la Ĉasisto diris; sed kion do li -volis? Mi iom rakontu al vi pri Zejnjo kaj vi komprenos.</p> - -<p>Mi ne komencos dirante, ke Zejnjo estis la plej bela el ĉiuj -knabinoj de Schoorl; ĉar tia diro esprimas jen nenion, jen tro -multe kaj estas en ĉiuj okazoj ĝistede uzita. En mil rakontoj la -knabino ĉiam estas la plej bela de la ĉirkaŭaĵo. Sed certe ŝi -estis ĉarma infano, pli gracia kaj pli delikata ol la plimulto de -la kamparaninoj, kaj kiu dum la semajno vere ne bezonis porti la -dimanĉan arĝentan kapornamaĵon por aspekti treege ĉarme. Ŝi -estis orfino kaj la subteno kaj konsolo de maljuna avino kaj de -surdamuta frateto proksimume dekjara. Tiu ĉi trio kune konsistigis -la malgrandan mastrumaĵon de la kabano sub la arbaĵo. Kaj krom sian -avinon kaj la malfeliĉan infanon Zejnjo amis neniun pli ol Anĉjon -la Ĉasiston, kaj se ŝi estus havinta tian koron, ke ŝi povus iam -aŭ iafoje pensi pri la morto de sia avino, ŝi eble<!-- p. 17 --> estus facile -povonta imagi al si fariĝi la edzino de Anĉjo la Ĉasisto. Laŭ la -nuna stato de la aferoj ŝi ŝercis kun Anĉjo kaj Anĉjo kun ŝi, -kiom ili povis, kaj plia progreso ne fariĝis. Sed la maljuna avino -volonte aŭdis Anĉjon ŝerci, kaj la surdamuta infano estis treege -feliĉa, kiam li vidis lin alproksimiĝi kaj kiam li instruis lin -konstrui kaptilojn el ŝtonoj por kapti paserojn; kaj Zejnjo rigardis -Anĉjon per grandaj, klaraj, malhelbluaj okuloj tre afable, kiam li -helpis la knabon kaj ludbalancis lin sur sia genuo, ĝis kiam li -pro ĝojo faris la solan sonon, kiun li povis eligi. Kaj vespere, -kiam Anĉjo foriris hejmen, povis okazi, ke liaj lipoj tuŝis -ŝian blankan vizaĝeton (kaj vere ne pli); kaj la „dormu bone, -Anĉjo!“ estis tial ne malpli afabla.</p> - -<p>Sed hieraŭ vespere Zejnjo ŝerce tre mokis lin, ĉar jam estis la -sesa tago de la ĉassezono kaj, kvankam Anĉjo hejmenportis multajn -leporojn, li pafkaptis ankoraŭ ne unu perdrikon.</p> - -<p>„Ne, Anĉjo-frato!“ Zejnjo diris, „harulojn vi povetas, sed -plumulojn vi ne povas trafi; ili estas por vi tro ruzaj, amiko!“</p> - -<p>„Kiom da perdrikoj vi volas, ke mi morgaŭ alportos al vi?“ -Anĉjo demandis.</p> - -<p>„Mi ne ŝarĝos al vi tro peze, knabo!“ respondis Zejnjo. „Pafu -da ili du, kaj mi kredos, ke vi ankoraŭ kapablas.“</p> - -<p>„Ĝi okazos, Zejnjo!“ ekkriis la ĉasisto, kaj li metis sian -brakon ĉirkaŭ ŝian talion. „Ĝi okazos laŭ viaj vortoj, aŭ mia -nomo ne plu estos Anĉjo la Ĉasisto!“ Kaj li tiris ŝin al si.</p> - -<p>„Kviete, Anĉjo!“ ekkriis la knabino; „ne sensencaĵon. Kisi? -Ĉu vi malsaĝiĝis? Unue alportu perdrikojn, tiam eble estos -konsiderinde. Fi, knabo, ne malsaĝaĵon!“ Kaj ŝi ridegis por pli -akcentigi la seriozan admonon.</p><!-- p. 18 --> - -<p>„Tre bone,“ respondis la amanto, „sed mi havas proponon, -Zejnjo: donu al mi kison antaŭpage; kaj se mi morgaŭ al vi ne -alportos perdrikojn, vi plu kisu min neniam; sed se mi ilin alportos, -ve al via ostaro!“</p> - -<p>„Konsentite!“ Zejnjo ekkriis gaje kaj ŝi alpaŝis al li kaj -donis al li fortan maninterbaton kaj lasis al si premi kison sur la -vangon, ĉe kio ŝia buŝeto sin deturnis iomete malpli ol alie; kaj -la surdamuta knabo, kiu tion alrigardis, klinis sian kapon nuken, -ĉirkaŭsaltis pro plezuro kaj klakis per la manoj pro la ĝojiga -vidaĵo.</p> - -<p>Ĉu vin mirigas, ke Anĉjo la Ĉasisto hodiaŭ kun iom da malŝato -rigardas leporon kiel „nuraĵon“?</p> - -<p>Kaj tamen! Li povis deziri havi la leporon, ĉar pli kaj pli -ŝajnis, kvazaŭ li hejmenportos neniom. Vane li jam kelke da -horoj vagadis tra la larĝa Schoorl-a duno; tra valoj, kie li ĝis -super la maleoloj paŝis en la densa, bruna musko; trans blankajn -senkreskejojn, kie la seka ruliĝanta sablo forviŝis liajn paŝojn; -laŭ ebenaĵoj, en kiuj saletaj akvoj tratrempis la teron; nenie, -por uzi nordholandan ĉasterminon, nenie li „malkovris vivon“. -Li tamen rimarkis jen la piedsignon de leporo, jen la sterkon de -perdrikoj; sed nek la unua, nek la lastaj sin montris. Li pafis kun -certa kolerhumoreco blankan strigon, kiu per siaj facilaj diablaj -flugiloj sin levis el arbusta saliko; prenis ĝin kaj malŝate ĝin -deĵetis for. Kampeno ankaŭ kaŭzis al li ankoraŭ malspritan -elreviĝon, ĉar ĝi staris antaŭ io, kio, kiam ĝi fine ekflugis -el la dika musko, evidentiĝis esti ne pli ol ordinara alaŭdo. Kaj -tiel pasis malrapide la horoj, kaj la malgajeco de Anĉjo la Ĉasisto -revenis ankoraŭ pligrandigita de la laceco kaj de la varmego de la -kreskanta tago. Subite estis, kvazaŭ malvarmeta venteto ekestis, -kiu refreŝige blovis tra liaj ŝvitaj haroj, kaj kiam li estis<!-- p. 19 --> -suprenirinta ankoraŭ unu altan blankan sablomonteton, li vidis -antaŭ si la grandan maron.</p> - -<p>La maro ĉiam estas impona vidaĵo, sed kiam oni ĝin vidas sur nepre -soleca loko, kun nenio krom la sterila duno maldekstre, dekstre kaj -post si, sen kabano sur la bordo aŭ velo sur ĝia ebenaĵo, tiam -la rigardado de tiu vasta malplenaĵo estas duoble animtuŝanta. -Oni estas okupata de sento, kvazaŭ oni nun efektive staras ĉe la -ekstrema limo de la mondo; kvazaŭ oni nun efektive estas la sola -postrestanta terano. Frosttremante Anĉjo la Ĉasisto sin sidigis -sur la supro de la monteto, malstreĉis la pafilon kaj rigardadis la -sunajn ondojn. La hundo ripozis spiregante apud li; ĝia ruĝa lango -pendis longa kaj seka el ĝia buŝo. Tie ĉi, apud la plena maro, kaj -tamen ne refreŝigo!</p> - -<p>Anĉjo la Ĉasisto elprenis pecon da pano kaj kelke da acidaj pomoj -el sia ĉasaĵujo kaj dividis ilin kun sia amiko. Ankaŭ li prenis la -trinkbotelon por trinki gluton, sed li reportis ĝin de la buŝo.</p> - -<p>„Ne“, li diris kun ĝemo. „Oĥ, tiu sonĝo! mi volus, ke mi -senmemoriĝus pri tiu sonĝo.“</p> - -<p>Li volis deskui de si la premantan sonĝon de tiu nokto, pri kiu -ni aŭdis lin plendi jam unu fojon kaj kiu estis la kaŭzo de lia -malgajeco; sed la vidado de la maro rememorigis al li detalojn, kiujn -li jam estis forgesinta. Baldaŭ li enprofundiĝis en ili tiom pli -vive.</p> - -<p>Li estis denove, kiel dum la dormo, ĉasanta kun la filoj de la -nobelbienmastrino de Schoorl, tamen ne en la Schoorl-a Kampo, sed -en la Bergen-a Arbaro. Li portis novan ĉaskamizolon kun sunaj -oraj butonoj, kaj Zejnjo estis metinta al li plumon de vira fazano -sur lian ĉapon. Subite tri perdrikoj flugis al li antaŭe, sed -li ne povis akiri ilin pafatingeblaj; ĉiufoje ili surteriĝis,<!-- p. 20 --> -kvazaŭ por lin inciti; sed tuj kiam li alproksimiĝis, ili kriis, -movis la flugilojn kaj flugis pli malproksimen. Fine li volis fari -klopodon ilin pafi de tre malproksime, sed lia pafilo rifuzis kaj -falis el liaj manoj. Tiam ĉiuj tri perdrikoj kriis trifoje, kaj -unu el ili flugis sur la ĉapelon de la junkro, kie ĝi restis -sidanta. „Ĉu vi permesas al mi pafi, junkro?“ li vokis. La -junkro afable mansvinge jesis. Li celis, la perdriko falis; sed kiam -li iris por ĝin preni de la tero, nek la perdriko, nek la junkro -de Schoorl estis troveblaj; sed jen kuŝis la sanga kapo de Zejnjo -kaj rigardis al li per okuloj de mortinto; kaj kiam li longe ĝin -alrigardadis, jen venis subite la maro, kaj la kapo komencis moviĝi -sur la ondoj, kaj malantaŭeniĝi, kaj malaperis, kaj reaperis, kaj -denove malaperis, ĝis kiam li vekiĝis. Lia koko kriis; la lumo -lumis tra fendoj kaj fenestroj. Li vestis sin por la ĉaso.</p> - -<p>Kaj nun, kiam li longe rigardadis la maron, la vizio ripetiĝas, -kaj la kapo de Zejnjo aperas inter la sunaj ŝaŭmaj sulkoj de la -Nordmaro kaj balanciĝas kun la ondoj.</p> - -<p>Li deturnis sian vizaĝon de la akvo kaj etendis sin ventromalsupre -sur la deklivo de la monteto kun la brakoj sub la kapo. Baldaŭ li -ekdormis, kaj la abomeninda rigardaĵo denove ludiĝis antaŭ lia -spirito; sed la tuta maro iĝis ruĝa kiel sango, kaj flametoj kaj -fajreroj ĉirkaŭdancis sur ĝi kaj svingiĝis laŭ rondoj super ĝi. -Subite, jen klakegis du pafoj. Li vekiĝis. Kampeno estis pro la sono -rapide ekstarinta kaj jam trotis laŭ la monteto malsupren.</p> - -<p>Majeste blua fumnubo leviĝis de post apuda duno, kaj granda -perdrikaro ektimigite flugis al ĝi antaŭe. Anĉjo revokis la hundon -kaj sekvis la perdrikojn per la okuloj.<!-- p. 21 --> Ili malrapide malleviĝis je -la alia flanko de la monteto kaj kun la vento iris suden. La postan -momenton viro aperis sur la supro de la duno kaj ĉirkaŭrigardis, -kien ili iris; sed ili jam estis surteriĝintaj. Post tio li -trankvile reŝargis sian pafilon, kaj Anĉjo la Ĉasisto vidis, ke -li metas paron da belaj perdrikoj en la ĉasaĵujon, unue rigardinte -ilin kelkan momenton kun plaĉo.</p> - -<p>Ĝi estis Diĉjo Joosten, la sola homo en tuta Schoorl, kiu ne ŝatis -lin kaj kontraŭ kiu li havis grandan antipation. Ĉar Diĉjo Joosten -estis malnobla knabo, kiu ne malŝatis ligi la metion de ŝtelisto -kun tiu de ĉasisto, kaj unu fojon li surprize ekvidis lin metanta -en malfrua vespero ŝnurkaptilojn por leporoj, diletaĵo, pro kiu -la schoorlanoj havas malbonan reputacion. Cetere li estis malbona -ĉasisto, kaj inkluzive la ŝtelado li hejmenportis en ĉassezono ne -duone tiom, kiom „la duobla“ Anĉjo, kio rilate al tiu ĉi tre -tedis lin.</p> - -<p>Tuj kiam Diĉjo ekvidis Anĉjon la Ĉasiston, li duonordone vokis al -li:</p> - -<p>„Kien ili iris, Antoĉjo?“</p> - -<p>„Tion vi devas scii!“ tiu ĉi respondis.</p> - -<p>„Ĉu mi do povas rigardi tra la monto?“ malafable diris Diĉjo -Joosten. „Ĉu vi jam havas ion?“</p> - -<p>„Nek haron aŭ plumon!“ Anĉjo vokis malkaŝe.</p> - -<p>„Mi jes“, Diĉjo vokis rikanante; kaj li prenis leporon kaj tri -perdrikojn el la ĉasaĵujo kaj triumfe tenis ilin alte.</p> - -<p>„Ĉiu siavice, Diĉjo!“ la alia alvokis al li.</p> - -<p>„Jes,“ kriis Diĉjo; „kaj vi fojon ne havu vian vicon hodiaŭ, -diablido!“</p> - -<p>Tiam li malsupreniris la dunon kaj iris sian vojon turnante sin -norden.</p> - -<p>„Nun al la Postkampo, Kampeno!“ Anĉjo la Ĉasisto diris al sia -hundo, kaj en liaj okuloj denove brilis radio<!-- p. 22 --> de kuraĝo kaj ĝoja -rido venis sur lia bruna vizaĝo. Li prenis mallongan gluton el sia -trinkbotelo kaj ekpromenis suden.</p> - -<p>Li bone gravuris en sia animo la lokon, kie li vidis la perdrikojn -surteriĝi. Laŭ ĉia kalkulo ĝi estis tre konata de li ebenaĵo, -kiu aspektas kiel malprosperinta ekkulturejo kaj en kelkaj lokoj -estas kovrita de malgrandaj boskoj el genistaj arbustoj, rampantaj -salikoj kaj pigmeecaj alnaj arbetoj. Sed li direktis sin ankoraŭ -pli suden, kvazaŭ li iris preter la lokon, por pafi la perdrikojn -kontraŭ la venton. Tiam li proksimigis sin al la ebenaĵo; sed la -perdrikoj estis sovaĝiĝintaj, kaj longe antaŭ ol li povis ilin -pafatingi, ili ekflugis kaj foriris grandetan distancon sudorienten -kaj tie denove surteriĝis.</p> - -<p>„Paciencon“, pensis Anĉjo kaj, vane traserĉinte la ebenaĵon, -ĉu eble kelka estis postrestinta, li ankaŭ iris en tiu direkto por -persekuti la aron.</p> - -<p>Tiel okazis al li ankoraŭ tri aŭ kvar fojojn, same kiel en -lia sonĝo; la perdrikoj ĉiufoje pluestis al li antaŭeniraj; -li tamen ne perdis la kuraĝon; la vidado de la perdrikoj en la -malproksimo, kiel ajn incita, persistigis ĝin. Sed tiel lia animo -estis priokupita de perdrikoj, ke mi preskaŭ kredas, ke leporo povus -laŭlarĝe transiri lian vojon, sen ke li, kiel ajn bona ĉasisto li -estis, tion rimarkus krom tro malfrue. Ĉasinte dum kelke da horoj -li ankoraŭ fojon ripozis apud loko, kie la hundo trovis fontakvon. -La besto, ne kontenta sensoifigi sin, metis sin tutan per sia ventro -en la akvon, sed aspektis sekve post tiu refresiĝo denove tiel vive -kaj vigle kiel en la frua mateno. Anĉjo imitis la ekzemplon kaj -daŭrigis la ĉasadon.</p> - -<p>Jam li havis la Bergen-an Arbaron je sia flanko. Subite li vidis la -aron denove ekflugi kaj baldaŭ poste surteriĝi.<!-- p. 23 --> Li urĝe ekpaŝis -en tiu direkto. Jam li alproksimiĝis al la loko, kie ili nepre -troviĝas! La hundo tenis la nazon kun la plej granda atento laŭ la -tero. La espero de Anĉjo ankoraŭ ne estis tiel viva la tutan tagon. -Sed subite jen li ekvidas la ĉaslimpalison de la nobelbienmastro de -Bergen, kies solĉasrajto etendiĝas ankoraŭ kelke da klaftoj pli -malproksimen ol la arbaro. La hundo serĉeflarante jam preteriris -ĝin. La tento estis granda. Li ankoraŭ nenion kaptis; post laciga -ĉasado de tiom multe da horoj. Plue, li estis glordirinta, ke li -kunportos perdrikojn. Kiel prave Zejnjo rifuzos al li la promesitan -kison; pli malagrable, kiel forte ŝi ridos lin. Lia nomo ne plu -estos Anĉjo la Ĉasisto. La gardisto de la Bergen-a Arbaro iris -al Alkmaar. Diĉjo Joosten — ha, kiel incite li altetenis la -perdrikojn! — iris norden. Kaj tie, eble kvardek paŝojn pli -malproksime, la objektoj de lia sopiro, ne, de lia bezono, la belaj -perdrikoj, lacaj de la longa irado, kuŝis, kiu scias kiel obstine, -ripozantaj en la alta musko.</p> - -<p>Li sentis, ke li tremas; la koro batis al li en la gorĝo. La -hundo plueniris serĉeflaranta. Li levis la okulojn kaj profunde -ĝemis. Nedividebla momento — kaj li revokis la hundon, kiu malvole -obeis. „Anĉjo la Ŝtelĉasisto mi almenaŭ por mi mem ne volas -nomiĝi“, li ĝemis.</p> - -<p>Li turnis la dorson al la ĉaslimpalison kaj la ĉasteritorion de -la sinjoro de Bergen, kaj subite — kvazaŭ por lin rekompenci — -jen laŭta zumegado! Per la mallongaj flugiloj bruante paro da -perdrikoj ekflugis tuj antaŭ li: postrestintoj, kiuj ne estis -povintaj sekvi la ĉefgrupon. Je la sama momento lia fingro tuŝis -la ekfunkciigilojn; la du pafoj klakis. La unu perdriko tuj falis -vertikale; la alia ankoraŭ momenton flugis pluen, turniĝis en -la aero kaj ankaŭ falis. Dum Kampeno kaptis la unuan,<!-- p. 24 --> li iris -por preni la alian de la tero. Ĝi ankoraŭ vivis kaj klopodis sin -kaŝi en la musko. Sed li kaptis ĝin. Malĝoje kaj plende la besto -alrigardis lin per sia malgranda ronda okulo, en kiu la lumo jam -duone estis estingiĝinta. Li reenfaligis ĝin. Per tia okulo Zejnjo -alrigardis lin en tiu abomeninda sonĝo. La tuta vizio restariĝis -antaŭ lia spirito. Kiam li reprenis la perdrikon, la malgranda ronda -okulo jam estis kovrita de la griza membrano.</p> - -<p>La fatala rememoro estis pasinta, kaj Anĉjo la Ĉasisto daŭrigas -gaje la ceteran parton de sia vojo. Li havas, kion li deziris; la por -la bontenado de lia reputacio necesaj du perdrikoj pendas sur liaj -koksoj. Li ne malmeritis la kisojn de Zejnjo. La reŝargita pafilo -ne pezas al li. Tiel li pluenpaŝis tra alta erikaĵo kaj genistaj -arbustoj. Kvaronhoron pli malfrue leporo eksaltas kaj preskaŭ la -saman momenton ĝi falas per la „pli rapida plumbo ekhaltigita en -siaj lertaj saltoj“, kiel la plej poeta ĉasisto de tuta la Holando -iam kantis.</p> - -<p>„Plej multe ŝatata, kiu venas lasta!“ Anĉjo la Ĉasisto diris. -Kaj kontenta pri sia ĉaso li trankvile ekpaŝas al Schoorl.</p> - -<p>Estis jam malfrue en la posttagmezo, kaj ĝi estis ankoraŭ laciga -suprenirado kaj longa promenado, kvankam la distanco rektalinie ne -estis tiel granda. Sed kion signifis laceco? Triumfe li alpaŝos kun -la rezultaĵo de sia ĉaso al Zejnjo antaŭ la okuloj.</p> - -<p>„Ĉu vi volas permesi al mi porti la leporon, Anĉjo?“ malgranda -knabo kun paleflavaj haroj kaj kafebrunaj vangoj, kiu sur la lasta -duno de Schoorl aperis el la arbetaĵo, en kiu li tranĉis por si -bastonon, demandis, vidante la harajn krurojn elstarantajn el la -retaĵo de la ĉasaĵujo.</p><!-- p. 25 --> - -<p>„Jes, Korĉjo-frato!“ Anĉjo la Ĉasisto diris gaje; „mi donos ĝin al -vi; sed vi ne frandu de ĝi.“ Li sidigis sin teren kaj, malferminte -la ĉasaĵujon, li unue elĵetis el ĝi la perdrikojn, kiujn li estis -aranĝinta supre. La knabo kaptis unu kaj rigardis ĝin.</p> - -<p>„He, kia grasa!“ la knabo diris. „Kaj kiaj belaj okuletoj!“ -li aldonis, tirmalfermante pro infana ludemo unu el la okuloj de la -perdriko kaj ĝin antaŭtenante al Anĉjo.</p> - -<p>„Lasu la okulojn fermitaj, bubo!“ Anĉjo la Ĉasisto diris -ekkolere; kaj denove nubo venis sur lia frunto.</p> - -<p>Tiam li pendigis la leporon per la krucigitaj kruroj sur la bastono -de la knabo; kaj tiu ĉi, fiera pro sia ŝarĝaĵo kaj sentante sin -granda super ĉiuj kamparanaj knaboj de la kombinitaj nobelbienoj de -Schoorl, Groet<a href="#Footnote10" class="fnanchor">[10]</a> kaj Kamp, rapide malsupreniris kun la besto.</p> - -<p>Sed Anĉjo la Ĉasisto kaŝis la du perdrikojn en la plej interna -poŝo de la ĉasaĵujo, tiel ke neniu plumeto elstaris. „Mi tenu -min ŝercetrompe,“ li diris al si mem, „kaj vidu, kion ŝi faros.“</p> - -<p>Tiel li promenis tra la vilaĝo kaj laŭ la sabla vojo, sekrete -kalkulante, ĉu estas verŝajne, ke Zejnjo je tiu ĉi horo de la tago -estos hejme aŭ ne. Li estis ankoraŭ ne kvindek paŝojn malproksime -de ŝia kabano. Jen la arbetaĵo ĉe lia maldekstra flanko bruetis, -kaj Zejnjo saltaperis kun laŭta krio por teruri lin. La surdamuta -infano sekvis ŝin malrapide.</p> - -<p>Anĉjo la Ĉasisto teruriĝis efektive pli, ol Zejnjo povis atendi. -Frosta tremo trakuris liajn membrojn. Sed li resinregiĝis.</p> - -<p>„Platpoŝe!“ li ekkriis kun rido.</p><!-- p. 26 --> - -<p>„Tio ne estas vera!“ diris la gaja knabino, „ĉar mi jam vidis -la knabon kun la leporo. Sed kie estas la perdrikoj, Anĉjo?“</p> - -<p>„Mi povis kapti neniun!“ diris Anĉjo la Ĉasisto; sed li sentis, -ke lia mieno lin perfidas. „Vere, Zejnjo!“ li aldonis, kiam ŝi -rigardis lin nekrede.</p> - -<p>„Ĉu vere, kamarado?“ ŝi diris kaj kaptis la ĉasaĵujon por sin -konvinki.</p> - -<p>Sed li tiris al ŝi la ĉasaĵujon el la kara mano kaj ŝovis ĝin -kun furioza movo sur sian dekstran flankon. La knabino ridis kaj -antaŭ li pretersaltis por tamen rigardi en ĝin. Pafo sonegis, la -hundo ekbojis; kaj Zejnjo kuŝis sanganta apud liaj piedoj.</p> - -<p>Dum la subita movo por ŝovi la ĉasaĵujon sur sian alian flankon, -unu el la malgrandaj maŝoj de la reto estis kaptinta la ĉanon de la -maldekstra tubo, levinta la pafilon kaj ellasinta la pafon.</p> - -<p>Anĉjo la Ĉasisto kaj la du knaboj staris ŝtoniĝintaj; sed la -surdemuta infano la unua rekonsciiĝis. Kolerege ĝi atakis Anĉjon -kaj mordis en lian brakon. La pafilo estis falinta teren. Subite la -malfeliĉa ĉasisto sin klinas kaj kaptas ĝin ĉe la tenilo; sed -forta mano kaptas la tubfinon kaj ŝirforprenas ĝin de li. Estis -alkurinta kamparano, kiu nun pafmalŝargis la pafilon en la aeron. -La duona vilaĝo alkuras kaj premkolektiĝas ĉirkaŭ la kadavro de -Zejnjo kaj ĉirkaŭ la malfeliĉegulo, kiu volas rehavi sian pafilon -kaj en muta furiozeco baraktas kun la ĉirkaŭstarantoj.</p> - -<p>Por Zejnjo oni povis plu fari nenion. Ĉiu scias, ke pafo el grajnoj -elapude faras pli gravajn vundojn ol kuglo, ĉar ĉiu grajno -faras apartan, kaj la kvanto da plumbo estas nekompareble pli -granda. Sed ankaŭ la pafo trafis la karan knabinon ĝuste sub la -koro. Priplorata de tuta<!-- p. 27 --> Schoorl ŝi ripoziĝis sub „la verdaj -arbetoj“ de la tombejo. La maljuna avino kaj la surdamuta infano -estis perdintaj ĉion.</p> - -<p>La malfeliĉa Anĉjo la Ĉasisto eniĝis en stato de gravaj febroj, -en kiu li senĉese deliris kaj furiozis. En la nokto, kiam Zejnjo -estis enterigita, li ŝteliris for de sia ekdorminta gardanto kaj -elgrimpis tra la fenestro. La gardisto de la Bergen-a Arbaro, malfrue -hejmenvenante, vidis lin en la lunlumo supre sur la duno, laborantan -ĉemizevestitan. Li aliris al li. Anĉjo ne rekonis lin.</p> - -<p>„Junkro!“ diris la malfeliĉulo ektime kaj mallaŭte: „mi entombigas -ŝin. Tuj venos la maro.“</p> - -<p>Kaj li kovris per sablo unu el la perdrikoj, por kiu li estis fosinta -kavon per siaj fingroj.</p> - -<p>La postan vesperon li estis mortinta.</p> - - -<div class="section" id="nr3"> -<h2>LA MALJUNULEJANO RAKONTAS SIAN HISTORION</h2> - -<p>(Fragmento el „La familio Stastok“)</p> -</div> - - -<p>Tri tagojn mi estis pasiginta ĉe la familio Stastok, kaj en tiu -tempo mi tre amikiĝis kun Korĉjo. Kelkajn fojojn li akompanis -min tra la urbo por montri al mi la vojon, kiam mi havis aĉetojn -farotajn, kaj, ĉar li kiel multaj maljunaj homoj estis babilema kaj -mi iafoje tiun malbonan econ komunehavas kun multaj maljunaj homoj, -ni ofte estis kune elbabilintaj multe. Korĉjo estis simpla, brava, -bonanima vireto. Li havis malklaran rememoron pri sia patro, kiu -estis brosisto kaj portis grandajn arĝentajn bukojn sur siaj ŝuoj. -Escepte la bukojn li plu memoris pri li nenion krom lia morto, kaj -kiel li kun granda funebra ĉapelo kaj longa blanka kravato iris post -lia<!-- p. 28 --> kadavro; kaj kiel, kiam li venis hejme, nigra tuko pendkovris -la spegulon; kaj kiel li je tiu okazo povis manĝi tiom da raspitaj -bulkoj, kiom li volis; kaj kiel tie ĉeestis longa onklino, kiu -trinkis tiom da blanka vino, ke dika onklo diris: „Vi ne ricevos -plu.“ Sian patrinon li neniam konis. La dika onklo kondukis lin al -la Orfejo; tie li lernis la ortografion, kaj tiam oni servolernigis -al li la ĉarpentmetion; sed li estis tro malforta por tiu laboro, -pro kio oni lin dungigis ĉe apotekisto por lavi boteletojn kaj -piŝti; okupo, kiu ĝuste ne estas riĉa je brilaj perspektivoj. -Dekkvin jarojn li tie servadis, sed, ĉar li povis legi nur tre -malmulte kaj li ofte en unu fojo devis disporti du tridecilitrajn -botelojn, tri infanbotelojn, „amplet“-on<a href="#Footnote11" class="fnanchor">[11]</a>, elektuarion<a href="#Footnote12" class="fnanchor">[12]</a> -kaj paketon da pulvoroj, fine fojon okazis al li, ke li alportis -la saleppocion<a href="#Footnote13" class="fnanchor">[13]</a> al iu, kiu havis mallakson, kaj kontraŭe la -pulvorojn kun rezino de jalapo al sinjorino, kiu suferis pro lakso, -post kio li, ĉar ne sufiĉe legoscia, estis maldungata. De tiam li -estis kurservisto por kontoro kaj poste domservisto ĉe diversaj -homoj, el kiuj iuj estis mortintaj kaj aliaj monruiniĝintaj; kaj -ĉar li, okaze de la granda ordoforigo de prizorgatoj, estis tro -maljuna por esti sendata al Frederiksoord, la Orfejo fine transdonis -lin al la Maljunulejo. Kaj nun en sia maljuna aĝo li estis ankoraŭ -uzata de mia onklo kaj de kelkaj homoj samspecaj por la ŝmirado -de ŝuoj, la senpolvigado de vestoj, forportado de la gazeto kaj, -unuvorte, por la farado de malpli gravaj komisioj. Tio, kio laŭ la -informoj de mia onklo plej multe malhelpis<!-- p. 29 --> lian karieron, estis liaj -ekstrema malruzeco kaj al tio proporcia homtimeco.</p> - -<p>Krom la malantaŭa ĉambro kun la alta fenestro, kiu flanken elstaris -malantaŭ la domo de la najbaro kaj post kiu troviĝis la kuirejo, -estis en la domo de Petrus Stastok Senior ankoraŭ malantaŭa -ĉambro, en kiun mi intencas vin poste konduki, nomata ne senprave -laŭ malgranda ĝardeno, en kiun ĝi enrigardigis, ĝardenĉambro. -Elirinte tra la kortpordo oni unue renkontis specon de trotuaro el -flavaj brikoj, larĝa proksimume tri paŝojn, kaj se oni tiam paŝis -trans altan randon el surflanke starantaj bluaj brikoj, antaŭ kiu -transe estis metitaj tri piedskrapiloj, oni subite troviĝis en la -malgranda elizeo de mia onklino. Oni tie vidis grandan pomujon, sur -kiu iufoje verdiĝis pli ol dekduo da „rejnet“-oj<a href="#Footnote14" class="fnanchor">[14]</a>, kelkajn -rozbedojn, ĉirkaŭ kiuj en printempo devis flori rondo da flavaj -krokoj, pli ol unu seringarbon, du citizojn, ĉerizujon kaj je unu -flanko sur la muro vinberujon kaj je la alia flanko moruson. La vojoj -estis borderitaj ne de ordinara herbo, sed de ruĝaj kaj blankaj -lekantetoj kaj plumbago. Ĉirkaŭ tiu ĉi tempo staris florantaj -diversaj potoj kun asteroj kaj dalioj; kaj en la malantaŭo estis -verde kolorigita laŭbeto kun kvinfolio<a href="#Footnote15" class="fnanchor">[15]</a>, lonicero, raŭpoj kaj -araneoj. Apud ĝi staris la fabriko, al kiu estis alkonstruita -kontraŭ la laŭbo malgranda barako kun malgranda korteto, sur kiu -Korĉjo plenumis sian hejmlaboron, ĉirkaŭita de malalta barilo.</p> - -<p>En tiu ĉi laŭbeto en sabata mateno post la matenmanĝo mi kun libro -sub la brako serĉis la sunlumon. Kial mi ne malfermis la libron, tuj -evidentiĝos.</p><!-- p. 30 --> - -<p>Apenaŭ mi estis per mia poŝtuko batinta la polvon de la benko de -la laŭbeto kaj, komforte sidante kun la okuloj direktitaj al la -baraketo, la korteto kaj la barileto, ĝuanta pro la penso, kiel bone -ĉio ĉe geonkloj estas farbkovrita, kiam la kortpordo malfermiĝis -kaj Korĉjo aperis. Ĉar li devis trapaŝi la tutan ĝardenon por -veni al la destinita loko kaj li portis sur la ŝultroj preskaŭ -sepdek jarojn, mi havis sufiĉe da tempo rimarki, ke io ne estas en -ordo. Li komencis preskaŭ faleti pro la brikrando, kontraŭ kiu -li ŝajnis ne esti sin gardinta, kvankam li de jaroj devis ĝin -transpaŝi ĉiujn matenojn je la duono de la deka; li lasis treniĝi -en la sablo la dimanĉan frakon de mia onklo, kiun li portis sur la -brako, kaj antaŭ ol li estis preteririnta la pomujon, la broso, kiun -li tenis en la mano, du fojojn falis. Kiam li venis pli proksime, -mi vidis, ke liaj vangoj estas tre palaj kaj velkaj sub lia ne tre -bonzorgita barbo; tuta lia vizaĝo estis malserena; liaj okuloj -estis senbrilaj, kaj preterirante min li ne diris kiel alie: „bela -vetero, sinjoro!“, sed silentante li salutdemetis la ĉapelon -kaj faletiris al la korteto. Kun profunda ĝemo li demetis sian -jakon tiel, ke li en sia malvasta nigra veŝto kun manikoj vidigis -al mi tutan la malgrasecon kaj kurbecon de sia staturo. La ruĝa -lada tabakujo, kiu duone elstaris el unu poŝo de la veŝto, restis -netuŝita, kaj denove kun profunda ĝemo li pendigis la frakon sur -la stablon. Kun ankoraŭ pli profunda ĝemo li prenis la broson, -staris kelkajn momentojn enpense frotante kontraŭ la harojn kaj tiam -ekbrosis la frakon, komencante kun la baskoj.</p> - -<p>„Kiel estas, Korĉjo! Ĉu la aferoj ne iras bone?“ mi alvokis al -li. Korĉjo ne ĉesis brosi. Li estis iom surda.</p> - -<p>Se oni devas ripeti frazon elparolitan je iom kompata tono, -estas tute neeble tion fari per la samaj vortoj.<!-- p. 31 --> Mi ekstaris, -alproksimiĝis paŝon kaj diris iom pli laŭte:</p> - -<p>„Ĉu io ne estas en ordo, Korĉjo?“</p> - -<p>Korĉjo konsterniĝis; alrigardis min; kaj momenton <i>daŭrigis</i> tiun -rigardadon fiksokule; post kio li reprenis manikon de la dimanĉa -frako de mia onklo kaj reekbrosis. Larmo kuris laŭ liaj vangoj.</p> - -<p>„Fi, Korĉjo!“ mi diris, „tio ne estu; mi vidas larmojn, -ŝajnas al mi.“</p> - -<p>Korĉjo viŝis siajn okulojn per la maniko de sia veŝto kaj diris: -„Estas malvarmeta vento, sinjoro Hildebrand.“</p> - -<p>„Eh kion, Korĉjo!“ mi diris, „la vento tute ne estas -malvarmeta. Sed io ne estas en ordo! Ĉu vi perdis gazeton?“</p> - -<p>Korĉjo kapneis kaj komencis brosi pli obstine ol iam.</p> - -<p>„Korĉjo!“ mi diris, „vi estas tro maljuna por havi ĉagrenon. -Ĉu oni povas helpe ion fari, amiko?“</p> - -<p>La maljunulo strange ekrigardis aŭdante la vorton „amiko“. Ho -ve! eble ĝi estis en lia sesdeknaŭa jaro ankoraŭ tute nova por li. -Nerva rideto, kiu havis ion teruran, venis sur lia malgrasa vizaĝo; -liaj grizaj okuloj unue ekbrilis, poste denove senbriliĝis kaj -pleniĝis de larmoj. Lia tuta mieno diris: mi fidos al vi. Liaj lipoj -diris: „Aŭskultu, sinjoro! Ĉu vi konas Malgrandan Niĉjon?“</p> - -<p>Kvankam mi havas tre specialan amikon, kiu estas baptita Nikolao, -kaj pri kiu ne estis neeble, ke Korĉjo fojon vidis lin, mi tamen -tute ne povis apliki la nomon Malgranda Niĉjo al menciita Nikolao, -ĉar li estas tre „longa blonda knabo“, kaj neniam mi estus -volinta kredi, ke menciita Nikolao, kiel ajn neafabla li iafoje povis -esti, povus esti la kaŭzanto de la larmoj de maljuna Korĉjo. Mi do -respondis, ke mi ne konas Malgrandan Niĉjon.</p><!-- p. 32 --> - -<p>„Ĉu do sinjoro Petro lin ne montris al vi! La tuta urbo konas -Malgrandan Niĉjon. Li ricevas sufiĉe da cendoj“, Korĉjo -daŭrigis.</p> - -<p>„Sed kia viro li do estas?“ mi demandis.</p> - -<p>„Li estas“, Korĉjo diris, „tute ne viro. Li estas pigmeo, -sinjoro! pigmeo, tiel vere, kiel mi tie ĉi staras antaŭ vi. Oni -povas kun li vojaĝi en foirbudo. Sed li estas malica fiulo. Mi bone -konas lin.“</p> - -<p>Mi tre deziris iom pli da ordo en la informoj de Korĉjo.</p> - -<p>„Li estas el la Domo,“ li rediris post momento da silentado: -„li iras sur la strato kiel frenezulo. Li enspezas monon per sia -ĝibo. Kiam oni eliras el lernejo, la knaboj inter si kolektas -cendojn kaj dancigas Malgrandan Niĉjon. Tiam li saltas ĉirkaŭ -bastono precize kiel simio kaj tiam li igas sian ĝibon preskaŭ -duoble granda. Mi ne havas ĝibon, sinjoro!“ li sekvigis kun ĝemo.</p> - -<p>Prave mi komprenis, ke Korĉjo malpli enviis la ĝibon ol la cendojn, -kiujn ĝi enspezigis.</p> - -<p>„Mi volus,“ li daŭrigis je malĝoja tono, donante al la frako -multe pli fortan strekon, ol estis utila al drapo po naŭ guldenoj: -„mi volus, ke mi havus ĝibon. Mi neniom laborus; mi ricevus -cendojn; ili ridus min... Sed mi ne drinkus“, li subite diris je -alia tono, kaj tiam trankvile prenante la frakon de la stablo kaj -ĝin kunfaldante li ankoraŭ fojon aldonis, returnante la frazon: -„Ne drinkus mi.“</p> - -<p>„Korĉjo,“ mi diris, „kiam vi trairis la ĝardenon kaj kiam -mi alparolis vin, vi estis malĝoja, kaj nun ŝajnas, ke vi estas -kolera; mi preferas vidi vin malĝoja!“</p> - -<p>La maljunaj okuloj denove pleniĝis de larmoj; li etendis al mi -siajn velkajn manojn; mi prenis ilin, kiam li<!-- p. 33 --> hontante pro sia -konfidencieco volis ilin retiri, kaj delasis ilin nur post kuraĝiga -premeto.</p> - -<p>„Oh,“ li diris, „oh, sinjoro tion ne tiel scias; — sed mi -estas — mi estas multe pli malĝoja ol kolera. Sed Malgranda Niĉjo -malbonfaris al mi. Malgranda Niĉjo estas malbona. La homoj,“ -li daŭrigis, sin klinante al la ŝuŝmiraĵo, „la homoj pensas -iufoje, ke li estas sensaĝa; sed li estas malbona.“</p> - -<p>„Aŭskultu, Korĉjo,“ mi diris, levante turneblan tableton sur -fera piedo; „vi iom sidiĝu tie ĉi kaj rakontu al mi detale, kion -Malgranda Niĉjo faris al vi.“</p> - -<p>„Ĝi ne helpos,“ diris Korĉjo, „sed mi ĝin faros, se vi -parolos pri ĝi al neniu. Ĉu sinjoro konas la Domon?“</p> - -<p>„Kiun domon?“</p> - -<p>„De la diakona<a href="#Footnote16" class="fnanchor">[16]</a> prizorgo.“</p> - -<p>„Mi vidis ĝin preterirante.“</p> - -<p>„Bone. Ĝi estas malbela domo, ĉu ne? malbela domo kun ruĝaj -pordoj kaj fenestroj; kaj interne ĉio ruĝa kaj ĉio malluma. Nu; -sinjoro scias, ke ni tie ĉiuj estas malriĉaj, ĉiuj tiel malriĉaj, -— mi ne povas ĝin diri alimaniere, precize, mi pensas, kiel sur -la tombejo. Mi kaj kelka alia laborenspezas ion, sed tio ne helpas -nin. Ni portas ĝin al la patro<a href="#Footnote17" class="fnanchor">[17]</a>, kaj la patro ĉiujn semajnojn -donas al ni poŝmonon. Tio estas bona, sinjoro! tio estas bona. -Kiam mi maljuniĝos, mi jam ne laborenspezos unu kupran cendon; -sed mi ricevos tamen poŝmonon. Jen,“ li diris, eligante koloran -poŝtukon, „tiun<!-- p. 34 --> ĉi kaj“, frapante sian tabakujon, „kaj tiun -ĉi mi aĉetis per mia poŝmono.“</p> - -<p>Estis kortuŝe aŭdi homon sesdeknaŭjaran dirantan: „kiam mi -maljuniĝos“!</p> - -<p>„Niĉjo,“ li daŭrigis, „kiel sinjoro ja komprenas, ricevas -ankaŭ poŝmonon. Sed kion faras Niĉjo? Niĉjo faras nenion krom -kelkafoje sarki por iu la straton. Niĉjo sin tenas sensaĝa; Niĉjo -dancas kun sia ĝibo; kaj kiam li ricevas cendojn de la homoj kaj -de la infanoj, tiam Niĉjo promenas ekster la pordegon. Ĉu sinjoro -konas la ‚Grasan Viŝilon‘?“</p> - -<p>„Ne, Korĉjo.“</p> - -<p>„Ĝi estas gastejo en la Leporaleo. Tie Niĉjo trinkas glason da -ĝino; ankaŭ foje du kaj foje tri glasojn.“</p> - -<p>„Kaj kiam li post tio venas en la Domon?“</p> - -<p>„Ho, li havas ĉiajn artifikojn. Li prenas grandan maĉbulon da -tabako. Li aĉetas ŝeleton de oranĝo ĉe la drogisto. Iufoje la -patro ĝin rimarkas. Tiam oni katenas blokon al lia kruro, ĉar li -estas tro maljuna por esti metata sur la punstablon, kaj oni ankaŭ -ne povas lin bati sur lia ĝibo; sed kio okazas, kiam li kuras kun -la bloko? Tiam li diras al la infanoj: St ... knaboj! Niĉjo estis -malbrava. Niĉjo bekprenis greneron; kaj la patro forprenis de Niĉjo -ĉiujn liajn cendojn. Vi komprenas, sinjoro, ke li tiam kolektas -ankoraŭ pli multe.“</p> - -<p>Mi plene komprenis.</p> - -<p>„Sed tio estas <i>liaj</i> aferoj,“ Korĉjo daŭrigis, prenante de -la tero ŝuon de mia onklo, kiun li devis ŝmiri, sed tuj ĝin -remetante, „sed kial estas necese, ke li malfeliĉigas <i>min</i>. Ĉu<!-- orig: Cu --> -vi scias, kio ĝi estas? Mi rakontos ĝin al vi. Mi havis monon, — -mi havis multe da mono, — mi havis dek du<!-- orig: dekdu --> guldenojn!“</p> - -<p>„Kaj kiel vi ĝin akiris, Korĉjo?“</p><!-- p. 35 --> - -<p>„Kun Dio kaj kun honoro. Mi ŝparis ĝin, kiam mi estis en la -apoteko. Kelkafoje, kiam mi portis pocion ekster la urbon, en -kampodomon aŭ ĝardenon, la sinjoro aŭ la sinjorino diris: donu al -la alportisto dek cendojn, estas malbona vetero. Tiamaniere mi estis -kunkolektinta dek du<!-- orig: dekdu --> guldenojn. Ne estis permesite en la Domo ilin -havi. Sed mi konservis ilin, sur mia koro.“</p> - -<p>„Kaj por kio vi ilin konservis? Ĉu vi bezonos tiun monon, aŭ ĉu -vi tion faris sole pro la plezuro de la havado?“</p> - -<p>„Ho, sinjoro!“ la maljunulejano diris skuante la kapon: „se -estas al mi permesite diri, la riĉaj homoj tion ne tute komprenas; -la regantoj<a href="#Footnote18" class="fnanchor">[18]</a> ankaŭ ne; ĉar ili ne havas zorgojn pro tio. Ĉio -iras bone ĉe tiaj homoj, dum la vivo kaj ĉe la morto. Jen, ni estas -bone tenataj en la Domo; la Regantoj estas bonaj; en antaŭfasta -vespero ni ricevas bulkojn kun butero; post tri semajnoj, kiam estos -buĉtempo, la Domo ricevos bovon, mi ne scias de kiu grandsinjoro, -kiu delonge estas mortinta. Tiam ni manĝos ĉiuj rostaĵon el hakita -viando; kaj la sinjoroj festenos kaj manĝos la bovan langon. Ni -havas tie bonan ekzistadon; sed, sinjoro! homo ĉiam pensas pri sia -morto.“</p> - -<p>„Mi pensas, ke vi post via morto ankaŭ havos bonan ekzistadon, -Korĉjo!“ mi diris.</p> - -<p>„Mi esperas, sinjoro: en la ĉielo ĉio estas bona; sed tion mi ne -volis diri. Mi volis plibonigi mian kadavron, vi sciu!“</p> - -<p>„Kio estas tio, Korĉjo?“</p><!-- p. 36 --> - -<p>„Jen, kiam ni estas mortintaj, oni metas nin sur pajlo kaj oni -vestas nin per tolaĵo de la Domo same kiel dum nia vivo, kaj tiam ni -iras al la tombejo en la puton<a href="#Footnote19" class="fnanchor">[19]</a>; tion mi ne volis. Mi volis, kiam -mi estos mortinta, ne porti maljunulejan tolaĵon...“</p> - -<p>Li silentis momenton, kaj denove venis la larmoj.</p> - -<p>„Mi volis kuŝi en mia ĉerko, mi ne scias, mi diru, kiel mi vidis -mian patron kuŝanta en ĝi, kun propra tolaĵo; mi neniam havis -propran ĉemizon; unu propran ĉemizon de mortinto mi volis havi.“</p> - -<p>Mi estis emociita. Ne parolu al mi pri antaŭjuĝoj. La riĉuloj de -la tero da ili havas mil. Tiu ĉi malriĉulo povis ĉion toleri: -malluksan manĝon, malmolan liton kaj, laŭ siaj jaroj, malfacilan -laboron. Li ne havis propran domon, li estis ne havonta propran -tombon; ho, ke li havu almenaŭ la certecon, ke lia finlasta vesto -estu lia!</p> - -<p>„Sinjoro komprenos!“ li daŭrigis iom raŭke, „ke por tio -estis tiuj dek du<!-- orig: dekdu --> guldenoj. Tio estis multe tro multe. Sed mi volis -ankoraŭ pli; mi volis esti entombigata dece. Mi ne estas kompetenta -pri tiuj aferoj; sed mi kalkulis kvar guldenojn por la tolo kaj -plue du guldenojn por la homoj, kiuj pretigos mian kadavron, kaj po -kvindek cendojn por portloko al dek du<!-- orig: dekdu --> portontoj. Ĉu tio ne estus -saĝe aranĝita? La asistanto de la apotekisto tiel dokumentis ĝin; -la mono estis en papereto; kaj ĉio en leda saketo: tiun mi havadis -tridek jarojn sur mia koro ... kaj nun ĝi estas for...“</p> - -<p>„Ĉu Niĉjo ĝin ŝtelis?“ mi demandis.</p> - -<p>„Ne!“ — li diris, vekiĝante el la malĝoja pensado, en kiun lin -enigis lia propra lasta vorto: „sed li sekretsciiĝis,<!-- p. 37 --> ke mi ĝin -havis. Lia ferlito staras apud mia ferlito. Ĉu li ĝin vidis, kiam -mi senvestigis min aŭ kiam mi vestis min aŭ kiam mi estis malsana, -aŭ ke mi laŭte sonĝis pri ĝi, mi ne scias. Mi supozas kiel plej -verŝajne, ke mi sonĝis pri ĝi, ĉar mi ĉiam pensas pri ĝi. — -Pasintan mardon pluvis la tutan antaŭtagmezon, kiel sinjoro certe -scias. Niĉjo ricevis ne unu cendon. Estis tro malbona vetero; la -knaboj sin ne okupis kun li. Lia poŝmono ankaŭ estis for, kaj li -havis deziregon iri al la Grasa Viŝilo. ‚Korĉjo,‘ li diris post -la manĝo, ‚pruntu al mi ses cendojn.‘ ‚Niĉjo,‘ mi diris, -‚tion mi ne faros, ĉar vi ilin nur fordrinkos.‘ ‚Korĉjo,‘ -li diris, ‚mi nepre volas ilin havi,‘ li diris. Mi diris: ‚Nu, -vi ne havos ilin.‘ ‚Nu,‘ li diris; ‚Korĉjo,‘ li diris, -‚se vi ne ilin donos al mi, mi diros al la patro, kion vi havas sub -via ĉemizo!‘ Mi paliĝis kiel tuko kaj donis al li la ses cendojn. -Sed mi aldone diris: ‚Niĉjo, vi estas fripono!‘ Ĉu li pro tio -koleriĝis, mi ne povas diri; sed laŭdire li estis hieraŭ ebria, -kaj kiam la gardistoj almetigis al li la blokon, li kiel frenezulo -kriis kaj kantis: ‚Korĉjo havas monon! Korĉjo havas monon! Sub -sia ĉemizeto li havas monon!‘ La fratoj tion rakontis al mi, kiam -mi eniris la domon. Mi estis kiel senvivulo. Ni iris al la ĉambrego -de la viroj kaj senvestigis nin. Niĉjo tie jam kuŝis kaj ronkis -kiel bovo. Kiam ĉiuj dormis, mi metis mian manon sub la ĉemizo -por forpreni la saketon kaj, se mi povus, ĝin kaŝi en la pajlo de -mia litaĵo. Sed antaŭ ol mi estis malnodinta ĝin, jen la pordo -malfermiĝis, kaj la patro eniris la ĉambregon kun lanterno. Mi -falis dorsen sur mia kuseno kun la mono en la mano kaj fikse rigardis -kiel freneza homo al la lanterno. Ĉiun paŝon, kiun la patro faris, -mi sentis sur mia koro. ‚Korĉjo!‘ li diris, sin<!-- p. 38 --> klinante super -min: ‚vi havas monon; vi bone scias, ke estas malpermesite tie ĉi -en la Domo tion kaŝi‘; kaj en sama momento li ĝin tiris el mia -mano. — ‚Ĝi estas por ĉemizo de mortinto‘, mi balbutis kaj -genuiĝis en mia ferlito — sed nenion helpis. ‚Ni konservos ĝin -por vi‘, la patro diris kaj malfermis la saketon kaj trankvile -denombris la monon. Miaj propraj okuloj ne vidis ĝin, depost mi -enkudris ĝin en ĝi, antaŭ tridek jaroj, ĝi estis mia propra -kara moneto por entombigo. ‚Mi ĵuras al vi, ke mi faros per ĝi -nenion,‘ mi plordiris, ‚krom honeste entombigi min.‘ — ‚Por -tio ni zorgos mem‘, la patro diris; kaj for li iris kun la mono -kaj kun la lanterno. ‚Niĉjo‘, mi postvokis al li, ‚rakontis -ĝin al vi, ĉar li...‘ sed kion helpus, se mi estus dirinta, -‚ĉar li estas drinkemulo‘? kion helpus, se mi rakontus al li, -ke Niĉjo ĉiun tagon iras al la ‚Grasa Viŝilo‘? Per tio mi ne -reakirus mian monon. Mi la tutan nokton ne fermis okulon. — Estas -kruele...“</p> - -<p>„Ĉu oni ne povus ion fari ĉe la regantoj, Korĉjo?“ mi diris -konsole.</p> - -<p>„Ne! Ne!“ li singultis, frotante per la mano la bruston, kvazaŭ -li ankoraŭ tie serĉis la monon; „la mono devis for; tio estas -leĝo tiel malnova kiel la Domo, kaj la Domo estas tiel malnova — -tiel malnova kiel la mondo!“</p> - -<p>„Tio estas iom forta,“ mi diris, „kaj se...“</p> - -<p>Li ne lasis min finparoli.</p> - -<p>„Kio forta! Ĝi estas neniel forta. Ĉu do ne ĉiam estis -malriĉuloj kiel mi, kiuj venis sub la diakonan prizorgon, kaj de -la diakona prizorgo devis manĝi kaj trinki, kaj havi kuŝon kaj -liton kaj esti entombigataj? — Sed mi volis esti entombigata de mia -propra mono, — kaj mi volis certe scii, ke mi estos entombigata de -mia propra mono, kaj tio estis mia plej granda konsolo; kaj<!-- p. 39 --> tial -mi portis ĝin ĝuste sur mia koro. — Ho, se Niĉjo scius, ke li -mortigas min!“</p> - -<p>„Aŭskultu, Korĉjo,“ mi diris, „vi rehavos kaj devas rehavi -vian monon; mi promesas al vi; mi parolos pri ĝi al mia onklo; li -certe konas la regantojn; ni vidos, ĉu ili por maljuna, brava kaj -bonkonduta viro kiel vi ne fojon volos malrespekti la leĝon. Vi -fidu, Korĉjo, vi rehavos vian monon.“</p> - -<p>„Ĉu vere?“ la kompatinda homo diris, kuraĝigita de mia firma -tono. „Ĉu mi efektive rehavos?“</p> - -<p>Kaj viŝante siajn okulojn kun ĝoja mieno li donis al mi la manon.</p> - -<p>Bezonsentante ankaŭ diri al mi agrablaĵon, li demandis:</p> - -<p>„Ĉu mi ŝmiras viajn botojn sufiĉe nete?“</p> - -<p>„Belege“, mi diris.</p> - -<p>„Kaj ĉu via jaketo estas sufiĉe brosita?“ li plue demandis: -„se ne sufiĉe, sinjoro nur diru.“</p> - -<p>Tion mi promesis al li kaj iris en la domon. Sed li postvenis al mi -kun la maldekstra brako en boto de Petro kaj la broso en sia dekstra -mano. „Senkulpigu min, sinjoro! ke mi permesas al mi,“ li diris, -„sed ĉu mi povas ankoraŭ ion peti de vi?“</p> - -<p>„Ho jes, Korĉjo!“</p> - -<p>„Se sinjoro vizitos la regantojn,“ li rediris, „sinjoro sin -tenu, kvazaŭ li nenion scias.“</p> - -<p>„Mi promesas ĝin al vi, Korĉjo!“</p> - -<p>Mi iris al mia onklo kaj prosperis al mi inklinigi lin iri al la -regantoj. La prezidanto venigis la patron kaj poste rondirigis la -patron ĉe la aliaj regantoj por ilin kunvoki al ekstra kunveno. En -tiun kunvenon unue Korĉjo devis eniri kaj poste stari ekstere; post -li ankaŭ la patro devis eniri kaj poste stari ekstere. Tiam oni -diskutis horon, kiun oni ĉefe pasigis per tio, ke la prezidanto<!-- p. 40 --> -ripete diris, ke li lasas la aferon al la sinjoroj, kaj la sinjoroj -ripete diris, ke ili lasas la aferon al la prezidanto.</p> - -<p>Ĉar tiel ne povis daŭri, la prezidanto fine donis la avizon, „ke -unuflanke estas fareble redoni al Korĉjo lian monon, ĉar Korĉjo -estas homo de modela konduto, kiu certe la monon ĝis lia morto -konservos tiel bone kiel la fervora kasisto mem“ (pro kio „la -fervora kasisto“ riverencis) — „sed ke aliflanke la fervora -kasisto ĝin konservos tiel bone kiel Korĉjo, kaj ke do tute ne -estas necese obstinigi Korĉjon en la antaŭjuĝo, ke lia mono estos -konservata pli bone kaj estos uzata pli certe por lia, t. e. de -Korĉjo, celo, se li, Korĉjo, konservos ĝin mem, ol se la fervora -kasisto ĝin konservos; kaj ke tio ĉi estas lia avizo“.</p> - -<p>La sekretario tamen opiniis kun iom da pravo, ke tiu ĉi avizo ne -sufiĉe trahakas la nodon, kaj do proponis, sub rezervo de pli bona, -ke oni agu laŭ unu el ambaŭ manieroj; — post kio la kasisto mem -noblanime „rezignis pri la konservado de la moneroj koncernataj“, -kaj oni unuanime decidis redoni al Korĉjo liajn dek du<!-- orig: dekdu --> guldenojn, -konvene kudrenfermitaj en la ĉamleda saketo.</p> - -<p>Korĉjo ankoraŭ du jarojn portis sian monon „ĝuste sur sia -koro“. Kaj kiam mi pasintan jaron vidis la tombejon en D., estis -al mi dolĉe, ke mi povis pensi, ke tie en la komuna tombo de la -malriĉuloj dormadas unu homo, kiu estis tien portata respekte de -dek du<!-- orig: dekdu --> fratoj laŭ sia propra elekto, post kiam li, ankaŭ iom kaŭze -de mia kunhelpo, estis mortinta kun la trankviliga penso, ke li estos -envolvata en sia propra vesto de mortinto.</p> - -<p>Ĉu li eble en siaj lastaj momentoj ankoraŭ memoris Hildebrand-on?</p><!-- p. 41 --> - - -<div class="section" id="nr4"> -<h2>MALNOVA KONATO</h2> -</div> - -<h3>KIEL VARME ESTIS KAJ KIEL MALPROKSIME</h3> - -<p>Estis en brogevarmega vendreda posttagmezo en certa holanda urbo; -tiel varmege kaj tiel broge, ke la paseroj sur la tegmento oscedis, -kio, laŭ aŭtoritato de la holanda dirmaniero, estas la plej granda -varmego, kiun oni povas imagi al si. La suno lumis malmilde en la -stratoj kaj rebrilis de la pro sekeco pulvereciĝintaj pavimeroj. -En tiuj stratoj, kiuj havis direkton suden kaj do ne havis ombran -flankon, ĝi proprasence malesperigis la preterpasantojn. La viroj, -kiuj kolportadis ĉerizojn kaj vinpirojn, ĉiujn momentojn viŝis -siajn fruntojn per siaj tolaj antaŭtukoj; la ŝarĝportistoj, kiuj -alie kutimas en hidrostatika distriteco pendigi siajn membrojn sur la -apogiloj de la pontoj, sintenado, pro kiu ili ricevis la honorigan -nomon de balustradomordantoj, kuŝis ventromalsupre sur la kanalbordo -etenditaj sur siaj kubutoj, kun poto da buterlakto anstataŭ -ĝino; la masonistoj sur sia taskejo, sidantaj ĉe la malsupro de -konstrustablo sur trabo, kun siaj kubutoj sur la genuoj kaj siaj du -manoj premitaj ĉirkaŭ lavovazeto, blovis duoble tiel longe super -sia teo ol ordinare kaj do tre rimarkinde kaj mirige longe; la -servistinoj, kiuj faris aĉetojn, povis la infanojn, kunirintajn en -la espero aldone ricevi prunon aŭ figon ĉe la butikisto, apenaŭ -pluentreni sur la strato kaj eligis preterpasante profundan kaj koran -kompaton de la servistinoj-purigistinoj, kiuj purigis la straton -kun ruĝegaj vizaĝoj kaj kun sub la mentono malnoditaj kufoj. -Neniu estis kvieta krom ie kaj tie kelka grizharulo, kiu kun blua<!-- p. 42 --> -dormkufo sur la kapo kaj nigraj duonpantofloj sur la piedoj, kun la -kruroj etenditaj sur sia peronbenketo, sidis fumanta pipon en kuneco -de levkojo kaj balzameno, ĝojante pro la „malmoderna tago da -vetero“.</p> - -<p>Ĉe tia veterstato oni vere tro malmulte kompatas dikajn homojn. -Estas vero, ke ili ofte, kiam oni pro kvieteco kaj nemoviĝeco -bonete povas aranĝiĝi en la varmego, igas al oni varme kaj sufoke -per tio, ke ili alproksimiĝas blovante kaj puŝelspirante kaj -montrante nekontraŭstareblan tenton malnodi sian kravaton, dume onin -alrigardante per elstarantaj okuloj; sed vere — al la kreitaĵoj -estas malbone. Dikaj geviroj de tiu ĉi monda globo! ĉu vi en la -lastaj jaroj ankoraŭ povis vidi viajn genuojn kaj piedojn aŭ jam -delonge devis delasi de tiu feliĉa punkto de memobservo! kiu ajn -eble mokas pri via dikventreco, via graseco, via dikkorpeco — en la -brusto de Hildebrand batas por vi kompatanta koro.</p> - -<p>Inter la dikaj personoj de la lasta tempo sinjoro jura doktoro -Henriko Johano Bruis meritis, kvankam ne la unuan, tamen ankaŭ -lokon; unu el tiuj privilegiuloj, al kiuj neniam povas okazi renkonti -malnovan konaton, sen ke la unua parolo al li estas: „kiel vi -dikiĝis“, dum ĉiu, kiu dum du semajnoj ne havis la feliĉon vidi -ilian vizaĝon, certigas al ili, ke „ili jam denove plidikiĝis“; -unu el tiuj feliĉuloj, kiuj pro mil aludoj de siaj parencoj, amikoj -kaj precipe de sia kuracisto klare rimarkas, ke ili vivas sub la -forta suspekto esti mortontaj pro apopleksio! kaj kiuj malgraŭ tio -de sia konstitucio estas devigataj fari, manĝi kaj trinki ĉion, kio -estas nepre malutila, dikigas, kaŭzas kongestion kaj ĉiamaniere -malbonigas la sangon; unu el tiuj feliĉuloj, al kiuj, se estas en la -somero al ili varme pro dikventreco, en vintro kaj en somero estas -varme pro rapidemo, sangvineco kaj agititeco.</p><!-- p. 43 --> - -<p>Sinjoro jura doktoro Henriko Johano Bruis sin movis en supre -priskribita brogevarmega vendreda posttagmezo, ĉirkaŭ la kvina -horo, laŭ unu el la stratoj de la urbo, kiun mi ne nomis, kaj li -faris tion, en konsidero de la varmego de la tago kaj de lia staturo, -multe tro rapide. Li tenis en unu mano sian ĉapelon kaj en la alia -sian flavan silkan poŝtukon kaj sian bambuan promenbastonon kun -ronda ebura tenilo, per kiu tenilo li diversfoje mallertamove frapis -al si la kapon, kiam li volis uzi la poŝtukon. Post li sekvis -saltetante malgranda knabo, kiu portis liajn surtuton kaj valizon -sur la brako, sen ĉapelo aŭ ĉapo sur la kapo, vestita per blua -kamizolo kun nigra fliko en unu kaj griza en la alia kubuto, kaj kies -unua butono (nigraosta) estis tenata de la kvara butontruo, dum la -dua (flavekupra), kiu okupis la lokon de la kvara, estis retenata de -la sesa. Li estis tiel feliĉa ne porti ŝtrumpojn en tiu ĉi varma -somera tempo, kio estis rimarkebla je la enirtruo de liaj lignaj -ŝuoj kaj ankoraŭ super ĝi kelkaloke.</p> - -<p>„Nu, kie ĝi do estas, knabo? kie ĝi estas?“ sinjoro jura -doktoro Henriko Johano Bruis demandis malpacience.</p> - -<p>„Tiu unua domo kun tiu malalta peroneto,“ la knabo respondis, -„la dua pordo preter la porkbuĉisto, apud tiu domo, kie tiuj -speguletoj elstaras.“</p> - -<p>„Bone, bone, bone“, diris sinjoro jura doktoro Henriko Johano Bruis.</p> - -<p>La porkbuĉisto kaj la speguletoj estis preterpaŝitaj, kaj la dikulo -staris sur la perono de doktoro Deluw, lia universitata amiko, -kiun li ne vidis de post sia edziĝo; ĉar sinjoro Bruis loĝis en -urbeto de la provinco Overijssel, kie li estis jura doktoro, sed ne -advokato, edzo, sed ne patro, komunuma konsilantarano kaj komercisto. -Li nun devis esti en Rotterdam kaj prenis nerektan vojon<!-- p. 44 --> por vidi en -tiu ĉi varmega posttagmezo sian amikon doktoron Deluw, lian edzinon -kaj liajn infanojn. Li tial rapideme tiris la sonorigilon kaj prenis -mem sian surtuton sur la brakon.</p> - -<p>„Jen, vireto! nun igu vin for.“</p> - -<p>La knabo igis sin for, kaj li faris tion trote; ne ĝuste, ĉar estis -varme, sed ĉar li estis knabo kaj ricevis pli grandan rekompenceton -ol li estis pensinta, pri kiu plue lia patro nenion sciis. En momento -li jam estis eltrakurinta la longan straton kaj staris, mi supozas, -ie sin regalanta per en vinagro konfitita kukumo aŭ decilitro da -grosoj aŭ ia alia buba frandaĵo, kontraŭ kiuj oni al deckondutaj -infanoj neniam tro frutempe povas enigi abomenon.</p> - -<p>Dume la pordo de doktoro Deluw ankoraŭ en longa tempo ne -malfermiĝis, kaj sinjoro Bruis vidis sin devigita tiri ankoraŭ -fojon la sonorigilon. La sonorilo taŭge funkciis kaj evidentiĝis -esti el tre laŭtsona materialo; sed sinjoro Bruis rimarkis nenian -sonon interne de la loĝejo de sia amiko, kiu respondis lian -sonorigadon. Ankoraŭ kelkajn fojojn viŝinte sian frunton kaj per -la bastono frapetadinte sur la peronon, li sonorigis la trian fojon -kaj plue komencis penrigardi en la halon tra la mallarĝaj malantaŭe -kradhavaj fenestretoj, kiuj troviĝis ambaŭflanke en la fosto de -la pordo, sed li vidis nenion krom la pendolon de granda verda -horloĝo, ornamtableton kun sur ĝi ardeztabuleto kaj bluan katunan -pluvombrelon; post kio li ankaŭ rigardis trans la kurtenetojn de -la flankaj ĉambroj, kio tamen estis pli malfacila, ĉar li devis -travidi tra la franĝo de la tirkurtenoj; li vidis en unu ĉambro -klare inkujon kun du longaj plumoj starantan sur la tablo kaj en la -alia portreton de viro; sed nek la horloĝo, nek la tableto, nek la -inkujo, nek eĉ la portreto de viro<!-- p. 45 --> povis al sinjoro jura doktoro -Henriko Johano Bruis malŝlosi la pordon.</p> - -<p>Sinjoro Bruis dume estis supervarmiĝinta, al kio lia malpacienco -kaj la surtuto sur la brako ne malmulte helpis. Li do sonorigis la -kvaran fojon kaj nun tiel laŭte, ke la fraŭlino apud la pordo, -kiu rigardis en sian speguleton kaj jam delonge vidis lin, pro tio -„malbonsentiĝis“, malpinglis sian kudraĵon de sia genuo (ŝi ne -favoris la eltrovon de la ŝraŭboj, plumbaĵoj kaj streĉrimenoj), -malfermis supran pordon kaj certigis al sinjoro Bruis: „ke estas -neniu <i>en</i> ĝi“.</p> - -<p>„Ĉu la kuracisto ankaŭ ne?“</p> - -<p>„Ne, sinjoro.“</p> - -<p>„Ĉu sinjorino ankaŭ ne?“</p> - -<p>„Ne, sinjoro; mi ja diras al vi, ke ĉiuj estas for el...“</p> - -<p>„Kien do ili iris?“</p> - -<p>„Tion <i>mi</i> ne scias, sinjoro! Ili ĉiuj eliris, kaj la servistino -estas sola hejme.“</p> - -<p>„Kial do la servistino ne malfermas?“<!-- orig: malfermas? --></p> - -<p>„Nu, ĉar la servistino ne estas <i>en</i> ĝi, sinjoro.“</p> - -<p>„Kaj vi diras, ke ŝi estas hejme?“</p> - -<p>„Jes, sed malgraŭ tio ŝi povas esti ne <i>en</i> ĝi“, la fraŭlino -diris, fermis sian supran pordon kaj faris tion kun tiom pli da -urĝiteco, ĉar ŝia blanka kato ĝuste sin pretigis salti trans -la malsupran, kaj lasis sinjoron Bruis sola por, se li volus, -sekrete diveni la diferencon inter la terminoj „hejme“ kaj -„en ĝi“. Se li estus havinta por tio sufiĉe da pacienco, li -estus kompreninta, ke „esti hejme“ estis devo surmetita al la -servistino de la familio Deluw, de kiu „esti en ĝi“, laŭ ŝia -propra interpreto, konsistigis nur malgrandan parton.</p> - -<p>Por tion klarigi, venis voĉo el aldomkonstruita dometo de botisto -trans la strato.</p><!-- p. 46 --> - -<p>„Ili estas en la ĝardeno,“ vokis la voĉo, „kaj la servistino -eliris por fari aĉeton. Jen ŝi jam venas.“</p> - -<p>La vorteto <i>jam</i> en tiu ĉi frazo povis, laŭ la opinio de sinjoro -Bruis, konvene manki; sed efektive li vidis alvenantan ne malbeletan -servistinon kun granda ŝlosilo en la mano kaj irantan tiel rapide, -kiel ŝi povis ne trotiĝante; ŝi suriris ia peronon, rapidis preter -lia moŝto, malŝlosis la pordon kun senekzempla rapideco kaj staris -antaŭ li sur la plankmato.</p> - -<p>„Ĉu vi volas paroli kun sinjoro?“ la servistino demandis.</p> - -<p>„Jes, sed ŝajnas, ke sinjoro ne estas hejme.“</p> - -<p>„Ne, sinjoro kaj sinjorino kaj la fraŭlino kaj la juna sinjoro kaj -ĉiuj infanoj estas ‚ekstere‘ kaj nur mi sola estas hejme por -akcepti la venpetojn.“</p> - -<p>Nu, sinjoro Bruis havis okazon dum granda horkvarono ĝui pro la -akurateco, kun kiu tiu ĉi kuracista servistino, kiu dume faris -longan interparolon kun la filino de fruktistino, kiu iradis kudri -eksterhejme kaj sidis antaŭ suprenŝovita fenestro, plenumis tiun -ĉi sian devon. Sed li estis tro urĝita por fari riproĉojn.</p> - -<p>„Kie estas ekstere?“ li demandis: „ĉu estas malproksime? Kie -ĝi estas?“</p> - -<p>„En la Meester-Jorisaleo“, la servistino respondis.</p> - -<p>„La Meester-Jorisaleo“, — diris Bruis kun la plej granda -malestimo. „Kion mi scias pri la Meester-Jorisaleo?“</p> - -<p>Jen estis, laŭ la opinio de la servistino, en la sinteno kaj la -tono de sinjoro Bruis pli da aroganteco, ol konvenis al ŝia beleta -vizaĝo. Ŝi do estis prave ofendetita.</p> - -<p>„Ne estas mia kulpo, ke vi tion ne scias!“ la servistino diris -sekatone kaj faris movon kun la seruro, kvazaŭ sinjoro Bruis nun -povas foriri.</p> - -<p>Sinjoro Bruis ŝanĝis la tonon.</p><!-- p. 47 --> - -<p>„Aŭskultu, knabino! mi venas tie ĉi per diliĝenco eksprese -por viziti la kuraciston kaj lian familion. Se nu ne estas tro -malproksime, mi estas preta promeni eksteren. Ĉu vi eble povas ĝin -indiki al mi?“</p> - -<p>Li sopire trarigardis la straton, ĉu eble estas ankoraŭ knabo, kiu -povus konduki lin tien; sed neniu sin montris.</p> - -<p>La servistino bonvolis kompleziĝi dume doni la necesan informon, kaj -sinjoro Bruis ekmigris al la kampdomo de doktoro Deluw.</p> - -<p>Irinte pluen kelke da domoj li nur tiam rimarkis, ke li ankoraŭ -portas sian surtuton sur la brako kaj sian valizon en la mano.</p> - -<p>Li do revenis, sonorigis ankoraŭ fojon por unu kaj alian -konservedoni al la servistino; sed Gernjo verŝajne jam denove estis -ĉe sia amikino; kaj sinjoro Bruis vidis sin devigita, en tiu ĉi -brogevarmega vendreda posttagmezo, mem penporti siajn surtuton kaj -valizon kun la firma intenco, se li iam atingos vidi doktoron Deluw, -plendi ĉe li pri lia servistino.</p> - -<p>Je lia feliĉo la urbo, kiun mi ankoraŭ ĉiam ne nomis, estis -negranda, kaj sinjoro Bruis sufiĉe baldaŭ ekvidis la pordegon, -tra kiu li devos eliri, kvankam la suprenirado kaj ne malpli la -malsuprenirado de du altetaj pontoj ne malmulte malbonfaris al -li. Veninte ĉe la pordego li havis la feliĉan ekpenson konfidi -siajn surtuton kaj valizon al la zorgo de doganisto; por tio li -enpaŝis en la doganistejon, sed estis neniu en ĝi; tamen, ekvidante -personon en griza jako, kiu trans la bulvardo staris fiŝkaptanta -kaj aspektis treete doganiste, li nur deponis siajn objektojn kaj, -poste sin turnante al la fiŝkaptanto, kiu efektive estis doganisto, -li samfoje informigis sin de li ankoraŭ fojon pri la kieesto de -la Meester-Jorisaleo. Mi agus maljuste kontraŭ li, se mi dirus, -ke sinjoro Bruis estis forgesinta<!-- p. 48 --> la instrukciojn de Gernjo, ĉar -li pro sia rapidemo malmulte aŭskultis ilin. Li devos „unue -iri kelkan distancon laŭ la bulvardo, tiam eniri aleon, tiam iri -dekstren, ĝis li venos al iu blanka paliseto, tiam maldekstren, tiam -denove dekstren, kaj tiam li estos en la Meester-Jorisaleo“.</p> - -<p>„Kaj la kampdomo de doktoro Deluw?“</p> - -<p>„Pri ĝi mi neniam aŭdis,“ diris la doganisto, „sed en ĝi -estas tre multe da ĝardenoj. Kiel ĝi nomiĝas?“</p> - -<p>„Kampvidejo.“</p> - -<p>„Kampvidejo?“ diris la doganisto, kiu, kredante rimarki pro sia -naĝmontrilo, ke fiŝo almordas, deziris esti liberigita de sinjoro -Bruis; „ne, sinjoro, ĝin mi ne konas.“</p> - -<p>Sinjoro Bruis ekpromenis. La bulvardo iom kvietigis lin, ĉar -ambaŭflanke staris altaj arboj; sed la agrablegaĵo baldaŭ -finiĝis, ĉar la urbo, en momento de monembaraso por iluminado pro -la datreveno de la naskiĝo de la reĝo, estis faliginta grandan -kvanton da arboj, en kies loko, sub la nomo de juna plantaĵo, sin -montris kelkaj maldikaj vergetoj alterne brogevelkintaj. Li do denove -estis lacega, kiam li inter du nigraj lignaj muroj vidis mallarĝan -aleon, kiun li opiniis devi eniri. Nenio krom lignaj muroj, super -kiuj elstaris arboj; nenio krom ĝardenpordoj kun surskriboj kaj -numeroj. Kelka pasero tie ĉirkaŭsaltis. Sinjoro Bruis promenis -pluen kun sia ĉapelo en unu kaj kun siaj bastono kaj poŝtuko en -la alia mano, kiel en la stratoj de la urbo, sed nun ĉiam iomete -oblikvedekstren pro lia arda deziro turni sin dekstren laŭ la -indiko de la doganisto. Tamen la okazo sin ne prezentis, kaj sinjoro -Bruis fine staris tuj antaŭ larĝeta kanalo kaj apud amasiĝo de -malpuraĵo kun multaj trunketoj de florbrasiko, folioj de salato, -potrompaĵoj, velkintaj bukedoj kaj stramonioj, kiuj, kreskantaj meze -en la putrantaĵo, disvastigis sian narkotan odoron en la aeron.</p><!-- p. 49 --> - -<p>Estis evidente, ke sinjoro Bruis eniris la malĝustan aleon, kaj -kvankam la amasiĝo de malpuraĵo estis malagrabla, la apudeco de -la akvo estis al li tiel agrabla, ke li decidis tie momenton ripozi -antaŭ ol reiri. Por tiu celo li sidigis sin sur la bordo kiel eble -plej proksime de la akvo kaj, ventumante sin per sia poŝtuko kaj -moderigante sian malpaciencon per sia racio, li bonete sukcesis -iomete kvietiĝi. Rigardante dekstren kaj maldekstren laŭlonge de la -bordo li ekvidis je la maldekstra flanko en kelka distanco kvadratan -mareverdan kupolon<a href="#Footnote20" class="fnanchor">[20]</a>, en kiu sin movis kelke da homoj, kaj kvankam -li ne povis ilin distingi, estis, kvazaŭ li ekhavas inspiron, ke tio -ĉi nepre estas la Kampvidejo de lia amiko la doktoro; kaj ke ĝi -povis porti tiun nomon, tion pruvis la panoramo trans la kanalo; ĉar -estis paŝtejoj maldekstre kaj dekstre, en vasta malproksimo, ĝis la -blua horizonto; nenio krom verdaj kaj flavaj kaj sunaj paŝtejoj.</p> - -<p>Sinjoro Bruis denove ekpromenis, reiris laŭ la aleo kaj estis denove -sur la bulvardo. Baldaŭ sin prezentis al li alia aleo, kiun atente -rigardi laŭ ĝia longo, antaŭ ol ĝin eniri, li tamen opiniis bone. -Li vidis sekve, ke baldaŭ estos okazo iri dekstren, kaj farinte -tion li ankaŭ baldaŭete atingis la blankan paliseton. Tiam li iris -maldekstren kaj tiam denove dekstren, kaj li estis laŭ ĉiuj pensoj -en la Meester-Jorisaleo.</p> - -<p>Antaŭ ĝardenpordo, kiu estis malfermetita, sidis malgranda infano, -vestita per nigra jaketo, kun nigra kufeto ĉirkaŭita de nigra -punteto sur la kapo kaj kun nigra vizaĝeto, sin amuzante per kukurbo -kaj amaseto da ŝeloj de terpomoj.</p><!-- p. 50 --> - -<p>„Ĉu tio ĉi estas la Meester-Jorisaleo, infano?“ sinjoro Bruis -demandis.</p> - -<p>La infano kapjesis.</p> - -<p>„Kie ie estas tie ĉi Kampvidejo?“</p> - -<p>La infano nenion diris.</p> - -<p>Sinjoro Bruis malbonhumoriĝis, malpli pro la infano ol pro la -kaŝiteco de Kampvidejo.</p> - -<p>„Ĉu vi ne scias?“ li demandis, tro forte je proksimume tri -tonoj.</p> - -<p>La infano faligis la kukurbon kaj la ŝelojn de terpomoj, ekstaris, -ekploris kaj iris en la ĝardenon.</p> - -<p>Sinjoro Bruis ĝemis. La Meester-Jorisaleo ŝajnis esti longa, kaj -la ĝardenpordoj estis multnombraj. Li legis ĉiajn nomojn: nomojn -pligravigajn kaj fanfaronajn, kiel: Belejo, Bonsitua, Florkorto, -Ĝojriĉa; nomojn kontentecajn kaj rezignaciajn, kiel: Mia plezuro, -Kontentanima, Kampripozejo; naivajn nomojn, kiel: Neniam Pensite, -Malgranda sed Pura, Poste pli Bone; sed ankaŭ nombron da geografiaj, -kiel: Apuda, Apudurba, Sudkorto; kaj optikajn, kiel: Kanalvidejo, -Paŝtvidejo, Brutvidejo, Multvidejo, Kamparvidejo, — tiu ĉi lasta -en malproksimo jam tre multe similis Kampvidejon, sed ĝi tamen ne -estis Kampvidejo.</p> - -<p>Fine estis du pordoj, sur kiuj oni povis nenion legi krom Q 4 No. -33 kaj Q 4 No. 34. Unu el tiuj du pordoj povis esti Kampvidejo! -Sinjoro Bruis, kiel ajn rapidema kaj malpacienca, estis modesta. -Li do preteriris No. 33 por ne rigardi la unue renkontitan kiel -Kampvidejon kaj alfrapis No. 34.</p> - -<p>Post momento de atendado estis malfermite al li de tre longa, -solenaspekta, bildeca sinjorino, vestita per funebra robo, kun blanka -libere pendanta tuketo el kamelharoj sur sia ŝultro, kun nigra -ĉapelo, kiun ŝi pro la<!-- p. 51 --> suno estis metinta kline sur la nazon, kun -verdaj okulvitroj, malgranda signo de haroj sur sia supra lipo kaj -libro en la mano.</p> - -<p>„Ĉu tie ĉi estas Kampvidejo, sinjorino?“ sinjoro Bruis demandis.</p> - -<p>Kial li ne vidis, ke ĝi ne estas edziniĝinta sinjorino?</p> - -<p>„Ne, sinjoro!“ la fraŭlino respondis, ektimigita antaŭ „fremda viro“, -eble kredante, ke li estas iu, kiu volas ŝteli de ŝi: „Tio estas la -plej apuda de tie ĉi“, kaj rapidfermiĝis la pordo.</p> - -<p>Sinjoro Bruis alfrapis Q 4 No. 33.</p> - -<h3>KIEL ĈARME ESTIS</h3> - -<p>„Jonjo! oni frapas“, vokis virina voĉo.</p> - -<p>„Jes, mi aŭdas, fraŭlino“, vokis Jonjo.</p> - -<p>Tamen estis pli ol verŝajne, ke Jonjo nenion aŭdis, ĉar ŝi treege -sin amuzis kun la ĝardenista servisto, kiu ĵetis al ŝi akvon.</p> - -<p>Sinjoro Bruis sufiĉe longe ripozis apud la amasiĝo de malpuraĵo -por formi beletan planon de surprizo. Tuj do, kiam Jonjo malfermis al -li la pordon kaj informis lin, ke tio ĉi estas efektive Kampvidejo -kaj efektive la ĝardeno de doktoro Deluw (ĉar pri tio la voĉo -el la aldomkonstruita dometo ŝajnis vere esti prava, ke ĝi estas -ĝardeno kaj ne kampdomo), li diris:</p> - -<p>„Bone, knabinjo! montru al mi la vojon al la kupolo; mi estas -malnova amiko de sinjoro, mi volas surprizi sinjoron.“</p> - -<p>„Ĉu mi do ne antaŭe diros, ke sinjoro venis?“ Jonjo demandis.</p> - -<p>„Nepre ne, infano; vi antaŭiru, mi petas.“</p> - -<p>La ĝardeno estis longa, mallarĝa strio laŭlonge de la kanalo, -sur kies bordo sinjoro Bruis kelke da momentoj antaŭe ripozis por -iom respiri, aspektis treege verde<!-- p. 52 --> kaj havis nur tre mallarĝajn -promenvojetojn ambaŭflanke borderitajn de fragujoj. Kiu ĝin eniris, -estis prave mirigata, ke estis eble kunpremi en tia malgranda spaco -tiom multe da pomujoj kaj pirujoj, ribujoj kaj grosujoj, kaj estis -ripetfoje devigata sin klini pro la unuaj kaj eviti la lastajn. -Unuvorte ĝi estis, kion la urbanoj kun ravo nomas „fruktodona -terpeceto“ kaj de kiu ili havus nekompreneble multe da plezuro, se -la kamparanoj ne loĝus pli proksime al ĝi, ne ellitiĝus pli frue -sciante pli frue ol ili, kiam ĉiu speciala fruktospeco estas taŭga -por esti deprenata.</p> - -<p>„Varma vetero hodiaŭ, sinjoro!“ Jonjo diris, kiam ili estis -promenintaj distanceton kaj ŝi komencis kompati la dikan sinjoron -post si pro lia spiregado kaj blovado.</p> - -<p>„Jes, infano, terure, terure!“ diris Bruis; „ĉu neniu estas en -la ĝardeno?“</p> - -<p>„La familio estas en la kupolo,“ estis la respondo, „krom -fraŭlino Minjo, kiu tie sidas legante.“</p> - -<p>Jonjo kaj sinjoro Bruis irante laŭ la kurbiĝadanta vojeto en tiu -ĉi momento venis al la flanko de la akvo, kaj efektive tie sidis, -sub malgranda funebra cipreseto, sur mallarĝa herbejeto, la plej -aĝa filino de lia amiko Deluw, sur verda ĝardenbenko, vestita per -gantetoj, kun libro en la mano kaj hundeto apud siaj piedoj, ludante -„kampvivado“; malkontenta, ke en la lasta horo neniu preteriris -trans la kanalo kaj ke neniu homo sidis en la poŝtŝipo<a href="#Footnote21" class="fnanchor">[21]</a>.</p> - -<p>Ŝi tre solene faligis sian kapon sur sian bruston, kiam sinjoro -Bruis ŝin salutis; sed la hundeto rapide ekstaris kaj bojis freneze -al la senspirulo, kiu volontege estus doninta al ĝi baton per sia -bambuo; tamen li ne kuraĝis,<!-- p. 53 --> ĉar ĝi estis hundeto de fraŭlino -kaj li ne ĝuste volis surprizi sian amikon komencante per mortigo.</p> - -<p>La mareverda kupolo baldaŭ sin montris. Ĝi ŝajnis esti vasteta -kaj havis ankoraŭ malgrandan kromĉambreton kun fumtubeto kaj -fajroplato por boligi sur ĝi akvon, kun fajroprenilo kaj ŝranketo, -en kiu estis nenio; ĉiujn tiujn miraĵojn Bruis jam komprenis el -malproksimeto. En la kupolon mem oni eniris per ŝtupareto.</p> - -<p>„Mi dankas, knabino!“ li diris al Jonjo, alproksimiĝinte ĝis -dek paŝoj de la kupolo, kaj malrapide li singarde aliris al ĝi. -Feliĉe la kovriloj antaŭ la fenestroj estis lasitaj fermitaj je la -ĝardenflanko kaj la pordo ne estis el vitro, kiel ili povas esti ĉe -aliaj tiaj ĉienrigardejoj. Sinjoro Bruis do havis tre bone okazon -efektivigi sian planon de surprizo. Kian kortuŝan plezuron li imagis -al si. Lia kora kaj amika animo tute emociiĝis. De dekses jaroj li -ne vidis sian bonan „Nigran Danĉjon“, kiel Deluw estis nomata -ĉe la universitato. Kaj kiam li trovos lin? Ĉe la flanko de aminda -edzino, ĉirkaŭita de florantaj infanoj! Jes, kun grizaj haroj -anstataŭ nigraj, sed kun la sama koro en la brusto, malfermita por -amikeco, ĝojo kaj agrabla kunesteco.</p> - -<p>Li senbrue suriris la ŝtupojn kaj malfermis la pordon kun la plej -afablega rido, kiu iam kuŝis sur la brogita vizaĝo de lacega -dikulo.</p> - -<p>Kia sceno!</p> - -<hr class="short" /> - -<p>Ĝi estis malbrava knabo ĉirkaŭ sesjara, kiu treege kriis kaj -piedfrapis la plankon; ĝi estis patro, ruĝa pro kolero, kiu estis -ekstarinta, apoge tenis la tablon per unu mano kaj per la alia -treege minacis; ĝi estis patrino, palega pro timego, kiu klopodis -kvietigi la knabon; ĝi estis granda knabo dektrijara kun pala -vizaĝo kaj bluaj<!-- p. 54 --> strioj sub la okuloj, kiu kun la kubutoj sur la -tablo kaj libro antaŭ si sidis ridanta pro la sceno; ĝi estis -malgranda knabino kvinjara, kiu plorante sin alkroĉis al la jupo -de la patrino. Ĝi estis doktoro Deluw, lia aminda edzino kaj lia -floranta idaro.</p> - -<p>„Mi ne volas“, kriegis la knabo, piedrenversante la seĝon, kiu -staris plej proksime.</p> - -<p>„Tuj!“ kriis la patro, raŭka pro kolero, „aŭ mi faros -malfeliĉaĵon.“</p> - -<p>„Kvietiĝu, Deluw!“ petegis la patrino: „li ja iros.“</p> - -<p>„Senkulpigu min, sinjoro,“ diris la doktoro, penante moderetigi -sin; „tiu knabo igas al mi malfacile. Mi tuj estos preta -interparoli kun vi“; kaj li kaptis la nevolanton je la kolumo.</p> - -<p>„Ho ĉielo; ne ŝiru lian veston, Deluw!“ flatpetis la patrino; -„li ja iras jam.“</p> - -<p>„Lasu nur min fari“, diris la kuracisto, kaj li trenis la malican -filon, kiu, malgraŭ la favora opinio dirita de la patrino pri lia -obeeco, ne faris unu paŝon, el la kupolo en la kromĉambreton, kie -li enŝlosis lin en la torfejon.</p> - -<p>„Senkulpigu min, sinjoro“, sinjorino Deluw dume diris siavice al -la enirinto, „mi estas tiel nervomalorda; mi ne estas mi mem.“ -Kaj por tion pruvi ŝi falsidiĝis sur seĝon.</p> - -<p>„Mi kredas, ke estas plej bone, ke mi iru iom en la aeron“, ŝi -daŭrigis.</p> - -<p>„Ne ĝenu vin, sinjorino!“ diris la elreviĝinta universitata -amiko de ŝia edzo. Kaj ŝi eliris eksteren kun la singultanta infano -ankoraŭ ĉiam tenpendanta je ŝia jupo.</p> - -<p>La juna sinjoro Deluw, kun la palaj vangoj kaj la bluaj strioj, -restis sola kun sinjoro Bruis kaj alrigardis lin per impertinentaj -rigardoj.</p> - -<p>„Mi punrekompencos tiujn najbarincitantojn“, diris doktoro Deluw -reenirante, ĉar li opiniis necesa antaŭ la<!-- p. 55 --> fremdulo nomi la krimon -de sia filo, por ke tiu ĉi ne prenu lin por maljusta kaj malindulga -patro. „Ĉu vi permesas demandi?...“</p> - -<p>„Ventreto!“ ekkriis la bonkora dikulo kun elkora rido sur siaj -purpuraj vangoj.</p> - -<p>Nu, la vorto ventreto, diminutivo de ventro, estas tre konata vorto, -almenaŭ por kuracisto. Tamen ĝi ŝajnis al tiu ĉi kuracisto, el la -buŝo de fremdulo, en tiu ĉi momento treete nekonvena. Tial sinjoro -Deluw ekrigardis mirigite.</p> - -<p>„Ventreto!“ ripetis sinjoro jura doktoro Bruis.</p> - -<p>Sinjoro doktoro Deluw pensis, ke li vidas antaŭ si frenezulon kaj, -ĉar li ĵus estis tre kolera, li estis iĝonta tia duan fojon, -en konsidero, ke ĝi estus nur unu peno kaj li alie iĝis tia tre -malofte kaj nur tre malfacile.</p> - -<p>„Kion vi deziras, sinjoro?“</p> - -<p>„Nu, ĉu vi ne manĝis kun<a href="#Footnote22" class="fnanchor">[22]</a> Ventreto?“</p> - -<p>Sinjoro Deluw memoris ne alian manĝon ol per<a href="#Footnote22" class="fnanchor">[22]</a> sia buŝo. Li levis -la ŝultrojn.</p> - -<p>„Li certe intertempe ankoraŭ sufiĉe<!-- orig: sufice --> multe plidikiĝis, Nigra -Danĉjo!“ la dikulo diris ekstarante de la seĝo, sur kiu li sidis.</p> - -<p>„Bruis!“ subite ekkriis doktoro Danielo Deluw. „Tio ja estas -vera, mi nomiĝis Nigra Danĉjo, kaj vi nomiĝis Ventreto; mi ne -estus rekoninta vin, amiko! Kiel vi ŝanĝiĝis; kune manĝintaj, -certe, tutcerte; en la ‚Plezura Saŭcujo‘“<!-- orig: Saŭcujo“ -->; sed subite lasante -la tonon de antaŭa intimeco: „Kion mi povas proponi al vi, sinjoro -Bruis?“</p> - -<p>La esprimo „sinjoro Bruis“ estis sendube mezaĵo inter la -senkomplimenta „Bruis“ kiel antaŭe kaj „moŝto“ kiel -neniam.</p><!-- p. 56 --> - -<p>„Kie estas mia edzino, ĉu vi eble tion scias?“ la doktoro -demandis.</p> - -<p>„Ŝi iom nerve malordiĝis,“ diris Bruis, „kaj tial ŝi iris en -la aeron.“</p> - -<p>„Vilhelmo, iru serĉi panjon!“ diris doktoro Deluw.</p> - -<p>Vilhelmo ekstaris malageme, streĉetendis la membrojn, sin starigis -ĉe la pordo kaj kriis tiel laŭte, kiel li povis: „Panjo!“</p> - -<p>Post tio Vilhelmo denove sidiĝis kaj rigardis trans sian libron.</p> - -<p>„Mi volas eliĝi“, kriegis la knabo en la torfejo kaj piedfrapis -la pordon.</p> - -<p>„Kion mi diru al vi,“ diris doktoro Deluw, „tiuj knaboj incitas -nian paciencon; — vi ne havas infanojn, mi kredas.“</p> - -<p>„Ne unu,“ diris la dikulo, kiu dume pereis pro soifo; „je mia -bedaŭro“, li aldonis kun ĝemo, kvankam la sceno, kiun li ĵus -havis antaŭ la okuloj, ne ĝuste pliigis tiun bedaŭron.</p> - -<p>Panjo eniris.</p> - -<p>„Tio ĉi estas sinjoro Bruis, karulino!“ la kuracisto diris, -„pri kiu mi tiel ofte parolis al vi.“</p> - -<p>Sed la mieno de la sinjorino montris, ke ŝi nenion memoras de tio. -Sinjorino Deluw nu estis tre pruda sinjorino.</p> - -<p>„Ĉu mi prezentu al sinjoro tason da teo?“ ŝi diris, kaj irinte -al ŝranketo, kiu neniam estis fermebla pro sekeco, ŝi elprenis el -ĝi flordesegnajn vazon kaj pladon.</p> - -<p>Sinjoro Bruis estus doninta ĉion por glaso da biero aŭ da vino -kun akvo. Sed estis al li surmetite, kiel<!-- orig: keil --> ajn laca kaj varmsenta li -estis, trinki teon en brogevarmega kupolo. Ankaŭ ne estas konforme -al la virina sistemo de feliĉega sinhelpado, ke oni en ĝardeno -povas havi ĉiaspecaĵojn; ankaŭ estas rimarkinde, ke en teĝardeno -<i>estas</i> nenio alia ol teo.</p> - -<p>Sinjoro Bruis do metis siajn varmegajn lipojn al pli varmega taso da -teo.</p><!-- p. 57 --> - -<p>„Ĉu vi permesas peti ankoraŭ iom da lakto?“</p> - -<p>Doktoro Deluw vere rimarkis, ke lia amiko preferas ion malvarman, kaj -eligis mil senkulpigojn pro la malbona akcepto en kupolo, kien li -nur de tempo al tempo iras sole por fari plezuron al la infanoj. — -„Domaĝe, ke tie ĉi ne estas kelo“, li aldonis.</p> - -<p>„Estas torfejo!“ kriis tutforte la malbrava knabo el la loko mem, -kiun li nomis.</p> - -<p>„Tiu malbravulo“, diris la patrino kun malgranda rideto.</p> - -<p>„Ĉu sinjoro havas ankoraŭ pli da rilatoj en...?“ sinjorino -Deluw demandis al sinjoro Bruis, nomante la urbon, kiun mi ankoraŭ -ne nomis.</p> - -<p>„Pardonu min, sinjorino,“ diris sinjoro Bruis, „mi konas tie -ĉi neniun krom vian edzon; — kvankam nia konateco jam estas<!-- orig: ja mestas --> iom -tempopaliĝinta“, li ĝeme aldonis.</p> - -<p>„Tiel okazas“, diris sinjorino Deluw; „ankoraŭ tason da -teo?“</p> - -<p>„Mi dankas, mi dankas!“</p> - -<p>Sinjorino Deluw stariĝis, riverencis kaj diris, „ke sinjoro -bonvolu ŝin senkulpigi por momenton“, post kio ŝi foriris. -La kvinjara infano jam ne ploris, sed tamen ankoraŭ plu estis -tenpendanta je ŝia jupo kaj iris kune.</p> - -<p>Kiam lia edzino estis foririnta, la amikeco en la koro de doktoro -Deluw resuperiĝis. Volonte li estus kun sia malnova kamarado sin -enprofundiĝinta en malnovajn aferojn, en la plezurojn de Leiden, en -rememorojn pri la „Plezura Saŭcujo“ kaj en multajn aliajn. Li -tamen opiniis pli bona por tio forigi sian kaŝeman dektrijarulon.</p> - -<p>„Mi ne povas kompreni, Vilhelmo, ke vi ne iras iom fiŝkapti!“</p> - -<p>„Fiŝkapti!“ diris la kaŝemulo, etendante sian langon, „tio -estas vere io plezura!“</p> - -<p>„Aŭ iom ludbalanciĝi kun via fratino!“</p> - -<p>„Fi, ludbalanciĝi!“</p><!-- p. 58 --> - -<p>„La juna sinjoro ŝajnas volonte legi“, diris sinjoro Bruis.</p> - -<p>„Jes, iufoje, en tempo, kiam tute ne konvenas“, respondis doktoro -Deluw.</p> - -<p>Kaŝema Vilhelmo koleriĝis, subrigardis al sinjoro Bruis, tutforte -klakfermis sian libron, puŝis ĝin tiel, ke ĝi forŝoviĝis longetan -distancon sur la tablo je granda vivodanĝero de la malplena tetaso -de la vizitanto, piedrenversis sian seĝon, kiu agmaniero ŝajnis -esti specialaĵo de la Deluw-idoj, murmuris ion inter siaj malbelaj -dentoj, post siaj dikaj lipoj kaj foriris, bruege klakfermante -la pordon.</p> - -<p>„Ho, tiuj humorkapricoj!“ diris la feliĉa edzo kaj patro.</p> - -<p>Dume estis nun libera vojo por la renovigo de la amikeco. La sinjoroj -ekbruligis ĉiu cigaron kaj komencis paroli pri Leiden; kaj ĝuste -estis iĝonte plaĉe, kiam Jonjo, kiu estis konstante petolinta kun -la ĝardenista servisto, ruĝa kiel koralo eniris por diri, ke „jen -estas servisto de sinjorino <i>van Alpijn</i> kun peto, ĉu la kuracisto -bonvolu tuj veni, ĉar la sinjorino estas tiel malbonfarta“.</p> - -<p>„Diru, ke mi baldaŭ venos,“ doktoro Deluw diris al la servistino -kaj poste al sia amiko: „Mi ne pensas, ke ĝi estas grava. Estas -malagrablege en nia fako, ke la homoj nin venigas pro ĉiaj bagateloj.“</p> - -<p>Tiu ĉi frazo nu estas kuracista frazo, kiun mi plurfoje aŭdis ne -komprenante, kial kuracisto havas motivon malaprobi en la homoj, ke -ili lin venigas ne ekskluzive en mortdanĝeraj kazoj. Ĉu ne pli -prave povus esti la paciento, kiu plendus, ke lia kuracisto por ĉiaj -bagateloj lin ŝuldigas pro vizito?</p> - -<p>Kiel ajn, doktoro Deluw sin pretigis por iri ekzameni tiun ĉi -bagatelon de sinjorino <i>van Alpijn</i>.</p> - -<p>„Povas daŭri almenaŭ unu horon kaj duonon, antaŭ ol mi povos -esti reveninta,“ li diris, rigardante sian poŝhorloĝon; „ĉu mi -tiam trovos vin ankoraŭ tie ĉi?“</p><!-- p. 59 --> - -<p>„Mi ne scias,“ diris Bruis, kiu estis havinta la firman planon -tiun nokton en la nenomita urbo gasti ĉe sia amiko; „mi volus -provi hodiaŭ vespere ankoraŭ vojaĝi pluen.“</p> - -<p>„Nu, nu,“ la kuracisto diris, „mi venos serĉi vin ĉi tie, kaj -vi vespermanĝos kun ni en la urbo.“</p> - -<p>„Mi ne scias“, respondis Bruis, kiu volonte estus vidinta -sinjorinon ĉeestanta dum tiu ĉi invito.</p> - -<p>„Nu,“ la kuracisto diris, „ni vidu, mi konduku vin al mia edzino.“</p> - -<h3>KIEL EMINENTA ŜI ESTIS</h3> - -<p>Sinjorino Deluw ne estis malproksime, mallaŭdanta Jonjon pro la -bruo, kiun ŝi faris; „ŝi ankaŭ ne scias,“ ŝi diris kun -rigardo al la ĝardenisto, „kial ĉiam estas io farota en la -ĝardeno, kiam la familio estas tie“.</p> - -<p>Deluw komisiis sian amikon al sia edzino kaj volis foriri.</p> - -<p>„Ankoraŭ vorteton“, sinjorino Deluw diris.</p> - -<p>„Kion, karulino?“ diris la kuracisto.</p> - -<p>„Ĉu oni ne povus ion kontraŭfari?“</p> - -<p>„Kontraŭ kio?“</p> - -<p>„Kontraŭ tiuj knaboj.“</p> - -<p>„Kiuj knaboj? Vilhelmo kaj...“</p> - -<p>„Ho ne! Kontraŭ tiuj knaboj en la kampo.“</p> - -<p>„Kion do vi volas, ke oni faru kontraŭ ili?“</p> - -<p>„Ke oni malpermesu al ili“, diris sinjorino la doktoredzino.</p> - -<p>„Sed, karulino, por tio ni ja ne havas la rajton“, la kuracisto -diris.</p> - -<p>„Nu, mi ĝin opinias vere tre maldeca kaj principe por Minjo, kiu -ĉiam sidas tie sub la cipreso; ĉu vi ne...“</p> - -<p>La kuracisto ne aŭdis, sed estis jam for.</p><!-- p. 60 --> - -<p>Tiu ĉi specimeno de geedza interparolo koncernis kvinon da knaboj -ok- ĝis naŭjaraj, kiuj troviĝis je kvaronhora distanco de -Kampvidejo kaj opiniis, ke en tiu brogevarmega posttagmezo estas -multe pli freŝe en la akvo de la kanalo ol en siaj vestoj.</p> - -<p>„Via plej aĝa filino“, diris Bruis, kiam li estis sola kun -sinjorino Deluw, „ŝajnas multe ŝati la solecon.“</p> - -<p>„Ho jes, sinjoro! mi spertas en mia vivo multe da plezuro de tiu -knabino. Ŝi ĉiam sin okupas per ia libro; mi certigas al vi, ke ŝi -scias la francan lingvon ankoraŭ pli bone ol mi; ŝi legas la anglan -kaj la germanan ankaŭ.“</p> - -<p>„Bone,“ sinjoro Bruis diris; „tio estas agrabla. Jes, tie ĉi -en Holando estas tiaj bonegaj okazoj por ĉio tio.“</p> - -<p>Sinjorino Deluw opiniis, ke tiu ĉi rimarkigo malpligrandigas la -meritojn de ŝia idino.</p> - -<p>„Multe dependas de tio, sinjoro!“ ŝi respondis, „kiel oni -profitas de tiuj okazoj; kaj mia filino studas multe, studadas -propradire ĉiam. Ŝia plej granda plezuro estas la studado; kaj ŝi -ankaŭ ne sin okupas pri ĉiuj tiuj aferoj, kiuj ordinare plaĉas al -knabino de ŝia aĝo.“<!-- orig: aĝo. --></p> - -<p>Sinjoro Bruis ne ŝatis tiajn knabinojn.</p> - -<p>„Kiom da jaroj via filino havas?“ li demandis.</p> - -<p>„Dekses jarojn“, diris sinjorino Deluw, levante sian kapon kun -patrina majesteco.</p> - -<p>„Ipsa flos“, murmuretis sinjoro Bruis.</p> - -<p>„Kaj kiel mi diras,“ sinjorino Deluw daŭrigis; „la anglan, -francan kaj germanan. Mi kredas, ke ŝi nun denove eliris kun angla -libro. Ĉu vi ne vidis ŝin?“</p> - -<p>„Mi vidis sinjorinon, kiu sidis leganta sub arbo“, diris sinjoro -Bruis, kiu alie ne kutimis nomi deksesjaran knabinon sinjorino; sed -li pensis: la anglan, francan kaj germanan, kaj ĉiam legi!</p><!-- p. 61 --> - -<p>„Ho, tio estas ŝia plej ŝatata loketo,“ sinjorino Deluw diris; „ni -fojon aliru al ŝi. Estas malvarmete tie kaj ni povos tie ripozi.“</p> - -<p>Ili alproksimiĝis al la plej ŝatata loketo; la filino stariĝis kaj -riverencis ankoraŭ fojon por sinjoro Bruis.</p> - -<p>Sinjorino Deluw sin sidigis apud sia filino sur la ĝardenbenko, -sinjoro Bruis trovis tie seĝon.</p> - -<p>„Ni venas tie ĉi iom kunsidi kun vi, Mino. Kion vi jen legas, -infano? Certe denove ion anglan?“</p> - -<p>„Ho ne, panjo! ĝi estas nur ia libro; mi tiel baldaŭ ne sciis, -kiun mi kunprenu; mi vidis kuŝi tiun ĉi. Ĉu Joĉjo reiĝis -brava?“</p> - -<p>Estis en la mieno de Minjo io de granda maltrankvileco kaj -embarasiteco. Ŝi estis, por diri la veron, ne tre bela knabino, -ankaŭ pala kaj kun io tre malbela en siaj okuloj, kiuj ĉiam -rigardis flanken; plue ŝi havis kvazaŭ nervajn trajtojn en sia -vizaĝo, kiuj ne plaĉis al sinjoro Bruis.</p> - -<p>Sinjorino Deluw ne insistis vidi la libron. Kiom sinjoro Bruis povis -rimarki, ĝi havis tre grandan similecon kun certa verketo, titolita: -„Amours et Amourettes de Napoléon“, el kiu sendube deksesjara -knabino povis lerni multon edifan.</p> - -<p>Kelkajn momentojn la trio tie sidis, dum sinjorino Deluw sole parolis -al sia filino por ellogi diraĵojn, kiuj povus aperigi ŝian grandan -eminentecon; kaj jen ŝi denove skuis la kapon pro la sin banantaj -malgrandaj knaboj kvaronhoron malproksime en la kampo.</p> - -<p>„Ho!“ Mino diris, kaj ŝiaj fingroj nerve tremis super ŝia -libro, kiun ŝi propradire estis disŝiranta: „Ho! estas -malagrablege, ke tie ĉi estas tiel nelibere.“</p> - -<p>En tiu ĉi momento ŝia nomo estis vokata per duonretenata voĉo.</p> - -<p>„Oni vokas vin, infano!“ sinjorino Deluw diris.</p><!-- p. 62 --> - -<p>„Ne, panjo“, Mino diris kaj preskaŭ<!-- orig: preŝkaŭ --> deŝiris la kovrilon de la libro.</p> - -<p>Sinjoro Bruis debatis ranunkolojn kaj lekantetojn de la herbo.</p> - -<p>„Mino!“ la voĉo vokis en la sama tono; „kial vi nun ne venas? -Maljunpaĉjo<a href="#Footnote23" class="fnanchor">[23]</a> foriris al la urbo; kaj Jonjo diras, ke karpanjo -sidas en la kupolo kun fremdaĉulo.“</p> - -<p>Karpanjo rigardis karfilinon. La fremdaĉulo sin tenis, kvazaŭ li -tion ne rimarkas, kaj alpaŝinte proksime al la kanalo li ŝajnis -dediĉi tutan sian atenton al preterveturanta poŝtŝipo, al kiu li -volontege estus alvokinta: „Ekhaltu por pasaĝero“, se li estus -havinta siajn surtuton kaj valizon.</p> - -<p>La okuloj de sinjorino Deluw elĵetis fajrerojn; sed ŝi ne volis en -ĉeesto de la fremdulo „fari scenon“.</p> - -<p>„Aŭskultu,“ la voĉo daŭrigis: „ne kapricojn! mi tre bone -scias, ke vi tie sidas, sed mi ne kuraĝas veni tien, tie ĉi -via seĝeto ankoraŭ staras de la lasta fojo, kaj tie ĉi neniu -povas vidi min.“ Ĝi silentis momenton. „Sed estas ja al mi -indiferente, se nur la maljunpaĉjo estas for.“</p> - -<p>Pof! jen iu desaltis de la ligna muro de No. 32; la arboj bruetis; -kaj sur la plej ŝatata loketo de la eminentulino aperis longkreskinta -knabo de la aĝo por lerni en gimnazio, kun blua ĉapo kaj ronda -kamizolo; kun tre malsaĝa, petola kaj impertinenta mieno.</p> - -<p>„Tio estas io alia!“ diris la longkreskinta knabo, tuj kiam li -ekvidis panjon Deluw kaj sinjoron Bruis.</p> - -<p>„Juna sinjoro!“ diris sinjorino Deluw, tremanta pro kolerego.</p><!-- p. 63 --> - -<p>„Ĉu Vilhelmo ne estas tie ĉi?“ la longkreskinta knabo demandis, -neembarasebla.</p> - -<p>„Ne, juna sinjoro!“ sinjorino Deluw respondis, „kaj se li estus -tie ĉi, ni ne permesas al Vilhelmo havi rilatojn kun junulo, kiu -kuraĝas paroli al mia filino en maniero, kiu ... kiu ... kiu estas, -kiel vi faris...“</p> - -<p>„Tio estas io alia,“ diris la longkreskinta knabo, „sed ne -estas mia kulpo, ke via filino postkuras min. Ŝia seĝeto staras -apud la barilo; ĉu ne vere, Mino?“</p> - -<p>„Vi estas malnobla knabo,“ Mino diris, mordante siajn lipojn; -„mi neniam konis vin, mi ne volas vin koni.“</p> - -<p>„Tio estas io alia!“ li denove respondis; ĉar tiu diraĵo estis -verŝajne en tiu tempo en la gimnazio inter la kleraj tradukantoj -de Livius kaj Virgilius al la ordo, — kaj sin returnante: „Mian -komplimenton al la kuracisto!“</p> - -<p>Li pretigis sin fajfante forlasi la scenejon.</p> - -<p>En tiu ĉi momento aperis Vilhelmo, „al kiu estis malpermesite -interrilati kun tiaj knaboj“.</p> - -<p>„Ha!“ la longkreskinta knabo diris, „jen estas tiu brava -knabeto, kiu trifoje en semajno sekrete vagadas dum lerneja tempo. -Tio estas io alia! Vilhelĉjo, kiel gustas la freŝaj ovetoj el la -kokinejo de la laktisto?“</p> - -<p>Kaj tirante Vilhelĉjon per la mano la longkreskinta knabo ridis tre -kore.</p> - -<p>„Mi pensas, ke estas por mi tempo foriri, sinjorino!“ sinjoro -Bruis diris sin tenante, kvazaŭ li nenion estis aŭdinta kaj -vekiĝis el profunda meditado.</p> - -<p>„Salutu vian edzon ankoraŭ tre kore, sed iom malfruiĝas. Dankon -pro via afabla akcepto! Via servanto, fraŭlino Deluw; adiaŭ, junaj -sinjoroj!“</p> - -<p>Kaj antaŭ ol sinjorino Deluw, kiu kompreneble estis „treege -konfuzita“, povis ion diri, sinjoro Bruis jam estis forlasinta la -plej ŝatatan loketon.</p><!-- p. 64 --> - -<p>Li rapidis serĉi sian vojon tra la mallarĝaj volvovojoj.</p> - -<p>„Ventreto!“ sonis kun incita rido el unu el la per grandaj ringoj -ĉirkaŭitaj pomujoj. Sinjoro Bruis sentis tutan sian sangon alflui -al sia kapo; ĉar ĝi estis la voĉo de la sesjara knabo, kiu tuj, kiam -lia patro estis foririnta, kompreneble estis rompliberiginta sin.</p> - -<p>Sinjoro Bruis sin turnis ĉiuflanken por trovi la bubon, sed li ne -vidis lin. Tamen li ne povis lasi per sia bambuo fari movon, kvazaŭ -li donas al li fortan baton.</p> - -<p>Li venis al la pordo, sed, ĉar li estis nekonanta la sekretojn de la -seruro, daŭris kelkan tempon, antaŭ ol li sukcesis ĝin malfermi, -en kio kompreneble liaj rapidemo kaj mallerteco lin malhelpis; dume -la knabo en la pomujo, kun ĉiaspeca ŝanĝo de voĉo, ripetadis lian -universitatan kromnomon.</p> - -<p>„Dank’<!-- orig: „Dank --> al Dio!“ sinjoro Bruis diris el la fundo de sia koro, kiam -li estis trairinta la Meester-Jorisaleon, kun la firma intenco rapidi -al la unue renkontita hotelo en la urbo, kiun mi neniam nomos. Li -ĝuste ankoraŭ ne multe malplivarmiĝis.</p> - -<hr class="short" /> - -<p>„Kaj nun pri via amiko, doktoro Deluw!“ sinjorino Bruis demandis, -kiam ŝia bonkora edzo, ok tagojn poste, sidis apud ŝi elripozante -de la laciĝoj de la vojaĝo, sin refreŝigante per granda glaso da -rejna vino kun muĝanta faĥinga akvo kaj sukero.</p> - -<p>„Ĉu oni vin tie agrable akceptis? Ĉu li ne estis ĝojega vin -vidi? Ĉu li havas amindan edzinon kaj belajn infanojn?“</p> - -<p>„Mia amiko Deluw, edzinjo! havas tre belan teĝardenon, edzinon, -du filojn kaj du filinojn, de kiuj li spertas en sia vivo multe da -plezuro, precipe de la plej aĝa filino.“</p> - -<p>Tiam li ankoraŭ fojon kirlis sian grandan glason da vino, faĥinga -akvo kaj sukero kaj eltrinkis ĝin en unu trinko.</p> - -<div class="footnotes"> -<p><b>Piednotoj</b></p> - -<div class="footnote" id="Footnote01"> -<p><span class="label">[1]</span> Elparolu: Kamera obskura.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote02"> -<p><span class="label">[2]</span> Elp.: Sĥorl.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote03"> -<p><span class="label">[3]</span> Elp.: Hondsbos.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote04"> -<p><span class="label">[4]</span> Bosch = arbaro.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote05"> -<p><span class="label">[5]</span> Elp.: Zejpe.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote06"> -<p><span class="label">[6]</span> Elp.: Kugras.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote07"> -<p><span class="label">[7]</span> Elp.: Marsdip; markolo inter Holando kaj la insulo -Texel.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote08"> -<p><span class="label">[8]</span> Elp.: Sĥild.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote09"> -<p><span class="label">[9]</span> Hol.: patrijshond; germ.: Wachtelhund; fr.: épagneul; -angle: spaniel.</p> - -<p>La germanoj kaj holandanoj nomas la hundon laŭ ĝia utiligo (nome la -ĉaso al perdrikoj kaj leporoj), la francoj kaj angloj laŭ la lando -de deveno (Hispanujo). La unuan manieron mi opinias pli logika kaj -pli rekomendinda en Esperanto.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote10"> -<p><span class="label">[10]</span> Elp. Grut.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote11"> -<p><span class="label">[11]</span> Konusforma botelo.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote12"> -<p><span class="label">[12]</span> Science: electuarium; fr.: electuaire; angle.: -electuary; germ.: Latwerge; hol.: likkepot.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote13"> -<p><span class="label">[13]</span> De la salep-tubero, kiel oni nomas la tuberajn radikojn -de diversaj specoj de orkido.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote14"> -<p><span class="label">[14]</span> Pomspeco.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote15"> -<p><span class="label">[15]</span> Hol.: vijfblad aŭ vijfvingerkruid; fr.: quintefeuille; -germ.: Fünffingerkraut; angle.: cinquefoil; scienca nomo: Potentilla -reptans.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote16"> -<p><span class="label">[16]</span> Laŭ Kabe „diakona“ estas religiulo je unu grado -malpli alta ol pastro. Sed en diversaj landoj la vorto ankaŭ -signifas prizorganto de malriĉuloj de eklezia komuno, en kiu senco -ĝi tie ĉi estas uzata.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote17"> -<p><span class="label">[17]</span> La domestron kaj lian edzinon en prizorgejo, kiel -orfejo, maljunulejo ktp. oni nomas patro kaj patrino.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote18"> -<p><span class="label">[18]</span> Hol.: regenten. Tiel oni en antaŭaj jarcentoj nomis -la estrantojn kaj administrantojn de institutoj kaj urboj, kaj tiuj -„regenten“ estis potencaj sinjoroj, kiuj vere pli regis ol nur -administris. Tial mi uzis formon konforman al la originala.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote19"> -<p><span class="label">[19]</span> Vulgara esprimo de Korĉjo por: tombo.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote20"> -<p><span class="label">[20]</span> Verdire kupolforma unuĉambra ĝardendometo, kiun mi, -kiel en la originalo, ankaŭ mallonge nomos: kupolo.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote21"> -<p><span class="label">[21]</span> Ĉevaltrenata pasaĝer- kaj transportŝipo, kvazaŭ -diliĝenco surakva.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote22"> -<p><span class="label">[22]</span> En la holanda lingvo esprimita per la sama prepozicio.</p></div> - -<div class="footnote" id="Footnote23"> -<p><span class="label">[23]</span> Ĉe multaj popoloj oni ofte titolas iom nerespekte -patron, estron, ĉefon, komandanton ktp.: la maljunulo. Ĉar tiu -Esperanta vorto havas nenion karakterizan, mi proponas en tiuj okazoj -uzi laŭ la cirkonstancoj: maljunpatro (-paĉjo), -estro, -ĉefo, --komandanto ktp.</p></div> -</div> -<div class="tnotes"> -<p><b>Notoj de transskribinto:</b></p> - -<p>Mi translokigis ĉiujn piednotojn al la fino de la teksto. Mi -registris malmultajn ŝanĝojn kontraŭ la originala teksto per -html-aj komentoj. Ankaŭ originalajn paĝkomencojn mi simile -registris.</p> -</div> -<div lang='en' xml:lang='en'> -<div style='display:block; margin-top:4em'>*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK <span lang='eo' xml:lang='eo'>EL LA "CAMERA OBSCURA"</span> ***</div> -<div style='text-align:left'> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Updated editions will replace the previous one—the old editions will -be renamed. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright -law means that no one owns a United States copyright in these works, -so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United -States without permission and without paying copyright -royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part -of this license, apply to copying and distributing Project -Gutenberg™ electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG™ -concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, -and may not be used if you charge for an eBook, except by following -the terms of the trademark license, including paying royalties for use -of the Project Gutenberg trademark. If you do not charge anything for -copies of this eBook, complying with the trademark license is very -easy. You may use this eBook for nearly any purpose such as creation -of derivative works, reports, performances and research. Project -Gutenberg eBooks may be modified and printed and given away—you may -do practically ANYTHING in the United States with eBooks not protected -by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the trademark -license, especially commercial redistribution. -</div> - -<div style='margin-top:1em; font-size:1.1em; text-align:center'>START: FULL LICENSE</div> -<div style='text-align:center;font-size:0.9em'>THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE</div> -<div style='text-align:center;font-size:0.9em'>PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -To protect the Project Gutenberg™ mission of promoting the free -distribution of electronic works, by using or distributing this work -(or any other work associated in any way with the phrase “Project -Gutenberg”), you agree to comply with all the terms of the Full -Project Gutenberg™ License available with this file or online at -www.gutenberg.org/license. -</div> - -<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'> -Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg™ electronic works -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg™ -electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to -and accept all the terms of this license and intellectual property -(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all -the terms of this agreement, you must cease using and return or -destroy all copies of Project Gutenberg™ electronic works in your -possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a -Project Gutenberg™ electronic work and you do not agree to be bound -by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the person -or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.B. “Project Gutenberg” is a registered trademark. It may only be -used on or associated in any way with an electronic work by people who -agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few -things that you can do with most Project Gutenberg™ electronic works -even without complying with the full terms of this agreement. See -paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project -Gutenberg™ electronic works if you follow the terms of this -agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg™ -electronic works. See paragraph 1.E below. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation (“the -Foundation” or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection -of Project Gutenberg™ electronic works. Nearly all the individual -works in the collection are in the public domain in the United -States. If an individual work is unprotected by copyright law in the -United States and you are located in the United States, we do not -claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, -displaying or creating derivative works based on the work as long as -all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope -that you will support the Project Gutenberg™ mission of promoting -free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg™ -works in compliance with the terms of this agreement for keeping the -Project Gutenberg™ name associated with the work. You can easily -comply with the terms of this agreement by keeping this work in the -same format with its attached full Project Gutenberg™ License when -you share it without charge with others. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern -what you can do with this work. Copyright laws in most countries are -in a constant state of change. If you are outside the United States, -check the laws of your country in addition to the terms of this -agreement before downloading, copying, displaying, performing, -distributing or creating derivative works based on this work or any -other Project Gutenberg™ work. The Foundation makes no -representations concerning the copyright status of any work in any -country other than the United States. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.1. The following sentence, with active links to, or other -immediate access to, the full Project Gutenberg™ License must appear -prominently whenever any copy of a Project Gutenberg™ work (any work -on which the phrase “Project Gutenberg” appears, or with which the -phrase “Project Gutenberg” is associated) is accessed, displayed, -performed, viewed, copied or distributed: -</div> - -<blockquote> - <div style='display:block; margin:1em 0'> - This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and most - other parts of the world at no cost and with almost no restrictions - whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms - of the Project Gutenberg License included with this eBook or online - at <a href="https://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a>. If you - are not located in the United States, you will have to check the laws - of the country where you are located before using this eBook. - </div> -</blockquote> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.2. If an individual Project Gutenberg™ electronic work is -derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not -contain a notice indicating that it is posted with permission of the -copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in -the United States without paying any fees or charges. If you are -redistributing or providing access to a work with the phrase “Project -Gutenberg” associated with or appearing on the work, you must comply -either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or -obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg™ -trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.3. If an individual Project Gutenberg™ electronic work is posted -with the permission of the copyright holder, your use and distribution -must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any -additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms -will be linked to the Project Gutenberg™ License for all works -posted with the permission of the copyright holder found at the -beginning of this work. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg™ -License terms from this work, or any files containing a part of this -work or any other work associated with Project Gutenberg™. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this -electronic work, or any part of this electronic work, without -prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with -active links or immediate access to the full terms of the Project -Gutenberg™ License. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, -compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including -any word processing or hypertext form. However, if you provide access -to or distribute copies of a Project Gutenberg™ work in a format -other than “Plain Vanilla ASCII” or other format used in the official -version posted on the official Project Gutenberg™ website -(www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense -to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means -of obtaining a copy upon request, of the work in its original “Plain -Vanilla ASCII” or other form. Any alternate format must include the -full Project Gutenberg™ License as specified in paragraph 1.E.1. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, -performing, copying or distributing any Project Gutenberg™ works -unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing -access to or distributing Project Gutenberg™ electronic works -provided that: -</div> - -<div style='margin-left:0.7em;'> - <div style='text-indent:-0.7em'> - • You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from - the use of Project Gutenberg™ works calculated using the method - you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed - to the owner of the Project Gutenberg™ trademark, but he has - agreed to donate royalties under this paragraph to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid - within 60 days following each date on which you prepare (or are - legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty - payments should be clearly marked as such and sent to the Project - Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in - Section 4, “Information about donations to the Project Gutenberg - Literary Archive Foundation.” - </div> - - <div style='text-indent:-0.7em'> - • You provide a full refund of any money paid by a user who notifies - you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he - does not agree to the terms of the full Project Gutenberg™ - License. You must require such a user to return or destroy all - copies of the works possessed in a physical medium and discontinue - all use of and all access to other copies of Project Gutenberg™ - works. - </div> - - <div style='text-indent:-0.7em'> - • You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of - any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the - electronic work is discovered and reported to you within 90 days of - receipt of the work. - </div> - - <div style='text-indent:-0.7em'> - • You comply with all other terms of this agreement for free - distribution of Project Gutenberg™ works. - </div> -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project -Gutenberg™ electronic work or group of works on different terms than -are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing -from the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the manager of -the Project Gutenberg™ trademark. Contact the Foundation as set -forth in Section 3 below. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.F. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable -effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread -works not protected by U.S. copyright law in creating the Project -Gutenberg™ collection. Despite these efforts, Project Gutenberg™ -electronic works, and the medium on which they may be stored, may -contain “Defects,” such as, but not limited to, incomplete, inaccurate -or corrupt data, transcription errors, a copyright or other -intellectual property infringement, a defective or damaged disk or -other medium, a computer virus, or computer codes that damage or -cannot be read by your equipment. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the “Right -of Replacement or Refund” described in paragraph 1.F.3, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project -Gutenberg™ trademark, and any other party distributing a Project -Gutenberg™ electronic work under this agreement, disclaim all -liability to you for damages, costs and expenses, including legal -fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT -LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE -PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE -TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE -LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR -INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH -DAMAGE. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a -defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can -receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a -written explanation to the person you received the work from. If you -received the work on a physical medium, you must return the medium -with your written explanation. The person or entity that provided you -with the defective work may elect to provide a replacement copy in -lieu of a refund. If you received the work electronically, the person -or entity providing it to you may choose to give you a second -opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If -the second copy is also defective, you may demand a refund in writing -without further opportunities to fix the problem. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth -in paragraph 1.F.3, this work is provided to you ‘AS-IS’, WITH NO -OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT -LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied -warranties or the exclusion or limitation of certain types of -damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement -violates the law of the state applicable to this agreement, the -agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or -limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or -unenforceability of any provision of this agreement shall not void the -remaining provisions. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the -trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone -providing copies of Project Gutenberg™ electronic works in -accordance with this agreement, and any volunteers associated with the -production, promotion and distribution of Project Gutenberg™ -electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, -including legal fees, that arise directly or indirectly from any of -the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this -or any Project Gutenberg™ work, (b) alteration, modification, or -additions or deletions to any Project Gutenberg™ work, and (c) any -Defect you cause. -</div> - -<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'> -Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg™ -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Project Gutenberg™ is synonymous with the free distribution of -electronic works in formats readable by the widest variety of -computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It -exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations -from people in all walks of life. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Volunteers and financial support to provide volunteers with the -assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg™’s -goals and ensuring that the Project Gutenberg™ collection will -remain freely available for generations to come. In 2001, the Project -Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure -and permanent future for Project Gutenberg™ and future -generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see -Sections 3 and 4 and the Foundation information page at www.gutenberg.org. -</div> - -<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'> -Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non-profit -501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the -state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal -Revenue Service. The Foundation’s EIN or federal tax identification -number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by -U.S. federal laws and your state’s laws. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -The Foundation’s business office is located at 809 North 1500 West, -Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up -to date contact information can be found at the Foundation’s website -and official page at www.gutenberg.org/contact -</div> - -<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'> -Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Project Gutenberg™ depends upon and cannot survive without widespread -public support and donations to carry out its mission of -increasing the number of public domain and licensed works that can be -freely distributed in machine-readable form accessible by the widest -array of equipment including outdated equipment. Many small donations -($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt -status with the IRS. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -The Foundation is committed to complying with the laws regulating -charities and charitable donations in all 50 states of the United -States. Compliance requirements are not uniform and it takes a -considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up -with these requirements. We do not solicit donations in locations -where we have not received written confirmation of compliance. To SEND -DONATIONS or determine the status of compliance for any particular state -visit <a href="https://www.gutenberg.org/donate/">www.gutenberg.org/donate</a>. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -While we cannot and do not solicit contributions from states where we -have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition -against accepting unsolicited donations from donors in such states who -approach us with offers to donate. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -International donations are gratefully accepted, but we cannot make -any statements concerning tax treatment of donations received from -outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Please check the Project Gutenberg web pages for current donation -methods and addresses. Donations are accepted in a number of other -ways including checks, online payments and credit card donations. To -donate, please visit: www.gutenberg.org/donate -</div> - -<div style='display:block; font-size:1.1em; margin:1em 0; font-weight:bold'> -Section 5. General Information About Project Gutenberg™ electronic works -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Professor Michael S. Hart was the originator of the Project -Gutenberg™ concept of a library of electronic works that could be -freely shared with anyone. For forty years, he produced and -distributed Project Gutenberg™ eBooks with only a loose network of -volunteer support. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Project Gutenberg™ eBooks are often created from several printed -editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in -the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not -necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper -edition. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -Most people start at our website which has the main PG search -facility: <a href="https://www.gutenberg.org">www.gutenberg.org</a>. -</div> - -<div style='display:block; margin:1em 0'> -This website includes information about Project Gutenberg™, -including how to make donations to the Project Gutenberg Literary -Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to -subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. -</div> - -</div> -</div> -</body> -</html> diff --git a/old/68874-h/images/cover.jpg b/old/68874-h/images/cover.jpg Binary files differdeleted file mode 100644 index fc94fdc..0000000 --- a/old/68874-h/images/cover.jpg +++ /dev/null |
