initial commit of ebook 35743HEADmain

1 files changed, 4022 insertions, 0 deletions

diff --git a/35743-8.txt b/35743-8.txt
new file mode 100644
index 0000000..e5cdc49
--- /dev/null
+++ b/35743-8.txt
@@ -0,0 +1,4022 @@
+The Project Gutenberg EBook of Tri unuaktaj komedioj, by 
+August von Kotzebue and T. Williams and Marie Hankel
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Tri unuaktaj komedioj
+
+Author: August von Kotzebue
+        T. Williams
+        Marie Hankel
+
+Release Date: April 1, 2011 [EBook #35743]
+
+Language: Esperanto
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI UNUAKTAJ KOMEDIOJ ***
+
+
+
+
+Produced by David Maddock, Andrew Sly, David Starner and
+the Online Distributed Proofreading Team at
+http://www.pgdp.net (This book was produced from scanned
+images of public domain material from the Google Print
+project.)
+
+
+
+
+
+Tri unuaktaj Komedioj
+
+de
+
+A. v. Kotzebue
+
+T. Williams
+
+M. Hankel
+
+Ludataj dum la 4a Internacia Esperantista Kongreso
+en Dresden, Augusto 1908.
+
+1908
+
+  Germanujo: Esperanto Verlag Möller & Borel, Berlin S.
+  Anglujo:   British Esperanto Association, London.
+  Danujo:    Andr.-Fred. Höst & Sön, Kjöbenhavn.
+  Francujo:  Hachette et Cie, Paris.
+  Hispanujo: J. Espasa, Barcelona.
+  Italujo:   Raffaello Giusti, Livorno.
+  Polujo:    M. Arct, Warszawa.
+  Svedujo:   Esperanto Förening, Stockholm.
+
+Presejo de Möller & Borel G. m. b. H.
+Berlin S., Prinzenstrasse 95.
+
+
+
+
+Enhavo.
+
+
+                                                              Pagho
+  La malfelichuloj.
+    Unuakta komedio de Louis Schneider lau A. v. Kotzebue.
+    Esperantigis Leopold Elb                                    1
+    (Eduard Bloch, Teatra korespondado No. 88.)
+
+  Tie chi oni parolas Esperante.
+    Unuakta komedio de T. Williams (1859) tradukita kaj
+    aranghita de M. Hankel                                      55
+
+  La Renkonto.
+    Komedieto originale verkita de Marie Hankel                87
+
+
+
+
+La Malfelichuloj
+
+Unuakta komedio de Louis Schneider
+
+lau A. v. Kotzebue
+
+Esperantigis Leopold Elb.
+
+(Eduard Bloch, Teatra Korespondado No. 88.)
+
+
+PERSONARO:
+
+  Petro Falk, plantisto el Ameriko.
+  Sinjorino Ghojo, antaue fraulino Falk, aktorino
+  Adelgunde Falk, cirkorajdistino
+  Charles Faucon, dancinstruisto
+  Johano Falk, vilaghlerneja instruisto
+  Franjo Falk, filino de Johano
+  Gustavo Falk, helparbaristo
+  Hipolito Falk
+  Gotfrido Falk
+  Hieronimus Akcipitro, jhurnalraportisto
+  Mustardo, servisto che Petro Falk
+
+Dresdeno. Nuna tempo.
+
+Simpla chambro kun unu malantaua kaj du flankaj pordoj.
+
+
+SCENO I.
+
+    Petro Falk (simple vestita, sidas apud tablo fumante pipon).
+    Mustardo (eniras).
+
+Petro.
+
+Jen vi Mustardo, tiel rapidema? Chio preta?
+
+Mustardo.
+
+Chio. Mi ordonis al la pordisto, lasi supreniri chiun, kiu demandos pri
+Minher van der Kapelen. Jen, en la antauchambro dudek seghoj kaj du
+kanapoj. Jen (montras la flankan chambron), bona matenmangho: kaviaro,
+shinko, omarsalato -- nur delikatajhoj. Chokoladon por la sinjorinoj,
+bonegajn vinojn por la sinjoroj, ech cigarojn mi tien metigis -- se iu
+shatus fumadon.
+
+Petro.
+
+Bonege! Chio estas prizorgita! Chu vi ne estas iom scivola, kial vi faris
+tiom da preparoj?
+
+Mustardo.
+
+Certe, treege scivolega -- sed kion mi gajnus per demandado? Mi ja konas
+vin de tridek jaroj kaj mi scias, ke vi neniam parolas pli ol nepre
+estas necese.
+
+Petro.
+
+Prava vi estas, sed ankau neprava, lau vidpunkto. En miaj amerikaj
+plantejoj, chirkauita de nigra servistaro, kiel chefo de granda komerca
+negoco, mi havis motivon por shpari parolojn. Tie vi estis mia servisto,
+sed de kiam mi revenis Europon, vi estas mia amiko, kaj, lau mia opinio,
+vi ankorau ne havis okazon por plendi, ke mi ne konfidis al vi.
+
+Mustardo.
+
+Efektive -- tial mi ja ne komprenas, kial vi atendas hodiau tiom da homoj?
+
+Petro.
+
+Miajn heredontojn!
+
+Mustardo.
+
+Dio min gardu! Kiel vi min ektimigis! Chu eble vi intencas morti?
+
+Petro.
+
+Mi jam mortis. Jen (donas al li gazeton) legu la noton kun la rugha
+substreko.
+
+Mustardo (legante).
+
+"El la Hago, la 15an de Junio." (Parolas.) Tio ja estas malnova gazeto.
+(Legas.) "Antau kelkaj semajnoj tie chi mortis la richa amerika plantisto
+Petro Falk." Kio do? Nu, jen, bona ekzemplo kiamaniere la jhurnalistoj
+mensogas!
+
+Petro.
+
+Mi ne pretendas, ke ili neniam mensogas, tiun chi fojon tamen ili ne
+mensogis, sed ili nur tion raportis, kion mi mem al ili sendis.
+
+Mustardo.
+
+Sed vi ja ne estas mortinta!
+
+Petro.
+
+Ech morteginta, absolute mortinta! Tuj vi ekvidos, kial.
+
+Mustardo.
+
+Nu tion iu alia komprenu! (Legas.) "Petro Falk, mortante havis nek
+edzinon nek infanon, sed nekalkuleblan richajhon, au je kontanta mono au
+en bone rentumaj plantejoj. Lia patrolando estis Saksujo, kie laudire
+multnombra parencaro lia ankorau ekzistas." -- Chu tio estas vera?
+
+Petro.
+
+Certe.
+
+Mustardo (legas).
+
+"En lia testamento li faris heredonton de la tuto tiun el la parencoj,
+kiu pruvos ke li estas la plej malfelicha, kaj la plenumanto de la
+testamento, Minher van der Kapelen, fiksis templimon je la 18a de
+Augusto, kiam li estos en Dresdeno kaj persone ekzamenos la pretendojn
+de chiu el la parencaro de la mortinto." Tio ja estas hodiau!
+
+Petro.
+
+Estas hodiau.
+
+Mustardo.
+
+Ho, nun mi komprenas.
+
+Petro.
+
+Kion?
+
+Mustardo.
+
+Okazos nun kvazau familia festeno. Sed, chu vi konas viajn parencojn?
+
+Petro.
+
+Ne unu el ili. Mi ja iris Amerikon kiel dekkvarjara knabo.
+
+Mustardo.
+
+Chu estas multe da ili?
+
+Petro.
+
+Kredeble, char richulo chiam havas multajn parencojn.
+
+Mustardo.
+
+Nu ili ja larghe malfermos la okulojn, ekvidante la mortintan kuzon, kiu
+kontente fumas pipon.
+
+Petro.
+
+Provizore ili konatighos kun mi nur, kvazau mi estus Minher van der
+Kapelen, plenumanto de la testamento.
+
+Mustardo.
+
+Bone.
+
+Petro.
+
+Mallonge: Sola mi ja vivis dum duona jarcento, tio nun komencas farighi
+iom enuiga. Mi multe klopodis, kaj ofte mi demandis min, por kiu. Tion
+mi almenau deziras scii, antau mia morto. Mian havon mi volas lasi al la
+plej inda el miaj parencoj, t. e. al la plej malfelicha. Alie jen alvenus
+ia sentaugulo, okaze pli proksima, heredus mian havon, kaj mokus min ech
+kushantan en tombo. Ne, jam nun mi volas elekti tiun el miaj parencoj,
+kiu iam fermu miajn okulojn.
+
+Mustardo.
+
+Sed, se chiuj estas felichaj?
+
+Petro.
+
+Chiuj felichaj? Chu vi ne scias, ke felichuloj estas tiel same maloftaj,
+kiel virtuloj?
+
+Mustardo.
+
+Eble unu alighas al la alia.
+
+Petro.
+
+Ne chiam! Sed auskultu! Iu eniris la antauchambron. Se tiu estas unu el
+miaj parencoj, enlasu lin, kaj se venas ceteraj, parolu kun ili, ghis
+kiam mi audigos la sonorileton, tiam enlasu alian, sed chiam nur po unu,
+komprenite?
+
+Mustardo.
+
+Fidu al mi! (Eliras el la malantaua pordo.)
+
+
+SCENO II.
+
+Petro (sola).
+
+Nun, maljuna Petro Falk, montru kian konon pri homoj vi akiris dum
+kvindek jaroj. Okazos ja strangaj pretendoj kaj seniluziighoj, sed mi
+profunde enrigardos en homajn korojn, char ofte hered-aferoj malkashas la
+veran senton kaj karakteron de la homoj.
+
+
+SCENO III.
+
+    Petro Falk. Gotfrido Falk (eniras el la malantaua pordo, iomete
+    ebria).
+
+Gotfrido.
+
+Sinjoro, la lakeo al mi diris, ke mi trovos matenmanghon en tiu chi au en
+la apuda chambro.
+
+Petro.
+
+Kun kiu mi havas la honoron paroli?
+
+Gotfrido.
+
+Chi tie mi ne vidas matenmanghon, do mi supozas, ke en tiu
+chambro -- (montras la apudan chambron).
+
+Petro.
+
+Mi mem kondukos vin tien, kiam mi scios . . ?
+
+Gotfrido.
+
+Kredeble Minher van der Kapelen? Mi supozas tion sekve de via tuta
+eksterajho. Mi estas la heredanto de la maljuna Falk, de tiu amerika
+richegulo, lia nepridubebla heredanto.
+
+Petro.
+
+Chu vere? Tiam vi devus esti la plej malfelicha el liaj parencoj, kiel vi
+tion volas pruvi?
+
+Gotfrido.
+
+Minher van der Kapelen, oni estas tre malfelicha kun neniam satigebla
+soifo, kiel la mia.
+
+Petro.
+
+Nu, shajnas al mi, ke hodiau vi jam iom satigis ghin.
+
+Gotfrido.
+
+Malprave! Mi ja iomete provis, sed la plena satigado de mia soifo estas
+ekster la limoj de ebleco, kaj jhus pro tio mi deziregas tiun ripete
+cititan matenmanghon --
+
+Petro.
+
+Tamen mi petas, havu paciencon, nur por kelkaj minutoj, por ke mi antaue
+eksciu, kiugrade vi estas parenco de la mortinta sinjoro Falk.
+
+Gotfrido.
+
+Mi ne precize scias. -- Lia nomo estas Falk, ankau la mia estas Falk; li
+posedis monon; mi tian specialajhon nur periode posedas, mi do estas lia
+nerefutebla heredanto kaj chiuokaze mi estas plensenca.
+
+Petro.
+
+Se vi ne havas alian pruvon de parenceco!
+
+Gotfrido.
+
+Mian grandegan soifon, --
+
+Petro.
+
+Ech tio kredeble ne estos akceptata kiel pruvo. Chu vi do estas el
+Saksujo?
+
+Gotfrido.
+
+Ne, el Hanovero! -- Sed ni priparolu tion che la jam citita matenmangho.
+
+Petro.
+
+Mi bedauras! Nur tiam, kiam mi konvinkighos, ke ia pruvita rajto pri
+pretendo --
+
+Gotfrido.
+
+Permesu, sinjoro. Chu mia nomo ne estas Gotfrido Falk, nepridisputeble
+Falk. -- Mia patro ofte rakontis al mi, ke li havis fraton, chu tiu
+cirkonstanco ne supozigas, ke mi eble estas la nevo de la Amerikano,
+tiom pli, ke tiu frato ankau estis nomata Petro, kaj la antikva legendo
+pri Petro en la fremdlando eble -- -- --
+
+Petro.
+
+Sufichas, sinjoro! Mi ja nun vidas, kun kiu mi havas aferon, kaj, se vi
+ne povas alporti ian pruvon -- --
+
+Gotfrido.
+
+Ni intertempe transiru al tiu ofte citita matenmangho, char vi ne povas
+imagi, kiel terure neplezura interparolado pligrandigas mian soifon.
+
+Petro.
+
+Ne estas mia kulpo, ke tiu chi konversacio shajnas al vi neplezura.
+
+Gotfrido.
+
+Mi ja ne riprochas vin, mi konas mian fatalon! -- Heredi? -- Neeble! --
+Nekredeble ke mi ia foje faru lotgajnon? Tute nevershajne! Tia estas mia
+sorto! Mi estus bonega viro, se mi havus monon. -- Kredu ghin, mi petas,
+mia kara plenumanto de testamento. -- Mi ja ne povas havi monon, char mia
+soifo estas multe tro granda. -- Chu vi plene komprenas tion? chu vi
+komencas kompati mian malfelichon? Jen, mi nature estas talentplena viro,
+mi multon lernis, kaj kion mi ekkaptas, tio al mi sukcesas: muziko,
+pentrado, literaturo, sed tio, kion oni nomas orda vivo, estas kontrau
+mia naturo. Chio, kion vi povas diri al mi: "domaghe pro viaj kapablecoj,
+laboru, tiam vi prosperos" -- tion mi ja ankau diras al mi mem, kiam mi ne
+havas monon. Sed kiam mi havas monon, chiuj prudentaj frazoj forighas kaj
+komencighas gaja vivado. -- La maljuna Falk vere nenie povus meti sian
+monon pli bone ol che mi.
+
+Petro.
+
+Che ni en Holando oni transsendus tian homon, kia vi estas, en la
+koloniojn, tie oni lernas laboradon.
+
+Gotfrido.
+
+Ankau tiu chi frazo estas konata al mi, sed same tiel senefika kiel la
+ceteraj. -- Mi ne estas malbonulo, mi ne havas malbonajn emojn, sed mi
+havas soifon -- mi povas labori, sed tio ne amuzas min. Tiel estas, tia
+estas la afero!
+
+Petro.
+
+Kiel oni povas paroli tiel prudente, kaj tamen esti ebria jam frumatene?
+
+Gotfrido.
+
+Mi ne estas ebria, sinjoro, nur gaja, nur ekscitita, tion vi ne
+komprenas. Entute, mi neniam ebriighas -- almenau lau tio, kiel mi
+komprenas la ebriecon.
+
+Petro.
+
+Dio helpu min.
+
+Gotfrido.
+
+Nu mi pensas, ke ni plej bone iru al mangho. Ech se mi nenion heredus, ne
+ekzistas ia suficha kauzo por malgastemeco, tiom pli ke mi supozas, ke
+tiu matenmangho estos pagata el la hereda monsumo. Vi certe ne estos tiel
+bonkore stulta por pagi vian oficon el via propra monujo. Jen la
+diferenco, minher, mi estas tia malsaghulo, ke mi pagas festenojn el mia
+posho tiel longe kiel ghi enhavas ion. Matenmanghoj estas mia malfelicho,
+precipe se ili iom longe dauradas.
+
+Petro.
+
+Kia strangulo vi estas! Tamen pli agrabla ol vi shajnis al mi komence.
+Preskau mi volus provi -- -- --
+
+Gotfrido.
+
+Min plibonigi? Min igi prudenta? Jam multaj provis, sed mi povas certigi
+vin, ke tio estus tute sensukcesa penado, tial mi pensas, ke ni chesu
+tiun chi dialogon kaj iru manghi -- --
+
+Petro.
+
+Vi estas prava! Vi ja estas ne plibonigebla.
+
+Gotfrido.
+
+Chu vi ne venos kun mi?
+
+Petro.
+
+Mi bedauras, mi atendas ankorau aliajn heredontojn.
+
+Gotfrido.
+
+Domaghe, mi ne amas manghi sola. Kiam mi estas sola, mi farighas pensema
+kaj chagrena pri mia malorda vivado. En societo mi sentas, ke la aliaj ne
+estas pli bonaj ol mi, tio redonas al mi moralan forton. Venu baldau!
+(Kantas.) Ghuu la vivon . . . . .
+
+Petro.
+
+Tiu chi malfelichulo almenau ne intencas trompi min! Jen vanta vivo,
+neniam li plibonighos. (Sonorigas.)
+
+
+SCENO IV.
+
+    Petro Falk. Hipolito Falk.
+
+Hipolito (tre afable kaj komplezeme).
+
+Sinjoro, mi estas tre malfelicha!
+
+Petro.
+
+Tion vi diras kun tiel gaja mieno, ke vere estas necesa via propra
+certigo por kredigi ghin.
+
+Hipolito.
+
+La shajno trompas. La ekstera formo estas gaja, la vera aganta forto de
+mia personeco, la akirajho de mia morala konscienco estas nefortika,
+neanima, "dispecigita"!
+
+Petro.
+
+Dispecigita? Kompatinde! Kiun mi havas la honoron vidi?
+
+Hipolito.
+
+Hipolito Falk. Ghis antau kelkaj semajnoj la plej felicha viro, la plej
+senzorga, lokita en la plej alta socia pozicio, nun, kiel mi jam diris --
+
+Petro.
+
+Dispecigita! Bone! Sed kiajn pretendojn chi tiu dispecigiteco donas al vi
+por la heredo de mia mortinta amiko?
+
+Hipolito.
+
+La malplej dubindajn. Mi estas el Saksujo, nomata Falk kaj malfelicha.
+
+Petro.
+
+Kaj el kio konsistas tiu malfelicho?
+
+Hipolito.
+
+El artikolo de la Berlina jhurnalo de la kvina de Januaro. Por tion
+komprenigi mi devas fari al vi priskribadon de mia antaua stato. Vi ja
+scias, en kia embaraso estas chiu familio de kortega au sekreta konsilano
+pro dauremaj dancantaj gastoj che siaj festoj kaj vesperaj aranghoj. Vi
+ankau scias, kiel malagrable estas por mastrinoj havi dektri personojn
+je tablo. -- Vi certe scias, kun kiaj klopodoj la necesaj kantistoj estas
+akireblaj okaze de jubileo au festa tagmangho. Jen, sinjoro, tia mi
+estis! Mi estis la "dekkvara", se ie kunmanghis dektri, -- mi dancadis, kaj
+tie zorgis pri dancistoj, kie edzinigeblaj filinoj estis provizotaj -- mi
+kantadis kiel dua tenoristo au unua basisto, kie ajn oni festmanghis.
+
+Petro.
+
+Tio ja shajnas al mi tute amuziga vivado kaj tamen vi estas dispecigita?
+
+Hipolito.
+
+Ekstreme! -- Jhurnalartikolo ruinigis min.
+
+Petro.
+
+Tio jam okazis al multaj. Sed mi tamen ne komprenas --
+
+Hipolito.
+
+La jhurnalo enhavis noton, ke iu vivas en Parizo, kiu faras metion kiel
+"dekkvarulo".
+
+Petro.
+
+Dekkvarulo? Kio tio estas?
+
+Hipolito.
+
+Tio ankau estas tia viro, kiu ebligas tagmanghojn de dektri personoj, el
+kiuj neniu deziras morti. Tiu viro do estas mia rivalo, mia konkuranto,
+nur kun la diferenco, ke li akceptis kontantan pagon. Fi! Mi ghin faras
+senpage, nur por la manghajho. Oni ridis pri la dekkvarulo en Parizo, sed
+oni hontis plue inviti min, la dekkvarulon en Dresdeno. Ili preferas
+shpari la dektrian por eviti la dekkvaran.
+
+Petro.
+
+Nu, nu! Vi do efektive ne plu ekzistas?
+
+Hipolito.
+
+Ne, mi ne ekzistas! Malesperante pro la neokupitaj vesperoj mi farighis
+aplaudisto. -- Mi ghis nun neniel estis teatroamanto, char tie oni ne
+vespermanghas kaj la konfitejo ne bezonas dekkvarulon. Nun mi devas
+chiuvespere iri tien, mi devas aplaudadi ech kiam mi ne amuzighas. Tio
+estas tre maldolcha, sinjoro! Kaj vi ne povas imagi, kiom tio lacigas
+pulmon kaj manojn. Kie aliaj amuzighas, tie mi devas labori ghis shvitado.
+
+Petro.
+
+Mi do ne farus ghin.
+
+Hipolito.
+
+Facile dirita! Kie do mi pasigus la vesperojn? En societo mi devas esti.
+En teatro estas varme; bona lumigado; delikataj manieroj; krom tio oni
+povas partopreni en la diskutado la sekvantan matenon.
+
+Petro.
+
+Lau chio de vi dirita, mi ekkonis unu el tiuj enigmaj personoj troveblaj
+nur en urbego.
+
+Hipolito.
+
+La tuta enigmo estas, ke mi ne havas monon, ke mi partoprenas en chiu
+plezuro, kaj ke chie mi estas afable akceptata.
+
+Petro.
+
+Vi havas nenion kaj partoprenas en chio, bonvolu klarigi.
+
+Hipolito.
+
+Tre simple. Kiel mi plenigas la vesperojn mi jam rakontis. Je tagmangho
+mi chiam lasas min regali, chiu hotelmastro shatas min, char mi amuzas la
+gastojn kaj incitas al trinkado. Restas nur la matenmangho, por tiu mi
+ankau estas chiam preparita. Chiun tagon okazas almenau unu enterigo kun
+la granda pompo, mi almetas la nigran veshton, la krepon chirkau mian
+cilindron kaj nigrajn gantojn. (Faras chion, kion li diras.) Jen mi
+aperas kiel longjara amiko de l' mortinto, trinkas chokoladon kaj
+madejran vinon, mi enshovas min en kaleshon kiel malnova konato de l'
+enterigota, faras samtempe novajn rilatojn kaj ghuas agrablan veturadon.
+
+Petro.
+
+Mi auskultas kaj admiras. Feliche ankau mi jam zorgis pri matenmangho.
+
+Hipolito.
+
+Ech se ne, mi instigus vin, tion fari. Estu kompleza, lasu min heredi.
+Vere mi estas nedanghera homo, kontenta je malmulto, mi vivas tiel kviete
+kaj simple.
+
+Petro (ridetante).
+
+Vi ja vidos. Bonvolu eniri en tiun chambron. Tie vi trovos kunheredanton
+kaj matenmanghon.
+
+Hipolito.
+
+Permesu, ke antaue mi aranghas mian tualeton. La krepo restas, char mi
+funebras pro mortinta parenco. Por la matenmangho blankan kravaton, por
+la kunheredantoj multkoloran veshton kaj por deca eksterajho helajn
+gantojn (aranghas sian tualeton lau diro). Jen! Preta! Mi tre ghojas
+konatighi persone kun viro, kies famo alportis jam tiom da bono.
+
+Petro.
+
+Neeble!
+
+Hipolito.
+
+Tio ne malhelpas; estas ghentila frazo, agrabla al chiu. Gardu min en
+favora memoro, kaj disponu pri mi che chiu okazontajho, kie oni havas
+varmajn manghajhojn. (For, en la chambron flanken.)
+
+Petro (sola).
+
+Pli kaj pli amuzige! Mi ja estis preparita por iu ajn strangajho, sed la
+personoj iom superas miajn atendojn. (Sonorigas.)
+
+
+SCENO V.
+
+    Petro, Franjo Falk (kun timema riverenco envenante).
+
+Petro.
+
+Chu vi ne volas alproksimighi, mia bela infano?
+
+(Franjo faras kelkajn pashojn.)
+
+Petro.
+
+Kia estas via nomo?
+
+Franjo.
+
+Franjo Falk.
+
+Petro.
+
+Chu vi estas malfelicha?
+
+Franjo.
+
+Mi estas filino de brava vilagha instruisto. Mia patro, Johano Falk estas
+tre malricha, mia patrino jam de longe mortis.
+
+Petro.
+
+Chu via patro sendis vin?
+
+Franjo.
+
+Ho ne, li nenion scias pri mia veno. Vidinte lian troan penadon por
+subteni lian multnombran familion, mi serchis oficon tie chi en Dresdeno,
+kie mi trovis lokon kiel guvernistino.
+
+Petro.
+
+Nu, tio estas malfelicho por via patro, sed ne por vi.
+
+Franjo.
+
+Vere, sed mi --
+
+Petro.
+
+Sed vi? Kian kauzon havas via malfelicho?
+
+Franjo.
+
+Pli ol unu! Tio estas, mi havas kuzon -- kiu --
+
+Petro.
+
+Kuzo, kiu estas malfelicha?
+
+Franjo.
+
+Ho, bedaurinde li estas malfelicha, char li amas min, amas min tiel kore.
+
+Petro.
+
+Nu, en tio mi ankau ne vidas malfelichon, kaj se vi lin amas same, tio
+lin ne kvalifikus kiel heredonton.
+
+Franjo.
+
+Chu vi opinias? Ho, vi estas tre afabla. Mi lin ja amas, char li estas
+tiel honesta kaj brava knabo!
+
+Petro.
+
+Nu, kunedzighu do, en la nomo de Dio. Tio estos pli bone ol heredi.
+
+Franjo.
+
+Certe estas pli bone. Sed ambau ni estas malrichaj, li estas juna, sen
+ofico, per kio ni gajnos nian porvivon?
+
+Petro.
+
+Vi devas labori, kiel la maljuna Falk ankau laboradis dum sia tuta vivo.
+
+Franjo.
+
+Volontege, kara sinjoro, sed kiel fari sen okazo? Li ellernis la
+chasmetion. Ho, se vi havigus al li oficon kiel arbaristo! Por mi vi ne
+bezonus zorgi. Mi konas perfekte la terkulturadon.
+
+Petro.
+
+Tio estas meditinda. Sed, chu vi ne povas shpari iom da via salajro?
+
+Franjo.
+
+Ne, mi ne povas. Mia patro ja estas malricha, tial mia devo estas, sendi
+al li chiun shparitan groshon.
+
+Petro.
+
+Chu vere, via devo? Nu, knabino, tio alportos benon al vi.
+
+Franjo.
+
+Tio jam alportis benon al mi, char la amo de mia patro kaj de mia Gustavo
+estas miaj solaj richajhoj.
+
+Petro.
+
+Lia nomo do estas Gustavo? -- Beleta nomo por arbaristo.
+
+Franjo.
+
+Ho, ankau por supera arbaristo, char tio li certe iam farighos.
+
+Petro.
+
+Eble, se la supera arbarista estraro havas prudenton! -- Vi certe ofte
+intershanghas leteretojn?
+
+Franjo.
+
+Leteretojn? Kion vi volas diri?
+
+Petro.
+
+Nu, karesemajn amleteretojn.
+
+Franjo.
+
+Fi, tio ne estus deca! Ni ne bezonas amjhuradojn.
+
+Petro.
+
+Nu, nu! Ne ekkoleru pro tio! Chu vi estas tiel certaj unu pri la alia?
+
+Franjo.
+
+Kompreneble. Estas nun unu jaro, du monatoj kaj dekunu tagoj, de kiam mi
+ne vidis lin.
+
+Petro (ridetante).
+
+Kaj kiom da horoj?
+
+Franjo (serioze kaj fervore).
+
+Sep. Sed tamen mi scias, ke mia Gustavo restos fidela ghis morto. Kiam mi
+foriris de mia hejmo, ni kune ploris meze de la fabopalisoj en la
+ghardeno kaj tiam (kun okuloj mallevitaj) mi ech donis al li kison.
+
+Petro.
+
+Tute prave. Nun, mia infano, iru intertempe en tiun chi chambron. (Montras
+sian kabineton.) Poste ni daurigu nian babiladon.
+
+Franjo (afable).
+
+Pri mia Gustavo?
+
+Petro.
+
+Kompreneble! Pri la estonta supera arbaristo! Por la tiea societo,
+(montras la flankan chambron) vi do shajnas tro delikata.
+
+Franjo.
+
+Kiom da tempo la afero pri la titolo "superarbaristo" kredeble dauros?
+
+Petro.
+
+Nu, eble nur tridek mallongajn jarojn.
+
+Franjo (ektimante).
+
+Ho, Dio mia!
+
+Petro.
+
+Tio estas, en la plej favoraj cirkonstancoj. Sed kiu scias? La maljuna
+Falk posedis ankau vastajn arbarojn, tial mi eble havigos al Gustavo ion
+similan jam en tri jaroj.
+
+Franjo.
+
+Ho, sinjoro -- mi volonte -- kiun aghon vi havas?
+
+Petro.
+
+Mi estas sesdekulo.
+
+Franjo.
+
+Bone, mi volonte kisus vin pro tio.
+
+Petro.
+
+Nu tion mi povas honeste akcepti (kisas shin).
+
+Franjo.
+
+Vi ghin do ne malbone akceptis?
+
+Petro.
+
+Tute ne! Mi jam antauvidas, la sinjoro arbaristo rapide progresos.
+
+Franjo.
+
+Sed nun mi ja ne plu estas malfelicha, havante la esperon geedzighi?
+
+Petro.
+
+St, st! Tion ne audu la plenumanto de l' testamento! Iru tien! (Franjo
+for.)
+
+Petro (sola).
+
+Lau mia opinio, shi resignus la tutan heredajhon, kondiche, ke shi povu
+paroli la tutan tagon pri sia Gustavo. -- Nun la afero komencas plibonighi,
+tian karulinon mi volonte havus en mia proksimeco. (Sonorigas.)
+
+
+SCENO VI.
+
+    Petro. Charles Faucon.
+
+Charles.
+
+Ai-je l'honneur de parler à Monsieur van der Kapelle,
+plénipotentiaire -- de --
+
+Petro.
+
+Mia nomo estas van der Kapelen. Kian deziron vi havas, sinjoro?
+
+Charles.
+
+Le grand héritage, Monseigneur, de feu Monsieur Falk.
+
+Petro.
+
+Lau mia kono la parencaro de la mortinto vivis nur en Germanujo, kaj vi
+shajnas esti Franco.
+
+Charles.
+
+C'est à dire, non! Monseigneur! Mi estas de germana "origine" kaj tio ja
+estis la komenco de mia malfelicho.
+
+Petro.
+
+Kial do?
+
+Charles.
+
+Je vous le dirai. Mia patro, Karlo Falk el Zwickau mortis, kiam mi
+ankorau estis tute malgranda infaneto. Mia zorganto lokis min en la
+danclernejon de granda opero, char mi estis tre beleta, véritable amour.
+Mi montris grand talent por mia profesio, kaj oni sendis min à Paris,
+kiam mi nur estis dekunujara, char mi havis grand talent kaj mi estis
+véritable amour. Tio estis très bien! La directeur de spectacles estis
+sagha viro, li al mi diris: Monsieur, se vi volas havi engagement kiel
+premier danseur, vi ne povas nomighi Karlo Falk. Via nomo estu
+francigata, char oni ne kredos en granda opero, ke Germano povas esti
+premier danseur. Iru domen kaj pripensu, kiun nomon vi alprenos sur la
+afisho. J'y pense, kaj mi trovas, ke monsieur le directeur estas viro
+extrêmement sagha, mi diras, mi nomighos Faucon, Charles Faucon, kaj mi
+diros al neniu, ke mi estas Germano.
+
+Petro.
+
+Nu, bone. Eble vi estis prava! Profeto malmulte valoras en sia patrujo.
+
+Charles.
+
+N'est ce pas! Ah, monsieur, estas malfelicha afero, kiam oni amas sian
+patrujon kaj estas bona patrioto, kaj oni devas paroli france por ke
+oni ricevu pagon. O Monsieur, certe tio estas granda malfelicho. Mi tian
+longan tempon shajnigis malbonan germanan parolmanieron, ke nun jam mi ne
+povas paroli alie. Estas alia afero, de kiam ni havas Esperanton, nian
+neutralan lingvon.
+
+Petro.
+
+Kaj pluan malfelichon vi ne havas, pri kiu vi plendas?
+
+Charles.
+
+Ah, Monseigneur! Dancado estas gaja afero, kaj neniu kredas, ke oni
+povas havi chagrin. Ah, Monseigneur! Se mi ne havus pluan malfelichon!
+Sed rigardu mian kapon, mi havas grizan kapon, rigardu mian talion, mi
+estas iomete grasa, quelque peu ventru, preskau dikulo. Grasa
+dancmajstro kun griza kapo estas tre malfelicha viro, se li havas 9
+malgrandajn gefilojn, kiuj volas manghi kaj se li havas ambition kaj amon
+al sia arto. Ah, Monseigneur, estas tre malfelicha afero, kiam oni devas
+forlasi sian arton kaj ne ghustatempe faris kontrakton por la tuta vivo.
+Infaneto volas manger kaj por maljunulo leçon de danse farighas tre teda.
+Mi devas montri la danse de polka kaj mi pensas en mia koro, kiel hejme
+atendas min kara infano, char ghi estas tre malsata.
+
+Petro.
+
+Certe, tio estas tre maldolcha.
+
+Charles.
+
+Oh, Monseigneur, dancado estas gaja afero, kaj neniu kredas, ke oni
+povas havi chagrin saltante en l'air. Kaj mi havas multe da chagrin.
+Kiam mi farighis ventru, kun un peu de ventre, monsieur le journaliste
+skribis en sia gazeto: "Estus tempo, ke tiu chi grasa sinjoro Faucon fine
+liberigu nin de sia dancado." Tio estis malagrabla, sed mi ne volis
+vidigi mian chagrin. Kiam mi venis domen, mia plej maljuna infano legis
+la gazeton, ghi iras al panjo, al mia kara edzino kaj diras: "Pachjo estas
+dika, kaj li devas liberigi de si la publikon!" O Monseigneur, estas
+maldolcha afero, kiam la propra infano, kiun oni amas kaj bone edukis,
+legas tion pri sia patro!
+
+Petro.
+
+Vi igis min jheti terurigan rigardon malantau la kulisojn.
+
+Charles.
+
+Ah, Monseigneur, de antaue la arto havas tre beletan mienon, sed kiam
+oni rigardas derrière les coulisses, jen chagrin, multa chagrin. La
+gazeto al mi perdigis situacion, jhus kiam mi volis fari kontrakton por
+la tuta vivo, monsieur le journaliste skribis, ke oni ne plu volas vidi
+min, kaj la junuloj en la parterre siblis. Nun oni ne volis min engager
+kaj mi devas prilabori kiel dancinstruisto de malgrandaj knabinoj kaj
+malsaghaj bubetoj, kiuj min mokridas, kiam mi montras al ili un Chassé,
+jeté, assemblé. Voyez, Monseigneur, tiel, Chassé, jeté, assemblé.
+(Dancas.)
+
+Petro.
+
+Mi devas konfesi, sinjoro, estas strangajho, vidi tiel maljunan viron
+danci.
+
+Charles.
+
+Sed kiam tiel maljuna viro malsatas, tio ja ne estas strangajho. Mi faras
+un tour de polka kaj scias, ke mi ighas ridinda. Mi montras exercices et
+grand battement, kaj dume havas chagrin, ke mi ne lernis alian
+profesion. Mi dancas mazurkon kaj miaj maljunaj piedoj doloras, mi
+malfacile spiras kaj fininte la leçon, mi estas tiel laca, tiel fatigué,
+ke mia bona edzino ploras, kiam mi revenas hejmen.
+
+Petro.
+
+Nu, kvankam vi ne estos chefheredonto, tamen vi estos prizorgata. Vi
+povos edukadi viajn gefilojn kaj ne plu bezonos danci mem.
+
+Charles.
+
+Ah, Monseigneur, vous me rendez la vie! Kiam mi ne plu bezonas doni
+leçons de danse, mi estos tre felicha viro. Tiam mi ree farighos gaja,
+kiel mi estis comme jeune homme, tiam mi dancos nur por mia amusement,
+tiam mi faros un entrechat por mia plezuro.
+
+Petro.
+
+Iru do en tiun chambron kaj amuzighu che matenmangho kun la aliaj sinjoroj.
+Chiuokaze mi esperas, ke mi povos fari ion por vi.
+
+Charles.
+
+Merci, Monseigneur, merci. Mi rekomendas min al vi kun la plej granda
+reconnaissance. Voyez le grand compliment d'adieu! (Profunde
+salutfleksighas.) Voyez le petit compliment! (Klinighas malpli solene) Et
+voyez le compliment amical et reconnaissant. (Tiel klinighas.) Ah,
+Monseigneur, mi estas felicha homo. (Eliras en la flankan chambron.)
+
+Petro (sola).
+
+Granda Dio! La maljunulo efektive estas malfelicha! Mi do neniam pensis,
+vidante komedion au baleton, ke ankau tiuj personoj sentus chagrenon! Hm,
+hm! Nu, lia edzino ne ploru plu, char li revenas hejmen tro laca.
+
+
+SCENO VII.
+
+    Petro. Hieronimo Akcipitro.
+
+Hieronimo.
+
+Chu mi havas la honoron paroli kun sinjoro van der Kapelen, kiu fiksis la
+hodiauan templimon por la Falka heredo?
+
+Petro.
+
+Mia nomo estas van der Kapelen. Chu ankau vi venas pro tiu celo? Chu vi
+apartenas al la familio?
+
+Hieronimo.
+
+Permesu al mi kelkajn demandojn, antau plua daurigado. Vi vidas ke mi
+komprenis nian tempon, mi agas nur parlamente. Mi petas de vi notojn,
+kompletajn plenajn sciigojn pri la mortinto, pri lia havo kaj pri la
+eble jam faritaj pretendoj.
+
+Petro.
+
+Chio pri tio dirinda jam estis presita en la gazeto.
+
+Hieronimo.
+
+Bedaure mi ne povas kontentighi je tio, certe ekzistos ankorau detaloj,
+iaj specialajhoj, iaj cirkonstancoj, kiujn mi povos utiligi, tio estas,
+kiuj estas necesaj por mia scio.
+
+Petro.
+
+Chu vi do estas nomata Falk?
+
+Hieronimo.
+
+Ghuste dirita, ne! Mia nomo estas Akcipitro, sed Falko kaj Akcipitro
+interrilatas proksime, kaj tial ne estas sen eblo, ke malproksima
+parenceco --
+
+Petro.
+
+Sinjoro, tio estas malbona sherco. Mia tempo estas limigita kaj mi
+petas --
+
+Hieronimo.
+
+Nenia helpo ebla, tre estimata sinjoro van der Kapelen, min forigi estas
+tre malfacile. Antaue vi devas doni al mi kelkajn detalojn, specialajhojn
+pri tiu chi heredo.
+
+Petro.
+
+Sed mi tute ne komprenas, sinjoro --
+
+Hieronimo.
+
+Vi certe komprenos, audinte, ke mi estas raportisto por kelke da
+eminentaj gazetoj, ke mi havas la saman intereson kiel vi, ke la afero
+estu konvene kaj publike pritraktata, kaj ke mi volonte estas preta
+klopodi por tio.
+
+Petro.
+
+Mi atentigas vin, ke tiu chi estas familia afero.
+
+Hieronimo.
+
+Familiaj aferoj ne plu ekzistas, hodiau chio estas publika. Kiu ajn uzas
+publikecon, ech nur per anoncado, sin metas sub la publika jugho, vi do
+ne faru pluajn malhelpajhojn. De via agmaniero kontrau mi dependos la
+maniero, kiel mi traktos la aferon en la gazetoj al mi malfermitaj.
+Skribi pri tio mi nepre devas, mi jam eksciis de personoj en la
+antauchambro kelkajn detalojn, kiuj jam faros bonetan artikolon. Via
+heredafero vekis scivolemon, ghi estas priparolata en la kafejoj, do,
+detaloj, specialajhoj, nomoj, se eble iom da skandalo, tro grandaj
+pretendoj de la holanda au de ia alia registaro -- tio multe efikos.
+
+Petro.
+
+Pro Dio, chu oni jam ne estas certa en sia propra chambro?
+
+Hieronimo.
+
+Ne, chio nun estas publika. La familiaj procesoj, la parlamento,
+kongreskunsidoj, chio estas publika. Oni efektive ne plu havas sufiche da
+tempo por cheesti chiun publikajhon. Je la naua matene kafejo, por legi
+jhurnalojn, fari eltirajhojn, je la deka kunsido de la Esperanta kongreso,
+je la dekunua grava proceso che la kriminala kortumo, je tagmezo
+artekspozicio, je la unua borso, je la dua tagmangho, je la tria kafejo
+König, je la kvara vet-rajdado, je la kvina intervido che iu famegulo,
+ekz. la D-ro Zamenhof, je la sesa promenado sur la Altmarkt, je la sepa
+opero, je la oka centralteatro, je la naua Belvedero, je la deka parko
+de la ekspozicio, je la dekunua Kaiserkafejo, je noktmezo alporti la
+notojn en presejon, ktp. ktp. Oni efektive devas sin disshiri: chie notoj,
+eltirajhoj, novajhoj, versajhoj. Tial ne detenu min tiel longtempe. Nur
+antauen diru al mi la detalojn. Ankau vi estos nomata, vi estos citata,
+dece citata.
+
+Petro.
+
+Mi certe nenion sciigos al vi, kaj se mi estus sciinta, kian publikan
+priparoladon okazus mia anonco en la gazetoj --
+
+Hieronimo.
+
+Estis nur via kulpo, se vi tiun ne sciis. Neniu sin povas shirmi kontrau
+la publikeco. Nur ni korespondantoj nin kashas, neniam ni diras nian
+nomon! Chion kion ni skribas prirespondas la redakcio. Ni estas la solaj
+nerespondeblaj homoj de la dudeka jarcento.
+
+Petro.
+
+Mi kredas ghin. Sed char mi decidis doni nenian noton al vi, mi pensas --
+
+Hieronimo.
+
+Mi tre bedauras ke vi tiel decidis, tiam mi ne povas citi vin kun
+rekomendo, char citita vi estos, tute certe citita! Bonan tagon! (Volas
+eniri la flankan chambron.)
+
+Petro.
+
+Permesu, jen estas la elirejo. (Montras la mezan pordon.)
+
+Hieronimo.
+
+Mi scias, scias. Pro tio mi iras tien, de kie mi audas vivecan
+interparoladon, kredeble la gesinjoroj el la antauchambro.
+
+Petro.
+
+Certe, sed ili chiuj apartenas al la familio, kaj vi ne estas Falko.
+
+Hieronimo.
+
+Sed Akcipitro, do chiuokaze kuza rilato. Chu ne ankau mi havas pretendojn,
+mi eble montros poste, ech se mi ne estas malfelicha. Se vi ne volas, mi
+ne povas devigi vin, sed notojn mi tamen havos, nome tie, en la chambro
+de la aliaj Falkoj. Forpeli vi min ne povas, char la templimo estas
+publike fiksata. Adiau, vi legos miajn raportojn. (Eniras la flankan
+chambron.)
+
+Petro. (Sola.)
+
+Nun, mi devas konfesi, ke mi komencis ja belan aferon. Se tio dauros mi
+komencos penti, ke mi -- silentu, silentu! Ne tro rapide, maljuna Falk,
+nenia greno sen ventumajho. (Sonorigas.)
+
+
+SCENO VIII[A].
+
+    Petro. Sinjorino Ghojo. Mustardo.
+
+    [A] En tiu chi sceno la aktorino havas la rajton shanghi la
+    citatojn.
+
+Mustardo.
+
+Tiu chi sinjorino nepre ne volas atendi pli longe.
+
+Ghojo.
+
+Ne, mi ne povas atendi pli longe, char mi sopiras ekkoni la viron, kiun
+mia kara tro frue mortinta onklo faris plenumanto de lia lasta volo. Chu
+mi havas la plezuron paroli al Sinjoro van der Kapelen? Kredeble speco
+de holanda nobeleco. Oni tuj ekvidas ghin, tute van, tute holanda
+nobeleco. Mi kunportis chiujn dokumentojn. Mia onklo, la mortinta Falk
+havis fratinon, Elisabet Klara Henriette Falk. Shi edzinighis kun certa
+Frederiko Karlo Hieronimo Werkentin, tiatempe urba muzikisto en
+Leitmeritz, ties onklino Sofia Wilhelmina Knoenagel estis nevino de la
+geavoj de mia duononklo -- jen la parenceco klarigita. Jen la baptatestoj
+chiugradaj, jen mia loghatesto, jen mia hejmatesto! Chio en perfekta ordo.
+Kiam mi ricevos la monon?
+
+Petro.
+
+Kiun mi havas -- --
+
+Ghojo.
+
+Kiun mi havas la honoron vidi, vi volas diri? Vi vidas, ke mi divenas
+viajn plej intimajn pensojn. Sinjorino Amalio Ghojo, eksedzino
+Mollenhauer, vidvino Stechow, naskita Falk, drama artistino. Se vi ne
+estus Holandano, vi certe estus trovinta mian nomon en diversaj gazetoj
+kun laudo cititan. Ankorau antau nelonge la teatra kroniko volis aldoni
+mian portreton, kondiche ke mi pagu por la litografio, la presado, la
+papero, kaj plie konvenan sumon por la aldonado. Sed mi ne shatas tion,
+ech mi malamas ghin.
+
+Petro.
+
+Bonege, sed -- -- --
+
+Ghojo.
+
+Sed kial mi estas malfelicha, vi volis diri? Vi vidas, ke mi sekvas vian
+pensadon. Ho, sinjoro, chu ekzistas pli granda malfelicho, ol kiam la
+baptatesto de aktorino malakordighas kun shia rolaro? Kiam la kruela
+parohha libro protestas kontrau Ofelio kaj Desdemono? Kiam la malghentila
+baptoregistro kontrauas la artistajn aranghadojn de l' reghisoro? Ho,
+sinjoro, baptatesto estas terurajho, senlimajho, ghi estas vera malfelicho.
+
+Petro.
+
+Nu, che -- -- --
+
+Ghojo.
+
+Che heredafero, vi volis diri, ili ankau estas bonajho.
+
+Petro.
+
+Ne, tion mi ne volis diri.
+
+Ghojo.
+
+Nu, tiam vi volis diri ion alian. Sed tio estas negrava. Chiuokaze vi min
+interrompis kaj mi havas ankorau multajn sciigojn por vi.
+
+Mustardo.
+
+Sed -- --
+
+Ghojo.
+
+Ne interrompu sinjoron van der Kapelen, mia amiko, estas malghentila,
+forpreni la parolon al iu, precipe che aferoj.
+
+Petro.
+
+Sed rilate al via malfelicho -- --
+
+Mustardo (aparte).
+
+Tiu chi scias paroli.
+
+Ghojo.
+
+Jen ni havas denove la propran temon! (Al Mustardo.) Kiel vi vidas, mia
+amiko, sinjoro van der Kapelen ne amas interrompighon. Jen, sinjoro (shi
+montras paperojn) la pruvoj de mia malfelicho. Tri leteroj de
+teatroagentoj, kvin leteroj de direktoroj kaj diversaj recenzoj, chiuj
+rilataj al la diferenco inter mia baptatesto kaj mia rolaro.
+Maljunulinojn mi ne volas ludi, kaj junulinojn ili ne volas ludigi min.
+Ho, sinjoro, la transiro en la maljunan fakon estas malfacila por tiu,
+kiu sentas, ke sprite li estas ankorau tute juna. Tial mi ankau neniam
+longan tempon daurigis la edzecon, char mi spertis, ke ne estas
+rekomendinde, se Katje de Heilbron havas edzon kaj Anna Lisa kelke da
+infanoj.
+
+Petro.
+
+Sed vi tamen estis -- --
+
+Ghojo.
+
+Edzino, vi volis diri, mi sekvas vian pensadon -- kvar fojojn.
+
+Petro.
+
+Kaj chiuj kvar edzoj estas --
+
+Ghojo.
+
+Mortintaj? Vi opinias? Tute ne, nur unu! De la dua mi eksedzinighis, la
+trian mi forlasis kaj la kvara min forlasis. Do tri el ili vivas
+ankorau. Unu estas teatromajstro en Anspach, la alia kantas baritonon en
+Temesvar kaj la tria ie estas sufloro. Ni ofte intershanghas ilustritajn
+poshtkartojn. Cetere, amikega rilato regas inter mi kaj miaj tri
+eksedzoj. Nenia signo de jhaluzo, chiu malenvias la alian. Ja, se mi povus
+tiel same bonrilati kun miaj koleginoj, kiel kun miaj kolegoj, sed tio
+ja ne estas ebla. Chu vi scias, sinjoro, kio estas fakrabistino?
+
+Petro.
+
+Mi devas konfesi -- --
+
+Ghojo.
+
+Ke vi ghin ne scias, vi volis diri. Mi antausentis chi tiun respondon.
+Fakrabistino estas chiu aktorino, kiu rabas de mia fako, tio estas chiu
+unua amantino, chu tragedia au komedia. Kiel Holandano vi ne povis vidi
+min. Mi kompatas vin. Sed volonte mi estas preta, havigi al vi ideon pri
+mia talenteco.
+
+Petro.
+
+Humilan dankon.
+
+Ghojo.
+
+Pro la komplezemeco de eminenta artistino, por montri al vi shian
+talentegon? Ne bezonas, ne estas via kulpo, ke vi naskighis en Holando.
+(Al Mustardo.) Vi estu Romeo, mi estas Julio Kapulet. (Deklamante.) Ho,
+mia Romeo, jam eksonas la dekdua, la morta horo de nia amo. Kie vi
+restas tiel longe? Chu vi ne audas la plendadon de la amkantema
+najtingalo? Venu, venu al mia frapeganta koro!
+
+Mustardo.
+
+I, Dio gardu min!
+
+Ghojo.
+
+Au chu vi volas Eulalion en "Hommalamo kaj Pento"? (Deklamante.) Jen la
+pentoplena krimulino che viaj piedoj. Vi donis al shi loketon por vivadi,
+vi ankau ne malpermesos al shi la loketon por tie morti.
+
+Petro. (Ridetante.)
+
+Nu, bone, sed -- -- --
+
+Ghojo.
+
+Levighu, vi volas diri? Tiu estas ankau la vorto de Meinau en la ludo. Au
+chu vi deziras kokoton? (Deklamas.) Maljuna Holandano, chu vi volas edzighi
+kun kokoto?
+
+Mustardo.
+
+Tondron, kiel malrespekta!
+
+Ghojo.
+
+La samon opinias la reghisoroj. Au tragedian heroinon? (Al Mustardo.)
+Hontinda tirano! Honoru la virton de virino! Tremu je mia vengho! Vi
+mortiginto de mia edzo!
+
+Petro.
+
+Nun mi petegas vin, min ankau lasu paroli. Trankvile mi ghis nun atendis,
+esperante, ke fine vi estos elcherpita.
+
+Ghojo.
+
+Elcherpita? Ho, tute ne, mi nur volis -- --
+
+Petro.
+
+Permesu, momente mi scias sufiche por taksi viajn heredpretendojn.
+Bonvolu eniri tiun chambron. Tie vi trovos kelkajn sinjorojn, eble unu el
+ili -- -- --
+
+Ghojo.
+
+Povos farighi mia kvina? Adiau, sinjoro van der Kapelen, mi tre ghojis,
+persone konatighi kun vi. Mi nur petas ne fordonu la baptatestojn el via
+mano, alie vi liverus al la malamiko armilojn kontrau malfelichega
+suferulino. (Enirante la chambron enparolas.) Sinjoroj, mi tre ghojas,
+konatighi kun vi. (Oni shin audas parolantan ghis la komenco de la sekvonta
+sceno.)
+
+Mustardo.
+
+Tre rimarkinda sinjorino!
+
+Petro.
+
+Kaj tre parolema. Sed antauen. La afero certe ne estas finita.
+
+Mustardo.
+
+Chielo scias -- -- (eliras).
+
+Petro.
+
+Mi komencas nun kompreni, ke estas eble, ankau vivi sen parencaro.
+
+
+SCENO IX.
+
+    Petro. Gustavo Falk (en arbarista vesto).
+
+Gustavo (bonkore).
+
+Bonan tagon!
+
+Petro (same).
+
+Koran dankon!
+
+Gustavo.
+
+Mi venas pro la heredajho, kiun mi devas ricevi.
+
+Petro.
+
+Chu vi do estas la plej malfelicha el viaj konkurantoj?
+
+Gustavo.
+
+Nu tion vi ja povas vidi!
+
+Petro.
+
+Ne, kontraue, vi shajnas esti juna kaj sana.
+
+Gustavo.
+
+Juna? Certe, sana? Ne, sinjoro, malsana, jam de unu jaro tre malsana.
+
+Petro.
+
+Pri kio vi do plendas?
+
+Gustavo.
+
+Pri chio. Preskau chio mankas al mi. Mi ne povas edzighi kun la amata
+knabino, kaj de kiam shi estas for de che ni, mi shajnas al mi mem kvazau
+birdoforigilo, kiu forpelas la paserojn de la cherizujo. Nun vi ja vidas,
+ke al mi apartenas la heredo, chu ne?
+
+Petro.
+
+Nu, nu, ne tiel rapide! Antau chio mi eksciu, kiu vi estas.
+
+Gustavo.
+
+Chu vi tion ne scias? Gustavo Falk mi estas.
+
+Petro.
+
+Kaj lau via vesto arbaristo. Ho, nun mi bone scias.
+
+Gustavo.
+
+Vi ankau devas scii, char Petro Falk kaj mia patro estis veraj kuzoj.
+
+Petro.
+
+Tio jam estas grava, sed mi devas sciigi vin, ke dua kondicho estas
+plenumota, antau ol vi estas allasebla al la heredo.
+
+Gustavo.
+
+Chu vere? Ankorau unu? Se la maljuna sinjoro estus sciinta, kiel felicha
+li povus fari unu el siaj malrichaj parencoj per kelkmiloj da markoj, li
+ne estus farinta tiom da kondichoj. Kredeble li estis maljuna strangulo?
+
+Petro.
+
+Strangulo? Ha, ha, juna viro, vi parolas diable senghene pri mia mortinta
+amiko.
+
+Gustavo.
+
+Mi sufiche ametas lin, kvankam nur antau kvin semajnoj mi audis pri li la
+unuan fojon. Sed strangulo li restas, char se li estus havinta iom da
+koreco kaj bonanimeco, tiam li estus demandinta pli frue pri siaj
+malrichaj parencoj en la patrujo, char ankau mia patro estas malrichega.
+
+Petro (aparte).
+
+Li estas la unua, kiu diras al mi la veron. Tio min chagrenas, sed mi ne
+povas mallaudi lin.
+
+Gustavo.
+
+Almenau, se li nur estus doninta pri si kelkajn sciigojn, tiam mi ja
+estus povinta vojaghi che li au skribi al li leteron tian: Tiel mi fartas,
+vi estas richa. Pruntedonu al mi kelkmilojn da markoj, por ke mi povu
+edzighi kun mia Franjo! Se nun mi heredas de li, la maljunulo ech ne
+havas la ghojon senti, ke li felichigis dankeman paron. Ekzistas do
+strangaj homoj en la mondo.
+
+Petro.
+
+Vi estas prava. Kaj kion vi diros, audinte la duan kondichon, kiun mi ja
+ne povis meti en la gazeton.
+
+Gustavo.
+
+Eldiru! Se honesta viro kaj ellerninta chasisto povas ghin plenumi, mi ne
+mankos.
+
+Petro.
+
+Li havis malproksiman parencinon, kun kiu vi devas edzighi.
+
+Gustavo.
+
+Kiu? Mi?
+
+Petro.
+
+Jes, certe, vi. Se ne, vi devas rezigni la heredajhon.
+
+Gustavo. (Volas iri.)
+
+Adiau.
+
+Petro.
+
+Oho! Kien tiel rapide?
+
+Gustavo.
+
+Hejmen, che mian patron.
+
+Petro.
+
+Chu antaue vi ne volas vidi la knabinon, kiu scias, chu shi ne plachos al
+vi?
+
+Gustavo.
+
+Se shi estas beleta, shi eble al mi plachos, sed mi ne edzighos kun shi,
+ech se shi sidus en richajhoj ghis super la oreloj.
+
+Petro.
+
+Pripensu bone, kion vi faros, junulo, tute subite vi ighos richa, povos
+vivadi senzorge, ne bezonos plu laboradi.
+
+Gustavo.
+
+Diablo! Mi volas labori, laboradi kaj edzighi kun mia Franjo. Nur
+kelkmiloj da markoj farus min kontenta.
+
+Petro.
+
+Ech tiom vi ne ricevos, se vi estas tiel obstina kaj malafabla.
+
+Gustavo.
+
+Ni chasistoj ne estas alie. Do, adiau.
+
+Petro.
+
+Kiu ne akceptas konsilon, ne havos helpon. Vi do ne foriros sen
+matenmangho?
+
+Gustavo.
+
+Mia matenmangho estas glaso da fresha akvo, au, diboche, glaso da biero.
+
+Petro.
+
+Tion mi ne permesas. Vi ja devas konatighi kun la aliaj parencoj. En tiu
+chambro vi trovos societon. Eble poste vi pensos alie pri la edzigho.
+
+Gustavo.
+
+Maltrafe! Cent futojn preter la celtavolo. Mian Franjon mi deziras, mi
+edzighos kun shi kiel eble plej baldau! Se vi povas helpi min al tio,
+maljuna sinjoro, faru ghin. Vi certe ne pentos. Primeditu! Vi havos koran
+ghojon pri ni ambau. Do, ghis revido. (Iras en la flankan chambron.)
+
+Petro (sola).
+
+Li estas bonega junulo! Gratulon, maljuna Falk, la sorto shajnas bonvoli.
+Kvankam vi ne povis trovi edzinon lau via korgusto, tamen en via
+maljuneco al vi ne mankos gefiloj. (Sonorigas.)
+
+
+SCENO X.
+
+    Petro. Adelgundo Falk (en rajdvesto, kun vipo aperas en la
+    pordo). Mustardo.
+
+Adelgundo (che la pordo).
+
+Silentu, maljuna talpo! La atendado tedas min!
+
+Mustardo (che la pordo).
+
+Sed unu post la alia.
+
+Adelgundo.
+
+Mutighu, sklavo! La rigardo de miaj okuloj eksplode malfermas shlosojn kaj
+riglilojn.
+
+Mustardo.
+
+Nu, bone, eksplodigu! (Eliras el la malantaua pordo.)
+
+Adelgundo (al Falk, tre alproksimighinte).
+
+Mi estas Adelgundo Falk, rajd-artistino, fame konata tra la mondo sub la
+nomo Sinjorino Falkonini.
+
+Petro (levighas kaj salutas shin ironie kaj ceremonie).
+
+Mia nomo estas van der Kapelen, kion vi deziras?
+
+Adelgundo.
+
+Mi volas heredi.
+
+Petro (sidighas).
+
+Tion volas multaj.
+
+Adelgundo.
+
+Sed tuj, antauen! (Krakigas la vipon.)
+
+Petro.
+
+Chu via tempo estas tiom okupita? Vi ja algalopegas al la heredo, antau
+chio vi devas diri, kiaj pretendoj --
+
+Adelgundo.
+
+Pretendoj? Absurde! Mi neniam parolas per vortoj: unu el miaj rigardoj
+sufichas, unu rideto mutigas chiun proteston. Mi nomighas Falk -- el
+Saksujo -- neniam konis mian patron.
+
+Petro.
+
+Hm, hm, chu vi ne volas ek --
+
+Adelgundo.
+
+Mi jam sidas.
+
+Petro.
+
+Pardonu mi petas, ne malbone akceptu --
+
+Adelgundo.
+
+Malbone akcepti? Absurda frazo! Neniam mi malbone akceptas ion, plivole
+mi preferas tute ne akcepti. Permesu -- (elprenas cigaron el ujo).
+
+Petro.
+
+Senceremonie --
+
+Adelgundo.
+
+Alumeton, mi petas.
+
+Petro (prezentas alumeton ekbruligitan).
+
+Jen.
+
+Adelgundo (prezentas cigarojn).
+
+Vi ankau?
+
+Petro.
+
+Dankon. Mi estas Holandano -- fumas nur pipon, argilan pipon.
+
+Adelgundo.
+
+Ankau virinoj?
+
+Petro.
+
+Che ni ili tute ne fumas.
+
+Adelgundo.
+
+Malsagho! Fumado ghis nun nur aroganteco de l' forta sekso. Pro kio virino
+ne fumu?
+
+Petro.
+
+Estimata virino, mi nun permesas al mi demandi, kiel kaj kiamaniere vi
+plenumas la kondichojn de la heredo. Chu vi ne bonvolas havigi al mi la
+pruvon, kial vi estas malfelicha?
+
+Adelgundo.
+
+Mi povas diri al vi mian malfelichon.
+
+Petro.
+
+Diru do, ekrakontu.
+
+Adelgundo.
+
+Mi havis oficon en cirko Sidoli kaj oni postulis, ke mi rajdu postmorgau
+sur elefanto kaj ke mi samtempe portu sur mia brako Tom Puc, la
+malgrandegulon.
+
+Petro.
+
+Tio meritas ribelon.
+
+Adelgundo.
+
+Tial mi eksighis, pensu do, mi sur elefanta dorso? Neniam!!!
+
+Petro.
+
+Certe, via doloro estas rajta, tiu estas granda malfelicho. Nu, bonvolu
+nur eniri en tiun chambron, ghis la decida jughado, tie vi trovos kolegojn
+kaj ech cigarojn, se la viaj ne sufichos.
+
+Adelgundo.
+
+Sed rapide! Mi ne shatas longdaurajhojn, entute ne volonte restadas
+longtempe en unu urbo. Tujeco estas chefa afero. Veni, plachi, eksciti
+furoron, iom da skandalo, poste malaperi. Ien alien, ofte libervole,
+kelkfoje iom devigite. Se mi heredos, mi farigos novan fotografajhon, vi
+ankau ricevos ekzempleron.
+
+Petro.
+
+Kun la vipo?
+
+Adelgundo.
+
+Certe, neniam sen vipo! (Eliras.)
+
+
+SCENO XI.
+
+    Petro. Mustardo (poste Johano Falk).
+
+Mustardo.
+
+Jen venis ankorau maljuna viro.
+
+Petro.
+
+Bone, enkonduku lin.
+
+Mustardo (malfermas la pordon).
+
+Eniru do, sinjoro Falk.
+
+Johano (eniras).
+
+Mi petas pardonon, se mi malhelpas. Mia nomo estas Johano Falk, mi estas
+vilagha instruisto.
+
+Petro.
+
+Vi nomighas Falk kaj estas instruisto? Chu vi eble havas filinon en
+Dresdeno?
+
+Johano.
+
+Jes, sinjoro, kaj mi estas fiera pri mia Franjo.
+
+Petro.
+
+Mi scias, ke shi sendas al vi chiujn shparajhojn.
+
+Johano.
+
+Ne por mi, por siaj gefratoj. Pripensu do la sentadon de patro, devigata
+akcepti tian donacon, kaj konsentu, ke ankau tio chi igas min tre
+malfelicha.
+
+Petro.
+
+Vi estas prava. Tio devige malfelichigas honestan viron. (Al Mustardo.)
+Alvoku do la junulon, kiu estis tiel senceremonia. Vi jam scias, tiun
+kun la verda vesto.
+
+Mustardo.
+
+Aha! Mi antausentas ion! (Malfermas la flankan pordon.) Sinjoro Gustavo
+Falk!
+
+Johano.
+
+Kion mi audas -- Gustavo tie chi?
+
+(Mustardo eliras.)
+
+
+SCENO XII.
+
+Gustavo.
+
+Jen mi estas! (Al Johano.) Bona Dio, kion mi vidas? Vi chi tie, Sinjoro
+Falk?
+
+Johano.
+
+Vi ja vidas! Koran manpremon! Kiel fartas via patro?
+
+Gustavo.
+
+Dank' al Dio, bonege! Chu vi ne havas vian Franjon kun vi?
+
+Johano.
+
+Kiel vi vidas, ne. Shi ja estas --
+
+Petro.
+
+Ankorau momenton. Nu junulo, chu vi decidis edzighi kun la knabino, de kiu
+dependas la heredo?
+
+Gustavo.
+
+Chu tio estas chio, kion vi volas diri al mi?
+
+Petro.
+
+Momente chio.
+
+Gustavo (al Johano).
+
+Nu auskultu, pachjo Falk. Tiu chi sinjoro volas, ke mi edzighu kun alia ol
+via Franjo. Ne eble. Diru vi mem. Chu ne? Neeble!
+
+Petro.
+
+Chu vi ne volas almenau vidi la knabinon, per kiu vi povas farighi richa
+kaj felicha?
+
+Gustavo.
+
+Richa, eble, sed felicha mi ighos nur kun mia Franjo! Nu, tute egale!
+Vidita ne estas edzigita. Sed vidinte shin, mi tuj foriros.
+
+Petro.
+
+Ni atendu! (Malfermas la pordon de la kabineto.) Alproksimighu do, kara
+infano.
+
+
+SCENO XIII.
+
+    Samaj. Franjo.
+
+Franjo (rapidas en la brakojn de l' patro).
+
+Mia patro, kara patro!
+
+Gustavo (staras mirante).
+
+Johano.
+
+Franjo, vi tie chi? Estas tial, ke mi vin ne trovis dome?
+
+Franjo.
+
+Bona Dio! Jen ankau la kuzo Gustavo!
+
+Gustavo (ekkrias laute).
+
+Sinjoro Holandano, tiun chi mi volas havi!
+
+Petro.
+
+Ja, nun estas tro malfrue.
+
+Gustavo.
+
+Ho, ne shercu! Kial do nun subite tro malfrue? -- Sciu do: tiun chi mi
+akceptas ech sen heredo.
+
+Petro.
+
+Geinfanoj, mi klarigos chion. Petro Falk tute ne mortis.
+
+Gustavo.
+
+Des pli bone! Kie li estas? Senprokraste mi volas paroli kun li.
+
+Petro.
+
+La maljuna strangulo, kiel bonvole diris la estonta sinjoro
+superarbaristo, estas mi mem. Kiel knabo mi iris Amerikon. Richa je
+trezoroj, sed malricha je ghojo mi revenis. Maljuneco ekfrapas, la morto
+ekstaras malantau mi, mi ne havas infanojn, kaj tial mi demandas vin
+ambau: Franjo kaj Gustavo, chu vi volas esti miaj infanoj?
+
+Ambau.
+
+Tutkore.
+
+Johano.
+
+Tia richa beno de Dio en mia maljuneco!
+
+Petro.
+
+Vi eksighos el via ofico, vi loghos en mia domo kune kun viaj geinfanoj,
+kaj mi prizorgos pri la cetero.
+
+Gustavo (kiu dume parolis kun Franjo).
+
+Nun mi povas kisi vin tute malkashe.
+
+Franjo.
+
+Chu mi nun efektive estas via fianchino?
+
+Gustavo.
+
+Kompreneble, kaj en kelkaj tagoj mia edzino. (Al Petro.) Chu ne?
+
+Petro. (Ridetante.)
+
+Nur paciencon, paciencon! (Oni audas bruon kaj violonon el la flanka
+chambro.)
+
+
+SCENO XIV.
+
+Petro.
+
+Kio okazas?
+
+Mustardo.
+
+Ho, sinjoro, la madejro supreniris en la kapojn de la gesinjoroj. Unue
+ili disputis, nun chio estas ree ghojo kaj ghuego.
+
+Petro.
+
+Ili disputis? Do pro kio?
+
+Mustardo.
+
+Nu, mi ne scias. Unu el ili postulis notojn kaj specialajhojn, la
+sinjorino kun la vipo tion ne volis permesi, shi ech uzis la vipon. Tion
+malbone akceptis la sinjoro kiu chiam trinkadis, kaj estus farighinta
+batalo, se la maljuna sinjorino ne intermiksus sin deklamante frazojn el
+ia tragedio. Tiam la aliaj ekridis kaj ridante ne povis disputi. Nun
+denove chiuj estas gajaj kaj la maljuna dancmajstro ludas je danco kiun
+la dekvarulo aranghas. Jen ili venas.
+
+
+SCENO XV.
+
+    La samaj. Charles Faucon (venas el la flanka chambro ludante
+    violonon, la aliaj sekvas kantante kaj marshante lau muziko je
+    poloneza pasho). Adelgundo kondukita de Hipolito, S-ino Ghojo kun
+    Gotfrido Falk. Akcipitro (notfarante sekvas). Ili rondiras
+    chirkau la scenejo kaj starighas en duonrondo.
+
+Petro.
+
+Gesinjoroj, lau la volo de mia mortinta kuzo neniu el vi povas esti la
+universala heredonto.
+
+Charles.
+
+Ah mon dieu! Je suis perdu!
+
+Gotfrido.
+
+Abomene! Mia malshanco!
+
+Adelgundo.
+
+Se li vivus ankorau, mi lin -- -- -- (minacas per la vipo).
+
+Hipolito.
+
+Ekstrema dispecigho!
+
+Ghojo.
+
+Kontrau malfelicho ech dioj vane batalas!
+
+Gotfrido (ebrieta).
+
+Kaj vi ech ne estas diino.
+
+Akcipitro.
+
+Jen bonega fino de artikolo por kelkaj eminentaj gazetoj.
+
+Petro.
+
+Sed por iel kompensi viajn vojaghelspezojn kaj parte ankau viajn
+maltrafajn esperojn mi havas la komision, pagi al chiu el vi mil
+spesmilojn.
+
+Ghojo.
+
+Tia estis la momento, kiam la markizo Poza ekkriis: "Ho, reghino, tamen
+la vivo estas bela!"
+
+Gotfrido.
+
+Tio min subtenos almenau dum unu jaro super -- -- -- vino.
+
+Adelgundo.
+
+Mi iros Svisujon, por tie vivadi kiel privatulino.
+
+Akcipitro.
+
+La fino de l' artikolo nur ighos pli bona, pli ekscitanta per tio.
+
+Charles.
+
+Ho, kia ghojo por mia edzino kaj mia bubo! Ni nun povas komenci
+malgrandan negocon, mi ne bezonos plu dancadi -- -- --
+
+Hipolito.
+
+Ekghoju, Dresdena chefaplaudisto, vi perdas konkuranton, char nun oni jam
+ne aplaudos lau komando.
+
+Akcipitro.
+
+Haltu, gesinjoroj, nur parlamente! Mi proponas toaston: vivu la kuzo!
+
+Chiuj.
+
+Vivu, li vivu!
+
+Petro.
+
+Mi dankas por via bondeziro, kaj mi ghojas povi diri al vi, ke via deziro
+jam plenumighis.
+
+Chiuj (mirege kaj scivole).
+
+Kiel do? Kio estas?
+
+Petro.
+
+La klarigo venos poste, nun ni volas kunsidi kaj gaje matenmanghi.
+
+(Kurteno.)
+
+
+
+
+Tie chi oni parolas Esperante
+
+Unuakta komedio de T. Williams (1859)
+
+tradukita kaj aranghita de M. Hankel.
+
+
+PERSONOJ:
+
+  Majoro Raten
+  Sinjorino Julieta Raten, lia edzino
+  Sinjoro Bergwald
+  Sinjorino Bergwald, lia edzino
+  Elza, ilia filino
+  Viktor Dubois
+  Berta, servistino
+  Policano
+  Komisiisto
+
+Loko: Dresden. Tempo: Hodiau.
+
+
+                        Fenestro      Pordo 3
+                   _____ . . . _______ . . . _____
+                  /                               \
+                 .                                 \
+        Pordo 2 .                                   \
+               .                                     .
+              /                Scenejo                . Pordo 4
+             .                                         .
+    Pordo 1 .                                           \
+           .                                             \
+          /_______________________________________________\
+
+
+SCENO I.
+
+    Bele meblita chambro. Elza aranghas florojn, Berta vishas tablojn
+    kaj objektojn.
+
+Elza.
+
+Nun mi aranghas la florojn kaj tiam chio estos preta! La luontoj povas
+veni! Ke ili nur venu! Certe ili vidos la grandan afishon: Tie chi oni
+parolas Esperante. (Shi montras la afishon kaj remetas ghin en la
+fenestron.)
+
+Berta.
+
+Sed estis granda laboro! De la kvina matene hodiau mi penas kaj laboras.
+
+Elza.
+
+Mi ja helpis al vi, kaj nun la chambroj estas en bona ordo kaj tre
+komfortaj.
+
+Berta.
+
+Certe, la gastoj estos kontentaj! Ni donos al ili la tutan etaghon, kaj
+ni loghos en la kvara, sub la tegmento. Sub la tegmento en tiu chi varmega
+semajno de Augusto!
+
+Elza.
+
+Tio estis ja la deziro de miaj gepatroj ludoni la loghejon dum la
+kongreso. Tial ni chiuj lernis ja Esperanton tiel fervore. Ankau vi,
+Berta, efektive bone parolas.
+
+Berta (rigardas la florojn).
+
+Fraulino, aldonu tiun chi belan filikon al la rozoj!
+
+Elza.
+
+Filikon? Vi scias la nomon? Mi jhus volis serchi ghin en la vortaro.
+
+Berta.
+
+Ho, fraulino, mia kuzo la policano, donis al mi bukedon de rozoj kaj
+filiko.
+
+Elza.
+
+Chu via kuzo, la policano ankau donis al vi mirtojn kaj violetojn?
+
+Berta.
+
+Certe, certe, fraulino!
+
+Elza.
+
+Vi estas felicha knabino! Ho ve, mi neniam revidos la charman sinjoron,
+kiu al mi donacis violetojn en Parizo!
+
+
+SCENO II.
+
+(Sinjorino Bergwald eniras el pordo 2.)
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Fine la dormochambroj estas pretaj. Nur la "Manolon" oni ne ankorau
+sendis. (La sonorilo de pordo 3 eksonas.) Eble jen, vidu Berta. (Eniras
+komisiisto.)
+
+Komisiisto.
+
+Mi alportas la objektojn achetitajn de Sinjoro Bergwald: manol,
+skribmashinon, . . . . . .
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Bona Dio! Kion do mia edzo pensas? Li deziras ludoni chambrojn pro
+profito, kaj li elspezis jam multe da mono. La tuta familio vizitis
+Esperantajn kursojn dum tri monatoj. . . .
+
+
+SCENO III.
+
+(Eniras Sinjoro Bergwald el pordo 3, alportante jhurnalojn.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Estas la chefafero, la jhurnaloj! Niaj gastoj deziros revidi siajn
+gazetojn. (Chiuj elprenas unu au du el ili kaj elvokas.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Jen la Revuo.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Jen Lingvo Internacia kaj Tra la Mondo.
+
+Elza.
+
+Ho jen, tute nova gazeto!
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Estas "La Bela Mondo". Charma titolo, chu ne?
+
+Berta.
+
+Kaj ghia enhavo! Estas belega! Mia kuzo, la policano, konas presiston, li
+ricevis unu el la provaj ekzempleroj.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Chu vi achetis tiujn chi jhurnalojn?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Jes, mia kara. Donace mi ilin ne ricevis.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Ghis nun estis nur elspezoj. Nun ni pripensu la enspezojn. Kiom do ni
+ricevos por niaj chambroj?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Mi pensas eble dudek Markojn po semajno.
+
+Berta.
+
+Permesu, sinjoro. Diru 10 spesmiloj, tio ne shajnas tiel multe.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kion vi scias pri spesmiloj?
+
+Berta.
+
+Mia kuzo, la policano, klarigis al mi la aferon. Li diris, ke dum la
+kongreso vi donos al mi la salajron en spesmiloj -- 20 spesmiloj monate.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kie do estas la tarifo, alportu ghin Elza.
+
+(Elza alportas grandan kartonon.)
+
+Elza.
+
+Jen, pachjo.
+
+Sinjoro Bergwald (post serchado en la tarifo).
+
+Mia bona infano tio ne estas ebla. Mi ja ne ankorau havas la profiton.
+Ni ja chiuj havos iom da gheno, sed post la kongreso ni chiuj loghos en
+Weisser Hirsch, tiam aliaj laboros kaj ni havos la plezuron!
+
+Elza.
+
+Tio estas nenio! Mi denove dezirus iri Parizon!
+
+Berta (faras signon de monricevo).
+
+Kaj mi sinjoro? (Eksonas la sonorilo 3.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Ho, eble luontoj! Rapide, rapidege chion en ordon. Elza forprenu vian
+florkorbon, kuru, kuru!
+
+(Elza kun la korbo eliras je pordo 1.)
+
+
+SCENO IV.
+
+(Berta enkondukas sinjorinon Raten kaj sinjoron Viktor Dubois per pordo
+3.)
+
+Berta.
+
+Venis gesinjoroj kiuj deziras loghejon. (Eliras el pordo 3.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kie do estas la vortaro? (Ekprenas ghin.)
+
+Viktor.
+
+Kiajn chambrojn vi ludonos?
+
+Sinjoro Bergwald (en embaraso).
+
+Kion vi deziras? Momenton! Momenton! (Li malfermas la vortaron.)
+
+Viktor (pli laute).
+
+Kiajn chambrojn vi estas ludononta?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Onta -- inta -- anta -- mi chion forgesis!
+
+Sinjorino Julieta Raten.
+
+Eble mi povas helpi. Chu vi ludonos tiun chi belan chambron?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Certe, certe mi ludonos, nun mi komprenas, la du chambrojn dekstre, kune
+kun tiu chi komuna salono, 20 Mark semajne.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Dek spesmiloj.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Jes, 10 spesmiloj, jen la tabelo. Estas tre simpla afero, chiam la duono.
+
+Viktor.
+
+Tio estos bona profito por ni, chiam la duono, bonege, mi kalkulos.
+(Rigardas sur la tarifon.)
+
+Julieta.
+
+Mi prenas la du chambrojn, bonvolu alportigi mian kofron kaj sendi al mi
+la servistinon. (Sidighas en seghon alshovitan de Viktor, babilas kun li.)
+
+Sinjorino Bergwald (al sia edzo).
+
+Estas iom malfacila afero por mi, esti luigantino, char mi estas el la
+familio von Blücher. (Al sinjorino Raten, tre majeste.) Mi sendos mian
+servistinon. (Eliras je pordo 3.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kaj mi skribos la kontrakton. (Eliras pordo 3.)
+
+
+SCENO V.
+
+    Julieta. Viktor.
+
+Julieta.
+
+Kaj nun, sinjoro, mi denove esprimas al vi mian sinceran dankon pro la
+peno, kiun al vi kauzis mia embaraso.
+
+Viktor.
+
+La plezuro servi tian charman sinjorinon estas sufiche da rekompenco.
+
+Julieta.
+
+Kia malfelicho ke sur la lasta stacio mia edzo kaj mi perdis unu la
+alian. Mi en la kupeo, li ekstere kun la limonado -- kaj jen la vagonaro
+forveturis!
+
+Viktor.
+
+La malfelicha edzo! Li kuris, kuris, kuregis, sed la vagonaro
+forrapidegis. Li nun estos senkonsola!
+
+Julieta.
+
+Tiu kara bonulo! Li havas la plej bonan koron de l' mondo, sed nun certe
+li estas kolera pro zorgo rilate al mi. Kion fari en tiu chi fremda urbo
+sen vi?
+
+Viktor.
+
+Mi havas bonan ideon. Mi legis, ke la policanoj de Dresdeno lernis
+Esperanton, ili vin helpos. Jen unu el ili! (De l' fenestro.) Ho,
+sinjoro policano, mi petas. (Al Julieta.) Ankau en Parizo la policanoj
+nun lernas Esperanton, bona, bonega afero!
+
+Policano.
+
+(Oni vidas momenton Berta malfermantan la pordon.)
+
+Chu vi bezonas mian helpon?
+
+Viktor.
+
+Jes, sinjoro. Tiu chi sinjorino perdis sian edzon dum la vojagho, li eble
+alvenos per alia vagonaro, bonvolu konduki lin tien chi!
+
+Policano.
+
+Sinjorino priskribu al mi la sinjoron.
+
+Julieta.
+
+Li estas granda, havas longan barbon, grizan chapelon kun granda verda
+stelo.
+
+Policano.
+
+Chapelon kun stelo? Bonege, mi lin trovos. (Klinighante eliras.)
+
+Julieta.
+
+Nun mi iom shanghos mian vestajhon, mia edzo ja certe baldau venos.
+
+Viktor.
+
+Kaj nun mi komencos serchi mian anghelon. Ho, sinjorino, en tiu chi urbo
+loghas la plej charma fraulino de la mondo, sed mi ne scias kie, mi serchos
+shin. Mi renkontis shin sur balo en Parizo, mi nur konas shian antaunomon
+"Elza"! Mi faris tiun longan vojaghon por trovi shin.
+
+Julieta.
+
+Vi estas enamighinta?
+
+Viktor.
+
+Perfekte! Mi ne lacighos en la serchado!
+
+Julieta.
+
+Mi deziras bonan sukceson. Adiau. (Foriras ridetante.)
+
+Viktor.
+
+Agrabla sinjorineto, sed tute ne komparebla al mia "Elza"!
+
+
+SCENO VI.
+
+Sinjoro Bergwald (pordo 3).
+
+Pardonu sinjoro, mi forgesis ion. Bonvolu pagi la duonon de la luprezo
+antaue.
+
+Viktor.
+
+Kial vi tion diras al mi?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kial ne? Chu via edzino havas la monujon?
+
+Viktor.
+
+La sinjorino ne estas mia edzino.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kio do shi estas?
+
+Viktor.
+
+Estas mia, mia konatino.
+
+Sinjoro Bergwald (rigardas en la vortaron).
+
+Konatino? Kio tio estas? Mi esperas, ke chio estas en bona ordo.
+
+Elza (eniras tra pordo 1).
+
+Viktor kaj Elza rekonas unu la alian.
+
+Viktor.
+
+Chielo!
+
+Elza.
+
+Sinjoro Viktor. (Mallaute.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kion vi deziras?
+
+Elza.
+
+Pachjo, mi nur forgesis mian tranchilon.
+
+Viktor.
+
+Mia anghelo, mia Elza!
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Ne perdu tempon, la aliaj chambroj ne estas preta.
+
+Elza.
+
+Jes pachjo, sed mi tuj revenos.
+
+Viktor.
+
+Mia kara sinjoro, chu vi havas alian chambron haveblan?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Certe, la malgrandan chambron maldekstre.
+
+Viktor.
+
+Mi ghin luprenos, tuj luprenos. Jen dek spesmiloj, kara estonta bopatro!
+(Donas monon al Sinjoro Bergwald kaj rapide eniras la pordon 4.)
+
+
+SCENO VII.
+
+Sinjoro Bergwald (rigardas en la vortaron).
+
+Bopatro? Eble insulto? Ne estas en la vortaro. Sed jen la mono! Bona
+ideo skribi sur afishon: Tie chi oni parolas Esperante.
+
+(Eniras Sinjorino Bergwald kun Berta, kiu brosas boton.)
+
+
+SCENO VIII.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Imagu nur, tiu chi Berta postulas duoblan salajron.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Ne eble.
+
+Berta.
+
+Tamen eble. Mi havas duoblon da laboro. (Sonorilo eksonas el la chambro
+de Julieta, pordo 2.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kuru, kuru rapide, nia loghantino sonorigas.
+
+Berta.
+
+Nova sinjorino servota, tion mi ne povas. (Iras en la chambron de
+Julieta.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Mi ludonis la malgrandan chambron al la juna sinjoro por 10 spesmiloj.
+Bonege, chu ne?
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Mi havos novan silkveston?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Ni vidos, vidos, eble!
+
+Berta (revenas kun la shuoj de Julieta).
+
+Nun mi devas purigi alian paron da shuoj! Chu vi donos al mi duoblan
+salajron?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kial vi povas esti tiel malmodesta?
+
+Berta.
+
+Mi ne estas malmodesta. Mia kuzo, la policano diras, duobla laboro
+meritas duoblan salajron. Chu vi volas ghin doni au ne?
+
+Sinjoro kaj Sinjorino Bergwald.
+
+Certe ne!
+
+Berta.
+
+Tiam, gesinjoroj, brosu mem la botojn de viaj luantoj, mi ghin ne faros.
+Jen la antautuko kaj la broso, mi prenas mian liberecon! Adiau!
+(Forkuras.)
+
+
+SCENO IX.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Kion fari nun? Idino de la familio von Blücher ne povas brosi shuojn!
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Sed ni ghin devas fari, ni ludonis la chambrojn kun servado. (La sonorilo
+de Julieta audighas.)
+
+Sinjorino Bergwald (demandas che la pordo).
+
+Kion vi deziras? Kompreneble la sinjorino deziras la shuojn, helpon je la
+vestigado poste teon kaj tiel plu! Estas neaudite!
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Se vi ne volas helpi la sinjorinon, mi ghin faros.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Ne, ne, vi certe ne devas, mi ghin faros. Ho, miaj praavoj! Se vi scius,
+ke idino de la familio von Blücher devas purigi shuojn! (Eniras la
+chambron de Julieta.)
+
+(Sonorigado de la alia flanko.)
+
+Sinjoro Bergwald (frapas al la pordo de Viktor).
+
+Li ankau postulas la botojn. Tie ne estas helpo, mi devas, devas fari
+ghin. (Prenas la antautukon.) Mi ne estas el la familio von Blücher, sed
+tio estas tute kontraua al mia inklino. Tamen -- -- (la sonorilo de la
+pordo 3 eksonas). Diablo, jen la sonorilo de la loghejo. Mi devas
+malfermi.
+
+
+SCENO X.
+
+(En tiu chi momento Viktor kaj Elza malfermas la du pordojn 1 kaj 4.)
+
+Elza.
+
+Se mi nur scius, chu sinjoro Viktor venis pro mi!
+
+Viktor.
+
+Servisto! Servanto! -- Ho chielo, la objekto de mia amo, ne estis fantomo!
+
+Elza.
+
+Vi sinjoro, vi loghas en nia domo?
+
+Viktor.
+
+Felicha hazardo kondukis min tien chi!
+
+Elza.
+
+Mi kredis, ke vi forgesis min!
+
+Viktor.
+
+Vin forgesi, neniam, neniam, ho fraulino Elza.
+
+Elza.
+
+Kial do vi venis Dresdenon?
+
+Viktor.
+
+Por trovi vin, mia adorata!
+
+
+SCENO XI.
+
+(Revenas Bergwald, la du pordoj brue estas fermataj.)
+
+Bergwald.
+
+Diablo! Kia terura trablovo! (Eniras sinjoro Raten. Kolonia uniformo,
+tre malghentile.)
+
+Raten.
+
+Kial vi forkuris sinjoro? Vi lasis min sur la shtuparo?
+
+Sinjoro Bergwald. (Brosante boton.)
+
+Pardonu, mi audis ion tie chi.
+
+Raten.
+
+Chu vi estas la shupurigisto de tiu chi gastejo?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Shupurigisto?
+
+Raten.
+
+Servisto, lakeo, se vi tion preferas.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Tute ne sinjoro, mi nur faras tion pro komplezemo je miaj loghantoj.
+(Frapas al la pordo de Viktor.) Sinjoro, jen viaj botoj. (Viktor iom
+malfermas kaj prenas ilin.) Ne sinjoro, mi estas la posedanto de tiu chi
+domo.
+
+Raten.
+
+Vi do ludonas loghejojn?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Certe, sed mi nun chiujn fordonis.
+
+Raten.
+
+Diablo! Kial vi ne forprenis la anoncon: loghejojn! tie chi oni parolas
+Esperante? Chu vi opinias, ke mi nur eniris por vidi vian malinteresan
+vizaghon? Cetere, kiuj estas viaj luantoj?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Sinjorino kaj sinjoro.
+
+Raten.
+
+Kiel? Kia sinjorino kaj sinjoro?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Pardonu, mi estas Dresdena domposedanto, mi ne bezonas respondi viajn
+demandojn. Krom tio vi shajnas tre ekscitita!
+
+Raten.
+
+Ekscitita, ata, ota! Chielo, malbenite, ate, ote! Mi do devas esti
+ekscitita. Mi alvenis per automobilo, char lokomotivo ne estis havebla!
+Miaj okuloj estas plenaj de polvo. Donu al mi akvon!
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Akvon?
+
+Raten.
+
+Certe! Por ellavi la polvon el miaj okuloj. (Vidas la florojn.) Jen, tio
+sufichos. (Eljhetas la florojn, lavas al si la okulojn.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Sinjoro! Vi difektas mian tapishon.
+
+Raten (sekigante la manojn per la kurteno).
+
+Tio ne difektos ghin.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Miaj kurtenoj! Ho ve! Mi alportas mantukon.
+
+Raten.
+
+Ne necese! (Alshovas seghon.) Sidighu!
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Dankon! Mi ne estas laca!
+
+Raten (ordonema).
+
+Sidighu!
+
+Sinjoro Bergwald (mallaute).
+
+Chu mi alvoku policanon?
+
+Raten (ankau sidighas, multe pli afable).
+
+Chu vi estas fraulo au edzo?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Edzo.
+
+Raten.
+
+Mi estas kontenta. Vi havos kompaton kun malfelicha edzo kiel mi.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Dio mia!
+
+Raten.
+
+Mi vivis dudek jarojn en la kolonioj, fine la hotentotoj min tedis, mi
+revenis Europon kaj edzighis kun juna bela hispanino . . . . kaj
+nun . . .
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kion li diros al mi?
+
+Raten.
+
+Ni estis tiel felichaj! Per Esperanto ni trovis unu la alian, Esperanto
+estis la lingvo de nia amo. Mi deziris ghojigi mian edzinon per la vizito
+de la kvara kongreso. Kaj nun, kiam en la lasta stacio mi alportis al shi
+bulkojn, shi ankau petis limonadon. Mi iras alporti ghin ne rimarkante, ke
+la dek minutoj pasis -- jen la vagonaro forveturas kun mia edzino kaj juna
+bela danghera Franco.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Danghera Franco?
+
+Raten.
+
+Jes, li estis kun ni en la sama kupeo! Ili ne parolis unu vorton kune,
+dum la vojagho, sed nun mi vidas la ruzon, ili volis forkuri -- la limonado
+nur estis preteksto. Sed mi ilin trovos! Mi ilin mortigos! Mi ilin
+polverigos, mi ilin disrompos kiel -- (li ekkaptas la florvazon).
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Sinjoro! Estas Saksa porcelano!
+
+Raten (residighas).
+
+Sinjoro, al mi diris policano, ke tiaj personoj eniris tiun chi domon,
+montru ilin al mi, montru al mi viajn loghantinojn. (Ekstaras kaj pushas
+la seghon kontrau la planko.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Trankvilighu, sinjoro! Vi detruas la domon!
+
+Raten.
+
+Montru viajn loghantinojn!
+
+Sinjoro Bergwald (al si mem).
+
+Dio mia! Se la juna sinjorino estas la forkurinta edzino! Ni chiuj estus
+perditaj!
+
+Raten (ekstarante kaj renversante sian seghon).
+
+Vi rifuzas montri al mi vian loghantinon?
+
+
+SCENO XI.
+
+(Sinjorino Bergwald eniras, pordo 3.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Jen mia edzino, dank' al Dio, luma ideo! Sinjoro, mia loghantino.
+
+Raten.
+
+Kiel, tiu maljunulino?
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Maljunulino? Mi?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Diru jes, au ni chiuj estas perditaj!
+
+Raten.
+
+Chu vi estas la loghantino de tiuj chi chambroj?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Jes, diru jes!
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Je-e-e-e-es.
+
+Raten.
+
+Ekvidinte vin, sinjorino, miaj suspektoj koncerne tiu chi domo tute
+malaperis. Mi serchos alie, kaj poste mi revenos en la Centralhotelon.
+Trovonte ilin mi -- mi -- (kun bruo eliras).
+
+
+SCENO XII.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Ho, kiu estis tiu chi persono?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kiu li estas? Certe iu sovaghulo, regho de la kanibaloj au iu chefrabisto.
+Sed ni ne devas perdi tempon (frapas al la pordo 2). Ho, sinjorino, havu
+la bonecon, mi devas tuj paroli kun vi!
+
+
+SCENO XIII.
+
+(Eniras Julieta.)
+
+Julieta.
+
+Kun mi sinjoro?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Certe sinjorino. Vi estas kulpa de granda embaraso, en kiun vi jhetis
+honorindan viron kiel min per via terura edzo.
+
+Julieta.
+
+Mia edzo!
+
+(Elza aperas en la pordo 1 kaj auskultas.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Certe, sinjorino. Via edzo, de kiu vi forkuris sub preteksto de bulko
+kaj limonado.
+
+Julieta.
+
+Mia edzo estis tie chi? Ho, kial vi tion ne al mi diris?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Char li volis mortigi vin kaj la junan francon, la partoprenanton de via
+forkurado.
+
+Elza.
+
+Kion mi audas! La partoprenanto de shia forkuro! Terure! (Rapide
+malaperas.)
+
+Julieta.
+
+Forkuro, sinjoro! Kiel vi tion riskas diri! Chielo, en kia terura
+situacio mi min trovas! Mia edzo estas tiel jhaluza, li faros ion
+malbonan en sia erara opinio! Mi chion al li klarigos, kie li estas?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Li parolis pri la Centralhotelo, la plej proksima angulo.
+
+Julieta.
+
+Mi tien iros. Mi nur prenos mian chapelon. (Eniras shian chambron pordo
+2.)
+
+
+SCENO XIV.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Ho, kial ni do elmetis la anoncon: Tie chi oni parolas Esperante. El tio
+la tuta malfelicho rezultis!
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Trankvilighu mia kara, bonvolu nur pretigi kafon kaj teon por niaj
+gastoj.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Fantomoj de miaj praavoj! Ne vidu la malhonoron de via malfelicha idino!
+(Eliras.)
+
+
+SCENO XV.
+
+Julieta (revenas el sia chambro kun chapelo).
+
+La hotelo je la angulo, vi diris sinjoro?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Jes sinjorino, mi ghin al vi montros. (Mallaute.) Estus mortigo se li shin
+trovus tie chi! (Laute.) Mi montros, mi montros! --
+
+(Bergwald kaj Julieta eliras el pordo 3.)
+
+
+SCENO XVI.
+
+(Elza el pordo 1, iom poste Viktor el pordo 4.)
+
+Elza (falinte en apogseghon).
+
+Chu tio estas ebla! Sinjoro Viktor forkuris kun edzinighita virino!
+(Eltiras naztukon.) Terure!
+
+Viktor.
+
+Fine ili chiuj foriris! Ho la objekto de mia adorado! Mia kara fraulino --
+
+Elza.
+
+Forlasu min! Foriru de mi, via agado estas malhonesta, perfida.
+
+Viktor.
+
+Chielo! Kion do mi faris?
+
+Elza.
+
+Mi chion audis, sinjoro. Chu vi povas nei, ke vi alvenis tien chi kun
+sinjorino, kun edzinighita sinjorino -- kun kiu vi forkuris?
+
+Viktor.
+
+Charma fraulino, mia vorto de honoro: mi shin vidis la unuan fojon hodiau
+matene en la vagonaro. (Metas la manon al sia koro.) Je la honoro de
+Franco, fraulino, mi amas nur unu sinjorinon en la vasta mondo kaj tiu
+estas via charma persono. Mi tion jhuras je tiu chi maneto!
+
+(Genufleksas antau Elza. Eniras sinjoro Bergwald kun kafopledo.)
+
+
+SCENO XVII.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Hallo! Kio tio estas?
+
+Elza.
+
+Chielo, mia patro!
+
+Viktor.
+
+La estonta bopatro!
+
+Sinjoro Bergwald (starigas la pledon sur tablon).
+
+Klarigu al mi la aferon, sinjoro, kial mi vin trovas en la sintenado de
+shuisto je la piedoj de mia filino?
+
+Viktor.
+
+Sinjoro, la senmorta Shekspir diras: "Mallongeco estas la animo de l'
+sprito". Mi havas la honoron peti la manon de via infano por edzigho.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Chu vi estas freneza?
+
+Viktor.
+
+Jes, certe. Mi amas shin kaj shi amas min.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kiel, post kvin minutoj? Tion mi chesigos! Mi postulas ke vi tuj forlasu
+mian domon.
+
+Viktor.
+
+Tute ne, sinjoro, mi pagis por unu semajno kaj mi restos. Unue mi havos
+mian kafon. (Sidighas apud la tablo.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Mi -- mi sufokighos pro kolero! Kaj chion kauzis la infera anonco: Tie chi
+oni parolas Esperante!
+
+
+SCENO XVIII.
+
+Raten (pordo 3, kolerege).
+
+Mi do estis prava! Policano diris al mi ke mia edzino loghas en tiu chi
+domo. Mi estas bonkora, trankvila viro, ghis nun mi estis dolcha kiel
+shafido, sed nun mia kolero eksplodos -- donu al mi mian edzinon! (Kaptas
+Bergwald je la brusto.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Lasu min, vi krispas mian chemizeton!
+
+Raten.
+
+Vi ne volas? Mi mem shin trovos. (Eniras la chambron de Julieta, pordo 2.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Tio estas tro multe. Mi alvokos policanon! Kial do ili chiuj lernis
+Esperanton, se ili nun ne al ni helpos!
+
+Viktor.
+
+Bonege, kunvoku la tutan policanaron.
+
+Raten. (Revenas.)
+
+Strange, mi rigardis en la shrankon, sub la liton, sed nenie ia sinjorino
+Raten. Tamen mi vidis shiajn vestojn kaj chapelojn. (Lautege.) Sinjoro,
+kie estas mia edzino?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Shi -- shi -- shi eliris.
+
+Raten.
+
+Eliris? Shi do estis tie chi?
+
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Nu jes, shi estis. Shi jhus iris al la Centralhotelo por trovi vin.
+
+Raten.
+
+Mensogulo! Vi denove trompas min. Jen alia chambro, mi supozas, ke shi sin
+kashas tie. (Volas eniri la chambron de Viktor.)
+
+Viktor.
+
+(Levighas kaj ekstarighas inter Raten kaj pordo 4.)
+
+Diablo! Neniu eniru en mian propran chambron.
+
+Raten.
+
+Fulmo kaj tondro! La malbenita juna fripono. (Kriegante.) Kie estas mia
+edzino?
+
+Viktor.
+
+Mi ne scias.
+
+Raten.
+
+Vi mensogas, vi pagis la kondukiston de la fervojo por ke li forveturu
+sen mi.
+
+Viktor.
+
+Kia neebla ideo!
+
+Raten.
+
+Fripono! Donu al mi mian edzinon.
+
+Viktor.
+
+Gardu vin, sinjoro. (Alprenas atakan sintenadon.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Bona Dio! Se vi volas rompi al vi la kapojn, ne faru ghin super mia nova
+tapisho.
+
+Raten.
+
+Sinjoro, vi donos al mi tujan kontentigon. Mi neniam vojaghas sen
+pistoloj. (Elprenas paron el sia posho, donante unu el ili al Viktor.)
+
+Viktor.
+
+Sinjoro, vi estas efektiva bifsteko.
+
+Raten.
+
+Sinjoro, post du minutoj vi estos mortigita hundo!
+
+
+SCENO XIX.
+
+Sinjorino Bergwald poste Julieta. Pordo 3.
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Sinjoroj, kion vi faras, kio tio estas?
+
+Raten.
+
+(Rigardas el la fenestro.)
+
+Jen mia edzino kun policano! Ili venas tien chi, kia stranga afero! Mi
+min kashos post la kurtenoj kaj nun auskultu: kiu el vi perfidos mian
+cheeston tiu ricevos kuglon en la cerbon.
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Ho, kial mi skribis: Tie chi oni parolas Esperante!
+
+Julieta. (Parolante malantauen.)
+
+Mi dankas vin, sinjoro policano! Sed kion vi havas, kial vi havas tiajn
+ektimigitajn mienojn? Chu io okazis dum mia foriro? Chu mia edzo estis tie
+chi? Chu iu el vi lin vidis?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Ne!
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Ne!
+
+Viktor.
+
+Ne!
+
+Julieta.
+
+Des pli bone (al Viktor) char se li vin trovus sinjoro, mi ne scias kio
+okazus.
+
+Raten.
+
+Fulmo kaj tondro, shi timas por tiu bubo.
+
+Julieta.
+
+Mia kara edzo estas tiel jhaluza! (Al sinjorino Bergwald.) Se li nur
+estis vidinta la afablan manpremon de via edzo kiam mi eniris la
+pordon --
+
+Sinjoro Bergwald (Tremante.)
+
+Tute ne, tute ne, mi ne premis al vi la manon. Mi jam sentas la kuglon
+inter miaj shultroj!
+
+Julieta. (Iom mirigita al Viktor.)
+
+Mi estas certe, ke vi rimarkis la kolerajn rigardojn de mia edzo en la
+kupeo, kiam vi hazarde rigardis min. (Viktor forte balancas la kapon.)
+Mi efektive kredas, ke li estis jhaluza je vi! Je vi, kiu mortas pro amo
+al juna fraulino, kun kiu vi konatighis en Parizo, sur balo.
+
+Raten.
+
+Balo? Parizo? (Strechas la kapon el la kurtenoj.)
+
+Julieta.
+
+Kaj kiun vi tiel fervore amas, ke vi traveturis tian longan vojon por
+retrovi shin.
+
+Raten.
+
+Kion shi diras? (Rapidegas antauen, subenshirante la kurtenojn.) Chu tio
+estas efektive vera, ke vi amas ian alian?
+
+Julieta.
+
+Mia edzo!
+
+Gesinjoroj Bergwald.
+
+La kurtenoj!
+
+Viktor.
+
+Kion vi volas diri, sinjoro?
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Certe, certe, mi ghin scias. La juna fraulino estas mia filino.
+
+Raten.
+
+Via filino? Vi neniam diris, ke vi havas filinon! Montru shin, montru al
+ni vian filinon! (Elza eniras dum la lastaj vortoj.)
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Jen venas mia filino.
+
+Raten.
+
+Ah, charma fraulino. Tute malsimila al la gepatroj. Junulino, chu tiu chi
+bela fremdulo enamighis je vi?
+
+Elza.
+
+(Ruzete rigardante Viktoron.)
+
+Almenau li tion diras.
+
+Viktor.
+
+Kaj li estas sincera! (Al la gepatroj.) Miaj karegaj gesinjoroj, mi
+petas, donu al mi la manon de via charma infano, mia patro estas tre
+richa: Dubois kaj kompanio, strato San Lazaro en Parizo.
+
+Raten.
+
+Dubois kaj kompanio, strato de Lazaro, bone, mi konas la firmon,
+ekzistas dua en Afriko. Kia azeno mi estis! (Subite.) Prenu shin, junulo,
+shi estas la via! Estu benitaj miaj infanoj!
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Pardonu, mi estas la patro. Mi priparolos la aferon kun mia edzino, kaj
+se chio estas en bona ordo, mi ne scias, kial ni ne akceptu lin kiel
+bofilon? Nova vorto kiun mi lernis!
+
+Viktor. (Kisas la manon de Elza.)
+
+Kia felichego!
+
+
+SCENO XX.
+
+(Berta kaj policano eniras. Berta embarasate klinighas.)
+
+Sinjorino Bergwald.
+
+Nu Berta, chu vi revenas? Chu vi nun pensas alie?
+
+Berta.
+
+Jes, sinjorino, mia kuzo la policano diras, ke por Esperanto oni devas
+ion oferi, Esperanto estas ideala afero!
+
+Raten.
+
+Sinjoro policano, vi estas prava! Per esperanto kaj via helpo mi
+retrovis mian edzinon!
+
+Viktor.
+
+Per Esperanto mi vin trovis!
+
+Elza.
+
+Vivu Esperanto!
+
+Policano.
+
+Permesu, ankau mi per Esperanto trovis fianchinon!
+
+Sinjoro Bergwald.
+
+Kaj mi akiris bofilon! Chu ne estis bone meti en la fenestron:
+
+Tie chi oni parolas Esperante?
+
+
+(Kurteno.)
+
+
+
+
+La Renkonto
+
+Komedieto originale verkita
+
+de Marie Hankel.
+
+
+PERSONOJ:
+
+  Ruso
+  Anglino
+  Francino
+  Italo
+  Germano
+  Kelnero
+
+
+SCENO:
+
+    Restoracio. (Kelnero kun telertuko, aranghas objektojn.)
+
+Vojaghanto (eniras).
+
+(Ruso, Polo au alia fremdulo diras en sia nacia lingvo.)
+
+Shajnas esti la ghusta loko! (Diras la nomon de la tiea restoracio.) Mi
+skribis al la firmo Cook pri mia vojagho al Norvegujo. Cook al mi
+respondis, ke mi trovos tie chi kunvojaghontojn je tiu chi horo. Nun mi
+atendos. (Al kelnero, montrante la karton de la trinkajhoj.) Vinon!
+(Eltiras el sia posho rusan au polan gazeton, legas.)
+
+Anglino (eniras).
+
+O, I think I am right here. (Nomas la restoracion.) O yes, all right. I
+wrote to Cook about a voyage to Denmark, Sweden and Norway. The office
+sent me a letter -- o yes, all right! Here I am to find my fellow
+travellors. There a gentleman is sitting, perhaps he is one of the
+company. I'll ask him. (Rimarkante la kelneron.) Some tea, please.
+Courage now, courage! Sir, o please, I want to ask you, if you are one
+of the travellors, who are to meet here today?
+
+Ruso (ruse).
+
+Mi tre bedauras, mi ne komprenas.
+
+Anglino.
+
+Seems to me, the gentleman does not understand english? How is it
+possible? That is a great pity, I hoped so to find good company. I am so
+sorry. What countryman are you?
+
+Ruso (ruse).
+
+Mi bedauras, mi ne komprenas ian anglan vorton. (Germane, iom
+shancelighe.) Verstehen Sie vielleicht Deutsch?
+
+Anglino.
+
+What did you say? I did not understand you. O it is horrid! I so hoped
+to enjoy my journey, now I lose all hope for any pleasure! (La kelnero
+aportas teon.) I thank you! But o, no, no! Please hot, hot, hot!
+
+Kelnero.
+
+Yes! (Post minuto alportas varmegan lakton.)
+
+Francino (eniras).
+
+C'est juste ici, je pense! (Nomas la restoracion.) C'est ça, c'est
+juste! J'ecrivais à l'office de Cook à cause d'un voyage à Danemark, la
+Suede et la Norvège. Je veux voir le monde un peu, je dezire faire des
+connaissances agréables. C'est pour ça, que j'écrivais a Cook. Il
+m'écrit que je trouverai ici dans le restaurant (nomo) à cette heure
+bonne société, des compagnons agréables. (Al la kelnero.) Du chocolat,
+s'il vous plait. Voilà un monsieur, voici une jeune dame! Ah madame,
+ai-je l'honneur de voir une des dames partoprenantes au voyage à
+Danemark?
+
+Anglino.
+
+O I am very sorry, I don't understand you. I can not make out what you
+mean. It is a great misfortune, that we are speaking different
+languages. (Kelnero alportas chokoladon. Chiuj sidighas apud apartaj tabloj
+kun malgajaj mienoj.)
+
+Italo (eniras).
+
+Ecco mi arrivato! Devo trovar qui i miei compagni di viaggio, come dice
+la lettera di Cook. -- Va bene, vi sono qualque signore e signori.
+(Alparolas la tri gesinjorojn unu post la alia, chiu el ili skuas la
+kapon.) Scusi, mi chiamo . . . . ., sono venuti qui per trovar i
+compagni di viaggio? -- Non capiscono l'italiano? -- Nea anche Lei? --
+Peccato! -- (Al kelnero, kiu neas.) Parli italiano? -- Ma che cosa si
+deve fare? Dami un bicchiere di limonada! (Sidighas malesperante.)
+
+Germano (eniras, esperante).
+
+Chefkelnero! Glason da biero! (La gastoj chiuj ekstarighas.)
+
+Ruso.
+
+Kion mi audas! Esperanto!
+
+Anglino.
+
+Kia surprizo! Nia kara lingvo!
+
+Francino.
+
+O sinjoro, vi parolas Esperante?
+
+Italo.
+
+Fine, fine! Kia felicho!
+
+Ruso.
+
+Nun ni povas paroli pri nia afero!
+
+Anglino.
+
+Chu vi estas kunvojaghonto?
+
+Francino.
+
+Vi estas nia bona anghelo!
+
+Italo. (Al kelnero alportante la bieron.)
+
+Kaj vi estas nia angheleto, nun ni ne estos plu mutaj shafoj, ni estos
+felichaj homoj. (Al la germano.) Sinjoro, ni dankas vin, ghis nun ni ne
+povis kompreni unu la alian.
+
+Germano.
+
+Mi tre ghojas, ke mi elparolis la sorchan vorton. Nun ni ja povas sidighi
+kune. Sed, karaj amikoj kaj samideanoj, permesu al mi demandon. Kial vi
+ne tuj provis nian lingvon?
+
+Ruso.
+
+Neniu min ghis nun komprenis.
+
+Anglino.
+
+Kiam mi parolis esperante, oni alportis al mi fromaghon.
+
+Francino.
+
+Al mi oni alportis mineralakvon.
+
+Italo.
+
+Kaj mi, gesinjoroj, estis en granda danghero! Mi parolis esperante, la
+homoj miris, paroletis mallaute, faris signon tiel (tushas la frunton)
+ili kredis, ke mi estis freneza! Ili volis meti min en sanigejon, en
+frenezulejon. Tiam mi jhuris ne plu diri unu esperantan vorton, mi jhuris
+silenti pri Esperanto!
+
+Ruso.
+
+Mi faris la saman.
+
+Anglino.
+
+Ankau mi jhuris.
+
+Francino.
+
+Mi same.
+
+Germano.
+
+Bone, bone, bonege! Kia malsagha jhuro! Kaj tamen tre kompreneble. Kiom da
+malbono ni chiam devis audi pri nia lingvo! Ghi estas utopio, sensencajho,
+miksajho, neebleco, morte naskita infano! Nu, feliche la infano vivas kaj
+ridas, ghis nun ghi nur ludis, baldau ghi estos matura homo, kiu laboros
+kaj plenumos gravajn taskojn. Sed karaj amikoj, permesu alian demandon.
+Vi diras, ke vi ne komprenis unu la alian, vi shajnas al mi kleraj,
+instruitaj personoj, vi vojaghas en Germanujo, kial do mi petas, vi ne
+lernis la germanan lingvon?
+
+Ruso.
+
+Por diri la veron, mi ja komprenas kaj parolas la germanan lingvon
+sufiche bone. Sed oni min plej ofte ne komprenas, tial mi parolas germane
+nevolonte.
+
+Germano.
+
+Nu bone! (Al la anglino.) Sed vi sinjorino? Via nacio estas parenca al
+la nia, vi estas niaj kuzoj, niaj karaj gekuzoj, vi do amas nian
+germanan lingvon?
+
+Anglino.
+
+Ho, sinjoro, mi ne scias. Ho jes, mi ghin ne malamas, sed mi tute ne
+havis la eblecon lerni ghin. En mia urbeto ne ekzistis germana
+instruisto; Esperanton mi lernis el "The whole of Esperanto" de Chefech,
+sen instruisto.
+
+Germano.
+
+Mi tion komprenas. (Al la Francino.) Sed vi sinjorino, kial vi ne lernis
+germanan?
+
+Francino.
+
+O, sinjoro, pardonu, mi ne volas ofendi vin, sed germana lingvo --
+
+Germano.
+
+Nu, parolu nur, mi petas.
+
+Francino.
+
+La germana lingvo estas terure malfacila. Mi provis lerni ghin. Sed nek
+mi nek mia bona instruistino povis elparoli la dikajn vortojn. Kontraue
+Esperanto, kiel bele ghi sonas. Sed germanan, pardonu mi ne povis lerni
+tiun teruran lingvon!
+
+Germano.
+
+Ho ve, kion mi devas audi! (Al la Italo.) Sed vi sinjoro, kian motivon
+vi havis por ne lerni la germanan, anglan au francan lingvon?
+
+Italo.
+
+Mi ilin lernis, mi lernis kvin lingvojn en mia lernejo.
+
+Germano.
+
+Des pli bone! Vi do havis la eblecon de interparolado kun tiuj chi
+sinjorinoj?
+
+Italo.
+
+Tute ne sinjoro, mi lernis la lingvojn, sed mi ilin ne scias paroli. Mi
+forgesis la malmulton kiun mi lernis, mi ne povas diri unu solan frazon
+en ia lingvo krom mia patra lingvo.
+
+Germano.
+
+Chiam la sama: oni lernas kaj lernas, kaj poste oni ne povas paroli! Tute
+alia afero en nia neutrala lingvo. Ni povas paroli, babili, lau korghojo,
+vi certe nun havos tre plezuran vojaghon.
+
+Ruso.
+
+Mi esperas trovi belajn vidindajhojn por fotografio, (al la Anglino) vi
+ankau estas fotografistino, chu ni laboros kune?
+
+Anglino.
+
+Certe, certe! Mi vin helpos. Ni suprenrampos la montojn, tramigradas la
+valojn, kaj vespere ni rivelos niajn bildojn.
+
+Francino (al la Italo).
+
+Chu vi estas artisto, sinjoro? Vi havas kajerujon kaj kolorigilojn, mi
+ankau desegnas, mi deziras lerni pentri, mi tre deziras perfektigi min.
+
+Italo.
+
+O sinjorino. Mi estas felicha instrui vin! Jes, certe, mi estas
+pentristo. Mi sopiras je nordaj pejzaghoj, la shtonegoj, la fjordoj estos
+miaj modeloj.
+
+Francino.
+
+Ni desegnos kaj pentros kune!
+
+Germano.
+
+Mi antaudiras al vi multegan plezuron. Sed ne forgesu min, mi petas,
+sendu al mi poshtkartojn.
+
+Chiuj.
+
+Jes, certe, nia bonfaranto!
+
+Germano.
+
+Via vera bonfaranto estas la Esperanto, estas D-ro Zamenhof.
+
+Vivu Esperanto, vivu Zamenhof!
+
+(Kurteno.)
+
+
+
+
+Notoj de la tekstpreparinto:
+
+Sube estas listo de preseraroj, kiun mi shanghis:
+
+  Originale                      Korekte
+  viro extremement sagha         viro extrêmement sagha
+  montras exercises et grand     montras exercices et grand
+  heredanto kaj chiuokazo        heredanto kaj chiuokaze
+  havas la ghojon                havas la ghojon
+  devas resigni la heredajhon    devas rezigni la heredajhon
+  bruon kaj violinon             bruon kaj violonon
+  ludante violinon               ludante violonon
+  muziko je polonesa pasho       muziko je poloneza pasho
+  O jes, all right               O yes, all right
+  vojage to Denmark              voyage to Denmark
+  good kompany                   good company
+  I loose all hope               I lose all hope
+  cause d'un vojage              cause d'un voyage
+  Du chokolat                    Du chocolat
+  partoprenantes au vojage       partoprenantes au voyage
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Tri unuaktaj komedioj, by 
+August von Kotzebue and T. Williams and Marie Hankel
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI UNUAKTAJ KOMEDIOJ ***
+
+***** This file should be named 35743-8.txt or 35743-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/3/5/7/4/35743/
+
+Produced by David Maddock, Andrew Sly, David Starner and
+the Online Distributed Proofreading Team at
+http://www.pgdp.net (This book was produced from scanned
+images of public domain material from the Google Print
+project.)
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.