summaryrefslogtreecommitdiff
diff options
context:
space:
mode:
-rw-r--r--.gitattributes3
-rw-r--r--36191-0.txt4938
-rw-r--r--36191-0.zipbin0 -> 98435 bytes
-rw-r--r--LICENSE.txt11
-rw-r--r--README.md2
5 files changed, 4954 insertions, 0 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes
new file mode 100644
index 0000000..6833f05
--- /dev/null
+++ b/.gitattributes
@@ -0,0 +1,3 @@
+* text=auto
+*.txt text
+*.md text
diff --git a/36191-0.txt b/36191-0.txt
new file mode 100644
index 0000000..e6d7951
--- /dev/null
+++ b/36191-0.txt
@@ -0,0 +1,4938 @@
+The Project Gutenberg EBook of Laws and Epinomis, by Plato
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Laws and Epinomis
+ Volume C
+
+Author: Plato
+
+Translator: Kyriakos Zambas
+
+Release Date: May 22, 2011 [EBook #36191]
+
+Language: Greek
+
+Character set encoding: UTF-8
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LAWS AND EPINOMIS ***
+
+
+
+
+Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iason Konstantinides
+
+
+
+
+Note: The tonic system has been changed from polytonic to
+monotonic. The spelling of the book has not been changed otherwise.
+Footnotes have been placed at the end of the book. Although the
+page numbers are continuous, at the beginning of a page it seems
+as there is missing text. Tis is denoted with [...].
+
+Σημείωση: Το τονικό σύστημα έχει αλλάξει από πολυτονικό σε
+μονοτονικό. Η ορθογραφία του βιβλίου κατά τα άλλα παραμένει ως
+έχει. Οι υποσημειώσεις των σελίδων έχουν τεθεί στο τέλος του βιβλίου.
+Αν και οι αριθμοί των σελίδων είναι συνεχείς, στην αρχή μιας σελίδας
+φαίνεται να λείπει κείμενο. Αυτό υποδηλώνεται με [...].
+
+
+
+ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ
+
+
+
+ΠΛΑΤΩΝ
+
+
+
+ΝΟΜΟΙ ΚΑΙ ΕΠΙΝΟΜΙΣ
+
+
+
+ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΥΡ. ΖΑΜΠΑ
+
+
+
+ΤΟΜΟΣ Γ.'
+
+
+
+ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΦΕΞΗ
+
+
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πολύ ορθά ομιλείς.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν, αφού κανείς κανονίση όσον το δυνατόν τον αριθμόν των δούλων
+ και την αρμοδιότητά των εις έκαστον βοηθητικόν των έργον, δεν
+ πρέπει πλέον κατόπιν να σχεδιάση τας κατοικίας;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Βεβαιότατα.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Φαίνεται δε ότι διά την νέαν πόλιν πρέπει σχεδόν να φροντίσωμεν
+ περί όλης της οικοδομικής προηγουμένως, δηλαδή πώς θα κατασκευασθή
+ το καθέν από αυτά και τα ιερά και τα τείχη. Αυτά δε ήρχοντο, φίλε
+ Κλεινία, προηγουμένως από τους γάμους. Τόρα όμως εις την συζήτησίν
+ μας τα εθέσαμεν δεύτερα, και βεβαίως είναι δυνατόν προς το παρόν να
+ γίνη κατ' αυτόν τον τρόπον. Όταν όμως εφαρμοσθούν εις την πράξιν,
+ τότε αυτά, αν θέλη ο θεός, θα τα θέσωμεν προηγουμένως από τους
+ γάμους και τότε πλέον θα τα εκτελέσωμεν με όλας τας λεπτομερείας.
+ Τόρα όμως ας τα εξετάσωμεν συντόμως με γενικάς γραμμάς.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Βεβαιότατα.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Εις τους ναούς λοιπόν πρέπει να κτισθή ολόγυρα η αγορά και κατόπιν
+ κυκλικώς ολόκληρος η πόλις πλησίον των υψηλών τόπων χάριν ασφαλείας
+ και καθαριότητος, πλησίον δε εις αυτά αι οικοδομαί των αρχόντων και
+ των δικαστηρίων, εις τα οποία, επειδή είναι πολύ ιερά μέρη, θα
+ λάβουν και θα αποδώσουν την δικαιοσύνην, και διότι πρόκειται περί
+ ευσεβών έργων και διότι είναι ιδρύματα των θεών. Μεταξύ δε αυτών
+ θα είναι και τα δικαστήρια, όπου θα γίνωνται και αι αρμόδιαι δίκαι
+ των φόνων και όσα αδικήματα είναι άξια θανάτου. Ως προς τα τείχη
+ όμως, φίλε Μέγιλλε, εγώ θα εσυμφωνούσα με την Σπάρτην, να αφήσωμεν
+ τα τείχη να κοιμηθούν κάτω εις την γην και να μη τα
+ ανοικοδομήσωμεν διά τους εξής λόγους. Καλά βεβαίως διαδίδεται περί
+ αυτών και η ποιητική έκφρασις, ότι πρέπει μάλλον σιδήρινα και
+ χάλκινα να είναι τα τείχη παρά από χώμα. Αλλά εκτός αυτού πολύ
+ αξιογέλαστος θα ήτο η ιδική μας συνήθεια να στέλλωμεν έκαστον έτος
+ εις την χώραν τους νέους, είτε διά να σκάψουν, είτε διά να κάμουν
+ τάφρους, είτε διά να εμποδίσουν τους εχθρούς και με κάποια
+ προτειχίσματα, βεβαίως με την πεποίθησιν ότι δεν θα τους
+ επιτρέψουν να πατήσουν εις τα σύνορα της χώρας μας. Αλλά τότε τι
+ θέλομεν να προφυλαχθώμεν με τείχος ολόγυρα εις την πόλιν, το
+ οποίον πρώτον μεν διά την υγείαν διόλου δεν συμφέρει εις τας
+ πόλεις, εκτός δε τούτου συνηθίζει κάπως να κάμνη μαλθακήν την
+ διάθεσιν της ψυχής των κατοίκων της, διότι τους παρακινεί να
+ καταφεύγουν εις αυτό και να μην αντικρούουν τους εχθρούς, ούτε να
+ στηρίζουν την σωτηρίαν εις το να φρουρούν μερικοί διαρκώς εις
+ αυτήν νύκτα και ημέραν, αλλά να φρονούν ότι είναι φραγμένοι με
+ τείχη και με πύλας και ότι, και εάν κοιμούνται, θα έχουν τα μέσα
+ της σωτηρίας, ως να επλάσθησαν όχι διά να κοπιάζουν, και ως να μη
+ γνωρίζουν ότι η πραγματική ανάπαυσις δημιουργείται από τους
+ κόπους; Αντιθέτως όμως πάλιν, νομίζω, από την επονείδιστον
+ ανάπαυσιν και την οκνηρίαν δημιουργούνται οι κόποι. Αλλά, εάν
+ είναι ανάγκη να υπάρχη διά τους ανθρώπους κάποιον τείχος, πρέπει
+ αι οικοδομαί των ιδιωτικών κατοικιών να κτίζωνται ούτω πως εξ
+ αρχής, ώστε όλη η πόλις να σχηματίζη έν τείχος, διά να έχουν
+ προφύλαξιν με την κανονικότητα και την ισότητα των οδών όλαι οι
+ οικίαι, και διά να είναι ευχάριστον θέαμα, όταν η πόλις έχη σχήμα
+ μιας οικίας, και τότε και διά την ευκολίαν της φρουρήσεως και υπό
+ πάσαν έποψιν διά την σωτηρίαν της θα ήτο πολύ ανωτέρα. Δι' αυτά δε,
+ αφού κτισθούν τα πρώτα οικοδομήματα, πρέπει να φροντίζουν κυρίως οι
+ κατοικούντες εντός, οι δε αστυνόμοι να φροντίζουν και να αναγκάζουν
+ τους αμελούντας και να τους τιμωρούν. Και γενικώς δε εις την πόλιν
+ να φροντίζουν διά την καθαριότητα και πώς κανείς ιδιώτης να μη
+ θέτη χείρα ούτε εις κανέν οικοδόμημα ούτε εις καμμίαν διοχέτευσιν
+ της πόλεως, και εν γένει αυτοί πρέπει να φροντίζουν διά την καλήν
+ διοχέτευσιν των υδάτων της βροχής και δι' όσα είναι πρέπον να
+ γίνουν εντός της πόλεως και εκτός αυτής. Αυτά όλα λοιπόν ας τα
+ συσκεφθούν αναλόγως της ανάγκης οι νομοφύλακες και ας προσθέτουν
+ και διά τα άλλα όσα παρέλειψε ο νόμος από αβλεψίαν. Αφού δε
+ τελειώσουν και αυτά τα πέριξ της αγοράς οικοδομήματα και τα
+ γυμναστήρια και όλα όσα εκτίσθησαν ως σχολεία και περιμένουν τους
+ μαθητάς των και τους θεατάς των τα θέατρα, τότε πλέον ας
+ προχωρήσωμεν εις τα κατόπιν των γάμων, συνεχίζοντες την
+ νομοθεσίαν.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Βεβαιότατα.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν ας υποθέσωμεν, φίλε Κλεινία, ότι ετελείωσαν οι γάμοι, περί
+ των οποίων ωμιλήσαμεν. Τόρα δε η δίαιτα έως ότου να γεννηθούν τα
+ τέκνα δεν πρέπει να διαρκέση ολιγώτερον από έν έτος. Και λοιπόν
+ πώς πρέπει να ζη ο γαμβρός και η νύμφη εις μίαν πόλιν, η οποία
+ πρόκειται να υπερτερή τας συνηθισμένας; Λοιπόν η συνέχεια με όσα
+ είπαμεν δεν είναι το ευκολώτερον πράγμα, αλλά, και αν υπάρχουν εις
+ τα προηγούμενα πολλά ζητήματα δύσκολα, τούτο είναι πολύ
+ δυσκολώτερον από εκείνα διά να το παραδεχθή ο λαός. Και όμως
+ εκείνο, το οποίον μας φαίνεται ορθόν και αληθές, πρέπει βεβαίως να
+ το ειπούμεν, φίλε Κλεινία.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Βεβαιότατα.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν όστις μελετά να υποδείξη νόμους εις τας πόλεις, δηλαδή πώς
+ πρέπει να εκτελούν τα δημόσια και κοινωνικά έργα, ενώ διά τα
+ ιδιωτικά ούτε νομίζει ορθόν τούτο, εφ' όσον το επιβάλλει η ανάγκη,
+ αλλά φρονεί ότι πρέπει να έχη δικαίωμα έκαστος να ζη την ημέραν
+ όπως θέλει και ότι δεν πρέπει όλα να γίνωνται με τάξιν, και αφού
+ παραμελήση ανομοθέτητα τα ιδιωτικά, φρονεί ότι εις τα κοινωνικά
+ και τα δημόσια θα θελήσουν οι πολίται να ζήσουν με νόμους, αυτός
+ δεν σκέπτεται ορθώς. Διά ποίον λόγον λοιπόν ελέχθησαν αυτά; Διά
+ τον εξής, διότι θα παραδεχθώμεν ότι οι νεόνυμφοι δεν πρέπει να
+ ζουν εις τα συσσίτια διόλου διαφορετικά από τον καιρόν τον
+ προηγηθέντα του γάμου των. Και αυτό μεν είναι ανεξήγητον βεβαίως,
+ πώς επεκράτησε κατ' αρχάς εις τα συσσίτια καθώς φαίνεται, ίσως το
+ επέβαλε κάποιος πόλεμος ή κανέν άλλο παρομοίας δυνάμεως πράγμα,
+ όταν ευρέθημεν εις μεγάλην στενοχωρίαν από την ολιγανθρωπίαν. Αφού
+ δε εδοκιμάσαμεν και αναγκάσθημεν να μεταχειρισθώμεν τα συσσίτια,
+ εφάνη αυτό το νόμιμον ότι είναι πολύ ανώτερον διά την σωτηρίαν
+ μας, και λοιπόν επεκράτησε με κάποιον παρόμοιον τρόπον ο θεσμός
+ των συσσιτίων μας.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Αυτό φαίνεται τουλάχιστον πιθανόν.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν αυτό, το οποίον ήτο ανεξήγητον και επίφοβον διά να το
+ επιβάλη κανείς εις άλλους, τόρα δεν είναι εξ ίσου δύσκολον διά να
+ το επιβάλη ο νομοθέτης. Αλλά το συνεχόμενον με αυτό το οποίον
+ επλάσθη ορθόν, εάν γίνεται ορθώς, αλλά τόρα δεν γίνεται εις κανέν
+ μέρος, και το οποίον σχεδόν κάμνει τους νομοθέτας, καθώς κάμνουν
+ οι παίζοντες, να γρονθοκοπούν το πυρ και άπειρα παρόμοια ανωφελή,
+ αυτό δεν είναι ούτε εύκολον να το ειπούμεν ούτε να το εκτελέσωμεν.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Τι είναι αυτό, φίλε Ξένε, το οποίον προσπαθείς να το ειπής, αλλά
+ φαίνεται ότι πολύ διστάζεις;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Ακούετε, διά να μη χάνεται πολλή ώρα εις μάτην δι' αυτό. Δηλαδή παν
+ ό,τι μετέχει νόμου και τάξεως μέσα εις μίαν πόλιν δημιουργεί όλα τα
+ αγαθά, ενώ τα περισσότερα από τα καλώς τακτοποιημένα διαλύουν πολλά
+ άλλα αδιάτακτα ή κακώς τακτοποιημένα. Και ακριβώς εις αυτό έφθασε η
+ συζήτησίς μας. Διότι, φίλε Κλεινία και Μέγιλλε, τα μεν ανδρικά
+ συσσίτια καλώς και, καθώς είπα, θαυμασίως επεκράτησαν από κάποιαν
+ θεϊκήν ανάγκην, αλλά τα γυναικεία πολύ κακώς έμειναν ανομοθέτητα
+ και δεν επαρουσιάσθη εις το φως το σύστημα των συσσιτίων των. Αφού
+ δε και αλλέως αυτό το θηλυκόν γένος μας επλάσθη μυστικώτερον και
+ απατηλότερον, ένεκα της αδυναμίας, δεν παρελείφθη από ορθήν
+ υποχώρησιν του νομοθέτου, διά να μείνη ατακτοποίητον. Από την
+ παράλειψιν δε αυτού πολλά πράγματα μάς καταστρέφονται, ενώ θα ήσαν
+ καλλίτερα από τόρα, εάν επεριλαμβάνοντο εις την νομοθεσίαν. Διότι
+ δεν αποτελεί το ήμισυ μόνον, καθώς θα ενόμιζε κανείς, η
+ ατακτοποίητος παραμέλησις των γυναικών, αλλά όσον χειροτέρα είναι
+ η θηλυκή φύσις από την αρσενικήν ως προς την αρετήν, τόσον είναι
+ πλειοτέρα η διαφορά από το διπλάσιον. Λοιπόν είναι καλλίτερον διά
+ την ευτυχίαν της πόλεως αυτό να επαναφέρωμεν και να διορθώσωμεν
+ και όλας τας ασχολίας να τας τακτοποιήσωμεν κοινώς μεταξύ των
+ ανδρών και των γυναικών. Τόρα όμως με τοιούτον τρόπον
+ παιδαγωγείται το ανθρώπινον γένος, όχι βεβαίως ευτυχή ως προς
+ αυτό, ώστε ούτε να το ενθυμηθή αυτό είναι δυνατόν εις άλλους
+ τόπους και πόλεις ο φρόνιμος άνθρωπος, αφού εντελώς ούτε συσσίτια
+ δεν απεφασίσθη να υπάρχουν εις την πόλιν. Λοιπόν από πού ως πού
+ δεν θα περιγελασθή κανείς, εάν δοκιμάση να επιβάλη να φαίνεται
+ φανερά εις τας γυναίκας η εξόδευσις των τροφών και των ποτών; Διότι
+ δεν υπάρχει άλλο από αυτό, που να το ανεχθή δυσκολώτερον αυτή η
+ φυλή. Διότι, επειδή συνήθισε να ζη κρυμμένη και στα σκοτεινά, όταν
+ συρθή εις το φως διά της βίας, θα φέρη πάσαν αντίστασιν και θα
+ υπερισχύση πολύ περισσότερον από τον νομοθέτην. Λοιπόν αυτή, καθώς
+ είπα εις άλλο μέρος, δεν θα υπομείνη ούτε τον λόγον ο οποίος
+ ελέχθη ορθώς, χωρίς να ξεφωνήση με όλα της τα δυνατά, εδώ όμως
+ πολύ πιθανόν. Εάν λοιπόν νομίζετε ότι δεν πρέπει να μείνη άτυχος η
+ συζήτησίς μας περί πολιτείας τουλάχιστον από λόγους, είμαι
+ πρόθυμος να είπω ό,τι είναι αγαθόν και πρέπον, εάν και σεις θέλετε
+ να ακούσετε· ει δε μη ας το αφήσωμεν.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Καλέ Ξένε, παρά πολύ επιθυμούμεν ημείς τουλάχιστον να το ακούσωμεν.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν ας ακούωμεν. Να μη απορήσετε όμως διόλου, εάν σας φανώ ότι
+ αρχίζω κάπως από υψηλά. Διότι έχομεν σχόλη και τίποτε δεν μας
+ βιάζει να μη ερευνώμεν τους νόμους υπό όλας τας επόψεις.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πολύ ορθά το είπες.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν ας επιστρέψωμεν εις όσα ελέχθησαν προηγουμένως. Δηλαδή
+ πρέπει να εννοήση έκαστος καλά το εξής, ότι η γένεσις των ανθρώπων
+ ή εντελώς δεν έλαβε καμμίαν αρχήν ποτέ ούτε θα έχη τέλος, αλλά ήτο
+ πάντοτε και θα υπάρχη διαρκώς, ή το διάστημα της αρχής αφ' ότου
+ εδημιουργήθη θα αποτελή όλως ανυπολόγιστον χρόνον.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Αμέ πώς αλλέως;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Και λοιπόν; Άραγε οι συνοικισμοί των πόλεων και αι καταστροφαί και
+ αι διαφόροι εφευρέσεις διά την τάξιν και την αταξίαν και την
+ εξημέρωσιν και τα ποτά και διάφορα ορεκτικά φαγητά δεν φρονούμεν
+ ότι έγιναν διαρκώς και εις ολόκληρον την γην, και διάφοροι
+ μεταβολαί των ωρών, εις τας οποίας τα ζώα υπέστησαν πολυπληθείς
+ μεταβολάς του οργανισμού των;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πώς όχι;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Και λοιπόν; Δεν πιστεύομεν άραγε ότι κάποτε ανεφάνησαν εις κάποιον
+ μέρος αι άμπελοι, ενώ προηγουμένως δεν υπήρχαν; Ομοίως δε και αι
+ ελαίαι και τα δώρα της Δήμητρος και της Περσεφόνης; Και ότι ο
+ Τριπτόλεμος έγινε καλλιεργητής των τοιούτων; Εις το διάστημα δε που
+ δεν υπήρχαν αυτά, άραγε δεν φρονούμεν ότι τα ζώα, καθώς τόρα,
+ ετρώγοντο μεταξύ των;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Αμέ τι;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Και βεβαίως το να θυσιάζουν οι άνθρωποι ο είς τον άλλον βλέπομεν
+ ότι και τόρα ακόμη διατηρείται εις πολλά μέρη. Και αντιθέτως
+ ακούομεν εις άλλα μέρη ότι δεν ετολμούσαν να τρώγουν ούτε βους,
+ και δεν εχρησίμευαν τα ζώα ως θύματα διά τους θεούς, αλλά τα
+ γλυκίσματα και καρποί βρεγμένοι εις το μέλι και άλλα παρόμοια αγνά
+ θύματα, από δε τας σάρκας απεμακρύνοντο, διότι ενόμιζαν ότι όχι
+ μόνον δεν είναι όσιον να τας τρώγουν, αλλ' ούτε να μολύνουν με
+ αίμα τους βωμούς των θεών, και κάπως υπήρχεν έν είδος ορφικής ζωής
+ των τοτινών ανθρώπων, και όλα μεν τα άψυχα τα επροτιμούσαν, τα δε
+ έμψυχα αντιθέτως τα απέφευγαν όλα.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Είπες πράγματα που και πολύ διαδίδονται και πολύ πιστευτά
+ φαίνονται.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Προς τι λοιπόν, ημπορεί να μας ειπή κανείς, ελέχθησαν όλα αυτά;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Καλά με επρόλαβες, καλέ Ξένε.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Και λοιπόν, εάν ημπορέσω, φίλε Κλεινία, θα ειπώ την συνέχειαν με
+ αυτά.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ημπορείς να ειπής.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Βλέπω ότι όλα τα πράγματα των ανθρώπων αποτελούνται από τρεις
+ ανάγκας και επιθυμίας, εις τας οποίας εάν εφαρμοσθή η αρετή
+ γίνονται ορθώς, και αντιθέτως, εάν ενεργηθούν κακώς. Αυτά δε είναι
+ η τροφή μεν και τα ποτόν ευθύς από την γέννησιν, διά την οποίαν
+ έχει πόθον έμφυτον παν ζώον και είναι φορτωμένον από παραφοράν και
+ από απείθειαν εις τον λέγοντα ότι πρέπει να κάμη άλλο τίποτε, παρά
+ να εκπληρώνη τας ηδονάς και επιθυμίας τας περιστρεφομένας εις όλα
+ αυτά και να σώζεται από όλην την λύπην πάντοτε. Η τρίτη δε και
+ μεγίστη ανάγκη και ο σφοδρότατος έρως έρχεται τελευταίον, κάμνει
+ όμως εντελώς φλογισμένους από μανίας τους ανθρώπους, δηλαδή ο
+ φλεγόμενος με πολλήν ατασθαλίαν διά την διαιώνισιν του είδους.
+ Αυτά λοιπόν τα τρία νοσήματα πρέπει να προσπαθούμεν να τα
+ μετατρέψωμεν εις το καλλίτερον και με τρία πράγματα να τα
+ συγκρατούμεν έξω από το θεωρούμενον ηδονικώτατον, δηλαδή με τον
+ φόβον και τον νόμον και τον αληθή λόγον, πάντοτε όμως έχοντες ως
+ βοηθούς τας Μούσας και τους θεούς των αγώνων, οι οποίοι σβύνουν
+ την αύξησιν και το εκχύλισμα. Και λοιπόν κατόπιν από τους γάμους
+ ας υποθέσωμεν την γέννησιν των παίδων και κατόπιν την ανατροφήν
+ και παιδείαν. Και ίσως, ενώ προχωρούν κατ' αυτόν τον τρόπον οι
+ λόγοι, έκαστος νόμος καταλήξη από ημάς εις τα προηγηθέντα
+ συσσίτια, διά να φθάσωμεν εις αυτάς τας επιμιξίας και ιδούμεν αν
+ πρέπει μόνον των ανδρών να υπάρχουν ή και των γυναικών και
+ πλησιάσαντες αυτά ίσως τα εννοήσωμεν καλλίτερα. Έπειτα θα θέσωμεν
+ εμπρός από αυτά όσα μένουν ακόμη ανομοθέτητα τακτοποιούντες αυτά
+ εις την κατάλληλον θέσιν των, και, καθώς είπαμεν προ ολίγου, θα τα
+ εννοήσωμεν ακριβέστερον και θα ημπορέσωμεν ίσως να θέσωμεν τους
+ πλέον καταλλήλους και αρμονικούς δι' αυτά νόμους.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πολύ ορθά ομιλείς.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν ας κρατήσωμεν εις την μνήμην μας όσα είπαμεν τόρα. Διότι
+ ίσως κάποτε λάβωμεν ανάγκην όλων αυτών.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Διά ποία λοιπόν μας παρακινείς;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Όσα ωρίζαμεν με τας τρεις λέξεις. Δηλαδή κάπου ελέγαμεν το φαγητόν
+ και δεύτερον το ποτόν, και τρίτον κάποιαν μανίαν των αφροδισιακών
+ ηδονών.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Εντελώς, φίλε Ξένε, θα έχωμεν εις τον νουν μας αυτά που μας
+ παρακινείς τόρα.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Πολύ καλά. Λοιπόν ας έλθωμεν εις τα γαμήλια, και ας διδάξωμεν τους
+ νεονύμφους· πώς και με ποίαν μέθοδον πρέπει να τεκνοποιούν, και, αν
+ δεν υπακούουν, ας τους απειλήσωμεν με κάποιον νόμον.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πώς;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Η νύμφη και ο γαμβρός πρέπει να σκέπτωνται πώς να παρουσιάσουν εις
+ την πόλιν όσον το δυνατόν ωραιότερα και καλλίτερα παιδιά. Όλοι όμως
+ οι άνθρωποι, όταν λαμβάνουν μέρος εις μίαν πράξιν, εάν μεν
+ προσέχουν καλά και τον εαυτόν των και την πράξιν των, όλα τα
+ κάμνουν καλά και αγαθά, εάν όμως δεν προσέχουν ή δεν έχουν νουν,
+ κάμνουν τα αντίθετα. Λοιπόν ας προσέχη και ο γαμβρός την νύμφην
+ και την τεκνοποιίαν, ομοίως δε και η νύμφη εις το διάστημα προ
+ πάντων εις το οποίον ακόμη δεν απέκτησαν τέκνα. Ας είναι δε
+ επιθεωρηταί αυτών αι γυναίκες τας οποίας εξελέξαμεν, είτε
+ περισσότεραι είτε ολιγώτεραι, όσας και όταν εγκρίνουν να
+ επιβάλλουν οι άρχοντες, συναθροιζόμεναι κάθε ημέραν εις τον ναόν
+ της Ειλειθυίας έως έν τρίτον της ώρας, και εκεί αφού συναθροισθούν
+ ας πληροφορούνται μεταξύ των, αν καμμία βλέπει κανένα άνδρα ή
+ καμμίαν γυναίκα να προσέχη εις άλλα πράγματα παρά εις τα
+ επιβαλλόμενα υπό των θυσιών και ιερουργιών, αι οποίαι έγιναν εις
+ τους γάμους. Η δε τεκνοποιία και η επιτήρησις των τεκνοποιούντων
+ ας διαρκή δέκα έτη, όχι όμως περισσότερον χρόνον, εάν υπάρχη
+ πληθώρα γεννήσεων. Αν δε μερικοί μένουν άγονοι εις αυτό το
+ διάστημα, να χωρίζουν εκ συμφώνου με τους συγγενείς και με τας
+ επιθεωρούσας γυναίκας σκεπτόμενοι τα συμφερώτερα εις τον καθένα
+ από τους δύο. Εάν όμως συμβή φιλονικία δι' όσα είναι ορθά και
+ συμφέροντα εις έκαστον, ας εκλέξουν δέκα από τους νομοφύλακας και
+ όσα επιτρέψουν και επιβάλλουν αυτοί εις αυτά να εμμένουν. Όταν δε
+ εισέρχωνται εις τας οικίας των νεονύμφων αι γυναίκες, με συμβουλάς
+ και με απειλάς ας τους διακόπτουν από τα σφάλματα και από την
+ αμάθειαν. Εάν δε δεν το κατορθώνουν, ας σπεύδουν να το
+ ειδοποιήσουν εις τους νομοφύλακας, και εκείνοι ας τους
+ περιορίζουν. Εάν δε και εκείνοι κάπως δεν το κατορθώσουν, ας το
+ ανακοινώσουν δημοσίως, και ας τοιχοκολλήσουν ενόρκως ότι
+ πραγματικώς αδυνατούν να βελτιώσουν τον δείνα και τον δείνα. Όστις
+ δε καταγραφή ας θεωρήται άτιμος δι' αυτά, εάν δεν νικήση εις το
+ δικαστήριον τους καταγράψαντας αυτόν. Δηλαδή ας μη προβαίνη ούτε
+ εις γάμους ούτε εις τας αποτελειώσεις των παιδίων, εάν δε
+ προχωρήση, όποιος τον τιμωρήση με ξύλον, ας μείνη ατιμώρητος. Αυτά
+ δε τα ίδια νόμιμα ας ισχύουν και περί γυναικός.
+
+ Δηλαδή ας μη λαμβάνη μέρος εις τους περιπάτους τους γυναικείους και
+ τας τιμάς και συναντήσεις διά τους γάμους και τας γεννήσεις τέκνων,
+ εάν καταγραφή ότι ατακτεί και δεν κερδίση την δίκην. Όταν δε
+ βεβαίως γεννήσουν τέκνα συμφώνως με τους νόμους, εάν κανείς
+ σχετίζεται με ξένην γυναίκα ή γυνή με άνδρα ξένον, ενόσω μεν αυτοί
+ τεκνοποιούν, ας λαμβάνουν τας ιδίας τιμωρίας καθώς και όσοι
+ εξακολουθούν να τεκνοποιούν. Κατόπιν δε όποιος και όποια μεν είναι
+ σώφρων ας είναι ευυπόληπτος, ο δε αντίθετος ας μη τιμάται, ή
+ μάλλον ας ατιμάζεται. Και εφ' όσον οι περισσότεροι κρατούν το
+ ορθόν μέτρον εις αυτά ας αποσιωπώνται χωρίς νόμους, εάν όμως
+ παρεκτρέπωνται, ας νομοθετηθούν κατ' αυτόν τον τρόπον και ας
+ εκτελούνται τότε συμφώνως με τους τεθέντας νόμους. Και αρχή μεν
+ της ζωής δι' έκαστον είναι το πρώτον έτος. Το οποίον πρέπει να
+ γραφή εις τα πάτρια ιερά ως αρχή και διά τον νέον και διά την
+ νέαν. Ας γραφή δε πλησίον εις ασβεστωμένον τοίχον με ολόκληρον την
+ φρατρίαν ο αριθμός των αρχόντων, οι οποίοι εχρημάτισαν εκείνο το
+ έτος. Της δε φρατρίας να γράφωνται όλοι οι ζώντες πλησίον, οι δε
+ μεταστάντες να εξαλείφωνται. Όριον δε του γάμου διά μεν την κόρην
+ ας είναι τα δεκαέξ έτη έως τα είκοσι, ως ανώτερος όρος, διά δε τον
+ νέον από τριάντα έως τα τριανταπέντε. Ως προς δε την εξουσίαν διά
+ μεν την γυναίκα τα σαράντα έτη, διά δε τον άνδρα τα τριάντα. Ως
+ προς δε τον πόλεμον διά μεν τον άνδρα τα είκοσι έως τα εξήντα, διά
+ δε την γυναίκα, η οποία θα κριθή κατάλληλος να χρησιμοποιηθή εις
+ τα πολεμικά, αφού τεκνοποιήση, να επιβάλλωμεν εις εκάστην ό,τι
+ είναι δυνατόν και πρέπον έως τα πενήντα έτη.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Αφού δε γεννηθούν παιδιά αρσενικά και θηλυκά, είναι πλέον πολύ
+ ορθόν να ομιλήσωμεν διά την ανατροφήν και την εκπαίδευσιν, η οποία
+ όλως διόλου μεν να παραλειφθή είναι αδύνατον, ίσως όμως φανή
+ πρέπον να λεχθή μάλλον με διδαχήν και συμβουλήν παρά με νόμους.
+ Διότι ιδιωτικώς και κατά οικογενείας, όταν συμβαίνουν πολλά και
+ μικρά και όχι γνωστά εις όλους, ευκόλως θα εισχωρήσουν διαφορετικά
+ πράγματα από τας συμβουλάς του νομοθέτου ένεκα των διαφόρων
+ θλίψεων και ηδονών και επιθυμιών εκάστου, και θα καταστήσουν
+ ποικιλώτατα και ανόμοια μεταξύ των τα ήθη των πολιτών. Αυτό δε
+ είναι κακόν διά τας πόλεις. Διότι, επειδή είναι μικρά και πολλά,
+ εάν τα καταστήση επιβλαβή ο νομοθέτης, είναι απρεπές και άσχημον.
+ Αυτά δε συγχρόνως καταστρέφουν και τους γραπτώς τεθέντας νόμους,
+ αφού εσυνήθισαν οι άνθρωποι να παρανομούν εις τα μικρά και πολλά.
+ Ώστε υπάρχει μεν δυσκολία εις το να νομοθετήσωμεν δι' αυτά, αλλ'
+ όμως να τα αποσιωπήσωμεν είναι αδύνατον. Τι δε εννοώ, πρέπει να
+ προσπαθήσω να το διασαφήσω παρουσιάζων τρόπον τινά εις το φως
+ παραδείγματα. Διότι τόρα ομοιάζουν ως να λέγωνται εις το σκότος.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πολύ ορθά ομιλείς.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν ότι μεν η ορθή ανατροφή πρέπει ωρισμένως να αποδεικνύεται
+ ότι ημπορεί να κατασκευάζη τα σώματα και τας ψυχάς όσον το δυνατόν
+ ωραιότερα και καλλίτερα, αυτό βεβαίως ελέχθη, νομίζω, ορθώς.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Αμέ τι;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Αλλά, φρονώ, τα ωραιότερα σώματα, διά να ειπούμεν απλούστερον,
+ πρέπει να γίνωνται εξ αρχής ευθυτενέστατα από την νεαράν ακόμη
+ ηλικίαν.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Βεβαιότατα.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Και λοιπόν; Δεν εννοούμεν άραγε το εξής, ότι η πρώτη βλάστησις
+ παντός ζώου γίνεται πολύ υπερβολική και άφθονος, ώστε και πολλοί
+ διεφιλονίκησαν μεταξύ των, ότι το ανθρώπινον ανάστημα, όσον αυξάνει
+ κατά τα πρώτα πέντε έτη, δεν διπλασιάζεται κατά τα είκοσι κατόπιν
+ έτη;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Αυτό είναι αληθές.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Και λοιπόν; Όταν συρρέη πολλή αύξησις χωρίς πολλούς και
+ συμμετρικούς κόπους, δεν γνωρίζομεν ότι προξενεί άπειρα κακά εις
+ τα σώματα;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Βεβαιότατα.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν δεν χρειάζονται άραγε τότε οι περισσότεροι κόποι, όταν
+ προστίθεται η περισσοτέρα θρέψις εις τα σώματα;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Και τι λοιπόν, καλέ Ξένε; Μήπως θέλεις να επιβάλωμεν εις τους
+ νεογεννήτους και νεωτάτους όσον το δυνατόν πολλούς κόπους;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Διόλου μάλιστα, αλλά και προηγουμένως ακόμη μάλιστα εις τους
+ τρεφομένους εντός των μητέρων των.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πώς το εννοείς, λαμπρέ μου άνθρωπε; Ή μήπως εννοείς τους
+ ευρισκομένους εις την κοιλίαν των μητέρων των;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Μάλιστα. Δεν είναι δε διόλου παράδοξον να αγνοήτε σεις την
+ γυμναστικήν των εχόντων τοιαύτην ηλικίαν, την οποίαν θα επιθυμούσα
+ να σας την αναπτύξω, αν και είναι αλλόκοτος.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πολύ καλά.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν είναι δυνατόν να εννοηθή καλλίτερα εις τον τόπον μας, διότι
+ εκεί τα παιγνίδια παίζονται εις μεγαλιτέραν κλίμακα από όσον
+ πρέπει. Δηλαδή εις τον τόπον μας όχι μόνον οι παίδες, αλλά και
+ μερικοί γεροντότεροι ανατρέφουν μερικά πτηνά, και γυμνάζουν αυτά
+ τα ζώα διά τας μεταξύ των μάχας. Επομένως πολύ απέχουν από το να
+ νομίζουν ότι πρέπει να είναι μέτριαι αι κοπώσεις, εις τας οποίας
+ υποβάλλουν αυτά μεταξύ των. Διότι εκτός αυτών τα λαμβάνουν έκαστος
+ κάτω από την μασχάλην, και τα μεν μικρότερα εις τας χείρας, τα δε
+ μεγαλίτερα εις την αγκάλην των, και περιπατούν πολλά χιλιόμετρα
+ χάριν ευρωστίας όχι των ιδικών των σωμάτων, αλλά αυτών των
+ σφαχτών. Και τουλάχιστον τούτο αποδεικνύει εις τον ικανόν να
+ αντιληφθή ότι όλα τα σώματα από τους κλονισμούς και τας κινήσεις
+ ακόπως ωφελούνται, δηλαδή και όσα μόνα των κινούνται και όσα με
+ αιώρας, ή εις την θάλασσαν ή επί ίππων, και με οποιαδήποτε άλλα
+ μέσα μεταφέρονται κινητώς, και ένεκα τούτου απορροφούν τας
+ θρεπτικάς ουσίας των τροφών και των ποτών και είναι ικανά τα μας
+ αποδώσουν την υγείαν και το κάλλος και όλην την ρωμαλεότητα.
+
+ Λοιπόν, αφού αυτά συμβαίνουν ούτω πως, τι πρέπει ημείς να κάμωμεν
+ κατόπιν από αυτά; Θέλετε με γέλια νομοθετούντες να ειπούμεν ότι
+ πρέπει η έγκυος να περιπατή, το δε γεννηθέν να το διαπλάττη ωσάν
+ κήρινον, ενόσω είναι ελαστικόν, και επί δύο έτη να το σπαργανώνη;
+ Και ωρισμένως, δεν θα αναγκάζωμεν άραγε και τας τροφούς δι'
+ επιβολής νομίμου προστίμου πάντοτε να μεταφέρουν τα νήπια ή εις
+ τας εξοχάς ή εις τους ναούς ή εις τους συγγενείς, έως ότου να
+ γίνουν ικανά να στηρίζωνται εις τους πόδας των; Τότε δε να
+ προσέχουν πολύ, ενόσω είναι νεαρά μήπως κάπου στηρίζονται με
+ πίεσιν και στραβίζονται τα σκέλη των και με υπομονήν να τα
+ χειραγωγούν έως ότου να συμπληρώση το νεογέννητον τα τρία έτη; Και
+ δεν πρέπει όσον το δυνατόν αυταί να είναι ισχυραί και όχι ανά
+ μίαν; Έπειτα δε από αυτά όλα, εάν δεν επιτύχη ο σκοπός, δεν πρέπει
+ να ορίσωμεν τιμωρίαν διά τας αποτυχούσας; Τι μήπως απέχομεν πολύ
+ από αυτό; Διότι το προ ολίγου λεχθέν θα συμβή πολύ και αφθόνως.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ποίον;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Το να περιγελασθούμεν πολύ ημείς χωριστά από το ότι ίσως δεν θα
+ θέλωμεν να υποτασσώμεθα εις τα γυναικεία και δουλοπρεπή ήθη των
+ τροφών.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ναι, αλλά διά ποίον σκοπόν ενομίσαμεν πρέπον να λεχθούν αυτά;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Διά τον εξής. Εάν μάθη κανείς τα ήθη των κυριάρχων και ελευθέρων
+ εις εκάστην πόλιν, ίσως έλθη εις την ορθήν σκέψιν, ότι δηλαδή
+ χωρίς να γίνη ορθώς η ιδιωτική διοίκησις εις τας πόλεις, εις μάτην
+ θα ήλπιζε κανείς ότι θα αποκτήσουν τα κοινά κάποιαν ασφάλειαν
+ νομοθετικήν, και όταν σκεφθή αυτά, θα μεταχειρισθή τους νόμους που
+ είπαμεν τόρα, και εφαρμόζων αυτούς καλώς θα διοική καλώς και την
+ οικίαν του και την πατρίδα του και θα ευτυχή.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πολύ λογικά ωμίλησες.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν ας μη σταματήσωμεν την τοιαύτην νομοθεσίαν, πριν να
+ παραστήσωμεν και τας ψυχικάς ασχολίας των νεαρωτάτων κατά τον ίδιον
+ τρόπον, καθώς εξετάσαμεν τα ζητήματα τα περιστρεφόμενα εις τα
+ σώματά των.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πολύ καλά.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Ας λάβωμεν λοιπόν διά την ψυχήν και το σώμα των νεαρωτάτων ως
+ ουσιώδες συστατικόν την θήλασιν και την κίνησιν την γινομένην όσον
+ το δυνατόν περισσότερον νύκτα και ημέραν, δεχόμενοι ότι είναι
+ συμφέρουσα και εις όλους μεν τους άλλους, όχι ολιγώτερον όμως εις
+ τους όλως νεωτάτους, και ακόμη και το να κατοικούν, εάν είναι
+ δυνατόν κάπως διαρκώς εντός πλοίου. Τόρα όμως πρέπει όσον το
+ δυνατόν το όμοιον να κάμνωμεν διά τα νεογέννητα παιδιά τα οποία
+ παιδοκομούμεν. Πρέπει δε να συμπεραίνωμεν και από τα εξής, ότι εκ
+ πείρας το έλαβαν και έμαθαν ό,τι είναι χρήσιμον αι τροφοί των
+ μικρών και όσαι υπηρετούν εις τας θεραπείας των Κορυβάντων. Διότι,
+ όταν θέλουν να αποκοιμίσουν τα άυπνα παιδία αι μητέρες, δεν τα
+ αφήνουν εις την ησυχίαν των, αλλά, αντιθέτως, τα κινούν, και
+ διαρκώς τα κουνούν εις τας αγκάλας των, και δεν σιωπαίνουν, αλλά
+ λέγουν κάποιαν μελωδίαν, και κυριολεκτικώς τα ξεκουφαίνουν, καθώς
+ γίνονται αι θεραπείαι των μανιακών βακχειών, μεταχειριζόμεναι
+ αυτήν την κίνησιν του χορού και της μουσικής.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Λοιπόν, καλέ Ξένε, ποία είναι κυρίως η αιτία τούτων κατά την γνώμην
+ μας; (!)
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Δεν είναι διόλου δυσνόητος.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πώς δηλαδή;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Τρόμος είναι και τα δύο αυτά πάθη, και οι τρόμοι υπάρχουν από
+ κάποιαν συνήθειαν της ψυχής. Όταν λοιπόν εις αυτά τα πάθη προσθέτη
+ κανείς από έξω κλονισμόν, η εξωτερική κίνησις επηρεάζει και νικά
+ την εσωτερικήν τρομακτικήν κίνησιν, και νικώσα φαίνεται ότι
+ παρέχει εις την ψυχήν γαλήνην και ησυχίαν, ενώ οι σφυγμοί της
+ καρδίας εις έκαστον αραιούνται, και όλως προς ευχαρίστησίν των
+ τους κάμνει διά τον ύπνον μεν επιρρεπείς, εκείνους δε οι οποίοι
+ αγρυπνούν μέσα εις τους χορούς και τους αυλούς με την βοήθειαν των
+ θεών, εις τους οποίους ο καθείς θυσιάζει ευοιώνως, τους κάμνει
+ αντί των μανιακών διαθέσεων να έχουν σωφρονικάς καταστάσεις. Και
+ αυτά, όσον διά να λεχθούν με αυτήν την συντομίαν, φαίνονται κάπως
+ λογικά.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Βεβαιότατα.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Εάν δε αυτά έχουν τοιαύτην δύναμιν, πρέπει να εννοήσωμεν από αυτά
+ και το εξής, ότι δηλαδή πάσα ψυχή ίσως μάλλον από την παιδικήν
+ ηλικίαν συνηθίζει να κατέχεται από τρόμον. Αυτό δε βεβαίως ημπορεί
+ κανείς να το ονομάση εξάσκησιν εις την δειλίαν, και όχι πλέον εις
+ την ανδρείαν.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πώς όχι;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Αλλά βεβαίως το αντίθετον έργον της ανδρείας αμέσως από την
+ παιδικήν ηλικίαν θα ειπούμεν ότι είναι να νικά τους αιφνιδίους
+ τρόμους και φόβους.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πολύ ορθά.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν μεταξύ άλλων και τούτο θα παραδεχθώμεν ότι συντελεί μεγάλως
+ εις την αρετήν ενός μέρους της ψυχής, δηλαδή η γυμναστική των
+ εντελώς μικρών παιδίων.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Βεβαιότατα.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Και όμως η γλυκύτης και η δυστροπία της ψυχής δεν αποτελούν μικρόν
+ μέρος της ευψυχίας και της κακοψυχίας.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πώς όχι;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν με ποίον τρόπον ημπορεί να εμπνευσθή εις το νεογέννητον
+ όποιον από αυτά τα δύο θέλομεν, αυτό βεβαίως πρέπει να
+ προσπαθήσωμεν να το εξηγήσωμεν με όποιον τρόπον και όσον ημπορεί
+ κανείς να το εκτελέση.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πώς όχι βεβαίως;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν λέγω την γνώμην του τόπου μας, ότι δηλαδή η μεν τρυφηλότης
+ κάμνει δύστροπα και ακρόχολα και υπερβολικά εξαπτόμενα τα ήθη των
+ νέων, το αντίθετον δε και η υπερβολική και αγρία υποδούλωσις τους
+ κάμνει χαμερπείς και ανελευθέρους και μισανθρώπους και ακαταλλήλους
+ ως συνοίκους.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πώς πρέπει λοιπόν όλη η πόλις να ανατρέφη αυτά που ούτε την γλώσσαν
+ εννοούν, ούτε είναι ικανά να αποκτήσουν την άλλην μόρφωσιν;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Ιδού πώς. Βεβαίως απ' αρχής παν νεογέννητον συνηθίζει να φωνάζη με
+ δύναμιν, και προ πάντων το ανθρώπινον γένος. Και ωρισμένως
+ περισσότερον από τα άλλα συνδέεται με τα κλάματα.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Βεβαιότατα.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν αι τροφοί προσέχουσαι τι επιθυμεί, το συμπεραίνουν με την
+ προσφοράν του ιδίου πράγματος. Δηλαδή εις όποιαν προσφοράν σιωπά,
+ φρονούν ότι καλά προσφέρουν αυτό το πράγμα, εις όποιαν δε κλαίει
+ και φωνάζει φρονούν ότι το προσφέρουν όχι καλά. Λοιπόν εις τα
+ νήπια η εκδήλωσις των πραγμάτων τα οποία αγαπούν και μισούν είναι
+ τα κλάματα και αι φωναί, τα οποία δεν είναι διόλου καλά σημεία.
+ Αυτό δε το διάστημα δεν είναι μικρότερον των τριών ετών. (1)
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πολύ ορθά ομιλείς.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν ο δύστροπος και ο άκαμπτος δεν φαίνεται άραγε εις τους δύο
+ σας ότι είναι κλαψάρης και συνήθως περισσότερον φορτωμένος από
+ παράπονα παρ' όσον είναι πρέπον εις τον αγαθόν;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Εγώ τουλάχιστον αυτό φρονώ.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Και λοιπόν; Εάν κανείς εις αυτά τα τρία έτη δοκιμάση με όλας τας
+ μεθόδους πώς το ανατρεφόμενον να δοκιμάση όσον το δυνατόν
+ ολιγώτερον πόνον και φόβον και λύπην εν γένει, άραγε δεν φρονούμεν
+ ότι τότε θα καταστήσωμεν περισσότερον καλόγνωμον και επιεική την
+ ψυχήν του ανατρεφομένου;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Βεβαίως και μάλιστα, φίλε Ξένε, εάν κανείς προπαρασκευάζη δι' αυτό
+ πολλάς ηδονάς.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Εις αυτό πλέον εγώ δεν ημπορώ να συμφωνήσω με τον Κλεινίαν,
+ αξιοθαύμαστε φίλε. Διότι βεβαίως αυτή η πράξις είναι η μεγαλειτέρα
+ από όλας τας καταστροφάς. Διότι συμβαίνει εις την αρχήν πάντοτε της
+ ανατροφής. Αλλ' ας προσέξωμεν αν λέγομεν τίποτε σπουδαίον.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Λέγε τι εννοείς.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Ότι τόρα η συζήτησίς μας δεν περιστρέφεται εις μικρόν ζήτημα.
+ Πρόσεχε δε και συ, και κρίνε συγχρόνως ημάς συ, Μέγιλλε. Δηλαδή ο
+ μεν ιδικός μου διισχυρισμός λέγει ότι δεν πρέπει ούτε τας ηδονάς
+ πάντοτε να επιδιώκη ο ορθός βίος ούτε εις το έπακρον να αποφεύγη
+ τας λύπας, αλλά να προτιμά το μέσον, το οποίον, προ ολίγου το
+ εχαρακτήρισα ως επιείκειαν, την οποίαν βεβαίως διάθεσιν και θεϊκήν
+ την θεωρούμεν όλοι ευστόχως κατά τινα διάδοσιν μαντικήν. Αυτήν την
+ διάθεσιν νομίζω ότι πρέπει να επιδιώκη και όστις από ημάς θέλει να
+ γίνη θείος, και επομένως ούτε εντελώς επιρρεπής να είναι εις τας
+ ηδονάς, διότι δεν θα ημπορέση να μένη πάντοτε έξω από τας λύπας,
+ ούτε κανένα άλλον νέον ή γέροντα αρσενικόν ή θηλυκόν να αφήνη να
+ παθαίνη αυτό το ίδιον, πολύ δε ολιγώτερον το εντελώς νεογέννητον.
+ Διότι βεβαίως εις όλους εμφυτεύεται εις εκείνην την εποχήν
+ ισχυρότερον το ήθος από την συνήθειαν. Ακόμη δε εγώ τουλάχιστον,
+ εάν δεν νομισθώ ότι αστειεύομαι, θα έλεγα ότι πρέπει και τας
+ εγκύους από όλας τας άλλας γυναίκας να περιποιούμεθα περισσότερον
+ εκείνο το έτος, πώς να μη απολαύσουν ηδονάς πολλάς και μανιώδεις
+ ούτε πάλιν λύπας, αλλά να τιμούν την ιλαρότητα και ευμένειαν και
+ μειλιχιότητα εις όλον το διάστημα (της εγκυμοσύνης).
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Δεν έχεις καμμίαν ανάγκην, καλέ Ξένε, να ερωτάς τον Μέγιλλον, ποίος
+ από τους δύο μας ωμίλησε ορθότερα. Διότι εγώ ο ίδιος παραδέχομαι
+ ότι πρέπει όλοι να αποφεύγουν τον βίον της άκρας λύπης και ηδονής,
+ και ότι πρέπει να διάγουν μέσον βίον κάπως. Επομένως καλά είπες
+ και καλά ήκουσες συγχρόνως.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Πολύ ορθά βεβαίως, φίλε Κλεινία. Λοιπόν το εξής ας σκεφθώμεν
+ κατόπιν από αυτά οι τρεις μας.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ποίον;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Ότι όλα αυτά όσα εξετάζομεν, είναι εκείνα τα οποία οι περισσότεροι
+ τα ονομάζουν άγραφα νόμιμα. Και ό,τι ονομάζουν πατροπαραδότους
+ νόμους δεν είναι τίποτε άλλο παρά όλα αυτά. Ακόμη δε και ο
+ τελευταίος περιχυμένος λόγος μας, ότι δηλαδή ούτε νόμους πρέπει να
+ τα ονομάσωμεν αυτά, ούτε να τα αποσιωπήσωμεν, καλά ελέχθη. Διότι
+ αυτοί είναι οι δεσμοί όλης της πολιτείας ευρισκόμενοι εις το μέσον
+ όλων των γραπτώς θεσπισθέντων νόμων και των υπαρχόντων και όσοι
+ μέλλουν να θεσπισθούν κυριολεκτικώς ως άλλα πατροπαράδοτα και
+ εντελώς αρχαία νόμιμα. Τα οποία, εάν μεν τεθούν και συνηθισθούν
+ καλώς, προφυλάττουν με πλήρη ασφάλειαν τους τότε γραφέντας νόμους,
+ εάν όμως βαδίζουν εσφαλμένως έξω από το καλόν, ωσάν τα
+ υποστηρίγματα των οικοδομών, τα οποία καταρρέουν εις το μέσον και
+ κάμνουν να πέσουν το έν εις το άλλο όλα μαζί εκτός των άλλων και
+ τα καλώς κτισθέντα εις το τέλος, αφού έπεσαν τα πρώτα κάτωθεν.
+ Αυτά λοιπόν σκεπτόμενοι και ημείς, φίλε Κλεινία, πρέπει να
+ σφικτοδέσωμεν ολόγυρα την πόλιν σου, η οποία είναι νέα, χωρίς να
+ παραλείψωμεν το παραμικρόν, όσον μας είναι δυνατόν, από όσα
+ ονομάζουν νόμους ή συνηθείας ή ασχολίας. Διότι με όλα αυτά
+ σφικτοδένεται η πόλις, εάν δε είναι χωρισμένα αυτά μεταξύ των, δεν
+ είναι στερεά. Ώστε δεν πρέπει να απορούμεν, αν πολλά και μικρά μας
+ φαίνονται ως νόμιμα ή συνήθειαι και πλημμυρούντα μας κάμνουν τους
+ νόμους μακροτέρους κάπως.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Και συ ορθώς ομιλείς και ημείς αυτά θα έχωμεν στον νουν μας.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν έως εις το τρίτον έτος της ηλικίας, αν κανείς εκτελή αυτά
+ ακριβώς εις το αγόρι και εις το κορίτσι, και δεν μεταχειρίζεται τα
+ λεχθέντα ως πάρεργα, δεν θα είναι ασήμαντα διά την ωφέλειαν των
+ ανατρεφομένων. Και λοιπόν τόρα ίσως είναι ανάγκη να εξετάσωμεν τα
+ παιγνίδια τα αρμόζοντα εις τα τριετή και τετραετή και πενταετή και
+ εξαετή ήθη της ψυχής. Και τόρα πλέον πρέπει να τους ελευθερώσωμεν
+ από την τρυφήν με την τιμωρίαν, όχι όμως την άτιμον, αλλά καθώς
+ ελέγαμεν διά τους δούλους, δηλαδή να μη τους τιμωρούμεν με ύβρεις
+ και να εμπνέωμεν οργήν εις τους τιμωρηθέντας, ούτε να τους
+ αφήνωμεν ατιμωρήτους εις την τρυφηλότητα, αυτό ακριβώς πρέπει να
+ κάμωμεν και διά τους ελευθέρους. Υπάρχουν δε κάποια έμφυτα
+ παιγνίδια εις τους τοιούτους, τα οποία, όταν συναντηθούν, σχεδόν
+ μόνοι των τα εφευρίσκουν. Πρέπει δε πλέον όλα αυτά τα τοιαύτης
+ ηλικίας παιδία να συναθροίζωνται εις τους ναούς των χωρίων των,
+ από τριών ετών έως τα έξ, εκάστου χωρίου όλα ομού εις το ίδιον
+ μέρος. Αι δε τροφοί να φροντίζουν ακόμη διά την ευπρέπειαν και
+ (μη) ασχημοσύνην των τοιούτων, επί κεφαλής δε αυτών των τροφών και
+ όλης της συγκεντρώσεως, να επιστατή μία από τας δώδεκα γυναίκας ως
+ κοσμήτωρ επί έν έτος, από εκείνας που είπαμεν, όποιαν διορίσουν οι
+ νομοφύλακες. Αυτάς δε ας τας εκλέγουν αι αρμόδιαι διά την
+ επιμέλειαν των γάμων, ανά μίαν από εκάστην φυλήν και συνομήλικάς
+ των. Η δε διορισθείσα ας κυριαρχή συχνάζουσα κάθε ημέραν εις τον
+ ναόν και τιμωρούσα εκάστοτε τον αδικούντα, τον μεν δούλον και την
+ δούλην και τον ξένον και την ξένην μόνη της με κάποιους υπηρέτας
+ της πόλεως, τον δε πολίτην, εάν μεν αυτός δυστροπή διά την
+ τιμωρίαν, ας τον φέρη εις τους αστυνόμους, διά να δικασθή, εάν δε
+ δεν δυστροπή, τότε και τον πολίτην ας τον τιμωρή η ιδία. Μετά δε
+ την εξαετή ηλικίαν ας χωρίζεται πλέον το γένος και των δύο φύλων.
+ Και οι μεν παίδες μαζί με τους παίδας, αι δε παρθένοι επίσης ας
+ συναναστρέφωνται μεταξύ των. Πρέπει δε να στραφούν και τα δύο μέρη
+ προς τα μαθήματα, και οι μεν άρρενες εις τους διδασκάλους της
+ ιππικής και των τόξων και των ακοντίων και της σφενδόνης, εάν δε
+ κάπως συμβιβάζωνται, έως ότου να μάθουν ας πηγαίνουν και τα θήλεα,
+ και προ πάντων όσα θέλουν να συνηθίσουν τα όπλα. Διότι βεβαίως η
+ σημερινή κατάστασις ως προς αυτά δεν είναι γνωστή σχεδόν εις όλους.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ποία;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Ότι τάχα τα δεξιά μας και τα αριστερά μας είναι εκ φύσεως
+ διαφορετικά ως προς τας χείρας δι' εκάστην πράξιν, καθόσον ως προς
+ τους πόδας και τα κάτω μέλη είναι βέβαιον ότι δεν έχουν καμμίαν
+ διαφοράν. Ως προς τας χείρας όμως από ανοησίαν των τροφών και των
+ μητέρων εμείναμεν ωσάν χωλοί. Διότι η φύσις και των δύο μερών του
+ σώματος είναι σχεδόν ισόρροπος, αλλά μόνοι μας από συνήθειαν τα
+ κατεστήσαμεν διάφορα μεταχειριζόμενοι αυτά όχι ορθώς. Δηλαδή εις
+ όσα έργα δεν υπάρχει σπουδαία διαφορά, λόγου χάριν να
+ χρησιμοποιούμεν την μεν λύραν με την αριστεράν χείρα, το δε
+ πλήκτρον με την δεξιάν, εις αυτά δεν δυσκολευόμεθα, καθώς και εις
+ τα όμοια. Έχοντες δε αυτά ως παραδείγματα, εάν δεν τα εφαρμόσωμεν
+ και εις άλλα ομοίως, θα ήτο μωρία. Απέδειξε δε αυτά ο νόμος των
+ Σκυθών, οι οποίοι δεν τεντώνουν μόνον με την αριστεράν το τόξον,
+ ενώ με την δεξιάν κρατούν το βέλος, αλλά εξ ίσου μεταχειρίζονται
+ και τας δύο χείρας διά τα δύο αυτά. Πλείστα δε άλλα παρόμοια
+ παραδείγματα υπάρχουν και εις τας ηνιοχείας και εις άλλα, από τα
+ οποία ημπορούμεν να εννοήσωμεν, ότι στρεβλώνουν την φύσιν όσοι
+ κάμνουν τα αριστερά αδυνατώτερα από τα δεξιά. Αυτά δε, καθώς είπα,
+ δεν είναι τόσον σπουδαία επί κερατίνων πλήκτρων και παρομοίων
+ οργάνων, έχουν όμως μεγάλην διαφοράν, όταν πρόκειται να
+ μεταχειρισθή κανείς εις τον πόλεμον σιδηρά είτε τόξα είτε ακόντια
+ και όλα τα παρόμοια. Διαφέρει δε πάρα πολύ ο μαθών από τον μη
+ μαθόντα και ο γυμνασμένος από τον αγύμναστον. Διότι καθώς ο
+ ασκηθείς τελείως εις το παγκράτιον ή την πυγμήν ή την πάλην πρέπει
+ από μεν τα αριστερά μέρη να μη είναι ανίκανος να πολεμή, και μήτε
+ να χωλαίνη μήτε εσφαλμένως να έλκη όταν κανείς μοιράζη και εις τα
+ δύο την δύναμιν και τα αναγκάζη να κοπιάζουν, ακριβώς το ίδιον,
+ νομίζω, πρέπει να θεωρούμεν ορθόν και διά τα όπλα και διά τα άλλα,
+ ότι δηλαδή όστις θέλει να έχη διπλά τα αμυντικά και τα επιθετικά
+ μέσα του δεν πρέπει από αυτά όσον είναι δυνατόν τίποτε να μη αφήση
+ να μείνη αργόν. Εάν δε βεβαίως εγεννάτο κανείς έχων την φύσιν του
+ Γηρυόνου ή του Βριάρεω, τότε με τας εκατόν χείρας πρέπει να είναι
+ ικανός να ρίπτη εκατόν βέλη. Δι' όλα δε αυτά η φροντίς πρέπει να
+ ανατεθή εις τας αρχούσας και τους άρχοντας, και εκείναι μεν να
+ γίνουν επιθεωρηταί εις τα παιγνίδια και εις τας τροφούς, αυτοί δε
+ εις τα μαθήματα, διά να γίνουν όλοι και όλαι αρτιόποδες και
+ αρτιόχειρες και όσον είναι δυνατόν να μη βλάπτουν διόλου με την
+ άσκησιν τα φυσικά των χαρίσματα.
+
+ Τα δε μαθήματα ημπορούμεν να ειπούμεν ότι είναι δύο ειδών, και τα
+ μεν περιστρεφόμενα εις το σώμα αποτελούν γενικώς την γυμναστικήν,
+ τα δε της καλλιεργείας της ψυχής αποτελούν την μουσικήν. Και πάλιν
+ της γυμναστικής είναι δύο είδη, ο χορός και η πάλη. Του δε χορού
+ άλλο είδος είναι η μίμησις της εκφράσεως των ποιημάτων, με την
+ πιστήν απόδοσιν της μεγαλοπρεπείας και της ελευθεριότητος, και
+ άλλο το χάριν της ευρωστίας και της ελαφρότητος και της ευμορφίας
+ των μελών αυτού του σώματος, με απόδοσιν της αρμοδίας κάμψεως και
+ εκτάσεως εις έκαστον από αυτά, και με εύρυθμον κίνησιν τελείως
+ διαμοιραζομένην και ομοιόμορφον εις όλον τον χορόν. Και ωρισμένως
+ ως προς την πάλην όσα μεν ο Ανταίος ή ο Κερκύων με ιδικήν των
+ εφεύρεσιν εσυστηματοποίησαν διά άχρηστον φιλονικίαν, ή ο Επειός
+ και ο Άμυκος διά την πυγμήν, επειδή δεν είναι διόλου χρήσιμα διά
+ την συμμετοχήν εις τον πόλεμον, δεν είναι άξια να τα υμνήσωμεν με
+ λόγον. Όσα δε εις την ορθήν πάλην εκτελούνται με το γύρισμα των
+ λαιμών και των χειρών και των πλευρών, μέσα εις τον ανταγωνισμόν
+ και την αξιοπρεπή διάταξιν χάριν ρωμαλεότητος και υγείας, αυτά
+ όλα, επειδή είναι χρήσιμα εις όλα, δεν πρέπει να τα παραμελήσωμεν,
+ αλλά να τα επιβάλωμεν και εις τους μαθητάς και εις τους
+ διδασκάλους, όταν φθάσωμεν εις το σχετικόν μέρος των νόμων, ώστε
+ αυτοί μεν όλα αυτά να τα προσφέρουν με εύνοιαν, εκείνοι δε να τα
+ δέχωνται ευγνωμόνως. Ούτε πάλιν πρέπει να παραλείψωμεν τας
+ κινήσεις όσαι είναι άξιαι μιμήσεως, καθώς είναι εις τον τόπον
+ αυτών εδώ των Κουρήτων (2) τα ένοπλα παιγνίδια, εις δε την
+ Λακεδαίμονα των Διοσκούρων. Εις ημάς δε πάλιν η κόρη και δέσποινα
+ Περσεφόνη ευχαριστηθείσα από το παιγνίδι του χορού, ενόμισε ότι δεν
+ πρέπει να παίζη με αδειανά χέρια, αλλά να στολισθή με τελείαν
+ πανοπλίαν και τότε να εκτελέση τον χορόν. Τα οποία βεβαίως πρέπει
+ να τα μιμούνται οι νέοι και αι νέαι, τιμώντες την ευχαρίστησιν της
+ θεάς και χάριν του πολέμου και των εορτών. Οι δε παίδες, από
+ μικράν ηλικίαν και ενόσω ακόμη δεν πηγαίνουν εις τον πόλεμον, να
+ κάμνουν επισκέψεις και πομπάς εις όλους τους θεούς στολισμένοι με
+ όπλα και με ίππους και να κάμνουν ταχύτερον ή βραδύτερον με χορόν
+ ή με βηματισμόν τας προσευχάς των προς τους θεούς και τους παίδας
+ των θεών. Ακόμη δε και εις τους αγώνας και τους προαγώνας όχι δι'
+ άλλα τίποτε, αλλά δι' αυτά πρέπει να προαγωνισθούν. Διότι αυτοί
+ και εν καιρώ ειρήνης και εις τον πόλεμον είναι χρήσιμοι και έξω
+ εις την πόλιν και εις τας ιδιωτικάς οικίας, οι δε άλλοι κόποι και
+ τα παιγνίδια και αι ασχολίαι με τα σώματα δεν ανήκουν εις τους
+ ελευθέρους, φίλε Μέγιλλε και Κλεινία.
+
+ Λοιπόν αυτό το οποίον εις τους πρώτους λόγους είπα ότι πρέπει να
+ εξετασθή ως γυμναστική σχεδόν το εξήτασα πλέον και είναι
+ συμπληρωμένον. Εάν όμως σεις έχετε καμμίαν καλλιτέραν από αυτήν,
+ φέρετέ την εις το μέσον και ειπέτε την.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Δεν είναι εύκολον, καλέ Ξένε, να αφήσωμεν αυτά και να έχωμεν άλλα
+ να ειπούμεν διά την γυμναστικήν και τα αγωνίσματα.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν διά τα ερχόμενα κατόπιν δώρα των Μουσών και του Απόλλωνος,
+ τότε μεν, ως να τα εξηντλήσαμεν εντελώς, ενομίσαμεν ότι πρέπει να
+ αφήσωμεν μόνον την γυμναστικήν. Τόρα όμως είναι φανερά ποία είναι
+ και ότι πρέπει να τα ειπούμεν μεταξύ των πρώτων. Λοιπόν ας
+ ομιλήσωμεν εις την συνέχειαν περί αυτών.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Βεβαίως πρέπει να ομιλήσωμεν.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Ακούσατε λοιπόν εμέ, τον οποίον ηκούσατε και προηγουμένως. Και όμως
+ πρέπει να προσέχη διά το υπερβολικά παράλογον και ασυνήθιστον και ο
+ ομιλών και ο ακούων, και μάλιστα τόρα. Δηλαδή εγώ τόρα θα ομιλήσω
+ λόγον όχι ακίνδυνον, και όμως κάπως θα λάβω θάρρος και δεν θα τον
+ διακόψω.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ποίον λόγον εννοείς, καλέ Ξένε;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Φρονώ ότι εις όλας τα πόλεις δεν είναι γνωστόν ότι το είδος των
+ παιγνιδίων είναι σπουδαιότατον διά την νομοθεσίαν και διά την
+ μονιμοποίησιν ή όχι των τεθέντων νόμων. Διότι, εάν μεν τακτοποιηθή
+ αυτό και εφαρμοσθή το να παίζουν οι ίδιοι με τους ίδιους όρους και
+ με τον ίδιον τρόπον πάντοτε και να διασκεδάζουν με τα ίδια
+ παιγνίδια, τούτο αφήνει και τα σοβαρά νόμιμα να μένουν ήσυχα· εφ'
+ όσον όμως αυτά τα ίδια μετακινούνται και νεωτερίζουν, και
+ λαμβάνουν όλας τας μεταβολάς διαρκώς και ποτέ οι νέοι δεν θεωρούν
+ ευχάριστα τα ίδια ούτε εις τους σχηματισμούς των ιδικών των
+ σωμάτων ούτε εις τα ίδια σκεύη ομολογούν ότι έγκειται το ωραίον
+ και το άσχημον, αλλά εκτιμάται υπερόχως όστις νεωτερίζει και
+ εισάγει κάτι νέον διάφορον από τα συνηθισμένα και ως προς τα
+ σχήματα και ως προς τα χρώματα και όλα τα παρόμοια, τότε διά την
+ πόλιν είναι πολύ ορθόν να ειπούμεν ότι δεν υπάρχει καταστροφή
+ μεγαλιτέρα από αυτήν. Διότι ανεπαισθήτως μετακινούν τα ήθη των
+ νέων και κάμνουν δι' αυτούς το μεν παλαιόν άτιμον, το δε νέον
+ έντιμον. Από αυτήν δε, επαναλαμβάνω, και την λέξιν και την
+ δοξασίαν δεν υπάρχει μεγαλιτέρα ζημία εις όλας τας πόλεις.
+ Ακούσατε πόσον κακόν θεωρώ ότι είναι αυτό.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Άραγε μήπως εννοείς το να κατακρίνεται η αρχαιότης μέσα εις τας
+ πόλεις;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Μάλιστα.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Λοιπόν δεν μας έχεις μηδαμινούς ακροατάς εις αυτόν τον λόγον, αλλά
+ όσον είναι δυνατόν ευνοϊκωτάτους.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Αυτό είναι επόμενον τουλάχιστον.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Λέγε και μη σε μέλει.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Εμπρός λοιπόν ας τον ακούσωμεν εκτενέστερον κάπως ημείς οι ίδιοι
+ και από ημάς τους ίδιους προερχόμενον (!). Δηλαδή την μεταβολήν
+ όλων των πραγμάτων εκτός των κακών θα την εύρωμεν πολύ
+ απατηλοτέραν εις όλας τας εποχάς, τους ανέμους, τας διαίτας των
+ σωμάτων, τους τρόπους της ψυχής, και γενικώς όχι μόνον εις αυτά
+ εδώ και όχι και εις εκείνα, αλλά εις όλα, εκτός, καθώς είπα προ
+ ολίγου, εις τα κακά. Ώστε, εάν κανείς ρίψη έν βλέμμα εις τα σώματα
+ θα ιδή ότι με όλα μεν τα φαγητά, με όλα δε τα ποτά και τους κόπους
+ εξοικειώνονται, και, ενώ εις την αρχήν ταράσσονται από αυτά,
+ κατόπιν ένεκα αυτών των ιδίων με την πολυκαιρίαν αποκτήσαντα
+ σάρκας σχετικάς με αυτά γίνονται φιλικά συνειθισμένα και γνώριμα
+ με όλην αυτήν την δίαιταν και διάκεινται άριστα εις την ηδονήν και
+ την υγείαν. Και, αν τυχόν κάποτε αναγκασθή κανείς να μεταβάλη
+ πάλιν οποιανδήποτε ευδόκιμον δίαιταν, εις την αρχήν τουλάχιστον
+ συνταράσσεται από ασθενείας και πολύ αργά αποκαθίσταται εις την
+ κράσιν του, αφού αποκτήση την συνήθειαν της διαίτης αυτής εκ νέου.
+ Αυτό λοιπόν το ίδιον πρέπει να φρονούμεν ότι συμβαίνει και εις τας
+ διανοίας των ανθρώπων και συγχρόνως εις τα φυσικά της ψυχής των.
+ Δηλαδή με όποιους νόμους ανατραφούν, όταν αυτοί με κάποιαν θεϊκήν
+ μοίραν μείνουν ακίνητοι εις μακρόν διάστημα, ώστε κανείς να μην
+ ενθυμήται ούτε να ήκουσε ότι άλλοτε ήσαν διαφορετικοί από σήμερον,
+ τότε σέβεται και φοβείται η ψυχή να μετακινήση κάτι τι από τα
+ υπάρχοντα τότε καθεστώτα. Λοιπόν πρέπει έκαστος πολίτης να σκεφθή
+ μέθοδον, πώς να συμβή τούτο με οποιονδήποτε τρόπον εις την πόλιν.
+ Λοιπόν εγώ την εξής μέθοδον ευρίσκω. Όλοι θεωρούν μεταβλητά τα
+ παιγνίδια των νέων, καθώς ελέγαμεν προηγουμένως, και ότι είναι
+ πραγματικώς παιγνίδια και ότι δεν συμβαίνει μεγίστη πρόοδος ή βλάβη
+ από αυτά, και διά τούτο δεν τα εμποδίζουν, αλλά τα παρακολουθούν
+ υποχωρούντες, και δεν σκέπτονται ότι αυτοί, οι οποίοι νεωτερίζουν
+ εις τα παιγνίδια, θα γίνουν κατόπιν διαφορετικοί άνδρες από
+ εκείνους, οι οποίοι είναι τόρα και οι οποίοι ήσαν προηγουμένως
+ παίδες, αφού δε θα γίνουν διαφορετικοί, θα ζητούν άλλον βίον και
+ τοιουτοτρόπως θα επιθυμήσουν άλλας ασχολίας και νόμους και κατόπιν
+ από αυτό, ωσάν να ήλθε εις την πόλιν το μεγαλίτερον κακόν, δεν θα
+ φοβήται κανείς από αυτούς. Και τα μεν άλλα, όταν μεταβάλλωνται,
+ ολιγώτερα κακά προξενούν, δηλαδή όσα πάσχουν το τοιούτον ως προς
+ το εξωτερικόν σχήμα (τρόπους). Όσα όμως περιστρέφονται εις τα ήθη
+ και ευκόλως μεταπίπτουν από τον έπαινον εις την κατάκρισιν, νομίζω
+ ότι αυτά έχουν ανάγκην της μεγαλιτέρας προσοχής από όλα.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πώς όχι;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Και λοιπόν; Άραγε πιστεύομεν εις τους προηγουμένους λόγους, όπου
+ ελέγαμεν, ότι δηλαδή οι ρυθμοί και όλη η μουσική είναι απομίμησις
+ των τρόπων των καλλιτέρων και των χειροτέρων ανθρώπων, ή πώς
+ αλλέως;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Διόλου διαφορετική δεν ημπορεί να είναι η γνώμη από μέρους μας.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν δεν φρονούμεν ότι πρέπει να σκεφθώμεν παν μέσον, ώστε οι
+ παίδες μας να μη επιθυμούν να δοκιμάζουν άλλας μιμήσεις εις τους
+ χορούς και τας μελωδίας, ούτε να ημπορέση κανείς να τους καταπείση,
+ όταν τους παρουσιάζη όλων των ειδών τας ηδονάς;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πολύ ορθά ομιλείς.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν κανείς από ημάς γνωρίζει καμμίαν καλλιτέραν τέχνην δι' αυτά
+ από τους Αιγυπτίους;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ποίαν λοιπόν εννοείς;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Να καθιερωθούν όλοι οι χοροί και όλαι αι μελωδίαι, και να ορισθούν
+ πρώτον μεν αι εορταί ολοκλήρου του έτους ομού ποίαι πρέπει να
+ γίνωνται εις την δείνα εποχήν και εις τους δείνα θεούς και εις τους
+ παίδας αυτών και τους δαίμονας. Έπειτα δε εις εκάστην θυσίαν των
+ θεών ποία ωδή πρέπει να ψάλλεται και με ποίους χορούς πρέπει να
+ γεραίρεται η θυσία εκείνη, αυτά να τακτοποιήσουν πρώτον μερικοί,
+ και όσα ορισθούν να τα καθιερώσουν με θυσίας εις τας Μοίρας και
+ όλους τους άλλους θεούς όλοι οι πολίται συγχρόνως, εκάστην δηλαδή
+ ωδήν εις έκαστον θεόν και εις εκάστην από τας άλλας θεότητας. Εάν
+ δε κανείς έξω από αυτά προσφέρη εις κάποιον θεόν άλλους ύμνους και
+ χορούς, τότε να έχουν το δικαίωμα οι ιερείς και αι ιέρειαι μετά
+ των νομοφυλάκων να τους εμποδίζουν ευσεβώς συμφώνως με τον νόμον,
+ ο δε εμποδιζόμενος, εάν δεν παύη εκουσίως, να υφίσταται εις όλην
+ του την ζωήν δίκας ασεβείας από τον πρώτον επιθυμούντα.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πολύ ορθά.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Αφού λοιπόν εφθάσαμεν εις αυτό το μέρος του λόγου, ας υποστώμεν ό,τι
+ αρμόζει εις τον εαυτόν μας.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ως προς τι εννοείς.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Πας νέος βεβαίως, πολύ δε περισσότερον ο ηλικιωμένος, όταν ιδή ή
+ και ακούση απλώς κανέν έκτροπον και όλως ασυνήθιστον, ποτέ δεν
+ είναι δυνατόν να κατευνάση την αμφιβολίαν περί αυτού, τόσον
+ αποτόμως σπεύδων, αλλά θα σταθή ωσάν να ευρίσκεται εις
+ διασταύρωσιν οδών και να μη γνωρίζη καλά τον δρόμον, είτε τύχη
+ μόνος του να βαδίζη είτε μαζί με άλλους, και θα ερωτήση τους
+ άλλους διά την απορίαν του, και δεν θα ξεκινήση προηγουμένως, πριν
+ να βεβαιωθή με την εξέτασιν της διευθύνσεως, πού άραγε θα τον
+ οδηγήση. Και λοιπόν και ημείς τόρα το ίδιον πρέπει να κάμωμεν.
+ Δηλαδή, αφού τόρα εις την συζήτησιν των νόμων μας έτυχε ένας
+ παράδοξος λόγος, είναι ανάγκη να κάμωμεν όλην την εξέτασιν, και
+ όχι τόσον ευκόλως να αποφανθώμεν διά τόσον σπουδαίον πράγμα, αφού
+ έχομεν τόσον μεγάλην ηλικίαν, και να διισχυριζώμεθα ότι ημπορούμεν
+ εις την στιγμήν να ειπούμεν κάτι τι σαφές.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πολύ ορθά ομιλείς.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν εις αυτό μεν θα δώσωμεν καιρόν, θα το επικυρώσωμεν δε τότε,
+ όταν το εξετάσωμεν επαρκώς. Αλλά τόρα, διά να μην εμποδισθώμεν
+ ματαίως να τελειώσωμεν την συνέχειαν της διατάξεως των νόμων
+ τούτων, ας προχωρήσωμεν προς το τέλος αυτών. Διότι είναι πολύ
+ πιθανόν, αν θέλη ο θεός, και αυτή όλη η έρευνα εάν τελειώση
+ ικανοποιητικώς, να μας εξηγήση και αυτήν την τορινήν μας απορίαν.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πολύ καλά ομιλείς, καλέ Ξένε, και ας κάμωμεν καθώς είπες.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν, είπαμεν, ας δεχθώμεν αυτό το παράλογον, δηλαδή να γίνουν
+ νόμοι αι ωδαί μας, καθώς έκαμαν οι παλαιοί ως προς την κιθαρωδίαν
+ και τους ωνόμασαν νόμους διά παρόμοιον λόγον, καθώς φαίνεται. Ώστε
+ πολύ πιθανόν ούτε εκείνοι να μη απεμακρύνοντο από αυτό που λέγομεν
+ τόρα, αλλά να το εμάντευσε κανείς ωσάν εις τον ύπνον του ή και εις
+ τον ξύπνον του. Και λοιπόν η απόφασις περί αυτού ας είναι η εξής.
+ Έξω από τας δημοσίας μελωδίας και τα ιερά και όλους τους χορούς
+ των νέων κανείς ας μη προφέρη τίποτε περισσότερον ή διαφορετικόν
+ από τους νόμους ούτε μετακίνησιν να εκτελή. Και ο μεν τοιούτος ας
+ απομακρύνεται ατιμώρητος, όστις δε δεν υπακούει, καθώς είπαμεν προ
+ ολίγου, ας τον τιμωρούν οι νομοφύλακες και αι ιέρειαι και οι
+ ιερείς. Αυτά δε τόρα ας είναι παραδεκτά εις την συζήτησίν μας.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ας είναι παραδεκτά.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Αλλά με ποίον τρόπον ημπορεί κανείς να νομοθετήση αυτά χωρίς να
+ περιγελασθή; Λοιπόν ας εξετάσωμεν και το εξής ακόμη ως προς αυτά.
+ Είναι ασφαλέστερον να κατασκευάσωμεν ως είδος εκμαγεία πρώτον με
+ τον λόγον. Εννοώ δε έν μεν από αυτά τα εκμαγεία να είναι το εξής.
+ Αφού γίνη θυσία και καούν τα σφάγια συμφώνως με τον νόμον, εάν
+ κανείς, λέγομεν, ατομικώς παρουσιαζόμενος εις τους βωμούς και τα
+ ιερά, είτε υιός είτε αδελφός, βλασφημή παντός είδους βλασφημίας,
+ άραγε τότε δεν θα ειπούμεν ότι εμπνέει με τους λόγους του
+ απογοήτευσιν και κακήν πρόρρησιν και μαντείαν διά τον πατέρα του
+ και τους άλλους συγγενείς του;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Αμέ τι;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν εις τα ιδικά μας μέρη αυτό γίνεται, πάντοτε σχεδόν, διά να
+ εκφρασθώ ούτω πως, εις όλας τας πόλεις. Δηλαδή, όταν καμμία αρχίση
+ να εκτελέση δημοσίως καμμίαν θυσίαν, κατόπιν έρχεται όχι είς
+ χορός, αλλά πλήθος χορών, και αφού σταθούν οι χορευταί όχι μακράν
+ από τους βωμούς αλλά πλησίον αυτών, κάποτε ξεστομίζουν κάθε είδος
+ βλασφημίας επάνω εις τα ιερά, με λέξεις και με ρυθμούς και με
+ θρηνωδεστάτας μελωδίας συγκλονίζοντες τας ψυχάς των ακροατών, και
+ όστις κατορθώση να κάμη την θυσιάζουσαν πόλιν να δακρύση αμέσως,
+ αυτός αναγνωρίζεται νικητής. Αυτόν λοιπόν τον νόμον άραγε δεν τον
+ καταργούμεν; Και αν τυχόν γίνη ανάγκη να ακούσουν οι πολίται
+ τοιαύτας θρηνωδίας, όταν συμβούν όχι ημέραι φαιδραί αλλά
+ αποφράδες, τότε θα ήτο καλόν μάλλον απ' έξω να έλθουν κάποιοι
+ χοροί ωδικοί μισθωμένοι, καθώς είναι οι πληρωνόμενοι διά να
+ συνοδεύουν τους νεκρούς με κάποιαν Καρικήν μούσαν. Ακριβώς αυτό
+ έπρεπε να γίνεται και εις αυτάς τας ωδάς, και μάλιστα ως επίδειξις
+ διά τας επικηδείους ωδάς δεν αρμόζουν οι στέφανοι ούτε οι χρυσοί
+ στολισμοί, αλλά όλως το αντίθετον, διά να τελειώνω όσον το δυνατόν
+ την ομιλίαν μου περί αυτών. Απλώς δε το εξής σας ερωτώ πάλιν περί
+ αυτών, αν σας αρέσει αυτό ως πρώτον εκμαγείον με τας ωδάς.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ποίον;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Η ευφημία. Και μάλιστα αν θέλετε να είναι το είδος της ωδής μας
+ εντελώς εύφημον; Ή θέλετε να μη σας εξαναρωτώ, αλλά να το
+ παραδέχωμαι ούτως πως;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Βεβαιότατα παραδέξου το. Διότι αυτός ο νόμος επικυρώνεται με όλας
+ μας τας ψήφους.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν κατόπιν από την ευφημίαν ποίος έρχεται ως δεύτερος νόμος της
+ μουσικής; Όχι άραγε το να γίνωνται προσευχαί εις τους θεούς, εις
+ τους οποίους θυσιάζομεν εκάστοτε;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πώς όχι;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Τρίτος δε νόμος θα είναι, νομίζω, ότι οι ποιηταί πρέπει να
+ γνωρίζουν ότι αι προσευχαί είναι παρακλήσεις εις τους θεούς. Και
+ λοιπόν πρέπει αυτοί πολύ να προσέχουν μήπως απατηθούν κάποτε και
+ ζητήσουν τίποτε κακόν ως αγαθόν. Διότι βεβαίως αυτό το πάθημα θα
+ ήτο γελοίον, εάν πραγματοποιηθή τοιαύτη ευχή.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Αμέ τι;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν ημείς ολίγον προηγουμένως δεν επείσθημεν εις τον λόγον, ότι
+ πρέπει ούτε αργυρούς πλούτος ούτε χρυσούς να ευρίσκεται εντός της
+ πόλεως;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Βεβαιότατα.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν διά ποίον πράγμα να δεχθώμεν ότι χρησιμεύει ως παράδειγμα
+ αυτός ο διισχυρισμός; Άραγε όχι διά το εξής, ότι δηλαδή το γένος
+ των ποιητών δεν είναι ικανόν να γνωρίζη τόσον καλά τα αγαθά και τα
+ μη αγαθά; Λοιπόν, εάν κανείς ποιητής συνθέση με λέξεις ή και με
+ μελωδίαν εσφαλμένας ευχάς, θα κάμη ημάς τους πολίτας να
+ προσευχώμεθα τα αντίθετα διά σπουδαιότατα πράγματα. Και όμως,
+ καθώς ελέγαμεν, από αυτό το σφάλμα δεν θα εύρωμεν πολλά άλλα
+ μεγαλίτερα. Λοιπόν θέλετε να δεχθώμεν και αυτόν τον νόμον και τον
+ τύπον ως ένα από τους σχετικούς με την μούσαν;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ποίον; Ειπέ το σαφέστερον εις ημάς.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Ο ποιητής έξω από τα νόμιμα της πόλεως και τα δίκαια ή τα καλά ή τα
+ αγαθά τίποτε δεν πρέπει να κάμνη, όσα δε συνθέση να μην έχη το
+ δικαίωμα να τα δείξη εις κανένα ιδιώτην προηγουμένως πριν να
+ παρουσιασθούν εις τους ιδίους τους εκλεχθέντας δι' αυτά κριτάς και
+ νομοφύλακας και να εγκριθούν. Σχεδόν δε υπάρχουν οι νομοθέται, τους
+ οποίους εξελέξαμεν διά τα μουσικά και ο επιμελητής της παιδείας.
+ Και λοιπόν: Καθώς σας ερώτησα πολλάκις θέλετε να τεθή αυτός ο
+ νόμος και ο τύπος και αυτό το τρίτον εκμαγείον, ή πώς φρονείτε;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Βεβαίως να τεθή. Αμέ τι;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Κατόπιν δε από αυτά είναι ορθότατον να ψάλλωνται ύμνοι θεών και
+ εγκώμια ανάμικτα με προσευχάς, και πάλιν κατόπιν από τους θεούς εις
+ τους δαίμονας και τους ήρωας θα ήσαν αρμόδιαι μαζί με τα εγκώμια αι
+ προσευχαί.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πώς όχι;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Κατόπιν δε από αυτά πλέον πρέπει αμέσως να τεθή χωρίς φθόνον ο εξής
+ νόμος. Όσοι πολίται αποθάνουν, αφού εκτελέσουν με το σώμα των ή με
+ τας ψυχάς των έργα ένδοξα και κοπιώδη και εφάνησαν ευπειθείς εις
+ τους νόμους, αυτοί πρέπει να απολαύσουν εγκώμια.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πώς όχι;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Βεβαίως όμως όσοι ακόμη ζουν δεν είναι φρόνιμον να τους τιμωρούν με
+ εγκώμια και ύμνους, πριν κανείς να περάση όλην του την ζωήν και να
+ προσθέση καλόν τέλος. Αυτά δε όλα από ημάς ας γίνουν κοινά διά τους
+ άνδρας και τας γυναίκας τους πασιγνώστους αγαθούς και τας αγαθάς.
+ Τας δε ωδάς και τους χορούς πρέπει να τας καθιερώσωμεν ως εξής.
+ Πολλαί υπάρχουν από τους παλαιούς παλαιαί και καλαί συνθέσεις ως
+ προς την μουσικήν και μάλιστα επίσης καλοί χοροί διά τα σώματα,
+ από τους οποίους κανείς δεν φθονεί να εκλέξη το πρέπον και αρμόζον
+ εις το καθεστώς πολίτευμα. Να εκλέξουν δε κριτάς αυτών όχι
+ νεωτέρους από τα πενήντα έτη, και όποιον μεν από τα παλαιά
+ ποιήματα ευρεθή κατάλληλον, να το εγκρίνουν, όποιον δε είναι
+ ελλιπές ή εντελώς ακατάλληλον, αυτό να το απορρίπτουν ολοτελώς.
+ Όποιον δε εκλέγεται, να το μεταρρυθμίζουν, αφού το παραλάβουν
+ ποιητικοί και μουσικοί συγχρόνως άνδρες, εφαρμόζοντες την
+ ποιητικήν των δύναμιν, από δε τας ηδονάς των και επιθυμίας εις
+ πολύ ολίγας εμπιστευόμενοι, και ερμηνεύοντες τον σκοπόν του
+ νομοθέτου να εγκαταστήσουν τον χορόν και την ωδήν όσον το δυνατόν
+ σύμφωνον με το πνεύμα των. Πάσα δε ατακτοποίητος μελέτη ως προς
+ την μουσικήν, όταν λάβη τάξιν και όταν δεν προσφερθή η θελκτική
+ μουσική, είναι πάντοτε πολύ καλλιτέρα. Το ηδονικόν όμως είναι
+ κοινόν εις όλα τα είδη αυτής. Δηλαδή αναλόγως της μουσικής με την
+ οποίαν θα ζήση κανείς από την παιδικήν του ηλικίαν έως την ακμαίαν
+ και σώφρονα, εάν μεν συνηθίση σώφρονα μουσικήν και τακτοποιημένην
+ και ακούση την αντίθετον, την μισεί και την ονομάζει δουλοπρεπή,
+ εάν δε ανατραφή με την κοινήν θελκτικήν, λέγει ότι είναι ψυχρά και
+ αηδής η αντίθετος. Ώστε, καθώς είπαμεν προ ολίγου, το ζήτημα της
+ ηδονής ή της αηδίας της μιας ή της άλλης δεν κερδίζει τίποτε, εκ
+ περισσού δε η μεν μία κάμνει καλλιτέρους τους ανατραφέντας με
+ αυτήν, η δε άλλη χειροτέρους.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πολύ καλά το είπες.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Ακόμη δε θα είναι ανάγκη να διακρίνη κανείς με γενικάς γραμμάς τας
+ ωδάς, αι οποίαι αρμόζουν εις τα θήλεα και εις τα άρρενα, και
+ μάλιστα να τας προσαρμόση με τας αρμονίας και με τους ρυθμούς.
+ Διότι θα είναι φρικώδες να παραφωνή εις όλην την αρμονίαν ή να
+ εκτροχιάζεται από τον ρυθμόν, όταν έκαστον από αυτά δεν
+ συμβιβάζεται διόλου με τας μελωδίας. Λοιπόν είναι ανάγκη και αυτών
+ τους τύπους να νομοθετήση. Είναι δε ανάγκη και εις τα δύο γένη να
+ αποδίδη κανείς τα κοινά γνωρίσματα, αλλά τα ιδιαίτερα γνωρίσματα
+ των θηλέων πρέπει να τα εξαίρη με την κυρίαν διαφοράν της φύσεώς
+ των. Επομένως την μεγαλοπρέπειαν και την ροπήν προς την ανδρείαν
+ πρέπει να την θεωρήση ως ανδροπρεπή, την δε περισσοτέραν κλίσιν
+ προς την κοσμιότητα και την σωφροσύνην ως θηλυπρεπέστερον πρέπει
+ να το αναγράψωμεν εις τον νόμον και εις τον λόγον. Η τάξις λοιπόν
+ των ωδών αυτή ας είναι. Τόρα πλέον όμως ας ορίσωμεν την
+ διδασκαλίαν και την παράδοσιν τούτων, δηλαδή με ποιον τρόπον και
+ ποίοι και πότε πρέπει να κάμνουν έκαστον από αυτά. Καθώς λοιπόν ο
+ ναυπηγός, θέτων ως βάσιν την αρχήν της ναυπηγήσεως, σχεδιάζει το
+ σκάρωμα των πλοίων, το ίδιον νομίζω και εγώ ότι κάμνω, δηλαδή, ενώ
+ προσπαθώ να ξεχωρίσω τα σχέδια των διαφόρων βίων συμφώνως με την
+ φύσιν της ψυχής των, πραγματικώς θέτω ως βάσιν το σκάρωμα αυτών,
+ και ορίζω ότι πρέπει να σκεφθώμεν καλά με ποίαν μέθοδον και με
+ ποίους τρόπους συναναστρεφόμενοι θα ταξιδεύσωμεν όσον το δυνατόν
+ καλλίτερον εις αυτό το ταξίδι της ζωής. Και λοιπόν τα ανθρώπινα
+ πράγματα δεν είναι μεν άξια μεγάλης προσοχής, πρέπει όμως να τα
+ μελετώμεν. Αυτό όμως δεν επιτυγχάνει πάντοτε. Αφού όμως εφθάσαμεν
+ έως εδώ, εάν ημπορέσωμεν να το εκτελέσωμεν οπωσδήποτε αρμοδίως,
+ ίσως είναι ανάλογον των δυνάμεών μας. Τι εννοώ όμως άραγε; Εάν μου
+ υποβάλη κανείς αυτήν την ένστασιν, ίσως έχει δίκαιον.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Βεβαιότατα.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Εγώ φρονώ ότι πρέπει το μεν σπουδαίον να το σπουδάζωμεν, το δε μη
+ σπουδαίον να μη το σπουδάζωμεν. Εκ φύσεως δε ο μεν θεός είναι άξιος
+ πάσης της αξιομακαρίστου μελέτης, ο άνθρωπος όμως, καθώς είπαμεν
+ προηγουμένως, είναι έν παιγνίδιον εφευρημένον από τον θεόν, και
+ βεβαίως αυτό το έργον αυτού είναι το ανώτερον από όλα. Λοιπόν αυτόν
+ τον τρόπον πρέπει να ακολουθή και να παίζη όσον το δυνατόν
+ ωραιότερα παιγνίδια έκαστος ανήρ και εκάστη γυνή εις όλην των την
+ ζωήν, σκεπτόμενοι αντιθέτως από ό, τι συνηθίζουν τόρα.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πώς;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Τόρα βεβαίως νομίζουν ότι αι μελέται πρέπει να γίνωνται χάριν των
+ παιγνιδίων. Δηλαδή τα πολεμικά, τα οποία θεωρούν σπουδαία, νομίζουν
+ ότι πρέπει να τελειοποιούν χάριν της ειρήνης. Αλλά καθώς φαίνεται
+ τόρα εν καιρώ πολέμου δεν υπάρχει δι' ημάς ούτε παιγνίδιον ούτε
+ σπουδή αξιόλογος, ούτε εις το παρόν ούτε εις το μέλλον, η οποία να
+ λέγωμεν βεβαίως ότι είναι το σπουδαιότερον πράγμα. Πρέπει λοιπόν
+ έκαστος να διέλθη περισσότερον και καλλίτερον τον ειρηνικόν βίον.
+ Λοιπόν ποίον είναι το ορθόν;
+
+ Πρέπει να περάση κανείς όλην την ζωήν του παίζων μερικά παιγνίδια
+ εις τας θυσίας και ψάλλων και χορεύων, ώστε να ημπορέση τους μεν
+ θεούς να τους καταστήση ευσπλαγχνικούς προς τον εαυτόν του, τους
+ δε εχθρούς να τους αποκρούη και να τους νικά εις την μάχην. Ποίας
+ ωδάς ψάλλων και χορεύων θα κάμη αυτά τα δύο, το μεν γενικόν
+ σχέδιον ελέχθη και ωσάν δρόμοι χωρίζουν εμπρός του, τους οποίους
+ πρέπει να διαβή έχων ελπίδα ότι και ο ποιητής καλά λέγει τους
+ στίχους (3)
+
+ Τηλέμαχε, άλλα μόνος θα βρης με το μυαλό σου
+ Και άλλα ο θεός θα σου τα ειπή. Γιατί εγώ νομίζω
+ Πως συ με θέλημα θεού εγεννήθης και ανετράφης.
+
+ Αυτό λοιπόν το ίδιον πρέπει να έχουν εις τον νουν των και οι ιδικοί
+ μας τρόφιμοι και να φρονούν ότι τα λεχθέντα ελέχθησαν
+ ικανοποιητικώς, μερικά δε και ο δαίμων και ο θεός θα τους
+ συμβουλεύση ως προς τας θυσίας και τους χορούς εις ποίους και πότε
+ προσφέροντες αυτάς και εξιλεώνοντες θα ζήσουν συμφώνως με την
+ φύσιν, το περισσότερον αποτελούντες ταχυδακτυλουργήματα, πολύ δε
+ ολίγον μετέχοντες της πραγματικότητος.
+
+ΜΕΓΙΛΛΟΣ.
+
+ Όλως διόλου εξευτελίζεις, καλέ Ξένε, το ανθρώπινον γένος μας.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Μη απορείς, φίλε Μέγιλλε, αλλά συγχώρησέ με. Διότι έρριψα βλέμμα
+ εις τον θεόν (4) και με την εντύπωσιν εκείνην είπα αυτό που είπα
+ τόρα. Όμως ας είναι το γένος μας όχι μηδαμινόν, αφού το θέλεις,
+ αλλ' άξιον κάποιας προσοχής.
+
+ Εις την σειράν όμως κατόπιν από αυτά ελέχθησαν αι οικοδομαί των
+ γυμναστηρίων και των δημοσίων σχολείων εις τρία μέρη εντός της
+ πόλεως, έξω δε από την πόλιν πάλιν εις τρία μέρη γυμναστήρια διά
+ τους ίππους και εκτάσεις τακτοποιημέναι χάριν της τοξικής και των
+ άλλων ακροβολισμών (σφενδόνης) συγχρόνως χάριν μαθήσεως και
+ ασκήσεως των νέων. Εάν δε τυχόν δεν ελέχθησαν τότε ικανοποιητικώς,
+ τάρα ας λεχθούν με την έρευναν των νόμων. Εις όλα δε αυτά να
+ μένουν διδάσκαλοι ξένοι συμφωνημένοι με μισθόν και να διδάσκουν
+ εις τους φοιτώντας όσα μαθήματα συντελούν εις τον πόλεμον και όσα
+ συντελούν εις την μουσικήν. Και όχι μόνον να φοιτά εκείνος, τον
+ οποίον επιτρέπει ο πατήρ του, όποιον δε δεν επιτρέπει να τον
+ αμελούν, αλλά καθώς λέγομεν πας ανήρ και παις όσον είναι δυνατόν
+ πρέπει να μορφωθή υποχρεωτικώς, διότι μάλλον ανήκει εις την πόλιν
+ παρά εις τους γονείς του. Τα ίδια λοιπόν και περί των θηλέων, δηλ.
+ ο ιδικός μου νόμος θα ειπή ότι πρέπει και τα θήλεα να γυμνάζωνται
+ εις όλα, εις όσα και τα άρρενα. Και λέγων τούτο δεν έχω τίποτε να
+ φοβηθώ ούτε από την ιππικήν ούτε από την γυμναστικήν, ότι τάχα εις
+ μεν τους άνδρας αρμόζουν, εις δε τας γυναίκας δεν αρμόζουν. Διότι
+ και από μύθους παλαιούς που έχω ακούσει επείσθην και από σημερινά
+ σχεδόν γνωρίζω ότι αμέτρητες χιλιάδες γυναικών υπάρχουν εις τα
+ μέρη του Ευξείνου Πόντου, τας οποίας τας ονομάζουν Σαυρομάτιδας,
+ αι οποίαι όχι μόνον εις των ίππων αλλά και των τόξων και των άλλων
+ όπλων την άσκησιν μετέχουν υποχρεωτικώς εξ ίσου με τους άνδρας.
+ Κάμνω δε από αυτάς τον εξής συλλογισμόν. Λέγω ότι, αφού αυτά είναι
+ δυνατόν να γίνωνται ούτω πως, τότε είναι εντελώς ανόητα τα
+ γινόμενα εις τα μέρη μας, δηλαδή ότι δεν εκτελούν με μίαν ψυχήν
+ και με μίαν ρωμαλεότητα τα ίδια οι άνδρες και αι γυναίκες. Διότι
+ σχεδόν εις το όλον γίνεται μισή η πόλις από διπλασίαν με τας ιδίας
+ ασχολίας και τους κόπους. Και όμως αυτό θα ήτο παράδοξον σφάλμα
+ δι' ένα νομοθέτην.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Φαίνεται βεβαίως. Και όμως, καλέ Ξένε, πάρα πολλά από όσα λέγεις
+ είναι έξω από τα συνηθισμένα πολιτεύματα.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Αλλ' όμως είπα ότι πρέπει να αφήσωμεν να τελειώση η συζήτησις, όταν
+ δε τελείωση καλώς, τότε πλέον να εκλέξωμεν ό,τι κρίνομεν ορθόν.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πολύ αρμονικά ωμίλησες και με έκαμες να κάμω παρατηρήσεις ο ίδιος
+ εις τον εαυτόν μου, διότι τα είπα αυτά. Λέγε λοιπόν τόρα πάλιν ό,τι
+ σου αρέσει.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Το εξής μου αρέσει, φίλε Κλεινία, που το είπα και προηγουμένως, ότι
+ δηλαδή, εάν αυτά δεν ήσαν βασανισμένα τελείως με τα έργα ότι είναι
+ δυνατόν να τελεσθούν, ίσως τότε έπρεπε κάπως να εναντιωθή κανείς
+ εις τον λόγον μου, ο οποίος δεν δέχεται με κανένα τρόπον τον νόμον
+ τούτον, και ποτέ δεν θα κατορθώση να εξαλείψη μέσα εις αυτούς την
+ διαταγήν μας, ώστε να μη λέγωμεν ότι πρέπει να μετέχη όσον το
+ δυνατόν εξ ίσου εις την παιδείαν το θήλυ με το άρρεν γένος. Και
+ βεβαίως πρέπει ως εξής να σκεπτώμεθα δι' αυτά. Μήπως, εάν δεν
+ μετέχουν αι γυναίκες με τους άνδρας από κοινού εις όλην την ζωήν,
+ δεν θα είναι ανάγκη να δημιουργηθή κάποια ιδιαιτέρα διάταξις δι'
+ αυτάς.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Βεβαίως είναι ανάγκη.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Ποίαν λοιπόν συμμετοχήν εξ όλων των συνηθιζομένων ημπορούμεν να
+ θεωρήσωμεν προτιμοτέραν από αυτήν, την οποίαν ημείς τόρα
+ επιβάλλομεν εις αυτάς; Τάχα αυτήν που εφαρμόζουν εις τας γυναίκας
+ των οι Θράκες και άλλαι πολλαί φυλαί, δηλαδή να καλλιεργούν την
+ γην και να βόσκουν αγέλας και ποίμνια και να υπηρετούν χωρίς
+ καμμίαν διαφοράν από τους δούλους; Ή καθώς ημείς και όλοι οι
+ κάτοικοι εκείνων των μερών; Δηλαδή εις ημάς το εξής συμβαίνει ως
+ προς αυτά. Σωριάζομεν, καθώς λέγουν, εις μίαν κατοικίαν όλα τα
+ πράγματα και τα παραδίδομεν εις τας γυναίκας να τα διαχειρίζωνται
+ και να διευθύνουν τας σαΐττας και όλην την υφαντικήν. Ή μήπως
+ πρέπει να δεχθώμεν τον μέσον βαθμόν τούτου, φίλε Μέγιλλε, τον
+ Λακωνικόν; Δηλαδή ότι πρέπει αι μεν κόραι να μετέχουν εις τα
+ γυμνάσια και εις την μουσικήν, αι δε γυναίκες να απέχουν από την
+ υφαντικήν, και να υφαίνουν μίαν ζωήν γυμνασμένην και όχι διόλου
+ μηδαμινήν και περιφρονημένην, τας δε περιποιήσεις πάλιν και τας
+ διαχειρίσεις και την ανατροφήν των παίδων να τας καταστήσωμεν
+ κοινάς. Εις δε τα πολεμικά να μη λαμβάνουν μέρος, ώστε, ούτε αν
+ παρουσιασθή καμμία επείγουσα ανάγκη να υπερασπισθούν την πόλιν και
+ τα τέκνα των, να μη ημπορούν εντέχνως να λάβουν μέρος εις τα τόξα
+ ως άλλαι Αμαζόνες, ούτε να κρατήσουν ασπίδα και δόρυ και να
+ μιμηθούν την Αθηνάν και να αντικρούσουν γενναίως την εκπόρθησιν
+ της πατρίδος των και, αν όχι άλλο, τουλάχιστον να ημπορέσουν να
+ προξενήσουν φόβον εις τους εχθρούς, όταν παρατηρηθούν εις κάποιαν
+ παράταξιν; Τας δε Σαυρομάτιδας ουδέ εις το ελάχιστον ημπορούν να
+ τας μιμηθούν, εάν ζουν με αυτόν τον τρόπον, συγκρινόμεναι δε με
+ αυτάς εκείναι αι γυναίκες θα εφαίνοντο άνδρες. Εις αυτά λοιπόν
+ όποιος θέλει να επαινή τους νομοθέτας των μερών σας, ας τους
+ επαινή. Εγώ όμως δεν ημπορώ να ομιλήσω διαφορετικά. Διότι ο
+ νομοθέτης πρέπει να είναι πλήρης και όχι μισός και το μεν θήλυ να
+ το παραμελή να εντρυφά με ατακτοποίητον ζωήν, και μόνον διά άρρεν
+ να φροντίζη καλά, και σχεδόν το ήμισυ της ευτυχισμένης ζωής αντί
+ της διπλασίας να αφήνη εις την πόλιν.
+
+ΜΕΓΙΛΛΟΣ.
+
+ Τι θα κάμωμεν, καλέ Κλεινία; θα αφήσωμεν αυτόν τον Ξένον να
+ καταφέρεται τόσον πολύ εναντίον της Σπάρτης μας;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Μάλιστα. Αφού δηλαδή του εδώσαμεν το θάρρος, ας τον αφήσωμεν έως
+ ότου να εξετάση εντελώς τους νόμους
+
+ΜΕΓΙΛΛΟΣ.
+
+ Καλά λέγεις.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Τότε λοιπόν οφείλω άραγε εγώ να προσπαθήσω, να εξηγήσω την
+ συνέχειαν;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πώς όχι;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν πόσην πρόοδον θα έχουν εις την ζωήν των οι άνθρωποι, οι
+ οποίοι τας μεν απολύτους ανάγκας τας έχουν μετρίας, τας δε τέχνας
+ τας εμπιστεύθησαν εις άλλους, ανέθεσαν δε εις τους δούλους την
+ γεωργίαν, η οποία φέρει αρκετόν μερίδιον εις ανθρώπους ζώντας
+ σωφρονικώς, υπάρχουν δε συσσίτια· χωριστά μεν διά τους άνδρας,
+ παραπλεύρως δε τα των συγγενών των, δηλαδή των τέκνων των και των
+ θηλέων και των μητέρων των· είναι δε ανατεθειμένον εις τους
+ άρχοντας και εις τας αρχούσας να απολύουν αυτά εκάστην ημέραν,
+ αφού επιθεωρήσουν και ιδούν την διαγωγήν των συσσίτων, κατόπιν δε,
+ αφού κάμη σπονδήν ο άρχων και οι άλλοι εις τους θεούς, εις τους
+ οποίους είναι καθιερωμένη εκείνη η νυξ και η ημέρα, τότε πλέον να
+ απέλθουν εις τας οικίας των; Εις τους έχοντας λοιπόν τοιαύτην
+ διάταξιν άραγε δεν μένει κανέν υποχρεωτικόν και αρμόδιον έργον,
+ αλλά ως σφακτόν πρέπει έκαστος να ζη, διά να παχαίνη; Λοιπόν
+ βεβαίως δεν το θεωρούμεν δίκαιον ούτε καλόν, ούτε είναι δυνατόν
+ ό,τι ζη ούτω πως να μη λάβη ό,τι του αρμόζει, αρμόζει δε εις αργόν
+ ζώον και οκνηρώς παχυνθέν σχεδόν να φαγωθή από άλλα ζώα υπερβολικά
+ κατατρυχόμενα και έχοντα ανδρείαν και φιλοπονίαν. Αυτά λοιπόν όλα,
+ εάν τα ζητήσωμεν με αρκετήν ακρίβειαν, καθώς τόρα, ίσως δεν είναι
+ δυνατόν να πραγματοποιηθούν, ενόσω δεν αποκτήση έκαστος από ημάς
+ γυναίκας και παίδας και ιδιαιτέρας κατοικίας ατομικώς. Αλλά, εάν
+ πραγματοποιηθούν τα ερχόμενα εις δευτέραν σειράν από εκείνα που
+ λέγομεν, θα ήτο αρκετά καλόν. Λοιπόν εις τους ζώντας κατ' αυτόν τον
+ τρόπον φρονούμεν ότι δεν απομένει το μικρότερον ούτε το
+ μηδαμινώτερον καθήκον, αλλά ότι επιβάλλεται από τον δίκαιον νόμον
+ το ανώτερον από όλα τα καθήκοντα. Δηλαδή από όσα προετοιμάζει η
+ ασχολία του βίου εις όλα τα άλλα έργα, αυτή η οποία επιδιώκει
+ νίκην εις τα Πύθια και εις τα Ολύμπια διπλασίας και πολύ
+ περισσοτέρας ασχολίας, είναι φορτωμένος αυτός ο βίος, ο οποίος
+ εχαρακτηρίσθη ορθότατα ότι ασχολείται εις την τελειοποίησιν της
+ αρετής του σώματος και της ψυχής. Δηλαδή δεν πρέπει να γίνεται
+ κανέν έργον παράκαιρον, το οποίον εμποδίζει να προσφέρη εις το
+ σώμα του τας καταλλήλους ασκήσεις και την τροφήν, ούτε εις την
+ ψυχήν του μαθήματα και ήθη, πάσα δε νυξ και ημέρα ανεξαιρέτως
+ χρησιμοποιουμένη δεν αρκεί σχεδόν εις τον εκτελούντα αυτά να
+ αποκτήση την τελειότητα και την αυτάρκειαν, Αφού λοιπόν αυτά
+ επλάσθησαν ούτω πως, πρέπει να δώσουν όλοι οι ελεύθεροι τάξιν εις
+ την ζωήν των διαρκώς, αρχίζοντες σχεδόν από την μίαν αυγήν έως την
+ άλλην αυγήν και την ανατολήν του ηλίου. Εάν λοιπόν ο νομοθέτης
+ αναφέρη πολλά και μικρά ζητήματα, ίσως νομισθή κάπως άσχημος ως
+ προς την διοίκησιν των οικιών, και ως προς τα άλλα και πόσον
+ αρμόζει να αγρυπνούν όσοι θέλουν να φυλάξουν όλην την πόλιν
+ ακριβώς έως το τέλος. Δηλαδή το να κοιμάται ολόκληρον μίαν
+ οποιανδήποτε νύκτα οποιοσδήποτε πολίτης και να μη είναι φανερός
+ εις όλους τους υπηρέτας ότι εξυπνά και σηκώνεται πάντοτε πρώτος,
+ αυτό πρέπει να θεωρηθή από όλους αισχρόν και όχι αρμόζον εις
+ ελεύθερον, είτε νόμον θελήσωμεν να ονομάσωμεν αυτό είτε ασχολίαν.
+ Και μάλιστα η οικοδέσποινα της οικίας να σηκώνεται από κάποιαν
+ υπηρέτριαν και όχι αυτή πρώτη να σηκώνη τας άλλας, είναι εντροπή
+ να το λέγη εις τον εαυτόν του ο δούλος και η δούλη και ο υπηρέτης
+ και αν είναι δυνατόν και ολόκληρος η οικία. Αφού δε εξυπνήσουν από
+ την νύκτα όλοι, πρέπει να εκτελούν πολλά μέρη από τα πολιτικά και
+ οικογενειακά, οι μεν άρχοντες εις την πόλιν, αι δε οικοδέσποιναι
+ και οι οικογενειάρχαι εις τας οικίας των. Διότι ο πολύς ύπνος δεν
+ είναι εκ φύσεως αρμόδιος ούτε εις τα σώματα ούτε εις τας ψυχάς μας
+ ούτε πάλιν εις τας πράξεις τας περιστρεφομένας εις όλα αυτά.
+ Δηλαδή, όταν κοιμάται κανείς, δεν έχει καμμίαν αξίαν, καθώς και ο
+ μη ζων. Όστις όμως από ημάς φροντίζει πολύ διά την ζωήν και την
+ φρόνησίν του, αυτός αγρυπνεί όσον το δυνατόν περισσότερον καιρόν,
+ λαμβάνων μόνον όσον είναι χρήσιμον εις την υγείαν του. Αυτό δε δεν
+ είναι πολύ, όταν γίνη καλή συνήθεια. Οι δε αγρυπνούντες άρχοντες
+ μέσα εις τας πολιτείας είναι τρομεροί διά τους κακούς εχθρούς και
+ τους κακούς πολίτας, αγαπητοί δε και τίμιοι εις τους δικαίους και
+ σώφρονας και ωφέλιμοι εις τον εαυτόν των και εις όλην την πόλιν.
+
+ Λοιπόν, όταν η νυξ διέρχεται κατ' αυτόν τον τρόπον εκτός όλων των
+ λεχθέντων, ημπορεί και να δώση ανδρείαν εις τας ψυχάς εκάστου
+ πολίτου. Όταν δε επανέλθη η ημέρα και η αυγή, οι μεν παίδες πρέπει
+ να βαδίζουν εις τα σχολεία, αλλά χωρίς ποιμένα δεν πρέπει να
+ μένουν ούτε τα πρόβατα ούτε κανέν άλλο, επομένως ούτε οι παίδες
+ χωρίς παιδονόμους, ούτε οι δούλοι χωρίς κυρίους. Ο παις όμως από
+ όλα τα θηρία είναι το πλέον δυσκολομεταχείριστον. Διότι, ενόσω
+ ακόμη η πηγή της φρονήσεώς του δεν είναι κατηρτισμένη, γίνεται
+ επικίνδυνον και σφοδρόν και αγερωχότερον από όλα τα ζώα. Διά τούτο
+ πρέπει να δεσμεύεται με πολλά δεσμά ως είδος χαλινών, πρώτην φοράν
+ μεν όταν απελευθερώνεται από τας τροφούς και μητέρας του με τους
+ παιδονόμους χάριν των παιγνιδιών και της ανηλικότητός του, έπειτα
+ δε και με τους διδάσκοντας οτιδήποτε και με τα μαθήματα ως
+ ελεύθερος. Εάν δε είναι δούλου παις, οποιοσδήποτε ελεύθερος ας
+ τιμωρή και τον ίδιον τον παίδα και τον παιδονόμον του και τον
+ διδάσκαλόν του, εάν κάμνη κανέν τοιούτον σφάλμα. Εάν δε πάλιν
+ ευρεθή κανείς παρών και δεν τιμωρήση δικαίως, πρώτον μεν ας
+ υπόκειται εις το μεγαλίτερον όνειδος, όποιος δε από τους
+ νομοφύλακας προωρίσθη διά την επίβλεψιν των παίδων ας σημειώνη
+ αυτόν που παρευρέθη και δεν ετιμώρησε, ενώ έπρεπε, ή ετιμώρησε,
+ καθώς έπρεπε. Πρέπει δε να είναι διορατικός και να φροντίζη
+ υπερβολικά διά την ανατροφήν των παίδων και να διορθώνη τας φύσεις
+ αυτών, μετατρέπων πάντοτε προς το αγαθόν συμφώνως με τους νόμους.
+
+ Αλλά τόρα πάλιν πώς θα μορφώνη αυτόν επαρκώς ο νόμος μας; Διότι έως
+ τόρα δεν είπε τίποτε σαφές ούτε αρκετόν, αλλά μερικά μεν είπε,
+ μερικά δε όχι. Και όμως πρέπει όσον είναι δυνατόν τίποτε να μην
+ παραλείψη και να εξηγή πάντα λόγον, διά να γίνεται αυτός εις τους
+ άλλους εξηγητής και παιδαγωγός. Και λοιπόν τα μεν σχετικά με τον
+ χορόν και με τα μέλη και τα χοροπηδήματα ελέχθησαν, με ποίον τύπον
+ πρέπει να εκλεχθούν και να διορθωθούν και να καθιερωθούν, από όσα
+ δεν είναι μεν τυπωμένα συγγράμματα, χωρίς μέτρα όμως, δεν είπαμεν
+ ακόμη, καλέ μου διδάσκαλε των παίδων, ποία και με ποίον τρόπον
+ πρέπει να μεταχειριζώμεθα. Και βεβαίως ως προς τον πόλεμον ποία
+ πρέπει να μανθάνουν και να μελετούν αυτοί, τα έχεις μέσα εις τον
+ λόγον. Ως προς τα γράμματα όμως πρώτον, και δεύτερον ως προς την
+ λύραν και την λογιστικήν, τα οποία είπαμεν ότι χρειάζονται, και ως
+ προς τα πολεμικά και την οικιακήν οικονομίαν και την διοίκησιν της
+ πόλεως πώς πρέπει να λάβουν όλοι μέρος, και εκτός αυτών ακόμη όσα
+ είναι χρήσιμα από τα ερευνώντα τας κινήσεις των επουρανίων και των
+ άστρων και του ηλίου και της σελήνης εφ' όσον είναι ανάγκη να
+ ενεργή ως προς αυτά όλη η πόλις. —
+
+ Αλλά ποία λοιπόν εννοούμεν; Την κατάταξιν των ημερών συμφώνως με το
+ διάστημα των μηνών, και των μηνών συμφώνως με έκαστον έτος, εις
+ τρόπον ώστε αι ώραι και αι θυσίαι και αι εορταί να λαμβάνουν την
+ αρμόζουσαν τάξιν εις αυτάς διά της εκτελέσεως αυτών συμφώνως με την
+ φύσιν, και να παρουσιάζουν την πόλιν ζωντανήν και άγρυπνον και τα
+ οποία εις μεν τους θεούς αποδίδουν τας τιμάς, τους δε ανθρώπους ως
+ προς αυτά τους κάμνουν περισσότερον νοήμονας. Όλα αυτά, φίλε μου,
+ δεν ελέχθησαν καλώς εις σε από τον νομοθέτην. Λοιπόν πρόσεχε καλά
+ εις όσα πρόκειται να ειπούμεν κατόπιν. Είπαμεν ότι πρώτον από τα
+ γράμματα δεν έχεις αρκετάς γνώσεις, και ευρήκαμεν έλλειψιν εις τον
+ λόγον, ότι δεν σου ώρισε ακόμη ακριβώς, αν άραγε πρέπει να
+ προχωρήση εις την εντέλειαν αυτού του μαθήματος όστις μέλλει να
+ γίνη πολίτης, ή όλως διόλου ούτε αρχήν να κάμη. Ομοίως δε και διά
+ την λύραν. Τόρα όμως λέγομεν ότι πρέπει να αρχίση. Και διά μεν τα
+ γράμματα απαιτούνται εις παίδα ηλικίας δέκα ετών τρία έτη, διά να
+ αρχίση δε την λύραν, είναι κατάλληλος καιρός το δέκατον τρίτον
+ έτος της ηλικίας, άλλα δε τρία διά να εξακολουθήση. Και ούτε
+ περισσότερα από αυτά ούτε ολιγώτερα έτη να επιτρέπεται να σπουδάζη
+ παρανόμως, έστω αν αυτός είτε ο πατήρ του αγαπά ή μισή τα
+ μαθήματα. Όστις δε δεν υπακούει ας είναι στερημένος των τιμών των
+ τέκνων του, τας οποίας θα ειπούμεν ολίγον κατωτέρω.
+
+ Αλλά εις αυτό το διάστημα τι πρέπει να μανθάνουν οι νέοι και τι να
+ διδάσκουν οι διδάσκαλοι, αυτό πρώτον άκουσε. Λοιπόν, ως προς τα
+ γράμματα (του αλφαβήτου), πρέπει να σπουδάση έως ότου να γίνη
+ ικανός να γράφη και να αναγινώσκη. Το να γίνουν όμως μερικοί
+ τέλειοι εις την ταχυγραφίαν και την καλλιγραφίαν, εάν η φύσις των
+ δεν προχωρή εις τα ορισθέντα έτη, ας αφεθή κατά μέρος, όσον δε διά
+ τα μη ψαλλόμενα με την λύραν διδάγματα των ποιητών, τα οποία
+ υπάρχουν τυπωμένα ως συγγράμματα, άλλα μεν με μέτρον, άλλα δε
+ χωρίς διαιρέσεις ρυθμικάς, τα οποία μάλιστα λέγονται απλώς πεζά
+ συγγράμματα, στερούμενα ρυθμού και αρμονίας, μας διεσώθησαν
+ επικίνδυνα έργα από πάρα πολλούς τοιούτους ανθρώπους. Και αυτά,
+ λαμπροί μου φίλοι νομοφύλακες, τι θα τα κάμετε; Ή τι αν σας
+ διατάξη να κάμετε εις αυτά ο νομοθέτης θα είναι ορθή η διαταγή
+ του; Νομίζω ότι αυτός θα ευρεθή εις μεγάλην απορίαν.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Τι είναι αυτή, καλέ Ξένε, η απορία, την οποίαν μόνος σου αποτείνεις
+ εις τον εαυτόν σου;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Καλά με επρόλαβες, φίλε Κλεινία. Και λοιπόν εις εσάς, οι οποίοι
+ μετέχετε εις την συζήτησιν των νόμων (!), είναι ανάγκη να εξηγήσω
+ τι μου φαίνεται εύκολον και τι όχι.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Λοιπόν; Ως προς αυτά τόρα, τι πάθημα σου συνέβη και τα λέγεις αυτά;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Τόρα θα σου το ειπώ. Δηλαδή πολλάκις δεν είναι εύκολον να ομιλή
+ κανείς τα αντίθετα από άπειρα άλλα στόματα.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Και πώς; Τάχα ολίγον αντίθετα προς τους πολλούς σου φαίνονται ότι
+ είναι όσα είπαμεν προηγουμένως περί νόμων;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Αυτό που λέγεις τόρα είναι πολύ αληθές. Δηλαδή, καθώς μου φαίνεται,
+ με προτρέπεις με τον ίδιον δρόμον, ο οποίος εις πολλούς έγινε
+ μισητός — ίσως όμως και αγαπητός εις άλλους όχι ολιγωτέρους, και,
+ αν ολιγωτέρους, όχι όμως χειροτέρους τουλάχιστον — , με αυτούς με
+ παρακινείς να ριψοκινδυνεύω και να τολμώ να βαδίζω τον δρόμον, τον
+ οποίον ανοίξαμεν με την νομοθεσίαν της συζητήσεώς μας, χωρίς να
+ υποχωρώ διόλου.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Αμέ τι;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν δεν υποχωρώ. Λέγω λοιπόν ότι υπάρχουν και πάρα πολλοί
+ ποιηταί εξαμέτρων στίχων και τριμέτρων και όλων εν γένει των
+ μέτρων, άλλοι μεν επιδιώκοντες το σοβαρόν, άλλοι δε το αστείον, με
+ τα οποία λέγουν αυτοί οι αριθμούμενοι εις πολλάς χιλιάδας ότι
+ πρέπει να ανατρέφουν τους ορθώς εκπαιδευομένους και να τους
+ κάμνουν εντριβείς, καθιστώντες αυτούς πολύ προσεκτικούς ακροατάς
+ εις τας αναγνώσεις και πολυμαθείς και μανθάνοντας απ' έξω
+ ολοκλήρους ποιητάς. Άλλοι δε εκλέγουν από όλους μερικά κεφάλαια
+ και απανθίζουν μερικά πλήρη ρητά, και λέγουν ότι πρέπει να τα μάθη
+ απ' έξω όστις θέλει να γίνη αγαθός και σοφός από πολυγνωσίαν και
+ πολυμάθειαν. Δι' αυτούς λοιπόν με προτρέπεις συ να ειπώ με θάρρος,
+ τι λέγουν ορθώς και τι όχι;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πώς όχι;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Τι λοιπόν άραγε πρέπει να ειπώ με μίαν εξήγησιν δι' όλα αυτά, διά
+ να απαντήσω ικανοποιητικώς; Νομίζω σχεδόν το εξής, το οποίον και ο
+ καθείς θα μου το συγχωρήση, ότι δηλαδή έκαστος από αυτούς πολλά μεν
+ έχει ειπεί καλώς, πολλά όμως και αντιθέτως. Αφού δε αυτό συμβαίνει
+ ούτω πως, νομίζω ότι φέρει κίνδυνον εις τους παίδας η πολυμάθεια.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πώς λοιπόν και τι συμβουλεύεις εις τον νομοφύλακα;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Ως προς τι εννοείς;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Τι παράδειγμα θα έχη υπ' όψει του, ώστε άλλα μεν να επιτρέπη να τα
+ μανθάνουν όλοι οι νέοι, άλλα δε να τα εμποδίζη; Λέγε και μη
+ διστάζεις διόλου.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Αγαπητέ μου Κλεινία, πλησιάζω να είμαι ευτυχής με κάποιον καλόν
+ τρόπον.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ως προς τι;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Ως προς το να μη ευρίσκωμαι εις πλήρη απορίαν παραδείγματος. Διότι
+ τόρα έρριψα βλέμμα εις τους λόγους, τους οποίους εσυζητήσαμεν ημείς
+ από την αυγήν έως εδώ, όχι χωρίς κάποιαν έμπνευσιν, μου φαίνεται,
+ των θεών, και οπωσδήποτε μου εφάνησαν ότι ομοιάζουν εντελώς με
+ κάποιαν ποίησιν. Και ίσως δεν είναι διόλου παράδοξον αυτό το
+ πάθημα που μου συνέβη, δηλαδή να ρίψω βλέμμα εις ιδικούς μας
+ λόγους τόσον πολλούς μαζί και να ευχαριστηθώ υπερβολικά. Το
+ κυριώτερον όμως είναι ότι από τους περισσοτέρους λόγους, τους
+ οποίους έμαθα και ήκουσα εις στίχους ή κατ' αυτόν τον τρόπον
+ πεζούς, αυτοί εδώ από όλους μου εφάνησαν πρακτικώτεροι και
+ περισσότερον κατάλληλοι διά να τους ακούουν οι νέοι. Και λοιπόν
+ εις τον νομοφύλακα και εις τον παιδαγωγόν δεν έχω, καθώς νομίζω,
+ να ειπώ άλλο καλλίτερον παράδειγμα παρά να προτρέψουν τους
+ διδασκάλους αυτά να διδάσκουν εις τους παίδας και τα σχετικά και
+ όμοια με αυτά. Δηλαδή, αν ο ίδιος αναγινώσκη έργα ποιητών ή πεζά
+ συγγράμματα ή παρευρίσκεται εις συζήτησιν χωρίς γραπτά και εύρη
+ παρόμοια προς όσα λέγομεν τόρα, να μη τα αμελή διόλου, αλλά να τα
+ γράφη αμέσως. Και πρώτον μεν να αναγκάζη τους ιδίους τους
+ διδασκάλους να τα μανθάνουν και να τα επαινούν, εις όσους δε
+ διδασκάλους δεν αρέσουν αυτά να μη τους έχη συνεργάτας, αλλά μόνον
+ όσοι είναι ομόψηφοι εις τους επαίνους, αυτούς να χρησιμοποιή και
+ εις αυτούς να παραδίδη τους νέους, διά να τους διδάσκουν και να
+ τους εκπαιδεύουν. Αυτός είναι ο λόγος μου εδώ και ούτω πως ας
+ τελειώνη, εφαρμοζόμενος εις τους γραμματοδιδασκάλους συγχρόνως και
+ εις τα γράμματα του αλφαβήτου.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ως προς τον σκοπόν μας, φίλε Ξένε, μου φαίνεται ότι δεν
+ παρεκβαίνομεν από το σχέδιον της συζητήσεώς μας. Αν όμως εις το
+ σύνολον επιτυγχάνωμεν ή όχι ίσως αυτό είναι δύσκολον να το
+ διισχυριζώμεθα.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Βεβαίως, φίλε Κλεινία, διότι τούτο τότε μόνον θα εννοηθή καλλίτερα,
+ καθώς είναι επόμενον, όταν, καθώς έχομεν ειπεί πολλάκις, φθάσωμεν
+ εις το τέλος της συζητήσεώς μας περί νόμων.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πολύ ορθά.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Τόρα λοιπόν δεν πρέπει άραγε κατόπιν από τον γραμματοδιδάσκαλον να
+ ομιλήσωμεν διά τον κιθαριστήν;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Αμέ τι;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν νομίζω ότι ημείς ενθυμούμενοι τους προηγουμένους λόγους θα
+ αποδώσωμεν εις τους κιθαριστάς το αρμόζον μέρος και από την
+ διδασκαλίαν και από όλην την σχετικήν με αυτά εκπαίδευσιν.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ποίους λόγους λοιπόν εννοείς;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Είπαμεν, νομίζω, ότι οι ψάλται του Διονύσου οι εξήντα ετών πρέπει
+ να είναι υπερβολικά καλαίσθητοι διά τους ρυθμούς και τας συνθέσεις
+ των αρμονιών, ώστε από την καλήν και την κακήν μίμησιν των
+ μελωδιών, αι οποίαι μιμούνται τα πάθη, όσα συμβαίνουν εις την
+ ψυχήν, να ημπορούν να εκλέγουν τας απομιμήσεις της αγαθής και της
+ αντιθέτου, και αυτά μεν να τα αποβάλλουν, εκείνα δε να τα
+ παρουσιάζουν εις το μέσον και να τα εξυμνούν και να μαγεύουν τας
+ ψυχάς των νέων, προτρέποντες έκαστον να τους ακολουθήση εις την
+ απόκτησιν της αρετής διά των μιμήσεων.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πολύ ορθά ομιλείς.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν χάριν αυτών πρέπει να μεταχειρίζωνται τους φθόγγους της
+ λύρας και ο κιθαριστής και ο εκπαιδευόμενος διότι αι χορδαί έχουν
+ καθαρούς φθόγγους, και να αποδίδουν συμφώνως με τας χορδάς τους
+ φθόγγους της φωνής των. Την δε υπόκρουσιν και την ποικιλίαν της
+ λύρας, όταν άλλας μεν μελωδίας αποδίδουν αι χορδαί, άλλας δε ο
+ συνθέτης της μελωδίας και μάλιστα ως προς την δύναμιν και την
+ ηρεμίαν, ή την ταχύτητα και την αργοπορίαν και την οξυφωνίαν και
+ βαρυφωνίαν, διά να την αποδίδουν αρμονικώς με τας αντιθέσεις,
+ παρομοίως δε τας διαφόρους ποικιλίας των ρυθμών τας
+ προσαρμοζομένας προς τους φθόγγους της λύρας, όλα αυτά δεν πρέπει
+ να τα διδάξωμεν εις αυτούς οι οποίοι πρόκειται εντός τριών ετών να
+ αποκτήσουν ταχέως ό,τι είναι χρήσιμον από την μουσικήν. Διότι τα
+ αντίθετα συγκρούονται μεταξύ των και μανθάνονται δυσκόλως. Και
+ όμως πρέπει οι νέοι να μανθάνουν όσον το δυνατόν ευκόλως. Διότι τα
+ υποχρεωτικά μαθήματά των δεν είναι ολίγα, θα τα υποδείξη δε όσον
+ προχωρεί η συζήτησις μαζί με τον καιρόν. Αλλά όσον διά την μουσικήν
+ ας φροντίζη ούτω πως ο παιδαγωγός. Όσον δε διά τας μελωδίας καθ'
+ εαυτάς και τας λέξεις τας οποίας πρέπει να διδάξουν οι
+ χοροδιδάσκαλοι (διδάσκαλοι της χωρωδίας) και όλα αυτά ελέχθησαν
+ εις τα προηγούμενα λεπτομερώς, τα οποία μάλιστα είπαμεν ότι πρέπει
+ να καθιερωθούν, και να είναι αρμόδια δι' εκάστην εορτήν, διά να
+ δίδουν δόκιμον ηδονήν εις τας πόλεις και να τας ωφελούν.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Αληθή είναι και αυτά που ελεπτολόγησες.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Τότε λοιπόν είναι πολύ ορθόν να παραλάβη και αυτά ο εκλεχθείς από
+ ημάς άρχων εις την μουσικήν και να επιμελήται με καλήν τύχην, ημείς
+ δε ας ομιλήσωμεν περί χορού και περί της γενικής γυμναστικής του
+ σώματος εκτός εκείνων τα οποία είπαμεν προηγουμένως. Δηλαδή καθώς
+ διά την μουσικήν προσεθέσαμεν το διδακτικόν μέρος το οποίον
+ υπελείπετο, ομοίως ας κάμωμεν και περί της γυμναστικής. Διότι οι
+ παίδες και αι κόραι πρέπει να μανθάνουν να χορεύουν και να
+ γυμνάζωνται. Δεν είναι έτσι;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Μάλιστα.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Διά τους παίδας λοιπόν οι χορευταί, διά δε τας κόρας αι χορεύτριαι
+ θα είναι επιτήδειοι να τους γυμνάζουν.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ας είναι έτσι.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν ας προσκαλέσωμεν πάλιν αυτόν που θα έχη τας μεγαλιτέρας
+ δυσκολίας, δηλαδή τον επιμελητήν των παίδων, ο οποίος δεν θα έχη
+ πολλήν σχόλην διά να φροντίζη και διά την μουσικήν και διά την
+ γυμναστικήν.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πώς λοιπόν θα είναι εις θέσιν, αφού είναι γεροντότερος, να έχη
+ τόσας φροντίδας;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Εύκολα, φίλε μου. Διότι ο νόμος του επιτρέπει και θα επιτρέψη να
+ προσλαμβάνη εις αυτήν την εργασίαν όσους θέλει άνδρας και γυναίκας
+ από τους πολίτας. Θα γνωρίση δε ποίους πρέπει να εκλέξη και θα
+ θελήση να μη σφάλλη εις αυτά έχων την φρόνιμον εντροπήν, και
+ γνωρίζων την σπουδαιότητα του αξιώματός του, και σκεπτόμενος
+ καλώς, ότι, εάν μεν ανατραφούν καλώς οι νέοι, όλα μας πηγαίνουν
+ καλά, όταν δε όχι καλώς, τότε ούτε πρέπει να το ειπούμεν ούτε
+ ημείς το λέγομεν, απομακρύνοντες από την νεόκτιστον πόλιν τους
+ υπερβολικά φιλομάντεις. Λοιπόν είπαμεν πολλά και δι' αυτά, δηλαδή
+ διά τους χορούς και όλας τας κινήσεις της γυμναστικής. Δηλαδή ως
+ γυμναστικήν θεωρούμεν και όλας τας κοπώσεις των σωμάτων εις τον
+ πόλεμον και με την τοξικήν και εν γένει με την ακροβολιστικήν, και
+ με την πελταστικήν και με όλην την οπλομαχίαν και των τακτικών
+ μετακινήσεων και όλων των στρατιωτικών πορειών και στρατοπεδεύσεων
+ και με όσα μαθήματα συντείνουν εις την ιππικήν. Δηλαδή όλων αυτών
+ πρέπει να υπάρχουν κοινοί διδάσκαλοι, λαμβάνοντες μισθόν από την
+ πόλιν και μαθηταί αυτών οι παίδες της πόλεως και οι άνδρες και αι
+ κόραι και αι γυναίκες να γίνουν επιστήμονες όλων αυτών. Και ενόσω
+ μεν είναι κόραι αι γυναίκες να γυμνασθούν εις όλους τους ενόπλους
+ χορούς και τας μάχας, αι δε γυναίκες εις τας μετακινήσεις και εις
+ τας τάξεις και εις την κατάθεσιν και άρσιν των όπλων γυμνασμέναι,
+ αν όχι δι' άλλο τίποτε, τουλάχιστον αν γίνη κάποτε ανάγκη να
+ εγκαταλείψουν πανδήμως με όλας τας δυνάμεις των την πόλιν και να
+ στρατοπεδεύσουν έξω, να είναι ικανοί όσοι θα φυλάξουν τους παίδας
+ και την άλλην πόλιν δι' αυτό το διάστημα, ή και αντιθέτως (διότι
+ τίποτε δεν πρέπει κανείς να βεβαιώνη με όρκον, εάν απ' έξω
+ επιπέσουν οι εχθροί με κάποιαν μεγάλην ρωμαλεότητα και δύναμιν,
+ είτε βάρβαροι είτε Έλληνες, ώστε να γίνη ανάγκη να εκτελεσθή η
+ μάχη χάριν αυτής της πόλεως. Τότε βεβαίως θα είναι μεγάλη έλλειψις
+ της πολιτείας, αι γυναίκες να είναι τόσον αισχρώς αναθρεμμέναι,
+ ώστε ούτε ως όρνεα πολεμούσαι διά τα τέκνα των εναντίον
+ οποιουδήποτε ισχυροτάτου ζώου να μη είναι πρόθυμοι να αποθνήσκουν
+ και να υφίστανται όλους τους κινδύνους, αλλά αμέσως να τρέχουν εις
+ τα ιερά και να πλημμυρίζουν και βωμούς και ναούς και να αποκτήσουν
+ φήμην διά το γένος των ανθρώπων, ότι εκ φύσεως είναι το δειλότερον
+ από όλα τα ζώα.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Μα τον Δία, φίλε Ξένε, δεν θα ήτο διόλου ευπρεπές, οπουδήποτε συμβή
+ τούτο εις μίαν πόλιν, χωριστά από την δυστυχίαν.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν να θέσωμεν αυτόν τον νόμον, δηλαδή έως εις αυτόν τον βαθμόν
+ ότι δεν πρέπει αι γυναίκες να αμελούν τα πολεμικά, αλλά όλοι οι
+ πολίται και αι πολίτιδες να γυμνάζωνται;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Εγώ τουλάχιστον συμφωνώ.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν διά την πάλην μερικά μεν τα είπαμεν, το σπουδαιότερον όμως,
+ καθώς εγώ φρονώ, δεν το είπαμεν, ούτε είναι εύκολον να κρίνωμεν
+ αυτό, χωρίς να το αποδεικνύωμεν με το σώμα, ενώ το εξηγούμεν διά
+ του λόγου. Αυτό λοιπόν τότε μόνον θα το κρίνωμεν, όταν ο λόγος
+ παρακολουθήσας την εκτέλεσιν μας πληροφορήση τίποτε σαφές και δι'
+ όλα τα άλλα όσα είπε και ότι με την πολεμικήν σύγκρουσιν όλων των
+ κινήσεων πάρα πολύ συγγενής είναι η τοιαύτη πάλη, και μάλιστα ότι
+ αυτήν πρέπει να την συνηθίζωμεν χάριν εκείνης, όχι όμως εκείνην
+ χάριν αυτής να μανθάνωμεν.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πολύ καλά ωμίλησες.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Προς το παρόν λοιπόν ας σταθούμεν έως εδώ εις το ζήτημα της
+ παλαιστικής ικανότητος. Διά την άλλην όμως κίνησιν του σώματος
+ ολοκλήρου, της οποίας το περισσότερον μέρος θα ήτο ορθόν να το
+ ονομάση κανείς χορόν, πρέπει να δεχθώμεν ότι υπάρχουν δύο είδη
+ αυτού, το έν το οποίον μιμείται σοβαρώς την κίνησιν των ωραιοτέρων
+ σωμάτων, και το άλλο το οποίον μιμείται την κίνησιν των
+ ασχημοτέρων προς εξευτελισμόν, και έπειτα πάλιν δύο είδη του
+ μηδαμινού και άλλα δύο του σοβαρού. Και λοιπόν του σοβαρού το μεν
+ έν είναι εν καιρώ πολέμου και με βιαίας κοπώσεις συμπλοκή των
+ ωραίων σωμάτων και της ανδρικής ψυχής, το δε άλλο όταν ευρίσκεται
+ εις ευδοκίμησιν η σώφρων ψυχή και εις μετριασμένας ηδονάς, το
+ οποίον πολύ φυσικά ημπορεί κανείς να το ονομάση ειρηνικόν χορόν.
+ Λοιπόν από αυτούς τους δύο τον πολεμικόν, ο οποίος διαφέρει από
+ τον ειρηνικόν, είναι ορθόν να τον ονομάση κανείς πυρρίχιον, ο
+ οποίος μιμείται και την προσεκτικήν αποφυγήν όλων των επιθέσεων με
+ παρακάμψεις και υποχωρήσεις διαφόρους και με υπερπήδησιν εις τα
+ ύψη και με χαμηλώσεις, και τας αντιθέτους από αυτάς κινήσεις,
+ δηλαδή όσαι προσπαθούν να μιμηθούν τας επιθέσεις με δραστήρια
+ σχήματα και την ώραν της ρίψεως των τόξων και των ακοντίων και
+ όλων των κτυπημάτων. Εις αυτά το ορθόν και το τονισμένον το οποίον
+ μιμείται τα αγαθά σώματα και τας ψυχάς συνίσταται συνήθως εις την
+ ευθυγραμμίαν των μελών του σώματος, το δε αντίθετον από αυτά δεν
+ είναι ορθόν. Τον δε ειρηνικόν χορόν πάλιν εις εκάστην λεπτομέρειαν
+ πρέπει να τον εξετάσωμεν ως εξής, διά να ιδούμεν αν κανείς ορθώς ή
+ όχι εκτελεί τον ωραίον χορόν κατά φύσιν και αν συγκαταλέγεται εις
+ τους χορευτάς των ευνομουμένων εθνών. Πρέπει λοιπόν πρώτον να
+ αναλύσωμεν τον φιλονικούμενον χορόν προηγουμένως χωριστά από τον
+ αδιαφιλονίκητον.
+
+ Ποίος λοιπόν είναι αυτός και πώς πρέπει να αναλύσωμεν το καθέν
+ είδος; Όσον μέρος του χορού θεωρείται ως βακχεία και είναι μίμησις
+ των μεθυσμένων ακολούθων του Βάκχου, οι οποίοι λέγονται Νύμφαι και
+ Πάνες και Σειληνοί και Σάτυροι, και αι οποίαι εκτελούνται εις
+ μερικούς καθαρμούς και εις τελετάς, ολόκληρον αυτό το είδος του
+ χορού δεν είναι εύκολον να το χαρακτηρίσωμεν ούτε ως ειρηνικόν
+ ούτε ως πολεμικόν ούτε ό,τι άλλο θελήση κανείς. Νομίζω όμως ότι
+ ημπορούμεν να το χωρίσωμεν κατά τον εξής τρόπον, δηλαδή να το
+ θέσωμεν έξω από το πολεμικόν και το ειρηνικόν είδος και να το
+ ονομάσωμεν όχι πολιτικόν αυτό το είδος του χορού, αφού δε το
+ αφήσωμεν εις αυτόν τον τίτλον να επιστρέψωμεν τόρα εις το
+ πολεμικόν και ειρηνικόν συγχρόνως, διότι αυτό ακριβώς υπάγεται εις
+ το θέμα μας. Λοιπόν το μη πολεμικόν είδος της μούσης, το οποίον με
+ χορούς τιμά και τους θεούς και τους παίδας των θεών ημπορεί να
+ αποτελέση έν γένος, όταν γίνεται καλώς, τούτο δε ημπορούμεν να το
+ διαιρέσωμεν εις δύο, το έν μεν είδος αυτού είναι όταν φεύγωμεν τας
+ κοπώσεις και τους κινδύνους και φθάνωμεν εις τα αγαθά, το οποίον
+ έχει μεγαλιτέρας ηδονάς, το δε άλλο όταν τα προηγούμενα αγαθά
+ διατηρούνται και αυξάνουν, το οποίον έχει μετριωτέρας ηδονάς από
+ εκείνα. Εις αυτά λοιπόν τα είδη πας άνθρωπος, όταν μεν αι ηδοναί
+ είναι μεγαλίτεραι, κάμνει κινήσεις του σώματος μεγαλιτέρας, όταν
+ δε μικρότεραι, μικροτέρας, και πάλιν, όταν μεν είναι
+ αξιοπρεπέστερος και περισσότερον συνηθισμένος εις την εξάσκησιν
+ της ανδρείας, κάμνει μικροτέρας κινήσεις, όταν δε είναι δειλός και
+ αγύμναστος εις την σωφροσύνην, κάμνει μεγαλιτέρας και ορμητικωτέρας
+ μεταβολάς της κινήσεως. Και εν γένει δε, όταν φωνάζη είτε ψάλλων
+ είτε ομιλών, δεν κρατεί διόλου εις ακινησίαν ολόκληρον το σώμα
+ του. Διά τούτο η μίμησις των λεγομένων εκτελουμένη με σχήματα
+ αποτελεί όλα τα είδη της χορευτικής τέχνης. Άλλος λοιπόν από ημάς
+ κινείται εις όλα αυτά ορθώς, άλλος δε εσφαλμένως. Και βεβαίως και
+ άλλας πολλάς από τας αρχαίας ονομασίας πρέπει να επαινούμεν ότι
+ ετέθησαν καλώς, και συμφώνως με την φύσιν, μία δε από αυτάς είναι
+ και οι χοροί των ευτυχούντων, οι οποίοι είναι μετριασμένοι ως προς
+ τας ηδονάς, πόσον πραγματικώς ορθώς και μουσικώς τους ωνόμασε
+ οποιοσδήποτε και αν ήτο και πολύ λογικά έθεσε εις αυτούς κοινόν
+ όνομα και τους ωνόμασε όλους εμμελείας, και κατ' αυτόν τον τρόπον
+ δύο είδη του καλού χορού καθιέρωσε, τον πολεμικόν πυρρίχιον, και
+ την ειρηνικήν εμμέλειαν, εις έκαστον από τους δύο αποδώσας το
+ πρέπον και αρμόδιον όνομα. Δι' αυτά λοιπόν ο νομοθέτης οφείλει να
+ περιγράψη τους τύπους των, ο δε νομοφύλαξ να τα εξετάση και να τα
+ ερευνήση και μαζί με την άλλην μουσικήν να συνθέση τους χορούς και
+ να μοιράση εις εκάστην πανήγυριν διά τας θυσίας το κατάλληλον
+ είδος, και, αφού καθιερώση με τοιαύτην τάξιν όλα αυτά, εις το εξής
+ να μη μετακινή κανέν ούτε σχετικόν με τον χορόν ούτε με την ωδήν,
+ και με τας ιδίας ηδονάς πάντοτε να διάγη η ιδία πόλις και οι
+ πολίται, και να μένουν όσον το δυνατόν όμοιοι και να ζουν καλά και
+ με ευτυχίαν.
+
+ Και λοιπόν έλαβε τέλος το ζήτημα ποίου είδους πρέπει να είναι οι
+ χοροί των ωραίων σωμάτων και των ευγενών ψυχών. Είναι όμως ανάγκη
+ να εξετάσωμεν και να γνωρίζωμεν και των ασχήμων σωμάτων και
+ σκέψεων και τας μιμήσεις τας περιστρεφομένας εις τας γελοίας
+ κωμωδοποιήσεις, αι οποίαι εκτελούνται με τας λέξεις και με την
+ ωδήν και με τον χορόν και με όλας αυτάς τας μιμήσεις. Διότι
+ χωριστά από τα αξιογέλαστα δεν είναι διόλου δυνατόν να μάθη κανείς
+ τα σπουδαία, καθώς και παν πράγμα, χωρίς το αντίθετον, εάν
+ πρόκειται κανείς να γίνη φρόνιμος. Να τα εκτελέση όμως και τα δύο
+ δεν είναι δυνατόν, και αν πρόκειται κανείς να έχη ολίγην δόσιν
+ αρετής, αλλά ακριβώς διά τούτο πρέπει να τα γνωρίζη, δηλαδή μόνον
+ και μόνον διά να μη κάμνη ή λέγη από άγνοιαν όσα είναι
+ αξιογέλαστα, ενώ δεν πρέπει να τα κάμνη, αλλά εις δούλους και εις
+ μισθωμένους ξένους να επιβάλλη να τα απομιμούνται, μελέτη όμως δι'
+ αυτά ποτέ να μη γίνεται καμμία ούτε να φανή κανείς από τους
+ ελευθέρους ότι μανθάνει αυτά, ούτε γυνή ούτε ανήρ, αλλά να φαίνεται
+ πάντοτε πρωτόπειρος εις αυτάς τας μιμήσεις. Λοιπόν όσα παιγνίδια
+ περιστρέφονται εις τον γέλωτα, τα οποία μάλιστα τα ονομάζομεν όλοι
+ κωμωδίαν, ας έχουν αυτήν την διάταξιν εις τον νόμον και την
+ συζήτησίν μας. Από δε τους σπουδαίους ποιητάς μας τους
+ καταγινομένους εις την τραγωδίαν, εάν έλθη κανείς να μας ερωτήση
+ τα εξής· Καλοί μου ξένοι, θέλετε άραγε να συχνάζωμεν εις την πόλιν
+ και τον τόπον σας ή όχι, και την ποίησίν μας να την μεταφέρωμεν
+ σωρηδόν, ή πώς εκρίνατε ορθόν να κάμετε ως προς αυτά; Λοιπόν τι
+ είναι ορθόν να απαντήσωμεν δι' αυτά εις τους θείους αυτούς
+ ανθρώπους; Δηλαδή εγώ μεν φρονώ τα εξής· Να ειπούμεν: Αγαπητοί
+ φίλοι ξένοι, ημείς είμεθα οι ίδιοι (!) ποιηταί τραγωδίας όσον το
+ δυνατόν ωραιοτάτης και συγχρόνως καλλίστης. Τουλάχιστον όλη η
+ πολιτεία μας αποτελεί μίμησιν του ωραιοτέρου και καλλιτέρου βίου,
+ και αυτό ακριβώς ημείς φρονούμεν ότι είναι η αληθεστέρα τραγωδία.
+ Λοιπόν και σεις μεν είσθε ποιηταί, αλλά και ημείς ποιηταί είμεθα
+ των ιδίων πραγμάτων, ομότεχνοι με σας και ανταγωνισταί του
+ καλλιτέρου δράματος, το οποίον ακριβώς μόνον ο νόμος επλάσθη διά
+ να το εκτελή, καθώς είναι η ιδική μας γνώμη. Λοιπόν μη σας περάση
+ η ιδέα ότι ημείς θα σας αφήσωμεν τόσον εύκολα να στήσετε σκηνάς
+ εις τον τόπον μας μέσα εις την αγοράν και παρουσιάζοντες
+ καλλιφώνους ηθοποιούς φωνάζοντας δυνατώτερα από ημάς να σας
+ επιτρέψωμεν να εκφωνήτε λόγους εμπρός εις τους παίδας και τας
+ γυναίκας μας και όλον τον λαόν, και να λέγετε διά τα ίδια πράγματα
+ όχι συμφώνους θεωρίας με τας ιδικάς μας, αλλά συνήθως μάλιστα
+ πράγματα αντίθετα κατά το πλείστον. Διότι βεβαίως έπρεπε να ήμεθα
+ παράφρονες και ημείς και όλη η πόλις, η οποία θα σας επέτρεπε να
+ κάμετε αυτά που λέγομεν τόρα, πριν να τα εξελέγξουν αι αρχαί, αν
+ είναι ορθά και κατάλληλα να λέγωνται δημοσίως όσα εσυνθέσατε ή όχι.
+ Τόρα λοιπόν, καλά παιδιά, που είσθε απόγονοι των μαλθακών Μουσών,
+ παρουσιάσατε πρώτον εις τους άρχοντας τας ιδικάς σας ωδάς πλησίον
+ των ιδικών μας και, αν μεν φαίνωνται τα λεγόμενά σας τα ίδια ή και
+ καλλίτερα από τα ιδικά μας, θα σας παραχωρήσωμεν χορόν, ειδεμή, δεν
+ θα ημπορέσωμεν ποτέ, καλοί μας φίλοι. Αυτά λοιπόν τα έθιμα ας είναι
+ θεσπισμένα με νόμους ως προς όλους τους χορούς και την μάθησιν
+ αυτών, δηλαδή χωριστά μεν των δούλων, χωριστά δε των κυρίων, εάν
+ συμφωνήτε.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Τόρα πλέον (!) πώς δεν συμφωνούμεν βεβαίως;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Ακόμη λοιπόν υπάρχουν τρία μαθήματα διά τους ελευθέρους, πρώτον οι
+ λογαριασμοί και τα σχετικά με τους αριθμούς, δεύτερον πάλιν η
+ καταμέτρησις του μήκους και της επιφανείας και του βάθους, τρίτον
+ δε ποία είναι εκ φύσεως η περίοδος των ουρανίων σωμάτων. Όλα δε
+ αυτά δεν πρέπει να τα εκτελούν με μεγάλην ακρίβειαν οι
+ περισσότεροι άνθρωποι αλλά πολύ ολίγοι μόνον. Ποίοι όμως, θα το
+ ειπούμεν όταν πλησιάσωμεν προς το τέλος (5). Διότι τότε ίσως είναι
+ πρέπον. Πόσα δε από αυτά είναι αναγκαία εις τον λαόν και πώς είναι
+ ορθόν να λέγωνται, να μη το γνωρίζουν μεν οι περισσότεροι είναι
+ εντροπή, να ζητούν όμως όλα με τας λεπτομερείας, δεν είναι εύκολον
+ ούτε εντελώς δυνατόν. Ό,τι όμως είναι αναγκαίον από αυτά δεν
+ ημπορούμεν να το αποδιώξωμεν, αλλά φαίνεται ότι όστις εφήρμοσε την
+ παροιμίαν της ανάγκης και εις τους θεούς, ότι δηλαδή ούτε ο θεός
+ είναι δυνατόν να πολεμήση την ανάγκην, είχε αυτά υπ' όψει του, εφ'
+ όσον βέβαια, νομίζω, υπάρχουν ανάγκαι των θεών. Άλλως τε ως προς
+ τας ανθρωπίνους ανάγκας τας οποίας έχουν υπ' όψει των οι
+ περισσότεροι, όταν λέγουν αυτήν την παροιμίαν, αυτός ο λόγος είναι
+ ο ανοητότερος από όλους.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Τότε λοιπόν, καλέ Ξένε, αι ανάγκαι των μαθημάτων, αν δεν είναι
+ τοιαύται αλλά θείαι, ποίου είδους είναι;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Φρονώ τοιαύται, ώστε, εάν κανείς δεν εκτελέση αυτάς ούτε τας μάθη,
+ διόλου δεν είναι δυνατόν να γίνη θεός μεταξύ των ανθρώπων, ούτε
+ δαίμων ούτε ήρως, ώστε να ημπορή να φροντίζη σοβαρώς διά τους
+ ανθρώπους. Πολύ δε μακράν είναι του να γίνη θείος άνθρωπος, εάν δεν
+ ημπορή να γνωρίζη ούτε το έν ούτε τα δύο ούτε τα τρία ούτε γενικώς
+ τα άρτια και τα περιττά, ούτε εντελώς να αριθμή, ούτε να ημπορή να
+ μετρή τας ώρας της νυκτός και της ημέρας, και να είναι αμαθής της
+ τροχιάς της σελήνης και του ηλίου και των άλλων άστρων. Όλα αυτά
+ λοιπόν ότι μεν δεν είναι αναγκαία μαθήματα εις εκείνον όστις θέλει
+ να μάθη και το ελάχιστον από τα ωραιότερα μαθήματα, θα ήτο πολλή
+ μωρία και να το σκεφθούμεν. Ποίον όμως είναι το καθέν από αυτά και
+ πόσα και πότε πρέπει να τα μάθη κανείς και ποίον είναι μαζί με
+ ποίον, και ποίον χωριστά από τα άλλα και όλην την σύνδεσιν αυτών,
+ αυτά πρώτον πρέπει κανείς να μάθη ορθώς, διά να εννοήση τα άλλα τα
+ οποία εξάγονται από αυτά τα μαθήματα. Διότι τοιαύτην ανάγκην μας
+ επιβάλλει η φύσις, εις την οποίαν φρονούμεν ότι ούτε κανείς θεός
+ τόρα ημπορεί να αντισταθή ούτε εις το μέλλον.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Βεβαίως, φίλε Ξένε, τόρα που τα είπες έτσι, φαίνεται ότι είναι ορθά
+ και συμφώνως με την φύσιν.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Μάλιστα έτσι είναι, φίλε Κλεινία, είναι όμως δύσκολον να τα θέσωμεν
+ εμπρός και να τα νομοθετήσωμεν με αυτόν τον τρόπον. Λοιπόν, εάν
+ εγκρίνετε, ας αναβάλωμεν να τα νομοθετήσωμεν λεπτομερέστερον άλλην
+ φοράν.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Μου φαίνεσαι, Ξένε μου, ότι φοβείσαι την ιδικήν μας αμάθειαν εις
+ αυτά. Λοιπόν δεν έχεις δίκαιον να φοβήσαι. Επομένως όσον δι' αυτά
+ προσπάθησε να ειπής χωρίς να κρύψης τίποτε.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Φοβούμαι μεν και αυτά που λέγεις τόρα, περισσότερον όμως τρομάζω
+ εκείνους που ήρχισαν αυτά τα μαθήματα, αλλά τα ήρχισαν κακώς. Διότι
+ η αμάθεια όλων των πραγμάτων, ποτέ δεν είναι φοβερόν και βαρύ ούτε
+ το μεγαλίτερον κακόν, αλλά η πολυπειρία και πολυμάθεια με την
+ κακήν ανατροφήν είναι πολύ μεγαλιτέρα ζημία από αυτάς.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Λέγεις την αλήθειαν.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν πρέπει να παραδεχθώμεν ότι τόσα μόνον πρέπει να μανθάνουν οι
+ ελεύθεροι, όσα και πλήθος πολύ λαού εις την Αίγυπτον μανθάνει μαζί
+ με τα γράμματα. Και πρώτον μεν διά τους λογαριασμούς κυριολεκτικώς
+ σχεδόν διά τους παίδας ευρήκαν μέθοδον με παιγνίδια και με ηδονήν
+ να τους μανθάνουν, και τοιαύτα είναι τα μοιράσματα μήλων και
+ στεφάνων τα οποία εφαρμόζονται και εις περισσοτέρους και εις
+ ολιγωτέρους συγχρόνως, ενώ είναι ο ίδιος αριθμός, έπειτα με τους
+ εφέδρους, των πυκτών και των παλαιστών και με τον συνδυασμόν των
+ διά κλήρου και χωριστά και κατά σειράν, καθώς γίνονται εις το πρα
+ [...]
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πολύ ορθά μας προτρέπεις, και τόρα ας αποκριθώμεν ότι αυτά είναι
+ αληθή.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Ακόμη όμως και το εξής. Άραγε όλοι οι άνθρωποι ομοίως
+ ευχαριστούμεθα με όλους τους χορούς, ή πολύ απέχομεν;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ολότελα μάλιστα απέχομεν.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν ποίον ημπορούμεν να δεχθώμεν ότι είναι αυτό που μας απατά;
+ Άραγε δεν είναι τα ίδια πράγματα ωραία δι' όλους μας, ή είναι μεν,
+ αλλά δεν φαίνονται ότι είναι τα ίδια; Διότι βεβαίως δεν είναι
+ δυνατόν να ειπή κανείς ποτέ ότι οι χοροί της κακίας είναι
+ καλλίτεροι παρά της αρετής, ούτε ότι αυτός μεν ευχαριστείται με τα
+ σχήματα της μοχθηρίας, οι άλλοι όμως με κάποιαν αντίθετον Μούσαν
+ προς αυτά. Και βεβαίως οι περισσότεροι νομίζουν ότι ορθότης της
+ μουσικής είναι η δύναμις η οποία προξενεί εις τας ψυχάς ηδονήν.
+ Αλλ' αυτό μεν δεν είναι ούτε υποφερτόν ούτε απολύτως όσιον να το
+ λέγη κανείς, αλλά το εξής είναι περισσότερον πιθανόν να μας πλανά.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ποίον;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Επειδή όσα συμβαίνουν εις τους χορούς είναι μιμήσεις των χαρακτήρων
+ και γίνονται με πολυειδείς πράξεις και τύχας και ηθοποιίας και
+ μιμήσεις, τας οποίας εκτελεί έκαστον πρόσωπον, δι' όσους μεν είναι
+ σύμφωνα με τον χαρακτήρα των όσα εψάλησαν ή και οπωσδήποτε αλλέως
+ εχορεύθησαν ή εκ φύσεως ή από συνήθειαν ή και από τα δύο, αυτοί μεν
+ είναι λογικόν να ευχαριστούνται με αυτά και να τα επαινούν και να
+ τα ονομάζουν καλά, δι' όσους όμως είναι έξω από το φυσικόν των ή
+ τον χαρακτήρα των ή από κάποιαν συνήθειάν των, αυτοί δεν είναι
+ δυνατόν ούτε να ευχαριστούνται, ούτε να τα επαινούν, τα ονομάζουν
+ δε άσχημα. Εις όσους δε αι μεν φυσικαί ιδιότητες είναι ορθαί, αι
+ δε συνήθειαι αντίθετοι, ή αι μεν συνήθειαι ορθαί, αι δε φυσικαί
+ ιδιότητες αντίθετοι, αυτοί πάλιν αποδίδουν επαίνους αντιθέτως από
+ τας ηδονάς. Δηλαδή λέγουν ότι το καθέν από αυτά είναι ηδονικόν,
+ αλλά και πονηρόν, και εμπρός εις άλλους, τους οποίους θεωρούν
+ φρονίμους.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Βεβαιότατα.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Εάν όμως μερικά πράγματα δεν επιδέχωνται ούτε άκραν σφοδρότητα ούτε
+ ηρεμίαν, αλλά μόνον μερικά επιδέχονται, όχι όμως και τα άλλα, συ δε
+ όλα τα θεωρείς τοιαύτα, πώς νομίζεις ότι ευρίσκεσαι ως προς αυτά;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Βεβαίως άσχημα.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Αλλά πάλιν; Διά το μήκος και το πλάτος προς το βάθος, ή διά το
+ πλάτος και μήκος μεταξύ των, τάχα όλοι οι Έλληνες δεν φρονούμεν το
+ ίδιον, ότι δηλαδή είναι δυνατόν να καταμετρηθούν το έν με το άλλο
+ κατά τινα τρόπον;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Βεβαιότατα.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Εάν όμως πάλιν δεν είναι δυνατόν με κανένα τρόπον απολύτως να
+ καταμετρηθούν μεταξύ των, όλοι όμως, καθώς είπα, οι Έλληνες τα
+ θεωρούμεν δυνατά, τάχα δεν αξίζει να εντραπώμεν διά λογαριασμόν
+ όλων και να ειπούμεν εις αυτούς: Αγαπητοί Έλληνες, ιδού αυτό είναι
+ έν από εκείνα διά τα οποία είπαμεν ότι είναι εντροπή να μην τα
+ γνωρίζωμεν, και ότι το να γνωρίζη κανείς τα αναγκαιούντα δεν είναι
+ τόσον ένδοξον;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πώς όχι;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Εκτός όμως αυτών υπάρχουν και άλλα συγγενή με αυτά, εις τα οποία
+ μας συμβαίνουν λάθη όμοια με εκείνα τα λάθη.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ποία δηλαδή;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Τα συμμετρικώς μετρητά μεταξύ των και τα ασύμμετρα, πώς επλάσθησαν
+ εκ φύσεως. Διότι αυτά όστις τα εξετάζει πρέπει να τα εννοήση
+ τελείως, ειδεμή θα είναι ολότελα μηδαμινός, και πρέπει πάντοτε να
+ τα προτείνη εις τον κύκλον των φίλων, και να περνά την ώραν του
+ γεροντικά με πολύ περισσοτέραν ευχαρίστησιν από τους κύβους και να
+ συζητή εις τοιαύτα άξια του κόπου διαλείμματα.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ίσως. Τουλάχιστον φαίνεται ότι δεν υπάρχει μεγάλη διαφορά μεταξύ
+ των κύβων και αυτών των μαθημάτων.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Αυτά λοιπόν εγώ μεν, φίλε Κλεινία, φρονώ ότι πρέπει να τα μανθάνουν
+ οι νέοι. Διότι δεν είναι ούτε βλαβερά ούτε δύσκολα, επειδή δε εξ
+ άλλου μανθάνονται ως παιγνίδια, θα ωφελήσουν, αλλά δεν θα βλάψουν
+ διόλου την πόλιν. Εάν όμως κανείς φρονή αλλέως, πρέπει να τον
+ ακούσωμεν.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πώς όχι;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Και βεβαίως, εάν αποδειχθούν τοιαύτα, είναι φανερόν ότι θα τα
+ εγκρίνωμεν, εάν όμως δεν αποδειχθούν, θα τα αποκηρύξωμεν.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Βεβαίως είναι φανερόν. Αμέ τι; Λοιπόν, Ξένε μου, ας δεχθώμεν ότι
+ αυτά είναι από τα αναγκαιούντα μαθήματα, διά να μη αφήνωμεν
+ χάσματα μεταξύ των νόμων μας.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Ας είναι δεκτά ωσάν ενέχυρα, τα οποία θα τα ελευθερώση το υπόλοιπον
+ πολίτευμα, εάν δεν αρέσουν διόλου ή εις εμέ τον νομοθετήσαντα ή εις
+ σας τους δεχθέντας αυτά.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Δίκαιος είναι ο τρόπος της νομοθετήσεως, τον οποίον προτείνεις.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Κατόπιν λοιπόν από αυτά σκέψου την μάθησιν των άστρων διά τους
+ νέους, αν σας αρέσει καθώς θα την ειπώ ή όχι.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Λέγε και μη σε μέλει.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Και όμως ως προς αυτά υπάρχει ένα πολύ παράδοξον πράγμα, το οποίον
+ δεν πρέπει να το υποφέρωμεν με κανένα τρόπον απολύτως.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ποίον δηλαδή;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Τον μέγιστον θεόν και ολόκληρον το σύμπαν νομίζομεν ότι δεν πρέπει
+ ούτε να τον εξετάζωμεν, ούτε να σκοτιζώμεθα ερευνώντες τας αιτίας
+ του. Διότι δεν είναι ούτε ευσεβές. Και όμως φαίνεται ότι όλως
+ διόλου το αντίθετον αν γίνη, θα είναι ορθόν. (6)
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πώς εννοείς;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Είναι παράδοξον αυτό που λέγω και ίσως νομίση κανείς ότι δεν
+ αρμόζει αυτό εις γέροντας. Αλλά όταν κανείς νομίση ότι ένα μάθημα
+ είναι καλόν και αληθές και συμφέρον εις την πόλιν και όλως
+ αγαπητόν εις τον θεόν, τότε πλέον δεν υπάρχει κανείς τρόπος διά να
+ ημπορέση να μη το ειπή.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ομιλείς πολύ λογικά. Αλλά διά τα άστρα ποίον μάθημα θα εύρωμεν να
+ είναι τοιούτον;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Αγαπητοί μου, ημπορώ να ειπώ ότι οικτρώς απατώμεθα όλοι οι Έλληνες
+ διά τους μεγάλους θεούς, δηλαδή τον ήλιον και την σελήνην.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ποία είναι η απάτη;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Νομίζομεν ότι αυτά ποτέ δεν διαγράφουν τον ίδιον δρόμον, καθώς και
+ μερικά άλλα άστρα, τα οποία ονομάζομεν πλανήτας.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Μα τον Δία, Ξένε μου, αυτό που λέγεις είναι αληθές. Διότι εις όλην
+ μου την ζωήν και εγώ ο ίδιος είδα πολλάκις και τον αυγερινόν και
+ τον έσπερον και μερικούς άλλους αστέρας να μη διαγράφουν ποτέ τον
+ ίδιον δρόμον, αλλά να περιπλανώνται εντελώς. Τον ήλιον όμως
+ βεβαίως και την σελήνην γνωρίζομεν όλοι ότι κάμνουν πάντοτε τον
+ ίδιον δρόμον.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Αυτά λοιπόν, φίλε Μέγιλλε και Κλεινία, φρονούμεν ότι πρέπει να
+ μάθουν περί όλων των ουρανίων θεών οι πολίται και οι νέοι ημών έως
+ εις το σημείον να μη λέγουν βλασφημίας ως προς αυτά, αλλά να
+ ευφημούν όταν κάμνουν θυσίας και να προσεύχωνται ευσεβώς.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Αυτό είναι ορθόν, εάν βεβαίως πρώτον είναι δυνατόν αυτό που λέγεις,
+ έπειτα, και αν τόρα δεν λέγωμεν κανέν από αυτά ορθώς, αφού όμως το
+ μάθωμεν, θα το λέγωμεν, και συμφωνώ και εγώ ότι πρέπει αυτό που
+ είναι τόσον σπουδαίον να το μάθωμεν. Αυτά λοιπόν ως να είναι καθώς
+ τα λέγεις, προσπάθησε και συ να τα εξηγήσης τελείως και ημείς θα
+ προσπαθήσωμεν να σε παρακολουθήσωμεν μανθάνοντες.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Δεν είναι εύκολον βεβαίως να μάθη κανείς αυτό που λέγω, ούτε και
+ εντελώς δύσκολον, ούτε και απαιτεί παρά πολύν καιρόν. Απόδειξις δε
+ είναι το εξής: Εγώ περί αυτών δεν είχα ακούσει, ούτε όταν ήμην
+ νέος, ούτε προ πολλών ετών, και εν τούτοις θα ημπορούσα να σας τα
+ εξηγήσω όχι εις πολύν καιρόν. Και όμως, αν ήσαν δύσκολα, βεβαίως
+ δεν θα ημπορούσα να σας τα εξηγήσω, αφού είμαι τόσον γέρων και
+ είσθε και σεις τόσον γέροντες.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Λέγεις την αλήθειαν. Αλλά ποίον να είναι αυτό το μάθημα, το οποίον
+ θεωρείς θαυμάσιον, αλλά πάλιν αρμόδιον διά να το μάθουν οι νέοι,
+ και τo οποίον ημείς δεν το γνωρίζομεν; Προσπάθησε να μας εξηγηθής
+ ως προς τούτο τουλάχιστον καθαρά.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Ας προσπαθήσω. Δηλαδή, αγαπητοί μου φίλοι, δεν είναι ορθή η
+ επικρατούσα εδώ γνώμη περί της σελήνης και του ηλίου και των άλλων
+ αστέρων, ότι τάχα περιπλανώνται, αλλά όλως το αντίθετον από αυτό.
+ Διότι έκαστον από αυτά διατρέχει την ιδίαν τροχιάν και όχι πολλάς
+ αλλά μίαν πάντοτε κυκλικώς, φαίνεται δε απλώς ότι διαγράφει πολλάς.
+ Επίσης το ταχύτερον από αυτά ουχί ορθώς θεωρείται ως το βραδύτερον,
+ και το αντίθετον αντιθέτως. Αυτά λοιπόν, εάν μεν επλάσθησαν ούτω
+ πως, ημείς όμως δεν φρονούμεν ούτω πως, είναι ωσάν να σκεπτώμεθα
+ ομοίως διά τους ίππους τους τρέχοντας εις την Ολυμπίαν ή τους
+ άνδρας τους διανύοντας τον δόλιχον και τον ταχύτερον να τον
+ χαρακτηρίζωμεν ως βραδύτερον, τον δε βραδύτερον ως τον ταχύτερον
+ από όλους, και συνθέτοντες εγκώμια να ψάλλωμεν τον νικημένον ως
+ νικητήν, το οποίον, νομίζω, δεν είναι ούτε ορθός ούτε ευχάριστος
+ τρόπος διά να αποδίδωμεν τα εγκώμια εις τους αγωνιστάς, όσον και
+ αν είναι άνθρωποι. Αλλά τόρα, αφού εις τους ιδίους τους θεούς τα
+ ίδια σφάλματα κάμνομεν, τάχα φρονούμεν ότι εκείνο που είναι
+ γελοίον εκεί και απρεπές, τόρα εδώ, και εμπρός εις αυτούς δεν
+ είναι διόλου γελοίον ουδέ θεάρεστον μάλιστα όταν ημείς
+ εγκωμιάζωμεν περί θεών ψευδείς δοξασίας;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Αυτό είναι αληθές, εάν αυτά είναι ούτω πως.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν, εάν μεν αποδείξωμεν ότι αυτά είναι ούτω πως, δεν πρέπει να
+ μανθάνωμεν έως εις αυτό το σημείον τουλάχιστον, εάν δε δεν τα
+ αποδείξωμεν, να τα αφήσωμεν; Συμφωνήτε να τα παραδεχθώμεν και αυτά
+ ούτω πως;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Βεβαιότατα.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Τόρα λοιπόν πρέπει να ειπούμεν ότι ετελείωσαν οι νόμοι ως προς την
+ εκπαίδευσιν. Πρέπει δε το ίδιον να σκεφθώμεν και διά το κυνήγιον
+ και δι' όλα τα παρόμοια. Διότι βεβαίως σχεδόν ο νομοθέτης έχει
+ ανώτερον καθήκον παρά απλώς να θέση τους νόμους και να απαλλαχθή,
+ και υπάρχει και κάτι άλλο εκτός των νόμων, το οποίον είναι μεταξύ
+ συμβουλής και νομοθεσίας, το οποίον μάλιστα πολλάκις συνέπεσε να
+ το αναφέρωμεν εις την συζήτησίν μας, καθώς διά την ανατροφήν των
+ πολύ μικρών παιδιών. Δηλαδή δεν θέλομεν να τα αφήσωμεν ανεξήγητα,
+ αλλά πάλιν να νομίζωμεν ότι τα θέτομεν ως νόμους θα ήτο μεγάλη
+ ανοησία. Αφού όμως καταγραφούν κατ' αυτόν τον τρόπον οι νόμοι και
+ ολόκληρος η πολιτεία, δεν είναι τέλειος ο έπαινος του
+ υπερτερούντος πολίτου διά την αρετήν, όταν ειπή κανείς ότι αγαθός
+ πολίτης είναι όστις υπηρετεί καλλίτερον εις τους γραπτούς νόμους
+ και υπακούει εις αυτούς. Καλλίτερον είναι να λέγεται ως εξής, ότι
+ δηλαδή αγαθός είναι όστις συμμορφώνεται με την νομοθεσίαν του
+ νομοθέτου και ως προς τους επαίνους και τας αποδοκιμασίας και ζη
+ τέλειον βίον. Αυτός ο λόγος είναι ορθότατος προς έπαινον του
+ πολίτου, και ο νομοθέτης οφείλει όχι μόνον να γράφη νόμους, αλλά
+ εκτός των νόμων να παρενείρη μεταξύ των νόμων και όσα του
+ φαίνονται καλά και όσα άσχημα, ο δε τέλειος πολίτης όχι ολιγώτερον
+ αυτά να φυλάττη, παρά όσα προλαμβάνονται από τους νόμους με
+ τιμωρίας, ως μαρτυρίαν δε φέρομεν αυτό το ζήτημά μας. Και
+ πραγματικώς αυτό καλλίτερα εκφράζει εκείνο το οποίον θέλομεν να
+ ειπούμεν. Δηλαδή το κυνήγιον είναι ένα ζήτημα πολύπλοκον, αλλά
+ περιλαμβάνεται τόρα σχεδόν εις μίαν λέξιν. Διότι πολλών ειδών είναι
+ το κυνήγιον των ενύδρων και πολλών ειδών των πτηνών, περισσοτέρων
+ δε ακόμη και το κυνήγιον της ξηράς, και δεν πρέπει να εννοούμεν
+ μόνον το κυνήγιον των ζώων, αλλά και των ανθρώπων και το γινόμενον
+ εις τον πόλεμον, αλλά και το φιλικόν, το οποίον άλλοτε είναι
+ αξιέπαινον και άλλοτε αξιοκατάκριτον. Ακόμη δε και αι κλοπαί και
+ καταδιώξεις των ληστών και των στρατοπέδων είναι κυνήγια. Όταν δε
+ ο νομοθέτης νομοθετή περί κυνηγίου, ούτε να μη ορίση όλα αυτά
+ είναι δυνατόν, ούτε πάλιν να θέση εις όλα διατάξεις και πρόστιμα
+ και να κάμνη νόμους απειλητικούς.
+
+ Τι πρέπει λοιπόν να κάμνη ως προς αυτά; Ο μεν νομοθέτης οφείλει να
+ επαινέση και να κατακρίνη τα κυνηγετικά εν σχέσει προς τας κοπώσεις
+ και τας ασχολίας των νέων, ο δε νέος πάλιν, αφού τα ακούση, να
+ υπακούη, και ούτε η ηδονή ούτε ο κόπος να τον παραπλανά, από όσα δε
+ επεβλήθησαν απειλητικώς με πρόστιμα εις την νομοθεσίαν ώστε να
+ προτιμά τα λεχθέντα και επιβληθέντα επαινετικώς και να τα εκτελή.
+ Αφού λοιπόν είπαμεν αυτά ως προοίμιον, τόρα ίσως γίνη κατάλληλος ο
+ έπαινος και η κατάκρισις του κυνηγίου, εάν επαινή εκείνο το οποίον
+ κάμνει καλλιτέρας τας ψυχάς των νέων και κατακρίνη εκείνο που τας
+ κάμνει χειροτέρας. Λοιπόν ας ειπούμεν την συνέχειαν προσφωνούντες
+ τους νέους με μίαν ευχήν: Αγαπητοί φίλοι, είθε ποτέ να μη σας
+ κυριεύση ούτε επιθυμία ούτε μανία του θαλασσινού κυνηγίου, ούτε του
+ αγκίστρου ούτε γενικώς των ενύδρων ζώων, ούτε άγρυπνοι ούτε
+ κοιμώμενοι να εκτελήτε με καλαμωτήν αργόν κυνήγιον. Ούτε πάλιν προς
+ σύλληψιν ανθρώπων εις την θάλασσαν και προς ληστείαν να σας
+ κυριεύση πόθος και να σας κάμη κυνηγούς σκληρούς και παρανόμους.
+ Κλοπάς δε εις τους αγρούς και εις την πόλιν ας μη αξιωθή να
+ φαντασθή ούτε ο τελευταίος. Μήτε πάλιν των πτηνών ο αγαπητός πόθος
+ ο όχι πολύ φιλελεύθερος να καταλάβη κανένα από τους νέους. Τότε
+ λοιπόν μόνον των πεζών το κυνήγιον και η παγίδευσις μένει εις τους
+ αθλητάς, μεταξύ υμών, από τα οποία πάλιν το κυνήγιον των μεν
+ κοιμωμένων επιτοπίως, το οποίον ωνομάσθη νυκτέρι, και είναι έργον
+ των αργών ανθρώπων, δεν είναι άξιον επαίνου, ούτε εκείνο που έχει
+ διαλείμματα των κοπώσεων, και γίνεται με δόκανα και με παγίδας και
+ όχι ενώ νικάται με την φιλόπονον ψυχήν η αγρία ρωμαλεότης των
+ θηρίων. Επομένως υπολείπεται μόνον ως καλλίτερον από όλα το
+ κυνήγιον των τετραπόδων, με ίππους και με σκύλλους και με τα ιδικά
+ των σώματα, τα οποία όλα τα νικούν με το τρέξιμον και με κτυπήματα
+ και με βολάς και με τα χέρια των οι κυνηγοί, όσοι φροντίζουν διά
+ την θείαν ανδρείαν.
+
+ Λοιπόν δι' όλα αυτά έπαινος και κατάκρισις είναι ο λεπτολογημένος
+ λόγος μας, νόμος δε είναι ο εξής. Αυτούς τους πραγματικώς ιερούς
+ κυνηγούς ας μη τους εμποδίζη κανείς, οπουδήποτε και οπωσδήποτε
+ θέλουν να κυνηγούν. Τον δε ξενύχτην, ο οποίος βασίζεται εις τα
+ δόκανα και εις τα καλάθια, ποτέ να μη τον αφήση κανείς να κυνηγήση
+ εις κανέν μέρος. Τον δε κυνηγόν των πτηνών εις μεν τα ακαλλιέργητα
+ μέρη και εις τα βουνά ας μη τον εμποδίζη· εις τα καλλιεργημένα
+ όμως και εξοχικά προσκυνήματα ας τον εμποδίζη όστις τον συναντά. Ο
+ δε ψαράς, εκτός των λιμένων και των ιερών ποταμών και των τελμάτων
+ και των λιμνών, εις όλα τα άλλα ας επιτρέπεται να ψαρεύη, αρκεί να
+ μη μεταχειρίζεται φράξεις των οπών. Τόρα λοιπόν πρέπει να
+ θεωρήσωμεν ότι έλαβαν τέλος όλοι οι νόμοι περί εκπαιδεύσεως.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ίσως ομιλείς πολύ ορθά.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Συνέχεια λοιπόν με αυτά είναι να τακτοποιήσωμεν και να
+ νομοθετήσωμεν τας εορτάς μαζί με τας μαντείας των Δελφών, ποίαι
+ θυσίαι και εις ποίους θεούς είναι καλόν και ωφέλιμον να γίνωνται
+ από την πόλιν. Πότε δε να γίνωνται και πόσαι ως προς τον αριθμόν,
+ σχεδόν ίσως είναι ιδικόν μας έργον να νομοθετήσωμεν μερικά από
+ αυτά.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ως προς τον αριθμόν (!) πολύ πιθανόν.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν τον αριθμόν ας λέγωμεν πρώτον. Δηλαδή, ας μην είναι διόλου
+ ολιγώτεραι από τριακοσίας εξήντα πέντε, ούτως ώστε μία τουλάχιστον
+ αρχή να κάμνη θυσίαν κάθε ημέραν εις ένα θεόν ή δαίμονα υπέρ της
+ πόλεως και των πολιτών και των κτημάτων των. Δι' αυτά δε ας
+ συνέλθουν εις συνέλευσιν οι ερμηνευταί και οι ιερείς και αι
+ ιέρειαι και οι μάντεις μαζί με τους νομοφύλακας και ας
+ τακτοποιήσουν όσα είναι επόμενον να παραλείψη ο νομοθέτης. Μάλιστα
+ δε αυτοί οι ίδιοι πρέπει να είναι οι τελεσίδικοι αρμόδιοι και δι'
+ αυτά τα παραλειπόμενα. Δηλαδή ο μεν νόμος θα ορίση δώδεκα εορτάς
+ διά τους δώδεκα θεούς, όσοι εδώκαν το όνομα εις εκάστην από τας
+ φυλάς, διά να θυσιάζουν εις αυτούς μηνιαίας θυσίας και να εκτελούν
+ χορούς και αγώνας μουσικούς και αθλητικούς, διαμοιράζοντες αυτάς
+ καθώς αρμόζει και εις αυτούς τους θεούς και εις εκάστην ώραν του
+ έτους, και ορίζοντες και γυναικείας εορτάς, όσαι πρέπει να
+ εορτάζωνται χωρίς άνδρας και όσαι όχι. Ακόμη δε και να μη
+ συγχέωνται οι υποχθόνιοι θεοί με τους θεούς, τους οποίους πρέπει
+ να ονομάσουν επουρανίους, και με τους ακολούθους αυτών, αλλά να
+ τους αποχωρίσουν εις τον μήνα του Πλούτωνος τον δωδέκατον συμφώνως
+ με τον νόμον και δεν πρέπει να δυσαρεστήσουν τον θεόν αυτόν, αφού
+ είναι πολιτικοί άνθρωποι, διότι αυτός είναι πάντοτε ο καλλίτερος
+ διά το ανθρώπινον γένος. Διότι, καθώς εγώ ημπορώ να ειπώ σοβαρώς,
+ η σύνδεσις της ψυχής με το σώμα δεν είναι με κανένα τρόπον ανωτέρα
+ της διαλύσεως αυτών. Εκτός δε τούτου όσοι θέλουν να ορίσουν αυτά
+ τελείως πρέπει να σκεφθούν ότι η πόλις μας αυτή όσον καμμία άλλη
+ από τας σημερικάς έχει μεγάλην σχόλην και αφθονίαν των απολύτως
+ αναγκαίων, και πρέπει να ζη καλά ως ενιαίον άτομον.
+
+ Αλλά όσοι ζουν με ευτυχίαν πρέπει πρώτον να έχουν το προσόν να μη
+ αδικούν άλλους ούτε να αδικώνται οι ίδιοι από άλλους. Από αυτά δε
+ τα δύο το πρώτον δεν είναι πολύ δύσκολον, διά να μη αδικούνται
+ όμως είναι πολύ δύσκολον να αποκτήσουν την απαιτουμένην δύναμιν
+ και δεν είναι δυνατόν να αποκτήσουν αυτό, τελείως παρά εάν γίνουν
+ τελείως αγαθοί. Αυτό λοιπόν το ίδιον είναι δυνατόν να υπάρχη και
+ διά την πόλιν, δηλαδή, εάν μεν γίνη αγαθή, ο βίος της θα είναι
+ ειρηνικός, αν όμως είναι κακή, θα είναι πολεμικός και εξωτερικώς
+ και εσωτερικώς. Αφού δε αυτά είναι σχεδόν καθώς τα είπαμεν, δεν
+ πρέπει έκαστος εν καιρώ πολέμου να γυμνάζεται διά τον πόλεμον,
+ αλλά εν καιρώ ειρήνης. Λοιπόν η πόλις η οποία έχει νουν πρέπει
+ έκαστον μήνα να επιστρατεύεται όχι ολιγώτερον από μίαν ημέραν, και
+ περισσοτέρας δε, όταν εγκρίνουν και οι άρχοντες, χωρίς να
+ φοβούνται τας κακοκαιρίας και τους καύσωνας, και οι ίδιοι και αι
+ γυναίκες και οι παίδες, όταν εγκρίνουν οι άρχοντες να τους
+ επιστρατεύουν πανδήμως, άλλοτε δε χωριστά έκαστον μέρος.
+
+ Και πρέπει να επινοούνται πάντοτε μερικά παιγνίδια μαζί με τας
+ θυσίας, διά να γίνωνται μάχαι κάπως πανηγυρικαί, όσον το δυνατόν
+ τελείως απομιμούμεναι τας πολεμικάς μάχας. Πρέπει δε να μοιράζωνται
+ βραβεία και δώρα, και να λέγουν μεταξύ των με εγκώμια και με
+ κατακρίσεις ποίους είδους ανεδείχθη έκαστος και εις τους αγώνας και
+ εις όλας τας περιστάσεις του βίου και όστις αποδεικνύεται ο
+ καλλίτερος να τον υπολήπτωνται, όστις δε όχι, να τον κατακρίνουν
+ (7). Ποιητής δε διά τα τοιαύτα ας μη γίνεται παραδεκτός
+ οποιοσδήποτε, αλλά όστις πρώτον μεν έχει ηλικίαν όχι κατωτέραν των
+ πενήντα ετών, όχι όμως πάλιν από εκείνους οι οποίοι ποίησιν μεν
+ και φιλομουσίαν απέκτησαν αρκετήν, καλόν όμως έργον και διάσημον
+ δεν έκαμαν ποτέ κανέν. Αλλά μόνον όσοι και οι ίδιοι είναι αγαθοί
+ και ευυπόληπτοι εις την πόλιν και συγχρόνως είναι εργάται καλών
+ έργων (!), αυτών τα ποιήματα ας ψάλλωνται, και αν δεν είναι
+ αριστουργήματα συνθέσεως.
+
+ Η δε κρίσις περί αυτών ας ανατεθή εις τον παιδαγωγόν και εις τους
+ άλλους νομοφύλακας, και ας αποδώσουν τούτο μόνον το βραβείον εις
+ αυτούς, δηλαδή εις αυτούς μόνον να υπάρχη άδεια μουσικής
+ παραστάσεως, εις δε τους άλλους να μη δίδεται καμμία άδεια, ούτε
+ να τολμά κανείς να ψάλη μουσικήν ανέγκριτον από τους νομοφύλακας,
+ ούτε ακόμη και αν είναι γλυκυτέρα από τους ύμνους του Θαμύρου και
+ του Ορφέως, μόνον δε όσα ποιήματα εθεωρήθησαν ιερά και αφιερώθησαν
+ εις τους θεούς και όσα είναι έργα αγαθών ανδρών ως κατάκρισις ή
+ έπαινος μερικών προσώπων και ενεκρίθησαν ως κατάλληλα, αυτά να
+ έχουν αυτό το δικαίωμα. Αυτά τα ίδια δε και περί της εκστρατείας
+ και περί της αδείας ποιημάτων λέγω ότι πρέπει να εφαρμόζωνται και
+ εις τας γυναίκας καθώς εις τους άνδρας. Πρέπει δε να ερωτά ο ίδιος
+ ο νομοθέτης τον εαυτόν του ενδομύχως: Ας προσέξω, τι είδους
+ πολίτας ανατρέφω, αφού ίδρυσα ολόκληρον την πόλιν; Άραγε όχι
+ αθλητάς των σπουδαιοτέρων αγώνων, εις τους οποίους υπάρχουν
+ αμέτρητοι ανταγωνισταί;
+
+ — Βεβαιότατα, θα απαντήση κανείς, πολύ ορθώς ομιλών.
+
+ — Και λοιπόν, εάν επροετοιμάζαμεν πυγμάχους ή παγκρατιαστάς ή
+ αθλητάς διά κανέν παρόμοιον αγώνισμα, άραγε κατ' ευθείαν θα
+ επηγαίναμεν εις τον αγώνα χωρίς προηγουμένως να γυμνασθώμεν καμμίαν
+ ημέραν; Ή μήπως ως πύκται βεβαίως έπρεπε πάρα πολλάς ημέρας προ του
+ αγώνος να διδαχθώμεν το αγώνισμα και να ασκηθώμεν, απομιμούμενοι
+ όλας εκείνας τας κινήσεις, τας οποίας θα ημπορούσαμεν να
+ χρησιμοποιήσωμεν τότε αγωνιζόμενοι διά την νίκην; Και, διά να
+ πλησιάσωμεν περισσότερον εις την πραγματικότητα, δεν θα εθέταμεν
+ εις τας πυγμάς αντί ιμάντων πιλήματα, ώστε τα κτυπήματα και ο
+ τρόπος της αποφυγής των κτυπημάτων να μελετηθούν όσον το δυνατόν
+ επαρκώς; Ακόμη δε, εάν ετύχαινε έλλειψις περισσοτέρα συγγυμναστών,
+ τάχα θα εφοβούμεθα μήπως μας περιγελάσουν οι ανόητοι και δεν θα
+ ετολμούσαμεν να κρεμάσωμεν άψυχον ανδρείκελον και να αγωνιζώμεθα
+ εναντίον αυτού; Ακόμη περισσότερον δε, εάν λάβωμεν έλλειψιν όλων
+ απολύτως, και των εμψύχων και των αψύχων, και μη έχοντες
+ συγγυμναστάς τάχα δεν θα ετολμούσαμεν να σκιαμαχήσωμεν
+ κυριολεκτικώς με τον εαυτόν μας; Ή τότε πώς άλλως πρέπει να θαυμάση
+ κανείς την γύμνασιν εις τας χειρονομίας;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Σχεδόν, Ξένε μου, τίποτε άλλο δεν θα εκάμναμεν παρά αυτό που είπες
+ τόρα.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Και λοιπόν; Άραγε οι μάχιμοι της πόλεώς μας πρέπει να προγυμνασθούν
+ χειρότερα από αυτούς τους αγωνιστάς, διά να παρουσιασθούν εις τον
+ σπουδαιότερον από όλους τους αγώνας, δηλαδή διά να πολεμήσουν υπέρ
+ της σωτηρίας της ιδικής των ψυχής και των παίδων και των χρημάτων
+ των και ολοκλήρου της πόλεως; Και τάχα θα φοβηθή ο νομοθέτης μήπως
+ φανούν γελοία αυτά τα μεταξύ των γυμνάσια και δεν θα νομοθετήση να
+ επιστρατεύωνται κυρίως μεν εκάστην ημέραν τουλάχιστον οι μικροί
+ χωρίς όπλα, και δεν θα ενισχύση εις αυτά συγχρόνως τους χορούς και
+ ολόκληρον την γυμναστικήν; Τα δε κάπως εις μεγαλιτέραν κλίμακα
+ γυμνάσια θα διατάξη να γίνονται όχι ολιγώτερα από μίαν φοράν τον
+ μήνα και να διαγωνίζωνται μεταξύ των εις όλην την χώραν,
+ γυμναζόμενοι εις κατάληψιν οχυρωμάτων και εις ενέδρας, και
+ μιμούμενοι ολόκληρον την πολεμικήν τέχνην να σφαιρομαχούν και να
+ εκτελούν κτυπήματα ομοιότατα προς τα αληθινά με επικίνδυνους
+ βολάς, διά να μην είναι εντελώς άφοβον αυτό το μεταξύ των
+ παιγνίδιον, αλλά να προξενή φόβους και με κάποιον τρόπον να
+ φανερώνη και τον θαρραλέον και τον δειλόν και εις εκείνον μεν να
+ αποδίδη τιμάς, εις αυτόν δε προσβολάς, διά να καθιστά χρήσιμον
+ όλην την πόλιν εις τον αληθινόν αγώνα ισοβίως. Και ωρισμένως, αν
+ αποθάνη και κανείς με αυτόν τον τρόπον, να θεωρηθή ο φόνος ότι
+ έγινε ακουσίως, και να γίνη παραδεκτόν ο φονεύς να καθαρθή
+ συμφώνως με τους νόμους και να είναι αμόλυντος εις τας χείρας, με
+ την σκέψιν ότι, όταν αποθάνουν όχι πολλοί άνθρωποι, θα γεννηθούν
+ πάλιν άλλοι όχι κατώτεροι, όταν όμως αποθάνη ο ίδιος ο φόβος, διά
+ να ειπώ ούτω πως, εις όλα αυτά, δεν θα ευρεθή έλεγχος των
+ καλλιτέρων και των χειροτέρων, το οποίον δεν είναι διά την πόλιν
+ ολίγον μεγαλίτερον κακόν από εκείνο.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Συμφωνούμεν ημείς, Ξένε μου, ότι πρέπει όλη η πόλις και να
+ νομοθετήση και να εκτελή τα τοιαύτα.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Αλλ' άραγε γνωρίζομεν διά ποίαν αιτίαν τόρα σχεδόν εις καμμίαν
+ πόλιν δεν υπάρχει αυτού του είδους ο χορός και οι αγώνες, εκτός
+ πολύ ολίγων εξαιρέσεων; Ή να ειπούμεν ότι αιτία είναι η αμάθεια
+ του λαού και των νομοθετών αυτού;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πολύ πιθανόν.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Διόλου δεν είναι αυτή, αξιομακάριστε Κλεινία. Αλλά πρέπει να
+ δεχθώμεν δύο αιτίας αυτών και πολύ μάλιστα, δικαιολογημένας.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ποίας;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Η μία είναι ότι η μανία προς τον πλούτον δεν τους αφήνει καιρόν διά
+ να ασχοληθούν εις άλλα εκτός των κτημάτων των. Όταν δε ολόκληρος η
+ ψυχή όλων των πολιτών είναι κρεμασμένη από αυτά, δεν είναι δυνατόν
+ να λάβη φροντίδα δι' άλλα εκτός του καθημερινού κέρδους. Και παν
+ μάθημα ή ασχολίαν, η οποία οδηγεί εις τούτο — αυτά είναι έκαστος
+ έτοιμος ιδιαιτέρως να τα μάθη και να ασκηθή, όλα δε τα άλλα τα
+ περιγελά. Και αυτό μεν πρέπει να ειπούμεν ότι είναι έν και μία
+ αιτία διά να μη θέλη η πόλις να επιδιώκη ούτε τούτο ούτε κανέν
+ άλλο καλόν έργον, αλλά από απληστίαν διά τον χρυσόν και τον
+ άργυρον είναι πρόθυμος έκαστος άνθρωπος να ανέχεται πάσαν τέχνην
+ και εφεύρεσιν είτε έντιμον είτε άτιμον, εάν πρόκειται να γίνη
+ πλούσιος, και να εκτελή πάσαν πράξιν είτε ευσεβή είτε ασεβή και
+ όλως αισχράν, χωρίς να στενοχωρήται διόλου, αρκεί μόνον να έχη τα
+ μέσα καθώς το ζώον διά να φάγη πολλών ειδών φαγητά και να πίη
+ επίσης και να απολαύση όλας τας ηδονάς των αφροδισίων.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πολύ ορθά.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν ας δεχθώμεν ότι αυτή που είπα είναι μία από τας αιτίας που
+ εμποδίζει τας πόλεις και τας κάμνει να μη γυμνάζωνται ούτε εις
+ κανέν άλλο καλόν ούτε εις τα πολεμικά, αλλά κάμνει εμπόρους και
+ εμποροπλοιάρχους και υπηρέτας εντελώς τους εκ φύσεως αξιοπρεπείς
+ ανθρώπους, τους δε ανδρείους, τους κάμνει ληστάς και διαρρήκτας και
+ ιεροσύλους και φιλοπολέμους και τυραννικούς, ενώ πολλάκις δεν είναι
+ διόλου αδικημένοι από την φύσιν, αλλά μόνον από την κακήν των
+ τύχην.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πώς το εννοείς αυτό;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Πώς ημπορώ βεβαίως εγώ να μη θεωρήσω εντελώς δυστυχείς εκείνους, οι
+ οποίοι είναι υποχρεωμένοι να περάσουν όλην των την ζωήν με
+ πειναλέαν ψυχήν;
+
+ΜΕΓΙΛΛΟΣ.
+
+ Τότε λοιπόν αυτή είναι μία αιτία. Αλλά δευτέραν αιτίαν ποίαν
+ θεωρείς, καλέ Ξένε;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Καλά μου ενθύμισες.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Λέγεις λοιπόν συ ότι αυτή μεν είναι μία ακόρεστος δίψα εις όλην την
+ ζωήν, η οποία κάμνει έκαστον πολυάσχολον και εμποδίζει έκαστον να
+ μη γυμνάζεται καλώς εις τα πολεμικά. Έστω. Τόρα λοιπόν ειπέ μας
+ την δευτέραν.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Μήπως λοιπόν φρονείτε ότι δεν ομιλώ, αλλά αργοπορώ από στενοχωρίαν;
+
+ΜΕΓΙΛΛΟΣ.
+
+ Όχι, αλλά μας φαίνεσαι ως να τιμωρής από μίσος αυτήν την συνήθειαν
+ περισσότερον από όσον πρέπει μέσα εις την τυχαίαν σειράν της
+ συζητήσεως.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Πολύ ωραία, καλοί μου ξένοι, μου εκάματε παρατηρήσεις. Και δι' αυτό
+ θα ακούσετε, καθώς φαίνεται, τόρα την συνέχειαν.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Λέγε και μη σε μέλει.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Εγώ φρονώ ότι πταίουν τα ανάξια πολιτεύματα, τα οποία ανέφερα εις
+ τας προηγουμένας συζητήσεις, δηλαδή η οχλοκρατία και η ολιγαρχία
+ και η τυραννίς. Διότι από αυτά κανέν δεν είναι πολίτευμα, αλλά
+ έκαστον είναι ορθόν να λέγεται φατρίευμα. Δηλαδή κανέν από αυτά
+ δεν κυριαρχεί εκουσίως εις εκουσίους, αλλά ακουσίως εις ακουσίους
+ πάντοτε με κάποιον εκβιασμόν. Όταν δε φοβήται ο άρχων τον
+ αρχόμενον, δεν θα τον αφήση ποτέ να γίνη ούτε καλός ούτε πλούσιος
+ ούτε ισχυρός ούτε ανδρείος ούτε απολύτως πολεμικός. Αυτά τα δύο
+ λοιπόν είναι σχεδόν πρωτίστη αιτία όλων των κακών, κυρίως όμως
+ αυτών εδώ είναι η κυριωτέρα αιτία. Αλλά η πολιτεία, την οποίαν
+ νομοθετούμεν τόρα με την συζήτησίν μας, απέφυγε και τα δύο αυτά.
+ Διότι και σχόλην έχει όσον το δυνατόν περισσοτέραν, και οι πολίται
+ είναι ανεξάρτητοι μεταξύ των, και έπειτα πολύ ολίγοι, νομίζω,
+ ημπορούν να γίνουν φιλάργυροι με αυτούς τους νόμους. Ώστε
+ πρεπόντως και λογικώς μόνον η εγκατάστασις τοιούτου πολιτεύματος
+ από όλα τα σημερινά θα δεχθή το είδος των παιγνιδίων και της
+ εκπαιδεύσεως, τα οποία εξετάσαμεν τελείως εις την συζήτησιν μας.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πολύ καλά.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Τόρα λοιπόν δεν είναι συνέχεια με αυτά να ενθυμηθώμεν τέλος πάντων
+ όλους τους γυμνικούς αγώνας, ότι δηλαδή όσα μεν αγωνίσματα
+ χρησιμεύουν διά τον πόλεμον αυτά πρέπει να συνηθίζωμεν και να
+ ορίζωμεν βραβεία της νίκης, όσα δε δεν χρησιμεύουν να τα αφήσωμεν
+ κατά μέρος; Ποία δε είναι αυτά, είναι καλόν να λεχθούν από την
+ αρχήν και να νομοθετηθούν. Και πρώτον δεν πρέπει άραγε να
+ νομοθετήσωμεν τα περιστρεφόμενα εις το τρέξιμον και εν γένει εις
+ την ταχύτητα;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πρέπει.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Τουλάχιστον είναι βέβαιον ότι το καταλληλότερον από όλα διά τον
+ πόλεμον είναι ευκινησία του σώματος, εν μέρει μεν των ποδών, εν
+ μέρει δε των χειρών. Διά την φυγήν μεν και την σύλληψιν η
+ ευκινησία των ποδών, διά την συμπλοκήν όμως και την μάχην εκ του
+ συστάδην είναι ανάγκη της δυνάμεως και ρωμαλεότητος.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Αμέ τι άλλο;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Και όμως καμμία από τας δύο χωρίς όπλα δεν αποκτά την μεγαλιτέραν
+ χρησιμοποίησιν.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Βεβαίως πώς είναι δυνατόν;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν εις την ιδικήν μας πολιτείαν πρώτον διά τον δρόμον ενός
+ σταδίου προσκαλεί εις τους αγώνας ο κήρυξ, ο δε αγωνιστής
+ εισέρχεται κρατών τα όπλα. Δι' άοπλον δε αγωνιστήν δεν θα ορίσωμεν
+ αγωνίσματα. Πρώτος δε εισέρχεται όστις θα αγωνισθή εις το στάδιον
+ με τα όπλα, δεύτερος ο αγωνιστής του διαύλου, τρίτος του ιππικού
+ διαύλου και μάλιστα τέταρτος του δολίχου και πέμπτος ο τελείως
+ ωπλισμένος διά μήκος εξήντα σταδίων έως εις κάποιον ναόν του
+ Άρεως, και κατόπιν άλλος βαρύτερον ωπλισμένος, ο οποίος θα
+ αγωνισθή εις ομαλώτερον δρόμον, ο δε τελευταίος θα είναι τοξότης
+ φορών όλην την τοξικήν στολήν, θα διατρέξη δε εκατόν στάδια έως
+ εις τον ναόν του Απόλλωνος και της Αρτέμιδος, διά μέσου βουνών και
+ ανωμάλου εδάφους. Και, αφού κηρύξωμεν την έναρξιν του αγώνος, θα
+ περιμένωμεν αυτούς έως ότου να έλθουν, και εις τον νικητήν θα
+ δώσωμεν έν έκαστον από τα βραβεία.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πολύ ορθά.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Και τόρα ας τα φαντασθώμεν τριών ειδών αυτά τα αγωνίσματα, έν μεν
+ είδος των παίδων, έν δε των αγενείων νέων, και έν των ανδρών. Και
+ διά μεν τους αγενείους θα ορίσωμεν τα δύο τρίτα του μήκους του
+ δρόμου, διά δε τους παίδας τα μισά, είτε με τόξα είτε με όπλα
+ αγωνίζονται. Διά δε τας γυναίκας και τα κοράσια τα ανήλικα να
+ αγωνίζωνται γυμνά, εις το στάδιον και τον δίαυλον και τον ιππικόν
+ δίαυλον και τον δόλιχον, εις το ίδιον τρέξιμον ανταγωνιζόμεναι. Αι
+ δε έχουσαι ηλικίαν δεκατριών ετών μέχρι του γάμου των, ο οποίος
+ δεν αναβάλλεται ούτε περισσότερον του εικοστού ούτε ολιγώτερον του
+ δεκάτου ογδόου έτους της ηλικίας των, πρέπει να καταβαίνουν εις
+ τον ανταγωνισμόν αυτού του δρόμου με ευπρεπή στολήν.
+
+ Και τα μεν σχετικά με τους δρόμους των ανδρών και των γυναικών ας
+ είναι αυτά. Εις δε τα σχετικά με την σωματικήν δύναμιν αντί μεν της
+ πάλης και όλων των ομοίων όσα είναι βαρέα, να ανταγωνίζωνται εις
+ την ένοπλον μάχην εις προς ένα και δύο προς δύο και ομάδες έως
+ δέκα προς δέκα μεταξύ των. Όσον δε διά το ζήτημα ποίας νίκας
+ πρέπει να κερδίση όστις απέκρουσε ή προσέβαλε, καθώς τόρα διά την
+ πάλην εθέσπισαν οι ειδικοί εις την πάλην, ποίον κατόρθωμα
+ χαρακτηρίζει τον καλόν παλαιστήν και ποίον τον αδέξιον, κατά τον
+ ίδιον ακριβώς τρόπον και εδώ πρέπει να προσκαλέσωμεν τους
+ τελειοτάτους εις την οπλομαχίαν και να τους αναθέσωμεν να
+ νομοθετήσουν μαζί όλοι, ποίος πρέπει να θεωρήται νικητής εις αυτάς
+ τας μάχας, δηλαδή τι αν αποκρούση ή πώς αν προσβάλη, και τον
+ νικημένον ομοίως ποία τάξις τον διακρίνει. Τα ίδια δε ας είναι
+ νομοθετημένα και διά τα θήλεα μέχρι του γάμου των. Έπειτα πρέπει
+ ολόκληρον την πελταστικήν να την αντικαταστήσωμεν εις την θέσιν
+ του παγκρατίου, διά να αγωνίζωνται εις τα τόξα και εις τας πέλτας
+ και εις τα ακόντια και εις το ρίψιμον λίθων με τας χείρας και με
+ τας σφενδόνας ορίζοντες πάλιν δι' αυτά νόμους, ώστε να αποδίδωνται
+ τα βραβεία και αι νίκαι εις τους εκτελούντας καλλίτερον όσα λέγει ο
+ νόμος ως προς αυτά.
+
+ Κατόπιν είναι η σειρά να τεθούν νόμοι περί ιππικών αγώνων. Λοιπόν
+ εδώ εις την Κρήτην (8) βεβαίως δεν χρησιμοποιούνται πολλοί ίπποι
+ ούτε τόσον συχνά. Επομένως είναι ανάγκη και αι μελέται αυτών να
+ γίνωνται ολιγώτεραι ως προς την ανατροφήν και την άσκησιν.
+
+ Δι' άρμα λοιπόν ούτε υπάρχει απολύτως εις ημάς συντηρητής, ούτε
+ μεγάλη αφοσίωσις από κανενός εις αυτά, επομένως δεν είναι
+ κατάλληλον διά τον τόπον να θέσωμεν αγωνίσματα δι' αυτό και να μην
+ έχωμεν νουν ούτε να φαινώμεθα ότι έχομεν. Εις ίππους δε μόνον
+ ορίζοντες βραβεία και εις πωλάρια θηλάζοντα και μεσαία και εντελή
+ θα εγκαταστήσωμεν παιγνίδια σύμφωνα προς την φύσιν της χώρας. Και
+ λοιπόν μεταξύ όλων αυτών ας υπάρχη ανταγωνισμός και φιλοδοξία, εις
+ δε τους φυλάρχους και ιππάρχους ας ανατεθή κοινώς η κρίσις όλων,
+ δηλαδή και των δρόμων και των αγωνιζομένων ενόπλως. Εις τους
+ στερουμένους δε όπλα ούτε εις τους γυμνικούς αγώνας ούτε εδώ είναι
+ ορθόν να νομοθετήσωμεν αγωνίσματα. Τοξότης δε έφιππος Κρης δεν
+ είναι άχρηστος, ούτε ακοντιστής, ώστε ας υπάρχη χάριν διασκεδάσεως
+ και μεταξύ αυτών άμιλλα και ανταγωνισμός. Διά τα θήλεα δε δεν
+ είναι ανάγκη με νόμους και διατάξεις να ορίσωμεν υποχρεωτικώς την
+ συμμετοχήν εις αυτά. Εάν όμως από την προηγουμένην των μόρφωσιν
+ συνηθίσουν, και αν επιδέχεται η φύσις των και δεν δυσκολεύωνται τα
+ κοράσια και αι παρθένοι να λαμβάνουν μέρος, να το επιτρέπωμεν και
+ να μην κατακρίνωμεν αυτάς.
+
+ Λοιπόν τόρα πλέον η αγωνιστική και η μάθησις της γυμναστικής,
+ δηλαδή και όσα μελετούμεν εις τους αγώνας και όσα κάθε ημέραν εις
+ τα σχολεία, έλαβαν τέλος. Και μάλιστα και της μουσικής τα μεν
+ περισσότερα εξετάσθησαν, τα δε περιστρεφόμενα εις τους ραψωδούς και
+ τα σχετικά με αυτούς, και πόσοι διαγωνισμοί χορών πρέπει να
+ γίνωνται εις τας πανηγύρεις, όταν διά τους θεούς και τους κατόπιν
+ των θεών ερχομένους ορισθούν οι μήνες και αι ημέραι και τα έτη,
+ τότε θα τακτοποιηθούν, είτε κάθε τρία έτη είτε κάθε πέντε είτε
+ αλλέως όπως μας φωτίσουν οι θεοί ως προς την διάταξιν των ημερών.
+ Και τότε πλέον θα περιμένωμεν να γίνουν αγώνες και της μουσικής
+ τακτοποιούμενοι εις τας λεπτομερείας από τους αθλοθέτας και τον
+ παιδαγωγόν των νέων και τους νομοφύλακας, αφού συνεδριάσουν όλοι
+ μαζί δι' αυτούς και οι ίδιοι γίνουν νομοθέται, περί του πότε και
+ ποίος και με ποίους θα αγωνίζωνται εις όλους τους χορούς. Οποίον
+ δε πρέπει να είναι έκαστον από αυτά ως προς τας λέξεις και τους
+ στίχους και τας αρμονίας μαζί με τους ρυθμούς και τα χοροπηδήματα,
+ πολλάκις τα είπε ο πρώτος νομοθέτης και συμφώνως με αυτά πρέπει οι
+ κατόπιν του να νομοθετούν και αφού κατατάξουν τους αγώνας, καθώς
+ πρέπει εις κατάλληλον καιρόν δι' εκάστην εορτήν, ας αφήσουν την
+ πόλιν να πανηγυρίζη εις αυτάς.
+
+ Αυτά λοιπόν και άλλα παρόμοια δεν είναι δύσκολον να κρίνη κανείς με
+ ποίον τρόπον πρέπει να λάβουν νόμιμον διάταξιν, ούτε πάλιν αν
+ μετακινηθούν εδώ ή εκεί ημπορούν να φέρουν μέγα κέρδος ή ζημίαν εις
+ την πόλιν. Όσα όμως δεν έχουν μικράν διαφοράν και δεν είναι εύκολον
+ να επιβάλη κανείς την γνώμην του ως προς αυτά, κυρίως μεν είναι
+ έργον του θεού, εάν υπήρχε τρόπος να έλθουν αυτά ως εντολαί από
+ εκείνον, τόρα όμως σχεδόν απαιτείται κάποιος τολμηρός άνθρωπος, ο
+ οποίος εκτιμά υπερβολικά την ελευθεροστομίαν και θα ειπή όσα του
+ φαίνονται ως καλλίτερα διά την πόλιν και τους πολίτας, επιβάλλων
+ εις διεφθαρμένας ψυχάς το πρέπον και σύμφωνον εις έκαστον
+ πολίτευμα, ομιλών δε πολεμικώς εναντίον των μεγαλιτέρων επιθυμιών
+ και μη έχων κανένα άνθρωπον βοηθόν, και μόνον αυτός ακολουθών τον
+ ορθόν λόγον (!).
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ποίον λόγον εννοούμεν (!) τόρα πάλιν, καλέ Ξένε; Διότι ακόμη ημείς
+ δεν το εννοούμεν.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Πολύ φυσικά. Και λοιπόν εγώ θα προσπαθήσω να σας εξηγηθώ
+ σαφέστερον. Δηλαδή, όταν έφθασα εις το ζήτημα της εκπαιδεύσεως,
+ είδα με την φαντασίαν μου νέους και νέας να σχετίζωνται μεταξύ των
+ φιλικώς. Μου επήλθε δε, καθώς, είναι επόμενον, να φοβηθώ
+ συλλογισθείς τι να την κάμη κανείς μίαν τοιαύτην πόλιν, εις την
+ οποίαν οι νέοι και αι νέαι είναι καλοζωιμένοι, ευτραφείς και
+ ελευθερωμένοι από κοπώσεις υπερβολικάς και δουλοπρεπείς, αι οποίαι
+ πάρα πολύ καταπνίγουν την υπερηφά[νειαν] και όλοι σκέπτονται διά
+ θυσίας και εορτάς και χορούς εις όλην των την ζωήν. Με ποίον
+ λοιπόν τρόπον μέσα εις αυτήν την πόλιν θα απέχουν από τας
+ επιθυμίας, αι οποίαι τόσον πολλούς και πολλάς ώθησαν εις τα
+ έσχατα, τας οποίας ήθελε διατάξει ο λόγος να αποφεύγουν, προσπαθών
+ να επιβληθή ως νόμος; Και τας μεν άλλας επιθυμίας δεν είναι
+ παράδοξον να νικούν οι προηγούμενοι νόμοι. Δηλαδή η απαγόρευσις
+ του πλουτισμού, η οποία είναι υπερόχως αγαθή και συντελεί μεγάλως
+ εις την σωφροσύνην, και ολόκληρος η μόρφωσις απέκτησε ως προς αυτά
+ καλούς νόμους, εκτός δε τούτων το βλέμμα των αρχόντων υπεχρεώθη να
+ μη βλέπη αλλού, αλλά να προσέχη πάντοτε τους νέους. Λοιπόν ως προς
+ τας άλλας επιθυμίας, όσον είναι δυνατόν εις ανθρώπους, ετέθησαν
+ ορθώς οι νόμοι. Τόρα όμως ακριβώς διά τους έρωτας προς παίδας
+ άρρενας και θήλεις, και των γυναικών προς τους άνδρας και των
+ ανδρών προς τας γυναίκας, από τους οποίους ωρισμένως αμέτρητα
+ δυστυχήματα συνέβησαν και ιδιωτικώς εις τους ανθρώπους και εις
+ ολοκλήρους πόλεις, πώς ημπορεί κανείς να λάβη τα μέτρα του, και
+ ποίον φάρμακον πρέπει να εύρη δι' όλους αυτούς, διά να αποφύγουν
+ τον τοιούτον κίνδυνον;
+
+ Βεβαίως δεν είναι εύκολον, Κλεινία μου. Διότι, και αν εις πολλά
+ άλλα όλη η Κρήτη και η Λακεδαίμων δεν μας δίδουν μικράν βοήθειαν
+ τόρα που νομοθετούμεν νόμους διαφορετικούς από τας συνηθείας των
+ περισσοτέρων, όμως περί των ερώτων, καθώς το γνωρίζομεν και οι
+ ίδιοι, είναι εντελώς αντίθετοι. Διότι, εάν κανείς ακολουθήση την
+ φύσιν και θέση τον προ του Λαΐου νόμον, λέγων ότι είναι ορθόν να
+ μη συνευρίσκωνται με άρρενας και νέους αφροδισιακώς καθώς με τα
+ θήλεα, και φέρων ως μάρτυρα την φύσιν των ζώων και αποδεικνύων ως
+ προς αυτά ότι δεν εγγίζει ο άρρην το άρρεν, διότι τούτο δεν είναι
+ φυσικόν, θα έλεγε ίσως παραδεκτόν διισχυρισμόν, αλλά συγχρόνως δεν
+ θα ήτο σύμφωνος με τας ιδικάς σας πόλεις. Εκτός τούτου όμως εκείνο
+ το οποίον είπαμεν ότι πρέπει πάντοτε να προσέχη ο νομοθέτης, τούτο
+ δεν συμβιβάζεται με αυτά. Δηλαδή πάντοτε ημείς ερευνώμεν ποίον
+ πράγμα συντελεί εις την αρετήν των δεχομένων τους νόμους και ποίον
+ όχι. Λοιπόν, εάν το παραδεχθώμεν αυτό ως καλόν ή όχι αισχρόν, διά
+ να νομοθετηθή τόρα, ας εξετάσωμεν κατά πόσον θα συντελέση εις την
+ αρετήν. Άραγε εις την ψυχήν του παραδιδομένου θα εμπνευσθή το ήθος
+ της ανδροπρεπείας (!), ή εις την ψυχήν του παιδεραστού θα γεννηθή
+ το ιδεώδες της σωφροσύνης; Ή μήπως αυτά μεν δεν είναι δυνατόν να
+ παραδεχθή κανείς ποτέ, μάλλον δε όλως το αντίθετον, εις τον
+ υποχωρούντα εις τας ηδονάς και μη δυνάμενον να αντέχη θα κατακρίνη
+ κανείς την μαλθακότητα; Αλλά τότε εις τον προσπαθούντα να μιμηθή
+ τας γυναίκας τάχα δεν θα κατακρίνη την αντιγραφήν του γυναικείου
+ προτύπου; Λοιπόν ποίος άνθρωπος θα θεσπίση τούτο ως νόμον, αφού
+ είναι τοιούτον; Σχεδόν κανείς, όταν βεβαίως κρατή εις τον νουν του
+ αληθινόν νόμον. Πώς λοιπόν θα αποδείξωμεν ότι αυτό είναι αληθές;
+ Είναι ανάγκη να ερευνήσωμεν την φύσιν της φιλίας και της επιθυμίας
+ και των λεγομένων ερώτων, εάν θέλωμεν να τα εννοήσωμεν αυτά καλώς.
+ Δηλαδή αυτά είναι δύο, και από τα δύο ομού σχηματίζεται τρίτον
+ είδος με ιδιαίτερον όνομα και προξενεί όλην την δυσκολίαν και το
+ σκότος εις το ζήτημα.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πώς;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Φίλον βεβαίως ονομάζομεν το όμοιον με το όμοιον κατά την αρετήν και
+ το ίσον με το ίσον, επίσης δε φίλον και το έχον ανάγκην του
+ πλουσίου, το οποίον είναι το αντίθετον ως προς το γένος (πτωχόν).
+ Όταν όμως το καθέν από τα δύο αυτά γίνεται ορμητικόν, το
+ ονομάζομεν έρωτα.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πολύ ορθά.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν η μεν φιλία των αντιθέτων είναι φοβερά και αγρία και σπανίως
+ είναι αμοιβαία, η δε των ομοίων είναι ήμερος και αμοιβαία εις όλην
+ την ζωήν. Ανάμικτος δε από αυτάς τας δύο εάν γίνη, πρώτον μεν δεν
+ είναι εύκολον να γνωρισθή τι άραγε επιδιώκει να κερδίση όστις έχει
+ τον τρίτον τούτον έρωτα· έπειτα, επειδή σύρεται από τους δύο
+ αντιθέτως, ευρίσκεται εις απορίαν, διότι ο μεν είς τον παρορμά να
+ δοκιμάση το κάλλος, ο δε άλλος του το απαγορεύει. Δηλαδή εκείνος
+ μεν ερωτεύεται το σώμα και την ακμήν της ωραιότητος ως να
+ νοστιμεύεται κανέν οπωρικόν και παρακινεί τον εαυτόν του να το
+ απολαύση, χωρίς να δίδη καμμίαν εκτίμησιν εις την ψυχήν του
+ αγαπωμένου. Αυτός δε θεωρεί πάρεργον την σωματικήν επιθυμίαν και
+ μάλλον με την ψυχήν οραματιζόμενος αυτόν παρά ερωτευόμενος,
+ εκτιμών δε την ψυχήν όσον πρέπει θεωρεί προσβολήν την σωματικήν
+ απόλαυσιν από το σώμα εκείνου, εντρεπόμενος δε και σεβόμενος την
+ σωφροσύνην και ανδρείαν και μεγαλοπρέπειαν και φρόνησιν θέλει να
+ μένη αγνός πάντοτε με αγνόν αγαπητόν. Αυτός δε είναι ο μικτός εκ
+ των δύο ειδών τρίτος έρως, τον οποίον είπαμεν τόρα. Αφού δε τόσων
+ ειδών είναι αυτοί, άραγε όλους πρέπει να τους απαγορεύη ο νόμος,
+ εμποδίζων να υπάρχουν εις τον τόπον μας, ή είναι προφανές ότι τον
+ μεν έρωτα της αρετής, ο οποίος επιθυμεί να γίνη ο νέος όσον το
+ δυνατόν καλλίτερος, θα τον επιτρέψωμεν να υφίσταται εις την πόλιν,
+ τους δε άλλους δύο, εάν είναι τούτο δυνατόν, θα τους
+ απαγορεύσωμεν; Ή πώς αλλέως να ειπούμεν, φίλε Μέγιλλε;
+
+ΜΕΓΙΛΛΟΣ.
+
+ Βεβαίως εντελώς ορθά ωμίλησες αυτήν την φοράν (!) περί αυτών, Ξένε
+ μου.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Φαίνεται, καθώς το υπέθετα, ότι επέτυχα την επιδοκιμασίαν σου, καλέ
+ μου φίλε. Τι όμως εννοεί ο ιδικός σας νόμος ως προς αυτά, δεν είναι
+ ανάγκη να το εξετάσω εγώ, αλλά αρκεί να δεχθώ την επιδοκιμασίαν των
+ λόγων μου. Τον δε Κλεινίαν και άλλην φοράν κατόπιν θα προσπαθήσω να
+ τον ψάλλω και να τον καταπείσω δι' αυτά τα ίδια. Τόρα δε ας
+ ακολουθήσω την ανατεθείσαν εις εμέ εντολήν σας και ας εξετάσωμεν
+ εντελώς τους νόμους.
+
+ΜΕΓΙΛΛΟΣ.
+
+ Πολύ ορθά ομιλείς.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν έχω τόρα πάλιν μίαν εφεύρεσιν ως προς την θέσπισιν αυτού του
+ νόμου, εν μέρει μεν εύκολον, εν μέρει όμως δυσκολωτάτην.
+
+ΜΕΓΙΛΛΟΣ.
+
+ Πώς δηλαδή εννοείς;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Γνωρίζομεν βεβαίως ότι και σήμερον οι περισσότεροι άνθρωποι, αν και
+ είναι παράνομοι, πολύ καλά και άγια αποτρέπονται από την συνεύρεσιν
+ των ωραίων όχι ακουσίως, αλλά όσον ημπορείς να φαντασθής εκουσίως.
+
+ΜΕΓΙΛΛΟΣ.
+
+ Πότε εννοείς;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Όταν υπάρχη αδελφός ή αδελφή ωραία. Και περί υιού δε και θυγατρός ο
+ ίδιος άγραφος νόμος υπάρχει, και όσον το δυνατόν ασφαλέστατα
+ προφυλάττει να μη κοιμούνται μαζί, ούτε φανερά ούτε κρυφίως, ή με
+ κανένα άλλον τρόπον να εγγίζουν ερωτικώς αυτούς. Ακόμη δε ουδέ
+ επιθυμία της τοιαύτης συνευρέσεως εισέρχεται διόλου εις τον νουν
+ των περισσοτέρων.
+
+ΜΕΓΙΛΛΟΣ.
+
+ Λέγεις την αλήθειαν.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν και μόνον μία λέξις δεν καταπαύει όλας αυτάς τας ηδονάς;
+
+ΜΕΓΙΛΛΟΣ.
+
+ Ποία δηλαδή;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Αν ειπούμεν ότι αυτά δεν είναι διόλου θεάρεστα, αλλά θεομίσητα και
+ των αισχρών αίσχιστα. Και αιτία τούτου δεν είναι τάχα, ότι κανείς
+ δεν τα λέγει διαφορετικά αυτά, αλλά εξ αρχής, μόλις γεννηθή
+ έκαστος από ημάς, ακούει πάντοτε, και παντού να τα λέγουν αυτά,
+ και πολλάκις τα βλέπει εις τας κωμωδίας και εις τας τραγωδίας,
+ όταν παριστάνουν Θυέστας ή Οιδίποδας ή Μακαρέας συνευρεθέντας με
+ τας αδελφάς των κρυφίως, και ανακαλυφθέντας και επιβάλοντας
+ θάνατον εις τον εαυτόν των ως τιμωρίαν διά το αμάρτημά των;
+
+ΜΕΓΙΛΛΟΣ.
+
+ Πολύ ορθά το λέγεις, αυτό τουλάχιστον, ότι δηλαδή η διάδοσις έχει
+ μίαν θαυμασίαν δύναμιν, αφού κανείς δεν θα ημπορέση ούτε να
+ αναπνεύση έξω από τον νόμον.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν είναι ορθόν το λεχθέν προ ολίγου, ότι, αν ο νομοθέτης θέλη
+ να δαμάση καμμίαν επιθυμίαν από εκείνας αι οποίαι υποδουλώνουν
+ υπερβολικά τους ανθρώπους, είναι, εύκολον να εννοήση με ποίον
+ τρόπον ημπορεί να τας υποδουλώση. Δηλαδή ότι πρέπει να καθιερώση
+ την φήμην εις όλους τους δούλους και ελευθέρους παίδας και
+ γυναίκας και όλην την πόλιν ομοίως, και ούτω πως θα εκτελεσθή το
+ ασφαλέστερον πράγμα ως προς αυτόν τον νόμον.
+
+ΜΕΓΙΛΛΟΣ.
+
+ Πολύ καλά. Αλλά πώς θα ημπορέσωμεν πάλιν να κάμωμεν όλους να θέλουν
+ να διαδώσουν το τοιούτον;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Καλά με επρόλαβες. Διότι αυτό εσήμαινε ο ιδικός μου λόγος, ότι εγώ
+ έχω να μεταχειρισθώ μίαν μέθοδον χάριν αυτού του νόμου, την φυσικήν
+ χρήσιν της συνουσίας προς τεκνοποίησιν, δηλαδή να απέχουν μεν από
+ το άρρεν και να μη δολοφονούν το ανθρώπινον γένος εκ προμελέτης,
+ ούτε να σπείρουν επάνω εις βράχους και εις πέτρας, όπου δεν είναι
+ δυνατόν να ριζώση και να γονιμοποιηθή, να απέχουν δε από τον
+ θηλυκόν αγρόν, εντός του οποίου δεν επιθυμεί κανείς να φυτρώση ο
+ σπόρος του. Ο νόμος λοιπόν αυτός, αν μεν γίνη γενικός και
+ κυριαρχήση, καθώς τόρα, υπερισχύει διά τας συνουσίας με τους
+ γονείς, και εάν υπερισχύση, θα φέρη άπειρα αγαθά. Διότι πρώτον μεν
+ υπάρχει συμφώνως με την φύσιν, και μας κάμνει να απέχωμεν από την
+ ερωτικήν λύσσαν και μανίαν και όλας τας μοιχείας και από ποτά και
+ τροφάς υπερμέτρους, και μας κάμνει να είμεθα με τας γυναίκας μας
+ σχετικοί και φίλοι, και άλλα πολλά αγαθά ημπορούν να προκύψουν,
+ εάν κανείς ημπορούσε να τον διατηρή.
+
+ Αλλά τόρα ίσως παρουσιασθή κανείς ορμητικός και νέος άνθρωπος,
+ φορτωμένος από σπέρμα, και ακούων περί του θεσπιζομένου νόμου, μας
+ κακολογήση ότι θεσπίζομεν ανοήτους και απραγματοποιήτους νόμους,
+ και αρχίζει να φωνάζη. Αυτά λοιπόν έλαβα και εγώ υπ' όψιν μου και
+ είπα αυτήν την λέξιν, ότι δηλαδή έχω κάποιαν μέθοδον, εν μέρει μεν
+ ευκολωτέραν από όλας, εν μέρει δε δυσκολωτέραν, ώστε, αφού τεθή ο
+ νόμος αυτός, να διατηρηθή. Διότι είναι ευκολώτατον να εννοήσωμεν
+ ότι είναι δυνατόν τούτο και πώς. Δηλαδή φρονούμεν ότι, εάν
+ καθιερωθή αυτός ο νόμος επαρκώς, θα δαμάση πάσαν ψυχήν και θα την
+ κάμη να πείθεται με φόβον τελείως εις τους τεθέντας νόμους. Αλλά
+ βεβαίως τόσον επροχώρησε τόρα το κακόν, ώστε φαίνεται ότι δεν
+ είναι δυνατόν να πραγματοποιηθή, καθώς διά την συνήθειαν των
+ συσσιτίων δεν πιστεύεται ότι είναι δυνατόν ολόκληρος πόλις εις
+ όλην της την ζωήν να διατηρή αυτά, και ενώ απεδείχθη και εμπράκτως
+ εφηρμόσθη εις τον τόπον σας, πάλιν όμως διά τας γυναίκας ούτε εις
+ τον τόπον σας δεν νομίζεται εκ φύσεως κατάλληλον να
+ πραγματοποιηθή. Δι' αυτήν λοιπόν και εγώ την επιμονήν εις την
+ απιστίαν είπα ότι είναι πολύ δύσκολον να διατηρηθούν συμφώνως με
+ τον νόμον.
+
+ΜΕΓΙΛΛΟΣ.
+
+ Πολύ ορθά ομιλείς.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Ότι δε δεν είναι ανώτερον από τας δυνάμεις του ανθρώπου, αλλά
+ ημπορεί να πραγματοποιηθή, θέλετε να προσπαθήσω να σας διηγηθώ
+ κάποιαν διήγησιν, η οποία είναι πειστική;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πώς όχι;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν, άραγε ευκολώτερον ημπορεί κανείς να απέχη από τα
+ αφροδισιακά και να εκτελή ορθώς τα οριζόμενα νομίμως ως προς αυτά,
+ όταν έχη υγιές σώμα και όχι ατελές, ή όταν το έχη μηδαμινόν;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Βεβαίως πολύ περισσότερον δύσκολον είναι, όταν δεν το έχη ατελές.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Και λοιπόν δεν γνωρίζομεν τάχα εκ φήμης τον Ταραντίνον Ίκκον, ο
+ οποίος ηγωνίσθη εις την Ολυμπίαν καθώς και τους άλλους ότι από
+ φιλοτιμίαν και τέχνην και διότι, καθώς λέγουν, είχε εις την ψυχήν
+ του την σώφρονα ανδρείαν, ούτε καμμίαν γυναίκα ήγγισε ποτέ του
+ ούτε παιδί, εις όλην την διάρκειαν των γυμνασίων του; Και ακριβώς
+ και διά τον Κρίσωνα και τον Αστύλον και τον Διόπομπον και άλλους
+ πάρα πολλούς δεν υπάρχει η ιδία διάδοσις; Και όμως από τους
+ ιδικούς μου και από τους ιδικούς σου συμπολίτας, φίλε Κλεινία,
+ βεβαίως ήσαν πολύ χειρότερα μορφωμένοι ως προς τας ψυχάς, ως προς
+ δε τα σώματα ήσαν πολύ περισσότερον σφριγηλοί.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Αυτά είναι αληθή, δηλαδή πολύ διέδιδαν οι παλαιοί περί αυτών των
+ αθλητών ότι συνέβησαν αυτά πραγματικώς.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Και λοιπόν; Εκείνοι μεν χωρίς αμφιβολίαν χάριν της πάλης και των
+ δρόμων και των τοιούτων κατώρθωσαν να αποφύγουν πράγμα το οποίον οι
+ περισσότεροι το θεωρούν ευτυχίαν, οι δε ιδικοί μας παίδες δεν θα
+ ημπορέσουν να καρτερήσουν διά πολύ ωραιοτέραν νίκην, την οποίαν
+ ημείς παριστάνοντες ωραιοτάτην από την μικράν των ηλικίαν εις τους
+ μύθους και εις τας φράσεις μας και εις τα άσματα που ψάλλομεν θα
+ την επιβάλωμεν μαγευτικώς εις αυτούς, καθώς είναι επόμενον;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ποίαν νίκην;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Το να είναι εγκρατείς των ηδονών, διά να ζουν με ευτυχίαν, ενώ, εάν
+ νικώνται, θα συμβή όλως το αντίθετον. Εκτός δε τούτου ο φόβος, ότι
+ αυτό δεν είναι ποτέ με κανένα τρόπον όσιον, δεν θα μας δώση την
+ δύναμιν να νικήσωμεν όσα ενίκησαν άλλοι, ενώ είναι χειρότεροι;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Αυτό φαίνεται πιθανόν.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Αφού λοιπόν ευρισκόμεθα εις αυτό το σημείον ως προς αυτόν τον
+ νόμον, από την κακίαν όμως των περισσοτέρων ευρέθημεν εις
+ στενοχωρίαν, φρονώ ότι ο μεν ιδικός μας νόμος πρέπει κυριολεκτικώς
+ να περιοδεύη και να ομιλή περί αυτών, ότι δεν πρέπει να είναι οι
+ συμπολίται μας χειρότεροι από τα όρνεα και από άλλα πολλά ζώα, τα
+ οποία γεννώνται εις μεγάλας αγέλας και έως ότου να τεκνοποιήσουν
+ μένουν παρθένα και αμίαντα και αγνά από γάμους, όταν δε έλθουν εις
+ αυτήν την ηλικίαν, συνδυάζεται προθύμως το άρρεν με το θήλυ και το
+ θήλυ με το άρρεν και ζουν εις το υπόλοιπον της ζωής των ευσεβώς
+ και νομίμως, εμμένοντα ασφαλώς εις τας πρώτας συνθήκας της φιλίας.
+ Και πρέπει από τα ζώα αυτοί να είναι καλλίτεροι. Εάν όμως
+ διαφθείρωνται από την πλειονοψηφίαν των άλλων Ελλήνων και
+ βαρβάρων, διότι ακούουν ότι έχει μεγάλην ισχύν μεταξύ αυτών η
+ λεγομένη άτακτος Αφροδίτη, και ούτω πως δεν είναι ικανοί να
+ συγκρατούνται, τότε πρέπει να εφεύρωμεν δεύτερον νόμον δι' αυτούς
+ οι νομοφύλακες και να γίνουν αυτοί νομοθέται.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ποίον νόμον λοιπόν συμβουλεύεις εις αυτούς να νομοθετούμεν, εάν
+ τους διαφύγη αυτός που νομοθετούμεν τόρα;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Προφανώς τον ερχόμενον δεύτερον κατόπιν από αυτόν, φίλε Κλεινία.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ποίον εννοείς;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Να αφήνουν όσον το δυνατόν αγύμναστον την ορμήν των ηδονών,
+ μετατοπίζοντες εις άλλα μέρη του σώματος τον χυμόν και την τροφήν
+ αυτής της ορμής. Τούτο δε ημπορεί να συμβή, εάν δεν επιτρέπεται
+ αναίδεια εις την χρήσιν των αφροδισίων. Δηλαδή, όταν πάλιν εκτελούν
+ αυτά σπανίως από εντροπήν, θα την έχουν εις την ράχιν των
+ αδυνατώτερον κυρίαρχον. Και λοιπόν ας υπάρχη ως συνήθεια και
+ άγραφος νόμος δι' αυτά να θεωρήται καλόν το να μένουν μυστικά, το
+ δε να μη μένουν μυστικά αισχρόν, όχι όμως πάλιν και να μη τα
+ εκτελούν διόλου. Κατ' αυτόν τον τρόπον θα ορισθή εις τους νόμους
+ ως κατά δεύτερον λόγον καλόν και αισχρόν το τοιούτον, έχον
+ δευτερεύουσαν ορθότητα, και τους διεφθαρμένους εις τας φυσικάς
+ κλίσεις, όσους ονομάζομεν ακρατείς, θα συμπεριλάβωμεν εις έν γένος
+ και θα επιβάλωμεν να μη παρανομούν εις αυτά τα τρία είδη.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ποία δηλαδή είναι τα δύο άλλα;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Πρώτον το ευσεβές και αξιοπρεπές και έπειτα εκείνο το οποίον
+ επιθυμεί όχι τα σώματα αλλά τους καλούς τρόπους της ψυχής. Αυτά
+ λοιπόν είναι τόρα ωσάν ευχαί και ως παρηγορίαι, θα ήσαν όμως πολύ
+ καλλίτερα, εάν επραγματοποιούντο εις τας πόλεις. Ίσως όμως ακόμη
+ ως προς τον έρωτα επιβάλωμεν έν από τα δύο, ή κανείς να μη τολμά
+ να χειρονομή εις κανένα από τους ευγενείς και ελευθέρους εκτός της
+ νομίμου συζύγου του, και να μη σπείρη χωρίς ευλογίαν τέκνα
+ παλλακίδων ούτε άγονον σποράν αρρένων παρά φύσιν, ή άλλως διά μεν
+ τα άρρενα θα το εξαλείψωμεν τελείως, διά δε τας γυναίκας, εάν
+ συνευρεθή κανείς με καμμίαν εκτός εκείνων που ήλθαν εις την οικίαν
+ του με την ευλογίαν των θεών και με ιερούς γάμους, δηλαδή με
+ αγορασμένας ή με κάποιον άλλον τρόπον κατακτηθείσας, χωρίς να
+ αποκρυφθή από όλους τους άνδρας και τας γυναίκας (9), ίσως είναι
+ ορθόν να θεωρήσωμεν αυτόν εις την νομοθεσίαν μας στερημένον των
+ δικαιωμάτων του πολίτου ωσάν κάποιον ξενότροπον. Αυτός λοιπόν ο
+ νόμος είτε τον θεωρήσωμεν ένα είτε δύο, ας υπάρχη διά τα αφροδίσια
+ και όλα τα ερωτικά, όσα εκτελούμεν συναναστρεφόμενοι ο είς τον
+ άλλον με τοιαύτας επιθυμίας είτε ορθώς είτε όχι ορθώς.
+
+ΜΕΓΙΛΛΟΣ.
+
+ Και λοιπόν, φίλε Ξένε, εγώ μεν, σε βεβαιώ, πάρα πολύ θα εδεχόμην
+ αυτόν τον νόμον, ο δε Κλεινίας τόρα ας ειπή μόνος του, τι φρονεί
+ δι' αυτά.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Αυτό θα γίνη, φίλε Μέγιλλε, όταν νομίσω κατάλληλον την στιγμήν.
+ Τόρα όμως ας αφήσωμεν τον Ξένον να προχωρήση εις τους νόμους.
+
+ΜΕΓΙΛΛΟΣ.
+
+ Πολύ ορθά.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Αλλά τόρα βεβαίως ευρισκόμεθα εις το σημείον της ιδρύσεως
+ συσσιτίων, τα οποία φρονούμεν ότι εις άλλον μεν τόπον είναι
+ δύσκολον να ιδρυθούν, εις την Κρήτην όμως ουδείς θα εναντιωθή ότι
+ πρέπει να γίνη αλλέως. Ως προς τον τρόπον όμως, αν δηλαδή θα
+ γίνουν καθώς εδώ ή καθώς εις την Λακεδαίμονα, ή αν είναι έξω από
+ αυτά τα δύο καλλίτερον τρίτον είδος συσσιτίων, αυτό δεν μου
+ φαίνεται δύσκολον να το εύρωμεν, ούτε ημπορεί να φέρη κανέν μέγα
+ αγαθόν, εάν εφαρμοσθή. Διότι και τόρα είναι αρμονικώς
+ τακτοποιημένα.
+
+ Τόρα έρχεται εις την σειράν η προμήθεια των εφοδίων της ζωής κατά
+ ποίον τρόπον θα γίνεται. Αλλά η προμήθεια εις μεν τας άλλας πόλεις
+ ίσως είναι ποικίλη και από πολλά μέρη και μάλιστα από διπλάσια μέρη
+ παρά εις αυτήν εδώ. Διότι και από την γην και από την θάλασσαν
+ προμηθεύονται τα τρόφιμα οι περισσότεροι των Ελλήνων, ενώ αυτοί εδώ
+ μόνον από την γην. Διά τον νομοθέτην λοιπόν τούτο είναι
+ ευκολώτερον. Διότι χρειάζονται όχι πλέον οι μισοί νόμοι (10), αλλά
+ πολύ ολιγότεροι, και εκτός τούτου περισσότερον αρμόζοντες εις
+ ελευθέρους ανθρώπους. Δηλαδή από τα εμποροπλοιαρχικά και εμπορικά
+ και καπηλικά και ξενοδοχικά και τελωνιακά και μεταλλειακά και
+ δανειστικά και τα σχετικά με τα επιτόκια των τόκων πράγματα και
+ άπειρα άλλα είναι ελευθερωμένος κατά το πλείστον και τα άφησε κατά
+ μέρος ο νομοθέτης αυτής της πόλεως, απλώς δε διά γεωργούς και
+ ποιμένας και μελισσοκόμους και διά τας αποθηκεύσεις αυτών και διά
+ τους κατασκευαστάς των εργαλείων των θα νομοθετήση, αφού πλέον
+ ενομοθέτησε τα σπουδαιότερα διά τους γάμους και τας γεννήσεις
+ παίδων και ανατροφάς, ακόμη δε και διά την εκπαίδευσιν και διά την
+ εγκατάστασιν των αρχών της πόλεως. Τόρα δε είναι ανάγκη να
+ προχωρήση εις τους παραγωγείς της τροφής και τους βοηθούς αυτών.
+
+ Και πρώτον λοιπόν ας έχουν αυτοί οι νόμοι το όνομα γεωργικοί. Και
+ πρώτον ο νόμος του συνοριακού Διός ας ορισθή ούτω πως. Ας μη
+ μετακινή κανείς τα σύνορα μήτε του ιδικού του συμπολίτου γείτονος
+ μήτε του συνορεύοντος εις τα μεθόρια ξένου γείτονος, φρονών ότι
+ αυτό είναι κυριολεκτικώς το να κινή τα ακίνητα. Ας προτιμήση δε
+ έκαστος και τον μεγαλίτερον βράχον να μετακινήση παρά τον μικρόν
+ λίθον, ο οποίος ορίζει την φιλίαν και την έχθραν με ένορκον
+ εγγύησιν των θεών. Δηλαδή το έν μεν εγγυάται ο ομόφυλος Ζευς, το
+ δε άλλο ο Ξένιος, αυτοί δε οργιζόμενοι επιφέρουν πολέμους
+ αμειλίκτους. Και όστις μεν υπακούση εις τον νόμον δεν θα δοκιμάση
+ τας βλάβας της παραβάσεως αυτού, όστις όμως τον περιφρονήση ας
+ είναι ένοχος εις διπλάς τιμωρίας, μίαν μεν και πρώτην από τους
+ θεούς, δευτέραν δε από τον νόμον. Δηλαδή κανείς ας μη μετακινή
+ αυθαιρέτως τα σύνορα των γειτόνων. Αν δε κανείς τα μετακινήση, ας
+ τον καταγγέλλη όστις θέλει εις τους ιδιοκτήτας, αυτοί δε ας τον
+ προσκαλέσουν εις το δικαστήριον. Εάν δε κανείς χάση τοιαύτην
+ δίκην, ας θεωρήση το δικαστήριον ότι προσπαθεί κρυφίως και βιαίως
+ να κάμη αναδασμόν της γης ο καταδικασθείς και ας του επιβάλη ό,τι
+ είναι ορθόν να πάθη ή να πληρώση.
+
+ Κατά δεύτερον δε λόγον συμβαίνουν πολλαί και μικραί βλάβαι των
+ γειτόνων, διότι συχνά συναντώνται και μεγαλώνουν την εχθροπάθειαν
+ και κάμνουν την γειτονίαν δύσκολον και πολύ πικράν. Διά τούτο
+ πρέπει να προσέχη πολύ ο γείτων να μη κάμνη εις τον γείτονα τίποτε
+ το έκτροπον, και ως προς τα άλλα και προ πάντων να προσέχη πολύ
+ από πάσαν επέκτασιν της καλλιεργείας του.
+
+ Διότι το να βλάψη κανείς δεν είναι δύσκολον, αλλά το κάμνει ο
+ καθείς, το να ωφελήση όμως δεν ημπορεί να το κάμνη ο καθείς. Όστις
+ δε καλλιεργεί έδαφος του γείτονος υπερπηδών τα σύνορα, την μεν
+ βλάβην ας την πληρώνη, διά να θεραπευθή δε από την αναίδειάν του
+ και την φιλαργυρίαν του ας πληρώση και το διπλάσιον της ζημίας εις
+ τον παθόντα. Δι' αυτά δε και όλα τα παρόμοια ας διορισθούν
+ πραγματογνώμονες και δικασταί και εκτιμηταί οι αγρονόμοι, και εις
+ μεν τα μεγαλίτερα, καθώς είπαμεν προηγουμένως, όλη η τάξις του
+ δωδεκατημορίου, εις δε τα μικρότερα μόνον οι φρούραρχοι. Και αν
+ κανείς βόσκη ποίμνια εντός ξένων κτημάτων, ας παρατηρήσουν τας
+ βλάβας και ας κρίνουν και ας ορίσουν την ποινήν, και εάν κανείς
+ οικειοποιήται μελίσσια ξένα ευρίσκων τέρψιν εις αυτά και προσελκύων
+ αυτά με την χαλκοκρουσίαν, ας πληρώνη την ζημίαν. Και εάν καίων
+ ξυλείαν δεν προφυλάξη την γειτονικήν, ας τιμωρηθή με το πρόστιμον
+ το οποίον θα αποφασίσουν οι άρχοντες. Επίσης δε και εάν φυτεύων
+ δεν αφήνη ανάλογον απόστασιν από τα χωράφια του γείτονος, καθώς
+ και πολλοί νομοθέται είπαν λεπτομερώς, των οποίων τους νόμους
+ πρέπει να τους χρησιμοποιούμεν συμπληρωματικώς και να μην έχωμεν
+ απαίτησιν όλα και τα πολύπλοκα και τα μικρά ζητήματα, τα οποία
+ εθέσπισε και ο τυχών νομοθέτης, να τα νομοθετήση όλα ο νομοθέτης
+ της πόλεως.
+
+ Λόγου χάριν, υπάρχουν περί των υδάτων εις τους γεωργούς παλαιοί και
+ καλοί νόμοι, τους οποίους δεν πρέπει να μετακινήσωμεν εις την
+ συζήτησίν μας, αλλ' όστις θελήση να φέρη νερόν εις τον ιδικόν του
+ τόπον, ας αρχίση να το μετακομίζη από τα κοινά ρεύματα χωρίς να
+ αποκόπτη πηγάς γνωστάς κανενός ιδιώτου, ας τα διοχετεύη δε από
+ όποιον μέρος θέλει εκτός των οικιών και των διαφόρων ιερών και των
+ μνημείων, χωρίς να σκάπτη άλλο μέρος εκτός των αυλάκων. Εάν δε εις
+ μερικά μέρη είναι φυσική έλλειψις νερού, από μέσα από την γην η
+ οποία καταπίνει τα βρόχινα νερά και δεν έχει τας απαραιτήτους
+ πηγάς, ας ανοίξη πηγάδι εις το χωράφι του έως εις το στρώμα της
+ αργίλου, και αν εις αυτό το βάθος δεν επιτύχη διόλου νερόν, ας
+ λαμβάνη νερόν από τους γείτονας, όσον είναι απαραίτητον διά τους
+ εργάτας. Εάν δε και οι γείτονες το έχουν μετρημένον με ακρίβειαν,
+ ας ζητήση από τους αγρονόμους να προσδιορίσουν ωρισμένην σειράν
+ της ημέρας και τότε ας πηγαίνη καθ' ημέραν να λαμβάνη νερόν από
+ τους γείτονας.
+
+ Εάν δε εις τα βρόχινα νερά ο υψηλότερον καλλιεργών ή και ο
+ ομότοιχος ζημιώνει τους χαμηλοτέρους, διότι δεν επιτρέπει την
+ εκροήν, ή αντιθέτως ο υψηλότερα ευρισκόμενος αφήνη όπως τύχη τα
+ ρεύματα και βλάπτη τον κάτω, και ως προς αυτά δεν δέχωνται να
+ συνεννοηθούν μεταξύ των, εις μεν την πόλιν ας προσκαλέση όστις
+ θέλει τον αστυνόμον, εις δε τον αγρόν τον αγρονόμον και ας ορίση
+ αυτός τι πρέπει να κάμη ο καθείς από τους δύο. Όστις δε δεν τηρεί
+ την τάξιν ας υποστή τιμωρίαν φθονεράς ψυχής και συγχρόνως
+ κακεντρεχούς, και, αν καταδικασθή, ας πληρώση διπλασίως την ζημίαν
+ εις τον παθόντα, εάν δεν θελήση να υπακούση εις τους άρχοντας.
+
+ Των δε οπωρικών πρέπει να κάμνουν χρήσιν όλοι ως εξής. Δύο ειδών
+ δώρα μας χαρίζει η θεά της γεωργίας· το έν είναι ο αθησαύριστος
+ καρπός του Διονύσου, το δε άλλο ο κατάλληλος εκ φύσεως διά να
+ αποθηκευθή. Λοιπόν ας υπάρχη διά τα οπωρικά ο εξής νόμος. Όστις
+ γευθή άωρα οπωρικά, είτε σταφύλια είτε σύκα, πριν να φθάση ο
+ καιρός του τρύγου, ο οποίος συμπίπτει με τον Αρκτούρον, είτε εις
+ τα ιδικά του χωράφια είτε εις ξένα, ας πληρώνη ιερόν πρόστιμον εις
+ τον Διόνυσον πενήντα δραχμάς, όταν κόπτη από τα ιδικά του, όταν δε
+ κόπτη από τα γειτονικά, μίαν μναν, εάν δε από άλλα χωράφια, δύο
+ τρίτα της μνας. Όστις δε θελήση να δοκιμάση το σταφύλι το οποίον
+ εσχάτως ήρχισαν να το ονομάζουν γενναίον (11) και τα γενναία σύκα,
+ εάν μεν δρέπη από τα ιδικά του, ας τα απολαμβάνη όπως θέλει και
+ όταν θέλη, εάν όμως από κτήματα άλλου χωρίς να τον πείση συμφώνως
+ με τον νόμον (12) ότι δεν πρέπει να σηκώνη ό,τι δεν ετοποθέτησε,
+ ας τιμωρήται. Εάν δε δούλος χωρίς να πείση τον ιδιοκτήτην δρέπη
+ κανέν από αυτά, εις κάθε ράγα σταφυλίου και εις κάθε σύκον της
+ συκής ας τρώγη ισαρίθμους ξυλιές. Ο δε μέτοικος ας αγοράζη τα
+ ώριμα οπωρικά, αν του αρέσουν να τρώγη τοιαύτα. Εάν δε κανείς
+ ξένος νεοφερμένος επιθυμήση να φάγη οπωρικά, όταν περνά από τον
+ δρόμον, τα μεν γενναία ας τα δρέπη, εάν θέλη, ο ίδιος και είς
+ υπηρέτης του χωρίς πληρωμήν απολαμβάνων φιλοξενίαν, από τα άωρα
+ όμως και τα παρόμοια ας εμποδίζη ο νόμος τους ξένους να δρέπουν.
+ Εάν όμως από αμάθειαν εγγίση, κανείς ή ο δούλος του, ο μεν δούλος
+ να τιμωρήται με ξύλον, ο δε ελεύθερος να εκδιώκεται με συμβουλάς
+ και ας οδηγήται να δρέπη, τα άλλα οπωρικά, τα οποία δεν
+ χρησιμεύουν ως αποθηκευμένη σταφίς και ως οίνος και ως ξηρά σύκα.
+ Όσον δε διά τα απίδια και τα μήλα και τα ρώδια και όλα τα παρόμοια,
+ ας μην είναι εντροπή να δρέπη κρυφίως κάτι, αλλά όστις συλληφθή,
+ εάν είναι ηλικίας κάτω των τριάντα ετών, ας κτυπάται και ας
+ αποκρούη τα κτυπήματα χωρίς τραύματα, δίκη όμως να μην υπάρχη δι'
+ αυτά εις τον ελεύθερον. Εις δε τον ξένον καθώς εις τα οπωρικά ας
+ επιτραπή και από αυτά να δρέπη. Εάν δε κανείς γεροντότερος δρέπη
+ από αυτά, όταν το φάγη επιτοπίως και δεν μετακομίζη τίποτε, καθώς
+ ο ξένος ας μετέχη όλων αυτών, εάν όμως δεν υπακούη εις τον νόμον,
+ ας κινδυνεύη να αποκλεισθή από τον αγώνα της αρετής, εάν έως τότε
+ υπενθυμίση κανείς αυτά εις τους τότε κριτάς.
+
+ Το δε νερόν είναι δι' όλα τα κηπουρικά η απαραίτητος τροφή, αλλά
+ ευκόλως νοθεύεται. Δηλαδή ούτε η γη ούτε ο ήλιος ούτε οι άνεμοι, οι
+ οποίοι με το νερόν ζωογονούν τα προϊόντα της γης, δεν είναι εύκολον
+ να νοθευθούν με δηλητήρια ή με μετακινήσεις ή κλοπάς, εις την φύσιν
+ όμως του νερού όλα αυτά είναι δυνατόν να γίνουν. Διά τούτο βεβαίως
+ απαιτείται υπερασπιστής νόμος. Λοιπόν ας υπάρχη ο εξής νόμος περί
+ αυτού. Αν κανείς νοθεύη εκ προαιρέσεως ξένον νερόν είτε της πηγής
+ είτε και αποθηκευμένον με φάρμακα ή με σκαψίματα ή με κλοπάς, τότε
+ όστις ζημιώνεται ας τον εγκαλή εμπρός εις τους αστυνόμους, και ας
+ ορίζη την αξίαν της βλάβης· εάν δε κανείς καταδικασθή ότι βλάπτει
+ κάποιον με δηλητηριάσεις, εκτός του προστίμου, ας καθαρίση τας
+ πηγάς ή το αγγείον του νερού, όπως ορίζουν οι νόμοι των ερμηνευτών
+ ότι πρέπει να γίνεται η κάθαρσις από τον καθένα.
+
+ Όσον δε διά την συγκομιδήν όλων των προϊόντων, ας επιτρέπεται εις
+ τον επιθυμούντα να μετακομίζη διά παντός τόπου τα ιδικά του, όταν
+ ή διόλου δεν ζημιώνη κανένα, ή κερδίζη ο ίδιος τριπλάσιον κέρδος
+ από την ζημίαν του γείτονος. Εις αυτά δε πραγματογνώμονες να είναι
+ οι άρχοντες και δι' όλα τα άλλα όσα κανείς εκ προθέσεως βλάπτει
+ άλλον άνευ της αδείας του διά της βίας ή κρυφίως ή τον ίδιον ή
+ κάτι τι ιδικόν του με τα ιδικά του κτήματα. Όλα τα παρόμοια αφού
+ τα αποδείξη εις τους άρχοντας, ας τον τιμωρήση, αν η βλάβη είναι
+ έως τρεις μνας. Εάν όμως υπάρχη καμμία μεγαλιτέρα καταγγελία του
+ ενός κατά του άλλου, ας παρουσιάση την δίκην εμπρός εις τα κοινά
+ δικαστήρια και ας τιμωρήση τον αδικούντα. Εάν δε κανείς από τους
+ άρχοντας φανή ότι με άδικον γνώμην αποφασίζει τας τιμωρίας, ας
+ είναι υπόδικος του ζημιωθέντος διά τα διπλάσια. Τα δε αδικήματα
+ των αρχόντων εις εκάστην δίκην όστις θέλει ας τα εφεσιβάλλη εις τα
+ κοινά δικαστήρια. Επειδή δε είναι χιλιάδες των χιλιάδων και μικροί
+ οι νόμοι, συμφώνως με τους οποίους πρέπει να γίνωνται αι τιμωρίαι,
+ και ως προς την έναρξιν της δίκης και ως προς τας προσκλήσεις και
+ τους κλητήρας, είτε με δύο είτε με οσουσδήποτε είναι ανάγκη να
+ προσκληθούν, και ως προς όλα τα παρόμοια, ούτε ανομοθέτητα είναι
+ δυνατόν να μείνουν, ούτε όμως άξια γέροντος νομοθέτου είναι αυτά,
+ αλλά οι νέοι ας νομοθετήσουν αυτά συμφώνως με τα προηγούμενα
+ νομοθετήματα, μιμούμενοι με τα μικρά τα μεγάλα και γνωρίζοντες την
+ υποχρεωτικήν αυτών ανάγκην έως ότου να φανούν ότι είναι αρκετοί οι
+ νόμοι. Τότε δε πλέον ας τους καταστήσουν αμετακινήτους και ας ζουν
+ πλέον έχοντες αυτούς ως μέτρον.
+
+ Ως προς δε τους άλλους τεχνίτας πρέπει να γίνη το εξής. Πρώτον μεν
+ κανείς εντόπιος ας μη καταγίνεται εις τα τεχνικά επαγγέλματα, ούτε
+ δούλος ανδρός εντοπίου. Διότι έχει αρκετήν τέχνην και έχουσαν
+ ανάγκην πολλής ασκήσεως και πολλής διδασκαλίας συγχρόνως ο πολίτης
+ όστις προσπαθεί να διασώση την κοινήν διακόσμησιν της πόλεως και
+ να την αποκτήση, πράγμα το οποίον δεν πρέπει να εκτελήται
+ παρέργως. Δύο όμως επιτηδεύματα ή δύο τέχνας να εκτελή με
+ ακρίβειαν σχεδόν δεν είναι ικανή καμμία ανθρωπίνη φύσις, ούτε
+ πάλιν την μίαν να εκτελή ο ίδιος επαρκώς, διά δε την άλλην να
+ επιθεωρή άλλον ο οποίος την εκτελεί. Αυτό λοιπόν πρέπει πρώτον να
+ υπάρχη εις την πόλιν. Δηλαδή κανείς σιδηρουργός ας μην είναι
+ συγχρόνως και κτίστης ούτε πάλιν κτίστης να επιστατή εις άλλους
+ σιδηρουργούς περισσότερον παρά εις την ιδικήν του τέχνην,
+ προφασιζόμενος ότι, επειδή επιστατεί εις πολλούς δούλους, οι
+ οποίοι εργάζονται δι' αυτούς, ευλόγως φροντίζει περισσότερον δι'
+ αυτούς, διότι από αυτούς έχει περισσότερα εισοδήματα παρά από την
+ τέχνην του, αλλά μίαν τέχνην να έχη έκαστος πολίτης και από αυτήν
+ να αποκτά τα προς το ζην. Αυτόν λοιπόν τον νόμον ας τον
+ λεπτουργήσουν και ας τον διαφυλάττουν οι αστυνόμοι, και τον μεν
+ εντόπιον, εάν έχη περισσοτέραν κλίσιν εις καμμίαν τέχνην παρά εις
+ την άσκησιν της αρετής, ας τον τιμωρούν με προσβολάς και με
+ στερήσεις τιμών, έως ότου να λάβη ευθύν δρόμον, εάν δε κανείς από
+ τους ξένους επαγγέλλεται δυο τέχνας, να τον τιμωρούν με δεσμά και
+ με πρόστιμα χρηματικά και με εξορίας από την πόλιν και ας τον
+ αναγκάζουν να έχη μίαν ιδιότητα και όχι πολλάς. Διά δε τον μισθόν
+ αυτών και τας εργολαβίας και εάν άλλος κανείς αυτούς ή αυτοί
+ κανένα άλλον προσπαθήσουν να αδικήσουν, διά ποσόν μεν έως πενήντα
+ δραχμών ας τους δικάζουν οι αστυνόμοι, διά περισσότερα όμως από
+ αυτό ας δικάζουν τα κοινά δικαστήρια συμφώνως με τον νόμον.
+
+ Φόρον δε κανείς να μη πληρώνη εις την πόλιν ούτε διά τα εξαγόμενα
+ πράγματα ούτε διά τα εισαγόμενα. Διά δε το θυμίαμα και όσα άλλα
+ είναι αποικιακά αρωματικά και την πορφύραν και όλα τα χρώματα διά
+ την βαφήν όσα δεν παράγει ο τόπος, ή διά καμμίαν άλλην τέχνην, η
+ οποία έχει ανάγκην εισαγωγής πραγμάτων του εξωτερικού, χωρίς
+ καμμίαν επείγουσαν ανάγκην ούτε να εισάγη κανείς ούτε καλόν να
+ εξάγη τίποτε από όσα είναι ανάγκη να μείνουν εντός του τόπου. Δι'
+ όλα δε αυτά πάλιν να είναι πραγματογνώμονες και επιμεληταί από
+ τους νομοφύλακας, αφού αφαιρεθούν οι πέντε γεροντότεροι, οι άλλοι
+ δώδεκα. Διά δε τον πόλεμον και διά τα πολεμικά όργανα, εάν
+ χρειάζεται ή καμμία τέχνη να εισαχθή ή κανέν φυτόν ή μεταλλικόν
+ αντικείμενον, ή δεσμευτικόν ή κανέν ζώον κατάλληλον εις τοιαύτην
+ χρήσιν, ας είναι πληρεξούσιοι διά την εισαγωγήν και εξαγωγήν
+ τούτων οι ίππαρχοι και οι στρατηγοί, συγχρόνως όμως θα τους δίδη
+ την άδειαν και θα τα παραδέχεται η πόλις, νόμους δε αρμοδίους δι'
+ αυτά θα θεσπίσουν αρκετούς οι νομοφύλακες. Καπηλεία όμως προς
+ κερδοσκοπίαν ούτε αυτού του πράγματος ούτε άλλου κανενός να μη
+ γίνεται ούτε εις την χώραν ούτε εις την πόλιν.
+
+ Διά την τροφήν δε και την διανομήν των προϊόντων της χώρας εάν
+ ορισθή το ορθόν συμφώνως κάπως με τον Κρητικόν νόμον, θα είναι
+ καλόν. Δηλαδή το όλον της παραγωγής των δώδεκα τμημάτων της χώρας
+ πρέπει να το μοιρασθούν όλοι καθώς και θα εξοδεύεται.
+
+ Έκαστον δε από αυτά τα δωδέκατα, λόγου χάριν του σίτου και της
+ κριθής και συμφώνως με αυτά και όλα τα άλλα διανεμόμενα προϊόντα
+ και όλα τα ζώα όσα έχει έκαστος προς πώλησιν, ας διαιρεθούν εις
+ τρία ίσα μέρη, και το έν μεν μέρος ας προορισθή διά τους
+ ελευθέρους, το άλλο διά τους δούλους αυτών και το τρίτον διά τους
+ εργάτας και γενικώς τους ξένους, και αν κανείς από τους
+ διαμένοντας προσωρινώς χρειάζεται τροφήν και όσοι έρχονται διά
+ καμμίαν υπόθεσιν της πόλεως ή κανενός ιδιώτου, από όλα τα
+ αναγκαιούντα το έν τρίτον μόνον ας είναι υποχρεωτικώς προς
+ πώλησιν, από δε τα άλλα δύο τρίτα τίποτε να μην είναι υποχρεωτικόν
+ να πωληθή. Πώς λοιπόν ημπορούν αυτά να μοιρασθούν όσον το δυνατόν
+ ορθότερον; Πρώτον είναι βεβαίως φανερόν ότι άλλοτε μοιράζομεν ίσα
+ και άλλοτε όχι ίσα.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πώς εννοείς;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Βεβαίως είναι επόμενον άλλα από αυτά να τα παράγη η γη καλλίτερα
+ και άλλα χειρότερα.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πώς όχι;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Και λοιπόν από αυτά τα τρία μέρη κανέν ας μην είναι μεγαλίτερον
+ ούτε το διδόμενον εις τους κυρίους ή εις τους δούλους ούτε πάλιν
+ το προωρισμένον διά τους ξένους, αλλά η διανομή ας αποδίδη εις
+ όλους την ισότητα της ομοιότητος. Αφού όμως έκαστος πολίτης λάβη
+ τα δύο τρίτα, ας είναι πληρεξούσιος πώς θα μοιράση εις τους
+ δούλους και τους ελευθέρους, δηλαδή ας μοιράζη όσα θέλει και όποια
+ θέλει. Το δε πλεόνασμα τούτων πρέπει να μοιράζεται με μέτρα και με
+ αριθμόν κατά τον εξής τρόπον, δηλαδή αφού γίνουν ίσα με τον
+ αριθμόν όλων των ζώων όσα τρέφονται από την γην, να τα μοιράζωμεν.
+ Κατόπιν δε πρέπει δι' έκαστον να ορισθούν χωρισταί κατοικίαι.
+ Αρμόζει δε εις αυτά η εξής τάξις.
+
+ Πρέπει να υπάρχουν δώδεκα προάστια ανά έν εις το μέσον εκάστου
+ δωδεκατημορίου, εις έκαστον δε προάστιον πρώτον μεν να χωρισθούν τα
+ ιερά και η αγορά των θεών και των ακολούθων των θεών δαιμόνων, είτε
+ αυτοί είναι κάποιοι εντόπιοι των Μαγνήτων (13) είτε ιδρύματα
+ κανενός άλλου λαού αναφερομένου από την ιστορίαν, αποδίδοντες εις
+ αυτούς τας τιμάς των παλαιών ανθρώπων. Της δε Εστίας και του Διός
+ και της Αθηνάς και όστις θεός από τους άλλους είναι αρχηγός του
+ σχετικού δωδεκατημορίου, να ιδρυθούν παντού ιερά. Πρώτον δε να
+ κτισθούν κατοικίαι πλησίον αυτών των ιερών, όπου είναι υψηλότερον
+ το μέρος, διά να είναι όσον το δυνατόν ασφαλής καταφυγή των
+ φρουρών. Όλην δε την άλλην χώραν να την μοιράσουν εις τους
+ τεχνίτας διαιρουμένους εις δεκατρία μέρη. Και το μεν έν μέρος να
+ κατοικήση εντός της πόλεως, αφού και αυτό μοιρασθή πάλιν εις τα
+ δώδεκα μέρη της πόλεως, εγκαθιστάμενον απ' έξω και κυκλικώς, εις
+ έκαστον δε προάστιον να συνοικισθούν τα κατάλληλα διά τους
+ γεωργούς γένη των τεχνιτών. Επιμεληταί δε αυτών θα είναι οι
+ άρχοντες εκ των αγρονόμων, και θα φροντίζουν πόσους και ποίους
+ χρειάζεται έκαστος τόπος και πού αν κατοικήσουν θα είναι
+ ολιγώτερον οχληροί και περισσότερον ωφέλιμοι εις τους γεωργούς.
+ Εντός δε της πόλεως θα έχουν την ανάλογον επιμέλειαν οι άρχοντες
+ εκ των αστυνόμων.
+
+ Τόρα δε εις τους αγορανόμους ανήκει να φροντίζουν διά τα καθέκαστα
+ της αγοράς. Η δε δευτέρα φροντίς αυτών κατόπιν από την επιθεώρησιν
+ των ιερών της αγοράς μήπως τα έβλαψε κανείς, θα είναι να επιθεωρούν
+ τας πράξεις των ανθρώπων επιβλέποντες την σωφροσύνην και την
+ υβριστικότητα και τιμωρούντες τον έχοντα ανάγκην τιμωρίας.
+
+ Από δε τα οψώνια πρώτον μεν να προσέχουν αν, όσα ωρίσθησαν να
+ πωλούν οι πολίται εις τους ξένους, γίνονται συμφώνως με τον νόμον.
+ Ο δε νόμος είναι, την πρώτην εκάστου μηνός όποιον μέρος είναι
+ προωρισμένον να πωληθή εις τους ξένους να το εξάγουν όσοι
+ αντιπρόσωποι υπάρχουν διά τους πολίτας ξένοι ή δούλοι, και πρώτον
+ το δωδεκατημόριον του σίτου. Οι δε ξένοι δι' όλον τον μήνα θα
+ αγοράσουν τον σίτον και όσα πωλούνται εις την αγοράν του σίτου την
+ πρώτην του μηνός. Την δε δεκάτην του μηνός ας κάμνουν διά τα υγρά
+ εκείνοι μεν πώλησιν, αυτοί δε αγοράν αρκετήν δι' όλον τον μήνα.
+ Την δε εικοστήν ας γίνεται αγορά των ζώων όσα έχει ανάγκην έκαστος
+ να πωλήση ή να αγοράση ο ίδιος, και όσα σκεύη ή πράγματα οι μεν
+ γεωργοί θα τα πωλήσουν, λόγου χάριν δέρματα ή οποιαδήποτε
+ ενδύματα, ή πλέγματα, ή συμπιλήματα, ή άλλα παρόμοια, οι δε ξένοι
+ να τα αγοράσουν από άλλους που έχουν.
+
+ Καπηλικαί δε πωλήσεις τούτων ή της κριθής ή του σίτου, τα οποία
+ εμοιράσθησαν ως τροφή, και όλης της άλλης τροφής των αστών ας μη
+ γίνωνται εις τους δούλους, ούτε να αγοράζωνται από κανένα τοιούτον,
+ εις δε τας αγοραπωλησίας των ξένων ο ξένος ας πωλή εις τους
+ τεχνίτας και τους δούλους αυτών, και ας πωλούν λιανικώς τον οίνον
+ και τον σίτον, το οποίον ακριβώς οι περισσότεροι το ονομάζουν
+ καπηλείαν, και από τα διαμοιρασθέντα ζώα οι κρεοπώλαι ας πωλούν
+ εις τους ξένους και τους τεχνίτας και τους δούλους αυτών. Όλην δε
+ την καύσιμον ύλην ας αγοράζη ο ξένος όταν θέλη καθ' ημέραν εις
+ μεγάλα μεν ποσά από τους αντιπροσώπους των προαστίων, αυτός δε ας
+ πωλή εις τους ξένους, όσον θέλει και όταν θέλη. Όλα δε τα άλλα
+ πράγματα και σκεύη όσα χρειάζεται έκαστος, να τα πωλούν
+ μετακομίζοντες εις την κοινήν αγοράν εκάστου τόπου, και όπου
+ νομίσουν κατάλληλον οι νομοφύλακες και οι αγορανόμοι μαζί με τους
+ αστυνόμους ας ορίσουν θέσεις καταλλήλους διά τα οψώνια. Και εις
+ αυτά τα μέρη να ανταλλάσσουν νόμισμα με πράγμα και πράγμα με
+ νόμισμα, χωρίς κανείς να κάμη την ανταλλαγήν με πίστωσιν.
+
+ Όστις δε κάμνει πίστωσιν, είτε εισπράξη είτε όχι, να μένη
+ ευχαριστημένος, διότι δεν υπάρχει δίκη διά τοιαύτας συναλλαγάς. Το
+ δε αγορασθέν ή πωληθέν αν είναι περισσότερον και με περισσοτέραν
+ τιμήν από την οριζομένην από τον νόμον, ο οποίος ορίζει τα όρια
+ και διά τα δύο αυτά, τότε πλέον ας αναγραφή εις τα βιβλία των
+ νομοφυλάκων το πλεόνασμα και ας εξαλείφεται το έλλειμμα.
+
+ Τα ίδια δε ας γίνωνται και ως προς την καταγραφήν της περιουσίας
+ των μετοίκων. Ας προβαίνη δε εις την μετοίκισιν όστις θέλει με τας
+ ρητάς συμφωνίας, ότι δηλαδή επιτρέπεται εις τον επιθυμούντα και
+ δυνάμενον από τους ξένους να μετοικίση, εάν έχη τέχνην και μένη
+ εις τον τόπον όχι περισσότερα από είκοσι έτη, αφ' ότου εγγραφή.
+ Μετοίκιον δε να μη πληρώνη ούτε το ελάχιστον, παρά μόνον να είναι
+ σώφρων, ούτε πάλιν άλλον φόρον διά καμμίαν αγοράν ή πώλησιν. Όταν
+ δε συμπληρωθούν τα έτη, να λάβη την περιουσίαν του και να φύγη.
+ Εάν δε εις αυτά τα έτη τού συμβή να κριθή ως εξυπηρετήσας καλώς τα
+ συμφέροντα της πόλεως, και έχη πεποίθησιν ότι θα καταπείση την
+ βουλήν και την συνέλευσιν του λαού και ζητήση ή να εγκριθή κάποια
+ προθεσμία διά την αναχώρησίν του ή εντελώς να μείνη εις όλην του
+ την ζωήν, ας παρουσιασθή και ας πείση την πόλιν εις ό,τι ζητεί και
+ τότε αυτά ας εκτελεσθούν. Εις δε τους παίδας των μετοίκων, οι
+ οποίοι είναι τεχνίται και έφθασαν εις το δέκατον πέμπτον έτος της
+ ηλικίας των, της μεν μετοικίας ο χρόνος ας αρχίζη από αυτό το
+ δέκατον πέμπτον έτος, κατόπιν δε, αφού διαμείνη (ο μέτοικος)
+ είκοσιν έτη, ας υπάγη όπου αγαπά, εάν δε θέλη να μείνη, ας μείνη
+ με τους ιδίους όρους. Όστις δε απέρχεται ας εξαλείφη την
+ καταγραφήν της περιουσίας του, η οποία υπάρχει προηγουμένως εις τα
+ βιβλία των αρχόντων.
+
+
+
+ΒΙΒΛΙΟΝ Θ'.
+
+
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Κατόπιν δε από αυτά συμφώνως με όλας τας προηγουμένας πράξεις είναι
+ φυσικόν να τακτοποιηθούν διά νόμων αι δίκαι. Και λοιπόν όσον διά τα
+ ζητήματα, διά τα οποία πρέπει να γίνωνται δίκαι, άλλα μεν
+ ελέχθησαν, δηλαδή ως προς την γεωργίαν και τα συναφή με αυτήν, τα
+ δε σπουδαιότερα δεν ελέχθησαν ακόμη, αλλά ποίαν τιμωρίαν πρέπει να
+ λαμβάνη το καθέν χωριστά και εις ποίους δικαστάς να υπάγεται, δι'
+ αυτά τόρα πλέον θα ομιλήσωμεν κατόπιν εκείνων.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πολύ ορθά.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Και βεβαίως είναι κάπως εντροπή όλα να τα ορίζωμεν νομοθετικώς, όσα
+ πρόκειται να νομοθετήσωμεν τόρα διά την τοιαύτην πόλιν, η οποία
+ φρονούμεν ότι θα κατοικηθή καλώς και θα απολαύση όλην την ορθότητα
+ εις την εξάσκησιν της αρετής. Διότι εις τοιαύτην πόλιν και κατ'
+ αρχήν ακόμη είναι κάπως εντροπή, καθώς είπα, να υποθέσωμεν ότι
+ ημπορεί να γεννηθή κανείς μετέχων της μοχθηρίας των πολιτών των
+ άλλων πόλεων, ώστε να χρειασθή προληπτική και απειλητική
+ νομοθεσία, εάν ευρεθή κανείς, ως να υπάρχη φόβος να γεννηθή κανείς
+ τοιούτος, και διά να τον αποτρέψωμεν και διά να τιμωρήσωμεν τας
+ εκτελεσθείσας παρανομίας. Επειδή όμως ημείς δεν νομοθετούμεν καθώς
+ οι παλαιοί νομοθέται ενομοθέτουν διά τους παίδας των θεών, δηλαδή
+ τους ήρωας, καθώς λέγει η παράδοσις, οι οποίοι κατήγοντο από
+ θεούς, ούτε δι' άλλους γεννηθέντας από θεούς, αλλά είμεθα άνθρωποι
+ και εις ανθρώπων σπέρματα νομοθετούμεν προς το παρόν, δεν είναι
+ βλασφημία να φοβούμεθα, μήπως γεννηθή κανείς μεταξύ των συμπολιτών
+ μας κάπως αιμοβόρος, ο οποίος να είναι εις τοιούτον βαθμόν
+ σκληρός, ώστε να μη κάμπτεται και καθώς εκείνα τα γνωστά σπέρματα
+ δεν λυώνουν εις το πυρ ομοίως και αυτός να μην αναλύεται εις
+ δάκρυα από τους νόμους, οι οποίοι είναι τόσον αυστηροί. Δι' αυτούς
+ λοιπόν θα ορίσω ίσως όχι ευχάριστον νόμον πρώτον περί της
+ ιεροσυλίας, αν κανείς τολμήση να πράξη τούτο. Και διά τον πολίτην
+ μεν όστις ανετράφη ορθώς ούτε επιθυμούμεν, ούτε είναι πιθανόν
+ τόσον πολύ να πάθη αυτήν την ασθένειαν, ίσως όμως οι δούλοι αυτού
+ και οι ξένοι και οι δούλοι των ξένων δοκιμάσουν πολλά τοιαύτα. Διά
+ τούτους λοιπόν κυρίως, ουχ ήττον όμως και φοβούμενος την αδυναμίαν
+ όλης της ανθρωπίνης φύσεως θα ειπώ τον νόμον περί της ιεροσυλίας
+ και των ομοίων άλλων όσα είναι δυσκολοθεράπευτα και ανίατα
+ νοσήματα.
+
+ Αλλά πρέπει να ειπούμεν προοίμια όσον το δυνατόν σύντομα εις όλους
+ αυτούς τους νόμους συμφώνως προς την προηγηθείσαν εξήγησιν. Τα εξής
+ δε ημπορεί κανείς να ειπή προς τον τοιούτον συνομιλών και
+ συμβουλεύων αυτόν, τον οποίον σκανδαλίζει κακή επιθυμία όλην την
+ ημέραν και τον εξυπνά την νύκτα και τον παρακινεί να υπάγη εις
+ κάποιον ναόν διά να ιεροσυλήση: Αγαπητέ μου, δεν είναι ανθρώπινον
+ κακόν ούτε θείον αυτό το οποίον σε προτρέπει να υπάγης εις την
+ ιεροσυλίαν, αλλά κάποιον μικρόβιον λύσσης εμφυτευόμενον εις τους
+ ανθρώπους κληρονομικώς αλιτήριον από παλαιάς και ανεξιλεώτους
+ παρανομίας, το οποίον πρέπει να προσέχη έκαστος με όλην την
+ δύναμίν του. Αλλά ποία είναι η αποφυγή αυτού; Άκουσε. Όταν σου
+ έρχεται καμμία τοιαύτη σκέψις, τρέξε εις τους εξορκισμούς. Πήγαινε
+ ικέτης εις τους ναούς των αποτρεπτικών θεών, πήγαινε εις τας
+ συναναστροφάς των ανδρών των φημιζομένων εις την πόλιν μας ως
+ αγαθών, και άλλα μεν άκουε, άλλα δε προσπάθησε να τα ειπής ο
+ ίδιος, ότι δηλαδή πρέπει έκαστος να τιμά τα καλά και τα δίκαια.
+ Τας δε συναναστροφάς των κακών απόφευγε ανεπιστρεπτί. Και όταν
+ κάμης αυτά, εάν μεν ελαφρύνεται η ασθένειά σου, καλά, ειδεμή,
+ θεωρήσας καλλίτερον τον θάνατον, ελευθερώσου από την ζωήν.
+
+ Εις αυτά τα προοίμια που ψάλλομεν ημείς διά τους συλλογιζομένους
+ όσα είναι έργα ανόσια και πολιτοφθόρα, όταν μεν κανείς υπακούη, ο
+ νόμος πρέπει να σιωπήση, όταν όμως δεν υπακούη, τότε πρέπει να του
+ φωνάξη δυνατά. Όστις όμως συλληφθή ιερόσυλος, εάν μεν είναι δούλος
+ ή ξένος, ας γραφή εις το πρόσωπον και εις τας χείρας του το
+ έγκλημά του και ας δαρή όσον κρίνουν οι δικασταί και ας διωχθή έξω
+ από τα σύνορα της χώρας γυμνός. Διότι είναι πιθανόν, εάν τιμωρηθή
+ ούτω πως, να γίνη καλλίτερος, σωφρονιζόμενος. Διότι δεν γίνεται
+ καμμία καταδίκη προς το κακόν, όταν γίνεται συμφώνως με τον νόμον,
+ αλλά κατορθώνει έν από τα δύο. Ή δηλαδή κάμνει καλλίτερον τον
+ υφιστάμενον την καταδίκην ή ολιγώτερον κακόν. Εάν δε κανείς
+ πολίτης ευρεθή να πράξη ποτέ κανέν τοιούτον, δηλαδή προς τους
+ θεούς ή προς τους γονείς του ή προς την πόλιν να κάμη καμμίαν από
+ τας ακατονομάστους παρανομίας, αυτόν πλέον ας τον θεωρή ο δικαστής
+ ως αθεράπευτον, λαμβάνων υπ' όψιν ποίαν εκπαίδευσιν και ανατροφήν
+ από την παιδικήν του ηλικίαν έλαβε και όμως δεν απέφυγε τα μέγιστα
+ κακά. Ως καταδίκη λοιπόν δι' αυτόν ο θάνατος είναι το μικρότερον
+ κακόν, τους άλλους όμως θα ωφελήση το παράδειγμά του, εάν
+ δυσφημισθή και εξαφανισθή έξω από τα σύνορα της χώρας. Εις τα
+ τέκνα του δε και εις την γενεάν του, εάν μεν παραιτήσουν τας
+ πατρικάς των έξεις, ας υπάρχη δόξα και διάδοσις έντιμος, ότι καλώς
+ και ανδροπρεπώς από το κακόν έφυγαν εις το αγαθόν.
+
+ Να δημευθούν δε τα πράγματα κανενός από αυτούς διά την πόλιν δεν
+ είναι ορθόν, εις την οποίαν πρέπει οι ίδιοι και ίσοι κλήροι να
+ διατηρούνται διαρκώς. Δι' αυτό, όταν κανείς θεωρηθή άξιος να
+ καταδικασθή εις πρόστιμον, το πληρώνη όσον υπάρχει κανέν περίσσευμα
+ εις τον επιδικασθέντα εις αυτόν κλήρον, όχι όμως περισσότερον. Την
+ δε ακρίβειαν ως προς αυτά ας την προσέχουν οι νομοφύλακες από τας
+ καταγραφάς και ας πληροφορούν περί της πραγματικής καταστάσεως τους
+ δικαστάς, διά να μη στερηθή κανείς τον κλήρον του από έλλειψιν
+ χρημάτων. Εάν δε κανείς θεωρηθή άξιος μεγαλιτέρου προστίμου, εάν
+ τυχόν δεν είναι πρόθυμοι κάποιοι φίλοι του να εγγυηθούν και να
+ συμπληρώσουν το ποσόν, διά να τον ελευθερώσουν, ας τιμωρηθή με
+ δεσμά πολυετή και επιδεικτικά και με προπηλακισμούς.
+
+ Κανείς όμως πολίτης να μη στερήται ποτέ τα πολιτικά δικαιώματα διά
+ καμμίαν παρανομίαν ούτε να εξορίζεται, αλλά εις θάνατον να
+ καταδικάζεται ή εις δεσμά ή εις ξυλοκόπημα ή εις καθίσματα
+ προσβλητικά ή στάσεις ή εξωκλησιασμούς ή χρημάτων πληρωμάς, καθώς
+ είπαμεν προηγουμένως. Δικασταί δε ας είναι διά τον θάνατον οι
+ νομοφύλακες και το κατ' εκλογήν εκ των περυσινών αρχόντων
+ αποτελούμενον δικαστήριον. Τας δε καταγγελίας τούτων και τας
+ προσκλήσεις μαρτύρων και όσα παρόμοια πρέπει να γίνωνται, αυτά
+ πρέπει να τα φροντίσουν οι νεώτεροι νομοθέται.
+
+ Ιδικόν μας όμως έργον είναι να νομοθετήσωμεν την χρήσιν της ψήφου.
+ Εκάστη λοιπόν ψήφος πρέπει να δίδεται φανερά, έμπροσθεν δε, του
+ κατηγόρου και του κατηγορουμένου, ακριβώς εις το στόμα των, ας
+ κάθηνται οι δικασταί κατά σειράν ηλικίας, όλοι δε οι πολίται όσοι
+ έχουν σχόλην ας είναι προσεκτικοί ακροαταί των τοιούτων δικών. Να
+ εκφωνή δε ένα λόγον πρώτον ο κατήγορος και έπειτα ο κατηγορούμενος.
+ Κατόπιν δε από αυτούς τους λόγους να αρχίζη να ερωτά ο
+ γεροντότερος, εισερχόμενος λεπτομερώς εις την εξέτασιν των
+ λεχθέντων, κατόπιν δε του γεροντοτέρου όλοι οι άλλοι κατά σειράν
+ ηλικίας να ερωτήσουν δι' οτιδήποτε περί των δύο αντιδίκων έχουν
+ απορίαν από όσα ελέχθησαν ή δεν ελέχθησαν. Όστις δε δεν έχει
+ απορίαν ας παραδίδη εις άλλον την σειράν. Από δε τας ερωτήσεις
+ αφού επισφραγίσουν όσας νομίσουν ως κυριωτέρας, θέτοντες εις το
+ έγγραφον τας σφραγίδας όλων των δικαστών, να το τοποθετήσουν εις
+ την εστίαν και πάλιν την επομένην ημέραν να συνεδριάσουν και
+ ομοίως ανακρίνοντες να τελειώσουν την δίκην και να θέσουν πάλιν
+ τας σφραγίδας εις τα λεχθέντα. Και, αφού το εκτελέσουν αυτό τρεις
+ φοράς και αποκτήσουν αποδείξεις και μαρτυρίας αρκετάς, να δώση
+ έκαστος ιεράν ψήφον και να υποσχεθή εμπρός εις την Εστίαν όσον
+ είναι δυνατόν ότι θα δικάση δικαίως και ούτω πως να δώση τέλος εις
+ αυτήν την δίκην.
+
+ Κατόπιν δε από τους θεούς έρχονται τα εγκλήματα προς κατάλυσιν του
+ πολιτεύματος. Δηλαδή όστις διά να αναδείξη άρχοντα ένα άνθρωπον
+ υποδουλώνει τους νόμους και κάμνει την πόλιν να παρασύρεται από
+ σωματεία, και ακριβώς εκτελεί τούτο εκβιαστικώς και διεγείρει
+ φατριασμούς παρανόμως, αυτόν πρέπει να τον θεωρούμεν ως τον
+ μεγαλίτερον εχθρόν της πόλεως. Όστις δε δεν μετέχει μεν κανενός
+ τοιούτου, κατέχει όμως ανώτερα αξιώματα εις την πόλιν και, είτε
+ είναι εν γνώσει είτε εν αγνοία, δεν έχει το θάρρος να υπερασπισθή
+ την πατρίδα του, αυτόν πρέπει να τον θεωρούμεν κατά δεύτερον λόγον
+ κακόν πολίτην. Πας δε ανήρ οσονδήποτε και αν είναι μικρός, ας
+ καταγγέλλη εις τας αρχάς και ας εγκαλή εις δίκην εκείνον όστις
+ σχεδιάζει κρυφίως την βιαίαν και παράνομον μεταβολήν του
+ πολιτεύματος. Δικασταί δε ας γίνουν εις αυτούς καθώς και εις τους
+ προηγουμένους, η δε πλειονοψηφούσα γνώμη ας επιβάλλη τον θάνατον.
+ Με μίαν δε λέξιν τα αίσχη του πατρός και αι καταδίκαι των παίδων
+ να μην επιβαρύνουν κανένα, εκτός εάν κανενός και ο πατήρ και ο
+ πάππος και ο πατήρ του πάππου κατεδικάσθησαν εις θάνατον. Αυτούς
+ δε η πόλις με όλην των την περιουσίαν εκτός μόνον όσον στοιχίζει ο
+ κλήρος των, ας τους αποστέλλη εις την παλαιάν των πατρίδα και
+ πολιτείαν. Όσοι δε πολίται έχουν τέκνα περισσότερα του ενός όχι
+ κατώτερα των δέκα ετών, να εκλέξουν με κλήρον δέκα από αυτά, όσα
+ κρίνει ο πατήρ ή ο πάππος ή από τον πατέρα ή από την μητέρα, και
+ των κληρωθέντων τα ονόματα να τα στείλουν εις τους Δελφούς. Όποιον
+ δε εκλέξη ο θεός, αυτόν να εγκαταστήσουν κληρονόμον εις τον
+ ορφανικόν οίκον με αισιωτέραν τύχην.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πολύ καλά.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Τρίτον δε ας υπάρχη όμοιος νόμος και ως προς το ποίοι θα είναι
+ δικασταί, και ποίος ο τρόπος της διαδικασίας, δι' όσους κανείς
+ εγκαλεί εις το δικαστήριον διά προδοσίαν. Ας είναι δε όμοιος αυτός
+ ο νόμος με τους προηγουμένους και ως προς την διαμονήν των εγγόνων
+ των ή την εκδίωξιν αυτών από την πατρίδα εξ ίσου και διά τον
+ προδότην καθώς διά τον ιερόσυλον και τον ανατρέποντα διά της βίας
+ τους νόμους της πατρίδος.
+
+ Διά δε τον κλέπτην είτε κλέπτει τίποτε σπουδαίον είτε κανέν μικρόν
+ πράγμα, είς νόμος ας είναι και μία καταδίκη δι' όλους. Δηλαδή το
+ κλοπιμαίον πρώτον πρέπει να το πληρώση εις το διπλάσιον, εάν
+ καταδικασθή κανείς εις την τοιαύτην δίκην, και αν έχη αρκετήν άλλην
+ περιουσίαν έξω από τον κλήρον του διά να πληρώση, εάν δε δεν έχη,
+ να δεθή έως ότου να πληρώση ή να συμβιβασθή με τον αντίδικόν του.
+ Εάν δε κατεδικάσθη δημοσία διά κλοπήν, εάν καταπείση την πόλιν ή
+ πληρώση το κλοπιμαίον εις το διπλάσιον, ας ελευθερωθή από τα
+ δεσμά.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πώς δηλαδή εννοούμεν, Ξένε μου, ότι δεν έχει καμμίαν διαφοράν διά
+ τον κλέπτην αν έκλεψε μεγάλο ή μικρό πράγμα και αν έκλεψε από τα
+ ιερά και όσια και όσα άλλα είναι ανόμοια ως προς την κλοπήν, διά
+ τα οποία, ακριβώς διότι είναι ανόμοια, πρέπει ο νομοθέτης να
+ εφαρμόζη όχι ομοίας τιμωρίας;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Πολύ λαμπρά, φίλε Κλεινία, σχεδόν ως υπνοβάτην με προσέκρουσες και
+ με εσταμάτησες, και μάλιστα μου ενθύμισες πράγματα, τα οποία και
+ εγώ προηγουμένως τα εσκέφθην, ότι δηλαδή τα διάφορα νομοθετήματα
+ ποτέ δεν έγιναν με ορθόν τρόπον, διά να εκφρασθώμεν ούτω πως. Αλλά
+ τόρα πώς το εννοούμεν και αυτό; Δεν ήτο κακή η παρομοίωσίς μας,
+ όταν παρωμοιάσαμεν τους σήμερον δεχομένους νομοθεσίας προς δούλους
+ ιατρευομένους από δούλους. Δηλαδή πρέπει να γνωρίζωμεν καλά, ότι,
+ αν κάποτε κανείς ιατρός από τους μεταχειριζομένους εμπειρικά
+ φάρμακα χωρίς να δίδουν εξηγήσεις συναντήση ελεύθερον ιατρόν
+ εξηγούμενον εις ελεύθερον ασθενή, και ιδή ότι σχεδόν
+ μεταχειρίζεται φιλοσοφίαν ολόκληρον εις τας οδηγίας του, και ότι
+ αρχίζει από την αρχήν την ιστορίαν της ασθενείας και ερευνά
+ ολόκληρον την φυσιολογίαν του σώματος, γρήγορα και δυνατά θα
+ γελάση και δεν θα ειπή άλλο τίποτε παρά αυτά που έχουν πάντοτε
+ πρόχειρα οι περισσότεροι από αυτούς τους θεωρουμένους ως ιατρούς.
+ Δηλαδή θα ειπή, μωρέ άνθρωπε, συ δεν ιατρεύεις τον ασθενή, αλλά
+ σχεδόν τον διδάσκεις, ως να έχη ανάγκην να γίνη ιατρός και όχι
+ υγιής.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Λοιπόν, εάν τα ειπή αυτά, δεν θα έχη δίκαιον;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Πολύ πιθανόν, αλλά μόνον εάν συγχρόνως σκεφθή ότι όστις συζητεί
+ περί νόμων, καθώς ημείς τόρα, αυτός εκπαιδεύει τους πολίτας, αλλά
+ δεν νομοθετεί. Και λοιπόν άραγε και αυτό δεν θα είχαμεν δίκαιον να
+ το ειπούμεν ημείς;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ
+
+ Ίσως.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Ημείς όμως έχομεν έν ευτύχημα προς το παρόν.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ποίον δηλαδή;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Το ότι δεν έχομεν καμμίαν απόλυτον ανάγκην να νομοθετήσωμεν
+ πραγματικώς, αλλά απλώς να σκεφθώμεν περί όλου του πολιτεύματος και
+ να προσπαθήσωμεν να εννοήσωμεν ποίον είναι το καλλίτερον και το
+ αναγκαιότερον, και με ποίον τρόπον ημπορεί να εφαρμοσθή καλλίτερον.
+ Και ακριβώς τόρα, καθώς φαίνεται, εάν θέλωμεν, έχομεν καιρόν να
+ εξετάσωμεν το καλλίτερον, ειδεμή, το αναγκαιότερον ως προς τους
+ νόμους. Λοιπόν ας προτιμήσωμεν όποιο μας αρέσει.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Γελοία, καλέ Ξένε, είναι η προβαλλομένη εκλογή μας, και
+ κυριολεκτικώς θα εγινόμεθα όμοιοι προς νομοθέτας, τους οποίους
+ εκυρίευσε κάποια υπερβολική μανία πλέον διά να τελειώσουν την
+ νομοθεσίαν, ως να μην είναι δυνατόν να την αναβάλλουν διά την
+ αύριον. Και όμως ημείς δόξα τω θεώ έχομεν καιρόν καθώς οι
+ λιθολόγοι (πετράδες) ή όσοι αρχίζουν κάποιαν άλλην συλλογήν ύλης,
+ να ξεφορτώσωμεν άφθονα υλικά, και από αυτά να εκλέξωμεν τα
+ κατάλληλα διά το σύστημα το οποίον πρόκειται να κατασκευάσωμεν,
+ και μάλιστα να εκλέξωμεν με την ησυχίαν μας. Λοιπόν τόρα ας
+ θεωρήσωμεν τον εαυτόν μας ότι είμεθα όχι υποχρεωτικώς οικοδόμοι,
+ αλλά με την ησυχίαν μας ακόμη άλλα μεν ξεχωρίζομεν, άλλα δε
+ τακτοποιούμεν. Ώστε είναι ορθόν πλέον διά τους νόμους μας να
+ ειπούμεν ότι άλλους μεν ορίζομεν, άλλους δε ξεχωρίζομεν.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Βεβαίως, φίλε Κλεινία, τουλάχιστον θα γίνη φυσικωτέρα η συζήτησίς
+ μας περί των νόμων. Δηλαδή ας εξετάσωμεν, δι' όνομα των θεών, το
+ εξής περί των νομοθετών.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Τι δηλαδή;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Γράμματα βεβαίως, είναι και οι συγγεγραμμένοι λόγοι άλλων πολλών
+ συγγραφέων εις τας διαφόρους πόλεις, αλλά γράμματα είναι και οι
+ λόγοι του νομοθέτου.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πώς δεν είναι;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν άρα γε εις μεν τα συγγράμματα των ποιητών και
+ όλων εν γένει όσοι χωρίς μέτρα ή με μέτρα συνέγραψαν τας
+ αναμνήσεις και τας απεταμίευσαν ως συμβουλάς διά τον βίον πρέπει
+ να προσέχωμεν, εις δε τα συγγράμματα των νομοθετών να μη
+ προσέχωμεν; Ή πολύ περισσότερον εις αυτά;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πολύ βεβαίως.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Και τάχα δεν αρμόζει αποκλειστικώς μάλιστα εις τον νομοθέτην από
+ όλους τους γράφοντας να διδάσκη συμβουλευτικώς περί καλών και
+ αγαθών και δικαίων, ποία είναι και πώς πρέπει να τα εκτελούν όσοι
+ θέλουν να γίνουν ευτυχείς;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πώς όχι;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Αλλά τότε βεβαίως δεν είναι εντροπή ο Όμηρος και ο Τυρταίος και οι
+ άλλοι ποιηταί να θεσπίζουν εκτενέστερον τον τρόπον της ζωής και των
+ ασχολιών, οι οποίοι τα έγραψαν κακώς, ο δε Λυκούργος και ο Σόλων
+ και όσοι εν γένει ανεδείχθησαν νομοθέται και έγραψαν γραπτούς
+ νόμους να τα θεσπίσουν συντομώτερον; Ή μήπως από όλα τα
+ συγγράμματα εις μίαν πόλιν οι νόμοι πρέπει να αναπτύσσωνται
+ εκτενέστερον καλώς και εξόχως, τα δε συγγράμματα των άλλων να
+ ακολουθούν εκείνους, ειδεμή να είναι καταγέλαστα; Θέλεις να
+ φρονούμεν ούτω πως περί του τρόπου της συγγραφής των νόμων εις τας
+ πόλεις, δηλαδή ως άλλοι πατέρες και μητέρες αγαπώντες αυτούς και
+ νοήμονες να φαίνωνται οι γραπτοί νόμοι, και όχι ωσάν τύραννοι και
+ σατράπαι, δίδοντες διαταγάς και απειλάς, και αφού τους γράψουν εις
+ τους τοίχους να απαλλάσσωνται; Λοιπόν και ημείς τόρα ας σκεφθώμεν
+ αν άραγε κατ' αυτόν τον τρόπον πρέπει να αποφασίσωμεν να
+ ομιλήσωμεν περί των νόμων, είτε έχομεν την ικανότητα είτε όχι,
+ αλλά τουλάχιστον φαινόμενοι πρόθυμοι. Και όταν βαδίσωμεν με αυτόν
+ τον δρόμον, αν γίνη ανάγκη να πάθωμεν και τίποτε, ας το πάθωμεν.
+ Αλλά είθε να είναι αγαθόν, και, αν θέλη ο θεός, είθε να γίνη κατ'
+ αυτόν τον τρόπον.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Καλά το είπες, και ας κάμωμεν καθώς λέγεις.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν πρέπει να εξετάσωμεν πρώτον καθώς αρχίσαμεν, με ακρίβειαν
+ περί των ιεροσύλων και περί πάσης κλοπής και όλων των αδίκων
+ αποκτημάτων, και δεν πρέπει να δυστροπήσωμεν, εάν εις την σειράν
+ της νομοθεσίας μας άλλα μεν τα εθεσπίσαμεν, άλλα δε τα συζητούμεν
+ ακόμη. Διότι ημείς τόρα γινόμεθα νομοθέται, και δεν είμεθα ακόμη,
+ ίσως όμως να γίνωμεν γρήγορα. Εάν λοιπόν συμφωνήτε δι' όσα είπα να
+ εξετάσωμεν, καθώς είπα, ας τα εξετάσωμεν.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Είμεθα εντελώς σύμφωνοι.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν περί των καλών και των δικαίων, και όλων εν γένει ας
+ προσπαθήσωμεν να εννοήσωμεν καλά το εξής, δηλαδή πόσον συμφωνούμεν
+ τόρα και πόσον διαφωνούμεν και ημείς μεταξύ μας, οι οποίοι μάλιστα
+ διισχυριζόμεθα, αν όχι άλλο τίποτε, τουλάχιστον ότι διαφέρομεν από
+ τους περισσοτέρους, καθώς και οι περισσότεροι πάλιν μεταξύ των.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ποίας διαφοράς μας σκέπτεσαι λέγων αυτά;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Εγώ θα προσπαθήσω να σου τας εξηγήσω. Εν γένει ως προς την
+ δικαιοσύνην και τους δικαίους, είτε ανθρώπους είτε πράγματα και
+ πράξεις, όλοι κάπως συμφωνούμεν ότι όλα αυτά είναι καλά, εις τρόπον
+ ώστε διά τους δικαίους ανθρώπους και αν τύχη να είναι σωματικώς
+ άσχημοι, εάν διισχυρίζετο κανείς ως προς το δίκαιον ήθος των
+ τουλάχιστον ότι είναι ωραιότατοι, σχεδόν δεν είναι δυνατόν να φανή
+ ότι ομιλεί δυσαρμονικώς.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Τότε λοιπόν ορθώς ομιλεί;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Ίσως. Ας ιδούμεν όμως, αφού είναι καλά όλα όσα σχετίζονται με την
+ δικαιοσύνην, αν όλων αυτών και τα παθητικά αποτελέσματα είναι ίσα
+ προς τα ενεργητικά.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Τι δηλαδή;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Η ενέργεια, όταν είναι δικαία, σχεδόν καθ' όσον μετέχει της
+ δικαιοσύνης, τόσον μετέχει και του καλού.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Αμέ τι;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν και το πάθος, όταν μετέχη του δικαίου, εάν δεχθώμεν ότι
+ γίνεται αναλόγως καλόν, δεν θα είναι σύμφωνος η απάντησίς μας;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Αυτό είναι αληθές.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Εάν όμως παραδεχώμεθα έν πάθημα ότι είναι δίκαιον, αλλά συγχρόνως
+ και ότι είναι άσχημον, δεν θα διαφωνήσουν το δίκαιον και το καλόν,
+ αφού έγιναν δεκτά τα δίκαια ως ασχημότατα;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πώς το είπες αυτό;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Δεν είναι δύσκολον να το εννοήσης. Δηλαδή οι ολίγον προηγουμένως
+ θεσπισθέντες από ημάς νόμοι ημπορούν να νομισθούν ότι συμβουλεύουν
+ όλως διόλου τα αντίθετα από όσα λέγομεν τόρα.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ποία;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Είπαμεν νομίζω ότι ο ιερόσυλος είναι δίκαιον να θανατωθή, ομοίως δε
+ ο εχθρός των καλώς θεσπισμένων νόμων, και ακριβώς ενώ επρόκειτο να
+ θέσωμεν πολλούς τοιούτους νόμους εσταματήσαμεν, διότι είδαμεν ότι
+ αυτά είναι αμέτρητα παθήματα διαφόρου μεγέθους, είναι όμως και
+ δικαιότερα από όλα τα παθήματα, αλλά και ασχημότερα συγχρόνως.
+ Μήπως τυχόν δεν φανούν κατ' αυτόν τον τρόπον τα δίκαια με τα καλά
+ άλλοτε μεν ως το ίδιον πράγμα, άλλοτε δε ως δύο αντίθετα;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Σχεδόν.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Και λοιπόν οι μεν περισσότεροι με τοιαύτην ασυμφωνίαν χαρακτηρίζουν
+ απροσέκτως τα καλά και τα δίκαια.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Αυτό φαίνεται τουλάχιστον, Ξένε μου.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Τότε λοιπόν την ιδικήν μας γνώμην, καλέ Κλεινία, ας εξετάσωμεν
+ πάλιν τι φρονεί περί της συμφωνίας αυτών.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ποίας συμφωνίας και από ποίαν γνώμην;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Νομίζω ότι εις τας προηγουμένας μας συζητήσεις εγώ το είπα ρητώς,
+ αλλά, και αν δεν το είπα προηγουμένως, ειπέτε ότι το λέγω τόρα.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Τι πράγμα;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Ότι όλοι οι κακοί εις όλα είναι ακουσίως κακοί. Αφού δε τούτο είναι
+ ούτως πως, έπεται λογικώς το εξής συμπέρασμα.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Ποίον εννοείς;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Ότι ο μεν άδικος είναι βεβαίως κακός, αλλά ο κακός είναι ακουσίως
+ τοιούτος. Αλλά το εκούσιον δεν είναι δυνατόν να εκτελήται ακουσίως.
+ Επομένως δι' εκείνον ο οποίος θεωρεί την αδικίαν ακούσιον, θα φανή
+ ότι ακουσίως αδικεί ο αδικών. Και ακριβώς τόρα πρέπει να
+ συμφωνήσετε μαζί μου. Δηλαδή εγώ λέγω συμφώνως με σας ότι όλοι
+ αδικούν ακουσίως. Και αν δε κανείς χάριν φιλονικίας ή επιμονής
+ λέγει ότι είναι ακουσίως άδικοι, αλλά εκουσίως αδικούν οι
+ περισσότεροι, ο ιδικός μου διισχυρισμός παραδέχεται το πρώτον, όχι
+ όμως το δεύτερον. Τότε λοιπόν με ποίον τρόπον εγώ θα είμαι
+ σύμφωνος με τους λόγους μου, εάν σεις, φίλε Κλεινία και Μέγιλλε,
+ με ερωτήσετε: Αφού λοιπόν, Ξένε μου, αυτά είναι ούτω πως, τι μας
+ συμβουλεύεις διά την νομοθεσίαν της πόλεως των Μαγνήτων; Να
+ νομοθετήσωμεν ή όχι; — Πώς όχι; θα ειπώ εγώ. Λοιπόν θα χωρίσης δι'
+ αυτούς τα ακούσια και τα εκούσια αδικήματα, και των μεν εκουσίων
+ πραγμάτων και αδικημάτων θα ορίσωμεν μεγαλιτέρας τας τιμωρίας, των
+ δε άλλων μικροτέρας; Ή δι' όλα εξ ίσου, ως να μην υπάρχουν διόλου
+ αδικήματα εκούσια;
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πολύ ορθά ομιλείς πραγματικώς, Ξένε μου. Και ακριβώς τι θα κάμωμεν
+ δι' αυτά που λέγεις τόρα;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Καλά με ερώτησες. Λοιπόν πρώτον ας κάμωμεν το εξής.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Τι πράγμα;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Ας ενθυμηθώμεν ότι προηγουμένως μόλις τόρα δα ελέγαμεν ορθώς ότι ως
+ προς τα δίκαια επικρατεί μεταξύ μας μεγάλη ταραχή και ασυμφωνία.
+ Αφού δε σκεφθώμεν αυτό, ας ερωτήσωμεν πάλιν τον εαυτόν μας. Άραγε
+ χωρίς να εύρωμεν ούτε να ορίσωμεν ποίαν διαφοράν έχουν αυτά μεταξύ
+ των, τα οποία ωρισμένως εις όλας τας πόλεις από όλους τους
+ ανέκαθεν διαπρέψαντας νομοθέτας θεωρούνται ως δύο είδη αδικημάτων,
+ δηλαδή εκούσια και ακούσια και συμφώνως με αυτά κανονίζονται οι
+ νόμοι, ημείς εδώ θα αποφανθώμεν ως εμπνευσμένοι από θεόν με ολίγας
+ λέξεις και θα ελευθερωθώμεν, χωρίς να δώσωμεν καμμίαν εξήγησιν,
+ ότι ορθώς έγινε η οριστική τρόπον τινά νομοθεσία; Αυτό δεν είναι
+ δυνατόν, αλλ' είναι ανάγκη προ της νομοθεσίας να εξηγήσωμεν ότι
+ είναι δύο και την διαφοράν μεταξύ των, ώστε, όταν κανείς εφαρμόζη
+ την δικαιοσύνην εις έκαστον από τους δύο, να ακολουθή τα λεγόμενα
+ και να είναι ικανός να κρίνη κάπως και το ορθώς νομοθετημένον και
+ το όχι ορθώς.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Μας φαίνεσαι ότι ομιλείς ορθώς, καλέ Ξένε. Δηλαδή ημείς έν από τα
+ δύο πρέπει να κάμωμεν, ή να μη λέγωμεν ότι όλα αυτά τα αδικήματα
+ είναι ακούσια, ή πρώτον να εξηγήσωμεν ότι αυτό ελέχθη ορθώς.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Από αυτά τα δύο λοιπόν το πρώτον δεν είναι δυνατόν εντελώς να γίνη
+ από εμέ, δηλαδή να λέγω ότι δεν έχει ούτω πως, ενώ φρονώ ότι κατέχω
+ την αλήθειαν. Διότι αυτό δεν θα ήτο ούτε νόμιμον ούτε όσιον. Λοιπόν
+ κατά ποίον τρόπον είναι δύο αυτά, εάν δεν διαφέρουν μεταξύ των ως
+ προς το ακούσιον και εκούσιον, αλλά κατ' άλλον τρόπον, αυτό πρέπει
+ να εξηγήσωμεν κάπως.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Βεβαιότατα, καλέ Ξένε, αυτό τουλάχιστον δεν ημπορούμεν ημείς να το
+ φαντασθώμεν αλλέως.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Αυτό θα γίνη. Λοιπόν, καθώς φαίνεται, βλάβαι εις τας σχέσεις και
+ συναναστροφάς των πολιτών συμβαίνουν πολλαί, και εις αυτά βεβαίως
+ το εκούσιον και τα ακούσιον παίζει σπουδαίον μέρος.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πώς όχι;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Λοιπόν ας μη θεωρήση κανείς όλας τας βλάβας ως αδικίας, και ας μη
+ νομίζη ούτω πως διπλάσια τα άδικα τα συμβαίνοντα δι' αυτών, και
+ άλλα μεν ότι είναι εκούσια, άλλα δε ακούσια. Διότι εις όλα τα
+ πράγματα αι ακούσιαι βλάβαι δεν είναι κατώτεραι των εκουσίων ούτε
+ εις το μέγεθος ούτε εις τον αριθμόν. Προσέξετε δε να ίδητε αν λέγω
+ τίποτε σπουδαίον εις όσα πρόκειται να ειπώ, ή όλως διόλου τίποτε.
+ Δηλαδή εγώ, φίλε Κλεινία και Μέγιλλε, εάν κανείς αδική κάποιον
+ χωρίς να θέλη και ακουσίως, δεν παραδέχομαι ότι τον αδικεί μεν,
+ αλλά ότι ακουσίως τον αδικεί, και επομένως να νομοθετήσω εις την
+ νομοθεσίαν ότι τούτο είναι ακούσιον αδίκημα, αλλά όλως διόλου ούτε
+ ως αδικίαν θα θεωρήσω την τοιαύτην βλάβην, εάν συμβή εις κανένα
+ είτε μεγαλιτέρα είτε μικροτέρα. Πολλάκις μάλιστα, εάν συμβή
+ ωφέλεια όχι αρμοδία, θα θεωρήσωμεν ότι είναι άδικος ο αίτιος της
+ ωφελείας, εάν βεβαίως υπερισχύση η ιδική μου ψήφος. Διότι σχεδόν,
+ φίλοι μου, ούτε εάν κανείς δίδη κάτι εις κάποιον από τα υπάρχοντά
+ του, ούτε εάν αντιθέτως του αφαιρή κάτι, δεν πρέπει να θεωρήσωμεν
+ ως απολύτως δίκαιον ή άδικον το τοιούτον, αλλά μόνον αν με δίκαιον
+ ήθος και τρόπον ωφελεί κανείς κάποιον ή βλάπτει, αυτά μόνον πρέπει
+ να λάβη υπ' όψιν του ο νομοθέτης και να προσέχη εις αυτά τα δύο,
+ εις την αδικίαν και την βλάβην, και όσον μεν είναι δυνατόν να
+ επανορθώνη με τους νόμους του την βλάβην, σώζων το καταστραφέν και
+ σηκώνων επάνω το ριφθέν κάτω από κάποιον και επαναφέρων εις την
+ υγείαν το δολοφονηθέν ή πληγωθέν, τέλος δε διά δώρων να εξιλεώση
+ εμπρός εις τους δράστας και τους παθόντας εκάστην βλάβην και από
+ εχθρούς να προσπαθήση να τους κάμη φίλους με τους νόμους.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Πολύ καλά είναι αυτά τουλάχιστον.
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Και λοιπόν από τας αδίκους βλάβας και τα άδικα κέρδη, όταν λόγου
+ χάριν κανείς με αδικίας κάμνη να κερδίση κάποιος, όσα μεν είναι
+ ευκολοθεράπευτα, ως να είναι ασθένεια της ψυχής, πρέπει να τα
+ θεραπεύη. Η δε θεραπεία της αδικίας φρονούμεν ότι πρέπει να τείνη
+ εις το εξής.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ
+
+ Πού;
+
+ΑΘΗΝΑΙΟΣ.
+
+ Δηλαδή οτιδήποτε άδικον και αν κάμη κανείς, είτε μέγα είτε μικρόν,
+ ο νόμος θα τον διδάξη και θα τον αναγκάση γενικώς άλλην φοράν το
+ τοιούτον ή να μη τολμήση ποτέ εκουσίως να το κάμη ή πάρα πολύ
+ ολιγώτερον, έξω από την πληρωμήν της βλάβης. Δι' αυτό είτε με έργα
+ ή λόγους, είτε με ηδονάς ή λύπας, είτε με τιμάς ή ατιμίας, είτε με
+ χρηματικά πρόστιμα ή δώρα, είτε γενικώς με οποιονδήποτε τρόπον θα
+ κατορθώση κανείς να τον κάμη να μισήση την αδικίαν και να αγαπά ή
+ να μη μισή την φύσιν του δικαίου, αυτό ακριβώς είναι το καθήκον
+ των καλλιτέρων νόμων. Όποιον δε αντιληφή ως αθεράπευτον ως προς
+ αυτό ο νομοθέτης, θα ορίση τιμωρίαν και νόμον διά τους τοιούτους,
+ επειδή γνωρίζει βεβαίως ότι δι' όλους αυτούς και οι ίδιοι δεν
+ είναι προτιμότερον να ζουν, και τους άλλους διπλασίως θα
+ ωφελήσουν, αν απαλλαχθούν από την ζωήν, γινόμενοι παράδειγμα εις
+ τους άλλους διά να μη αδικούν, κάμνοντες δε έρημον την πόλιν από
+ κακούς άνδρας. Και λοιπόν διά τα τοιαύτα ο νομοθέτης πρέπει να
+ αποδίδη θάνατον προς τιμωρίαν των εγκλημάτων, αλλέως όμως όχι
+ ποτέ.
+
+ΚΛΕΙΝΙΑΣ.
+
+ Οι λόγοι σου φαίνονται πάρα πολύ ορθοί, αλλά θα ήτο πλέον
+ ευχάριστον να ακούσωμεν να μας αναπτύξης σαφέστερον την διαφοράν
+ μεταξύ αδικίας και βλάβης και ποίαν τροποποίησιν λαμβάνουν εις
+ αυτάς τα εκούσια και τα ακούσια.
+
+
+
+Η Σειρά των Αρχαίων Ελλήνων Συγγραφέων, των Εκδόσεων Φέξη, υπήρξεν
+ένας σταθμός στα ελληνικά χρονικά. Για πρώτη φορά προσφερόταν
+συστηματικά στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό, η αρχαία ελληνική σκέψη
+(Ιστορία, φιλοσοφία, ποίηση, δράμα, δικανικός και πολιτικός λόγος)
+σε δημιουργικές μεταφορές της, από τους άριστους μεταφραστές του
+τόπου, στην πιο σύγχρονη μορφή που πήρε εξελισσόμενο το γλωσσικό
+της όργανο. Ο Όμηρος, οι Τραγικοί κι ο Αριστοφάνης, ο Ηρόδοτος, ο
+Θουκυδίδης, ο Πλάτων, ο Ξενοφών, ο Αριστοτέλης, ο Θεόκριτος, ο
+Θεόφραστος, ο Επίκτητος, ο Πλούταρχος, ο Λουκιανός κλπ.
+προσφέρονται και σήμερα, στις κλασικές πια μεταφράσεις των Πολυλά,
+Ραγκαβή, Μωραϊτίδη, Κονδυλάκη, Ποριώτη, Γρυπάρη, Τανάγρα, Πολέμη,
+Καμπάνη, Καζαντζάκη, Βάρναλη, Αυγέρη, Βουτιερίδη, Ζερβού,
+Φιλαδελφέως, Τσοκόπουλου, Σιγούρου, Κ. Χρηστομάνου κλπ, σε μια
+σύγχρονη σειρά εκδόσεων βιβλίου τσέπης, πράγμα που επίσης γίνεται
+για πρώτη φορά, συστηματικά, στην Ελλάδα.
+
+Νόμοι και Επινομίς Το πιο ώριμο από τα έργα του Πλάτωνος, σε δώδεκα
+βιβλία. Ο διάλογος, στον οποίο δεν παρουσιάζεται πια, διδάσκοντας ή
+ελέγχοντας, ο Σωκράτης, μα κάποιος ανώνυμος Αθηναίος, δηλαδή ο
+Πλάτων, διεξάγεται κατά το διάστημα μιας πορείας από την Κνωσσό ως
+το άντρο του Διός: μιας ημέρας. Στον διάλογο παίρνουνε μέρος ο
+Λακεδαιμόνιος Μέγιλος, και ο Κρητικός Κλεινίας, που εκπροσωπούν τα
+δύο περιφημότερα αρχαία πολιτεύματα, το μινωικό και το σπαρτιατικό.
+Εδώ δε θα συναντήσουμε περιγραφές χαρακτήρων και επεισόδια, κάθε
+συζητητής παρουσιάζεται απλά σαν εκπρόσωπος μιας ωρισμένης θεωρίας,
+για να διατυπωθή τελικά η ώριμη φιλοσοφική αντίληψη του Πλάτωνος σε
+πολιτικό σύστημα, επιδεχτικό εφαρμογής. Η «Επινομίς», αποτελώντας
+συνέχεια των «Νόμων» είναι ταυτόχρονα και μια επεξήγησή τους συχνά.
+Μεταφραστής ο Κ. Ζάμπας. Τόμοι τέσσερις.
+
+
+
+
+ΤΙΜΗ ΤΟΜΟΥ ΔΡΑΧΜΕΣ 10
+
+
+
+***
+
+1) Σήμερον ένεκα της εξελίξεως της ανθρωπότητος εις τα παιδία των
+πόλεων το διάστημα αυτό δεν είναι ανώτερον των δύο ετών.
+
+2) Οι ιερείς της Ρέας, όμοιοι προς τους Κορύβαντας. Ούτοι εκτός των
+ενόπλων χορών των εμιμούντο διά του χορού και τας πανουργίας, τας
+οποίας μετεχειρίσθη η Ρέα, διά να δώση τον υιόν της τον Δία, τον
+εθνικόν θεόν των Κρητών, από τον τεκνοφάγον Κρόνον. (Ησιόδ. Θεογ.
+617).
+
+3) Ομ. Οδυσσείας Γ. 26.
+
+4) Ομοία σύγκρισις υπάρχει και εις τον «μείζονα Ιππίαν»
+
+5) Εις την Επινομίδα.
+
+6) Σαφέστατα εδώ επικρίνεται ο Σωκράτης, όστις δεν εφρόντιζε διά τα
+ουράνια σώματα καθώς το δηλοί εις την Απολογίαν.
+
+7) Ως εις την Σπάρτην, όπου αι κόραι εις τον χορόν εγκωμίαζαν τους
+ανδρείους νέους και επερίπαιζαν τους δειλούς.
+
+8) Ασφαλής απόδειξις ότι οι νόμοι δεν είναι θεωρία γενική αλλά
+αποβλέπει εις την πραγματικότητα.
+
+9) Εις τας γραμμάς αυτάς υποδηλούται η και αλλαχού διατυπωθείσα
+γνώμη του Πλάτωνος περί ιδιωτικού βίου.
+
+10) Άλλη καλλιτέρα απόδειξις ότι δεν πρόκειται περί γενικής και
+θεωρητικής νομοθεσίας, αλλά ειδικής και εφηρμοσμένης.
+
+11) Η λέξις γενναίος εις την εποχήν αυτήν έλαβε πιθανώς
+νεοτερίζουσαν χρήσιν διά τους ωρίμους καρπούς, καθώς περίπου
+σήμερον εις το τρώγη — γενναία. Τούτο δεικνύει ότι ο Πλάτων
+ηκολούθει την εξέλιξιν της γλώσσης του λαού.
+
+12) Νόμος του Σόλωνος.
+
+13) Λαός της Κρήτης αποτελών την νομοθετουμένην υπό του Πλάτωνος
+αποικίαν ιδέ αρχήν, βιβλίον Δ.
+
+
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Laws and Epinomis, by Plato
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LAWS AND EPINOMIS ***
+
+***** This file should be named 36191-0.txt or 36191-0.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+ http://www.gutenberg.org/3/6/1/9/36191/
+
+Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iason Konstantinides
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties. Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research. They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement. See
+paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works. See paragraph 1.E below.
+
+1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States. If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed. Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work. You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change. If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges. If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form. However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+ the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+ you already use to calculate your applicable taxes. The fee is
+ owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+ has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+ Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments
+ must be paid within 60 days following each date on which you
+ prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+ returns. Royalty payments should be clearly marked as such and
+ sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+ address specified in Section 4, "Information about donations to
+ the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+ you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+ does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+ License. You must require such a user to return or
+ destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+ and discontinue all use of and all access to other copies of
+ Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+ money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+ electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+ of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+ distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from. If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation. The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund. If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come. In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations. Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+ Dr. Gregory B. Newby
+ Chief Executive and Director
+ gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment. Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States. Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements. We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance. To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses. Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+ http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/36191-0.zip b/36191-0.zip
new file mode 100644
index 0000000..ae973a2
--- /dev/null
+++ b/36191-0.zip
Binary files differ
diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt
new file mode 100644
index 0000000..6312041
--- /dev/null
+++ b/LICENSE.txt
@@ -0,0 +1,11 @@
+This eBook, including all associated images, markup, improvements,
+metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be
+in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES.
+
+Procedures for determining public domain status are described in
+the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org.
+
+No investigation has been made concerning possible copyrights in
+jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize
+this eBook outside of the United States should confirm copyright
+status under the laws that apply to them.
diff --git a/README.md b/README.md
new file mode 100644
index 0000000..9b97e0b
--- /dev/null
+++ b/README.md
@@ -0,0 +1,2 @@
+Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for
+eBook #36191 (https://www.gutenberg.org/ebooks/36191)