diff options
| -rw-r--r-- | .gitattributes | 3 | ||||
| -rw-r--r-- | 31436-0.txt | 5192 | ||||
| -rw-r--r-- | 31436-0.zip | bin | 0 -> 69948 bytes | |||
| -rw-r--r-- | LICENSE.txt | 11 | ||||
| -rw-r--r-- | README.md | 2 |
5 files changed, 5208 insertions, 0 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..6833f05 --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,3 @@ +* text=auto +*.txt text +*.md text diff --git a/31436-0.txt b/31436-0.txt new file mode 100644 index 0000000..797e55a --- /dev/null +++ b/31436-0.txt @@ -0,0 +1,5192 @@ +The Project Gutenberg EBook of Philebus, by Plato + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Philebus + +Author: Plato + +Translator: Kyriakos Zambas + +Release Date: February 27, 2010 [EBook #31436] + +Language: Greek + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PHILEBUS *** + + + + +Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iason Konstantinides + + + + +Note: Bold words have been included in &&. The tonic system has been +changed from polytonic to monotonic, a table with typing mistakes at +the end of the book has been incorporated into the text. The spelling +of the book has not been changed otherwise. + +Σημείωση: Έντονοι χαρακτήρες περικλείονται σε &&. Το τονικό σύστημα +έχει αλλάξει από πολυτονικό σε μονοτονικό και ένας πίνακας με +παροράματα έχει ενσωματωθεί στο κείμενο του βιβλίου. Κατά τα άλλα έχει +διατηρηθεί η ορθογραφία του βιβλίου. + + + +ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ + + +ΠΛΑΤΩΝΟΣ +ΦΙΛΗΒΟΣ + +ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ +ΚΥΡ. ΖΑΜΠΑ + +ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΦΕΞΗ + + + +ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ +ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ + +ΠΛΑΤΩΝΟΣ +ΦΙΛΗΒΟΣ + +ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ +ΚΥΡ. Ζ Α Μ Π Α + + +ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΦΕΞΗ + +1911 + + + +ΠΡΟΛΟΓΟΣ +Η πρώτη λέξις του διαλόγου τούτου εξαγγέλλει, ότι πρόκειται να +συζητηθούν δύο αντίθετοι γνώμαι περί του αγαθού (ευτυχίας), η μία του +Φιλήβου, όστις ορίζει αυτό ως την ηδονήν, η δε άλλη του Σωκράτους, +όστις ορίζει αυτό ως την φρόνησιν. Κατά πρώτον εισάγεται το αξίωμα ότι +το αγαθόν πρέπει να έχη αυτάρκειαν (ακριβώς όπως εις τα Ηθικά +Νικομάχεια του Αριστοτέλους), συμφώνως δε προς αυτήν την ανάγκην +αποδεικνύεται ότι ούτε μόνος ο ηδονικός βίος αλλ' ούτε και μόνος ο +φρόνιμος αποτελεί το αγαθόν, αλλά ο ανάμικτος από τα δύο, κατά δεύτερον +όμως λόγον βραβεύεται η φρόνησις ως ανωτέρα της ηδονής. Αλλά ο Πλάτων +δεν αρκείται μόνον εις αυτήν την υπερίσχυσιν της φρονήσεως αλλά +προσπαθεί να υποβιβάση την ηδονήν πρώτον μεν διά της μεταφυσικής +κατατάξεως αυτής εις την τάξιν της εννοίας του απεράντου, ενώ αντιθέτως +κατατάσσει την φρόνησιν εις το περατωμένον και μετρημένον. Κατόπιν δε +διά του ανισχύρου άλλως επιχειρήματος ότι αι καλλίτεραι ηδοναί +(αφροδισιακαί) εκτελούνται εν τω κρυπτώ, το οποίον επροτάθη και εις τον +μείζονα Ιππίαν. + +Το σπουδαιότερον όμως εις τον παρόντα διάλογον είναι ότι εις την +πρωτότυπόν του ανασκάλευσιν και εξερεύνησιν των πάντων ο Πλάτων λύει +πλησίον μικροτέρων ζητημάτων άλλα μεγαλίτερα και σπουδαιότατα, και προ +πάντων ανακαλύπτει δύο αδάμαντας φιλοσοφικούς υπερτάτου μεγέθους, οι +οποίοι, αν δεν διέφευγαν την αντίληψιν των κατόπιν φιλοσόφων, ολόκληροι +βιβλιοθήκαι δεν θα εγράφοντο περί θεού και ψυχής ως περιτταί και όλως +διάφορον πορείαν θα ελάμβανεν η ηθική επιστήμη διά την τελειοποίησιν +του ανθρώπου. Το πρώτον είναι η ακαταμάχητος απόδειξις περί της +υπάρξεως Θεού απείρως ανωτέρου από την ανθρωπίνην σοφίαν εις τας +σελίδας 38 — 41, το δε άλλο είναι ο στενός συνδυασμός του αγαθού προς +το ωραίον (αντιθέτως προς τον μείζονα Ιππίαν) και το αληθές (σελ. 111 +και εξής), το οποίον είναι η πρώτη απόπειρα προς τον αρμονικόν +συνδυασμόν και συμβιβασμόν όλων των καλών ιδιοτήτων και αρετών εις την +τελειοποίησιν του ατόμου. + +Κ. ΖΑΜΠΑΣ + + + + +ΠΛΑΤΩΝΟΣ +Φ I Λ Η Β Ο Σ + + + + +(ή περί ηδονής) ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ + + +ΣΩΚΡΑΤΗΣ, ΠΡΩΤΑΡΧΟΣ, ΦΙΛΗΒΟΣ + + + Σωκράτης. +Κύτταξε λοιπόν τόρα, Πρώταρχε, τι λόγον θα σου αποτείνη ο Φίληβος αυτήν +την στιγμήν και ποίου είδους είναι ο ιδικός μας, διά να τον +διαφιλονικήσης, εάν δεν τον εύρης κατά την γνώμην σου. Θέλεις να +συγκεφαλαιώσωμεν και τον ένα και τον άλλον; + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Ο Φίληβος λοιπόν λέγει ότι αγαθόν είναι δι' όλα τα ζώα η απόλαυσις και +η ηδονή και η τέρψις και όσα ανήκουν εις αυτήν την κατηγορίαν και +συμφωνούν με αυτήν. Ο δε ιδικός μας διισχυρισμός είναι ότι όχι αυτά, +αλλά η φρόνησις και η νόησις και η μνήμη και αι συγγενείς με αυτά +ψυχικαί δυνάμεις, δηλαδή η ορθή κρίσις και οι αληθινοί συλλογισμοί, +τουλάχιστον από την ηδονήν είναι προτιμότερα δι' όλα, όσα ημπορούν να +αποκτήσουν αυτά. Και εις όσα ημπορούν να τα αποκτήσουν αυτά είναι το +ωφελιμώτερον από όλα τα πράγματα όχι μόνον εις το παρόν αλλά και εις το +μέλλον. Μη τυχόν, Φίληβε, και δεν είναι αυτός ο διισχυρισμός του +καθενός από τους δύο μας; + + Φίληβος. +Βεβαιότατα αυτός είναι, καλέ Σωκράτη. + + Σωκράτης. +Λοιπόν παραδέχεσαι, φίλε Πρώταρχε, αυτήν την συζήτησιν, την οποίαν σου +αποτείνομεν τόρα. + + Πρώταρχος. +Είναι ανάγκη να την παραδεχθώ. Διότι ο καλός μας Φίληβος εκουράσθη. + + Σωκράτης. +Τόρα λοιπόν πρέπει με κάθε τρόπον να εξακριβώσωμεν την αλήθειαν δι' +αυτούς. + + Πρώταρχος. +Μάλιστα πρέπει. + + Σωκράτης. +Εμπρός λοιπόν έξω από αυτά ας κάμωμεν ακόμη και την εξής συμφωνίαν. + + Πρώταρχος. +Ποίαν; + + Σωκράτης. +Ότι τόρα ο καθείς μας οφείλει να προσπαθήση να αποδείξη μίαν κατάστασιν +και διάθεσιν της ψυχής, η οποία είναι ικανή να καταστήση ευτυχή τον +βίον δι' όλους τους ανθρώπους. Μη τυχόν δεν είναι έτσι; + + Πρώταρχος. +Μάλιστα έτσι είναι. + + Σωκράτης. +Επομένως δεν πρέπει άραγε σεις μεν να αποδείξετε την απολαυστικήν +κατάστασιν, η αφεντιά μου δε την διανοητικήν ; + + Πρώταρχος. +Πολύ ορθά. + + Σωκράτης. +Τόρα όμως; Αν παρουσιασθή καμμία άλλη καλλιτέρα από αυτάς; Αν μεν +φαίνεται περισσότερον συγγενής με την ηδονήν, άραγε τότε δεν θα είμεθα +και οι δύο νικημένοι από τον βίον, ο οποίος συμφωνεί με αυτήν, +υπερισχύει όμως ο βίος της ηδονής από τον βίον της νοήσεως ; + + Πρώταρχος. +Μάλιστα. + + Σωκράτης. +Αν όμως φαίνεται περισσότερον συγγενής με την νόησιν, δεν νικά τότε η +νόησις την ηδονήν, και νικάται η ηδονή; εις αυτά συμφωνείτε κατ' αυτόν +τον τρόπον, ή πώς αλλέως ; + + Πρώταρχος. +Εγώ τουλάχιστον τα παραδέχομαι. + + Σωκράτης. +Και συ, Φίληβε ; τί λέγεις; + + Φίληβος. +Εγώ ωρισμένως και τόρα φρονώ ότι υπερισχύει η ηδονή και εις το μέλλον +θα φρονώ τα ίδια. Συ όμως, Πρώταρχε, πρέπει να κρίνης μόνος σου. + + Πρώταρχος. +Καλέ Φίληβε, εάν παραδώσης εις ημάς τον λόγον, δεν θα ισχύη πλέον η +γνώμη σου εις την συμφωνίαν ή διαφωνίαν με τον Σωκράτη. + + Φίληβος. +Λέγεις την αλήθειαν. Εγώ όμως τόρα εξιλεόνομαι και επικαλούμαι την +ιδίαν την θεάν. + + Πρώταρχος. +Και ημείς βεβαίως ημπορούσαμεν δι' αυτά να σου χρησιμεύσωμεν ως +μάρτυρες, ότι τα είπες αυτά που λέγεις τόρα. Τόρα λοιπόν, καλέ Σωκράτη, +εις το εξής πλέον ας δοκιμάσωμεν να προχωρήσωμεν και με τον Φίληβον +μαζί, εάν θέλη, ειδεμή όπως αγαπά. + + Σωκράτης. +Ας δοκιμάσωμεν, και μάλιστα ας αρχίσωμεν από την ιδίαν την θεάν, η +οποία, καθώς λέγει αυτός, ονομάζεται Αφροδίτη, το αληθινώτερον όμως +όνομά της είναι ηδονή. + + Πρώταρχος. +Πολύ ορθά. + + Σωκράτης. +Αλλά ο τρόμος ο ιδικός μου, φίλε Πρώταρχε, που έχω πάντοτε διά τα +ονόματα των θεών δεν είναι όπως εις τον καθένα, αλλά υπερβαίνει και τον +μεγαλύτερον φόβον. Το ίδιον και τόρα, την μεν Αφροδίτην την ονομάζω, +καθώς ορίζει εκείνη. Την ηδονήν όμως την γνωρίζω ότι είναι πολυποίκιλον +πράγμα, και, καθώς είπα, από αυτήν πρέπει να αρχίσωμεν να σκεπτώμεθα +και να ερευνώμεν ποίας φύσεως είναι. Διότι ως λέξις είναι κάπως απλή +και μία, έχει όμως παντοειδείς μορφάς και κάπως ανομοίας μεταξύ των. +Και πρόσεξε να ιδής. Απόλαυσιν λέγομεν ότι αισθάνεται ο ακολασταίνων +άνθρωπος, απόλαυσιν ότι αισθάνεται και ο σώφρων με αυτήν την ιδίαν +σωφροσύνην. Απόλαυσιν πάλιν λέγομεν ότι αισθάνεται ο ανοηταίνων και +φορτωμένος από ανοήτους κρίσεις και ελπίδας, απόλαυσιν δε επίσης +αισθάνεται και ο φρόνιμος με αυτήν την ιδίαν νόησίν του. Και τόρα αυτάς +τας δύο τάξεις των ηδονών πώς ημπορεί κανείς να τας θεωρήση ως ομοίας +μεταξύ των χωρίς δικαίως να φανή ανόητος ; + + Πρώταρχος. +Δηλαδή ναι μεν αυταί, καλέ Σωκράτη, προέρχονται από πράγματα αντίθετα, +αλλ' όμως δεν είναι μεταξύ των αντίθετοι. Διότι βεβαίως πώς είναι +δυνατόν η ηδονή να μην είναι εντελώς ομοία με άλλην ήδονήν, δηλαδή η +ιδία ακριβώς με τον εαυτόν της περισσότερον παρά με κάθε άλλο ; + + Σωκράτης. +Ναι, αλλά και έν χρώμα, αξιοθαύμαστε φίλε, αν συγκρίνωμεν με άλλο +χρώμα, υπό την έποψιν αυτήν δεν υπάρχει εμπόδιον να μην είναι όλα +χρώματα. Και όμως όλοι γνωρίζομεν ότι το μαύρον με το λευκόν, εκτός του +ότι διαφέρουν, είναι και όλως διόλου τα δύο άκρα αντίθετα. Και πάλιν +ένα σχήμα την ιδίαν σχέσιν έχει με άλλο σχήμα. Ως προς την κατηγορίαν +μεν όλα είναι έν πράγμα, τα μέρη του ενός όμως συγκρινόμενα με τα μέρη +του άλλου, άλλα μεν είναι άκρως αντίθετα μεταξύ των, άλλα δε έχουν +ωρισμένως μεγίστην διαφοράν. Και άλλα πολλά είναι εύκολον να εύρωμεν +ότι είναι καθώς αυτά. Επομένως εις αυτόν τουλάχιστον τον ορισμόν μη +πιστεύεις, ο οποίος όλα τα άκρως αντίθετα τα κάμνει ένα πράγμα. +Φοβούμαι δε μήπως εύρωμεν μερικάς ηδονάς αντιθέτους προς άλλας ηδονάς. + + Πρώταρχος. +Ίσως. Αλλά αυτό εις τι θα προσβάλη τον ορισμόν μας ; + + Σωκράτης. +Διότι θα του ειπούμεν συ, κύριε, ονομάζεις με άλλο κοινόν όνομα αυτά, +ενώ είναι διάφορα. Διότι λέγεις ότι όλα τα ηδονικά είναι αγαθά. Και +λοιπόν, ότι μεν τα ηδονικά δεν είναι ηδονικά, δεν επιδέχεται καμμίαν +συζήτησιν. Ενώ όμως από αυτά πολλά είναι κακά και άλλα πάλιν αγαθά, +κατά την ιδικήν μας γνώμην, συ και πάλιν όλα τα ονομάζεις αγαθά, ενώ, +όταν κανείς σου ειπή πειθαναγκαστικά επιχειρήματα, τότε ομολογείς ότι +είναι ανόμοια. Τόρα λοιπόν τι κοινόν ευρίσκεις και εις τας κακάς καθώς +και εις τας αγαθάς ηδονάς ανεξαιρέτως, και τας ονομάζεις όλας αγαθόν +πράγμα; + + Πρώταρχος. +Τι εννοείς, καλέ Σωκράτη ; Δηλαδή σου περνά η ιδέα ότι θα σου κάνω την +χάριν, αφού δεχθής ότι η ηδονή είναι αγαθόν, κατόπιν να σου επιτρέψω +άλλας μεν ηδονάς να τας χαρακτηρίζης ως αγαθάς, άλλας δε ως κακάς; + + Σωκράτης. +Τουλάχιστον όμως θα ομολογήσης ότι αυταί είναι μεταξύ των ανόμοιαι και +μάλιστα μερικαί άκρως αντίθετοι. + + Πρώταρχος. +Όχι, εφ' όσον βεβαίως είναι ηδοναί. + + Σωκράτης. +Πάλιν εγυρίσαμεν εις τον ίδιον λόγον, καλέ Πρώταρχε, και επομένως δεν +θα παραδεχθώμεν μίαν ηδονήν διάφορον από μίαν άλλην, αλλά όλας ομοίας, +και αυτά τα παραδείγματα που είπαμεν μόλις προ ολίγου δεν μας κεντούν +διόλου, και ημείς θα εξακολουθούμεν την έρευναν και θα ειπούμεν +πράγματα που λέγουν οι χυδαιότεροι άνθρωποι και συγχρόνως πρωτόπειροι +εις τας συζηtήσεις. + + Πρώταρχος. +Ποία δηλαδή εννοείς ; + + Σωκράτης. +Ότι, εάν εγώ σε μιμηθώ και αντικρούων σε τολμήσω να ειπώ, ότι το άκρον +ανόμοιον είναι περισσότερον από όλα όμοιον με το άκρον ανόμοιον, θα έχω +να σου ειπώ τα ίδια επιχειρήματα, και βεβαίως θα φανούμεν νεώτεροι από +όσον πρέπει και ο λόγος μας θα ξεφύγη και θα πάρη πόδι. Δι' αυτό λοιπόν +ας τον γυρίσωμεν πίσω, και πολύ πιθανόν, αν ερευνήσωμεν τας ομοιότητας, +να συμφωνήσωμεν κάπως μεταξύ μας. + + Πρώταρχος. +Λέγε πώς; + + Σωκράτης. +Υπόθεσε, καλέ Πρώταρχε, ότι συ ερωτάς εμέ . . . + + Πρώταρχος. +Τι πράγμα ; + + Σωκράτης. +Άραγε η φρόνησις και η επιστήμη και ο νους και όλα όσα εγώ εις την +αρχήν τα εθεώρησα ως αγαθά, όταν ερωτήθην τι είναι το αγαθόν, δεν θα +πάθουν ό,τι έπαθε ο ιδικός σου ορισμός; + + Πρώταρχος. +Πώς ; + + Σωκράτης. +Όλαι εν γένει αι επιστήμαι θα φανούν ότι είναι πολλαί, και ότι μερικαί +είναι ανόμοιαι μεταξύ των. Αν μάλιστα μερικαί αποδειχθούν αντίθετοι +κάπως, τότε πλέον είμαι άραγε άξιος να συζητώ εδώ, εάν φοβηθώ τούτο και +ειπώ ότι δεν γίνεται καμμία επιστήμη ανομοία με άλλην επιστήμην, και +τότε πλέον ο λόγος αυτός ωσάν ένα παραμύθι πάγει να χαθή, ημείς δε +προσπαθούμεν να σωθούμεν με ένα σανίδι παραλογισμών ; + + Πρώταρχος. +Βεβαίως αυτό δεν πρέπει να γίνη, εκτός του να σωθούμεν(!). Η ισότης +όμως και διά τον ιδικόν σου και διά τον ιδικόν μου λόγον μου αρέσει. +Και δι' αυτό ας ειπούμεν ότι υπάρχουν και πολλαί ανόμοιαι ηδοναί και +πολλαί ανόμοιαι επιστήμαι. + + Σωκράτης. +Τόρα λοιπόν, φίλε Πρώταρχε, χωρίς να αποκρύπτωμεν την διαφοράν του +αγαθού, καθώς το λέγεις συ και καθώς το λέγω εγώ, ας τας θέσωμεν εις το +μέσον και ας ανεχθώμεν να μας πληροφορήση η έρευνα του ζητήματος, αν +πρέπει να ορίσωμεν το αγαθόν ως ηδονήν ή ως φρόνησιν ή ως κανέν άλλο +τρίτον, Διότι ημείς εδώ βεβαίως δεν ήλθαμεν να φιλονικήσωμεν, πώς να +υπερισχύσουν όσα λέγω εγώ, ή όσα λέγεις εσύ, αλλά πρέπει βεβαίως να +υπερασπίσωμεν και οι δύο τον αληθέστερον λόγον. + + Πρώταρχος. +Βεβαίως πρέπει. + + + Σωκράτης. +Αυτόν λοιπόν τον λόγον ας τον στερεώσωμεν ακόμη περισσότερον με κοινήν +συνεννόησιν. + + Πρώταρχος. +Ποίον δηλαδή ; + + Σωκράτης. +Αυτόν ο οποίος εις όλους τους ανθρώπους προξενεί δυσκολίας κάποτε με το +καλό και κάποτε με το κακό. + + Πρώταρχος. +Λέγε καθαρώτερα. + + Σωκράτης. +Αυτόν τον λόγον που εξέπεσε κοντά μας προ ολίγου, ο οποίος εκ φύσεως +είναι κάπως αξιοθαύμαστος(!). Δηλαδή ότι τα πολλά είναι έν και το έν +πολλά είναι παράδοξον απόφθεγμα και είναι εύκολον να αντικρούση κανείς +εκείνον, ο οποίος παραδέχεται οποιονδήποτε από αυτά τα δύο. + + Πρώταρχος. +Άραγε μήπως εννοείς, όταν κανείς διισχυρίζεται ότι, ενώ εγώ ο Πρώταρχος. +εκ φύσεως έγινα είς, εξ άλλου πάλιν είναι πολλοί οι κύριοι εγώ και +αντίθετοι μεταξύ των, μεγάλος και μικρός, και βαρύς και ελαφρός, και +χίλια άλλα ο ίδιος. + + Σωκράτης. +Συ μεν, φίλε Πρώταρχε, είπες όσα είναι δημοσιευμένα ως παραδοξολογήματα +διά το έν και τα πολλά, τα οποία όμως όλοι σχεδόν έμειναν σύμφωνοι +πλέον να μην τα εγγίζουν, διότι τα θεωρούν ως παιδαριώδη και εύκολα και +ως μεγάλα εμπόδια διά την συζήτησιν. Άλλως τε δεν έχουν πλέον πέρασιν +ούτε τα εξής, δηλαδή εάν συζητών χωρίση κανείς τα μέλη τα οποία είναι +συγχρόνως και μέρη του καθενός, και έπειτα, αφού παραδεχθή ότι όλα αυτά +είναι το περίφημον εκείνο έν, αρχίση να γελά εις βάρος σας και να +αποδεικνύη ότι ηναγκάσθη να δεχθή μίαν τερατώδη γνώμην, ότι δηλαδή το +έν είναι πολλά και τα πολλά έν. + + Πρώταρχος. +Συ όμως άραγε, καλέ Σωκράτη, ποία άλλα έχεις να ειπής διά τον ίδιον +αυτόν λόγον, τα οποία ακόμη δεν εδημοσιεύθησαν; + + Σωκράτης. +Το να μη θεωρή κανείς, παιδί μου, ότι το έν είναι από όσα γεννώνται και +χάνονται, καθώς είπαμεν προ ολίγου. Διότι τότε και αυτού του είδους το +έν, το οποίον είπαμεν προ ολίγου, έγινε δεκτόν ότι δεν πρέπει να +εξελεγχθή ως ψευδές. Όταν όμως δοκιμάση κανείς να δεχθή ένα άνθρωπον +και ένα βουν και έν το ωραίον εν γένει και έν το αγαθόν, τότε δι' αυτάς +τας μονάδας και διά τα όμοια η μεγάλη λεπτολογία γίνεται αναλυτική +συζήτησις. + + Πρώταρχος. +Πώς ; + + Σωκράτης. +Πρώτον μεν αν πρέπει να δεχθώμεν ότι υπάρχουν κάποιαι μονάδες τοιούτου +είδους με αληθινήν ύπαρξιν. Έπειτα πάλιν πώς από αυτάς εκάστη είναι +πάντοτε μία και η αυτή χωρίς να επιδέχεται ούτε γέννησιν, ούτε φθοράν, +και όμως ασφαλώς είναι μία. Κατόπιν πάλιν εις όσα γεννώνται και είναι +άπειρα, πρέπει να δεχθώμεν ή ότι αυτή διεχωρίσθη και έγινε πολλά, ή ότι +επήγε εις το καθέν ολόκληρος αυτή έξω από τον εαυτόν της, το οποίον +ωρισμένως είναι το αδυνατώτερον από όλα, δηλαδή η ιδία να είναι +ταυτότης και μονάς συγχρόνως και να υπάρχη και εις το έν και εις τα +πολλά. Αυτό είναι το ζήτημα, καλέ Πρώταρχε, διά το έν και τα πολλά και +όχι εκείνο, και όταν εις αυτό δεν συμφωνήσωμεν ορθώς, θα μας φέρουν εις +κάθε είδους δυσκολίαν, εάν όμως συμφωνήσωμεν ορθώς, θα μας οδηγήσουν +εις πάσαν ευκολίαν. + + Πρώταρχος. +Τότε λοιπόν, καλέ Σωκράτη, δεν πρέπει άραγε πρώτον αυτό να +εξακριβώσωμεν ; + + Σωκράτης. Τουλάχιστον αυτό φρονώ εγώ. + + Πρώταρχος. +Λοιπόν γνώριζε ότι και όλοι ημείς εδώ συμφωνούμεν μαζί σου εις αυτά. +Όσον διά τον Φίληβον όμως ίσως είναι το καλλίτερον πράγμα να μην τον +ερωτάς, διότι είναι καλά όπως είναι. + + Σωκράτης. +Πολύ καλά. Και τόρα πώς να αρχίσωμεν αυτόν τον πόλεμον των +αμφισβητουμένων ζητημάτων, ο οποίος είναι μεγάλος και πολυποίκιλος; +Άραγε από το εξής ; + + Πρώταρχος. +Από πού ; + + Σωκράτης. +Είπαμεν βεβαίως ότι το ίδιον πράγμα που γίνεται και έν και πολλά με +τους λόγους μας, τριγυρίζει παντού εις το καθέν από όσα λέγομεν πάντοτε +και άλλοτε και τόρα. Και αυτό ούτε φόβος υπάρχει να παύση ποτέ, ούτε +τόρα ήρχισε, αλλά, καθώς νομίζω εγώ, αυτή η ιδιότης υπάρχει εις τους +λόγους μας ως αθάνατον και αγήραστον πάθημα. Όστις δε από τους νέους +δοκιμάση αυτό πρώτην φοράν, από την ηδονήν ενθουσιάζεται και είναι +πρόθυμος εις πάσαν συζήτησιν, και άλλοτε μεν τα συστρέφει και τα +συγχωνεύει εις έν κατά την μίαν γνώμην, άλλοτε δε τα ξεστρίφει και τα +διαχωρίζει, και πρωτίστως μεν ρίπτει εις στενοχωρίαν τον εαυτόν του, +έπειτα όμως και όποιον πλησιάση, είτε είναι νεώτερος είτε γεροντότερος +είτε συνομήλικός του, και δεν χαρίζει ούτε τον πατέρα του ούτε την +μητέρα του ούτε άλλον κανένα από τους ακροατάς, και σχεδόν και τα άλλα +ζώα, όχι μόνον τους ανθρώπους, άλλως τε από τους βαρβάρους δεν θα +εχάριζε κανένα, αρκεί να είχε διερμηνέα. + + Πρώταρχος. +Καλέ Σωκράτη, δεν βλέπεις ότι όλοι μας εδώ είμεθα νέοι, και δεν +φοβείσαι μήπως σου επιτεθούμεν όλοι μαζί με τον Φίληβον, εάν μας +υβρίζης; Αλλά οπωσδήποτε — επειδή εννοούμεν τι θέλεις να ειπής — εάν +έχης τρόπον και μηχανήν να φύγη με το καλό από μέσα από τον λόγον μας +αυτή η ταραχή και να εύρωμεν δρόμον κάπως καλλίτερον από αυτόν διά την +συζήτησίν μας, προσπάθησε και συ εις αυτό, και ημείς όσον ημπορούμεν θα +σε ακολουθήσωμεν. Διότι τούτο εδώ το ζήτημα δεν είναι μικρόν, Σωκράτη +μου. + + Σωκράτης. +Όχι βέβαια, παιδιά, καθώς σας ονομάζει, ο Φίληβος. Αλλά δεν υπάρχει +ούτε ημπορεί να υπάρξη άλλος καλλίτερος δρόμος, από εκείνον τον οποίον +εγώ πάντοτε αγαπώ μανιωδώς, και όμως έως τόρα μου ξέφυγε πολλάκις και +με άφησε στα έρημα και στην στενοχωρίαν. + + Πρώταρχος. +Ποίος είναι αυτός ; Λέγε και μη σε μέλει. + + Σωκράτης. +Ο δρόμος τον οποίον να τον ορίσωμεν δεν είναι δύσκολον, να τον +μεταχειρισθώ όμως είναι δυσκολώτατον. Διότι όλα όσα ανέκαθεν ευρέθησαν +σχετικά με την τέχνην, με αυτόν εξηγήθησαν. Πρόσεξε όμως να ιδής ποία +εννοώ. + + Πρώταρχος. +Λέγε και μη σε μέλει. + + Σωκράτης. +Η δωρεά των θεών εις τους ανθρώπους, καθώς τουλάχιστον εγώ το θεωρώ +βέβαιον, ερρίφθη από κάποιον μέρος των θεών διά μέσου κανενός Προμηθέως +μαζί με κάποιον φωτεινότατον πυρ. Και οι μεν παλαιοί, οι οποίοι ήσαν +καλλίτεροι από ημάς και κατοικούσαν πλησιέστερον εις τους θεούς, αυτήν +την φήμην μας παρέδωκαν, ότι δηλαδή όλα όσα λέγομεν ότι υπάρχουν +πάντοτε συνίστανται από έν και πολλά, έχουν όμως εκ φύσεως σύμφυτον το +πέρας και το άπειρον. Επομένως πρέπει ημείς, αφού αυτά έχουν τοιαύτην +διάταξιν πάντοτε, να δεχθώμεν μίαν μορφήν δια το καθέν, όταν το +εξετάζωμεν. Διότι θα την εύρωμεν εντός του. Εάν λοιπόν πάρωμεν κατά +σειράν την μίαν, έπειτα τας δύο και εξετάσωμεν αν υπάρχουν κάπως, ει δε +μη τρεις ή κανένα άλλον αριθμόν, και πάλιν ομοίως έκαστον από εκείνα τα +έν, έως ότου να εννοήσωμεν το αρχικόν έν όχι μόνον ότι είναι έν και +πολλά και άπειρα αλλά και πόσα. Την δε έννοιαν του απείρου να μη +σχετίζωμεν με τα πολλά, έως ότου να εννοήσωμεν ολόκληρον τον αριθμόν +αυτών, ο οποίος κείται μεταξύ του απείρου και του ενός. Και τότε πλέον +να παραχωρήσωμεν εις το άπειρον χωριστά το καθέν από όλα και να τα +αφήσωμεν ήσυχα. Λοιπόν, καθώς είπα, οι θεοί μεν ούτω πως μας παρέδωσαν +να ερευνώμεν και να εννοούμεν και να διδάσκωμεν ο είς τον άλλον. Οι +σημερινοί σοφοί όμως το έν μεν το κατασκευάζουν, όπως τύχη, γληγορώτερα +και συντομώτερα από όσον πρέπει, κατόπιν δε από το έν αμέσως το +άπειρον. Τα εν τω μέσω όμως τους διαφεύγουν. Και από αυτά διακρίνεται +πότε είναι λογική και πότε εριστική η μεταξύ μας συζήτησις. + + Πρώταρχος. +Μερικά μου φαίνεται κάπως, Σωκράτη μου, ότι τα εννοώ, μερικά όμως από +όσα λέγεις είναι ανάγκη να τα ακούσω καθαρώτερα. + + Σωκράτης. +Καλέ Πρώταρχε, αυτό το οποίον λέγω γίνεται σαφές με τα γράμματα, και +πάρε το από αυτά τα οποία εδιδάχθης. + + Πρώταρχος. +Πώς ; + + Σωκράτης. +Βεβαίως η φωνή η οποία εξέρχεται από το στόμα είναι μία, και πάλιν +άπειρος κατά τον αριθμόν, και όλων και ενός εκάστου. + + Πρώταρχος. +Τι άλλο βεβαίως ; + + Σωκράτης. +Και βεβαίως δεν γινόμεθα ακόμη σοφοί με το έν από αυτά, ούτε δηλαδή +διότι γνωρίζομεν το άπειρον αυτής, ούτε διότι γνωρίζομεν το έν. Αλλά +διότι γνωρίζομεν πόσα είναι τα γράμματα και ποία, αυτό μας κάμνει +γραμματισμένους. + + Πρώταρχος. +Πολύ ορθά. + + Σωκράτης. +Και βεβαίως το ίδιον είναι και εκείνο που κάμνει τον μουσικόν. + + Πρώταρχος. +Πώς ; + + Σωκράτης. +Δηλαδή και εις εκείνην την τέχνην μία είναι καθαυτό η φωνή. + + Πρώταρχος. +Πώς όχι; + + Σωκράτης. +Ας δεχθώμεν δε ως δύο το βαρύφωνον και το υψίφωνον, και τρίτον το +ομόφωνον. Ή πώς αλλέως ; + + Πρώταρχος. +Καθώς το λέγεις. + + Σωκράτης. +Και όμως ακόμη δεν ημπορείς να είσαι σοφός εις την μουσικήν, όταν +γνωρίζης μόνον αυτά, αν δε πάλιν δεν τα γνωρίζης, ημπορώ να ειπώ ότι +δεν αξίζεις τίποτε εις αυτά. + + Πρώταρχος. +Βεβαίως δεν αξίζω. + + Σωκράτης. +Όταν όμως, φίλε μου, μάθης πόσα είναι τα διαστήματα της φωνής ως προς +το υψίφωνον και βαρύφωνον, και ποία, και τα όρια των διαστημάτων, και +όσα συστήματα γίνονται από αυτά, τα οποία, αφού ανεκάλυψαν οι +αρχαιότεροι, τα παρέδωκαν εις ημάς τους μεταγενεστέρους των να τα +ονομάζωμεν αρμονίας (κλίμακας), και πάλιν ότι εις τας κινήσεις του +σώματος συμβαίνουν παρόμοια παθήματα, τα οποία μάλιστα τα εμέτρησαν με +αριθμούς και λέγουν ότι πρέπει να τα ονομάζωμεν ρυθμούς και μέτρα, θα +ημπορέσης συγχρόνως να εννοήσης ότι κατ' αυτόν τον τρόπον πρέπει να +σκεπτώμεθα πάντοτε, όταν πρόκειται περί ενός και πολλών. Διότι, και +όταν αυτά τα μάθης ούτω πως, έγινες σοφός, και πάλιν, εάν κανέν άλλο +οποιονδήποτε από τα όντα το εννοής με τοιαύτην έρευναν, τότε πλέον +είσαι κάτοχος αυτού. Το άπειρον όμως ενός εκάστου και των πολλών σε +κάμνει άπειρον εις την σκέψιν και όχι λογικόν και μετρημένον, διότι +ποτέ σου δεν προσέχεις εις κανένα αριθμόν κανενός πράγματος. + + Πρώταρχος. +Καλέ Φίληβε, αυτά που λέγει τόρα ο Σωκράτης εις εμέ τουλάχιστον +φαίνονται πολύ ορθά. + + Φίληβος. +Όσον δι' αυτά και εις εμέ βεβαίως φαίνονται ορθά. Αλλά τόρα προς τι +ελέχθη προς ημάς αυτός ο λόγος και τι σκοπόν έχει; + + Σωκράτης. +Πραγματικώς, φίλε Πρώταρχε, πολύ ορθή είναι αυτή η ερώτησις του +Φιλήβους. + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα, και δι' αυτό απάντησε εις αυτόν. + + Σωκράτης. +Αυτό θα το κάμω, αφού ολίγον ακόμη ομιλήσω δι' αυτά τα ίδια. Δηλαδή, +καθώς όταν κανείς πάρη εις το χέρι του έν οποιονδήποτε πράγμα, δεν +πρέπει, καθώς είπαμεν, να στρέφη αμέσως την προσοχήν του εις την φύσιν +του απείρου, αλλά εις ένα οποιονδήποτε αριθμόν, το ίδιον και αντιθέτως, +όταν κανείς αναγκασθή να συλλάβη πρώτον το άπειρον, τότε, διά να το +εννοήση, δεν πρέπει να στρέφη το βλέμμα του αμέσως εις το έν, αλλά +πάλιν εις κάποιον μεγάλον αριθμόν, και εις το τέλος πλέον να φθάνη εις +το έν. Και τόρα πάλιν αυτό το οποίον λέγομεν εδώ, ας το εφαρμόσωμεν εις +τα γράμματα. + + Πρώταρχος. +Πώς ; + + Σωκράτης. +Αφού κάποιος είτε θεός είτε θείος άνθρωπος, καθώς λέγουν εις την +Αίγυπτον ότι υπήρξε κάποιος Θεύθ, ενόησε ότι η φωνή είναι άπειρος και +ότι μέσα εις το άπειρον τα φωνήεντα δεν είναι έν αλλά περισσότερα, και +άλλα πάλιν ότι δεν έχουν μεν φωνήν, έχουν όμως κάποιαν προφοράν, και +ότι και αυτά έχουν ένα ωρισμένον αριθμόν, και αφού ως τρίτον είδος +γραμμάτων εχώρισε αυτά τα οποία τόρα ονομάζομεν άφωνα, τότε πλέον +ήρχισε να διαιρή τα άφθογγα και τα άφωνα χωριστά το καθέν, και τα +φωνήεντα και τα ημίφωνα με τον ίδιον τρόπον, έως ότου επέτυχε τον +αριθμόν των και δι' έκαστον και δι' όλα και τα ωνόμασε στοιχεία. Και +επειδή ενόησε καλώς ότι κανείς από ημάς δεν θα ημπορούσε ούτε έν από +αυτά να εννοήση χωριστά από όλα, εσυλλογίσθη πάλιν αυτήν την σύνδεσιν, +ότι δηλαδή όλα αυτά είναι έν και κάμνουν κάπως έν, και εις όλα αυτά +ώρισε μίαν τέχνην και την ωνόμασε γραμματικήν. + + Φίληβος. +Αυτά τόρα, καθώς τουλάχιστον εσχετίσθησαν μεταξύ των, τα ενόησα πολύ +καλλίτερα από τα προηγούμενα, φίλε Πρώταρχε. Και όμως και τόρα καθώς +και ολίγον προηγουμένως μου λείπει το ίδιον μέρος του ζητήματος. + + Σωκράτης. +Μήπως, καλέ Φίληβε, δεν εννοείς ποίαν σχέσιν έχουν αυτά με το ζήτημά +μας ; + + Φίληβος. +Μάλιστα, αυτό είναι που ζητούμεν προ πολλού και εγώ και ο Πρώταρχος. + + Σωκράτης. +Άραγε όμως προ πολλού επίσης εφθάσατε εις αυτό που ζητείτε ; + + Φίληβος. +Πώς ; + + Σωκράτης. +Άραγε ο λόγος μας από την αρχήν δεν ήτο περί φρονήσεως και ηδονής, +ποίον από τα δύο είναι προτιμότερον ; + + Φίληβος. +Πώς δεν ήτο ; + + Σωκράτης. +Και όμως έν βεβαίως είπαμεν ότι είναι το καθέν από αυτά. + + Φίληβος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Ακριβώς λοιπόν αυτό απαιτεί από ημάς ο προηγούμενος λόγος, δηλαδή πώς +το καθέν από αυτά είναι έν και πολλά, και πώς δεν είναι κατ' ευθείαν +άπειρα, αλλά προηγουμένως έχουν κάποιον αριθμόν πριν να γίνη το καθέν +άπειρα ; + + Πρώταρχος. +Πραγματικώς, καλέ Φίληβε, όχι εις μηδαμινήν ερώτησιν μας έρριψε πάλιν ο +Σωκράτης χωρίς και εγώ να εννοήσω με ποίον τρόπον μας έφερε γύρω. Και +λοιπόν πρόσεξε, ποίος από τους δύο μας θα δώση την απάντησιν εις αυτήν +την ερώτησιν. Και βεβαίως ίσως είναι αξιογέλαστον, ενώ εγώ εδέχθην +εντελώς να σε διαδεχθώ εις τον λόγον, τόρα πάλιν να το επιβάλω εις εσέ, +επειδή δεν ημπορώ να απαντήσω εις αυτήν την ερώτησιν. Νομίζω όμως ότι +είναι πολύ γελοιωδέστερον να μην ημπορέση από ημάς ούτε ο είς ούτε ο +άλλος. Λοιπόν σκέψου, τι πρέπει να κάμωμεν. Νομίζω δηλαδή ότι ο +Σωκράτης μας ερωτά τόρα, αν υπάρχουν ή δεν υπάρχουν είδη της ηδονής και +πόσα είναι και ποία. Και πάλιν περί της φρονήσεως τα ίδια με τον ίδιον +τρόπον. + + Σωκράτης. +Πολύ ορθά ομιλείς, παιδί του Καλλίου. Διότι βεβαίως, εάν δεν +ημπορέσωμεν να το εφαρμόσωμεν εις πάσαν μονάδα και ομοιότητα και +ταυτότητα και το αντίθετον, καθώς μας ειδοποίησε ο προηγούμενος λόγος, +τότε κανείς από ημάς δεν θα ημπορέση διόλου να γίνη άξιος ποτέ διά +τίποτε. + + Πρώταρχος. +Σχεδόν, Σωκράτη μου, φαίνεται ότι είναι καθώς το λέγεις. Αλλά το +καλλίτερον μεν είναι όλα ανεξαιρέτως να τα γνωρίζη ο σώφρων, κατά +δεύτερον όμως λόγον μου φαίνεται ότι πρέπει να μη απατά τον εαυτόν του. +Αλλά διατί άραγε εγώ τόρα το είπα αυτό ; Εγώ θα σου το εξηγήσω. Συ, +καλέ Σωκράτη, μας επρόσφερες εις όλους μας αυτήν την συναναστροφήν και +τον εαυτόν σου, διά να αναλύσωμεν ποίον είναι το καλλίτερον από τα +ανθρώπινα αγαθά. Διότι, όταν είπε ο Φίληβος ότι αυτό είναι η ηδονή και +η τέρψις και η απόλαυσις, συ τον αντέκρουσες και είπες ότι δεν είναι +αυτά αλλά εκείνα, τα οποία πολλάκις υπενθυμίζομεν μεταξύ μας με +ευχαρίστησιν, και κάμνομεν καλά, διά να μένουν εις την μνήμην μας και +αι δύο γνώμαι και βασανίζωνται. Καθώς δε φαίνεται, η γνώμη σου είναι +ότι το αγαθόν, το οποίον είναι ορθόν να το ονομάσωμεν ανώτερον από την +ηδονήν, είναι ο νους, η επιστήμη, η φρόνησις, η τέχνη και όλα πάλιν τα +συγγενή με αυτά, και αυτά πρέπει να αποκτήσωμεν και όχι εκείνα. Αφού +λοιπόν αυτά ελέχθησαν από τα δύο μέρη συζητητικώς, ημείς χάριν +αστειότητος σε απειλήσαμεν, ότι δεν θα σε αφήσωμεν να υπάγης στο σπίτι +σου, πριν να δοθή ένα καλόν τέλος εις την ανάλυσιν αυτών των λόγων. Συ +δε έμεινες σύμφωνος και επρόσφερες τον εαυτόν σου, και λοιπόν τόρα +ημείς σου λέγομεν καθώς τα παιδιά, ό,τι εδόθη ορθώς δεν παίρνεται πίσω. +Ώστε παύσε να απαντάς με αυτόν τον τρόπον εις όσα λέγομεν τόρα. + + Σωκράτης. +Ποίον τρόπον εννοείς ; + + Πρώταρχος. +Να μας ρίπτης εις στενοχωρίας και να μας ξαναρωτάς δι' όσα δεν +ημπορούμεν προς το παρόν να σου δώσωμεν ορθήν απάντησιν. Δηλαδή ας μη +νομίσωμεν ότι αυτή η απορία μας δι' όλα δίδει τέλος εις το ζήτημά μας, +αλλά αν ημείς δεν έχωμεν δυνάμεις να κάμωμεν τούτο, πρέπει να το κάμης +εσύ. Διότι το υπεσχέθης. Λοιπόν συμφώνως με αυτά σκέψου μόνος σου, +άραγε θα αναλύσης τα είδη της ηδονής και της επιστήμης ή θα τα αφήσης, +εάν κάπως ημπορής με άλλον τρόπον να τα εξηγήσης αλλέως, αν θέλης, αυτά +που διαφιλονικούμεν. + + Σωκράτης. +Τόρα πλέον τι άλλο έχει να φοβηθή ο κύριος εαυτός μου, αφού αυτό το +είπες ούτω πως ; Διότι μόλις λεχθή το αν θέλης, διώχνει κάθε φόβον δι' +οτιδήποτε. Εκτός τούτου όμως μου φαίνεται ότι κάποιος θεός μου έδωκε +μίαν ανάμνησιν. + + Πρώταρχος. +Πώς δηλαδή και διά ποίον ; + + Σωκράτης. +Ήκουσα προ πολλού κάποιους λόγους εις τον ύπνον ή εις τον ξύπνον μου +και τόρα τους εννοώ και διά την ηδονήν και διά την φρόνησιν, ότι κανέν +από αυτά τα δύο δεν είναι αγαθόν, αλλά κάτι άλλο τρίτον, διάφορον από +αυτά, καλλίτερον όμως και από τα δύο. Και βεβαίως, αν τούτο το +εννοήσωμεν τόρα ημείς καθαρά, απαλλάσσεται η ηδονή από την υπηρεσίαν να +είναι νικήτρια. Διότι τότε πλέον το αγαθόν δεν ημπορεί να είναι το +ίδιον με αυτήν. Ή πώς αλλέως; + + Πρώταρχος. +Καθώς το λέγεις. + + Σωκράτης. +Από όλα δε τα είδη της αναλύσεώς μας την ηδονήν πλέον δεν θα την +χρειασθούμεν διόλου κατά την γνώμην μου. Όταν δε προχωρήσωμεν, θα φανή +καθαρώτερα. + + Πρώταρχος. +Ωραία το είπες και τελείωνε ομοίως. + + Σωκράτης. +Λοιπόν κάτι μικρά πράγματα ας συμφωνήσωμεν προηγουμένως μεταξύ μας. + + Πρώταρχος. +Ποία δηλαδή ; + + Σωκράτης. +Ο κλήρος του αγαθού άραγε είναι λογικόν να είναι τέλειος ή όχι ; + + Πρώταρχος. +Βεβαίως ο τελειότερος από όλα τα πράγματα, καλέ Σωκράτη. + + Σωκράτης. +Και λοιπόν ; είναι ικανοποιητικόν το αγαθόν ; + + Πρώταρχος. +Πώς όχι; Και μάλιστα ως προς αυτό είναι ανώτερον από όλα τα πράγματα. + + Σωκράτης. +Βεβαίως όμως, καθώς νομίζω, είναι ανάγκη να λεχθή περί αυτού το εξής, +ότι οστισδήποτε γνωρίζει αυτό το κυνηγά και το επιθυμεί και θέλει να το +συλλάβη και να το έχη ιδικόν του, και διά τα άλλα δεν φροντίζει διόλου, +εκτός μόνον δι' όσα τελειόνουν μαζί με τα αγαθά. + + Πρώταρχος. +Δεν υπάρχει αντίρρησις εις αυτά. + + Σωκράτης. +Λοιπόν ας προσέξωμεν και ας κρίνωμεν χωριστά τον βίον της ηδονής και +της φρονήσεως. + + Πρώταρχος. +Πώς το είπες αυτό ; + + Σωκράτης. +Ας υποθέσωμεν ότι ούτε εις τον βίον της ηδονής υπάρχει φρόνησις, ούτε +εις τον βίον της φρονήσεως ηδονή. Διότι βεβαίως, εάν το έν από τα δύο +αυτά είναι αγαθόν, πρέπει πλέον να μην χρειάζεται τίποτε άλλο. Εάν όμως +το έν από αυτά φανή ότι χρειάζεται κάτι τι, τότε βεβαίως δεν είναι αυτό +το όντως αγαθόν. + + Πρώταρχος. +Βεβαίως πώς είναι δυνατόν να είναι ; + + Σωκράτης. +Λοιπόν θέλεις εις το άτομόν σου να δοκιμάσωμεν να τα εξακριβώσωμεν +αυτά; + + Πρώταρχος. +Πολύ καλά. + + Σωκράτης. +Απάντησέ μου λοιπόν. + + Πρώταρχος. +Λέγε. + + Σωκράτης. +Θα εδέχεσο συ, φίλε Πρώταρχε, να ζήσης όλην σου την ζωήν με την +απόλαυσιν των μεγαλιτέρων ηδονών ; + + Πρώταρχος. +Και διατί όχι ; + + Σωκράτης. +Αλλ' άραγε θα ενόμιζες ότι κάτι σου χρειάζεται ακόμη, εάν το έχης αυτό +εντελώς ; + + Πρώταρχος. +Διόλου μάλιστα. + + Σωκράτης. +Πρόσεξε λοιπόν μήπως από την φρόνησιν και την νόησιν και το να +συλλογίζεσαι το ορθόν, και όσα είναι συγγενή με αυτά θα είχες καμμίαν +έλλειψιν. + + Πρώταρχος. +Ποίαν έλλειψιν θα έχω ; Διότι όταν έχω την χαράν όλα τα έχω. + + Σωκράτης. +Λοιπόν εάν ζης εις όλην σου την ζωήν ούτω πως, ημπορείς να μένης +ευχαριστημένος ; Αλλά όταν δεν έχης μνήμην και επιστήμην και κρίσιν +αληθινήν, πρώτον μεν αυτό το ίδιον πράγμα, την χαράν, αν την +απολαμβάνης ή όχι, δεν είναι άραγε επόμενον να μην το γνωρίζης, αφού +στερείσαι εντελώς πάσαν φρόνησιν ; + + Πρώταρχος. +Είναι επόμενον. + + Σωκράτης. +Και όμως πάλιν, όταν δεν έχης μνήμην, είναι επόμενον βεβαίως να μη +ενθυμήσαι ούτε ότι απελάμβανες, και όταν έρχεται αιφνιδίως η στιγμιαία +ηδονή, να μη μένη ουδέ ίχνος μνήμης. Και πάλιν, αν δεν έχης κρίσιν +αληθινήν, είναι επόμενον να μη νομίζης ότι απολαμβάνεις, όταν +απολαμβάνης, επειδή δε στερείσαι και τους συλλογισμούς, δεν θα είσαι +ικανός να υπολογίσης ότι θα απολαύσης εις τον υπόλοιπον χρόνον της ζωής +σου, και θα ζης όχι ζωήν ανθρώπου αλλά κανενός μαλακίου ή από όσα +υπάρχουν έμψυχα θαλασσινά με οστρακοφόρον σώμα. Είναι αληθινά αυτά, ή +έχομεν να σκεφθώμεν κάπως διαφορετικά από αυτά ; + + Πρώταρχος. +Πώς είναι δυνατόν; + + Σωκράτης. +Τότε λοιπόν είναι προτιμητέος αυτός ο βίος από ημάς; + + Πρώταρχος. +Αυτός ο λόγος, καλέ Σωκράτη, με έρριψε εις πλήρη αφασίαν. + + Σωκράτης. +Λοιπόν ας μην κουραζώμεθα ακόμη, και ας πάρωμεν να εξετάσωμεν τον βίον +της φρονήσεως. + + Πρώταρχος. +Ποίον λοιπόν εννοείς: + + Σωκράτης. +Εάν τόρα πάλιν θα δεχθή κανείς από ημάς να ζη, όταν έχη μεν φρόνησιν +και νουν και επιστήμην και μνήμην παντός είδους, δεν μετέχη όμως ούτε +πολύ ούτε ολίγον από την ηδονήν, αλλ' ούτε πάλιν και από την λύπην, +αλλά είναι εντελώς απαθής από όλα αυτά. + + Πρώταρχος. +Κανείς από αυτούς τους βίους, καλέ Σωκράτη, δεν φαίνεται προτιμητέος +εις εμέ τουλάχιστον, ούτε θα φανή ποτέ εις κανένα άλλον, καθώς νομίζω. + + Σωκράτης. +Αλλά τόρα; ο ανάμικτος, φίλε Πρώταρχε, όταν παραχθή από τους δύο μαζί ; + + Πρώταρχος. +Εννοείς από την ηδονήν και τον νουν και την φρόνησιν ; + + Σωκράτης. +Ναι από αυτά εννοώ. + + Πρώταρχος. +Ο καθείς βεβαίως θα προτιμήση αυτόν τον βίον παρά κανένα οποιονδήποτε +από εκείνους τους δύο και μάλιστα όχι μόνον ο ένας αλλά και ο καθένας. + + Σωκράτης. +Εννοούμεν λοιπόν τι εξάγεται τόρα από αυτούς τους λόγους μας ; + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. Ότι δηλαδή τρεις βίοι επροτάθησαν, αλλά από +τους δύο δεν είναι ικανοποιητικός ούτε ο είς ούτε ο άλλος, ούτε πρέπει +να τον προτιμήση ούτε ο άνθρωπος ούτε κανέν άλλο ζώον. + + Σωκράτης. +Μήπως λοιπόν δεν είναι πλέον φανερόν ότι κανείς από αυτούς τους δύο δεν +περιείχε το αγαθόν; Διότι τότε θα ήτο ικανοποιητικός και τέλειος και +προτιμητέος δι' όλα τα φυτά και τα ζώα, όσα θα ημπορούσαν να ζουν +πάντοτε κατ' αυτόν τον τρόπον εις όλην των την ζωήν. Εάν δε κανείς από +ημάς επροτίμα άλλα, θα τα απελάμβανε παρά την φύσιν του πραγματικώς +προτιμητέου χωρίς να θέλη, ένεκα αμαθείας ή κάποιας άλλης ανάγκης όχι +ευλογημένης. + + Πρώταρχος. +Φαίνεται τουλάχιστον ότι αυτά είναι καθώς τα λέγεις. + + Σωκράτης. +Λοιπόν όσον διά την θεότητα του Φιλήβου ότι δεν πρέπει να την θεωρούμεν +το ίδιον με το αγαθόν, νομίζω ότι αρκετά καλά το εξηγήσαμεν. + + Φίληβος. +Βεβαίως όμως, Σωκράτη μου, ούτε ο ιδικός σου νους είναι το αγαθόν, αλλά +βεβαίως και αυτός θα εύρη τας ιδίας καταγγελίας. + + Σωκράτης. +Πιθανόν, καλέ Φίληβε, ο ιδικός μου βεβαίως. Όχι όμως και ο αληθινός και +θείος νους, υποθέτω, αλλά αυτός είναι κάπως διαφορετικός. Λοιπόν όσον +διά τα νικητήρια δεν τα διαφιλονικώ ακόμη με τον μικτόν βίον χάριν του +νου, διά τα δευτερεία όμως τόρα πρέπει να κυττάξωμεν και να προσέξωμεν +τι θα κάμωμεν. Διότι διόλου παράδοξον ο καθείς μας να κατακρίνη αυτόν +τον μικτόν βίον, και ο μεν είς να λέγη ότι πρωταίτιος είναι ο νους, ο +δε άλλος ότι είναι η ηδονή. Και τότε ημπορεί να αποδειχθή ότι ίσως μεν +το αγαθόν δεν είναι κανέν από αυτά τα δύο, πολύ πιθανόν όμως να θεωρήση +κανείς το έν από αυτά ως πρωταίτιον. Ως προς αυτό λοιπόν πολύ +περισσότερον έχω διάθεσιν να φιλονικήσω με τον Φίληβον ότι, εις αυτόν +τον μικτόν βίον, οτιδήποτε έλαβε αυτός ο βίος και έγινε προτιμητέος και +αγαθός συγχρόνως, με αυτό δεν είναι η ηδονή συγγενεστέρα και ομοιοτέρα +αλλά ο νους. Και συμφώνως με αυτόν τον λόγον δεν θα ημπορούσε κανείς να +διαφιλονικήση αληθώς διά την ηδονήν ούτε τα πρωτεία ούτε τα δευτερεία. +Ευρίσκεται δε μακράν ακόμη και από τα τριτεία, εάν πρέπη να πιστεύσωμεν +τόρα εις τον ιδικόν μου νουν. + + Πρώταρχος. +Πραγματικώς, Σωκράτη μου, τόρα εις εμέ τουλάχιστον φαίνεται ότι η ηδονή +έπεσε κάτω ως να επληγώθη από τους λόγους τούτους εδώ. Διότι επολέμησε +χάριν των νικητηρίων και έπεσε. Φαίνεται όμως, ότι και διά τον νουν +πρέπει να ειπούμεν ότι δεν θα κάμη γνωστικά, εάν διαφιλονική τα +νικητήρια. Διότι θα πάθη και αυτός τα ίδια. Τόρα όμως η ηδονή, αφού +εστερήθη τα πρωτεία, πολύ πιθανόν να στερηθή εντελώς την υπόληψίν της +από τους εραστάς της. Διότι και εις αυτούς πλέον δεν θα φαίνεται ωραία. + + Σωκράτης. +Λοιπόν τι θέλετε ; Δεν είναι καλλίτερον να την αφήσωμεν ήσυχη και να μη +την κάμνωμεν να λυπήται(!) εφαρμόζοντες βασανιστικήν εξέλεγξιν ; + + Πρώταρχος. +Δεν λέγεις τίποτε, καλέ Σωκράτη. + + Σωκράτης. +Μήπως άραγε διότι είπα το αδύνατον, δηλαδή να λυπήται η ηδονή (!); + + Πρώταρχος. +Όχι μόνον αυτό βεβαίως, αλλά και δεν γνωρίζεις ότι από ημάς κανείς δεν +θα σε παραιτήση, πριν να φθάσης εις το τέλος αυτής της συζητήσεως. + + Σωκράτης. +Ω συμφορά μου λοιπόν, φίλε Πρώταρχε, διότι και πολύς λόγος υπολείπεται +και σχεδόν τόρα δεν είναι διόλου εύκολος. Και βεβαίως φαίνεται πλέον +ότι μου χρειάζεται άλλη μέθοδος τόρα που προχωρώ να ζητήσω τα δευτερεία +χάριν του νου, και να τα έχω ως βέλη διαφορετικά από τους προηγουμένους +λόγους. Ίσως όμως μερικά είναι και όμοια. Λοιπόν είναι πρέπον ; + + Πρώταρχος. +Πώς όχι ; + + Σωκράτης. +Πρέπει όμως να προσέξωμεν καλά, διά να ορίσωμεν την αρχήν αυτού. + + Πρώταρχος. +Ποίαν λοιπόν εννοείς; + + Σωκράτης. +Όλα όσα υπάρχουν εις το σύμπαν αυτήν την στιγμήν ας τα χωρίσωμεν εις +δύο, ή αν θέλης καλλίτερον εις τρία. + + Πρώταρχος. +Λέγε, σε παρακαλώ, κατά ποίον τρόπον. + + Σωκράτης. +Ας πάρωμεν μερικά από τους προηγουμένους λόγους. + + Πρώταρχος. +Ποία ; + + Σωκράτης. +Ελέγαμεν νομίζω ότι ο θεός αφ' ενός μεν έδωκε το άπειρον εις τα όντα, +αφ' έτερου δε το πέρας. + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Αυτά λοιπόν ας τα θεωρήσωμεν ως τα δύο από τα είδη (γενικώς εννοίας), +το δε τρίτον ως κάποιον έν ανάμικτον από τα δύο αυτά μαζί. Αλλά, καθώς +φαίνεται, εγώ είμαι κάπως γελοίος άνθρωπος ως προς το να διαιρώ εις +είδη και να τα λογαριάζω. + + Πρώταρχος. +Τι λέγεις, ευλογημένε; + + Σωκράτης. +Τόρα πάλιν μου φαίνεται ότι χρειάζεται τέταρτον γένος. + + Πρώταρχος. +Λέγε ποίον. + + Σωκράτης. +Πρόσεξε να ιδής την αιτίαν της αναμίξεως αυτών μεταξύ των και θεώρησε +προς χάριν μου εκτός εκείνων των τριών τούτο ως τέταρτον. + + Πρώταρχος. +Μη τυχόν σου χρειασθή και πέμπτον, το οποίον να είναι αιτία της +αποχωρίσεως κανενός; + + Σωκράτης. +Πολύ πιθανόν. Όχι όμως προς το παρόν, καθώς νομίζω. Εάν όμως τυχόν +χρειασθή, θα μου συγχωρήσης βεβαίως να ζητήσω και πέμπτον. + + Πρώταρχος. +Τι άλλο βεβαίως; + + Σωκράτης. +Πρώτον λοιπόν από τα τέσσαρα ας αποχωρίσωμεν τα τρία, και τα δύο από +αυτά ας προσπαθήσωμεν να τα φαντασθώμεν το καθέν σχισμένον και κομμένον +εις πολλά, και πάλιν να τα συγχωνεύσωμεν έκαστον εις έν και να +εννοήσωμεν κατά ποίον τρόπον άραγε το καθέν από τα δύο έγινε και έν και +πολλά. + + Πρώταρχος. +Αν μου το εξηγήσης καθαρώτερα, ίσως να σε παρακολουθήσω. + + Σωκράτης. +Σου λέγω λοιπόν ότι τα δύο τα οποία θέτω εμπρός είναι αυτά που είπα +αυτήν την στιγμήν, δηλαδή το άπειρον και το πεπερασμένον. Πως δε το +άπειρον με κάποιον τρόπον είναι πολλά, θα προσπαθήσω να σου το εξηγήσω. +Το δε πεπερασμένον ας μας περιμένη. + + Πρώταρχος. +Περιμένει. + + Σωκράτης. +Πρόσεξε λοιπόν. Δηλαδή είναι βεβαίως δύσκολον και διαφιλονικούμενον +αυτό το οποίον σου λέγω να προσέξης, αλλά όμως πρόσεξε. Πρώτον κύτταξε +αν είναι δυνατόν να φαντασθής ποτέ πέρας του θερμοτέρου και ψυχροτέρου +ή μήπως η αυξομείωσις, η οποία κατοικεί μέσα εις αυτά τα γένη, ενόσω +κατοικεί, δεν θα επιτρέψη να έλθη το τέλος. Διότι, όταν επέλθη τέλος, +τότε τελειόνουν και αυτά τα δύο. + + Πρώταρχος. +Πολύ ορθά ομιλείς. + + Σωκράτης. +Δεχόμεθα λοιπόν ότι εις το θερμότερον και ψυχρότερον ενυπάρχει πάντοτε +η αυξομείωσις. + + Πρώταρχος. +Πολύ μάλιστα. + + Σωκράτης. +Και πάντοτε λοιπόν δεν έχουν τέλος αυτά, καθώς εξηγεί αυτός ο λόγος. +Αφού δε είναι ατελείωτα, βεβαίως είναι εντελώς άπειρα. + + Πρώταρχος. +Δυνατά, μάλιστα, Σωκράτη μου. + + Σωκράτης. +Καλά μου απήντησες, φίλε Πρώταρχε, και με αυτό το δυνατά που είπες τόρα +μου ενθύμισες ότι το ορμητικόν και το σιγανόν έχουν την ιδίαν δύναμιν +με την αυξομείωσιν. Διότι εις όποιον πράγμα υπάρχουν αυτά τα δύο, δεν +το αφίνουν να έχη έν ωρισμένον ποσόν, αλλά πάντοτε προσθέτουν εις +εκάστην πράξιν το ορμητικώτερον από το σιγανώτερον και αντιθέτως και +εκτελούν την αυξομείωσιν, την δε ωρισμένην ποσότητα την εξαφανίζουν. +Διότι, εάν δεν εξαφανίσουν αυτό το ωρισμένον ποσόν, το οποίον είπαμεν +τόρα, αλλά αφήσουν αυτό και το μέτριον να ενθρονισθή εις την θέσιν της +αυξομειώσεως και του ορμητικού και σιγανού, τότε αυτά τα ίδια πηγαίνουν +κατά διαβόλου από τον τόπον των, όπου κατοικούσαν. Διότι πλέον δεν +είναι δυνατόν να είναι θερμότερον και ψυχρότερον, όταν αποκτήσουν +ωρισμένην ποσότητα. Διότι το θερμότερον και το ψυχρότερον μετακινείται +διαρκώς και δεν σταματά, ενώ το ωρισμένον ποσόν εσταμάτησε και έπαυσε +να προχωρή. Συμφώνως λοιπόν με αυτόν τον λόγον ημπορεί να γίνη άπειρον +το θερμότερον και το αντίθετον επίσης. + + Πρώταρχος. +Έτσι μου φαίνεται τουλάχιστον, καλέ Σωκράτη. Αλλά, καθώς είπες, αυτά +δεν είναι εύκολον να τα παρακολουθήση κανείς. Όταν όμως λέγωνται πάλιν +και πάλιν, ίσως κάμουν να μείνουν σύμφωνοι ο ερωτών και ο ερωτώμενος. + + Σωκράτης. +Βεβαίως ομιλείς ορθά, και πρέπει να προσπαθήσωμεν να κάμωμεν καθώς +λέγεις. Τόρα όμως πρόσεχε αν θα δεχθώμεν το εξής ως απόδειξιν του +απείρου, διά να μη μακρολογούμεν εξετάζοντες όλα τα πράγματα. + + Πρώταρχος. +Ποίον λοιπόν εννοείς ; + + Σωκράτης. +Όσα πράγματα μας φανούν ότι επιδέχονται αυξομείωσιν και το δυνατά και +ήσυχα και το πολύ και όλα τα παρόμοια, όλα αυτά πρέπει να τα +κατατάξωμεν εις την κατηγορίαν του απείρου ως μίαν, συμφώνως με τον +προηγούμενον λόγον που είπαμεν ότι όσα είναι μοιρασμένα και σχισμένα +πρέπει να τα συναθροίσωμεν όσον είναι δυνατόν και να τα επισφραγίσωμεν +με μίαν φύσιν, εάν το ενθυμήσαι. + + Πρώταρχος. +Το ενθυμούμαι. + + Σωκράτης. +Λοιπόν όσα δεν επιδέχονται αυτά, επιδέχονται όμως όλως τα αντίθετα από +αυτά, δηλαδή πρώτον μεν το ίσον και η ισότης, κατόπιν δε από το ίσον το +διπλάσιον και κάθε ποσόν, το οποίον δίδει ένας αριθμός σχετιζόμενος με +άλλον, ή έν μέτρον σχετικώς με άλλο, άραγε, αν όλα αυτά τα κατατάξωμεν +εις το πέρας, θα εφαινόμεθα, ότι ορθώς το κάμνομεν αυτό; Ή πώς αλλέως +νομίζεις εσύ; + + Πρώταρχος. +Πολύ καλά, Σωκράτη μου. + + Σωκράτης. +Έστω. Το δε τρίτον, το μικτόν από αυτά τα δύο, ποίαν μορφήν θα ειπούμεν +ότι έχει ; + + Πρώταρχος. +Νομίζω ότι συ θα το εξηγήσης και εις εμέ. + + Σωκράτης. +Ειπέ καλλίτερα ο θεός, εάν εισακούση την ευχήν μου κανείς από τους +θεούς. + + Πρώταρχος. +Προσεύχου λοιπόν και πρόσεχε. + + Σωκράτης. +Προσέχω, και μου φαίνεται, καλέ Πρώταρχε, ότι κάποιος από αυτούς μας +έγινε φίλος αυτήν την στιγμήν. + + Πρώταρχος. +Πώς το εννοείς αυτό, και ποίαν απόδειξιν έχεις; + + Σωκράτης. +Βεβαίως θα σου το εξηγήσω, συ δε παρακολούθησε τον λόγον μου. + + Πρώταρχος. +Λέγε και μη σε μέλει. + + Σωκράτης. +Νομίζω ότι προ ολίγου ελέγαμε κάτι τι θερμότερον και ψυχρότερον. Δεν +είναι έτσι ; + + Πρώταρχος. +Μάλιστα. + + Σωκράτης. +Πρόσθεσε λοιπόν εις αυτά το ξηρότερον και υγρότερον και το περισσότερον +και ολιγώτερον και το ταχύτερον και βραδύτερον και το μεγαλίτερον και +μικρότερον και όσα προηγουμένως κατετάξαμεν εις την ιδίαν κατηγορίαν +των εκ φύσεως επιδεχομένων αυξομείωσιν. + + Πρώταρχος. +Την κατηγορίαν του απείρου εννοείς ; + + Σωκράτης. +Μάλιστα. Ανάμιξε όμως με αυτήν κατόπιν την γενεάν του πέρατος. + + Πρώταρχος. +Ποίαν ; + + Σωκράτης. +Αυτήν που έπρεπε τόρα πάλιν, καθώς συναθροίσαμεν εις μίαν κατηγορίαν +την φύσιν του απείρου, ομοίως και την φύσιν του περατοειδούς να την +συναθροίσωμεν, και όμως δεν την συναθροίσαμεν. Ίσως όμως και τόρα γίνη +μόνον του, δηλαδή με την συνάντησιν αυτών των δύο ίσως εννοηθή καλώς +και εκείνη. + + Πρώταρχος. +Ποία και πώς εννοείς; + + Σωκράτης. +Η φύσις της ισότητος και του διπλασίου και οποιονδήποτε άλλο ποσόν +καταπαύει την διχόνοιαν των αντιθέτων μεταξύ των και διά της εφαρμογής +των αριθμών εις αυτά τα καθιστά συμμετρικά και σύμφωνα. + + Πρώταρχος. +Σε εννοώ. Δηλαδή μου φαίνεσαι ως να λέγης ότι, εάν τα αναμίξωμεν αυτά, +προκύπτουν κάποιαι παραγωγαί από έκαστον μίγμα. + + Σωκράτης. +Καλά σου φαίνομαι. + + Πρώταρχος. +Λέγε λοιπόν. + + Σωκράτης. +Άραγε μέσα εις τας ασθενείας η μίξις αυτών δεν γεννά συνήθως την φύσιν +της υγείας ; + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Μέσα δε εις την οξυφωνίαν και βαρυφωνίαν και την ταχύτητα και +αργοπορίαν, τα οποία είναι απέραντα (άπειρα), άραγε αυτά τα ίδια, εάν +προστεθούν, δεν παράγουν πέρας και συνθέτουν τελειότατα όλα τα είδη της +μουσικής ; + + Πρώταρχος. +Πολύ ορθά. + + Σωκράτης. +Και βεβαίως, μέσα εις τας κακοκαιρίας και τους καύσωνας όταν προστεθούν +αυτά, την μεν υπερβολήν και το απέραντον το αφαιρούν, παράγουν δε το +μετρημένον και συμμετρικόν συγχρόνως. + + Πρώταρχος. +Αμέ πώς αλλέως; + + Σωκράτης. +Λοιπόν δεν προέρχονται από αυτάς αι ώραι του έτους και όλα τα καλά όσα +μας εδόθησαν, αφού ανεμίχθησαν τα απέραντα με όσα έχουν πέρας ; + + Πρώταρχος. +Και πώς όχι ; + + Σωκράτης. +Και άλλα βεβαίως πάρα πολλά μάλιστα παραλείπω να αναφέρω• λόγου χάριν +μαζί με την υγείαν το κάλλος και την ισχύν και μέσα πάλιν εις τας ψυχάς +άλλα πάμπολλα και πανώραια Διότι βεβαίως αυτή η θεά αντιληφθείσα την +εκτροχίασιν των εξάψεων και όλην μαζί την πονηρίαν όλων των παθών, καλέ +μου Φίληβε, και ότι ακόμη πέρας δεν υπάρχει, ούτε εις τας ηδονάς ούτε +εις τας κορέσεις, έθεσε εις αυτήν νόμον και τάξιν, τα οποία έχουν +πέρας. Και συ μεν φρονείς ότι την έζωσε, εγώ όμως σου λέγω ότι την +έσωσε. Και τόρα συ, φίλε Πρώταρχε, ποίαν γνώμην έχεις; + + Πρώταρχος. +Είμαι πάρα πολύ σύμφωνος, καλέ Σωκράτη. + + Σωκράτης. +Και λοιπόν τα τρία αυτά βεβαίως τα ανέπτυξα πλέον, εάν παρακολουθής το +νόημα. + + Πρώταρχος. +Μάλιστα, νομίζω ότι σε εννοώ. Δηλαδή μου φαίνεται ότι πρώτον θεωρείς το +άπειρον, κατόπιν δε από αυτό δεύτερον το πέρας των όντων. Ως τρίτον +όμως δεν εννοώ τόσον καλά (!) ποιον θέλεις να ειπής. + + Σωκράτης. +Δηλαδή, αξιοθαύμαστε φίλε, σε εζάλισε η πληθώρα της παραγωγής του +τρίτου είδους. Μολονότι και το άπειρον μας έδοσε πολλά είδη, αλλ' όμως +το επεσφραγίσαμεν με το γένος της αυξομειώσεως και μας εφάνη έν. + + Πρώταρχος. +Αυτό είναι αληθές. + + Σωκράτης. +Και βεβαίως το πέρας ούτε πολλά είδη περιείχε ούτε εφέραμεν δυσκολίαν +ότι δεν είναι εκ φύσεως έν. + + Πρώταρχος. +Πώς ήτο δυνατόν να γίνη αυτό; + + Σωκράτης. +Με κανένα τρόπον. Τόρα όμως δέξου ότι εγώ ως τρίτον εννοώ το εξής, το +οποίον παράγεται ολόκληρον από αυτά τα δύο, δηλαδή παραγωγήν εις την +ύπαρξιν από τα μέτρα τα κατασκευασμένα με πέρας. + + Πρώταρχος. +Το ενόησα πλέον. + + Σωκράτης. +Βεβαίως όμως είπαμεν τότε ότι πρέπει να εξετάσωμεν κάποιον τέταρτον +γένος. Και η εξέτασις είναι κοινή. Δηλαδή πρόσεξε αν παραδέχεσαι ότι +όλα τα παραγόμενα παράγονται από κάποιαν αιτίαν. + + Πρώταρχος. +Παραδέχομαι. Διότι βεβαίως χωρίς αιτίαν πώς ήτο δυνατόν να παραχθούν; + + Σωκράτης. +Αλλ' άραγε η φύσις του δημιουργικού δεν διαφέρει απλώς κατά το όνομα, +και επομένως δεν είναι ορθόν να θεωρούμεν έν πράγμα το παραγωγικόν και +το αίτιον ; + + Πρώταρχος. +Πολύ ορθά. + + Σωκράτης. +Και βεβαίως πάλιν το κατασκευαζόμενον και το παραγόμενον διαφέρουν +απλώς ως προς το όνομα, καθώς τα προηγούμενα; πώς φρονείς ; + + Πρώταρχος. +Καθώς το είπες. + + Σωκράτης. +Και λοιπόν δεν προηγείται πάντοτε κατά φύσιν το παραγωγικόν, το δε +κατασκεύασμα παράγεται κατόπιν από εκείνο ; + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Επομένως δεν είναι άλλο και όχι το ίδιον πράγμα η αιτία με το έχον +υποδουλωμένην την παραγωγήν του εις την αιτίαν ; + + Πρώταρχος. +Αμέ πώς αλλέως ; + + Σωκράτης. +Επομένως όλα όσα παράγονται και τα παράγωγα αυτών δεν μας τα δίδουν +αυτά τα τρία γένη; + + Πρώταρχος. +Πολύ μάλιστα. + + Σωκράτης. +Και επομένως το δημιουργικόν όλων αυτών, δηλαδή την αιτίαν, δεν την +θεωρούμεν ως τέταρτον, το οποίον εφάνη καθαρά ότι είναι διαφορετικόν +από εκείνα ; + + Πρώταρχος. +Βεβαίως εφάνη διαφορετικόν. + + Σωκράτης. +Λοιπόν τόρα είναι ορθόν, αφού εσαφηνίσαμεν το καθέν από αυτά τα +τέσσαρα, να τα μετρήσωμεν εις την σειράν χάριν απομνημονεύσεως. + + Πρώταρχος. +Τι άλλο βεβαίως; + + Σωκράτης. +Ως πρώτον λοιπόν θεωρώ το απέραντον, ως δεύτερον δε το πέρας, κατόπιν +από αυτά ως τρίτον την ανάμικτον και παραχθείσαν ύπαρξιν (πλάσιν). Όταν +δε προσθέσω ως τέταρτον την αιτίαν της αναμίξεως και γενέσεως, τάχα +έγκλημα θα κάμω; + + Πρώταρχος. +Πώς είναι δυνατόν; + + Σωκράτης. +Εμπρός λοιπόν, τόρα ας ιδούμεν τι ελέγαμεν και τι ζητούντες εφθάσαμεν +εις αυτά εδώ ; Μήπως ελέγαμεν το εξής ; Δηλαδή μήπως εξετάζαμεν αν τα +δευτερεία ανήκουν εις την ηδονήν ή εις την φρόνησιν; Ή όχι; + + Πρώταρχος. +Βεβαίως αυτό. + + Σωκράτης. +Προς το παρόν λοιπόν, αφού αυτά τα εχωρίσαμεν ούτω πως, ίσως ημπορούμεν +πολύ καλά και να τελειώσωμεν την κρίσιν ποίον είναι πρώτον και ποίον +δεύτερον από αυτά 'που εφιλονικήσαμεν εξ αρχής. + + Πρώταρχος. +Ίσως. + + Σωκράτης. +Εμπρός λοιπόν. Βεβαίως εθεωρήσαμεν τον μικτόν βίον ως νικητήν της +ηδονής και της φρονήσεως. Είναι αληθές αυτό ; + + Πρώταρχος. +Μάλιστα. + + Σωκράτης. +Αλλ' άραγε αυτόν τον βίον δεν τον βλέπομεν τι ποιότητα έχει και εις +ποίον γένος ανήκει ; + + Πρώταρχος. +Πώς όχι ; + + Σωκράτης. +Και νομίζω ότι θα τον θεωρήσωμεν ως μέρος του τρίτου γένους. Διότι +βεβαίως αυτό το γένος δεν είναι ανάμικτον από δύο μόνον, αλλά από όλα +ανεξαιρέτως τα απέραντα δεσμευμένα από το πέρας, επομένως πολύ ορθά +αυτός εδώ ο νικηφόρος βίος ημπορεί να θεωρηθή ως μέρος εκείνου. + + Πρώταρχος. +Πολύ ορθά βεβαίως. + + Σωκράτης. +Έχει καλώς. Αλλά τώρα ο ιδικός σου βίος, καλέ Φίληβε, ο οποίος είναι +ηδονικός και αμιγής, εις ποίον γένος από όσα είπαμεν θα ήτο ορθόν να +καταταχθή; Πριν όμως να ειπής την γνώμην σου απάντησέ μου εις το εξής. + + Φίληβος. +Λέγε και μη σε μέλει. + + Σωκράτης. +Η ηδονή και η λύπη έχουν πέρας ή ανήκουν εις όσα δέχονται αυξομείωσιν ; + + Φίληβος. +Ναι, ανήκουν εις τα αυξομειωτικά, φίλε Σωκράτη. Διότι βεβαίως δεν ήτο +δυνατόν η ηδονή να περικλείη παν αγαθόν, εάν δεν ήτο πλασμένη εκ φύσεως +απέραντος εις αριθμόν και αυξομείωσιν. + + Σωκράτης. +Ούτε βεβαίως η λύπη, καλέ Φίληβε, θα περιέκλειε παν κακόν. Επομένως +άλλο τίποτε πρέπει να δεχθώμεν παρά ότι η φύσις του απείρου προσθέτει +εις τας ηδονάς κανέν μέρος από το αγαθόν. Και λοιπόν αυτό κατά την +γνώμην σου ας το κατατάξωμεν εις τα απέραντα. Αλλά την φρόνησιν και την +επιστήμην και τον νουν, εις ποίον από όσα είπαμεν προηγουμένως θα τα +κατατάξωμεν, καλέ Πρώταρχε και Φίληβε, χωρίς να διαπράξωμεν ασέβειαν; +Διότι δεν μου φαίνεται να είναι μικρός ο κίνδυνος να επιτύχωμεν ή όχι +ως προς τούτο το ζήτημά μας. + + Φίληβος. +Καλέ Σωκράτη, συ καμαρόνεις τον θεόν που πιστεύεις. + + Σωκράτης. +Βεβαίως, αλλά και συ, αγαπητέ μου, καμαρόνεις την ιδικήν σου θεότητα. +Και όμως πρέπει να απαντήσωμεν εις το ζήτημα οπωσδήποτε. + + Πρώταρχος. +Πραγματικώς ορθώς ομιλεί, καλέ Φίληβε, ο Σωκράτης και πρέπει να τον +ακούσης. + + Φίληβος. +Ναι, αλλά δεν εδέχθης συ, καλέ Πρώταρχε, να ομιλής εις την θέσιν μου ; + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. Αλλά τώρα σχεδόν απορώ και δι' αυτό σε παρακαλώ, Σωκράτη +μου, ο ίδιος να μας οδηγής, διά να μην τύχη και αμαρτήσωμεν εις εσέ τον +πρωταγωνιστήν, εάν ομιλήσωμεν χωρίς αρμονίαν. + + Σωκράτης. +Είναι ανάγκη να σε ακούσω, φίλε Πρώταρχε. Άλλως τε δεν επιβάλλεις κανέν +δύσκολον πράγμα. Αλλ' άραγε πραγματικώς εγώ σε ετρόμαξα με το καμάρωμά +μου αστειευόμενος, όταν σε ερώτησα εις ποίον γένος ανήκει ο νους και η +επιστήμη; + + Πρώταρχος. +Ολοτελώς μάλιστα, Σωκράτη μου. + + Σωκράτης. +Και όμως αυτό είναι πολύ εύκολον. Διότι όλοι οι σοφοί συμφωνούν, +βεβαίως διά να καμαρόνουν τον εαυτόν των, ότι ο νους είναι βασιλεύς +ημών εις τον ουρανόν και εις την γην. Και ίσως έχουν δίκαιον. Αλλά αν +αγαπάς ας εξετάσωμεν περισσότερον περί αυτού του γένους. + + Πρώταρχος. +Λέγε πώς θέλεις χωρίς να στενοχωρήσαι διά την μακρολογίαν, Σωκράτη μου, +διότι δεν θα σε βαρεθούμεν. + + Σωκράτης. +Καλά το είπες. Και ας αρχίσωμεν να ερωτώμεν από την αρχήν ως εξής. + + Πρώταρχος. +Πώς ; + + Σωκράτης. +Άραγε, καλέ Πρώταρχε, όλα τα υπάρχοντα και αυτό το οποίον ονομάζεται +σύμπαν πρέπει να δεχθώμεν ότι το διοικεί με τάξιν η άλογος και τυφλή +δύναμις και η τύχη, ή αντιθέτως, καθώς έλεγαν οι προγενέστεροί μας, +κάποιος νους και θαυμασία φρόνησις; + + Πρώταρχος. +Δεν είναι το ίδιον, αξιοθαύμαστε Σωκράτη. Διότι αυτό που είπες πρώτα +μου φαίνεται ότι δεν είναι καν θεμιτόν. Το να λέγωμεν όμως ότι αυτά όλα +τα τακτοποιεί κάποιος νους και την μορφήν του κόσμου και του ηλίου και +της σελήνης και των αστέρων, και όλου του στερεώματος είναι ορθόν, και +δεν είναι δυνατόν ποτέ εγώ ούτε να ομιλώ ούτε να φρονώ αλλέως περί +αυτών. + + Σωκράτης. +Θέλεις λοιπόν και ημείς να συμφωνήσωμεν με τα προηγούμενα και να +ειπούμεν ότι αυτά είναι αληθή, και να μη φρονούμεν μόνον ότι πρέπει να +λέγωμεν ξένας γνώμας χωρίς κίνδυνον, αλλά και να τρέξωμεν εις τον +κίνδυνον και εις την κατάκρισιν, όταν θελήση ένας τρομερός άνθρωπος να +ειπή ότι αυτά δεν είναι πλασμένα με αυτήν την τάξιν αλλά με αταξίαν; + + Πρώταρχος. +Πώς δεν θα θελήσω ; + + Σωκράτης. +Εμπρός λοιπόν πρόσεχε εις την έφοδον που μας κάμνει ο κατόπιν λόγος. + + Πρώταρχος. +Λέγε και μη σε μέλει. + + Σωκράτης. +Όσα περιστρέφονται εις την φύσιν των σωμάτων όλων των ζώων, καθώς το +πυρ και το ύδωρ και τον αέρα και την γην, τα βλέπομεν, καθώς λέγουν οι +ευρισκόμενοι μέσα εις τρικυμίαν, ότι υπάρχουν ως συστατικά αυτών. + + Πρώταρχος. +Καλά μάλιστα τα βλέπομεν. Διότι βεβαίως μας παραδέρνει η αδιέξοδος αυτή +συζήτησίς μας. + + Σωκράτης. +Εμπρός λοιπόν, δι' έκαστον συστατικόν του ατόμου μας δέξου το εξής. + + Πρώταρχος. +Τι πράγμα; + + Σωκράτης. +Ότι ολίγον μέρος από το καθέν από αυτά υπάρχει εντός μας και μηδαμινόν +και διόλου ποτέ καθάρειον ούτε που να έχη δύναμιν ανταξίαν με την φύσιν +του. Επί του ενός δε σκεπτόμενος εφάρμοζε το ίδιον εις όλα. Λόγου χάριν +πυρ βεβαίως υπάρχει και εντός μας, υπάρχει όμως και εις το σύμπαν. + + Πρώταρχος. +Αμέ πώς αλλέως; + + Σωκράτης. +Αλλ' άραγε δεν είναι ελάχιστον το εντός μας πυρ και ανίσχυρον και +μηδαμινόν, ενώ το πυρ του σύμπαντος είναι θαυμάσιον και διά την +πληθώραν και διά το κάλλος και δι' όλην του την δύναμιν όσην ημπορεί να +έχη το πυρ ; + + Πρώταρχος. +Είναι πολύ αληθές αυτό που λέγεις. + + Σωκράτης. +Και λοιπόν; Άραγε διατηρείται και παράγεται και εξαρτάται από αυτό το +ιδικόν μας το πυρ του σύμπαντος, ή αντιθέτως από εκείνο λαμβάνει αυτάς +τας ωφελείας και το ιδικόν μου και το ιδικόν σου και των άλλων ζώων το +πυρ ; + + Πρώταρχος. +Εις αυτό που ερωτάς τόρα, δεν αξίζει ούτε να σου απαντήσω. + + Σωκράτης. +Πολύ ορθά. Και βεβαίως τα ίδια, νομίζω, θα απαντήσης και διά το χώμα το +οποίον υπάρχει εις τα ζώα και εις το σύμπαν, και εν γένει δι' όλα τα +άλλα στοιχεία, όσα σε ηρώτησα ολίγον προηγουμένως, τα ίδια θα +απαντήσης. + + Πρώταρχος. +Και ποίος δηλαδή αν απαντήση αλλέως ημπορεί να νομισθή υγιής ; + + Σωκράτης. +Σχεδόν κανείς απολύτως. Αλλά τόρα πρόσεχε και το κατόπιν. Δηλαδή όλα +αυτά όσα είπαμεν προηγουμένως δεν τα ωνομάσαμεν σώματα, διότι τα +είδαμεν να αποτελούν εν όλον ; + + Πρώταρχος. +Τι άλλο βεβαίως ; + + Σωκράτης. +Το ίδιον λοιπόν υπόθεσε και δι' αυτό το οποίον ονομάζομεν κόσμον. +Δηλαδή και αυτός διά τον ίδιον λόγον θα είναι έν σώμα, το οποίον +αποτελείται από αυτά τα ίδια. + + Πρώταρχος. +Πολύ ορθά ομιλείς. + + Σωκράτης. +Λοιπόν άραγε από αυτό το σώμα τρέφεται και το ιδικόν μας σώμα και +λαμβάνει όσας ωφελείας είπαμεν προ ολίγου περί αυτών, ή από το ιδικόν +μας τρέφεται τούτο ; + + Πρώταρχος. +Και αυτό πάλιν, καλέ Σωκράτη, δεν άξιζε και να το ερωτήσης. + + Σωκράτης. +Αλλά τόρα; Τούτο άραγε αξίζει να το ερωτήσω ; Ή τι θα απαντήσης ; + + Πρώταρχος. +Λέγε τι πράγμα ; + +Σωκράτη. +Άραγε το ιδικόν μας σώμα δεν θα δεχθώμεν ότι έχει ψυχήν; + + Πρώταρχος. +Είναι προφανές ότι θα δεχθώμεν. + + Σωκράτης. +Από πού την έλαβε, καλέ Πρώταρχε, εάν βεβαίως το σώμα του σύμπαντος δεν +ήτο έμψυχον, και αν δεν είχε τα ίδια πλεονεκτήματα με τούτο και άλλα +ακόμη καθ' όλα λαμπρότερα ; + + Πρώταρχος. +Είναι προφανές ότι από κανέν άλλο μέρος δεν τα έλαβε, Σωκράτη μου. + + Σωκράτης. +Και βεβαίως, φίλε Πρώταρχε, δεν θα φαντασθώμεν ποτέ από τα τέσσαρα +εκείνα γένη, δηλαδή το πέρας και το άπειρον και το κοινόν γένος και την +αιτίαν, η οποία εις όλα υπάρχει ως τέταρτον, ότι η τελευταία αυτή μέσα +εις ημάς μεν δίδει ψυχήν και εμφυσά σωμασκίαν, και όταν σφάλλη το σώμα +το ιατρεύει και άλλοτε άλλα στοιχεία συνθέτει και επισκευάζει, και δι' +αυτό ονομάζεται τελεία και πολυποίκιλος σοφία, ενώ όμως αυτά τα ίδια +υπάρχουν εις ολόκληρον τον ουρανόν και εις μεγάλας δόσεις, και εκτός +τούτου ωραία και καθάρεια, τάχα μέσα εις αυτά δεν εμηχανουργήθη η φύσις +των ωραιοτέρων και τιμαλφεστέρων ; + + Πρώταρχος. +Βεβαίως αυτό δεν ημπορεί με κανένα τρόπον να είναι λογικόν. + + Σωκράτης. +Λοιπόν, αφού αυτό δεν είναι λογικόν, δεν θα ήτο καλλίτερον να +ακολουθήσωμεν εκείνον τον διισχυρισμόν και να ειπούμεν ότι υπάρχουν +αυτά τα οποία επανελάβαμεν πολλάκις, δηλαδή άπειρον εις το σύμπαν πολύ, +και πέρας άφθονον και κάποια αιτία εκτός αυτών όχι μηδαμινή, η οποία +τακτοποιεί τα έτη και τας ώρας και τους μήνας, και η οποία είναι πολύ +δίκαιον να ονομασθή σοφία και νους ; + + Πρώταρχος. +Βεβαίως είναι δίκαιον. + + Σωκράτης. +Η σοφία όμως και ο νους δεν είναι δυνατόν να υπάρξουν ποτέ χωρίς ψυχήν. + + Πρώταρχος. +Όχι βεβαίως. + + Σωκράτης. +Τότε λοιπόν δεν πρέπει να δεχθώμεν ότι εις μεν την φύσιν του Διός +υπάρχει βασιλική ψυχή και βασιλικός νους με την δύναμιν της αιτίας, εις +άλλα δε υπάρχουν άλλα καλά, καθώς ευχαριστούνται να ονομάζονται έκαστα +; + + Πρώταρχος. +Πολύ μάλιστα. + + Σωκράτης. +Μη τυχόν λοιπόν νομίσης, φίλε Πρώταρχε, ότι αυτόν τον λόγον τον είπαμεν +εις μάτην, αλλά είναι σύμμαχος με τους παλαιούς, οι οποίοι +εγνωμοδότησαν ότι πάντοτε ο νους εξουσιάζει το σύμπαν. + + Πρώταρχος. +Βεβαίως είναι. + + Σωκράτης. +Εις δε την ιδικήν μου έρευναν επρομήθευσε απάντησιν, ότι δηλαδή ο νους +ανήκει εις εκείνο το γένος από τα τέσσαρα, το οποίον είπαμεν ότι είναι +αιτία όλων των πραγμάτων, και από τα οποία έν ήτο αυτή. Δηλαδή τώρα +πλέον επήρες την απάντησίν μας. + + Πρώταρχος. +Την επήρα και είναι πολύ ικανοποιητική, αν και δεν σε αντελήφθην πότε +μου απήντησες. + + Σωκράτης. +Βεβαίως, καλέ Πρώταρχε, η αστειότης χρησιμεύει ως ανάπαυλα εις την +σπουδήν. + + Πρώταρχος. +Πολύ ορθά ομιλείς. + + Σωκράτης. +Λοιπόν, αγαπητέ μου, ο νους εις ποίον γένος ανήκει και ποίαν δύναμιν +έχει, σχεδόν αρκετά καλά το εξηγήσαμεν προς το παρόν. + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Αλλά και της ηδονής το γένος επίσης προ πολλού εξηγήθη. + + Πρώταρχος. +Πολύ μάλιστα. + + Σωκράτης. +Λοιπόν ας ενθυμούμεθα καλώς και τα εξής περί αυτών των δύο, ότι δηλαδή +ο μεν νους είναι συγγενής με την αιτίαν και σχεδόν από το ίδιον γένος, +η δε ηδονή είναι και η ιδία απέραντος και ανήκει εις το γένος το οποίον +δεν έχει ούτε θα έχη ποτέ του ούτε αρχήν ούτε μέσον ούτε τέλος μόνον +του. + + Πρώταρχος. +Θα το ενθυμούμεθα καλώς. Πώς όχι; + + Σωκράτης. +Τόρα λοιπόν πλέον πρέπει ημείς να προσέξωμεν, εις ποίον πράγμα υπάρχει +το καθέν από αυτά και από ποίον πάθημα συμβαίνει, όταν συμβαίνη. Και +πρώτον διά την ηδονήν, καθώς εβασανίσαμεν προηγουμένως το ιδικόν της +γένος, ομοίως ας ερευνήσωμεν και αυτά προτίτερα. Εξ άλλου χωρίς λύπην +δεν θα ημπορούσαμεν να βασανίσωμεν τελείως την ηδονήν. + + Πρώταρχος. +Αν βεβαίως είναι ανάγκη να βαδίσωμεν με αυτόν τον δρόμον, ας βαδίσωμεν. + + Σωκράτης. +Αλλ' άραγε και συ φρονείς ό,τι και εγώ ως προς την γένεσιν αυτών ; + + Πρώταρχος. +Τι πράγμα ; + + Σωκράτης. +Εις εμέ φαίνεται ότι κατά φύσιν η λύπη και η ηδονή ανήκουν εις το +κοινόν γένος. + + Πρώταρχος. +Αλλά, φίλε Σωκράτη, υπενθύμισέ μας ποίον θέλεις να ειπής κοινόν από τα +γένη τα οποία είπαμεν προηγουμένως; + + Σωκράτης. +Αυτό θα το εκτελέσω όσον ημπορώ, αξιοθαύμαστε φίλε. + + Πρώταρχος. +Καλά το είπες. + + Σωκράτης. +Λοιπόν ως κοινόν ας αναγνωρίζωμεν εκείνο ακριβώς από τα τέσσαρα, τα +οποία το ελέγαμεν τρίτον. + + Πρώταρχος. +Αυτό που ανέφερες κατόπιν από το άπειρον και το πέρας, εις το οποίον +κατέτασσες την υγείαν, και νομίζω και την αρμονίαν ; + + Σωκράτης. +Έξοχα μου απήντησες. Τόρα όμως πλέον πρόσεχε όσον ημπορείς +περισσότερον. + + Πρώταρχος. +Λέγε και μη σε μέλει. + + Σωκράτης. +Λοιπόν σου λέγω ότι, όταν μεν λύεται η αρμονία μέσα εις ημάς και όλα τα +ζώα, συγχρόνως λύεται η φυσική μας κατάστασις και εις τον χρόνον αυτόν +γεννώνται πόνοι. + + Πρώταρχος. +Πολύ πειστικώς ομιλείς. + + Σωκράτης. +Όταν δε πάλιν επανέλθη η αρμονία εις την φυσικήν της κατάστασιν, πρέπει +να ειπούμεν ότι γεννάται ηδονή, προκειμένου να απαντήσωμεν με ολίγας +λέξεις το ταχύτερον διά πολύ σπουδαία πράγματα. + + Πρώταρχος. +Νομίζω μεν, καλέ Σωκράτη, ότι ομιλείς ορθώς, αλλά ας προσπαθήσωμεν να +τα είπουμεν αναμεταξύ μας σαφέστερον. + + Σωκράτης. +Τότε λοιπόν δεν είναι ακοπώτερον να εννοήσωμεν καλώς τα κοινολογούμενα +εκείνα και πασίγνωστα ; + + Πρώταρχος. +Ποία ; + + Σωκράτης. +Η πείνα, ως γνωστόν, δεν είναι λύσις και λύπη ; + + Πρώταρχος. +Μάλιστα. + + Σωκράτης. I +Το δε φαγητόν, το οποίον είναι κορεσμός, δεν είναι ηδονή ; + + Πρώταρχος. +Ναι. + + Σωκράτης. +Αλλά πάλιν η δίψα δεν είναι φθορά και λύπη και λύσις, και δεν είναι +ηδονή η δύναμις της υγρασίας, η οποία αναπληρόνει το αποξηραμμένον; Η +δε παρά φύσιν πάλιν έκκρισις και διάλυσις, τα οποία είναι παθήματα του +καύσωνος, δεν είναι λύπη, και η κατά φύσιν ανταπόδοσις και δρόσισις δεν +είναι ηδονή ; + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Και εις το κρύον η μεν παρά την φύσιν του ζώου πήξις της υγρότητος δεν +είναι λύπη ; Όταν δε πάλιν επιστρέψουν εις την πρώτην κατάστασιν και +χωρισθούν, η φυσική αποκατάστασις δεν είναι ηδονή ; Και με μίαν λέξιν +πρόσεξε αν σου φαίνεται μετρημένος ο λόγος ο οποίος λέγει ότι το +έμψυχον είδος το οποίον παράγεται κατά φύσιν από το άπειρον και από το +πέρας, το οποίον ανέφερα προηγουμένως, οσάκις μεν αυτό φθείρεται, η μεν +φθορά του είναι λύπη, η δε επάνοδος εις την ιδικήν του κατάστασιν πάλιν +είναι η καθολική ηδονή όλων. + + Πρώταρχος. +Παραδέχομαι. Δηλαδή μου φαίνεται ότι το πράγμα έλαβε κάποιαν +διατύπωσιν. + + Σωκράτης. +Αυτό λοιπόν θέλεις να το θεωρήσωμεν ως έν είδος της λύπης και της +ηδονής μέσα εις το καθέν από αυτά τα δύο παθήματα ; + + Πρώταρχος. +Το παραδέχομαι. + + Σωκράτης. +Θεώρησε λοιπόν της ιδίας ψυχής την προσδοκίαν εις το διάστημα αυτών των +παθημάτων, ότι ως ελπίς μεν προ των ηδονικών είναι ηδονική και +ενθαρρυντική, ως πρόβλεψις όμως των λυπηρών είναι φοβιστική και +αλγεινή. + + Πρώταρχος. +Δηλαδή βεβαίως είναι διάφορον αυτό το είδος της ηδονής, το οποίον +παράγεται χωρίς το σώμα με μόνην την προσδοκίαν της ψυχής. + + Σωκράτης. +Καλά με επρόλαβες. Διότι εις αυτά ίσως, κατά την γνώμην μου +τουλάχιστον, επειδή παράγεται καθάρειον, καθώς φαίνεται, και αμιγές +έκαστον είδος της λύπης και της ηδονής, θα γίνη φανερόν περί της +ηδονής, άραγε ολόκληρον το γένος της είναι προτιμητέον, ή το μεν +προτιμητέον πρέπει να το αποδώσωμεν εις κάποιον άλλο από τα γένη που +είπαμεν προηγουμένως, την δε ηδονήν και λύπην, καθώς το θερμόν και το +ψυχρόν και όλα τα παρόμοια, άλλοτε να τα προτιμώμεν και άλλοτε όχι, +διότι αγαθά μεν δεν είναι, κάποτε όμως μερικά δέχονται την φύσιν των +αγαθών. + + Πρώταρχος. +Πολύ ορθά ομιλείς, ότι κατά τοιούτον κάπως τρόπον πρέπει να ερευνήσωμεν +το ζήτημά μας τούτο. + + Σωκράτης. +Πρώτον λοιπόν ας προσέξωμεν μαζί εις το εξής. Δηλαδή, αν είναι +πραγματικώς ορθόν αυτό που είπαμεν τότε, ότι, όταν μεν φθείρωνται αυτά, +παράγεται πόνος, όταν δε ανακτώνται, παράγεται ηδονή, τότε ας σκεφθώμεν +διά τα μήτε φθειρόμενα μήτε ανακτώμενα, ποίου είδους διάθεσις θα υπάρχη +κατ' ανάγκην εις τα ζώα, όταν συμβαίνουν αυτά. Πρόσεξε όμως καλά τι θα +απαντήσης. Άραγε δεν είναι πολύ λογικόν εις αυτό το διάστημα +οποιονδήποτε ζώον ούτε να λυπήται ούτε να ευφραίνεται ούτε πολύ ούτε +ολίγον ; + + Πρώταρχος. +Βεβαίως είναι λογικόν. + + Σωκράτης. +Λοιπόν τόρα δεν παρουσιάζεται κάποια τρίτη διάθεσις έξω από την +διάθεσιν του ευφραινομένου και του λυπουμένου ; + + Πρώταρχος. +Αμέ πώς αλλέως ; + + Σωκράτης. +Εμπρός λοιπόν τόρα προσπάθησε να την ενθυμήσαι αυτήν. Διότι, διά να +κρίνωμεν την ηδονήν, δεν έχει μικράν σημασίαν το να ενθυμούμεθα αυτήν ή +όχι. Και αν αγαπάς, ας τελειώνωμεν μίαν σύντομον εξέτασιν δι' αυτήν. + + Πρώταρχος. +Λέγε ποίαν. + + Σωκράτης. +Όστις προτιμήση τον βίον της φρονήσεως, γνωρίζεις ότι δεν υπάρχει κανέν +εμπόδιον να μη ζη κατ' αυτόν τον τρόπον; + + Πρώταρχος. +Μήπως εννοείς βίον χωρίς χαράν και λύπην ; + + Σωκράτης. +Δηλαδή βεβαίως είπαμεν τότε, όταν εσυγκρίναμεν τους βίους, ότι δεν +είναι ανάγκη να χαίρη ούτε πολύ ούτε ολίγον όστις προτιμήση τον βίον +της φρονήσεως. + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα το είπαμεν αυτό. + + Σωκράτης. +Τότε λοιπόν βεβαίως αυτά πρέπει να υπάρχουν εις εκείνον. Και ίσως δεν +είναι διόλου παράδοξον, αν αυτός είναι ο αρμοδιώτερος διά τους θεούς +από όλους τους βίους. + + Πρώταρχος. +Τουλάχιστον δεν είναι λογικόν βεβαίως ούτε να χαίρουν οι θεοί ούτε +αντιθέτως. + + Σωκράτης. +Βεβαίως δεν είναι λογικόν. Τουλάχιστον θα ήτο άσχημον, οποιονδήποτε και +αν συνέβαινε από αυτά. Αλλά αυτό μεν βεβαίως και κατόπιν πάλιν θα το +εξετάσωμεν, όταν συμπέση ο λόγος περί αυτού, και θα παραχωρήσωμεν τον +νουν εις τα δευτερεία, εάν δεν ημπορούμεν να τον κατατάξωμεν εις τα +πρωτεία. + + Πρώταρχος. +Πολύ ορθά ομιλείς. + + Σωκράτης. +Τόρα όμως το άλλο είδος των ηδονών, που είπαμεν ότι ανήκει μόνον εις +την ψυχήν, με την μνήμην παράγεται ολόκληρον. + + Πρώταρχος. +Πώς; + + Σωκράτης. +Καθώς φαίνεται, πρέπει πρώτον να εξετάσωμεν τι είναι μνήμη και +πλησιάζει να είναι πάλιν προηγούμενον από την μνήμην η αίσθησις, εάν +θέλωμεν να εξηγήσωμεν καλώς τα ζητήματα αυτά. + + Πρώταρχος. +Πώς εννοείς ; + + Σωκράτης. +Δέξου ότι άλλα μεν από τα παθήματα που συμβαίνουν εις το σώμα μας +σβύνονται μέσα εις το σώμα πριν εισχωρήσουν εις την ψυχήν μας, και +αφήνουν εκείνην απαθή, άλλα δε διαπερνούν και τα δύο και προξενούν κάτι +τι ωσάν σεισμόν και χωριστά εις έκαστον και κοινόν. + + Πρώταρχος. +Δέχομαι. + +[Σωκράτης] +Λοιπόν όσα μεν δεν διέρχονται και τα δύο, εάν ειπούμεν ότι διαφεύγουν +την ψυχήν μας, όσα δε διέρχονται και τα δύο, εάν ειπούμεν ότι δεν την +διαφεύγουν, άραγε δεν θα ειπούμεν πολύ ορθά ; + + Πρώταρχος. +Πώς όχι ; + + Σωκράτης. +Λοιπόν το να διαφεύγουν μην το θεωρήσης ότι το εννοώ ως παραγωγήν λήθης +εδώ. Διότι η λήθη είναι φυγή της μνήμης. Αλλά επί του προκειμένου +τοιαύτη μνήμη δεν παρήχθη ακόμη. Και δι' ό,τι δεν υπάρχει ούτε παρήχθη +ακόμη, βεβαίως είναι παράλογον να δεχθώμεν αποβολήν. Δεν είναι έτσι ; + + Πρώταρχος. +Αμέ πώς αλλέως ; + + Σωκράτης. +Λοιπόν τα ονόματα άλλαξε μόνον. + + Πρώταρχος. +Πώς ; + + Σωκράτης. +Αντί της αποχής της ψυχής, όταν αυτή μένη απαθής από τους σεισμούς του +σώματος, την οποίαν τόρα την ονομάζεις λήθην, ονόμασε την αναισθησίαν. + + Πρώταρχος. +Το ενόησα πλέον. + + Σωκράτης. +Το να κινήται όμως η ψυχή και το σώμα με έν πάθος, το οποίον συμβαίνει +κοινώς εις αυτά, αν πάλιν αυτήν την κίνησιν την ονομάσης αίσθησιν, δεν +θα ομιλήσης απρεπώς. + + Πρώταρχος. +Πολύ ορθά ομιλείς. + + Σωκράτης. +Επί τέλους λοιπόν ενοήσαμεν άραγε τι θέλομεν να ονομάζωμεν την +αίσθησιν; + + Πρώταρχος. +Αμέ τι; + + Σωκράτης. +Λοιπόν, εάν ονομάση κανείς την μνήμην διάσωσιν της αισθήσεως, θα ωμίλει +ορθώς κατά την γνώμην μου τουλάχιστον. + + Πρώταρχος. +Και βέβαια ορθώς. + + Σωκράτης. +Από την μνήμην όμως άραγε δεν θεωρούμεν διαφορετικήν την ανάμνησιν ; + + Πρώταρχος. +Ίσως. + + Σωκράτης. +Αλλ' άραγε δεν την θεωρούμεν ως εξής; + + Πρώταρχος. +Πώς δηλαδή ; + + Σωκράτης. +Όταν η ψυχή, όσα άλλοτε έπασχε μαζί με το σώμα, τόρα μόνη της όσον +είναι δυνατόν χωρίς το σώμα τα συλλαμβάνει πάλιν, τότε λέγομεν, νομίζω, +ότι τα αναμιμνήσκεται. Δεν είναι έτσι; + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Αλλ' επίσης και όταν χάση την μνήμην είτε της αισθήσεως είτε της +μαθήσεως και πάλιν αναπολήση αυτήν μόνη της εντός της, και αυτά όλα τα +ελέγαμεν, νομίζω, είδη αναμνήσεως και μνήμης. + + Πρώταρχος. +Πολύ ορθά ομιλείς. + + Σωκράτης. +Λοιπόν ο λόγος, διά τον οποίον ελέχθησαν όλα αυτά, είναι ο εξής. + + Πρώταρχος. +Ποίος; + + Σωκράτης. +Διά να συλλάβωμεν όσον το δυνατόν καθαρώτερα την ηδονήν της ψυχής +χωριστά από το σώμα, και συγχρόνως και την επιθυμίαν. Διότι φαίνεται +ότι αυταί και αι δύο με αυτά κάπως φανερόνονται. + + Πρώταρχος. +Τότε λοιπόν, καλέ Σωκράτη, ας ομιλήσωμεν διά τα κατόπιν. + + Σωκράτης. +Βεβαίως πρέπει, καθώς φαίνεται, να συζητήσωμεν πολύ εξετάζοντες την +γένεσιν της ηδονής και όλην την μορφήν αυτής. Μάλιστα και τόρα ακόμη +φαίνεται ότι πρέπει πρώτον να εννοήσωμεν τι είναι η επιθυμία και πού +παράγεται. + + Πρώταρχος. +Τότε λοιπόν ας εξετάσωμεν. Διότι δεν θα χάσωμεν τίποτε. + + Σωκράτης. +Βεβαίως θα χάσωμεν, καλέ Πρώταρχε, και μάλιστα, αν εύρωμεν αυτό που +ζητούμεν, θα χάσωμεν την αμφιβολίαν μας ως προς αυτό. + + Πρώταρχος. +Καλά μου τα εκατάφερες. Και λοιπόν το κατόπιν τούτων ας προσπαθήσωμεν +να συζητήσωμεν. + + Σωκράτης. +Λοιπόν προ ολίγου δεν είπαμεν ότι η πείνα και η δίψα και πολλά άλλα +παρόμοια είναι είδη επιθυμιών ; + + Πρώταρχος. +Πάρα πολύ μάλιστα. + + Σωκράτης. +Αλλ' άραγε εις ποίαν ταυτότητα αποβλέποντες τα ονομάζομεν αυτά με έν +όνομα, ενώ είναι διαφορετικά ; + + Πρώταρχος. +Μα τον Δία ίσως, Σωκράτη μου, δεν είναι εύκολον να το ειπή κανείς, όμως +πρέπει να το ειπούμεν. + + Σωκράτης. +Λοιπόν από εκείνο το μέρος και από τα ίδια ας αρχίσωμεν πάλιν. + + Πρώταρχος. +Από που λοιπόν ; + + Σωκράτης. +Λέγομεν, νομίζω, κάθε φοράν ότι κάποιον πράγμα έχει δίψαν; + + Πρώταρχος. +Και πώς όχι; + + Σωκράτης. +Τούτο δε δεν σημαίνει ότι είναι κενόν; + + Πρώταρχος. +Αμέ τι ; + + Σωκράτης. +Αλλ' άραγε μήπως η δίψα δεν είναι επιθυμία ; + + Πρώταρχος. +Ναι, και μάλιστα επιθυμία ποτού. + + Σωκράτης. +Ποτού, ή αναπληρώσεως ποτού; + + Πρώταρχος. +Νομίζω, της αναπληρώσεως. + + Σωκράτης. +Επομένως όστις από ημάς μένει κενός, καθώς φαίνεται, επιθυμεί το +αντίθετον από ό,τι πάσχει. Δηλαδή, όταν είναι κενός, επιθυμεί να +γεμισθή. + + Πρώταρχος. +Πολύ φανερά μάλιστα. + + Σωκράτης. +Και λοιπόν ; Όστις πρώτην φοράν μένει κενός είναι δυνατόν από κανέν +μέρος είτε με την αίσθησιν είτε με την μνήμην να συλλάβη την +αναπλήρωσιν εκείνου, το οποίον ούτε εις το παρόν πάσχει ούτε άλλοτε +έπαθε εις το παρελθόν ; + + Πρώταρχος. +Πώς είναι ποτέ δυνατόν ; + + Σωκράτης. +Και όμως όστις επιθυμεί είπαμεν ότι κάτι επιθυμεί. + + Πρώταρχος. +Πώς όχι; + + Σωκράτης. +Αλλά δεν επιθυμεί αυτό το οποίον πάσχει. Διότι διψά, αυτό δε είναι +κένωσις. Αυτός όμως επιθυμεί αναπλήρωσιν. + + Πρώταρχος. +Μάλιστα. + + Σωκράτης. +Επομένως κάποιον από τα μέρη του διψώντος θα συλλαμβάνη την +αναπλήρωσιν. + + Πρώταρχος. +Εξ ανάγκης. + + Σωκράτης. +Και βεβαίως το σώμα του δεν είναι δυνατόν να συλλαμβάνη αυτήν, διότι +βεβαίως γίνεται κενόν. + + Πρώταρχος. +Μάλιστα. + + Σωκράτης. +Άρα υπολείπεται να συλλαμβάνη την αναπλήρωσιν η ψυχή, και βεβαίως με +την μνήμην. Διότι με τι άλλο θα ήτο δυνατόν να συλλάβη αυτήν; + + Πρώταρχος. +Σχεδόν με τίποτε άλλο. + + Σωκράτης. +Εννοούμεν λοιπόν τόρα τι εξάγεται από αυτήν την συζήτησιν ; + + Πρώταρχος. +Τι πράγμα ; + + Σωκράτης. +Αυτή η συζήτησις δεν παραδέχεται ότι είναι δυνατόν να υπάρχη επιθυμία +σωματική. + + Πρώταρχος. +Πώς ; + + Σωκράτης. +Διότι καταγγέλλει ότι είναι αντίθετος η επιχείρησις παντός ζώου προς τα +πάθη του σώματος. + + Πρώταρχος. +Πολύ μάλιστα. + + Σωκράτης. +Αφού δε η επιθυμία τα οδηγεί εις το αντίθετον από τα πάθη των, βεβαίως +σημαίνει ότι υπάρχει μνήμη των αντιθέτων προς τα πάθη. + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Επομένως ο λόγος μας απέδειξε ότι η μνήμη οδηγεί εις τα επιθυμητά, και +αποδεικνύει ότι αυτή είναι όλης της ψυχής και ορμή και επιθυμία και +αρχή ολοκλήρου του ζώου. + + Πρώταρχος. +Πολύ ορθά. + + Σωκράτης. +Επομένως με κανένα τρόπον δεν υπερισχύει ο λόγος ότι το σώμα αισθάνεται +ή πείναν ή κανέν άλλο παρόμοιον πάθημα. + + Πρώταρχος. +Αυτό είναι αληθέστατον. + + Σωκράτης. +Ακόμη λοιπόν ας προσέξωμεν και εις το εξής ως προς αυτά τα ίδια. +Δηλαδή, όταν περιστρεφώμεθα εις αυτά τα ίδια ζητήματα, θέλομεν να +δείξωμεν έν ιδιαίτερον είδος βίου. + + Πρώταρχος. +Εις ποία και ποίον βίον εννοείς ; + + Σωκράτης. +Εις την αναπλήρωσιν και κένωσιν και όλα όσα συντελούν εις την σωτηρίαν +και την καταστροφήν των ζώων, και εάν κανείς από ημάς ευρισκόμενος εις +έκαστον από αυτά τα δύο παθήματα άλλοτε πονή και άλλοτε ευχαριστήται +από τας μεταβολάς. + + Πρώταρχος. +Αυτό είναι αληθές. + + Σωκράτης. +Τι θα ειπούμεν όμως, όταν ευρίσκεται εις το μέσον αυτών ; + + Πρώταρχος. +Πώς γίνεται εις το μέσον; + + Σωκράτης. +Όταν από μεν το πάθημα πονή, ενθυμήται όμως τα ηδονικά, τα οποία εάν +ήρχοντο, θα έπαυαν οι πόνοι του, και όμως ακόμη δεν λαμβάνη την +αναπλήρωσιν. Τότε τι θα ειπούμεν ; θα ειπούμεν ότι είναι ή δεν είναι +εις το μέσον των παθημάτων ; + + Πρώταρχος. +Βεβαίως θα ειπούμεν. + + Σωκράτης. +Πώς άραγε ; Ότι εντελώς πονεί, ή εντελώς ευχαριστείται; + + Πρώταρχος. +Όχι μα τον Δία, αλλά κάπως με διπλήν λύπην ότι λυπείται, εις το σώμα +μεν από το πάθημά του, εις την ψυχήν δε διότι +λαχταρά από την προσδοκίαν. + + Σωκράτης. +Πώς εννοείς, καλέ Πρώταρχε, την διπλήν λύπην; Άραγε δεν συμβαίνει +κάποτε κανείς από ημάς να είναι κενός και να φθάση εις την ελπίδα της +αναπληρώσεως, άλλοτε δε αντιθέτως να ευρίσκεται εις απελπισίαν ; + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Άραγε λοιπόν, εάν μεν ελπίζη να αναπληρωθή, δεν σου φαίνεται ότι +ευχαριστείται από την ανάμνησιν, συγχρόνως όμως επειδή είναι κενός κατά +το ίδιον διάστημα πονεί ; + + Πρώταρχος. +Αυτό είναι λογικόν. + + Σωκράτης. +Επομένως τότε και ο άνθρωπος και τα άλλα ζώα λυπούνται και +ευχαριστούνται συγχρόνως. + + Πρώταρχος. +Σχεδόν. + + Σωκράτης. +Τι συμβαίνει όμως, όταν, ενώ είναι κενός, δεν έχη ελπίδα αναπληρώσεως ; +Άραγε τότε δεν συμβαίνει το διπλάσιον πάθημα της λύπης, το οποίον συ +προ ολίγου ενόησες και ενόμισες ότι είναι γενικώς διπλούν ; + + Πρώταρχος. +Πολύ ορθά, Σωκράτη μου. + + Σωκράτης. +Εις αυτήν λοιπόν την εξέτασιν αυτών των παθημάτων θα μεταχειρισθούμεν +το εξής : + + Πρώταρχος. +Ποίον ; + + Σωκράτης. +Δηλαδή άραγε αληθείς θα τας ονομάσωμεν αυτάς τας λύπας και τας ηδονάς ή +ψευδείς ; Ή μερικάς μεν αληθείς, άλλας όμως όχι; + + Πρώταρχος. +Πώς είναι δυνατόν, καλέ Σωκράτη, να υπάρχουν ψευδείς ηδοναί ή λύπαι; + + Σωκράτης. +Αλλά πώς υπάρχουν, καλέ Πρώταρχε, φόβοι αληθείς ή ψευδείς, ή προσδοκίαι +αληθείς ή όχι, ή γνώμαι αληθείς ή ψευδείς ; + + Πρώταρχος. +Όσον δια τας γνώμας εγώ τουλάχιστον ημπορώ να τας παραδεχθώ, αυτά όμως +τα άλλα δεν ημπορώ. + + Σωκράτης. +Πώς το είπες; Πραγματικώς πλησιάζομεν να στήσωμεν όχι πολύ μηδαμινόν +ζήτημα. + +Πρώταρχε. +Λέγεις την αλήθειαν. + +Σωκράτης +Ναι, αλλά πρέπει, καλό παιδί, που έχεις εκείνον τον καλόν πατέρα, να +προσέξωμεν αν θα είναι αρμόδιος. + + Πρώταρχος. Ίσως χρειάζεται αυτό τουλάχιστον. + + Σωκράτης. +Επομένως πρέπει να αφήσωμεν τας άλλας πολυλογίας ή και οτιδήποτε +λέγεται έξω από το πρέπον. + + Πρώταρχος. +Πολύ ορθά. + + Σωκράτης. +Λέγε μου λοιπόν. Διότι εμέ τουλάχιστον με κατέλαβε θαυμασμός διαρκής +εις την ζωήν μου διά τα προβλήματα τα οποία εθέσαμεν τόρα δα. + + Πρώταρχος. +Πώς εννοείς λοιπόν; + + Σωκράτης. +Είπες ότι δεν υπάρχουν ηδοναί ψευδείς και αληθείς ; + + Πρώταρχος. +Πώς είναι δυνατόν βεβαίως να υπάρχουν ; + + Σωκράτης. +Ούτε λοιπόν εις τον ύπνον ούτε εις τον ξύπνον, καθώς φρονείς, ούτε μέσα +εις τα διάφορα είδη της μανίας και της παραφροσύνης δεν υπάρχει κανείς +ο οποίος κάποτε νομίζει μεν ότι χαίρει, δεν χαίρει όμως διόλου, ούτε ο +οποίος νομίζει ότι λυπείται, δεν λυπείται όμως πραγματικώς ; + + Πρώταρχος. +Βεβαίως, καλέ Σωκράτη, όλοι αυτήν την γνώμην έχομεν δι' αυτά. + + Σωκράτης. +Ναι, αλλά είναι άραγε ορθή ; Ή πρέπει να εξετάσωμεν αν λέγονται ορθώς ή +όχι; + + Πρώταρχος. +Πρέπει να εξετάσωμεν, καθώς εγώ τουλάχιστον νομίζω. + + Σωκράτης. +Τότε λοιπόν ας ορίσωμεν καθαρώτερα αυτό το οποίον λέγομεν +τόρα περί της ηδονής και της γνώμης. Δηλαδή είναι αληθές ημείς ότι +έχομεν κάπως μίαν γνώμην ; + + Πρώταρχος. +Μάλιστα. + + Σωκράτης. +Και ότι αισθανόμεθα ηδονάς ; + + Πρώταρχος. +Επίσης. + + Σωκράτης. +Αλλά και το αντικείμενον της γνώμης μας δεν είναι κάτι τι; + + Πρώταρχος. +Πώς όχι ; + + Σωκράτης. +Και το ελατήριον δια το οποίον ευχαριστείται όστις ευχαριστείται ; + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Τότε λοιπόν όστις έχει μίαν γνώμην, είτε είναι ορθή είτε όχι, δεν χάνει +ποτέ βεβαίως την πραγματικότητα της γνώμης του. + + Πρώταρχος. +Πώς είναι δυνατόν βεβαίως ; + + Σωκράτης. +Και όστις αισθάνεται ηδονήν, είτε είναι ορθή είτε όχι, είναι φανερόν +ότι ποτέ δεν θα χάση την πραγματικότητα της ηδονής. + + Πρώταρχος. +Μάλιστα και αυτό είναι ορθόν. + + Σωκράτης. +Με ποίον τρόπον λοιπόν η μεν γνώμη μας συνηθίζει να είναι και ψευδής +και αληθής, η ηδονή όμως μόνον αληθής είναι, ενώ μας εδόθη εκ φύσεως +και να φρονούμεν και να τερπώμεθα πραγματικώς και εις τας δύο +περιπτώσεις; + + Πρώταρχος. +Αυτό πρέπει να το εξετάσωμεν. + + Σωκράτης. +Άραγε, επειδή εις την γνώμην ακολουθεί το ψεύδος και η αλήθεια, και ως +εκ τούτου δεν υπάρχει απλώς γνώμη αλλά συγχρόνως γνώμη κάποιου είδους, +δια τούτο λέγεις ότι πρέπει να εξετάσωμεν ; + + Πρώταρχος. +Μάλιστα. + + Σωκράτης. +Ακόμη δε άραγε πρέπει να συμφωνήσωμεν αν κατ' αρχήν εκείνα μεν έχουν +κάποιαν ποιότητα, η ηδονή όμως και η λύπη είναι ό,τι είναι, και δεν +έχουν καμμίαν ποιότητα; + + Πρώταρχος. +Αυτό είναι προφανές. + + Σωκράτης. +Αλλ' αυτό δεν είναι διόλου δύσκολον να το εννοήσωμεν, ότι δηλαδή έχουν +και κάποιαν ποιότητα. Διότι, προ πολλού είπαμεν ότι έκαστον είδος από +αυτά γίνονται μεγάλα και μικρά και σφοδρά, δηλαδή και αι λύπαι και αι +ηδοναί. + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Αν δε εις καμμίαν από αυτάς, φίλε Πρώταρχε, προστεθή η πονηρία, δεν θα +ειπούμεν τότε ότι γίνεται πονηρά και η γνώμη, πονηρά δε και η ηδονή ; + + Πρώταρχος. +Τι άλλο βεβαίως, Σωκράτη μου ; + + Σωκράτης. +Τόρα όμως ; Αν προστεθή η ορθότης ή το αντίθετον της ορθότητος εις +κανέν από αυτά, άραγε δεν θα ειπούμεν ορθήν την γνώμην, όταν αποκτά την +ορθότητα, το ίδιον δε και την ηδονήν; + + Πρώταρχος. +Αυτό είναι λογικόν. + + Σωκράτης. +Όταν όμως είναι λανθασμένον το αντικείμενον της γνώμης, δεν πρέπει τότε +την γνώμην να την παραδεχθώμεν ως λανθασμένην και όχι ορθήν ; + + Πρώταρχος. +Πώς είναι δυνατόν αλλέως ; + + Σωκράτης. +Και λοιπόν ; Εάν παρατηρήσωμεν ότι μία λύπη ή ηδονή, σφάλλει ως προς το +αντικείμενον της ενεργείας της, θα την ονομάσωμεν ορθήν ή κανονικήν ή +με κανέν από τα καλά ονόματα ; + + Πρώταρχος. +Αλλά αυτό δεν είναι δυνατόν, εάν σφάλη βεβαίως η ηδονή. + + Σωκράτης. +Και όμως φαίνεται βεβαίως ότι πολλάκις η ηδονή συμβαίνει όχι μαζί με +ορθήν γνώμην αλλά με ψευδή. + + Πρώταρχος. +Πώς όχι; Βεβαίως όμως, καλέ Σωκράτη, την μεν γνώμην εις αυτόν τον +συνδυασμόν την ελέγαμεν και τότε ψευδή, την ιδίαν όμως την ηδονήν ποτέ +δεν ημπορεί κανείς να την χαρακτηρίση ως ψευδή. + + Σωκράτης. +Βλέπω ότι με προθυμίαν υπερασπίζεσαι τόρα, καλέ Πρώταρχε, το ζήτημα της +ηδονής. + + Πρώταρχος. +Διόλου μάλιστα, αλλά, καθώς ακούω, λέγω. + + Σωκράτης. +Αλλά, αγαπητέ μου, δεν έχει άραγε καμμίαν διαφοράν δι' ημάς η ηδονή η +συνοδευομένη από ορθήν γνώμην και από επιστήμην, από εκείνην η οποία +συμβαίνει πολλάκις εις έκαστον από ημάς μαζί με το ψεύδος και την +αμάθειαν ; + + Πρώταρχος. +Είναι τουλάχιστον λογικόν να μην έχουν μικράν διαφοράν. + + Σωκράτης. +Λοιπόν ας έλθωμεν να ερευνήσωμεν αυτήν την διαφοράν των. + + Πρώταρχος. +Οδήγησέ με όπου κρίνεις καλόν. + + Σωκράτης. +Ιδού πού σε οδηγώ. + + Πρώταρχος. +Πού ; + + Σωκράτης. +Δεχόμεθα ότι η γνώμη είναι και ψευδής και αληθινή ; + + Πρώταρχος. +Δεχόμεθα. + + Σωκράτης. +Αλλά πολλάκις δεν την συνοδεύει αυτήν αυτό το οποίον αναφέραμεν +πολλάκις, δηλαδή η ηδονή και η λύπη, εννοώ την αληθή και ψευδή γνώμην; + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Αλλ' άραγε δεν συμβαίνει εντός μας από την μνήμην και από την αίσθησιν +και η γνώμη και η εκάστοτε μεταβολή των γνωμών; + + Πρώταρχος. +Πολύ μάλιστα. + + Σωκράτης. +Επομένως δεν πρέπει άραγε κατ' ανάγκην να μας συμβαίνη, εις αυτά κάπως +το εξής ; + + Πρώταρχος. +Τι πράγμα ; + + Σωκράτης. +Πολλάκις όταν ιδή κανείς από μακράν όχι τόσον καθαρά τα αντικείμενα, +δεν θα έλεγες ότι ομοιάζει ως να θέλη να κρίνη αυτά τα οποία βλέπει τι +πράγμα είναι ; + + Πρώταρχος. +Θα το έλεγα. + + Σωκράτης. +Λοιπόν κατόπιν δεν είναι δυνατόν εκείνος να ερωτήση ο ίδιος τον εαυτόν +του ως εξής; + + Πρώταρχος. +Πώς ; + + Σωκράτης. +«Σαν τι πράγμα να είναι άραγε αυτό που μου φαίνεται ωσάν να στέκεται +όρθιον πλησίον εις εκείνην την πέτραν κάτω από ένα δένδρον ;» Νομίζεις +ότι ημπορεί κάνεις να τα ειπή αυτά μέσα του, εάν ιδή να παρουσιασθούν +εμπρός του κάποτε τοιαύται οπτασίαι ; + + Πρώταρχος. +Αμέ τι ; + + Σωκράτης. +Αλλά τόρα άραγε ο ίδιος κατόπιν δεν ημπορεί, ως να απαντά εις τον +εαυτόν του, να ειπή ότι αυτός εκεί είναι άνθρωπος και να το ειπή ορθώς; + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Και αν κινηθή ολίγον παρέκει, πάλιν τάχα δεν ημπορεί να προσθέση ότι η +παρατηρουμένη οπτασία θα είναι κάπως έργον ποιμένων ; + + Πρώταρχος. +Πολύ μάλιστα. + + Σωκράτης. +Και αν παρευρίσκεται κανείς πλησίον του, τότε και όσα είπε μέσα του δεν +ημπορεί να τα επαναλάβη τα ίδια με δυνατήν φωνήν, και να γίνη τότε +πλέον ακριβώς λόγος εκείνο που προηγουμένως ωνομάζαμεν γνώμην ; + + Πρώταρχος. +Τι άλλο βεβαίως ; + + Σωκράτης. +Εάν όμως βεβαίως είναι μόνος του και το ίδιον πράγμα το συλλογίζεται +μέσα του, κάποτε δεν εξακολουθεί με αυτήν την σκέψιν εντός του να +βαδίζη πολλήν ώραν ; + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Τόρα λοιπόν ; Αυτό που συμβαίνει εις αυτά φαίνεται και εις εσέ καθώς +εις εμέ ; + + Πρώταρχος. +Τι πράγμα; + + Σωκράτης. +Εις εμέ φαίνεται τότε ότι η ψυχή μας ομοιάζει με βιβλίον. + + Πρώταρχος. +Πώς ; + + Σωκράτης. +Η μνήμη μού φαίνεται ότι ταυτίζεται με την αίσθησιν, και εκείνα όσα +συμβαίνουν εις αυτάς τας εντυπώσεις, φαίνονται εις εμέ ωσάν να γράφουν +μέσα εις τας ψυχάς μας λόγους. Και όταν μεν γράψη την αλήθειαν αυτή η +εντύπωσις, τότε γίνονται εντός μας από αυτήν γνώμαι και λόγοι αληθείς, +όταν όμως αυτός ο εσωτερικός μας γραφεύς γράψη ψεύδη, τότε γίνονται τα +αντίθετα από τα αληθινά. + + Πρώταρχος. +Πολύ μάλιστα θεωρώ αυτά ορθά και παραδέχομαι όσα είπες. + + Σωκράτης. +Τότε λοιπόν παραδέξου και ότι τότε υπάρχει μέσα εις τας ψυχάς μας +κάποιος άλλος εργάτης. + + Πρώταρχος. +Ποίος; + + Σωκράτης +Κάποιος ζωγράφος, ο οποίος κατόπιν από τον γραμματοδιδάσκαλον +ζωγραφίζει την ψυχήν μας τας εικόνας αυτών που λέγουν. + + Πρώταρχος. +Πώς εννοούμεν αυτόν πάλιν και ποίαν στιγμήν ; + + Σωκράτης. +Όταν από την όρασιν ή από καμμίαν άλλην αίσθησιν απομακρύνη κανείς τους +οραματισμούς και τα λεγόμενα και κάπως βλέπη μέσα του τας εικόνας των +οραματισμών και των λεχθέντων. Ή μήπως τούτο δεν συμβαίνει ποτέ εντός +μας ; + + Πρώταρχος. +Αυτό είναι βεβαιότατον. + + Σωκράτης. +Λοιπόν αι μεν εικόνες των αληθινών γνωμών και λόγων δεν είναι αληθείς, +αι δε εικόνες των ψευδών ψευδείς ; + + Πρώταρχος. +Εντελώς. + + Σωκράτης. +Εάν λοιπόν αυτά τα είπαμεν ορθά, ας εξετάσωμεν ακόμη και το εξής. + + Πρώταρχος. +Τι πράγμα ; + + Σωκράτης. +Αν μόνον εις τα παρόντα και τα παρελθόντα είναι λογικόν να συμβαίνουν +αυτά τα πάθη, όχι δε και εις τα μέλλοντα. + + Πρώταρχος. +Βεβαίως εξ ίσου εις όλους τους χρόνους. + + Σωκράτης. +Δεν είπαμεν λοιπόν προηγουμένως ότι αι ηδοναί και λύπαι αι αισθηταί με +μόνην την ψυχήν ημπορούν να συμβούν προ των σωματικών ηδονών, επομένως +η πρόωρος χαρά και η πρόωρος λύπη δεν περιστρέφεται εις τον μέλλοντα +χρόνον ; + + Πρώταρχος. +Αυτό είναι αληθέστατον. + + Σωκράτης. +Λοιπόν άραγε τα γράμματα και αι ζωγραφίαι, τα οποία προ ολίγου +εδέχθημεν ότι σχηματίζονται εντός μας, μόνον εις τον παρελθόντα και τον +παρόντα χρόνον περιστρέφονται, όχι δε και εις τον μέλλοντα ; + + Πρώταρχος. +Πολύ μάλιστα. + + Σωκράτης. +Μήπως αυτό το πολύ μάλιστα το λέγεις, διότι όλα αυτά είναι ελπίδες +περιστρεφόμεναι εις τον κατόπιν χρόνον, ημείς δε εις όλην μας την ζωήν +είμεθα φορτωμένοι από ελπίδας ; + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Εμπρός λοιπόν έξω από όσα είπαμεν απάντησέ μου και εις +το εξής. + + Πρώταρχος. +Τι πράγμα; + + Σωκράτης. +Ο δίκαιος ανήρ και ο ευσεβής και ο αγαθός δεν είναι άραγε ασφαλώς +θεοφιλής ; + + Πρώταρχος. +Αμέ τι ; + + Σωκράτης. +Και λοιπόν ; Ο άδικος και ολοτελώς κακός άραγε δεν είναι το αντίθετον +από εκείνον; + + Πρώταρχος. +Πώς όχι; + + Σωκράτης. +Αλλά βεβαίως, καθώς ελέγαμεν προ ολίγου, δεν είναι φορτωμένος από +πολλάς ελπίδας έκαστος άνθρωπος ; + + Πρώταρχος. +Διατί δεν είναι; + + Σωκράτης. +Και υπάρχουν λόγοι εντός εκάστου από ημάς, τους οποίους ονομάζομεν +ελπίδας; + + Πρώταρχος. +Μάλιστα. + + Σωκράτης. +Και το κυριώτερον, είναι και τα δράματά μας ζωγραφισμένα ; Και κάποτε +κανείς βλέπει μέσα του να αποκτά άφθονον χρυσόν και περιπλέον πολλάς +απολαύσεις, ακόμη δε βλέπει και τον εαυτόν του εντός του ζωγραφισμένον +να ευχαριστήται παρά πολύ διά τον εαυτόν του ; + + Πρώταρχος. +Διατί όχι; + + Σωκράτης. +Από αυτά λοιπόν να παραδεχθώμεν άραγε ότι εις μεν τους αγαθούς τα +ζωγραφισμένα αποταμιεύονται αληθινά, διότι είναι θεοφιλείς, εις δε τους +κακούς συνήθως το αντίθετον, ή να μη παραδεχθώμεν; + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα πρέπει να παραδεχθώμεν. + + Σωκράτης. +Λοιπόν δεν παρουσιάζονται και εις τους κακούς επίσης ηδοναί +ζωγραφισμέναι, αυταί όμως είναι βεβαίως ψευδείς ; + + Πρώταρχος. +Τι άλλο βεβαίως; + + Σωκράτης. +Επομένως το περισσότερον με ψευδείς ηδονάς ευχαριστούνται οι κακοί, οι +δε αγαθοί άνθρωποι με αληθείς ; + + Πρώταρχος. +Ομιλείς λογικώτατα. + + Σωκράτης. +Υπάρχουν λοιπόν συμφώνως με την προκειμένην συζήτησιν ψευδείς ηδοναί +εις τας ψυχάς των ανθρώπων, αλλά μιμούνται τας αληθινάς με κάποιον +γελοίον τρόπον. Και λύπαι δε επίσης. + + Πρώταρχος. +Υπάρχουν. + + Σωκράτης. +Τότε λοιπόν ήτο δυνατόν πάντοτε να έχη πραγματικήν γνώμην όστις εν +γένει έχει γνώμην, όχι όμως περί υπαρχόντων ούτε περί παρελθόντων αλλά +περί μελλόντων πραγμάτων. + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Και, νομίζω, αυτά ήσαν τα δημιουργούντα γνώμην ψευδή. Δεν είναι έτσι ; + + Πρώταρχος. +Μάλιστα. + + Σωκράτης. +Και λοιπόν ; Δεν πρέπει να ανταποδώσωμεν εις τας λύπας και τας ηδονάς +την αντίστροφον διάθεσιν ως προς αυτά ; + + Πρώταρχος. +Πώς ; + + Σωκράτης. +Ότι δηλαδή ήτο δυνατόν μεν να αισθάνεται πάντοτε γενικώς πραγματικήν +χαράν όστις χαίρει οπωσδήποτε και τυχαίως, όχι όμως διά παρόντα ούτε +διά παρελθόντα κάποτε, πολλάκις μάλιστα ίσως ούτε διά τα μέλλοντα να +συμβούν. + + Πρώταρχος. +Και αυτά είναι λογικά, Σωκράτη μου. + + Σωκράτης. +Τότε λοιπόν το ίδιον δεν θα ειπούμεν και διά τους φόβους και τας +εξάψεις και όλα τα όμοια πάθη, ότι δηλαδή κάποτε είναι και ψευδή όλα +αυτά ; + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Τόρα όμως; έχομεν να αναφέρωμεν πονηράς γνώμας, αι οποίαι να υπάρχουν +κατ' άλλον τρόπον παρά ως ψευδείς ; + + Πρώταρχος. +Δεν έχομεν. + + Σωκράτης. +Ούτε αι ηδοναί, νομίζω, παραδεχόμεθα ότι είναι κατ' άλλον τρόπον +πονηραί παρά καθ' όσον είναι ψευδείς. + + Πρώταρχος. +Απ' εναντίας, καλέ Σωκράτη, είπες όλως το αντίθετον. Δηλαδή με το +ψεύδος σχεδόν διόλου δεν ημπορεί κανείς να παραδεχθή πονηράς λύπας και +ηδονάς, αλλά μόνον όταν συνταυτίζωνται με κάποιαν άλλην μεγάλην και +πολλήν πονηρίαν. + + Σωκράτης. +Και λοιπόν τας πονηράς ηδονάς και όσαι είναι τοιαύται ένεκα της +πονηρίας θα τας εξετάσωμεν ολίγον αργότερον, αν έχωμεν διάθεσιν και οι +δύο μας. Τόρα όμως πρέπει να εξετάσωμεν εκείνας αι οποίαι υπάρχουν και +γίνονται εντός μας ψευδείς πολλαί και πολλάκις κατ' άλλον τρόπον. Διότι +ίσως αυτό το μέτρον θα χρησιμοποιήσωμεν εις την κρίσιν περί αυτών. + + Πρώταρχος. +Πώς όχι βέβαια, αφού υπάρχουν; + + Σωκράτης. +Μάλιστα, καλέ Πρώταρχε, υπάρχουν κατά την γνώμην μου τουλάχιστον. Αυτή +δε η κρίσις εφ' όσον υπάρχει εντός μας, δεν ημπορούμεν να την αφήσωμεν +ανεξέλεγκτον. + + Πρώταρχος. +Έχει καλώς. + + Σωκράτης. +Ας παρουσιασθώμεν λοιπόν ωσάν αθληταί εις αυτόν τον λόγον πάλιν. + + Πρώταρχος. +Εμπρός. + + Σωκράτης. +Είπαμεν όμως, εάν ενθυμούμεθα, ολίγον προηγουμένως, ότι όταν υπάρχουν +εντός μας αι λεγόμεναι επιθυμίαι, τότε φυσικά το σώμα κατέχεται από τα +πάθη χωριστά από την ψυχήν. + + Πρώταρχος. +Το ενθυμούμεθα, και ελέχθησαν αυτά προηγουμένως. + + Σωκράτης. +Λοιπόν δεν ήτο η ψυχή επιθυμητής των αντιθέτων καταστάσεων του σώματος, +εκείνο δε το οποίον επροξένει τον πόνον ή κάποιαν ηδονήν από πάθος δεν +ήτο το σώμα; + + Πρώταρχος. +Βεβαίως ήτο. + + Σωκράτης. +Κάμνε λοιπόν το εξαγόμενον αυτών. + + Πρώταρχος. +Λέγε. + + Σωκράτης. +Εξάγεται λοιπόν ότι, οσάκις υπάρχουν αυτά, συμπαρομαρτούν λύπαι και +ηδοναί, και από αυτά, ενώ είναι αντίθετα, παράγονται συγχρόνως +παράλληλοι αισθήσεις, το οποίον και προ ολίγου απεδείχθη. + + Πρώταρχος. +Έτσι φαίνεται τουλάχιστον. + + Σωκράτης. +Λοιπόν δεν είναι και τούτο ειρημένον και συμφωνημένον από ημάς εις τα +προηγούμενα ; + + Πρώταρχος. +Ποίον ; + + Σωκράτης. +Ότι και αι δύο, δηλαδή η λύπη και η ηδονή, δέχονται αυξομείωσιν και ότι +ανήκουν εις το γένος των απεράντων. + + Πρώταρχος. +Βεβαίως ελέχθη, αμέ πώς ; + + Σωκράτης. +Ποία εφεύρεσις λοιπόν υπάρχει, δια να κριθούν αυτά ορθώς; + + Πρώταρχος. +Ποία αυτά λοιπόν και πώς ; + + Σωκράτης. +Αν αυτή μας η επιθυμία του να κρίνωμεν αυτά έχει σκοπόν να λάβη μίαν +γνώμην δι' όλας τας παρομοίας περιπτώσεις, ποία από αυτάς τας παθήσεις +είναι σχετικώς μεγαλιτέρα και ποία μικροτέρα και ποία πολυπληθεστέρα +και ποία ορμητικωτέρα, δηλαδή η λύπη σχετικώς με την ηδονήν, και η λύπη +σχετικώς με την λύπην, και η ηδονή σχετικώς με την ηδονήν. + + Πρώταρχος. +Πραγματικώς τοιαύτα είναι αυτά και αυτή είναι η επιθυμία της κρίσεως. + + Σωκράτης. +Και λοιπόν; εις μεν την όρασιν παραδεχόμεθα ότι, όταν βλέπωμεν άλλοτε +από μακράν και άλλοτε από πλησίον, η διαφορά του μεγέθους εξαφανίζει +την αλήθειαν και μας κάμνει να κρίνωμεν ψευδώς, εις τας λύπας όμως και +εις τας ηδονάς τάχα δεν συμβαίνει αυτό το ίδιον ; + + Πρώταρχος. +Πολύ περισσότερον βεβαίως, Σωκράτη μου. + + Σωκράτης. +Επομένως ο παρών διισχυρισμός μας κατήντησε αντίθετος με όσα ελέγαμεν +ολίγον προηγουμένως. + + Πρώταρχος. +Ποίον εννοείς ; + + Σωκράτης. +Άλλοτε μεν αι κρίσεις ήσαν αι ίδιαι ψευδείς και αληθείς και συγχρόνως +μετέδιδον το ιδικόν των πάθημα και εις τας λύπας και ηδονάς. + + Πρώταρχος. +Πολύ ορθά. + + Σωκράτης. +Τόρα δε βεβαίως από τας τελευταίας αυτάς επειδή μεταβάλλουν όψιν +εκάστοτε, όταν βλέπωνται άλλοτε εξ αποστάσεως και άλλοτε από πλησίον, +και συγχρόνως συγκρίνωνται εκ παραλλήλου, αι μεν ηδοναί συγκρινόμεναι +με την λύπην φαίνονται μεγαλίτεραι και σφοδρότεραι, αι δε λύπαι πάλιν, +επειδή συγκρίνονται με τας ηδονάς, φαίνονται το αντίθετον από εκείνας. + + Πρώταρχος. +Είναι λογικόν να συμβαίνουν αυτά δι' αυτούς τους λόγους. + + Σωκράτης. +Λοιπόν όσον μεγαλίτεραι φαίνονται και η μία και η άλλη από το +πραγματικόν των και όσον μικρότεραι, εάν αποκόψης εκάστης αυτό το +φαινομενικόν και όχι πραγματικόν ποσόν των, ούτε αυτό το ίδιον θα ειπής +ότι φαίνεται ορθώς, ούτε πάλιν το αναλογούν προς αυτό μέρος της ηδονής +και λύπης θα τολμήσης να το θεωρήσης ως ορθόν και αληθές. + + Πρώταρχος. +Όχι βεβαίως. + + Σωκράτης. +Λοιπόν τόρα ως συνέχειαν αυτών θα εξετάσωμεν αν με τον εξής κανόνα +περισσότερον από αυτάς θα ευρίσκωμεν εις τα ζώα ψευδείς ηδονάς και +λύπας, και φαινομενικάς και όχι πραγματικάς. + + Πρώταρχος. +Ποίας λοιπόν και πώς εννοείς; + + Σωκράτης. +Είπαμεν βεβαίως πολλάκις ότι όταν εκάστου στοιχείου φθείρεται η φυσική +κατάστασις με αναμίξεις και αποχωρίσεις και αναπληρώσεις και κενώσεις +και με κάποιας αυξήσεις και φθοράς, τότε συμβαίνουν αι λύπαι και οι +πόνοι και αι οδύναι και όλα όσα έχουν παρόμοια ονόματα. + + Πρώταρχος. +Μάλιστα, αυτά τα είπαμεν πολλάκις. + + Σωκράτης. +Όταν όμως βεβαίως αποκαθίστανται εις την φυσικήν των κατάστασιν, τότε +πάλιν αυτήν την κατάστασιν μόνοι μας την παρεδέχθημεν ως ηδονήν. + + Πρώταρχος. +Πολύ ορθά. + + Σωκράτης. +Και λοιπόν; Όταν κανέν από αυτά δεν συμβαίνη εις το σώμα μας; + + Πρώταρχος. +Και πότε ημπορεί να συμβή αυτό, καλέ Σωκράτη; + + Σωκράτης. +Αυτό που ερώτησες τόρα, καλέ Πρώταρχε, δεν έχει να κάμη με αυτό που +συζητούμεν. + + Πρώταρχος. +Διατί δηλαδή; + + Σωκράτης. +Διότι δεν με εμποδίζει να σου επαναλάβω πάλιν την ιδικήν μου ερώτησιν. + + Πρώταρχος. +Ποίαν; + + Σωκράτης. +Λοιπόν, εάν δεν συνέβαινε το τοιούτον, να σου ειπώ εγώ, φίλε Πρώταρχε, +τι είναι επόμενον λογικώς να συμβή εις ημάς; + + Πρώταρχος. +Μήπως εννοείς αν δεν μεταβάλλεται το σώμα κατά τους δύο αυτούς τρόπους +; + + Σωκράτης. +Αυτό εννοώ. + + Πρώταρχος. +Βεβαίως αυτό είναι προφανές, καλέ Σωκράτη, ότι δηλαδή ούτε ηδονή +ημπορεί να υπάρχη ποτέ εις τοιαύτην κατάστασιν ούτε καμμία λύπη. + + Σωκράτης. +Έξοχα απήντησες. Αλλά πάλιν, νομίζω, θέλεις να ειπής το εξής• ότι είναι +απαραίτητον να μη λείπη πάντοτε κάτι τι από τα παρόμοια, καθώς λέγουν +οι σοφοί. Διότι διαρκώς τα πάντα ρέουν άνω και κάτω. + + Πρώταρχος. +Και βέβαια το λέγουν και μάλιστα φαίνεται ότι δεν λέγουν μηδαμινότητας. + + Σωκράτης. +Και πώς είναι δυνατόν βεβαίως, αφού αυτοί δεν είναι μηδαμινοί; Αλλά +πάλιν αυτήν την ορμητικήν έφοδον αυτού του λόγου θέλω να την +παραμερίσω. Λοιπόν έχω σκοπόν να φύγω από το εξής μονοπάτι, και φύγε +μαζί μου και συ. + + Πρώταρχος. +Λέγε από πού. + + Σωκράτης. +Αυτά λοιπόν ας είναι καθώς τα λέγετε, ας ειπούμεν εις αυτούς. Συ όμως +απάντησέ μου, άραγε όλα πάντοτε όσα πάσχει έν έμψυχον, τα αισθάνεται +αυτό που πάσχει, και δεν μας διαφεύγει ούτε η αύξησίς μας ούτε όταν +παθαίνωμεν κανέν παρόμοιον, ή μήπως συμβαίνει όλως το αντίθετον ; + + Πρώταρχος. +Βεβαίως όλως το εναντίον. Δηλαδή σχεδόν όλα αυτά διαφεύγουν την +παρατήρησίν μας. + + Σωκράτης. +Τότε λοιπόν δεν είπαμεν ορθώς προ ολίγου ότι αι μεταβολαί αι οποίαι +συμβαίνουν αντιρρόπως μας προξενούν λύπας και ηδονάς. + + Πρώταρχος. +Αμέ πώς; + + Σωκράτης. +Ως εξής είναι καλλίτερον και αψογώτερον να λέγωμεν. + + Πρώταρχος. +Πώς ; + + Σωκράτης. +Ότι αι μεν μεγάλαι μεταβολαί μας προξενούν λύπας και ηδονάς, αι δε +μέτριαι πάλιν και αι μικραί εντελώς τίποτε από αυτά δεν μας προξενούν. + + Πρώταρχος. +Ναι είναι ορθότερον τόρα παρά τότε, Σωκράτη μου. + + Σωκράτης. +Αφού λοιπόν αυτά έχουν ούτω πως, τόρα πάλιν θα μας παρουσιασθή εκείνος +ο βίος που είπαμεν. + + Πρώταρχος. +Ποίος ; + + Σωκράτης. +Αυτόν που είπαμεν ότι είναι χωρίς λύπας και χωρίς απολαύσεις. + + Πρώταρχος. +Αυτό είναι πολύ αληθές. + + Σωκράτης. +Συμφώνως λοιπόν με αυτά ας παραδεχθώμεν τρία είδη βίων, τον ένα μεν +ηδονικόν, τον δεύτερον δε λυπηρόν, και τον τρίτον ουδέτερον. Ή πώς +φρονείς συ περί αυτών ; + + Πρώταρχος. +Δεν έχω διαφορετικήν γνώμην εγώ από αυτήν, ότι δηλαδή τριών ειδών βίοι +υπάρχουν. + + Σωκράτης. +Δεν έπεται λοιπόν ότι ποτέ δεν είναι το ίδιον πράγμα η έλλειψις της +λύπης με την χαράν ; + + Πρώταρχος. +Βεβαίως πώς είναι δυνατόν να είναι το ίδιον; + + Σωκράτης. +Όταν λοιπόν ακούσης ότι είναι το ηδονικώτερον πράγμα να είναι κανείς +εις όλον του τον βίον χωρίς λύπας, τότε τι θα νομίσης άραγε ότι εννοεί +ο τοιούτος ; + + Πρώταρχος. +Μου φαίνεται ότι αυτός ονομάζει ηδονικόν το μη λυπηρόν. + + Σωκράτης. +Από τρία λοιπόν οποιαδήποτε πράγματα που υπάρχουν, πάρε τα καλλίτερα, +αν θέλης, που ημπορούν να γίνουν, διά να μεταχειριζώμεθα και ονόματα +ωραιότερα, δηλαδή πρώτον τον χρυσόν, δεύτερον τον άργυρον, και τρίτον +κάποιον όλως ξένον και από τα δύο. + + Πρώταρχος. +Επήρα. + + Σωκράτης. +Αυτό λοιπόν το όλως ξένον τρίτον είναι δυνατόν να γίνη το έν από τα +δύο, δηλαδή χρυσός ή άργυρος ; + + Πρώταρχος. +Πώς είναι δυνατόν ; + + Σωκράτης. +Επομένως ούτε ο μέσος βίος ημπορεί να ονομασθή ορθώς ηδονικός ή +λυπηρός, ούτε να κριθή, εάν κριθή, ούτε να λεχθή, εάν λεχθή συμφώνως +βέβαια προς τον ορθόν λόγον. + + Πρώταρχος. +Βεβαίως δεν είναι δυνατόν. + + Σωκράτης. +Και όμως, αγαπητέ μου, έχομεν είδησιν ότι πολλοί τα λέγουν αυτά και τα +φρονούν. + + Πρώταρχος. +Μάλιστα. + + Σωκράτης. +Άραγε λοιπόν νομίζουν συγχρόνως και ότι ευχαριστούνται, όταν δεν +λυπούνται; + + Πρώταρχος. +Αυτό λέγουν τουλάχιστον. + + Σωκράτης. +Τότε λοιπόν φρονούν ότι ευχαριστούνται. Διότι αλλέως δεν θα το έλεγαν. + + Πρώταρχος. +Σχεδόν. + + Σωκράτης. +Βεβαίως όμως έχουν ψευδή γνώμην περί της χαράς, αφού είναι χωριστή η +φύσις της ελλείψεως ηδονής και της χαράς. + + Πρώταρχος. +Βεβαίως είπαμεν ότι είναι χωριστή. + + Σωκράτης. +Τόρα λοιπόν θέλεις να προτιμήσωμεν την γνώμην μεταξύ μας ότι αυτά είναι +τρία, καθώς είπαμεν προ ολίγου, ή δύο μόνον, και η μεν λύπη ότι είναι +κακόν εις τους ανθρώπους, η δε απαλλαγή από τας λύπας, αυτή καθ' εαυτήν +είναι αγαθόν πράγμα, και ονομάζεται ηδονικόν ; + + Πρώταρχος. +Αλλά πώς λοιπόν, καλέ Σωκράτη, ερωτώμεθα δι' αυτό μεταξύ μας (!); Διότι +εγώ δεν το εννοώ. + + Σωκράτης. +Διότι πραγματικώς δεν εννοείς, καλέ Πρώταρχε, τους εχθρούς του Φιλήβου +τούτου εδώ. + + Πρώταρχος. +Και ποίους εννοείς ως τοιούτους ; + + Σωκράτης. +Κάποιους οι οποίοι θεωρούνται πολύ δεινοί εις την φυσιολογίαν, οι +οποίοι κατ' αρχήν δεν παραδέχονται ότι υπάρχουν ηδοναί. + + Πρώταρχος. +Αλλά τι λοιπόν παραδέχονται; + + Σωκράτης. +Λέγουν ότι είναι αποφυγαί των ενοχλήσεων αυτά, τα οποία οι Φιληβικοί τα +ονομάζουν ηδονάς. + + Πρώταρχος. +Εις αυτούς λοιπόν άραγε συμβουλεύεις να πεισθώμεν ημείς ; Ή πώς αλλέως, +καλέ Σωκράτη ; + + Σωκράτης. +Όχι, αλλά να τους μεταχειρισθώμεν εις την αρχήν ως άλλους μάντεις, οι +οποίοι δεν μαντεύουν εξ επαγγέλματος αλλά από κάποιον δύστροπον φυσικόν +των όχι αγενές, διότι εμίσησαν πολύ την δύναμιν της ηδονής και την +θεωρούν όλως νοσηράν, και ότι, επομένως και αυτά τα θέλγητρά της είναι +μάγευμα και όχι ηδονή. Αυτούς λοιπόν ως προς αυτά ημπορείς αν θέλης να +τους μεταχειρισθής ως εκ περισσού, αφού λάβης υπ' όψιν και την άλλην +των δυστροπίαν. Κατόπιν δε θα σε πληροφορήσω ποίαι μου φαίνονται +αληθείς ηδοναί, διά να εξετάσωμεν από τας δύο αυτάς γνώμας την δύναμιν +αυτής, και τας πλησιάσωμεν διά να τας κρίνωμεν. + + Πρώταρχος. +Πολύ ορθά ομιλείς. + + Σωκράτης. +Ας τους ακολουθήσωμεν αυτούς λοιπόν ωσάν συμμάχους εις τα ίχνη της +δυστροπίας των. Δηλαδή νομίζω ότι κάτι τοιούτον λέγουν αυτοί, +αρχίζοντες κάπου από υψηλά, ότι, αν επιθυμήσωμεν να εννοήσωμεν την +φύσιν οποιουδήποτε είδους, καθώς λόγου χάριν του σκληρού, άραγε εις τα +πλέον σκληρά πράγματα θα ατενίζωμεν διά να την εννοήσωμεν όσον το +δυνατόν καλλίτερον, ή εις τα πολλοστά της σκληρότητος ; Πρέπει λοιπόν +και συ, φίλε Πρώταρχε, καθώς και εγώ να δώσωμεν απάντησιν και εις +αυτούς τους δυστρόπους. + + Πρώταρχος. +Βεβαίως, και απαντώ μάλιστα εις αυτούς ότι πρέπει να ατενίζωμεν εις τα +πρώτα μεγέθη. + + Σωκράτης. +Λοιπόν, εάν θελήσωμεν να εννοήσωμεν ποίον φυσικόν έχει και το γένος της +ηδονής, δεν πρέπει να ατενίζωμεν εις τα πολλοστημόρια της ηδονής, αλλά +εις τας θεωρουμένας ως ορμητικωτέρας και δυνατωτέρας. + + Πρώταρχος. +Εις αυτόν σου τον λόγον τόρα ο καθείς ημπορεί να συμφωνήση. + + Σωκράτης. +Άραγε λοιπόν αι πλέον πρόχειροι και μεγάλαι ηδοναί, καθώς είπαμεν +πολλάκις, δεν είναι αυταί αι σωματικαί; + + Πρώταρχος. +Πώς δεν είναι; + + Σωκράτης. +Τόρα λοιπόν ; Άραγε είναι και γίνονται μεγαλίτεραι αυταί εις τους +ασθενείς μέσα εις τας ασθενείας ή εις τους υγιείς ; Ας προσέξωμεν όμως +μήπως αποκριθώμεν βιαστικά και πάθωμεν κανέν πέσιμον. Δηλαδή ίσως +απαντήσωμεν εις τους υγιείς. + + Πρώταρχος. +Αυτό είναι λογικόν βεβαίως. + + Σωκράτης. +Και λοιπόν; Δεν είναι υπερβολικαί αι ηδοναί εκείναι, των οποίων και αι +επιθυμίαι είναι μέγισται; + + Πρώταρχος. +Αυτό είναι βεβαίως αληθές. + + Σωκράτης. +Αλλ’ άραγε οι θερμασμένοι και όσοι κατέχονται από παρόμοια νοσήματα, +δεν διψούν και δεν ανατριχιάζουν και εν γένει δεν αισθάνονται +σφοδρότερον όλα τα σωματικά παθήματα συνήθως, και δεν ευρίσκονται εις +μεγαλιτέραν στέρησιν, και όταν αναπληρωθούν περισσότερον ευχαριστούνται +; Ή αυτό δεν θα το παραδεχθώμεν ως αληθές; + + Πρώταρχος. +Τόρα που το είπες βεβαίως φαίνεται πολύ αληθές. + + Σωκράτης. +Τι λοιπόν ; θα νομίσωμεν ότι ορθώς φρονούμεν ότι όστις θέλει να +αντιληφθή τας μεγαλιτέρας ηδονάς δεν πρέπει να προσέξη εις την υγείαν, +αλλά να υπάγη να παρατηρήση ασθενείς ; Πρόσεξε δε να μη νομίσης ότι εγώ +έχω σκοπόν να σε ερωτήσω, αν αισθάνονται περισσοτέραν χαράν οι βαρέως +ασθενούντες από τους υγιείς, αλλά νόμιζε μόνον ότι εγώ ερευνώ το +μέγεθος της ηδονής και που άραγε συμβαίνει εκάστοτε η υπερβολή ως προς +αυτήν. Δηλαδή είπαμεν ότι πρέπει να την εννοήσωμεν και ποίου είδους την +θεωρούν όσοι κατ' αρχήν δεν την παραδέχονται ότι υπάρχει καν. + + Πρώταρχος. +Μάλιστα, σχεδόν παρακολουθώ τον λόγον σου. + + Σωκράτης. +Όχι ολιγώτερον, καλέ Πρώταρχε, και θα το δείξης ίσως εμπράκτως (!). +Δηλαδή απάντησέ μου. Μέσα εις την υβριστικότητα βλέπεις μεγαλιτέρας +ηδονάς (δεν σου λέγω περισσοτέρας), και ως προς την σφοδρότητα και την +επίτασιν ανωτέρας, ή εις τον με σωφροσύνην βίον ; Απάντησε όμως με +πολλήν προσοχήν. + + Πρώταρχος. +Μάλιστα, ενόησα αυτό που λέγεις και βλέπω ότι υπάρχει μεγάλη διαφορά. +Διότι βεβαίως τους σώφρονας συγκρατεί και η παροιμιώδης συμβουλή, +δηλαδή το «μηδέν άγαν», εις την οποίαν υποτάσσονται. Τους δε ανοήτους +και παρεκτρεπομένους μέχρι μανίας τους κυριεύει η ορμητική ηδονή και +τους καθιστά περιβοήτους. + + Σωκράτης. +Έχει καλώς. Και αφού αυτά είναι αληθή, έπεται ότι μέσα εις κάποιαν +πονηρίαν της ψυχής και του σώματος, και όχι μέσα εις την αρετήν +συμβαίνουν μέγισται ηδοναί και μέγισται λύπαι. + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Λοιπόν πρέπει να εκλέξης μερικάς από αυτάς και να εξετάσης πώς είναι +και τας ελέγαμεν ότι είναι μέγισται. + + Πρώταρχος. +Είναι ανάγκη. + + Σωκράτης. +Πρόσεχε λοιπόν των εξής νοσημάτων αι ηδοναί πώς είναι. + + Πρώταρχος. +Ποίων ; + + Σωκράτης. +Τας ηδονάς των ασχημονούντων, τας οποίας μισούν ολοτελώς αυτοί τους +οποίους ωνομάσαμεν δυστρόπους (!). + + Πρώταρχος. +Ποίας ; + + Σωκράτης. +Λόγου χάριν τας θεραπείας της ψώρας διά της τριβής, και όλων των άλλων +ασθενειών, αι οποίαι είναι παρόμοιαι, και δεν έχουν ανάγκην άλλων +φαρμάκων. Δηλαδή δι' όνομα των θεών πώς πρέπει άραγε να ονομάσωμεν αυτό +το πάθημα ; Ηδονήν ή λύπην ; + + Πρώταρχος. +Βεβαίως, καλέ Σωκράτη, αυτό φαίνεται ότι είναι κάπως ανάμικτον κακόν. + + Σωκράτης. +Σε βεβαιώ όμως, δεν έφερα αυτό το παράδειγμα χάριν του Φιλήβου (!). +Αλλά διότι έξω από αυτάς τας ηδονάς, καλέ Πρώταρχε, και τας συντρόφους +αυτών, εάν δεν ερευνηθούν καλώς, σχεδόν δεν θα μας ήτο δυνατόν να +ξεκαθαρίσωμεν το ζήτημά μας. + + Πρώταρχος. +Τότε λοιπόν ας προχωρήσωμεν εις τας συγγενείς αυτών. + + Σωκράτης. +Μήπως εννοείς τας συγκοινωνούσας κατά την ανάμιξιν ; + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Λοιπόν υπάρχουν αναμίξεις άλλαι μεν σωματικαί μόνον μέσα εις τα σώματα, +άλλαι δε μόνον ψυχικαί μέσα εις την ψυχήν. Αι δε ανάμικτοι λύπαι και +ηδοναί του σώματος και της ψυχής, θα εύρωμεν ότι άλλοτε μεν συνολικώς +ονομάζονται ηδοναί, άλλοτε δε λύπαι. + + Πρώταρχος. +Πώς ; + + Σωκράτης. +Οσάκις κανείς εις την φυσικήν του κατάστασιν ή εις την παράλυσίν του +παθαίνει συγχρόνως τα αντίθετα πάθη, δηλαδή άλλοτε ενώ κρυόνει +θερμαίνεται και άλλοτε ενώ θερμαίνεται κρυόνει, και επιθυμεί, καθώς +νομίζω, το μεν έν αίσθημα να το διατηρήση, από δε το άλλο να απαλλαχθή, +και κατά την παροιμίαν έχει μέσα του το πικρόν ανάμικτον με το γλυκύ +και δεν ημπορεί να το ξεκάμη, αυτό προξενεί αγανάκτησιν και κατόπιν +σύσπασιν αγρίαν. + + Πρώταρχος. +Είναι πολύ αληθές αυτό που λέγεις τόρα. + + Σωκράτης. +Λοιπόν αι τοιαύται αναμίξεις δεν συνίστανται άλλαι μεν από ίσας ηδονάς +και λύπας, άλλαι δε από το έν μέρος εκ τούτων πλεονάζον ; + + Πρώταρχος. +Πώς όχι; + + Σωκράτης. +Δέξου λοιπόν ότι το έν είδος αυτών, δηλαδή όταν πλεονάζουν αι λύπαι από +τας ηδονάς, είναι τα είδη της ψώρας, τα οποία είπαμεν προ ολίγου, και +των γαργαλισμάτων, οσάκις δηλαδή είναι εσωτερικόν το αίτιον της +καυστικότητος και της φλεγμονής, και με την απλήν τριβήν και το ξύσιμον +δεν εισχωρεί κανείς έως εκεί, αλλά απλώς διαλύει μόνον τα υπάρχοντα εις +την επιφάνειαν, δι' αυτό τα πλησιάζουν εις το πυρ ή εις το αντίθετον, +οπότε μετατρέπουν εις απελπισίαν τας αφαντάστους ηδονάς Πολλάκις δε +αντιθέτως αναμιγνύονται εσωτερικαί με τας εξωτερικάς λύπαι και ηδοναί, +και όπου κλίνει η πλάστιγξ, προξενούν βιαίως την διασκόρπισιν των +συρρεόντων ή την συσσώρευσιν των διαρρεόντων και μας δίδουν ομού λύπας +και ηδονάς. + + Πρώταρχος. +Αυτό είναι πολύ αληθές. + + Σωκράτης. +Και όταν πάλιν εξ άλλου πλεονάζη η ηδονή εις όλας τας παρομοίας +αναμίξεις, η μεν ολίγη ανάμικτος δόσις της λύπης δεν μας γαργαλίζει +άραγε και δεν μας προξενεί ελαφράν δυσανασχέτησιν, η δόσις όμως της +ηδονής επειδή είναι μεγαλιτέρα εις το μίγμα, μας ανατινάσσει και κάποτε +μας κάμνει να πηδώμεν, και αφού μας δώση όλα τα χρώματα και όλους τους +μορφασμούς και διαφόρων ειδών φυσήματα, μας προξενεί παντός είδους +τινάγματα και ξεφωνητά και εκδηλώσεις ανοήτους ; + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Και μάλιστα, αγαπητέ μου, μας κάμνει να ομιλούμεν διά τον εαυτόν μας +και δι' άλλον, ότι τρόπον τινά αποθνήσκει από την τέρψιν αυτών των +ηδονών. Και λοιπόν βεβαίως τας επιδιώκει διαρκώς αυτάς και τόσον +περισσότερον, όσον τύχη να είναι ακολαστότερος και ανοητότερος, και +θεωρεί τάχα αυτάς ως τας ανωτέρας και εκείνον όστις ζή όσον το δυνατόν +περισσότερον μέσα εις αυτάς τον λογαριάζει ως ευτυχέστατον. + + Πρώταρχος. +Φίλε Σωκράτη, διηγήθης με λεπτομέρειαν όλα όσα συμβαίνουν κατά την +γνώμην των περισσοτέρων ανθρώπων. + + Σωκράτης. +Μόνον βεβαίως περί εκείνων των ηδονών, καλέ Πρώταρχε, αι οποίαι +αναφέρονται εις τα ανάμικτα πάθη του σώματος μόνον, όταν δηλαδή +αναμιγνύωνται τα εξωτερικώτερα με τα εσωτερικώτερα. Διά τας περιπτώσεις +όμως εις τας οποίας η ψυχή προσθέτει τα αντίθετα προς όσα προσθέτει το +σώμα, δηλαδή λύπην εις την ηδονήν και ηδονήν εις την λύπην, ώστε και τα +δύο να γίνουν ένα κράμα, δι' αυτάς ωμιλήσαμεν μεν προηγουμένως, και +είπαμεν ότι, όταν κανείς μείνη κενός, επιθυμεί αναπλήρωσιν, και καθόσον +μεν ελπίζει ευχαριστείται, καθόσον όμως είναι κενός πονεί, αυτά όμως +τότε δεν τα επεκαλέσθημεν εις την μαρτυρίαν, αλλά τόρα λέγομεν, ότι, +όταν η ψυχή διαφωνή με το σώμα εις όλα αυτά τα οποία είναι αμέτρητα τον +αριθμόν, μία ανάμιξις συμβαίνει να υπάρχη της λύπης και της ηδονής. + + Πρώταρχος. +Σχεδόν ομιλείς πολύ ορθά. + + Σωκράτης. +Υπολείπεται λοιπόν μία μόνον ακόμη ανάμιξις λύπης και ηδονής. + + Πρώταρχος. +Ποίαν εννοείς; + + Σωκράτης. +Εκείνην την ανάμιξιν την οποίαν είπαμεν ότι δέχεται η ιδία η ψυχή μόνη +της πολλάκις. + + Πρώταρχος. +Αυτό λοιπόν ακριβώς πώς το εννοούμεν; + + Σωκράτης. +Την οργήν και τον φόβον και τον πόθον και τον θρήνον και τον έρωτα και +την ζηλοτυπίαν και τον φθόνον και όλα τα παρόμοια άραγε δεν τα θεωρείς +ως λύπας της ιδίας της ψυχής ; + + Πρώταρχος. +Τα θεωρώ. + + Σωκράτης. +Και λοιπόν αυτά δεν θα τα εύρωμεν πλήρη από αφαντάστους ηδονάς; Ή μήπως +είναι ανάγκη να υπενθυμίζωμεν μεταξύ μας (!) διά την ηδονήν : + + Όπου μπορεί και με μυαλό άνδρα να ξεμυαλίση + που είναι πιο γλυκότερο από το χυτό το μέλι; + +Και τας ηδονάς των θρήνων και των πόθων αι οποίαι είναι ανάμικτοι με +λύπας; + + Πρώταρχος. +Όχι, αλλά παραδέχομαι ότι αυτά συμβαίνουν ούτω πως και όχι αλλέως. + + Σωκράτης. +Ακόμη δε και τας θεατρικάς παραστάσεις, όταν ο κόσμος συγχρόνως χαίρη +και κλαίη, δεν τας ενθυμείσαι; + + Πρώταρχος. +Πώς όχι; + + Σωκράτης. +Η δε ψυχική μας διάθεσις κατά τας παραστάσεις κωμωδιών, γνωρίζεις άραγε +ότι είναι και αυτή ανάμιξις λύπης και ηδονής ; + + Πρώταρχος. +Δεν το εννοώ τόσον καλά. + + Σωκράτης. +Διότι, φίλε Πρώταρχε, δεν είναι εντελώς εύκολον εις τοιαύτας +περιπτώσεις να εμβαθύνης εις το πάθος της στιγμής εκείνης. + + Πρώταρχος. +Βεβαίως δεν είναι, καθώς τουλάχιστον φαίνεται εις εμέ. + + Σωκράτης. +Ας το προσέξωμεν όμως αυτό, τόσον περισσότερον, όσον είναι +σκοτεινότερον διά να ημπορή κανείς και εις άλλα να εννοή ευκόλως την +ανάμιξιν της λύπης και της ηδονής. + + Πρώταρχος. +Ημπορείς να το ειπής. + + Σωκράτης. +Και λοιπόν το προ ολίγου αναφερθέν όνομα του φθόνου άραγε θα το +θεωρήσης ως είδος λύπης, ή πώς αλλέως; + + Πρώταρχος. +Καθώς το λέγεις. + + Σωκράτης. +Βεβαίως όμως όστις φθονεί θα αποδειχθή ότι το κάμνει διά το κακόν των +πλησίον του. + + Πρώταρχος. +Πάρα πολύ μάλιστα. + + Σωκράτης. +Βεβαίως δε είναι κακόν η αμάθεια και αυτό το οποίον ονομάζομεν +κατάστασιν αβελτερίας. + + Πρώταρχος. +Αμέ τι; + + Σωκράτης. +Από αυτά λοιπόν παρατήρησε ποία είναι η φύσις του γελοίου. + + Πρώταρχος. +Λέγε και μη σε μέλει. + + Σωκράτης. +Αυτό λοιπόν είναι κυρίως έν είδος πονηρίας, η οποία είναι όνομα μιας +ψυχικής διαθέσεως. Από όλην όμως την πονηρίαν είναι το μέρος εκείνο το +οποίον περιέχει το αντίθετον ελάττωμα από ό,τι εκφράζει το επίγραμμα +των Δελφών. + + Πρώταρχος. +Το «γνώθι σαυτόν» εννοείς, καλέ Σωκράτη ; + + Σωκράτης. +Μάλιστα. Και βεβαίως το αντίθετον από εκείνο το επίγραμμα θα ήτο, εάν +έλεγε «να μη γνωρίζη κανείς διόλου τον εαυτόν του». + + Πρώταρχος. +Αμέ τι άλλο; + + Σωκράτης. +Λοιπόν, φίλε Πρώταρχε, αυτό το τελευταίον προσπάθησε να το διαιρέσης +εις τρία. + + Πρώταρχος. +Πώς εννοείς ; Διότι φοβούμαι μήπως δεν είμαι ικανός. + + Σωκράτης. +Τότε λοιπόν λέγεις ότι αυτήν την φοράν (!) εγώ πρέπει να κάμω την +διαίρεσιν. + + Πρώταρχος. +Αυτό λέγω, και εκτός του ότι το λέγω ακόμη και σε παρακαλώ. + + Σωκράτης. +Λοιπόν άραγε από όσους δεν γνωρίζουν τον εαυτόν των δεν είναι επόμενον +κατά τρεις τρόπους να παθαίνη αυτό το πάθος έκαστος; + + Πρώταρχος. +Πώς ; + + Σωκράτης. +Πρώτον μεν ως προς τα χρήματα, να νομίζη κανείς ότι είναι πλουσιώτερος +από όσον κάμνει η περιουσία του. + + Πρώταρχος. +Τουλάχιστον πολλοί υπάρχουν οι οποίοι έχουν αυτό το πάθος. + + Σωκράτης. +Περισσότεροι όμως βεβαίως είναι όσοι νομίζουν τον εαυτόν των υψηλότερον +και ωραιότερον και εις όλα τα σωματικά ότι είναι ανώτεροι από όσον +είναι εις το πραγματικόν. + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Αλλά πολύ περισσότεροι ακόμη, νομίζω, πλανώνται ως προς το τρίτον +είδος, δηλαδή τα προσόντα της ψυχής, και νομίζουν τον εαυτόν των +ανώτερον από το πραγματικόν ως προς την αρετήν ενώ δεν είναι. + + Πρώταρχος. +Πάρα πολύ μάλιστα. + + Σωκράτης. +Αλλά τόρα πάλιν από τας αρετάς δεν επιμένουν οι περισσότεροι κυρίως εις +την σοφίαν και είναι πλήρεις διχονοιών και δοκησισοφίας; + + Πρώταρχος. +Πώς όχι ; + + Σωκράτης. +Εάν λοιπόν κανείς ονομάση κακόν πάθος όλα αυτά, ίσως ειπή το ορθόν. + + Πρώταρχος. +Πάρα πολύ βεβαίως. + + Σωκράτης. +Τόρα λοιπόν αυτό το πάθημα, φίλε Πρώταρχε, πρέπει να το διαιρέσωμεν εις +δύο, εάν θέλωμεν να ίδουμεν τον παιδικόν φθόνον και να εννοήσωμεν την +παράδοξον ανάμιξιν της ηδονής και της λύπης. Μήπως λοιπόν ερωτάς πώς να +το διαιρέσωμεν εις δύο ; + + Πρώταρχος. +Μάλιστα. + + Σωκράτης. +Εις όλους όσοι έχουν διά τον εαυτόν των αυτήν την ψευδή γνώμην ανοήτως, +καθώς και εις όλους τους ανθρώπους είναι επόμενον, εις άλλους μεν να +συμπαρομαρτή ρωμαλεότης και δύναμις, εις άλλους δε νομίζω (!), το +αντίθετον. + + Πρώταρχος. +Είναι επόμενον. + + Σωκράτης. +Ως προς αυτό λοιπόν διαίρεσέ τους και όσοι μεν από αυτούς είναι +τοιούτοι μαζί με αδυναμίαν και ανεπίδεκτοι τιμωρίας με περίγελον, αν +αυτούς τους ονομάσης γελοίους, θα ειπής την αλήθειαν. Όσοι δε είναι +επιδεκτικοί τιμωρίας και ρωμαλέοι, αν τους ονομάσης φοβερούς και +εχθρούς, θα δώσης εις τον εαυτόν σου (!) τον ορθότατον δι' αυτούς +ορισμόν. Δηλαδή η μεν αμάθεια των ρωμαλέων είναι μισητή και άσχημη, +διότι είναι βλαβερά και εις τους πλησίον και η ιδία και όλαι αι όμοιαι +με αυτήν. Η δε αμάθεια των αδυνάτων κατετάχθη μοιραίως από ημάς εις την +τάξιν και την φύσιν των γελοίων. + + Πρώταρχος. +Πολύ ορθά ομιλείς. Αλλά πάλιν η ανάμιξις των ηδονών και λοιπών μέσα εις +αυτά δεν μου έγινε ακόμη εντελώς σαφής. + + Σωκράτης. +Τότε λοιπόν πάρε πρώτον την σημασίαν του φθόνου. + + Πρώταρχος. +Λέγε και μη σε μέλει. + + Σωκράτης. +Δεν είναι άραγε ο φθόνος κάποια άδικος λύπη και ηδονή ; + + Πρώταρχος. +Αυτό είναι λογικόν βεβαίως. + + Σωκράτης. +Και λοιπόν το να ευχαριστήται κανείς διά τα κακοπαθήματα των εχθρών δεν +είναι αληθές ότι δεν το θεωρούμεν ούτε άδικον ούτε φθονερόν; + + Πρώταρχος. +Αμέ τι άλλο ; + + Σωκράτης. +Όταν όμως βλέπη κανείς τα κακοπαθήματα των φίλων του, το να μη λυπήται +και μάλιστα να ευχαριστήται δεν είναι άδικον ; + + Πρώταρχος. +Πώς δεν είναι; + + Σωκράτης. +Λοιπόν δεν είπαμεν ότι η αμάθεια είναι δι' όλους κακόν ; + + Πρώταρχος. +Πολύ ορθά. + + Σωκράτης. +Λοιπόν τα είδη της δοκησισοφίας και ωραιομανίας των φίλων και όσα +είπαμεν προ ολίγου, τα οποία κατετάξαμεν εις τρία είδη, δεν είπαμεν ότι +όσα μεν είναι αδύναμα είναι γελοία, όσα δε είναι ρωμαλέα είναι μισητά ; +Ή δεν θέλεις να παραδεχθώμεν αυτό που είπα προ ολίγου, ότι δηλαδή, όταν +έχη κανείς αυτήν την διάθεσιν των φίλων την αβλαβή εις τους άλλους, +είναι αξιογέλαστος ; + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Αλλά δεν παραδεχόμεθα άραγε ότι αυτή είναι κακόν, αφού είναι αμάθεια ; + + Πρώταρχος. +Πολύ μάλιστα. + + Σωκράτης. +Ευχαριστούμεθα όμως ή λυπούμεθα, οσάκις γελώμεν δι' αυτήν; + + Πρώταρχος. +Είναι προφανές ότι ευχαριστούμεθα. + + Σωκράτης. +Την ηδονήν όμως διά τα κακοπαθήματα των φίλων δεν είπαμεν ότι ο φθόνος +είναι εκείνος που την προξενεί ; + + Πρώταρχος. +Αυτό είναι επόμενον. + + Σωκράτης. +Επομένως ο λόγος μας αποδεικνύει ότι, όταν γελώμεν διά τα γελοία των +φίλων μας και αναμιγνύωμεν την ηδονήν με τον φθόνον, αναμιγνύομεν με +λύπην την ηδονήν. Διότι τον φθόνον τον παρεδέχθημεν προ πολλού ως λύπην +της ψυχής μας, τον δε γέλωτα ως ηδονήν, αυτό δε συμβαίνει συγχρόνως εις +αυτάς τας περιπτώσεις. + + Πρώταρχος. +Αυτό είναι αληθές. + + Σωκράτης. +Λοιπόν ο λόγος αυτός μας ειδοποιεί ότι εις τους θρήνους και τας +τραγωδίας όχι μόνον των παραστάσεων αλλά και εις όλην την τραγωδίαν και +κωμωδίαν της αληθινής ζωής και εις πολλά άλλα βεβαίως, αναμιγνύονται αι +λύπαι με ηδονάς. + + Πρώταρχος. +Δεν είναι δυνατόν να μη παρεδεχθή κανείς αυτά, καλέ Σωκράτη, και αν +ακόμη επιμένη πάρα πολύ εις τα αντίθετα. + + Σωκράτης. +Και βεβαίως επήραμεν εμπρός μας την οργήν και τον πόθον και τον θρήνον +και τον φόβον και τον έρωτα και την ζηλοτυπίαν και τον φθόνον και όλα +τα παρόμοια, διότι εις αυτά είπαμεν ότι θα εύρωμεν ότι αναμιγνύονται +αυτά που επαναλαμβάνομεν έως τώρα πολλάκις. Δεν είναι έτσι ; + + Πρώταρχος. +Μάλιστα. + + Σωκράτης. +Εννοούμεν λοιπόν, ότι εις τον θρήνον και τον φθόνον και την οργήν +περιστρέφονται όλα όσα είπαμεν προ ολίγου; + + Πρώταρχος. +Πώς δεν εννοούμεν βεβαίως ; + + Σωκράτης. +Λοιπόν δεν μένουν ακόμη πολλά ; + + Πρώταρχος. +Πάρα πολλά μάλιστα. + + Σωκράτης. +Τόρα λοιπόν διατί άραγε νομίζεις ότι εγώ σου παρέστησα την ανάμιξιν η +οποία συμβαίνει εις την παράστασιν της κωμωδίας ; Άραγε όχι διά να +πιστεύσης ότι την άλλην ανάμιξιν βεβαίως, η οποία συμβαίνει εις τους +φόβους και έρωτας και εις τα άλλα, είναι εύκολον να την αποδείξωμεν ; +Και αφού κάμης αυτήν κτήμα σου να παραδεχθής ότι δεν είναι ανάγκη πλέον +να προχωρήσω και εις εκείνα και να μακρύνω την συζήτησιν, αλλά γενικώς +να ενθυμούμεθα τούτο, ότι το σώμα χωριστά από την ψυχήν και η ψυχή +χωριστά από το σώμα και από κοινού τα δύο είναι γεμάτα από ηδονήν και +λύπην εις τα διάφορα πάθη των ; Τόρα λοιπόν λέγε, άραγε με αφίνεις ή θα +με κρατής έως τα μεσάνυκτα; Αλλά με λίγα λόγια νομίζω ότι θα επιτύχω +από σε να με αφήσης. Δηλαδή δι' όλα αυτά αύριον θα είμαι πρόθυμος να +σου δώσω λόγον, προς το παρόν όμως θέλω να πάρω δρόμον διά τα υπόλοιπα +όσα σχετίζονται με την δίκην την οποίαν επιβάλλει ο Φίληβος. + + Πρώταρχος. +Καλά το είπες, Σωκράτη μου. Λοιπόν όσα είναι υπόλοιπα ειπέ τα καθώς σου +αρέσει. + + Σωκράτης. +Λοιπόν συμφώνως με την φύσιν από κάποιαν λογικήν συνέπειαν κατόπιν των +μικτών ηδονών ας προχωρήσωμεν εις τας αμιγείς με την σειράν των. + + Πρώταρχος. +Ωραιότατα το είπες. + + Σωκράτης. +Εγώ λοιπόν θα προσπαθήσω κατ' άλλον τρόπον να εξηγήσω αυτάς μεταξύ μας. +Δηλαδή δεν πείθομαι τόσον πολύ εις εκείνους οι οποίοι διισχυρίζονται +ότι όλαι αι ηδοναί είναι διάλειμμα των διαφόρων ειδών της λύπης, αλλά +καθώς είπα, σας προσκαλώ μάρτυρας εις το ζήτημα ότι υπάρχουν μερικαί +φαινομενικαί ηδοναί, αι οποίαι δεν είναι διόλου πραγματικαί, και άλλαι +που νομίζονται μεγάλαι και πολλαί συγχρόνως, και όμως αυταί είναι +φύρδην μίγδην ανάμικτοι στενοχωρίαι ομού με λύπας και με διαλείμματα +των μεγαλιτέρων οδυνών των περιστρεφομένων και εις το σώμα και εις την +ψυχήν. + + Πρώταρχος. +Αληθείς όμως ποίας όταν θεωρεί κανείς, καλέ Σωκράτη, θα σκέπτεται ορθώς +; + + Σωκράτης. +Τας αναφερομένας εις τα λεγόμενα ωραία χρώματα και σχήματα και εις τας +περισσοτέρας οσμάς και τους μουσικούς τόνους• και εις όσα ενώ εις τας +ελλείψεις των δεν προξενούν αίσθησιν και λύπην, τας αναπληρώσεις των +τας παραδίδουν εις ημάς αισθητάς και ηδονικάς και καθαράς από τας +λύπας. + + Πρώταρχος. +Πώς λοιπόν, καλέ Σωκράτη, λέγομεν αυτά τόρα πάλιν ούτω πως ; + + Σωκράτης. +Βεβαίως δεν είναι αμέσως εξ αρχής σαφή όσα λέγω, πρέπει όμως να +προσπαθήσωμεν να τα εξηγήσωμεν. Δηλαδή και των σχημάτων κάλλος δεν θέλω +τόρα να παραδεχθώ εκείνο το οποίον παραδέχονται οι περισσότεροι, λόγου +χάριν των ζώων ή μερικών ζωγραφημάτων, αλλά τοιούτον ονομάζω κάποιον +ευθύγραμμον (το φέρνει ο λόγος μας) και περιφέρειαν και συμφώνως με +αυτά βεβαίως όσα κατασκευάζονται με τόρνους επίπεδα και στερεά σώματα, +και όσα με τους κανόνας και με τας γωνίας, αν με εννοής. Διότι αυτά δεν +τα ονομάζω ωραία σχετικώς με άλλο τίποτε, καθώς άλλα, αλλά ότι είναι +παντοτινά ωραία καθ' εαυτά εκ φύσεως και έχουν συγγενείς κάποιας +ηδονάς, αι οποίαι δεν είναι διόλου παρόμοιαι με τα γαργαλίσματα. Και τα +χρώματα λοιπόν, όταν έχουν αυτόν τον τύπον, είναι ωραία, καθώς και αι +ηδοναί. Αλλά τόρα άραγε το εννοούμεν, ή πώς αλλέως ; + + Πρώταρχος. +Εγώ προσπαθώ πραγματικώς να το εννοήσω, καλέ Σωκράτη, προσπάθησε όμως +και συ να το εξηγήσης καλλίτερα. + + Σωκράτης. +Ονομάζω λοιπόν τους τόνους, τους ομαλούς και καθαρούς, οι οποίοι δίδουν +μίαν καθαράν μελωδίαν, όχι σχετικώς με άλλο τίποτε ωραίους, αλλά μόνους +των, και παραδέχομαι ότι αυτούς τους παρακολουθούν συγγενείς ηδοναί. + + Πρώταρχος. +Και αυτό βεβαίως είναι αληθές. + + Σωκράτης. +Το δε γένος των ηδονών το περιστρεφόμενον εις τας οσμάς είναι βεβαίως +ολιγώτερον θείον από αυτά. Το ότι όμως δεν είναι ανάμικτοι με αυτάς +απαραίτητοι λύπαι και πώς μας συμβαίνει τούτο και μέσα εις ποία +πράγματα, τούτο ολόκληρον το θεωρώ αντίστροφον με εκείνα. Λοιπόν, αν +παρακολουθής, αυτά τα ονομάζομεν (!) δύο είδη των ηδονών. + + Πρώταρχος. +Παρακολουθώ. + + Σωκράτης. +Ακόμη λοιπόν ας προσθέσωμεν εις αυτά και τας ηδονάς τας περιστρεφομένας +εις τα μαθήματα, εάν βεβαίως νομίζωμεν ότι αυταί δεν περιέχουν πείναν +της μαθήσεως ούτε ότι από την πείναν προς τα μαθήματα γίνονται εις ημάς +εξ αρχής λυπηραί. + + Πρώταρχος. +Μάλιστα το παραδέχομαι. + + Σωκράτης. +Και λοιπόν ; Όταν αναπληρωθώμεν με μαθήματα, και κατόπιν επέλθουν +αποβολαί ένεκα λήθης, παρατηρείς ότι συμβαίνουν κάποιοι πόνοι εις αυτάς +; + + Πρώταρχος. +Όχι βεβαίως εκ φύσεως, αλλά κάποτε όταν συλλογιζώμεθα το μάθημα και +λυπηθώμεν διότι το εστερήθημεν ένεκα της χρησιμότητος. + + Σωκράτης. +Και όμως, αξιομακάριστε φίλε, ημείς τόρα εξετάζομεν μόνον τα φυσικά +παθήματα χωριστά από τον συλλογισμόν. + + Πρώταρχος. +Τότε λοιπόν καλά λέγεις ότι χωρίς λύπην μας συμβαίνει η λήθη κάθε τόσον +εις τα μαθήματα. + + Σωκράτης. +Αυτάς λοιπόν τας ηδονάς των μαθημάτων πρέπει να τας θεωρήσωμεν αμιγείς +από λύπας και ότι δεν ανήκουν εις τους κοινούς ανθρώπους αλλά εις τους +πολύ σπανίους. + + Πρώταρχος. +Και πώς δεν πρέπει να τας θεωρήσωμεν; + + Σωκράτης. +Αφού λοιπόν πλέον εχωρίσαμεν καθώς πρέπει τας καθαράς ηδονάς και +εκείνας αι οποίαι θα ήτο ορθόν να ονομασθούν σχεδόν ακάθαρτοι, ας +προσθέσωμεν εις τον ορισμόν μας διά μεν τας ορμητικάς ηδονάς την +αμετρίαν, διά δε τας μη ορμητικάς αντιθέτως συμμετρίαν. Και εκείνας μεν +όσαι επιδέχονται το μέγα και ορμητικόν και το πολλάκις και πλειστάκις, +αν τας κατατάξωμεν εις εκείνο το απέραντον γένος και εις την +αυξομείωσιν η οποία διέρχεται από το σώμα και από την ψυχήν μας, +εκείνας δε όσαι δεν επιδέχονται ας τας κατατάξωμεν εις το γένος των +συμμέτρων. + + Πρώταρχος. +Πολύ ορθά ομιλείς, Σωκράτη μου. + + Σωκράτης. +Τόρα λοιπόν πάλιν κατόπιν από αυτά ας εξετάσωμεν και το εξής. + + Πρώταρχος. +Τι πράγμα ; + + Σωκράτης. +Ποίον άραγε να δεχθώμεν ότι έχει σχέσιν με την αλήθειαν ; + +Το καθαρόν και άδολον, ή το ορμητικόν και το πολύ και το μέγα και το +αρκετόν ; + + Πρώταρχος. +Τι άραγε, καλέ Σωκράτη, επιδιώκει αυτή η ερώτησίς σου ; + + Σωκράτης. +Να μην παραλείψω τίποτε, φίλε Πρώταρχε, εις τον έλεγχον της ηδονής και +της επιστήμης, εάν βεβαίως έν μέρος από έκαστον από αυτά είναι καθαρόν, +άλλο δε δεν είναι καθαρόν, διά να παρουσιασθή το καθέν καθαρόν εις την +κρίσιν, και καταστήση εις εμέ και εις εσέ και εις όλους τούτους εδώ +ευκολωτέραν την κρίσιν. + + Πρώταρχος. +Πολύ ορθά. + + Σωκράτης. +Εμπρός λοιπόν, δι' όλα τα γένη τα οποία ονομάζομεν καθαρά, ας σκεφθώμεν +το εξής. Πρώτον ας εκλέξωμεν έν μέρος αυτών και ας το ερευνήσωμεν +καλώς. + + Πρώταρχος. +Ποίον λοιπόν να εκλέξωμεν ; + + Σωκράτης. +Αν αγαπάς, ας εξετάσωμεν πρώτα από όλα το γένος των λευκών. + + Πρώταρχος. +Πολύ καλά. + + Σωκράτης. +Πώς λοιπόν ημπορούμεν να αποκτήσωμεν καθαριότητα του λευκού και ποία +είναι αυτή ; Άραγε το ανώτατον και το περισσότερον λευκόν από όλα ή το +αμιγέστερον, εις τα οποία δεν υπάρχει κανέν μερίδιον άλλου χρώματος ; + + Πρώταρχος. +Είναι φανερόν ότι το καθαρειότερον από όλα. + + Σωκράτης. +Πολύ ορθά. Αλλ' άραγε, φίλε Πρώταρχε, δεν θα θεωρήσωμεν αυτό ως το +αληθέστερον και συγχρόνως το ωραιότερον από όλα τα λευκά, όχι όμως το +περισσότερον ούτε το μεγαλίτερον; + + Πρώταρχος. +Πολύ ορθά βεβαίως. + + Σωκράτης. +Λοιπόν το &μικρόν& καθαρόν &λευκόν&, αν το θεωρήσωμεν λευκότερον και +ωραιότερον και αληθέστερον από το ανάμικτον &εκτενές λευκόν&, θα +ομιλήσωμεν εντελώς ορθώς ; + + Πρώταρχος. +Εντελέστατα βεβαίως. + + Σωκράτης. +Και λοιπόν ; Βεβαίως δεν θα λάβωμεν ανάγκην πολλών παρομοίων +παραδειγμάτων διά το ζήτημα της ηδονής, αλλά από αυτό ημπορούμεν να +εννοήσωμεν, ότι βεβαίως και παν είδος ηδονής το μικρόν απέναντι του +μεγάλου και το ολίγον απέναντι του πολλού, το καθαρόν από λύπην, είναι +ηδονικώτερον και αληθέστερον και ωραιότερον. + + Πρώταρχος. +Καθ' υπερβολήν μάλιστα, και αυτό βεβαίως το παράδειγμα είναι αρκετόν. + + Σωκράτης. +Και λοιπόν το εξής ; Άραγε δεν ακούσαμεν ποτέ περί της ηδονής ότι είναι +μία διαρκής γένεσις, και ότι ουσία δεν υπάρχει διόλου της ηδονής ; +Δηλαδή μερικοί ευφυολόγοι προσπαθούν να μας αναγγέλλουν αυτόν τον λόγον +πάλιν, και πρέπει να τους χρεωστούμεν χάριν. + + Πρώταρχος. +Διατί τάχα ; + + Σωκράτης. +θα σου το εξηγήσω εντελώς αυτό το ίδιον, αγαπητέ Πρώταρχε, ερωτών σε εξ +αρχής. + + Πρώταρχος. +Λέγε και ερώτα και μη σε μέλει. + + Σωκράτης. +Υπάρχουν λοιπόν δύο είδη, το έν μεν που είναι μόνον του, το δε άλλο που +επιθυμεί άλλο. + + Πρώταρχος. +Πώς τα εννοείς αυτά και ποία είναι ; + + Σωκράτης. +Το έν μεν επλάσθη πάντοτε σεβασμιώτατον, το δε άλλο στερούμενον αυτού +του στοιχείου (της σεβασμιότητος). + + Πρώταρχος. +Εξήγησέ το σαφέστερον ακόμη. + + Σωκράτης. +Ωμορφόπαιδα βεβαίως ωραία και καλά έχομεν ιδή και συγχρόνως εραστάς +αυτών ανδρείους. + + Πρώταρχος. +Πολύ μάλιστα. + + Σωκράτης. +Με αυτούς λοιπόν οι οποίοι είναι δύο, ζήτησε να εύρης άλλα δύο όμοια +μεταξύ όλων όσα λέγομεν ότι υπάρχουν. + + Πρώταρχος. +Θέλεις πλέον να ερωτήσω και τρίτην φοράν ; Λέγε καθαρώτερα, καλέ +Σωκράτη, τι εννοείς ; + + Σωκράτης. +Διόλου κανέν πολύπλοκον, φίλε Πρώταρχε. Αλλ' απλώς ο λόγος μας έγινε +πολύλογος, και λέγει ότι άλλο μεν από τα όντα είναι πάντοτε αιτία +άλλου, άλλο δε είναι κάθε τόσον εκείνο, χάριν του οποίου υπάρχει η +αιτία. + + Πρώταρχος. +Μόλις το ενόησα, διότι το επανέλαβες πολλάκις. + + Σωκράτης. +Πολύ πιθανόν όμως, παιδί μου, να το εννοήσωμεν καλλίτερα όσον προχωρεί +ο λόγος. + + Πρώταρχος. +Διατί όχι βεβαίως ; + + Σωκράτης. +Λοιπόν ας πάρωμεν άλλα δύο, τα εξής. + + Πρώταρχος. +Ποία ; + + Σωκράτης. +Έν μεν την γένεσιν των πάντων, και άλλο έν την ουσίαν (ύπαρξιν, +πλάσιν). + + Πρώταρχος. +Παραδέχομαι αυτά σου τα δύο, δηλαδή την ουσίαν και την γένεσιν. + + Σωκράτης. +Πολύ ορθά. Λοιπόν από αυτά τα δύο ποίον άραγε θα δεχθώμεν ότι υπάρχει +χάριν του άλλου, η γένεσις χάριν της ουσίας, ή η ουσία χάριν της +γενέσεως ; + + Πρώταρχος. +Με ερωτάς δηλαδή τόρα αν αυτό το οποίον ονομάζεται ουσία είναι αυτό που +είναι εξ αίτιας της γενέσεως ; + + Σωκράτης. +Έτσι φαίνεται (!). + + Πρώταρχος. +Δι' όνομα των θεών, μη τυχόν άραγε με ερωτάς πάλιν κάτι τι παρόμοιον; +«Λέγε μου, καλέ Πρώταρχε, άραγε εξ αίτιας των πλοίων λέγεις ότι υπάρχει +η ναυπηγία μάλλον, ή τα πλοία εξ αιτίας της ναυπηγίας, και όλα όσα +είναι παρόμοια ;». + + Σωκράτης. +Αυτό ακριβώς λέγω, φίλε Πρώταρχε. + + Πρώταρχος. +Τότε λοιπόν διατί δεν έδωκες μόνος σου απάντησιν εις τον εαυτόν σου, +Σωκράτη μου ; + + Σωκράτης. +Δεν υπάρχει λόγος να μη δώσω. Συ όμως λάμβανε μέρος εις τον λόγον (!). + + Πρώταρχος. +Πολύ καλά. + + Σωκράτης. +Λέγω λοιπόν ότι εξ αιτίας της γενέσεως παρέχονται εις όλους τα χρώματα +και όλα τα όργανα και παν υλικόν, πάσα δε γένεσις γίνεται πάντοτε εξ +αιτίας άλλης ουσίας εκάστοτε, και ότι όλη η γένεσις γίνεται εξ αιτίας +όλης της ουσίας. + + Πρώταρχος. +Πολύ καθαρά το εξήγησες πραγματικώς. + + Σωκράτης. +Λοιπόν η ηδονή ; εάν βεβαίως είναι γένεσις, είναι λογικόν να παράγεται +εξ αιτίας κάποιας ουσίας. + + Πρώταρχος. +Αμέ τι ; + + Σωκράτης. +Αλλά η αιτία διά την οποίαν παράγεται το παράγωγον της αιτίας ανήκει +εις την τάξιν του αγαθού. Το παραγόμενον όμως εξ αιτίας άλλου τινός +πρέπει, λαμπρέ μου άνθρωπε, να το κατατάξωμεν εις άλλην τάξιν. + + Πρώταρχος. +Είναι πολύ λογικόν. + + Σωκράτης. +Επομένως, αφού η ηδονή είναι γένεσις, εάν την κατατάξωμεν εις διάφορον +τάξιν από το αγαθόν, δεν θα κάμωμεν καλά ; + + Πρώταρχος. +Πολύ καλά βεβαίως. + + Σωκράτης. +Λοιπόν καθώς είπα εις την αρχήν τούτου του λόγου, ο οποίος μας +ειδοποίησε περί της ηδονής ότι είναι γένεσις, και ότι κανέν μέρος αυτής +δεν είναι ουσία, δεν πρέπει να του χρεωστούμεν χάριν ; Δηλαδή είναι +φανερόν ότι αυτός περιγελά τους διισχυριζομένους ότι η ηδονή είναι +αγαθόν. + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Και βεβαίως αυτός ο ίδιος θα περιγελάση κάθε τόσο και δι' όσα +τελειόνουν με τας διαφόρους γενέσεις. + + Πρώταρχος. +Πώς λοιπόν και ποίους εννοείς ; + + Σωκράτης. +Αυτούς οι οποίοι θεραπεύουν ή την πείναν ή την δίψαν ή κάτι τι +παρόμοιον από όσα θεραπεύει η γένεσις, και ευχαριστούνται διά την +γένεσιν, διότι είναι ηδονή, και λέγουν ότι δεν θα εδέχοντο να ζουν υπό +τον όρον να μη διψούν και να μη πεινούν και να μη πάσχουν όλα τα άλλα +τα οποία ημπορεί κανείς να απαριθμήση, όσα παρακολουθούν τα τοιαύτα +αισθήματα. + + Πρώταρχος. +Έτσι φαίνονται τουλάχιστον. + + Σωκράτης. +Λοιπόν της γενέσεως δεν θα παραδεχθώμεν όλοι ότι το αντίθετον είναι η +φθορά; + + Πρώταρχος. +Αυτό είναι λογικόν. + + Σωκράτης. +Τότε λοιπόν την φθοράν και την γένεσιν ίσως προτιμά κανείς όταν προτιμά +αυτά, και όχι την τρίτην εκείνην κατάστασιν του βίου, εις την οποίαν +δεν υπάρχει ούτε χαρά ούτε λύπη, αλλά διανόησις μόνον όσον το δυνατόν +καθαρωτάτη. + + Πρώταρχος. +Φαίνεται, καλέ Σωκράτη, ότι είναι πάρα πολύ το άτοπον, εάν κανείς δεχθή +την ηδονήν ως αγαθόν. + + Σωκράτης. +Πολύ, άλλως τε ας το είπουμεν ακόμη κατά τον εξής τρόπον. + + Πρώταρχος. +Ποίον ; + + Σωκράτης. +Πώς δεν είναι άτοπον, ενώ δεν υπάρχει ούτε κανέν αγαθόν ούτε κανέν +καλόν ούτε εις τα σώματα ούτε εις πολλά άλλα εκτός της ψυχής, εις αυτήν +πάλιν μόνον η ηδονή να υπάρχη, η ανδρεία όμως ή η σωφροσύνη ή ο νους, ή +κανέν άλλο από όσα αγαθά εδόθησαν εις την ψυχήν, να μην υπάρχη κανέν; +Έπειτα ακόμη εκείνον όστις δεν ευχαριστείται, αλλά πονεί, να +αναγκαζώμεθα να τον θεωρούμεν κακόν όταν πονή, και αν είναι ο +καλλίτερος από όλους, και εκείνον όστις ευχαριστείται πάλιν, όσον +περισσότερον ευχαριστείται, την στιγμήν που ευχαριστείται, τόσον +περισσότερον να τον θεωρούμεν ότι είναι υπέροχος εις την αρετήν ; + + Πρώταρχος. +Όλα αυτά, Σωκράτη μου, είναι όσον φαντάζεσαι ατοπώτατα. + + Σωκράτης. +Λοιπόν ας μη προσπαθούμεν να εξερευνήσωμεν εντελώς όλην την ηδονήν, διά +δε τον νουν και την επιστήμην να φανούμεν ωσάν φειδωλοί. Αλλά με +γενναιότητα, εάν έχη κάπου κανέν μέρος σαθρόν, ας το καθαρίσωμεν, έως +ότου εννοήσαντες ό,τι καθάρειον υπάρχει εις την φύσιν αυτών, το +χρησιμοποιήσωμεν διά την κρίσιν μεταξύ αυτών και των αληθεστέρων μερών +της ηδονής. + + Πρώταρχος. +Πολύ ορθά. + + Σωκράτης. +Λοιπόν, καθώς νομίζω, το έν από αυτά δημιουργεί την μάθησιν των +μαθημάτων, το δε άλλο την παίδευσιν και ανατροφήν, ή πώς αλλέως; + + Πρώταρχος. +Καθώς είπες. + + Σωκράτης. +Εις δε τας χειρωνακτικάς ας σκεφθώμεν μήπως άλλη μεν συνδέεται +περισσότερον με την επιστήμην, άλλη δε ολιγώτερον και πρέπει άλλα μεν +να θεωρούμεν όσον το δυνατόν καθαρότατα, άλλα δε όσον το δυνατόν +ακάθαρτα. + + Πρώταρχος. +Τότε βεβαίως πρέπει. + + Σωκράτης. +Τότε λοιπόν πρέπει εκάστης τάξεως από αυτάς να πάρωμεν τας +αρχιεργατικάς. + + Πρώταρχος. +Ποίας και πώς ; + + Σωκράτης. +Λόγου χάριν, εάν από όλας τας τέχνας αποχωρίση κανείς, την αριθμητικήν +και την μετρικήν και την σταθμικήν, με μίαν λέξιν θα είναι ποταπόν ό,τι +μένει από εκάστην. + + Πρώταρχος. +Βεβαίως ποταπόν. + + Σωκράτης. +Τουλάχιστον μένει τότε πλέον να εικοτολογούμεν και να σπουδάζωμεν τας +εντυπώσεις των αισθητηρίων με κάποιαν πείραν και τριβήν, +προσλαμβάνοντες ως βοήθημα τας δυνάμεις της σκοπευτικής, τας οποίας +πολλοί τας ονομάζουν τέχνας, αι οποίαι με την μελέτην και τον κόπον +παρασκευάζουν την ρωμαλεότητα. + + Πρώταρχος. +Ομιλείς πολύ λογικά. + + Σωκράτης. +Λοιπόν από αυτά είναι γεμάτη πρώτον βεβαίως η μουσική, η οποία +προσαρμόζει το σύμφωνον όχι με το μέτρον, αλλά με μελετημένην +επιτηδειότητα. Και όλον το αυλητικόν μέρος αυτής, η οποία επιδιώκει με +επιτηδειότητα το μέτρον εκάστης χορδής, ώστε να είναι ανάμικτον πολύ +μέρος ασαφές, και ολίγον ασφαλές. + + Πρώταρχος. +Πολύ ορθά. + + Σωκράτης. +Και βεβαίως και την ιατρικήν και την γεωργίαν και την πλοιαρχικήν και +την στρατηγικήν θα τας εύρωμεν ότι είναι όμοιαι. + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Την αρχιτεκτονικήν όμως, νομίζω, η οποία μεταχειρίζεται πλείστα μέτρα +και όργανα, αυτά που δίδουν εις αυτήν μεγάλην ακρίβειαν την καθιστούν +τεχνικωτέραν από πολλάς άλλας επιστήμας. + + Πρώταρχος. +Πώς; + + Σωκράτης. +Εις την ναυπηγίαν και οικοδόμησιν και εις πολλά άλλα είδη της +ξυλουργικής. Διότι, νομίζω, μεταχειρίζεται κανόνα και τόρνον και +διαβήτην και στάθμην και κάποιον ωραίον ισιαστήρι. + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα, καλέ Σωκράτη, πολύ ορθά ομιλείς. + + Σωκράτης. +Ας χωρίσωμεν λοιπόν εις δύο τας λεγομένας τέχνας, και όσαι μεν +ακολουθούν εις τα έργα των την μουσικήν ας ακούμεν ότι μετέχουν +ολιγώτερον από την ακρίβειαν, όσαι δε ακολουθούν την τεκτονικήν ότι +μετέχουν περισσότερον. + + Πρώταρχος. +Παραδέχομαι. + + Σωκράτης. +Από αυτάς δε τας τελευταίας ότι ακριβέσταται είναι εκείναι τας οποίας +ανεφέραμεν πρώτα πρώτα προ ολίγου. + + Πρώταρχος. +Μου φαίνεσαι ότι εννοείς την αριθμητικήν και τας άλλας τέχνας τας +οποίας επρόφερες προ ολίγου. + + Σωκράτης. +Βεβαιότατα. Αλλά, φίλε Πρώταρχε, άραγε δεν πρέπει πάλιν και αυτάς να +τας θεωρήσωμεν δύο ειδών ; Ή πώς αλλέως ; + + Πρώταρχος. +Ποίας λοιπόν εννοείς ; + + Σωκράτης. +Ως προς την άριθμητικήν πρώτον, άραγε δεν πρέπει να δεχθώμεν ότι άλλη +μεν είναι η αριθμητική των κοινών ανθρώπων, και άλλη των φιλοσόφων ; + + Πρώταρχος. +Με ποίαν άραγε διάκρισιν θα δεχθή κανείς δύο ειδών αριθμητικήν ; + + Σωκράτης. +Δεν είναι εύκολος ο ορισμός των συνόρων, φίλε Πρώταρχε. Δηλαδή, νομίζω, +εκείνοι μεν μετρούν με αριθμούς μονάδας ανίσους, λόγου χάριν δύο +στρατόπεδα και δύο βώδια, και δύο όλως διόλου μικρά ή τα μεγαλίτερα από +όλα τα πράγματα. Αυτοί όμως ποτέ δεν δέχονται να συμφωνήσουν με αυτούς, +εάν κανείς δεν παραδεχθή ότι καμμία μονάς δεν διαφέρει από άλλην μονάδα +μεταξύ όλων των εκατομμυρίων. + + Πρώταρχος. +Πραγματικώς αυτή η διαφορά που λέγεις δεν είναι μικρά μεταξύ των +ασχολουμένων εις τους αριθμούς, ώστε είναι λογικόν να θεωρούμεν δύο +αυτάς τας τέχνας. + + Σωκράτης. +Και λοιπόν ; Η λογιστική και η μετρική η εφαρμοζόμενη εις την +αρχιτεκτονικήν και το εμπόριον απέναντι της φιλοσοφικής γεωμετρίας και +των αναλυτικών υπολογισμών — άραγε ως μία πρέπει να θεωρηθή καθεμία ή +να δεχθώμεν δύο ; + + Πρώταρχος. +Συμφώνως με τα προηγούμενα εγώ τουλάχιστον με την ψήφόν μου θα θεωρήσω +ως δύο καθεμίαν από αυτάς. + + Σωκράτης. +Πολύ ορθά. Αλλά εννοείς άραγε διά ποίον σκοπόν εφέραμεν αυτά εις το +μέσον ; + + Πρώταρχος. +Ίσως, αλλά επιθυμώ συ πρώτος να απαντήσης εις αυτήν την ερώτησίν μας +(!). + + Σωκράτης. +Λοιπόν μου φαίνεται ότι αυτός ο λόγος όχι ολιγώτερον λέγει, τόρα παρ' +ό,τι έλεγε εις την αρχήν, όταν εζητούσε να εύρη το αντίστροφον από τας +ηδονάς, και ότι εξετάζει μήπως άραγε υπάρχει καμμία επιστήμη καθαρωτέρα +από άλλην επιστήμην καθώς και ηδονή από ηδονήν. + + Πρώταρχος. +Αυτό είναι πολύ σαφές, ότι δηλαδή αυτά δι' αυτόν τον λόγον τα +εδοκίμασε. + + Σωκράτης. +Και λοιπόν; Άραγε εις τα προηγούμενα δεν εύρισκε ότι εις άλλα πράγματα +άλλη τέχνη είναι σαφεστέρα από άλλην και άλλη ασαφεστέρα από άλλην ; + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Εις αυτά λοιπόν άραγε δεν αποκαλεί κάποιαν τέχνην ομώνυμον, αφού τας +παρέστησε εις την κρίσιν μας ως μίαν, και τόρα πάλιν ερωτά εκ νέου +μεταξύ αυτών την σαφήνειαν και την καθαρότητα ως προς αυτά ποία την +περιέχει ακριβέστερον, άραγε η τέχνη των φιλοσόφων ή των ασόφων ; + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα μου φαίνεται ότι αυτό ερωτά. + + Σωκράτης. +Ποίαν απάντησιν λοιπόν, καλέ Πρώταρχε, θέλεις να δώσωμεν (!) εις αυτόν +; + + Πρώταρχος. +Καλέ Σωκράτη, εις πολύ μεγάλον βαθμόν διαφοράς εφθάσαμεν ως προς την +σαφήνειαν των επιστημών. + + Σωκράτης. +Τότε λοιπόν δεν θα απαντήσωμεν ευκολώτερον ; + + Πρώταρχος. +Αμέ τι άλλο ; Και βεβαίως ας ειπούμεν ότι και αυταί πολύ διαφέρουν από +τας άλλας τέχνας, από τας ιδίας όμως αναμεταξύ των διαφέρουν απείρως +κατά την ακρίβειαν και την αλήθειαν ως προς τα μέτρα και τους αριθμούς +αι περιστρεφόμεναι εις τους πόθους των φιλοσοφούντων. + + Σωκράτης. +Αυτά ας τα παραδεχθώμεν κατά την ιδικήν σου γνώμην και λοιπόν τόρα +έχοντες πεποίθησιν εις εσέ ας απαντήσωμεν με θάρρος εις τους δεινούς +σκοπευτάς των λόγων.... + + Πρώταρχος. +Τι πράγμα ; + + Σωκράτης. +Ότι υπάρχουν δύο αριθμητικαί και δύο μετρικαί και αυτάς ακολουθούν +άλλαι πολλαί παρόμοιαι, αι οποίαι έχουν την ιδίαν διδυμικήν συγγένειαν, +αλλά απέκτησαν έν μόνον όνομα. + + Πρώταρχος. +Ας απαντήσωμεν (!) με το καλό, Σωκράτη μου. με αυτήν την απάντησιν εις +αυτούς τους οποίους ονομάζεις δεινούς. + + Σωκράτης. +Αυτάς λοιπόν θεωρούμεν ως κυρίως ακριβείς επιστήμας ; + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Αλλά, φίλε Πρώταρχε, προηγουμένως θα εξαντληθή η συζητητική δύναμίς +μας, εάν θελήσωμεν να προτιμήσωμεν καμμίαν άλλην από αυτήν. + + Πρώταρχος. +Ποίαν λοιπόν εννοείς τόρα πάλιν ; + + Σωκράτης. +Είναι προφανές ότι ο καθείς ημπορεί να εννοήση αυτήν που λέγομεν τόρα. +Δηλαδή εγώ νομίζω ότι την γνώσιν περί του όντος και του πραγματικού και +του εκ φύσεως πάντοτε αναλλοιώτου όλοι χωρίς άλλο, όσοι έχουν έστω και +ολίγον μυαλό μόνον, την θεωρούν ως εξόχως αληθεστάτην. Συ όμως τι την +θεωρείς; Πώς ημπορείς να κρίνης αυτό το ζήτημα, φίλε Πρώταρχε ; + + Πρώταρχος. +Εγώ τουλάχιστον βεβαίως, καλέ Σωκράτη, ήκουα κάθε τόσον από τον Γοργίαν +πολλάκις, ότι η τέχνη της πειθούς είναι πολύ ανωτέρα από όλας τας +τέχνας. Διότι καθιστά εις εαυτήν υποχείρια τα πάντα εκουσίως και όχι +διά της βίας, και ότι είναι η υπερόχως αρίστη από όλας τας τέχνας. Τόρα +όμως βεβαίως ούτε εις σε θέλω να δώσω αντίθετον γνώμην, ούτε όμως εις +εκείνον. + + Σωκράτης. +Μου φαίνεται ως να θέλης να ειπής ότι εντρέπεσαι να καταθέσης τα όπλα. + + Πρώταρχος. +Τόρα ας είναι όπως θέλεις εσύ. + + Σωκράτης. +Αλλ' άραγε πταίω εγώ διότι συ δεν απαντάς καλά; + + Πρώταρχος. +Διά τι πράγμα ;. + + Σωκράτης. +Εγώ, φίλε Πρώταρχε, δεν εξήταζα ακόμη αυτό το ζήτημα, δηλαδή ποία τέχνη +ή ποία επιστήμη είναι πολύ ανωτέρα από όλας ως μεγίστη και αρίστη και +πολύ ωφέλιμος δι' ημάς, αλλά ποία άραγε εξετάζει το σαφές και το +ακριβές και το αληθέστατον, έστω και αν είναι μικρά η ωφελεία της, αυτό +είναι που εζητούσαμεν προ ολίγου. Πρόσεχε λοιπόν, διότι και εις τον +Γοργίαν δεν θα γίνης μισητός, εις μεν την τέχνην εκείνου απονέμων τα +πρωτεία ως προς την χρησιμότητα διά τους ανθρώπους, ως ανωτέραν δε +θεωρών αυτήν την ασχολίαν που είπα εγώ τόρα, καθώς ελέγαμεν τότε ως +προς το λευκόν, ότι δηλαδή, και όταν είναι μικρόν, είναι όμως καθαρόν, +είναι ανώτερον από το πολύ και μη καθαρόν ως προς αυτήν την τελείαν +αλήθειαν. Ομοίως λοιπόν και τόρα, αφού σκεφθώμεν υπερβολικά και +συλλογισθώμεν αρκετά, &χωρίς να λάβωμεν υπ' όψιν κάποιαν ωφέλειαν των +επιστημών ούτε τας ευδοκιμήσεις των, αλλ' αν επλάσθη καμμία δύναμις της +ψυχής μας να αγαπά την αλήθειαν και όλα να τα εκτελή χάριν αυτής& και +μόνον, αφού εξετάσωμεν το καθαρόν μέρος του νου και της φρονήσεως, να +ειπούμεν περί αυτής αν παραδεχόμεθα κατά την λογικήν πιθανότητα ότι +αυτήν κυρίως έχομεν εντός μας ή μήπως πρέπει να ζητήσωμεν καμμίαν άλλην +εγκυροτέραν από αυτήν. + + Πρώταρχος. +Προσέχω και μου φαίνεται ότι είναι δύσκολον να παραδεχθή κανείς ότι +κάποια άλλη επιστήμη ή τέχνη συνδέεται με την αλήθειαν περισσότερον από +αυτήν. + + Σωκράτης. +Αλλ' άραγε τοιούτον τι εσκέφθης και είπες τόρα αυτά, ότι δηλαδή αι +περισσότεραι τέχναι και όσοι ασχολούνται εις αυτάς, πρώτον μεν +μεταχειρίζονται γνώμας και αυτάς τας γνώμας τας ερευνούν εντόνως ; Και +αν κανείς νομίζη ότι σκέπτεται περί της φύσεως, εννοείς ότι πάλιν +ερευνά τα ζητήματα αυτού του κόσμου, δηλαδή πώς παρήχθη και πώς πάσχει +και πώς ενεργεί εις όλην του την ζωήν ; Να τα παραδεχθώμεν αυτά ή πώς +αλλέως; + + Πρώταρχος. +Μάλιστα. + + Σωκράτης. +Αλλ' άραγε ο τοιούτος δεν επήρε επάνω του αυτόν τον κόπον όχι ως προς +τα παντοτινά όντα, αλλά ως προς τα παρόντα και μέλλοντα και παρελθόντα +; + + Πρώταρχος. +Έχεις πληρέστατον δίκαιον. + + Σωκράτης. +Από αυτά όμως θα παραδεχθώμεν ότι υπάρχει τίποτε σαφές συμφώνως με την +ακριβεστάστην αλήθειαν, από όσα ούτε υπήρξε ποτέ κανέν αναλλοίωτον ούτε +θα υπάρξη ούτε τόρα υπάρχει; + + Πρώταρχος. +Πώς είναι δυνατόν; + + Σωκράτης. +Λοιπόν δι' εκείνα τα οποία δεν έχουν καμμίαν βεβαιότητα, πώς είναι +δυνατόν να αποκτήσωμεν ημείς και την παραμικροτέραν βεβαιότητα ; + + Πρώταρχος. +Νομίζω, με κανένα τρόπον. + + Σωκράτης. +Ούτε λοιπόν νους ούτε καμμία επιστήμη υπάρχει δι' αυτά περιέχουσα την +τελείαν αλήθειαν. + + Πρώταρχος. +Βεβαίως δεν είναι λογικόν. + + Σωκράτης. +Λοιπόν τον κύριον σε και εμέ και τον Γοργίαν και τον Φίληβον πρέπει +συχνά να τους αφήνωμεν κατά μέρος και τούτο να φέρωμεν ως μάρτυρα εις +τον λόγον. + + Πρώταρχος. +Τι πράγμα ; + + Σωκράτης. +Ότι δηλαδή ή εις εκείνα περιστρέφεται και το βέβαιον και το καθαρόν και +το αληθές και αυτό που είπαμεν καθάρειον, δηλαδή εις τα διαρκώς +αναλλοίωτα και εντελώς αμιγή, ή όσον το δυνατόν εις τα συγγενέστερα με +εκείνα, όλα δε τα άλλα πρέπει να τα θεωρήσωμεν δεύτερα και υστερώτερα. + + Πρώταρχος. +Αυτό είναι πολύ αληθές. + + Σωκράτης. +Λοιπόν όσα ονόματα είναι ωραιότερα από τα σχετικά με αυτά, δεν είναι +άραγε δικαιότατον να τα αποδώσωμεν εις τα ωραιότατα; + + Πρώταρχος. +Είναι λογικόν βεβαίως. + + Σωκράτης. +Λοιπόν ο νους και η φρόνησις δεν είναι τα ονόματα τα οποία ημπορεί +κανείς να τα τιμήση περισσότερον από όλα; + + Πρώταρχος. +Μάλιστα. + + Σωκράτης. +Επομένως αυτά είναι με ακρίβειαν νομοθετημένα διά να αποδίδωνται ορθώς +εις τας σκέψεις περί του όντως όντος. + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Και όμως όσα εγώ τότε προσέφερα εις την δίκην μας, δεν είναι +διαφορετικά παρά αυτά τα ονόματα. + + Πρώταρχος. +Αμέ τι άλλο, καλέ Σωκράτη ; + + Σωκράτης. +Πολύ καλά. Λοιπόν το ζήτημα της φρονήσεως και της ηδονής χάριν της +αναμίξεως μεταξύ των, από όσα ή με όσα υλικά πρόκειται να +κατασκευάσωμεν κάτι τι, ωσάν τεχνίται, ότι πρέπει να ευρίσκεται ως +παρακαταθήκη, ίσως θα το εσυμπέραινε κανείς ορθώς από τον λόγον μας. + + Πρώταρχος. +Πολύ μάλιστα. + + Σωκράτης. +Ύστερον λοιπόν από τούτο δεν πρέπει να δοκιμάσωμεν να τας αναμίξωμεν ; + + Πρώταρχος. +Αμέ τι άλλο ; + + Σωκράτης. +Λοιπόν, αν ειπούμεν προηγουμένως και αν ενθυμίσωμεν εις τον εαυτόν μας +(!) και τα εξής, άραγε δεν θα ήτο ορθόν ; + + Πρώταρχος. +Ποία ; + + Σωκράτης. +Αυτά που αναφέραμεν και προηγουμένως. Φαίνεται δε ότι είναι ορθή η +παροιμία που λέγει ότι δύο και τρεις φοράς πρέπει να επαναλαμβάνωμεν +διά λόγου ό,τι είναι ορθόν. + + Πρώταρχος. +Αμέ τι; + + Σωκράτης. +Εμπρός λοιπόν δι' όνομα του Διός. Δηλαδή νομίζω ότι ως εξής κάπως τα +είπαμεν τότε, όσα είπαμεν. + + Πρώταρχος. +Πώς ; + + Σωκράτης. +Ο Φίληβος λέγει ότι η ηδονή έγινε εις όλα τα ζώα ορθός σκοπός και όλοι +αυτό πρέπει να επιδιώκουν, και μάλιστα ότι και το αγαθόν αυτό το ίδιον +είναι δι' όλα εν γένει, και ότι τα δύο ονόματα, το αγαθόν και το +ηδονικόν, ορθώς ετέθησαν εις έν και το αυτό πράγμα και εις μίαν φύσιν. +Ο Σωκράτης όμως δεν παραδέχεται ότι αυτά είναι έν, αλλά δύο καθώς είναι +δύο και τα ονόματά των, και ότι και το αγαθόν και η ηδονή έχουν +διαφορετικήν φύσιν μεταξύ των, και ότι μάλλον μετέχει από την τύχην του +αγαθού η φρόνησις παρά η ηδονή. Δεν είναι και δεν ήσαν αυτά, καλέ +Πρώταρχε, όσα ελέγαμεν τότε ; + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Λοιπόν δεν παρεδέχθημεν και το εξής μαζί και τότε και τόρα; + + Πρώταρχος. +Ποίον ; + + Σωκράτης. +Ότι η φύσις του αγαθού διαφέρει από τα άλλα κατά το εξής. + + Πρώταρχος. +Ποίον ; + + Σωκράτης. +Εις ποίον από τα ζώα θα υπάρχη αυτό πάντοτε μέχρι τέλους παντοιοτρόπως +και από παντού, δηλαδή το να μη έχη πλέον ανάγκην από τίποτε άλλο, και +να έχη το απαραίτητον πληρέστατον. Δεν είναι έτσι ; + + Πρώταρχος. +Βεβαίως. + + Σωκράτης. +Λοιπόν δεν επροπαθήσαμεν με την συζήτησιν μας να ορίσωμεν χωριστά τον +βίον ενός εκάστου, την μεν ηδονήν αμιγή από την φρόνησιν, την δε +φρόνησιν επίσης αμέτοχον και από το παραμικρότερον μέρος της ηδονής ; + + Πρώταρχος. +Αυτό έγινε πραγματικώς. + + Σωκράτης. +Μήπως λοιπόν τότε μας εφάνη κανέν από τα δύο ικανοποιητικόν δι' +οποιονδήποτε ; + + Πρώταρχος. +Πώς είναι δυνατόν; + + Σωκράτης. +Αλλά εάν εις τίποτε εξετροχιάσθημεν τότε, τόρα οποιοσδήποτε ας αρχίση +πάλιν από την αρχήν και ας ειπή ορθότερον, κατατάσσων την μνήμην και +την φρόνησιν και την επιστήμην και την αληθή κρίσιν εις την ιδίαν +κατηγορίαν, και εξετάζων αν κανείς χωρίς αυτά θα εδέχετο να έχη ή να +αποκτήση οτιδήποτε, πολύ δε ολιγώτερον βεβαίως είτε όσον το δυνατόν +περισσότερον είτε όσον το δυνατόν ορμητικώτερον, την οποίαν ούτε ορθώς +θα έκρινε ότι την απολαμβάνει ούτε καθόλου θα εγνώριζε τι πάθημα άραγε +του συμβαίνει, ούτε πάλιν ανάμνησιν του παθήματος θα είχε ουδέ εις +ελάχιστον χρόνον. Τα ίδια δε ας λέγη και περί της φρονήσεως. αν δηλαδή +θα εδέχετο κανείς χωρίς οποιανδήποτε ηδονήν, έστω και την μικροτέραν, +να έχη μάλλον φρόνησιν, παρά μαζί με τας ηδονάς, ή όλας τας ηδονάς +μάλλον χωρίς φρόνησιν. + + Πρώταρχος. +Δεν είναι δυνατόν αυτό, καλέ Σωκράτη, αλλά δεν είναι ανάγκη να ερωτάς +πολλάκις το ίδιον. + + Σωκράτης. +Επομένως το τέλειον βεβαίως και το δι' όλους προτιμητέον και εντελώς +αγαθόν δεν είναι αληθές ότι δεν είναι κανέν από αυτά τα δύο; + + Πρώταρχος. +Βεβαίως πώς είναι δυνατόν να είναι ; + + Σωκράτης. +Λοιπόν πρέπει να συλλάβωμεν ή τελείως το αγαθόν ή κάποιον γενικόν τύπον +αυτού, διά να έχωμεν, καθώς είπαμεν, εις ποίον να δώσωμεν τα δευτερεία. + + Πρώταρχος. +Πολύ ορθά ομιλείς. + + Σωκράτης. +Λοιπόν δεν ευρήκαμεν κάποιον δρόμον προς το αγαθόν ; + + Πρώταρχος. +Ποίον ; + + Σωκράτης. +Καθώς, όταν κανείς ζητή ένα άνθρωπον, ερωτά πρώτον ορθώς την κατοικίαν +του, όπου κατοικεί, βεβαίως αποκτά σπουδαίον βήμα διά την ανεύρεσιν του +ζητουμένου. + + Πρώταρχος. +Πώς όχι ; + + Σωκράτης. +Το ίδιον λοιπόν και τόρα κάποιος λόγος μας εμήνυσε καθώς και εις την +αρχήν, να μη ζητούμεν εις τον αμιγή βίον το αγαθόν, αλλά εις τον +μικτόν. + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Αλλά δεν υπάρχει άραγε περισσοτέρα ελπίς να γίνη φανερώτερον το ζήτημά +μας εις το καλώς αναμιχθέν παρά εις το μη αναμιχθέν ; + + Πρώταρχος. +Πολύ μάλιστα. + + Σωκράτης. +Λοιπόν ας τα κεράσωμεν μαζί, φίλε Πρώταρχε, και ας ευχώμεθα εις τους +θεούς, είτε ο Διόνυσος είτε ο Ήφαιστος είναι είτε οστισδήποτε άλλος ο +οποίος έχει ως κλήρον την τιμήν της αναμίξεως. + + Πρώταρχος. +Πολύ καλά. + + Σωκράτης. +Και βεβαίως εμπρός μας, καθώς εις οινοχόους παρουσιάζονται πηγαί, και +με πηγήν μεν μέλιτος ημπορεί κανείς να παρομοιάση την πηγήν της ηδονής, +την δε πηγήν της φρονήσεως την νηφάλιον και αμέθυστον με την πηγήν του +σωφρονικού και υγιεινού νερού. Και αυτάς πρέπει να προθυμοποιηθούμεν να +τας κεράσωμεν μαζί όσον το δυνατόν τελειότερον. + + Πρώταρχος. +Πώς όχι βεβαίως ; + + Σωκράτης. +Εμπρός λοιπόν προηγουμένως ας ιδούμεν, άραγε κάθε ηδονήν με κάθε +φρόνησιν αν αναμίξωμεν θα επιτύχωμεν όσον το δυνατόν καλλίτερον ; + + Πρώταρχος. +Ίσως. + + Σωκράτης. +Αλλά αυτό δεν είναι ασφαλές. Πώς όμως ημπορούμεν με ολιγώτερον κίνδυνον +να τα αναμίξωμεν, νομίζω ότι έχω να ειπώ μίαν γνώμην. + + Πρώταρχος. +Λέγε ποίαν. + + Σωκράτης. +Είπαμεν πραγματικώς ότι υπάρχει, καθώς νομίζομεν, μία ηδονή ανωτέρα από +άλλην, και μάλιστα και μία τέχνη ακριβεστέρα από άλλην. + + Πρώταρχος. +Πώς όχι ; + + Σωκράτης. +Και επιστήμη λοιπόν υπάρχει διάφορος από άλλην επιστήμην, και η μία μεν +αποβλέπει εις τα γινόμενα και φθειρόμενα, η άλλη όμως εις πράγματα τα +οποία ούτε γίνονται ούτε καταστρέφονται, αλλά είναι πάντοτε ομοίως και +όμοια. Αυτήν την τελευταίαν εξετάσαντες υπό έποψιν αληθείας την +ευρήκαμεν ότι είναι αληθεστέρα από εκείνην. + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Λοιπόν, εάν παρατηρήσωμεν πρώτον τα αληθέστερα μέρη εκάστης από τας δύο +αυτάς αφού τας αναμίξωμεν, άραγε είναι αυτά αρκετά διά να μας δώσουν +ετοιμασμένον τον αγαπητότερον βίον ηνωμένα ή μήπως έχομεν ακόμη ανάγκην +και από κανέν άλλο ανόμοιον με αυτά; + + Πρώταρχος. +Εις εμέ τουλάχιστον φαίνεται ορθόν να εκτελέσωμεν αυτό. + + Σωκράτης. +Ας υποθέσωμεν λοιπόν ένα άνθρωπον ο οποίος κρίνει σοφώς περί της ιδίας +της δικαιοσύνης, τι πράγμα είναι, και έχει λόγον σύμφωνον με την νόησίν +του, και μάλιστα ότι και δι' όλα τα άλλα όντα συλλογίζεται κατά τον +ίδιον τρόπον. + + Πρώταρχος. +Βεβαίως ας υποθέσωμεν. + + Σωκράτης. +Λοιπόν άραγε αυτός θα είναι ικανοποιημένος, εάν του καθ' αυτό μεν +κύκλου και της καθ' αυτό σφαίρας της θείας έχη τον λόγον, αυτήν όμως +την ανθρωπίνην σφαίραν και τούτους τους κύκλους δεν τους γνωρίζη και +μεταχειρίζεται εις την οικοδόμησιν και εις όλα τα άλλα αδιαφόρως +νεοφανείς κανόνας και κύκλους; + + Πρώταρχος. +Ομιλούμεν, καλέ Σωκράτη, περί μιας γελοίας διαθέσεως ημών, η οποία +υπάρχει μόνον εις τας θείας επιστήμας. + + Σωκράτης. +Πώς εννοείς ; Άραγε πρέπει την αβεβαίαν και ακάθαρτον τέχνην του +ψευδούς κανόνος και του ψευδούς κύκλου να τας βάλωμεν μαζί με εκείνην +και να τας αναμίξωμεν ; + + Πρώταρχος. +Βεβαίως αυτό είναι λογικόν, εάν πρόκειται κανείς έστω και τον δρόμον +του να εύρη διά την οικίαν του. + + Σωκράτης. +Άραγε φρονείς ότι και η μουσική η οποία είπαμεν προ ολίγου ότι είναι +γεμάτη από επιτηδειότητα και μίμησιν χρειάζεται καθαρειότητα; + + Σωκράτης. +Μου φαίνεται απαραίτητον αυτό, εάν βεβαίως ο βίος ημών πρόκειται να +είναι οπωσδήποτε βίος. + + Σωκράτης. +Θέλεις λοιπόν, καθώς ο θυρωρός τον οποίον σπρώχνει και παρασύρει ο +όχλος, να υποχωρήσω και να ανοίξω διάπλατα τας θύρας και να αφήσω να +εισορμήσουν ως ρεύμα όλαι αι επιστήμαι και να ενωθούν η υποδεεστέρα με +την καθαράν ; + + Πρώταρχος. +Εγώ τουλάχιστον, καλέ Σωκράτη, δεν βλέπω τι ζημίαν ημπορεί να πάθη +κανείς, εάν δεχθή όλας τας άλλας επιστήμας, όταν κατέχη τας πρώτας. + + Σωκράτης. +Να τας αφήσωμεν λοιπόν όλας μαζί να ρεύσουν εις το δοχείον της εξόχως +ποιητικής μισγαγκείας (ρεμματαριάς) του Ομήρου ; + + Πρώταρχος. +Βεβαιότατα. + + Σωκράτης. +Ιδού τας άφησα. Και τόρα ας γυρίσωμεν πίσω εις την πηγήν των ηδονών. +Διότι δεν επετύχαμεν να τας αναμίξωμεν καθώς είχαμεν αποφασίση, δηλαδή +πρώτον τα μερίδια των αληθών επιστημών, αλλά επειδή αγαπούμεν ολόκληρον +την επιστήμην τας εχύσαμεν εις το ίδιον μέρος σωρηδόν και προηγουμένως +από τας ηδονάς. + + Πρώταρχος. +Ομιλείς πολύ αληθινά. + + Σωκράτης. +Τόρα λοιπόν είναι καιρός οι δύο μας (!) να σκεφθώμεν και περί των +ηδονών, άραγε και αυτάς όλας σωρηδόν πρέπει να τας απολύσωμεν, ή μήπως +πρέπει και από αυτάς να απολύσωμεν πρώτον εκείνας όσαι είναι αληθείς; + + Πρώταρχος. +Είναι πολύ καλύτερον χάριν ασφαλείας τουλάχιστον να απολύσωμεν πρώτον +τας αληθινάς. + + Σωκράτης. +Ας απολυθούν λοιπόν. Και λοιπόν τι θα κάμωμεν κατόπιν; Άραγε, εάν +μερικαί είναι απαραίτητοι, καθώς εκεί, δεν πρέπει και αυτάς να τας +αναμίξωμεν μαζί; + + Πρώταρχος. +Πώς δεν πρέπει αυτάς βεβαίως τας απαραιτήτους; + + Σωκράτης. +Καθώς δε δεν βλάπτει αλλά ωφελεί να γνωρίζωμεν εις την ζωήν μας όλας +τας τέχνας, εάν το ίδιον ειπούμεν τόρα και διά τας ηδονάς, δηλαδή εάν +το να απολαύσωμεν την ζωήν μας όλας τας ηδονάς είναι συμφέρον εις ημάς +και αβλαβές δι' όλους, τότε πρέπει όλας να τας αναμίξωμεν. Πως λοιπόν +να ομιλούμεν διά τας ιδίας ηδονάς, και πώς να εκτελούμεν ; + + Σωκράτης. +Δεν πρέπει, καλέ Πρώταρχε, να ερωτούμεν οι ίδιοι τον εαυτον μας (!), +αλλά τας ιδίας ηδονάς και τας φρονήσεις μεταξύ των ως εξής. + + Πρώταρχος. +Πώς ; + + Σωκράτης. +«Αγαπηταί κυρίαι (είτε χρειαζόμεθα να τας προσφωνήσωμεν Ηδονάς είτε με +οποιονδήποτε άλλο όνομα), μήπως άραγε δεν θα παρεδέχεσθε να +συγκατοικήτε με όλην την φρόνησιν, παρά χωρίς φρόνησιν;». Νομίζω ότι +εις αυτά είναι λογικώτατον να απαντήσουν αυταί το εξής. + + Πρώταρχος. +Τι πράγμα ; + + Σωκράτης. +«Καθώς ελέχθη προηγουμένως, το να μένη μόνον και έρημον έν καθάρειον +γένος δεν είναι τόσον εύκολον ούτε ωφέλιμον. Νομίζομεν όμως βεβαίως ότι +είναι το καλλίτερον από όλα τα γένη να συγκατοική μαζί μας ένα με ένα +διά να γνωρίζη και όλα τα άλλα και όσον το δυνατόν τελείως εκάστην από +ημάς.» + + Πρώταρχος. +«Πολύ καλά το είπατε βεβαίως τώρα», θα ειπούμεν ημείς. + + Σωκράτης. +Πολύ ορθά. Λοιπόν πρέπει κατόπιν να ερωτήσωμεν πάλιν την φρόνησιν και +τον νουν : «Άραγε έχετε κάπως ανάγκην των και τας ορθάς κρίσεις που +είπαμεν, αυτά δεν είναι κατόπιν από τα τρία το τέταρτον είδος, αφού +βεβαίως αυτά είναι περισσότερον συγγενή με το αγαθόν παρά με την +ηδονήν; + + Πρώταρχος. +Πολύ πιθανόν. + + Σωκράτης. +Πέμπται λοιπόν δεν είναι άραγε αι ηδοναί τας οποίας εχαρακτηρίσαμεν ως +αλύπους, και τας ωνομάσαμεν καθαράς ηδονάς της ιδίας της ψυχής, από τας +οποίας μερικαί ακολουθούν τας επιστήμας και μερικαί τας αισθήσεις ; + + Πρώταρχος. +Πιθανόν. + + Σωκράτης. +Εις την έκτην όμως γενεάν, λέγει ο Ορφεύς, παύσατε το πανηγύρι της +μουσικής. Αλλά και ο ιδικός μας λόγος πλησιάζει να είναι τελειωμένος +εις την έκτην κρίσιν. Επομένως κατόπιν από αυτά δεν μένει πλέον παρά να +θέσωμεν κάπως την κορωνίδα εις όσα είπαμεν. + + Πρώταρχος. +Τότε λοιπόν πρέπει. + + Σωκράτης. +Εμπρός λοιπόν διά τρίτην φοράν παρουσιάζοντες μάρτυρα εις τον σωτήρα +τον ίδιον λόγον ας τον εξετάσωμεν. + + Πρώταρχος. +Ποίον λοιπόν; + + Σωκράτης. +Ο Φίληβος ώριζε μεταξύ μας ότι το αγαθόν είναι ηδονή ακεραία και +πλήρης. + + Πρώταρχος. +Τρίτον, καθώς φαίνεται, καλέ Σωκράτη, ενοούσες προ ολίγου ότι πρέπει να +επαναλάβωμεν τον λόγον από την αρχήν. + + Σωκράτης. +Μάλιστα και βεβαίως ας ακούσωμεν το κατόπιν από αυτό. Δηλαδή εγώ, αφού +ενόησα όσα προ ολίγου είπα, και αγανακτήσας διά τον λόγον του Φιλήβου +και όχι μόνον δι' αυτόν αλλά και δι' άλλους απείρους πολλάκις, είπα ότι +από την ηδονήν τουλάχιστον ο νους είναι πολύ ωραιότερος και καλλίτερος +εις τον βίον των ανθρώπων. + + Πρώταρχος. +Αυτά ελέχθησαν. + + Σωκράτης. +Επειδή όμως υποπτεύομαι ότι υπάρχουν και άλλα πολλά, είπα ότι, αν +αποδειχθή κανέν καλλίτερον και από τα δύο αυτά, τότε θα πολεμήσω +εναντίον της ηδονής χάριν των δευτερείων διά τον νουν, η δε ηδονή +έπρεπε να στερηθή και τα δευτερεία. + + Πρώταρχος. +Βεβαίως το είπες. + + Σωκράτης. +Κατόπιν όμως από όλα αυτά βεβαίως κανέν από τα δύο δεν εφάνη +ικανοποιητικώτατον. + + Πρώταρχος. +Αυτό είναι πολύ αληθές. + + Σωκράτης. +Λοιπόν με αυτόν τον λόγον δεν απηλλάγη εντελώς και ο νους και η ηδονή +από το να είναι το αγαθόν κανέν από αυτά τα δύο, αφού στερούνται την +αυτάρκειαν και την δύναμιν της ικανοποιήσεως και τελειότητος ; + + Πρώταρχος. +Πολύ ορθά. + + Σωκράτης. +Αφού όμως βεβαίως απεδείχθη κάποιον άλλο τρίτον ανώτερον από το καθέν +από αυτά τα δύο, μυριάκις συγγενέστερος απεδείχθη τόρα πάλιν ο νους και +αρμοδιώτερος προς την μορφήν του νικώντος. + + Πρώταρχος. +Πώς όχι; + + Σωκράτης. +Λοιπόν δεν είναι πέμπτη, συμφώνως με την κρίσιν την οποίαν μας +παρουσίασε τόρα ο λόγος, η δύναμις της ηδονής ; + + Πρώταρχος. +Φαίνεται. + + Σωκράτης. +Βεβαίως δε πρώτη δεν είναι ούτε αν όλοι οι βόες και οι ίπποι και όλα +μαζί τα ζώα παραδεχθούν την επιδίωξιν των ηδονών. Εις τα οποία πολλοί +πιστεύουν ως οι μάντεις εις τα πετεινά, και θεωρούν τας ηδονάς ανωτάτας +εις το να ζώμεν ευτυχείς, και νομίζουν ότι οι έρωτες των ζώων είναι +περισσότερον έγκυροι μάρτυρες παρά οι λόγοι οι οποίοι μαντεύονται +εκάστοτε με φιλοσοφικήν μούσαν. + + Πρώταρχος. +Πολύ ορθά, καλέ Σωκράτη, ομολογούμεν όλοι μας τόρα πλέον ότι ωμίλησες. + + Σωκράτης. +Τότε λοιπόν θα μου επιτρέψετε και να φύγω ; + + Πρώταρχος. +Ολίγον μένει ακόμη, καλέ Σωκράτη. Βεβαίως δε δεν θα αποκάμης συ +προηγουμένως από ημάς. Εγώ δε θα σε υπενθυμίσω όσα υπολείπονται. + + + +ΤΕΛΟΣ + + + +Η σειρά των Αρχαίων Ελλήνων Συγγραφέων, των Εκδόσεων Φέξη, υπήρξεν ένας +σταθμός στα ελληνικά χρονικά. Για πρώτη φορά προσφερόταν συστηματικά +στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό, η αρχαία ελληνική σκέψη (ιστορία, +φιλοσοφία, ποίηση, δράμα, δικανικός και πολιτικός λόγος) σε +δημιουργικές μεταφορές από τους άριστους μεταφραστές, του τόπου, στην +πιο σύγχρονη μορφή που πήρε εξελισσόμενο το γλωσσικό της όργανο. Ο +Όμηρος, οι Τραγικοί κι ο Αριστοφάνης, ο Ηρόδοτος, ο Θουκυδίδης, ο +Πλάτων, ο Ξενοφών, ο Αριστοτέλης, ο Θεόκριτος, ο Θεόφραστος, ο +Επίκτητος, ο Πλούταρχος, ο Λουκιανός κλπ, προσφέρονται και σήμερα, στις +κλασικές πια μεταφράσεις των Πολυλά, Ραγκαβή, Μωραϊτίδη, Κονδυλάκη, +Ποριώτη, Γρυπάρη, Τανάγρα, Πολέμη, Καμπάνη, Καζαντζάκη, Βάρναλη, +Αυγέρη, Βουτιερίδη, Ζερβού, Φιλαδελφέως, Τσοκόπουλου, Σίγουρου, Κ. +Χρηστομάνου κλπ, σε μια σύγχρονη σειρά εκδόσεων βιβλίου τσέπης, πράγμα +που επίσης γίνεται για πρώτη φορά, συστηματικά, στην Ελλάδα. + +Φίληβος Στην ερώτηση, πού βασίζεται το αγαθό, ο Φίληβος απαντά +προβάλλοντας την ηδονή κι ο Σωκράτη αντιπαραβάλλει τη φρόνηση. Κι αφού +δειχτή ότι για τον άνθρωπο είναι σημαντικώτερη η φρόνηση, ως κάτι +πεπερασμένο και αντιληπτό, συμπεραίνεται ότι ο συνδυασμός φρονήσεως και +αρετής οδηγεί στο αγαθό. Μετάφραση Κ. Ζάμπα. + + + + +Η «ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ» ΑΝΑΤΥΠΩΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟ +ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ. + + +ΑΘΗΝΑΙ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ 36 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΤΣΙΜΙΣΚΗ 61 + + +ΤΙΜΗ ΤΟΜΟΥ ΔΡΑΧΜΕΣ 10 + + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Philebus, by Plato + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PHILEBUS *** + +***** This file should be named 31436-0.txt or 31436-0.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/3/1/4/3/31436/ + +Produced by Sophia Canoni. Book provided by Iason Konstantinides + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/31436-0.zip b/31436-0.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..e642bb9 --- /dev/null +++ b/31436-0.zip diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..7a29e8d --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #31436 (https://www.gutenberg.org/ebooks/31436) |