diff options
| -rw-r--r-- | .gitattributes | 3 | ||||
| -rw-r--r-- | 31435-0.txt | 3302 | ||||
| -rw-r--r-- | 31435-0.zip | bin | 0 -> 55410 bytes | |||
| -rw-r--r-- | LICENSE.txt | 11 | ||||
| -rw-r--r-- | README.md | 2 |
5 files changed, 3318 insertions, 0 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..6833f05 --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,3 @@ +* text=auto +*.txt text +*.md text diff --git a/31435-0.txt b/31435-0.txt new file mode 100644 index 0000000..0cce43e --- /dev/null +++ b/31435-0.txt @@ -0,0 +1,3302 @@ +Project Gutenberg's Ifigeneia In Tauris, by Johann Wolfgang von Goethe + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Ifigeneia In Tauris + Drama in five acts + +Author: Johann Wolfgang von Goethe + +Translator: Konstantinos Chatzopoulos + +Release Date: February 27, 2010 [EBook #31435] + +Language: Greek + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK IFIGENEIA IN TAURIS *** + + + + +Produced by Sophia Canoni + + + + +Note: The tonic system has been changed from +polytonic to monotonic. The spelling of the book +has not been changed otherwise. + +Σημείωση: Το τονικό σύστημα έχει αλλάξει από +πολυτονικό σε μονοτονικό. Η ορθογραφία του +βιβλίου κατά τα άλλα παραμένει ως έχει. + + + +ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ + +Τραγούδια της ερημιάς, Αθήνα 1898 Δρ 2.50 +Τα ελεγεία και τα ειδύλλια, Αθήνα 1898 1.50 +Αγάπη στο χωριό, Αθήνα 1910 0.80 +Goethe: Ιφιγένεια εν Ταύροις, μετάφραση 1η έκδοση, +Τοβίγκη(1) 1910 2.00 +Ο πύργος του ακροποτάμου, Λογοτεχνική Βιβλιοθήκη +Φέξη, Αθήνα 1915 3.00 +Υπεράνθρωπος, Λογοτεχνική Βιβλιοθήκη Φέξη, Αθήνα 1915,3.00 +Geigerstam: Το βιβλίο του μικρού αδερφού, μετάφραση +Αθήνα 1916 2.50 + + +ΤΥΠΩΝΟΝΤΑΙ ΣΕ ΛΙΓΟ +Τάσω κι άλλα διηγήματα +Goethe: Φάουστ, μετάφραση +Hofmannsthal: Ηλέκτρα, μετάφραση + +1) [Η λέξη δεν διαβάζεται καλά] + + + + +ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΟΜΙΛΟΥ ΑΡΙΘ. 1 + +ΓΚΑΙΤΕ + +ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ ΕΝ ΤΑΥΡΟΙΣ + +ΔΡΑΜΑ ΣΕ ΠΡΑΞΕΙΣ ΠΕΝΤΕ + + + + + +ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ +ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΥ +ΕΚΔΟΣΗ Β' ΑΝΑΘΕΩΡΗΜΕΝΗ + + +ΑΘΗΝΑ, 1916 +ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟ ''ΕΣΤΙΑ,, + + + +ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ +ΣΤΟΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟ ΘΕΟΤΟΚΗ + + + +ΠΡΟΣΩΠΑ + +Ιφιγένεια +Θόας, βασιλιάς των Ταύρων +Ορέστης +Πυλάδης +Αρκάς + +Η σκηνή στο δάσος εμπρός στο ναό της Άρτεμης. + + +Για τη σκηνή η μετάφραση θεωρείται χειρόγραφο. + + + +ΠΡΑΞΗ ΠΡΩΤΗ + + + +ΣΚΗΝΗ Α' + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Στους ίσκιους σας ασίγαστες κορφές +του παλαιού, ιερού, πυκνόφυλλου άλσους, +καθώς και στης θεάς το ατάραχο άδυτο, +νιώθω ακόμα την ίδια ανατριχίλα, +πρώτη φορά που τα πατώ σα νάταν, +κι ο νους μου εδώ δε συνηθίζει. Τόσους +χρόνους κρυμμένη με κρατεί εδώ τώρα +μια θέληση υψηλή, που εμπρός της σκύβω• +μα πάντα μένω ξένη, όπως στο πρώτο. +Τι αχ! με χωρίζει απ τους καλούς μου η θάλασσα, +και μακρές μέρες στέκω στο ακρογιάλι, +με την ψυχή ζητώντας των Ελλήνων +τη χώρα• και το κύμα μόνο κούφια +βογκώντας μου απαντά στους στεναγμούς μου. +Αλί του, από γονιούς μακριά κι αδέρφια +που έρμη ζωή περνά! Του τρώγ' η λύπη +την πιο γλυκειά χαρά μπροστά στα χείλη. +Πάντα πίσω πετούν οι στοχασμοί του +στις πατρικές στοές, όπου το πρώτο +τον ουρανό τού άνοιξε μπρος του ο ήλιος, +όπου τ' αδέρφια, παίζοντας, ολοένα +πιο σφιχτά με γλυκούς δεσμούς δένονταν. +Με τους θεούς δεν πιάνομαι• όμως είναι +αξιολύπητη η θέση της γυναίκας. +Στο σπίτι και στον πόλεμο ο άντρας άρχει, +και στα ξένα δε χάνεται• τον πλούτο +αυτός χαίρεται, αυτόν δοξάζ' η νίκη! +και τιμημένο τέλος τον προσμένει. +Πόσο στενή είναι η τύχη της γυναίκας! +Απότομο άντρα να υπακούη της είναι +παρηγοριά μαζί και χρέος• αλί της +αν τη ρίξη στα ξένα ενάντια μοίρα! +Κ' εμέ εδώ ο Θόας, άντρας γενναίος, μ' έχει +σε σοβαρά, ιερά δεσμά σκλαβώσει. +Ω, με ποια μου ντροπή, θεά, το λέω +πως απρόθυμα μέσα μου δουλεύω +τη σώτειρά μου εσέ! Με θέλησή μου +έπρεπε τη ζωή μου να σου τάξω. +Πάντα έλπισα σ' εσέ κ' ελπίζω ακόμα +σ' εσέ, Άρτεμη, που εμένα τη διωγμένη +κόρη του βασιλιά του πιο μεγάλου +στην ιερή, απαλή σου αγκάλη πήρες. +Ναι, του Δία κόρη, αν τον τρανό τον άντρα, +που παίδεψες την κόρη του απαιτώντας, +αν το θεϊκό Αγαμέμνονα, που σου έχει +προσφέρει στο βωμό το πιο ακριβό του, +από της Τροίας τα γκρεμισμένα τείχη +στην πατρίδα τον γύρισες με δόξα, +τη συμβία, την Ηλέκτρα και το γιο, +τους θησαυρούς του αν του έχης φυλαγμένους: +γύρνα και μένα εκεί και λύτρωσέ με, +ως μ' έχεις απ το θάνατο λυτρώσει, +κι απ' αυτή τη ζωή, θάνατον άλλο. + + + +ΣΚΗΝΗ Β' + + + +Ιφιγένεια. Αρκάς. + + ΑΡΚΑΣ. Να χαιρετήσω ο βασιλιάς με στέλνει +της Άρτεμης την ιέρεια. Αυτή είν' η μέρα, +που οι Ταύροι ευχαριστούνε τη θεά τους +για θαυμαστές καινούριες νίκες. Τρέχω +μπροστά απ το βασιλιά κι απ το στρατό, +να μηνήσω: ο ένας φτάνει, ο άλλος σιμώνει. + + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Με προθυμία θα τους δεχτούμε, ως πρέπει• +κ' η θεά μας προσμένει μ' ίλεο βλέμμα +καλόδεχτη θυσία απ του Θόα το χέρι. + + ΑΡΚΑΣ. Της ιέρειας και γώ ας έβρισκα το βλέμμα, +της τιμημένης κι άξιας, το βλέμμα σου, +πιο ξάστερο, πιο φωτεινό, άγια κόρη, +οιωνό καλό σ' όλους εμάς! Ακόμα +η θλίψη όλη μυστήριο σου σκεπάζει +τα βάθη• μάταια χρόνους καρτερούμε +απ το στήθος σου λόγο εμπιστεμένο. +Όσο στο μέρος τούτο σε γνωρίζω, +είναι το βλέμμ' αυτό, που εμπρός του πάντα +τρέμω• και σα με σίδερα η ψυχή σου +μένει δετή στα τρίσβαθα του στήθους. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Στην ορφανή κ' εξόριστη όπως πρέπει. + + ΑΡΚΑΣ. Λοιπόν εδώ ορφανή κ' εξόριστ' είσαι; + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Μπορούν πατρίδα να γενούν τα ξένα; + + ΑΡΚΑΣ. Μα εσένα ξένη σου έγινε η πατρίδα. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Γιαυτό κ' η ματωμένη μου καρδιά +δε γαίνει. Ότι η ψυχή στα πρώτα νιάτα +με πατέρα, μητέρα και μ' αδέρφια +εδέθη, ότι τα νέα βλαστάρια, ταίρι +γλυκό, από των παλιών κορμών τη ρίζα +τον ουρανό να φτάσουν θέλαν, ξένη +αχ! μ' άδραξε κατάρα, απ τους καλούς μου +με χώρισε, τον όμορφο δεσμό +με σιδερένιο έσπασε χέρι. Πάει +της νιότης η χρυσή χαρά, παν τ' άνθια +των πρώτων χρόνων. Κι αν λυτρώθηκα, ήμουν +ίσκιος μου μόνο• ο δροσερός ο πόθος +της ζωής δεν ανθεί μέσα μου πάλι. + + ΑΡΚΑΣ. Δυστυχισμένη τόσο αν λες πως είσαι, +αχάριστη μπορώ να σ' ονομάσω. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Χάρη σας έχω πάντα. + + ΑΡΚΑΣ. Όχι την τέλεια, +που η ευεργεσία ζητά• το φαιδρό βλέμμα, +που μαρτυρά ζωή ευχαριστημένη +και πρόθυμη καρδιά στον ευεργέτη. +Όταν μια μοίρα όλη βαθύ μυστήριο +στο ναό σ' είχε φέρει εδώ και χρόνια, +σ' εδέχτη ο Θόας με σέβας και μ' αγάπη, +σα μια σταλμένη απ τους θεούς, και τούτος +ο γιαλός, που των ξένων τρόμος ήταν, +σ' εσέ καλός, φιλόξενος εστάθη. +Πριν σου κανείς δεν πάτησε τον τόπο +χωρίς θυσία, κατά συνήθεια αρχαία, +στης Άρτεμης να πέση το ιερό. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Ζωή δεν είναι μόνο ν' ανασαίνης. +Ζωή είν' αυτή, που στο ιερό θλιμμένη +περνώ, σα γύρω από τον τάφο του ίσκιος; +Και να την πω ζωή χαρούμενη, όταν +κάθε μια μέρα, σε όνειρα χαμένη, +για τις θαμπές μας ετοιμάζει εκείνες +μέρες, που, λησμονώντας τον εαυτό του, +των πεθαμένων το θλιμμένο πλήθος +στης Λήθης το γιαλό γιορτάζει; Μάταιη +ζωή είναι τέλος πρώιμο• αυτή είν' η μοίρα +της γυναικός και πιο πολύ η δική μου. + + ΑΡΚΑΣ. Τη γενναία σου την έπαρση, ο εαυτός σου +να μη σου αρκή, τη συχωρώ, όσο κι αν +σε κλαίω, που τη χαρά να ζης σου κλέβει. +Τίποτ' εδώ δεν έκαμε ο ερχομός σου; +Του βασιλιά ποιος φαίδρυνε τη θλίψη; +Ποιος με γλυκειά πειθώ χρόνο με χρόνο +την παλιά σκληρή εμπόδισε συνήθεια, +κάθε ξένος ν' αφήνη στο βωμό +της Άρτεμης θυσία τη ζωή του, +κι από το βέβαιο θάνατο τους σκλάβους +συχνά έστειλε στον τόπο τους και πάλι; +Μην η θεά, αντίς ωργισμένη νάναι, +που οι 'ματερές παλιές θυσίες της λείψαν, +την πράα σου δέηση δεν ακούει περίσσια; +Μη γελαστή δε φτερουγίζ' η νίκη +στο στρατό γύρω; εμπρός δεν τρέχει κιόλα; +Και τύχη πιο καλή δε νιώθουμ' όλοι +απ τον καιρό που ο βασιλιάς, που χρόνια +με αντρεία μας κυβερνά και φρονιμάδα, +και τη γλυκάδα χαίρεται σιμά σου +κι απ της βουβής υπακοής το χρέος +μας αλαφρώνει; Μάταιη είν' η ζωή σου +σε χίλιες άλλες βάλσαμο σα στάζη; +Σα στο λαό, που ήρθες θεόσταλτη, είσαι +αστέρευτη πηγή ευτυχίας καινούριας, +και στο άξενο ακρογιάλι του θανάτου +σώζεις και δίνεις γυρισμό στον ξένο; + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Τα λίγα χάνοντ' εύκολ' απ το μάτι, +που εμπρός κοιτάζει πόσα ακόμα μένουν. + + ΑΡΚΑΣ. Ώστε παινάς τον που αψηφά ό τι κάνει; + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Τον που υψώνει ό τι κάνει κατακρίνουν. + + ΑΡΚΑΣ. Και τον που γαύρα δεν τιμά ό τι αξίζει +και τον που μάταια ψεύτρα αξία σηκώνει. +Πίστεψέ με, άκουσ' έναν, που πιστός +σου είναι και τίμιος. Σήμερα αν μιλήση +ο Βασιλιάς μαζί σου, ευκόλυνέ τον +εκείνο να σου πη που έχει στο νου του. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Με κάθε καλό λόγο με τρομάζεις• +συχνά την πρόταση του έχω ξεφύγει. + + ΑΡΚΑΣ. Σκέψου τι κάνεις κι όφελός σου τι είναι. +Απ τον καιρό, που ο βασιλιάς το γιο του +έχασε, λίγους πια από τους δικούς του +μπιστεύεται, κι αυτούς όχι σαν πρώτα. +Με ζήλια βλέπει κάθε νέο από γένος +κληρονόμο του κράτους του• φοβάται +αβόηθητα γεράματα, έρμα κ' ίσως +παράβολη ανταρσία και πρώιμο τέλος. +Δεν ξέρει ο Σκύθης τη χάρη του λόγου, +ο βασιλιάς πιο λίγο. Μαθημένος +μονάχα να προστάζη και να πράττη, +του λείπ' η τέχνη απόμακρα να στρίβη +μια ομιλία σιγαλά προς το σκοπό του. +Ας μην του φέρη εμπόδιο η άρνησή σου +κ' η παρανόηση η σκόπιμη! Μ' αγάπη +σύρε μεσοδρομίς κι απάντησέ τον! + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Να ταχύνω το τι με φοβερίζει; + + ΑΡΚΑΣ. Φοβέρα λες το πως συμβία σε θέλει; + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Για μένα η τρομερώτερ' είν' απ' όλες. + + ΑΡΚΑΣ. Στη συμπάθεια του δώσε πίστη μόνο. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Την ψυχή μου απ το φόβο αν λύση πρώτα. + + ΑΡΚΑΣ. Γιατί κρύβεις το γένος σου από κείνον; + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Γιατί στην ιέρεια το μυστήριο αρμόζει. + + ΑΡΚΑΣ. Στο βασιλιά δεν έπρεπε μυστήριο +τίποτε νάναι• κι αν δεν το γυρεύη, +βαθιά το νιώθει στην τρανή ψυχή του +προσεχτικά πως κρύβεσαι από κείνον. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Τρέφει θυμό λοιπόν για με και κάκια; + + ΑΡΚΑΣ. Έτσι δείχνει. Σωπαίνει και για σένα• +από κάποια όμως λόγια του πιστεύω +πως του έχει την ψυχή κυριέψει ο πόθος +να σε αποχτήση. Μη, ω μην τον αφίνης +στον εαυτό του μόνο! η οργή στο στήθος +μην του ωριμάση και σου φέρη τρόμο, +κι αργά θα θυμηθής μετανιωμένη +τα πιστά μου τα λόγια. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Πώς; Στο νου του +ο βασιλιάς βάζει ό τι γενναίος άντρας, +που αγαπά τ' όνομά του και στο σέβας +των ουράνιων το στήθος του δαμάζει, +δε θάβαζε ποτέ; Λέει να με σύρη +απ το βωμό στην κλίνη του με βία; +Τότε όλους τους θεούς καλώ και πρώτη +την τολμηρή την Άρτεμη, που σκέπη +της ιέρειας της θα δώση κ' η παρθένα +θα σώση με χαρά μια άλλη παρθένα. + + ΑΡΚΑΣ. Ησύχασε! Και νέο ορμητικό αίμα +το βασιλιά σε πράξη δεν τον σπρώχνει +παράβολη ως αυτή. Απ το στοχασμό του +κάποια άλλη σκληρή απόφαση φοβούμαι, +που ακράτητος στο πλήρωμα της θάναι: +γιατί στεριά είναι, αλύγιστη η ψυχή του. +Για τούτο σε ικετεύω, δώσ' του πίστη, +δείξε του χάρη, αν άλλο δεν μπορής. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Ω πες ό τι άλλο ξέρεις. + + ΑΡΚΑΣ. Απ τον ίδιον +μάθε το! Έρχεται, βλέπω, ο βασιλιάς. +Τον τιμάς, κ' η καρδιά σου σε προστάζει +να τον δεχτής γλυκά κ' εμπιστεμένα. +Σ' ένα γενναίον άντρα ανοίγει δρόμους +της γυναίκας καλός λόγος. (Φεύγει.) + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ (μένη). Δε βλέπω +πως του πιστού τη συμβουλή ν' ακούσω. +Μα πρόθυμα υπακούω στο χρέος, λόγο +γλυκό να πω του βασιλιά για ό τι +καλό μου έκαμε. Κ' είθε να μπορούσα +να πω με αλήθεια του ισχυρού ό τι ορέγεται. + + + +ΣΚΗΝΗ Γ' + + + +Ιφιγένεια, Θόας. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Βασιλικά αγαθά η θεά ας σου δίνη! +Ας σου χαρίζη νίκη, δόξα, πλούτο +και την ευδαιμονία των δικών σου! +Κάθε ευλαβή σου πόθο ας τον ακούση! +Συ, στους πολλούς που μ' έννοια βασιλεύεις, +και πιο πολλή να χαίρεσαι ευτυχία. + + ΘΟΑΣ. Μου φτάνει αν ο λαός μου με δοξάζη: +Ό τι κέρδισα εγώ, το χαίροντ' άλλοι +περσότερο από με. Πιο ευτυχισμένος, +ή βασιλιάς ή ο τελευταίος, είναι +την προκοπή στο σπίτι του όποιος έχει. +Συμπόνεσες τη μαύρη θλίψη μου, όταν +των εχτρών το σπαθί απ το πλάι το γιο μου +το στερνό, τον καλύτερο, μου πήρε. +Όσο είχα την εκδίκηση στο νου μου, +την ερμιά του σπιτιού δεν αισθανόμουν +μα τώρα ησυχασμένος που γυρίζω, +το κράτος τους ερείπια, εκδικημένος +ο γιος μου, τι στο σπίτι θα μ' ευφράνη; +Η φαιδρή υπακοή, που τη θωρούσα +μια φορά να κοιτά από κάθε μάτι, +τώρα έσβησε απ την έννοια και τη θλίψη. +Ο καθένας στοχάζεται το μέλλον +και στον άτεκνο ακούει μόνο από χρέος. +Και τώρα στο ναό αυτόν μπαίνω, που ήρθα +συχνά για νίκη να δεηθώ, ή για νίκη +να ευχαριστήσω. Παλιόν πόθο τρέφω +μέσα στο στήθος, που άγνωστος και σένα +δε σου είναι, ούτε ανεπάντεχος. Ελπίζω +για καλό του λαού μου και δικό μου, +στην κατοικία μου νύφη να σε φέρω. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Ω βασιλιά, στην άγνωστη προσφέρεις +πολλά. Μπροστά σου με ντροπή η φευγάτη +στέκει, που εδώ άλλο δε ζητά απ τη σκέπη +και τη γαλήνη, που της έχεις δώσει. + + ΘΟΑΣ. Πως στο μυστήριο πάντα του ερχομού σου +σκεπάζεσαι από με, ως κι απ τον καθέναν, +δε θα τόλεγε ορθό λαός κανένας. +Ο γιαλός τούτος σκιάχτρο είναι των ξένων: +Ο νόμος το απαιτεί κ' η ανάγκη. Μόνο +από σε, που καλόδεχτός μας ξένος, +κάθε ιερό δικαίωμα απολαβαίνεις +και τις μέρες σου χαίρεσαι όπως θέλεις, +μια εμπιστοσύνη πρόσμενα, που η πίστη +του φιλοξενητή τολμά να ελπίζη. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Αν έκρυψα γονιούς και γένος, ήταν +στενοχώρια μου κι όχι κακή πίστη, +ω βασιλιά! Τι αν ήξερες ποια στέκει +μπρος σου, ποια κεφαλή καταραμένη +τρέφεις και σκέπεις, την τρανή καρδιά σου +τρόμος και φρίκη θάπιανε κι αντί +να με καλής στο θρόνο πλάι, θα μ' είχες +από καιρό απ το κράτος σου διωγμένη• +ίσως πριν φτάσ' η πρόσχαρη ώρα, που είναι +δωσμένο να γυρίσω στους δικούς μου +κ' η πλάνησή μου να σωθή, θα μ' είχες +στη δυστυχία πετάξει, που προσμένει +ολούθε κρύα και τρομερή καθέναν +πλανεμένο, απ το σπίτι του διωγμένο. + + ΘΟΑΣ. Η βουλή των θεών όποια κι αν είναι +για σε, κι ό τι κι αν γράφουν της γενιάς σου +και σένα, όσο όμως είσαι δω μαζί μας +και χαίρεσαι ιερή φιλοξενία, +η ευλογία τ' ουρανού δε μου έχει λείψει. +Δύσκολα θα πειστώ πως προστατεύω +σ' εσέ κεφάλι αμαρτωλό. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Ευλογία +σου φέρν' η καλοσύνη σου, όχι ο ξένος. + + ΘΟΑΣ. Σε μιαρούς ό τι κάνουμε ευλογία +δε φέρνει. Να σωπαίνης και ν' αρνιέσαι +πάψε! Δεν το απαιτεί άδικος κανένας. +Στα χέρια μου σ' έχει η θεά δωσμένη• +όπως γι' αυτή, ιερή ήσουν και για μένα. +Το νεύμα της και τώρα ας μου είναι νόμος: +Στο σπίτι σου αν ελπίζης να γυρίσης, +από την κάθε απαίτηση σε λύνω. +Μα αν ο δρόμος σου κλείστηκε για πάντα +κ' η γενιά σου είν' εξόριστη ή από κάποια +μεγάλη συμφορά σβησμένη, τότε +δική μου είσ' από κάθε νόμο. Μίλει +ελεύτερα! το ξέρεις, κρατώ λόγο. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Πρόθυμα η γλώσσα απ τον παλιό δεσμό της +δε λυέται τέλος πια, να ξεσκεπάση +ένα μυστήριο φυλαγμένο χρόνια. +Τι ως βγη στο φως, αγύριστα πια αφήνει +το άσυλο που είχε στης καρδιάς τα βάθη, +βλάφτει ή ωφελεί, όπως οι θεοί το θέλουν. +Άκουσε! Είμ' απ το γένος του Ταντάλου. + + ΘΟΑΣ. Ξεστομίζεις ατάραχη μεγάλο +λόγο. Ονομάζεις πρόγονό σου εκείνον, +που μια φορά για πάρα αγαπημένον +απ τους θεούς τον ξέρει ο κόσμος; Είναι +ο Τάνταλος εκείνος, που στα δείπνα +και στα συμβούλια τον καλούσε ο Δίας, +και στα σοφά, πολύπειρά του λόγια, +σα σε χρησμούς, οι ίδιοι οι θεοί ευφραίνονταν; + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Αυτός είναι• οι θεοί δεν έπρεπε όμως +με ανθρώπους, όπως μ' ίσους τους, να ζούνε• +το γένος των θνητών αδύναμο είναι +σε ασύνηθο ύψος ζάλη να μη νιώθη. +Δεν ήταν αγενής, ούτε προδότης• +μόνο τρανός για δούλος και για φίλος +του μεγαλόβροντου άνθρωπος μονάχα. +Και το έγκλημά του ανθρώπινο• δεινή ήταν +η κρίση τους και ψέλνουν ποιητές: +Έπαρση κι απιστία απ του Δία τα δείπνα +στου αρχαίου Ταρτάρου την ντροπή τον ρίξαν. +Και το μίσος τους πήρε όλ' η γενιά του. + + ΘΟΑΣ. Του προγόνου ή δικό της κρίμα πήρε; + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Του στήθους την ορμή και των Τιτάνων +η δύναμη την πήραν κλήρα γιοί του +κ' εγγόνια• μα ο θεός στο μέτωπό τους +γύρω έζωσε χαλκό στεφάνι. Μέτρο, +στοχασμό, υπομονή και φρονιμάδα +απ τη δειλή, θολή έκρυψε ματιά τους. +Κάθε ορμή τους λύσσα έγινε, κ' η λύσσα +ακράτητη ξεσπάζει γύρω. Πρώτος +ο Πέλοπας, σφοδρός στη θέλησή του, +ο γιος ο αγαπημένος του Ταντάλου, +με προδοσία κερδίζει και με φόνο +την Ιπποδάμεια, την πιο ωραία γυναίκα, +του Οινόμαου κόρη. Αυτή στου αντρός τους πόθους +δύο τέκνα, τον Ατρέα και το Θυέστη +φέρνει. Με φτόνο βλέπουν τούτοι πάντα +να γέρνη η αγάπη του πατρός στον πρώτο +γιό απ' άλλη κλίνη. Το μίσος τους δένει +και μυστικά τολμούν την πρώτη πράξη +στο φόνο του αδερφού. Ο πατέρας ρίχνει +στην Ιπποδάμεια το έγκλημα, αγριεμένος +το γιό απ' αυτή ζητά, και κείνη μόνη +της σκοτώνεται — + + ΘΟΑΣ. Σωπαίνεις; Διηγήσου! +Μη μετανιώνης γιατί άρχισες! Λέγε! + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Χαρά στον, που στη μνήμη τους προγόνους +φέρνει ευχάριστα, ευφραίνεται τις πράξες, +το μεγαλείο τους να ιστορά, και βλέπει +με χαρά κρύφια στην ωραία να σμίγη +σειρά κι αυτός! Τι αμέσως ένα γένος +δε γεννά τον ημίθεο ή το τέρας• +μια σειρά φαύλων ή καλών θα βγάλη +τέλος τον τρόμο ή τη χαρά του κόσμου. — +Σαν πέθανε ο πατέρας, ο Θυέστης +κι ο Ατρέας μαζί βασίλεψαν στην πόλη. +Μα δεν μπόρεσε η ομόνοια να βαστάξη +καιρό. Σε λίγο ο Θυέστης ατιμάζει +την κλίνη του αδερφού. Ο Ατρέας τον διώχνει +για εκδίκηση απ το κράτος. Δόλια, πράξες +βαρειές στο νου ο Θυέστης μελετώντας, +ένα γιό του αδερφού είχε πριν κλεμένο +κι αναθρεμμένο σα δικό του. Λύσσα +κ' εκδίκηση τα στήθη του γεμίζει +και στη βασιλική τον στέλνει πόλη, +τον πατέρα για θειο του να σκοτώση. +Του νέου ο σκοπός μαθεύεται. Σκληρά +ο βασιλιάς τον ένοχο παιδεύει +γιό του αδερφού θαρρώντας πως σκοτώνει. +Αργά το ακούει ποιος μπρος στα μεθησμένα +τα μάτια του πεθαίνει μαρτυρώντας• +και για να σβήση μέσα του τη δίψα +της εκδίκησης θρέφει με το νου του +πράξη ανάκουστη. Αδιάφορος, πραεμένος, +ήσυχος δείχνει ότ' είναι και πλανεύει +τον αδερφό με τους δυο γιους του πίσω +στο κράτος, πιάνει τα παιδιά, τα σφάζει, +και το φριχτό, σιχαμερό φαγί +το βάζει στον πατέρα εμπρός, στο πρώτο +δείπνο. Κι αφού απ τη σάρκα του ο Θυέστης +χόρτασε, θλίψη πιάνει την ψυχή του, +για τα παιδιά ρωτά και κει που ακούει, +θαρρεί, το βήμα, τη φωνή τους πίσω +στην πόρτα, ο Ατρέας σαρκάζοντας του ρίχνει +των σκοτωμένων κεφαλές και πόδια. — +Γυρνάς με φρίκη, ω βασιλιά, την όψη: +Έτσι έστρεψε κι ο ήλιος τη θωριά του +και το άρμα απ τον αιώνιο δρόμο. Αυτοί είναι +της ιέρειας σου οι πρόγονοι. Και μοίρες +ολέθριες των αντρών πολλές, και πράξες +πολλές του συγχισμένου νου σκεπάζει +η νύχτα με βαριά φτερά κι αφήνει +να δούμ' ένα φριχτό θάμπωμα μόνο. + + ΘΟΑΣ. Με τη σιγή και συ ας τις κρύψης! Φτάνει +η φρίκη! Πες μου τώρα με ποιο θάμα +βγήκες εσύ από το άγριο αυτό γένος. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Του Ατρέα γιός πρώτος ήταν ο Αγαμέμνων +πατέρας μου αυτός είναι. Τολμώ ωστόσο +να πω πως είδα από μικρή σε κείνον +του τέλειου αντρός τον τύπο. Πρώτο αγάπης +βλαστό του έφερε μένα η Κλυταιμνήστρα, +κατόπι την Ηλέκτρα. Κυβερνούσε +ήσυχα ο βασιλιάς και στου Ταντάλου +το γένος είχ' έρθει η χαμένη ειρήνη. +Απ των γονιών την ευτυχία ένας μόνο +γιός έλειπε, μα ο πόθος σαν πληρώθη +κι ανάμεσα στις δυο αδερφές ο Ορέστης +μεγάλωνε ο μονάκριβος, νέο τώρα +περίμενε δεινό το ήσυχο σπίτι. +Σας ήρθε η φήμη του πολέμου, που όλους +τους ηγεμόνες των Ελλήνων γύρω +συνάθροισε στην Τροία, για να εκδικήσουν +την αρπαγή της πλέον ωραίας γυναίκας. +Την πόλη αν πήραν, αν εκδικήθηκαν, +δεν τόμαθα. Ο πατέρας μου ωδηγούσε +το στρατό των Ελλήνων. Στην Αυλίδα +πρόσμεναν μάταια αέρα πρίμο: Η Άρτεμη, +με τον τρανό αρχηγό τους ωργισμένη, +τους βιαστικούς εμπόδιζε απαιτώντας +με του Κάλχα το στόμα τη μεγάλη +κόρη του βασιλιά. Με τη μητέρα +μας κράξαν στο στρατόπεδο• με σύραν +μπρος στο βωμό και στη θεά αφιερώσαν +αυτή την κεφαλή. — Ήταν πραεμένη : +Δε μου ήθελε το αίμα και σε νέφος, +σώζοντάς με, με τύλιξε• σε τούτον +το ναό στη ζωή ήρθα πάλι. Εγώ είμαι, +η ίδια η Ιφιγένεια, η εγγονή του Ατρέα, +του Αγαμέμνονα η κόρη, της θεάς +το χτήμα, που μιλώ μαζί σου. + + ΘΟΑΣ. Πίστη +και προτίμηση πιότερη δε δίνω +στου βασιλιά την κόρη από την άγνωστη. +Ό τ' είπα στην αρχή σου λέω και πάλι: +Έλα μαζί μου και μοιράσου ό τι έχω. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Ω βασιλιά, πώς να τολμήσω τέτοιο +βήμα; Μόνη η θεά, που μ' έχει σώσει, +την ταμένη ζωή μου δεν ορίζει; +Δε διάλεξε αυτή το άσυλο για μένα +κ' ενός πατέρα με φυλάει, που μόνο +για τα μάτια πολύ τον παίδεψε, ίσως +για πιο γλυκειά χαρά των γηρατειών του; +Ίσως ο γυρισμός μου κοντά νάναι +και γώ άσεβη στο δρόμο της, εδώ +να δεσμευτώ εναντίο στο θέλημά της; +Σημείο της γύρεψα αν να μείνω πρέπη. + + ΘΟΑΣ. Το σημείο είναι πως μένεις εδώ ακόμα. +Πρόφαση νάβρης μην παλεύης! Ένας +που θέλει ν' αρνηθή, του κάκου χάνει +λόγια πολλά, ο άλλος το όχι μόνο ακούει. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Δεν είναι λόγια αυτά να σε πλανέσουν• +σου έχω ανοίξει το βάθος της καρδιάς μου. +Και δεν το νιώθεις μόνος με τι τρόμο +πρέπει να λαχταρώ για τον πατέρα, +τη μητέρα, τ' αδέρφια; Στις αρχαίες +στοές, που κάπου κάπου μόνο η θλίψη +σιγολέει τ' όνομά μου — σαν τριγύρω +σε νεογέννητη νάπλεκε από στύλο +σε στύλο τα πιο ωραία η χαρά στεφάνια. +Ω αν μ' έστελνες εκεί μ' ένα σου πλοίο, +θάδινες νέα ζωή σε με και σ' όλους! + + ΘΟΑΣ. Τότε γύρνα! Ότι λέει η καρδιά σου κάμε• +μην ακούς τη φωνή της φρονιμάδας! +Γυναίκα ας είσαι σ' όλα, στην ορμή +παραδώσου που ακράτητα σε αρπάζει +και δω και κει σε σέρνει! Όταν τους καίη +στα στήθη η επιθυμιά, ιερός κανένας +δεν τις κρατεί δεσμός απ τον προδότη, +που απ την πιστή, δοκιμασμένη αγκάλη +του αντρός ή του πατέρα τις πλανεύει. +Μα σα σιγά στα στήθη η γοργή φλόγα, +η χρυσή γλώσσα της πειθώς του κάκου +βάζει πιστά τη δύναμή της όλη. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Το γενναίο σου το λόγο, ω βασιλιά, +θυμήσου! Έτσι την πίστη μου ανταμείβεις; +Έτοιμος ήσουν να τ' ακούσης όλα. + + ΘΟΑΣ. Ν' ακούσω ανέλπιστα έτοιμος δεν ήμουν +έπρεπε όμως κι αυτά να τα προσμένω: +δεν ήξερα γυναίκα ότ' είχα μπρος μου; + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Ω βασιλιά, μη βρίζης το φτωχό μας +γένος! Όχι λαμπρά, σαν τα δικά σας, +μα κι αγενή δεν είναι της γυναίκας +τα όπλα. Πίστεψέ με, το καλό σου +μπορώ κάλλιο από σε να το γνωρίζω. +Θαρρείς, δίχως εσέ ούτ' εμέ να ξέρης, +ένας δεσμός στενώτερος μπορούσε +σ' ευτυχία να μας ένωνε. Όλος θάρρος +και θέληση καλή απαιτείς να στρέξω• +μα οι θεοί χάρη ας έχουν, που μου δώσαν +τη σταθερότη αντίσταση να φέρω +σ' ένα δεσμό, που εκείνοι δεν τον θέλουν. + + ΘΟΑΣ. Δε μιλούν οι θεοί, μιλεί η καρδιά σου. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Με την καρδιά μας μόνο μας μιλούνε. + + ΘΟΑΣ. Να τους ακούω δικαίωμα εγώ δεν έχω; + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Την απαλή φωνή την πνίγ' η μπόρα. + + ΘΟΑΣ. Η ιέρεια τάχα μόνη την ακούει; + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Ο βασιλιάς ας την προσέξη πρώτος. + + ΘΟΑΣ. Τ' άγια σου χρέη και το δικαίωμα, πούχεις +κληρονομιά στου Δία τα δείπνα, πλέον +σιμά σε φέρνουν στους θεούς παρά έναν +της γης άγριο γιό. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Έτσι μου πληρώνεις +μια εμπιστοσύνη με τη βία παρμένη! + + ΘΟΑΣ. Είμ' άνθρωπος• και κάλλιο να τελειώνουμε. +Τούτη είναι η απόφασή μου: Ιέρεια μείνε +της θεάς, καθώς σ' έχει διαλεγμένη. +Αλλά η θεά και μένα ας συχωρέση, +που μ' άδικο και βάρος στην ψυχή μου +της κρατώ τις παλιές θυσίες ως τώρα. +Ξένος κανείς εδώ άβλαβος δε φτάνει• +παλαιόθε ο θάνατος του βέβαιος ήταν. +Μα εσύ με μια γλυκάδα, που χαιρόμουν +βαθιά σ' αυτή να βλέπω μια της κόρης +αβρή στοργή, μια της μνηστής αγάπη +κρύφια, εσύ, σα να μ' έδεσες με μάγια, +το χρέος μου μ' έχεις κάμει να ξεχάσω. +Νανουρισμένα είχες τα φρένα μου. ώστε +το γογγυσμό δεν άκουα του λαού μου• +τώρα το κρίμα για το πρώιμο τέλος +του γιού μου κράζουν δυνατώτερα όλοι. +Πια δεν κρατώ για χάρη σου το πλήθος, +που βιαστικά γυρεύει τη θυσία. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Ποτέ δεν τόχω χάρη μου απαιτήσει• +τους ουράνιους δε νιώθει όποιος νομίζει +πως διψούν αίμα• μόνο τις δικές του +σκληρές ορμές τους δίνει. Δε με πήρε +μόνη η θεά απ τον ιερέα; Της ήταν +το έργο μου πιο ωραίο απ το θάνατό μου. + + ΘΟΑΣ. Την ιερή συνήθεια δε μας πρέπει +με άστατη γνώμη κι ως το θέλει ο νους μας +να κυβερνούμε κ' εξηγούμε. Κάμε +το χρέος σου, εγώ θα κάμω το δικό μου. +Δυο ξένοι είναι στα χέρια μου, που μέσα +στις σπηλιές του γιαλού ήβραμε κρυμμένους +και που καλό στον τόπο μου δε φέρνουν. +Μ' αυτούς ξανά η θεά την πρώτη ας πάρη +δίκια θυσία της, που καιρό της λείπει. +Εδώ τους στέλνω• το έργο το γνωρίζεις. + + + +ΣΚΗΝΗ Δ' + + + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ (μόνη). Σύννεφα έχεις, ω + [δέσποινα σώτειρα, +να σκεπάζης διωγμένους αθώους, +κι απ τα χάλκινα χέρια της μοίρας +στους αέρηδες, πέρα απ το κύμα +κι απ της γης τα μακρύτατα πλάτη, +όπου θέλεις εσύ να τους φέρνης. +Και σοφή είσαι και βλέπεις τα μέλλοντα• +περασμένα για σε δεν περάσαν• +στους δικούς σου ησυχάζει το βλέμμα σου, +ως το φως σου, ζωντάνια της νύχτας, +ησυχάζει στη γης και δεσπόζει. +Ω απ το αίμα τα χέρια μου φύλαξε! +Ευτυχία και γαλήνη δε φέρνει +κ' η θωριά του τυχαία σκοτωμένου +θάναι σκιάχτρο στις μαύρες τις ώρες +του φονιά του θλιμμένου κι αθέλητου. +Τι αγαπούν των ανθρώπων οι αθάνατοι +τα σπαρμένα παντού αγαθά γένη• +του θνητού με χαρά του μακραίνουν +τη γοργή τη ζωή, τους αρέσει +τ' ουρανού τους του αιώνιου ν' αφήσουν +τη χαρούμενη θέα έναν καιρό +ν' απολάψη και κείνος μαζί τους. + + + +ΠΡΑΞΗ ΔΕΥΤΕΡΗ + + + +ΣΚΗΝΗ Α' + +Ορέστης, Πυλάδης. + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Του θανάτου είναι ο δρόμος που πατούμε: +Σε κάθε βήμα πιο η ψυχή ησυχάζει. +Του Απόλλωνα όταν γύρεψα να πάρη +τη φριχτή συνοδεία των Ερινύων +από κοντά μου, φάνηκε να τάζη +με λόγια θετικά, γεμάτα ελπίδα +λυτρωμό και βοήθεια στο ναό +της ακριβής της αδελφής του, που άρχει +στους Ταύρους• κι αληθεύει τώρα, κάθε +πόνος μαζί με τη ζωή μου σβήνει. +Πώς εύκολα, σαν ένα χέρι θείο +μου σφίγγει την καρδιά, το νου πρααίνει, +τ' όμορφο φως του ήλιου μπορώ ν' αφήσω! +Αν στα εγγόνια δε δόθηκε του Ατρέα +νάβρουν στη μάχη τέλος δοξασμένο, +και γώ, ως οι πρόγονοί μου κι ο πατέρας, +θύμα να πέσω αν πρέπη άθλιου θανάτου: +Ας γίνη! Κάλλιο στο βωμό εδώ, πάρα +σε γωνιά κολασμένη, όπου τα δίχτυα +συγγενής δολοφόνος στήνει. Ως τότε +αφήστε μου γαλήνη, ω καταχθόνιες, +που, σα σκυλιά στο αγρίμι, μανιωμένες +χιμάτε στο αίμα, που απ τα βήματά μου +σταλάζοντας, το πέρασμά μου δείχνει, +Αφήστε με! σε λίγο κατεβαίνω +σε σας• και με και σας το φως της μέρας +δεν πρέπει να θωρή. Της γης τ' ωραίο, +χλωρό λιβάδι για στοιχειά δεν είναι. +Κάτω εκεί θα σας έβρω: εκεί όλους δένει +όμοια μοίρα σ' αιώνια θαμπή νύχτα. +Μονάχα εσέ, Πυλάδη, σύντροφέ μου +αθώε στο κρίμα και στην εξορία, +πώς άθελα σε παίρνω στο θλιμμένον +τόπο πρώιμα! Η ζωή είτ' ο θάνατός σου +μου δίνουν μόνο ελπίδα ή φόβο ακόμα. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Σαν εσέ, δεν είμ' έτοιμος, Ορέστη, +στο βασίλειο των ίσκιων να κατέβω. +Ζητώ απ τα μπερδεμένα μονοπάτια, +που δείχνουν να οδηγούν στη μαύρη νύχτα, +πώς στη ζωή και πάλι ν' ανεβούμε. +Δε σκέφτομαι το θάνατο• γυρεύω +να βρω μην οι θεοί τρόπο και δρόμο +για κάποια ποθητή φυγή ετοιμάζουν. +Ο θάνατος, ή τον φοβάσαι είτ' όχι, +φτάνει ακράτητος. Κι όταν θα σηκώση +το χέρι η ιέρεια αγιάζοντας να κόψη +την κόμη μας, μονάχη σκέψη θάχω +το λυτρωμό μας. Ύψωσε απ τη θλίψη +την ψυχή σου! τον κίντυνο ταχύνεις +διστάζοντας. Ο Απόλλωνας μας είπε +πως στο ιερό της αδερφής βοήθεια, +παρηγοριά και γυρισμός προσμένουν. +Διπλόγνωμα δεν είναι των θεών +τα λόγια, ως τα φαντάζεται ο θλιμμένος. + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Τη μαύρη σκέπη της ζωής τριγύρω +στο νιο κεφάλι μου άπλωσε η μητέρα. +κ' έτσι μεγάλωνα, ο ίδιος ο πατέρας, +και το βουβό μου βλέμμα ήταν πικρή +κατάκριση εκεινής και του εραστού της. +Πόσες φορές, σαν η αδερφή μου η Ηλέκτρα +στη φωτιά κοντά αμίλητη καθόταν +μες στη βαθειά στοά, στην αγκαλιά της +χιμούσα φοβισμένος και με μάτια +ξαφνισμένα την κοίταζα να κλαίη +πικρά. Τότε πολλά για το μεγάλο +πατέρα μας μιλούσε κείνη. Πόσο +ποθούσα να τον δω, νάμουν κοντά του! +Μια ήθελα γώ να πάω στην Τροία, μια εκείνος +νάρθη. Ήρθε η μέρα — + + ΠΙΛΑΛΗΣ. Ω άφησε για κείνη +την ώρα να μιλούν στοιχειά στον Άδη! +Το θύμημα καιρών πιο ωραίων ας δίνη +νέα δύναμη σε μας για άθλα καινούρια. +Οι αθάνατοι έχουν χρεία κάποιους ανθρώπους +καλούς, στην πλατειά γη να τους δουλεύουν. +Και σένα σε χρειάζονται• για τούτο +συνοδειά δε σε δώσαν του πατέρα, +σαν κατέβηκε αθέλητα στον Άδη. + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Ω, αδράζοντας το φόρεμά του, νάχα +κοντά του πάει! + +ΠΙΛΑΔΗΣ. Για με νιαστήκαν όποιοι +σε φύλαξαν• γιατί και γώ δεν ξέρω +τι θα γινόμουν, αν δε ζούσες• όταν +με σένα και για σένα απ τα μικρά μου +χρόνια ζω μόνο και να ζήσω θέλω. + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Μη μου θυμάς τις μέρες τις ωραίες, +που ήβρα άσυλο στο σπίτι σου• με αγάπη +και φρονιμάδα ο γενναίος σου ο πατέρας +πήρε κοντά του τ' άνθος το φρυμένο, +ενώ φαιδρός συ πάντα σύντροφός μου, +σαν πεταλούδα πλουμιστή τριγύρω +σε σκοτεινό λουλούδι, κάθε μέρα +με νέα ζωή φτερούγιζες, σκορπούσες +μες στην ψυχή μου τη χαρά σου, τόσο +που ξεχνώντας τη μοίρα μου, μαζί σου +σ' ένα όνειρο γοργής σερνόμουν νιότης. + +ΠΙΛΑΔΗΣ. Αφότου σε αγαπώ αρχινά η ζωή μου. + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Η συμφορά μου πες, και λες αλήθεια. +Το πιο φριχτό της μοίρας μου είναι τούτο: +Σα μολυσμένος, που παντού τον διώχνουν, +πόνο κρυφό και θάνατο στα στήθη +φέρνω• κι όπου γερόν πατήσω τόπο, +τριγύρω οι ανθερές μορφές αμέσως +τη θλιβερή όψη αργού θανάτου παίρνουν. + +ΠΥΛΑΛΗΣ. Ο θάνατος αυτός θάβρισκε πρώτον, +Ορέστη, εμέ, αν φαρμάκωνε η πνοή σου. +Δεν είμ' ακόμα όλο όρεξη και θάρρος; +Και η όρεξη κ' η αγάπη τα φτερά είναι +σ' έργα μεγάλα. + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Έργα μεγάλα; Ναι, +ήταν καιρός, που εμπρός μας τάχαμε! Όταν +κυνηγούσαμε σ' όρη και λαγκάδια +τ' αγρίμια, λαχταρώντας πως στο στήθος +και στη γροθιά με τους τρανούς προγόνους +μια μέρα ίσοι, με ρόπαλο και ξίφος +στους ληστές και στα τέρατα θα ορμούμε• +και στο γιαλό όταν γέρναμε το βράδυ, +ένας στον άλλον ήσυχα ακουμπώντας, +και στα πόδια μας έπαιζε το κύμα +και πλατύς ανοιχτός άπλων' ο κόσμος +μπροστά μας, στο σπαθί το χέρι ωρμούσε +και μέλλοντ' άθλα χύνονταν σαν τ' άστρα +τριγύρω μας αμέτρητα απ τη νύχτα. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Είν' άπειρο το έργο, που μας βιάζει +την ψυχή ο τελειωμός του. Καθεμιά μας +πράξη εξαρχής τη θέλαμε μεγάλη +τόσο, όπως γίνεται όταν με τα χρόνια +σε τόπους και γενιές λαών τη σέρνει +των ποιητών το στόμα υψώνοντάς τη. +Ηχεί γλυκά ό τι έκαμαν οι πατέρες, +όταν γερτός στο βραδινό ίσκιο ο νέος +με τους αχούς της άρπας το ρουφάει• +κι ό τι εμείς κάνουμε είναι, ως και για κείνους +ήταν, άπλερος μάταιος κόπος! +Έτσι, το ό τι μας φεύγει κυνηγούμε, +το δρόμο που περνούμε μην ψηφώντας, +και πλάι μόλις το βήμα των προγόνων +θωρούμε και τα χνάρια της ζωής τους. +Στον ίσκιο τους κοντά τρέχουμε πάντα, +που στεφανώνει ισόθεος στη μακρότη +σε σύννεφα χρυσά τα κορφοβούνια. +Δεν έχω ιδέα μεγάλη για όποιον τρέφει +στο νου, πώς ο λαός να τον υψώση: +Μα εσύ, νέε, των θεών ας χρωστάς χάρη, +που με σε τόσο πρώιμα τόσα έκαμαν! + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Όταν αυτοί στον άνθρωπο δωρίζουν +ευχάριστο έργο, από δεινά να σώση +τους δικούς του, το κράτος του ν' αυξήση, +ν' ασφαλίση τα σύνορα κ' εχτροί +παλιοί να πέσουν ή να φύγουν τότε +να ευχαριστή! που ένας θεός την πλέον +μεγάλη της ζωής του έδωσε χάρη. +Μα εμένα μ' έχουν για φονιά διαλέξει +της σεβαστής πάντα μητρός μου, μ' έχουν, +με το νόημά τους να εκδικήσω ανόσια +μιαν ανομία, στον όλεθρο σπρωγμένον. +Πίστεψε, πείσμα τόβαλαν στο γένος +του Ταντάλου• και γώ, ο στερνός, δεν πρέπει +αθώος, δεν πρέπει τίμια να χαθώ. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Στο γιό οι θεοί δεν εκδικούν τις πράξες +των πατέρων• καλός, κακός, καθένας +τα έργα του πληρώνει• των γονέων +κληρονομιέται η ευχή κι όχι η κατάρα. + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Εμάς, θαρρώ, δε φέρνει εδώ η ευχή τους. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Η βουλή των τρανών θεών ωστόσο. + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Ώστε η βουλή τους είναι που μας χάνει. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Κάμε ό τι σε προστάζουν και καρτέρει! +Την αδερφή του Απόλλωνα αν του φέρης +και στους Δελφούς κ' οι δυο είναι, λατρεμένοι +από ένα λαό μ' αίσθημα γενναίο, +γι' αυτή την πράξη σου ίλεο θα σου γίνη +το θείο ζευγάρι, κι απ των καταχθόνιων +τα χέρια θα σε σώση. Τώρα κιόλα +καμιά τους δεν τολμά εδώ στο άγιο δάσος. + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Τουλάχιστο έτσι ήσυχο τέλος θάχω. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Αλλιώς εγώ στοχάζομαι και δένω +όχι άκριτα το τι έγινε με το ό τι +μέλλεται, κ' έτσι ο νους μου το εξηγεί: +Καιρό ίσως να ωριμάζη η τρανή πράξη +στη βουλή των θεών. Η Άρτεμη θέλει +να φύγη απ το ακρογιάλι των βαρβάρων +κι απ τις σκληρές ανθρώπινες θυσίες. +Σε μας ήταν δωσμένο τ' όμορφο άθλο, +σε μας έπεσε ο κλήρος κι από θάμα +τώρα εδώ είμαστ' αθέλητα φτασμένοι. + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Πλέκεις μαζί σοφά με σπάνια τέχνη +τους πόθους σου και των θεών τη γνώμη. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Τι είναι η σοφία τ' ανθρώπου, αν δεν ακούη +των ουράνιων το θέλημα με σέβας; +Σε δεινή πράξη ένας θεός καλεί +το γενναίον άντρα που έσφαλε, τον βάζει +ό τι θαρρούμε αδύνατο να κάμη. +Ο αντρείος νικά• πληρώνοντας το κρίμα, +θεούς και κόσμο με τιμή δουλεύει. + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Να ζήσω αν πρέπη και να πράξω κάτι, +ένας θεός ας πάρη απ το βαρύ μου +το μέτωπο τη ζάλη, που στο δρόμο +το γλιστερό, απ το μητρικό βρεγμένον +αίμα, με σέρνει στους νεκρούς. Με σπλάχνος +ας ξεράνη τη βρύση, που πηδώντας +μπρος μου απ της μάνας τις πληγές, με μιαίνει +παντοτινά. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Πιο ατάραχος καρτέρει! +Πληθαίνεις το κακό κι ο ίδιος παίρνεις +των Ερινύων το έργο. Ήσυχος μείνε, +να στοχαστώ άφησέ με. Κι όταν τέλος +σμιχτή χρειαστή δύναμη, σε κράζω +κ' οι δυο μαζί στοχαστικά τολμούμε +την πράξη. + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Λέω κι ακούω τον Οδυσσέα. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Μη χλευάζης! Καθένας ας διαλέγη +τον ήρωά του κι ας γυρεύη απάνω +στα χνάρια του τον Όλυμπο. Το λέω: +δε βρίσκω νάναι ο στοχασμός κι ο δόλος +ντροπή για κείνον που τολμά μεγάλα. + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Εγώ τιμώ όποιον είναι αντρείος κ' ίσιος. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Γιαυτό και δε σου γύρεψα τη γνώμη. +Το πρώτο βήμα έχει γίνει. Ως την ώρα +πολλά έμαθα απ τους φύλακές μας. Ξέρω +πως μια ξένη, θεόμοιαστη γυναίκα +τον άγριο νόμο τον κρατεί δεμένον. +Αγνή καρδιά και δέηση και λιβάνι +προσφέρει στους θεούς. Πολύ εγκωμιάζουν +την αγαθή. Πιστεύουν απ το γένος +των Αμαζόνων είναι κ' έχει φύγει +για να σωθή από συμφορά μεγάλη. + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Η φωτεινή της βασιλεία έχει χάσει +τη δύναμη άμα σίμωσε ο κακούργος, +που πίσω του, ως πλατειά νυχτιά, η κατάρα +τρέχει και τον σκεπάζει. Η ιερή δίψα +του αιμάτου λύνει την παλιά συνήθεια +απ τα δεσμά της για όλεθρό μας. Τ' άγριο +του βασιλιά το πνεύμα μας σκοτώνει• +δεν μπορεί να μας σώση μια γυναίκα. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Τύχη μας νάναι αυτή γυναίκα! Ο άντρας +κι ο πιο καλός, το νου του τον μαθαίνει +στη σκληράδα και τέλος κάνει νόμο +και κείνο που μισεί• γίνεται ωμός, +αγνώριστος σχεδόν από συνήθεια. +Μόνο η γυναίκα σταθερή στη γνώμη +μένει. Κάλλιο βασίζεσαι σε κείνη +σε καλό και κακό. — Σώπασε! Να την• +άσε μας μόνους. Ποιοι είμαστε δεν πρέπει +αμέσως να της πω, να φανερώσω +τη μοίρα μας αφύλαχτα. Εσύ φύγε, +και πριν με σέ μιλήση αυτή, σε σμίγω. + + + +ΣΚΗΝΗ Β' + +Ιφιγένεια, Πυλάδης. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Πούθε έρχεσαι, πούθε είσαι, ω ξένε, λέγε. +Θαρρώ πως πιο πολύ μ' Έλληνα μοιάζεις +παρά με Σκύθη. (Του λύνει τα δεσμά.) +Η λευτεριά, που δίνω +εγώ, κίντυνος είναι• κι ας θελήσουν +οι αθάνατοι απ αυτόν να σας λυτρώσουν! + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Γλυκειά φωνή! Της μητρικής μου γλώσσας +καλοπρόσδεχτε αχέ στον ξένον τόπο! +Τα γαλανά βουνά του πατρικού μου +λιμανιού ξαναβλέπω ο σκλαβωμένος +ευφρόσυνα μπροστά μου. Ας σε ασφαλίση +αυτή η χαρά πως Έλληνας και γώ είμαι! +Για μια στιγμή το έχω ξεχάσει πόση +ανάγκη σου έχω και το νου μου μόνο +στο λαμπρό δράμα γύρισα. Ω για πες μου, +αν τα χείλη σου κάποιο πεπρωμένο +δεν τα σφαλή, από ποια από τις φυλές μας +η ισόθεη κρατεί καταγωγή σου; + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Μαζί σου μιλεί η ιέρεια, που την έχει +διαλέξει κι αφιερώσ' η ίδια η θεά της. +Τούτο ας σου φτάση• πες μου, εσύ ποιος είσαι +και ποια τύχη με ολέθρια βουλή σ' έχει +εδώ φερμένον με το σύντροφό σου; + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Εύκολο να σου πω με τη βαρειά του +συντροφιά ποιο δεινό μας κυνηγά. +Τόσο εύκολα ας μπορούσες να μας δώσης +και συ το φαιδρό βλέμμα της ελπίδας! +Από την Κρήτη είμαστε, γιοι του Αδράστου. +Είμ' ο νιώτερος, Κέφαλο με λένε. +κι ο άλλος Λαοδάμας, πρωτογεννημένος. +Ανάμεσό μας ένας τρίτος, άγριος +και τραχύς τη χαρά και την ομόνοια +από μικρός χαλούσε στα παιγνίδια. +Τη μητέρα υπακούγαμε ήσυχα όσο +πολεμούσε ο πατέρας μας στην Τροία• +μα όταν με πλούσια λάφυρα ήρθε πάλι +και πέθανε σε λίγο, ευθύς τ' αδέρφια +τα χώρισε η διχόνοια για το κράτος +και για το θρόνο. Εγώ του πρώτου μέρος +πήρα. Τον αδερφό σκότωσε κείνος. +Για το φόνο οι Ερινύες εδώθε κείθε +τον κυνηγούν με ορμή. Μ' ελπίδα ωστόσο +ο δελφικός ο Απόλλωνας μας στέλνει +στον άγριο αυτό γιαλό. Στης αδερφής του +το ιερό να προσμείνουμε βοήθεια +μας πρόσταξε. Μας πιάσαν και μας στείλαν +εδώ σε σένα για θυσία. Το ξέρεις. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Έπεσε η Τροία; Ακριβέ, βεβαίωσέ με + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Έπεσε! Ω ασφάλισέ μας σωτηρία! +Τάχυνε τη βοήθεια, που μας έχει +ταμένη ένας θεός. Τον αδερφό μου +σπλαχνίσου τον! Καλό ένα λόγο πες του! +Μα πρόσεχέ τον, σα μιλής μαζί του, +το ικετεύω θερμά: Τι μ' ευκολία +από χαρά και θύμηση και πόνο +κυριεύεται, ανταριάζεται η καρδιά του. +Η μανία τον ξανάβει κ' η ψυχή του +η ελεύτερη κι ωραία στις Ερινύες +παραδίνεται σκλάβα. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Όσο μεγάλη +κι αν είναι η συμφορά σου, σε ικετεύω, +λησμόνα την κι απάντησέ μου πρώτα. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Η τρανή πόλη, που αντιστάθη δέκα +χρόνους στο στράτεμα όλο των Ελλήνων, +είναι σωρός, πια δε σηκώνεται. Όμως +κάποιοι των πιο καλών μας τάφοι κράζουν +στο βάρβαρο γιαλό το νου μας. Κείτεται +εκεί ο Αχιλλέας με τον ωραίο του φίλο. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Θεϊκές μορφές και σεις γίνατε σκόνη! + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Κι ο Παλαμήδης κι ο Αίας ο Τελαμώνιος +δεν ξανάειδαν τον ήλιο της πατρίδας. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ (μόνη της). Σιγά για τον πατέρα μου, δε λέει +με τους πεσμένους τ' όνομά του. Ναι! +Ζη ακόμα! θα τον δω! Καρδιά, έχε ελπίδα! + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Μα μακάριοι οι χιλιάδες, που πεθάναν +τον πικρόγλυκο θάνατο απ το χέρι +του εχτρού! Γιατί άγριους τρόμους και θλιμμένο +τέλος, αντί για θρίαμβο, έχει ετοιμάσει +σ' όσους γυρίσαν ένας ωργισμένος +θεός. Η ανθρωπινή φωνή δε φτάνει +σε σας; Όσο μακριά αυτή πάει, τη φήμη +σπέρνει ανάκουστων έργων, που έχουν γίνει. +Η συμφορά, που τις στοές γεμίζει +της Μυκήνας με θρήνους δίχως τέλος, +κρυφή σου μένει εσένα; — Η Κλυταιμνήστρα +με τη βοήθεια πλάνεψε του Αιγίσθου +τον άντρα της, την ίδια την ημέρα +που γύρισε τον σκότωσε! — Το γένος +του βασιλιά αυτού θα τιμάς! Το βλέπω, +το στήθος σου του κάκου με το λόγο, +τον τρομερό ανεπάντεχα, παλεύει. +Κόρη είσαι φίλου του; είσαι γεννημένη +γειτονικά σ' αυτήν τη χώρα; Μην +το κρύβης και σε μένα μην το ρίξης, +που πρώτος σου μηνώ τη φρίκη τούτη. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Λέγε, πως η δεινή έχει γίνει πράξη; + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Την ίδια μέρα που ήρθε ο βασιλιάς, +απ το λουτρό όπως βγήκε δροσισμένος +κ' ήσυχος, απ το χέρι της συμβίας +το φόρεμα γυρεύοντας, χιτώνα +που τεχνικά πολύδιπλος μπλεκόταν +η ολέθρια απάνω του έρριξε στους ώμους, +στο ευγενικό κεφάλι γύρω• κι όπως +να ξεμπλεχτή του κάκου πολεμούσε +σαν από δίχτυ, εκεί ο προδότης Αίγισθος +τον χτύπησε, και πήγε σκεπασμένος +στους νεκρούς ο μεγάλος βασιλιάς. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Και πληρωμή ποια πήρε ο συνωμότης; + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Το κράτος, και την κλίνη που είχε πρώτα. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Ώστ' έσπρωξε στο κρίμα άχρειος πόθος; + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Κ' εκδίκησης παλιάς μεγάλο πάθος. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Και πώς την είχε ο βασιλιάς προσβάλει; + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Με δεινή πράξη, που αν ο φόνος είχε +δικιωμό, θα τη δίκιωνε. Με δόλο +στην Αυλίδα την έκραξε και κει, +όταν κρατούσε τα πλοία των Ελλήνων +κάποια θεά με ορμητικούς ανέμους, +την Ιφιγένεια, την πρώτη του κόρη, +μπρος στο βωμό της Άρτεμης θυσία +την πρόσφερε για χάρη των Ελλήνων. +Αποστροφή της άφησε αυτό, λένε, +βαθιά μες στην καρδιά, ώστε παραδόθη +του Αιγίσθου και τον άντρα της στου ολέθρου +τον τύλιξε τα δίχτυα μοναχή της. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ (σκεπάζοντας το κεφάλι). +Ω, φτάνει! θα με ξαναδής. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Σα νάναι +απ της βασιλικής γενιάς τη μοίρα +βαθιά συγκινημένη. Όποια κι αν είναι, +το βασιλιά θάχη γνωρίσει βέβαια, +και για καλό μας από μέγα σπίτι +την πούλησαν εδώ. Σώπα, καρδιά μου, +και στο άστρο της ελπίδας που μας λάμπει +στοχαστικά χαρούμενοι ας στραφούμε! + + + +ΠΡΑΞΗ ΤΡΙΤΗ + + + +ΣΚΗΝΗ Α' + +Ιφιγένεια, Ορέστης. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Δυστυχισμένε, τα δεσμά σου λύνω +μοίρας πιο θλιβερώτερης σημάδι. +Η λευτεριά που δίνει το ιερό είναι, +σαν της ζωής την τελευταία λάμψη +στο βλέμμα του βαριά άρρωστου, θανάτου +μηνυτής. Δεν μπορώ, ούτε θέλω ακόμα +να πιστέψω πως είσαστε χαμένοι! +Με χέρι φονικό πως θα μπορούσα +να σας τάξω στο θάνατο! Κι όσο είμαι +ιέρεια γώ της θεάς, κανένας, όποιος +κι αν είναι, δεν μπορεί την κεφαλή σας +να γγίξη. Αλλά κι αν αρνηθώ το χρέος, +που ο βασιλιάς άγρια απαιτεί, διαλέγει +μιαν άλλη απ τις παρθένες μου και τότε +μένει η θερμή μου ευχή μόνος βοηθός σας. +Τιμημένε συντοπίτη! Αν κι ο δούλος, +που έχει τους πατρικούς θεούς αγγίξη +στη γωνιά μας, καλόδεχτος μας είναι +στον ξένον τόπο, εγώ με ποια χαρά μου +πρέπει εσάς να δεχτώ, που την εικόνα +των ηρώων, που έχω μάθει απ τους γονιούς μου +να σέβουμαι, μου φέρνετε και μέσα +την καρδιά μου δροσίζετε με νέα +κι όμορφη ελπίδα! + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Επίτηδες σωπαίνεις +γνωστικά γένος κι όνομα; Ή μπορώ +να μάθω ποια θεόμοιαστη αντικρύζω; + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Θα με γνωρίσης. Τώρα λέγε μου ό τι +μισά απ τον αδερφό σου άκουσα μόνο. +τα τέλος εκεινών, που από την Τροία +γυρνώντας, στο κατώφλι τους βουβά +σκληρή, αδόκητη μοίρα τους εδέχτη. +Μικρή με φέραν στο ακρογιάλι τούτο, +μα τη δειλή ματιά καλά θυμούμαι, +που με φόβο και ξάφνισμα είχα ρίξει +σ' αυτούς τους ήρωες. Ξεκινούσαν σάμπως +νάνοιγε ο Όλυμπος και νάστελνε κάτω +τις μορφές του λαμπρού πανάρχαιου κόσμου, +του Ιλίου φοβέρα, και πιο απ' όλους ήταν +θαυμαστός ο Αγαμέμνονας. Ω πες μου! +Στο σπίτι του πατώντας, από δόλο +της συμβίας του έχει πέσει και του Αιγίσθου; + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Το είπες! + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Αλί σου, δύστυχη Μυκήνα! +Έτσι έσπειραν τα εγγόνια του Ταντάλου +κατάρα σε κατάρα με γεμάτα +άγρια χέρια! Κι ολέθρια, ως τα ζιζάνια, +κεφάλια σειώντας, και χιλιάδες σπόρους +τινάζοντας, φονιάδες συγγενείς +σε τέκνα τέκνων γέννησαν για αιώνιο +αλληλοσπαραγμό! — Φανέρωσέ μου +εκείνο που απ τους λόγους του αδερφού σου +γοργά το σκότος μου έκρυψε του τρόμου. +Πώς ο γιός ο στερνός του τρανού γένους, +το γλυκό τέκνο, που έχει να εκδικήση +τον πατέρα του, ο Ορέστης πώς εσώθη +τη μέρα της σφαγής; Μην όμοια τύχη +στου θανάτου τον τύλιξε τα δίχτυα; +Γλίτωσε: Ζη; Ζη η Ηλέκτρα; + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Ζουν. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Χρυσέ ήλιε, +τις πιο όμορφές σου αχτίδες δάνεισέ μου, +για χάρη απίθωσε τις μπρος στο θρόνο +του Δία! Γιατί φτωχή εγώ κι άφωνη είμαι. + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Με τη βασιλική γενιά αν σε δένουν +φιλοξενίας δεσμοί ή στενώτεροι άλλοι, +καθώς η ωραία χαρά σου το προδίνει, +τότε δάμασε, κράτα την καρδιά σου! +Γιατί σκληρό για έναν που χαίρεται είναι +το ξαφνικό το κύλημα στη λύπη. +Μονάχα του Αγαμέμνονα το τέλος +ξέρεις, βλέπω. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Μην τούτο δε μου φτάνει; + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Έμαθες μόνο τη μισή τη φρίκη. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Τι να σκιαχτώ άλλο; Ο Ορέστης ζη κ' η Ηλέκτρα. + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Και για την Κλυταιμνήστρα δε φοβάσαι; + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Ούτ' ελπίδα ούτε φόβος τη λυτρώνει. + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Κι αυτή άφησε τον τόπο της ελπίδας. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Μετανιωμένη, το αίμα της μονάχη +λυσσώντας έχυσε; + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Όχι, από το ίδιο +το αίμα της ωστόσο βρήκε τέλος. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Καθαρώτερα μίλει, μη μ' αφήνης +να συλλογιούμαι. Το άγνωστο τα μαύρα +φτερούγια χιλιοπανωτά χτυπά +στη φοβισμένη κεφαλή μου γύρω. + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Διαλέξαν οι θεοί λοιπόν εμένα +για μηνυτή μιας πράξης, που ποθούσα +μες στο βασίλειο το άφωνο της νύχτας +να κρυβόταν; Χωρίς το θέλημά μου +με βιάζει το γλυκό σου στόμα. Ωστόσο +και θλιβερά αν ζητήση, θα τα λάβη. +Σαν έπεσε ο πατέρας, για να σώση +τον αδερφό της έκρυψε η Ηλέκτρα +κι ο θειος του ο Στρόφιος πρόθυμα τον πήρε, +τον ανάθρεψε πλάι με το δικό του +γιό, τον Πυλάδη, που έπλεξε τριγύρω +στο νιόφερτο δεσμούς φιλίας ωραίους. +Κι ως μεγαλώναν, μέσα τους κι ο πόθος +μεγάλωνε, το φόνο να εκδικήσουν +του βασιλιά. Ανεπάντεχοι, ντυμένοι +ξενικά, στη Μυκήνα φτάνουν, τάχα +το μήνυμα πως φέρνουν του θανάτου +του Ορέστη με τη στάχτη του. Η βασίλισσα +τους δέχεται και μπαίνουν. Στην Ηλέκτρα +ο Ορέστης φανερώνεται και κείνη +του φυσά της εκδίκησης τη φλόγα, +που η ιερή της μητέρας παρουσία +την έπνιξε. Κρυφά τον πάει στον τόπο +που είχε ο πατέρας πέσει, που του αιμάτου +του αδιάντροπα χυμένου παλιό χνάρι +με αχνές έβαφε αράδες, υποψία +γεμάτες, τις συχνά πλυμένες πλάκες. +Του ιστορά με την πύρινή της γλώσσα +πως το μιαρό κακούργημα είχε γίνει, +την άθλια και δουλόπρεπη ζωή της, +των προδοτών των τυχερών το θράσος +και ποιοι τ' αδέρφια κίντυνοι προσμέναν +από τη μάνα που έγινε μητριά τους• +εδώ του δίνει το παλιό λεπίδι, +που φρύαξε στο γένος του Ταντάλου, +κ' η Κλυταιμνήστρα πέφτει από γιού χέρι. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Αθάνατοι, που πάντα σε νέα νέφη +μακάριοι ζήτε την καθάρια μέρα, +για τούτο με χωρίσατε απ τον κόσμο +τόσα χρόνια, κοντά σας με φυλάτε +τόσο, το παιδικό μου δώσατ' έργο +την πύρα της ιερής φωτιάς να τρέφω, +την ψυχή μου, παρόμοια με τη φλόγα, +σε αδιάκοπη θεόσεβη λαμπράδα +μου σύρατε ψηλά στα δώματά σας, +μονάχα για να νιώσω του σπιτιού μου +πιο αργά και πιο βαθιά τις φρίκες; — Λέγε +για τον άμοιρο! Πες για τον Ορέστη! + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Ω ας είχα να σου πω το θάνατό του! +Πώς βράζοντας απ το αίμα της σφαγμένης +ανέβηκε το πνεύμα της μητέρας +και στις πανάρχαιες της νυχτιάς τις κόρες +κράζει: «Ο φονιάς της μάνας μη σας φύγη! +Στον κακούργο χιμάτε! Είναι ταμένος +σε σας!» Ακούν αυτές κ' η βαθουλή τους +ματιά με δίψα αϊτού κοιτάζει γύρω. +Ταράζονται στις μαύρες τις σπηλιές τους +κι απ τις γωνιές αγάλια οι σύντροφοί τους, +ο Δισταγμός και το Μετάνιωμα, έξω +σέρνονται. Απ τον Αχέροντα ανεβαίνει +μπρος τους καπνός και μες στο ανταριασμένο +στριφούλισμά του ο στοχασμός της πράξης +γυρνά άκοπα συγχύζοντας του ενόχου +το κεφάλι. Κι αυτές, που το χαμό έχουν +έργο, πατούν τη γη τη θεοσπαρμένη, +όθε παλιά τις έδιωξε κατάρα. +Το γλήγορό τους πόδι το φευγάτον +κυνηγά και του δίνουν ησυχία +μονάχα για να τον τρομάξουν πάλι. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Άθλιε και συ είσαι σε παρόμοια θέση +και νιώθεις τι τραβά ο δυστυχισμένος. + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Τι μου λες; Ποιά ονομάζεις όμοια θέση; + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Του αδερφού σε βαραίνει και σε ο φόνος• +το ξέρω απ το μικρότερο αδερφό σου. + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Δεν το βαστώ, ω ψυχή μεγάλη, νάσαι +με τον ψεύτικο λόγο απατημένη. +Ένας ξένος στο δόλο μαθημένος, +ύφαμα ας πλέκη πλανερό στα πόδια +του ξένου για παγίδα: Ανάμεσό μας +αλήθεια ας είναι! +Είμ' ο Ορέστης και το ένοχο κεφάλι +γέρνει στον τάφο και ζητά το θάνατο: +μ' όποια μορφή κι αν θέλη, καλώς νάρθη! +Όποια κι αν είσαι, λυτρωμό και σένα +και του φίλου μου θέλω• εμέ όμως όχι. +Χωρίς να θέλης, φαίνεται, εδώ μένεις• +τρόπο φυγής ζητάτε, εμέν' αφήστε. +Το κορμί μου νεκρό ας ριχτή απ το βράχο, +ως τη θάλασσα το αίμα μου ας αχνίση, +στο βάρβαρο γιαλό κατάρα ας φέρη! +Μα εσείς γυρίστε στην ωραία Ελλάδα, +μια νέα ζωή χαρούμενη ν' αρχίστε! (Κάνει πέρα). + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Ω πληρωμή, του πιο τρανού πατέρα +κόρη πιο ωραία, μου κατεβαίνεις τέλος! +Πώς στέκεσαι θεόρατη μπροστά μου! +Μόλις σου φτάνει η ματιά μου τα χέρια, +που με στεφάνια και καρπούς γεμάτα +τους θησαυρούς του Ολύμπου φέρνουν κάτω +Καθώς ο βασιλιάς από το πλήθος +γνωρίζεται των δώρων — γιατί του είναι +λίγο ό τι γι' άλλους χίλιους είναι πλούτος — +έτσι και σεις, θεοί, απ τα φυλαγμένα, +ετοιμασμένα με καιρό και γνώση +χαρίσματα γνωρίζεστε. Τι μόνο +σεις το καλό μας ξέρετε• το κράτος +του μέλλοντος το διάπλατο θωρείτε, +όταν τη θέα μας κρύβη κάθε βράδυ +ο πέπλος της αντάρας και των άστρων. +Ακούτε ατάραχοι, όταν σας ζητούμε +παιδικά το γληγόρεμα των πόθων +μα το χέρι σας άγουρους δεν κόβει +τους ουράνιους χρυσούς καρπούς• κι αλί του, +που ακράτητος στο πείσμα σας τους φάει +ξινούς για θάνατό του. Ω μην αφήστε +την ευτυχία, που χρόνους καρτερούσα, +κι ούτε τη στοχαζόμουν, σαν τον ίσκιο +του πεθαμένου φίλου να μου φύγη +κούφια, αφήνοντας τρίδιπλο τον πόνο! + + ΟΡΕΣΤΗΣ (πηγαίνοντας πάλι κοντά της). +Αν τους θεούς για σε και τον Πυλάδη +καλής, μη μελετήσης τ' όνομά μου! +Τον κακούργο, που σμίγεις, δεν τον σώζεις• +συμφορά μόνο παίρνεις και κατάρα. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Στη μοίρα σου είν' η μοίρα μου δεμένη. + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Όχι! Μόνο, ασυντρόφευτο άφησέ με +να πάω στους πεθαμένους! Κι αν ακόμα +το φονιά με τον πέπλο σου σκεπάσης, +από των πάντα ακοίμητων το μάτι +δεν τον φυλάς, κ' η παρουσία η δική σου, +ω ουράνια, μόνο απόμερα τις σπρώχνει, +δεν τις διώχνει. Τ' αδιάντροπα χαλκά τους +πόδια το άγιο το δάσος να πατήσουν +δεν τολμούν• όμως ακούω μακρόθε κει +και δω το άγριο τους γέλιο• Έτσι προσμένουν +λύκοι γύρω απ το δέντρο, όπου ο διαβάτης +σκαρφάλωσε. Εκεί απόξω μονιασμένες +ησυχάζουν μα αν βγω απ' αυτό το δάσος. +τότε, τα φιδωτά κεφάλια σειώντας +κι ολούθε σκόνη υψώνοντας, πετιούνται +και χιμούνε στο θύμα τους. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Μπορείς, +Ορέστη, ένα γλυκό ν' ακούσης λόγο; + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Για ένα φίλο των θεών φύλαξέ τον. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Αυτοί σου δίνουν φως ελπίδας νέας. + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Σε καπνό μέσα βλέπω το αχνό θάμπος +του Αχέροντα στον Άδη να μου φέγγη. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Μιαν αδερφή έχεις μόνο, την Ηλέκτρα; + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Γνώρισα μόνο αυτή• η καλή της μοίρα, +που εμάς φριχτή μας φάνηκε, την πρώτη +απ του σπιτιού μας τα δεινά νωρίς +την πήρε. Ω μη ρωτάς, και συ μη σμίγης +τις Ερινύες! Φυσούν απ την ψυχή μου +χαιρέκακα τη στάχτη• δεν αφήνουν +τα στερνά δαυλιά μέσα μου να σβήσουν +της πυρκαϊάς του γένους μας. Αιώνια, +επίτηδες λοιπόν συδαυλισμένη +και θρεμμένη με θειάφι από τον Άδη, +θα καίη η φωτιά μαρτύριο στην ψυχή μου; + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Φέρνω γλυκό θυμίαμα στη φλόγα. +Ω, της αγάπης την αγνή πνοή +σιγοφυσώντας, άφησε του στήθους +να σου δροσίση τη φωτιά! Ακριβέ μου, +Ορέστη, δεν μπορείς ν' ακούσης; Σου έχει +τόσο στις φλέβες το αίμα σου ξεράνει +η συνοδεία των τρομερών δαιμόνων; +Περνά, ως απ το κεφάλι της Γοργόνας +το κορμί σου γητειά και το πετρώνει; +Αν το χυμένο μητρικό αίμα κράζη +με μουγκή φωνή κάτω προς τον Άδη, +της αγνής αδερφής η ευχή δεν πρέπει +βοηθούς θεούς από ψηλά να κράξη; + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Κράζει! Κράζει! Τον όλεθρο μου θέλεις; +Μην κρύβεται καμιά Ερινύα σε σένα; +Ποια είσαι συ, που η φωνή σου μου ταράζει +τόσο φριχτά στα βάθη τους τα σπλάχνα; + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Της καρδιάς σου τα τρίσβαθα το λένε: +Ορέστη, εγώ είμαι! Δες την Ιφιγένεια! +Ζω! + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Συ; + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Αδερφέ μου! + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Ω, άφησέ με! Φύγε! +Άκουσέ με, μη γγίξης τα μαλλιά μου! +Φωτιά άσβηστη αποπάνω μου πετιέται, +σαν απ της Κρέουσας τον πέπλο. Άφησέ με +Σαν ο Ηρακλής, θέλω γώ ο ανάξιος, μόνος +θάνατο ντροπιασμένο να πεθάνω. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Δε θα χαθής! Ω να μπορούσα μόνο +νάκουα από σε ήσυχο ένα λόγο! Ω λύσε +το δισταγμό μου, ασφάλισε και μένα +την ευτυχία, τη χρόνια ικετεμένη. +Ένας τροχός από χαρά και θλίψη +στην ψυχή μου γυρνά. Απ τον ξένον άντρα +η φρίκη με μακραίνει• μα τα σπλάχνα +ορμητικά στον αδερφό με σέρνουν. + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Ναός του Βάκχου εδώ είναι και μανία +την ιέρεια αχαλίνωτη κυριεύει; + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Ω άκου με! Ω δες πως ύστερ' από τόσο +καιρό στην ευτυχία η καρδιά μου ανοίγει, +του πιο ακριβού, που έχει για μένα ακόμα +ο κόσμος, το κεφάλι να φιλήσω, +στην αγκαλιά, που απλωνόταν στους άδειους +τους ανέμους, να σφίξω εσέ! Ω άφησέ με! +Τι τόσο λαγαρή απ τον Παρνασσό +δεν τρέχει η βρύση η αστέρευτη στους βράχους +προς τη χρυσή πηδίζοντας κοιλάδα, +όσο η χαρά αναβρύζει απ την καρδιά μου +κι ως θάλασσα ευτυχίας με πλημμυρίζει. +Ορέστη! Ορέστη! Αδερφέ μου! + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Ωραία νύμφη, +σε σένα και στα χάδια σου δε δίνω +πίστη. Η Άρτεμη σεμνές ιέρειες θέλει• +το ντροπιασμένο το ιερό εκδικιέται. +Το χέρι σου από μένα πάρε! Αν θέλης +ένα νέο ν' αγαπήσης σώζοντάς τον +και τη γλυκεία ευτυχία να του προσφέρης, +την καρδιά σου στο φίλο μου ας γυρίσης, +τον άξιο! Κάπου εκεί στο μονοπάτι +του βράχου τριγυρνά• πήγαινε βρες τον +και δείξε του το δρόμο• εμέ λυπήσου! + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Ησύχασε, αδερφέ, και γνώρισέ με! +Της αδερφής την καθαρή κι ουράνια +χαρά σαν πόθο ανίερο μην τη βρίζης! +Ω πάρτε του την πλάνη απ τ' άγρια μάτια, +η στιγμή της χαράς της πιο μεγάλης +να μη μας κάνη δύστυχους τριπλά! +Η αδερφή σου η χαμένη χρόνους είμαι. +Απ το βωμό μ' έχει η θεά αρπαγμένη +και δω μ' έχει γλιτώσει στο ιερό της. +Εσύ σκλάβος, φερμένος για θυσία, +στην ιέρεια απαντάς την αδερφή σου. + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Δυστυχισμένη! Ας δη λοιπόν ο ήλιος +τις τελευταίες φρίκες του σπιτιού μας! +Δεν είναι η Ηλέκτρα εδώ; Ν' αφανιστή +κι αυτή μαζί με μας κ' έτσι η ζωή της +για πιο βαριά δεινά να μη μακραίνη! +Έ, ιέρεια! Στο βωμό σ' ακολουθώ. +Ο φόνος του αδερφού είναι πια συνήθεια +αρχαία του παλιού γένους• και σας έχω +χάρη, θεοί, γιατί με χάνετε άτεκνο. +Κι άκου, μην αγαπάς πολύ τον ήλιο, +μήτε και τ' άστρα• έλα μαζί μου κάτω +στο σκοτεινό βασίλειο! Σαν τους δράκους +τους γεννημένους σε θειαφένια βάλτα, +που πολεμώντας τη γενιά τους ένας +τον άλλον τρώει, χάνεται μόνο τ' άγριο +γένος• μαζί μου έλα άτεκνη κι αθώα! +Με σπλάχνος με κοιτάς; Μη, μη! Με τέτοιες +ματιές ζητούσε η Κλυταιμνήστρα δρόμο +στου γιού της την καρδιά• μα το υψωμένο +χέρι του ήβρε το στήθος της. Η μάνα +έπεσε! — Έβγα, ωργισμένο πνεύμα! Κύκλο +κλείστε, Ερινύες, ολόγυρα και δέτε +το ευφρόσυνο το θέαμα, το στερνό, +το φριχτότερο που έχετε ετοιμάσει! +Δεν της τροχίζει εκδίκηση και μίσος +το μαχαίρι• η γλυκειά αδερφή άθελά της +με θυσιάζει. Μην κλαις! Δε φταις! Δεν έχω +από παιδί άλλο τίποτε αγαπήσει, +ως θα μπορούσα ν' αγαπήσω εσένα. +Σήκωσε το μαχαίρι, μη λυπάσαι, +σκίσε τα στήθη αυτά κι άνοιξε δρόμο +στα ποτάμια που βράζουν εδώ μέσα! + +(Πέφτει λιποθυμισμένος.) + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Τόση ευτυχία και τόση συμφορά +μόνη δεν τη βαστώ. Πού είσαι, Πυλάδη; +Ακριβέ, τη βοήθεια σου πού νάβρω; + +(Φεύγει ψάχνοντας.) + + + +ΣΚΗΝΗ Β' + + + + ΟΡΕΣΤΗΣ (ενώ ξυπνά από τη ζάλη του κι ανασηκώνεται). +Ένα ακόμα! Απ τα κύματα της Λήθης +το στερνό δροσισμού ποτήρι δος μου! +Ο σπασμός της ζωής από το στήθος +ξεπλένεται σε λίγο• στην πηγή +της Λησμονιάς σε λίγο αφιερωμένο +το πνεύμα μου τρέχει ήσυχο σε σας +σκιές, μες στην αιώνια αντάρα. Αφήστε +καλόβολες να βρη στη σιγαλιά σας +δροσιά της γης ο γιός ο πλανεμένος! — +Ποιο ψιθύρισμ' ακούω μέσα στους κλώνους; +Ποια βοή από το θάμπωμα εκεί φτάνει; +Βγήκαν κιόλα να δουν το νιοφερμένο! +Ποιοι είν' αυτοί που γελούνε μεταξύ τους, +λαμπροί, σα συναγμένο βασιλιάδων +γένος; Ειρηνικά πηγαίνουν γέροι +και νιοι, γυναίκες μ' άντρες• με αθανάτων +και μεταξύ τους όμοιες είναι οι ειδές τους. +Ναι, οι πρόγονοι του γένους μου είναι. — Ο Ατρέας +με το Θυέστη φιλικά μιλώντας +πάει• γύρω του χαδεύονται τ' αγόρια. +Έχτρα εδώ πια δεν είναι ανάμεσό σας; +Η εκδίκηση ως το φως του ήλιου έχει σβήσει; +Τότε και γώ καλόδεχτος σας είμαι +και να σμίξω μπορώ με τη γιορτή σας. +Γεια σας πατέρες! Σας κράζει ο Ορέστης. +απ τη γενιά σας άντρας στερνός• +ό τι εσείς σπείρατε έχει θερίσει: +βαριοκατάρατος κατέβη εδώ. +Μα εδώ αλαφρότερα είναι τα βάρη: +Πάρτε τον, πάρτε τον στη συντροφιά σας! — +Σε, Ατρέα, τιμώ και σε, Θυέστη: +Σβήστηκε απ' όλους μας η έχτρα εδώ. — +Πού είν' ο πατέρας μου, που μια μονάχα +φορά τον είδα; — Συ είσαι, πατέρα; +με τη μητέρα μαζί μιλείς; +Της Κλυταιμνήστρας το χέρι αν πιάνης, +μπορεί κι ο Ορέστης να πάη κοντά της +και να της πη: Το γιό σου δες! — +Δέτε το γιό σας! Καλώς σας ήρθε! +Στη γη στο σπίτι μας το σύνθημα ήταν +πάντα του φόνου ο χαιρετισμός, +και τις χαρές του πέρ' απ τη νύχτα +έχει το γένος του αρχαίου Ταντάλου. +Με χαιρετάτε και με καλείτε! +Στον πρώτο φέρτε με, στον πρόγονό μου! +Ναι, πού είναι ο γέροντας; Να τον ιδώ, +το πολυσέβαστο, άξιο κεφάλι, +που συνεδρίαζε με τους θεούς. +Σα να διστάζετε, γυρνάτε κείθε; +Τι είναι; Ο θεόμοιαστος μην υποφέρη; +Οϊμέ! οι υπερδύναμοι του έχουν χαλκέψει +στ' αντρεία τα στήθη σκληρά μαρτύρια +με σιδερένιες σφιχτά αλυσίδες. + + + +ΣΚΗΝΗ Γ' + + + +Ορέστης, Ιφιγένεια, Πυλάδης. + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Τι, κατεβήκατε κιόλα και σεις; +Γεια σου, αδερφή! Μας λείπει η Ηλέκτρα! +Να μας την έστελνε κάποιος θεός +με γλυκά βέλη γοργά και κείνη! +Μόνο εσέ θλίβομαι, άμοιρε φίλε! +Πάμε! Στου Πλούτωνα το θρόνο πάμε, +τους νιοφερμένους να δη ο άρχοντάς μας! + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Αδέρφια εσείς, που απ τα πλατιά + [τα ουράνια +στους ανθρώπους φωτάτε μέρα νύχτα +και στους νεκρούς η λάμψη σας δεν πρέπει, +λυτρώστε εμάς τ' αδέρφια! Πλέον απ' όλα +όσα η γης και τα ουράνια σου προσφέρουν, +το γλυκό αγαπάς, Άρτεμη, αδερφό σου, +και την παρθενική σου ειδή με πόθο +γυρνάς ήσυχο στ' άσβηστο το φως του. +Ω, μην αφήνης το μονάκριβό μου, +που τόσο αργά τον βρήκα, στο σκοτάδι +να δέρνεται της τρέλας! Κ' η βουλή σου, +που εδώ μ' έχεις κρυμμένη, αν επληρώθη, +κ' είναι το θέλημά σου να βοηθήσης +εμέ μ' αυτόν κι αυτόν με μένα, λύσ' τον +απ τους δεσμούς εκείνης της κατάρας, +του λυτρωμού ο καιρός να μη μας φύγη! + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Δε γνωρίζεις εμάς και το άγιο δάσος +κι αυτό το φως, που σε νεκρούς δε φέγγει; +Της αδερφής, του φίλου σου τα χέρια, +που ζωντανόν σε σφίγγουν, δεν τα νιώθεις; +Άδραξέ μας! Δεν είμαστε ίσκιοι κούφιοι. +Άκου τι λέω! Έλα στα φρένα σου! Είναι +κάθε στιγμή ακριβή κι ο γυρισμός μας +κρεμιέται από ψιλές κλωστές, που μοίρα +καλόβουλη, όπως φαίνεται, τις κλώθει. + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Πρώτη φορά στην αγκαλιά σου ας έβρω +μ' ελεύτερη καρδιά χαρά καθάρια! +θεοί, που με ορμή πύρινη περνάτε +και τα βαριά σας λιώνετε τα νέφη, +και τη βροχή, καιρό που σας γυρεύαν, +σπλαχνικά σοβαροί στη γη σκορπάτε +σε μπόρες άγριες με βροντές κι ανέμους, +μα σε λίγο τον τρόμο των ανθρώπων +γυρνάτε σ' ευτυχία, και το δειλό τους +το ξάφνισμα το αλλάζετε σε βλέμμα +φαιδρό και χάρη, αφού στων νιολουσμένων +φύλλων τις στάλες λάμψη ο νέος ήλιος, +και γελαστή, πολύχρωμη, με χέρι +ανάλαφρο σκίση η Ίριδα τον πέπλο +το σταχτερό των υστερνών συννέφων — +κ' εμέ : στης αδερφής τον κόρφο αφήστε, +στου φίλου μου το στήθος ν' απολάψω +μ' ευγνωμοσύνη αυτό που μου δωρείτε! +Λυέται η κατάρα, μου το λέει η καρδιά μου. +Τις Ευμενίδες τις ακούω που φεύγουν +στα Τάρταρα και πίσωθέ τους κλείνουν +τις πόρτες τις χαλκές μακροβροντώντας. +Η γη δροσιστική ευωδιά αναδίνει +και με καλεί στους κάμπους της χαρά +ζωής κ' έργα μεγάλα να γυρέψω. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Μη χάνετε καιρό που λίγος μένει! +Ο αέρας που φουσκώνει το πανί μας, +τη χαρά μας στον Όλυμπο ας πάη πρώτα. +Ελάτε! Γοργή απόφαση εδώ πρέπει. + + + +ΠΡΑΞΗ ΤΕΤΑΡΤΗ + + + +ΣΚΗΝΗ Α' + + + +ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ (μόνη). Αν βρίζουν οι ουράνιοι +γεννημένου στη γη +πολυτάραχες μέρες, +κι αν τον ρίχνουν μεμιάς +απ το γέλιο στο κλάμα +κι απ το κλάμα στο γέλιο +με βαριούς σπαραγμούς: +Ύστερα του αναθρέφουν +ή στη χώρα κοντά, +ή σε γιαλό μακρινό, +στης ανάγκης τις ώρες +να του φέρη βοήθεια +έναν ήσυχο φίλο. +θεοί, ευλογάτε τον Πυλάδη μας +κι ό τι αυτός καταπιάνεται! Του νέου +το χέρι είναι στη μάχη, και το μάτι +το φωτεινό του γέρου στα συνέδρια: +Τι είν' ήσυχ' η ψυχή του• της γαλήνης +το αστέρευτο ιερό αγαθό φυλάγει +και γνώμη και βοήθεια από βαθιά της +στους ταραγμένους δίνει. Αυτός με πήρε +απ του αδερφού το πλάγι• τον θωρούσα +και τον ξαναθωρούσα ξαφνισμένη +χωρίς την ευτυχία μου να πιστεύω, +και δεν τον παρατούσα απ την αγκάλη, +μη νιώθοντας ποιος κίντυνος μας ζώνει. +Τώρα παν το σκοπό τους να τελειώσουν +στο γιαλό, που το πλοίο με τους συντρόφους, +σ' έναν κόρφο κρυφτό, σημείο προσμένει. +Και μένα λόγο γνωστικό μου μάθαν, +τι ν' απαντήσω δίδαξαν, αν στείλη +ο βασιλιάς και τη θυσία προστάξη +βιάζοντάς με. Αχ το βλέπω καλά, πρέπει +ν' αφήσω σαν παιδί να με οδηγούνε. +Δεν έμαθα να κρύβω• ούτε κανέναν +ν' απατώ δόλια. Αλί! Ω αλί στο ψέμα! +Δεν αλαφρώνει το στήθος σαν κάθε +αληθινά ειπωμένος λόγος• θάρρος +δε δίνει, μόνο βασανίζει εκείνον, +που κρυφά το χαλκεύει και σα βέλος +ριγμένο και κρουσμένο πίσω από έναν +θεό, γυρνά και βρίσκει τον τοξότη. +Έννοιες απάνω σ' έννοιες μου σαλεύουν +στο στήθος. Μη στο ανάγιαστο το μέρος +του γιαλού οι Ερινύες αρπάξαν πάλι +τον αδερφό αγριεμένες; Μην τους πιάσαν; +θαρρώ κι ακούω ωπλισμένους να σιμώνουν! +Να! — Ο μηνυτής του βασιλιά με βήμα +γοργό φτάνει. Η καρδιά χτυπά, η ψυχή μου +θολώνει, ως βλέπω τη θωριά του ανθρώπου, +που θα τον απαντήσω μ' ένα ψέμα. + + + +ΣΚΗΝΗ Β' + + + +Ιφιγένεια, Αρκάς. + + ΑΡΚΑΣ. Τάχυνε, ιέρεια, τη θυσία! Προσμένει +ο βασιλιάς και λαχταρά ο λαός. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Το χρέος μου θάκουα και το μήνυμά σου, +αν δεν έμπαινε ανέλπιστα ένα εμπόδιο +το πλήρωμα της πράξης να ταράξη. + + ΑΡΚΑΣ. Και τι εμποδά του βασιλιά το λόγο; + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Η τύχη, που κανείς δεν την ορίζει. + + ΑΡΚΑΣ. Πες μου το, ευθύς να πάω να το μηνήσω! +Το θάνατο των δυο έχει αποφασίσει. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Δεν τον αποφάσισαν κ' οι θεοί. +Ο πιο μεγάλος απ' αυτούς χυμένο +συγγενικό του έχει αίμα κ' οι Ερινύες +τον κυνηγούν. Τον έπιασε η μανία +μες στο ναό και τον αγνόν τον τόπο +η παρουσία του μόλυνε. Πάω τώρα +μαζί με τις παρθένες μου στο κύμα +του γιαλού τη θεϊκή να ράνω εικόνα +μ' αγιασμό μυστικό. Μη μας ταράξη +κανένας την αμίλητη πομπή μας! + + ΑΡΚΑΣ. Το νέο το εμπόδιο να μηνήσω αμέσως +στο βασιλιά πηγαίνω• μην αρχίσης +το έργο το ιερό, πριν άδεια δώση. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Αυτό το ορίζει μόνη της η ιέρεια. + + ΑΡΚΑΣ. Το σπάνιο ας μάθη το άκουσμα και κείνος. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Τίποτε η προσταγή του δεν αλλάζει. + + ΑΡΚΑΣ. Ο δυνατός ρωτιέται για τα μάτια. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Σε ό τι έχω χρέος ν' αρνηθώ μη βιάζης! + + ΑΡΚΑΣ. Ό τ' είναι για καλό σου μην αρνήσαι! + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Το δέχομαι, αν μονάχα δεν αργήσης. + + ΑΡΚΑΣ. Πάω γοργά με το νέο στο βασιλιά +και γοργά με τα λόγια του γυρίζω. +Να του έλεγα ας μπορούσα κάτι ακόμα, +που όλα θα τάλυνε όσα μας συγχύζουν! +Δεν έχεις του πιστού τη γνώμη ακούσει. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Με προθυμία έχω κάμει ό τι μπορούσα. + + ΑΡΚΑΣ. Ακόμα είναι καιρός ν' αλλάξης γνώμη. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Αυτό δεν είναι στο δικό μας χέρι. + + ΑΡΚΑΣ. Θαρρείς αδύνατο ό τι σε κοπιάζει. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Για σένα δυνατό το κάνει ο πόθος. + + ΑΡΚΑΣ. Θα κιντυνέψης ήσυχη τα πάντα; + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Στο χέρι των θεών τα έχω όλα αφήσει. + + ΑΡΚΑΣ. Ανθρώπινα αυτοί σώζουν τους ανθρώπους. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Από το θέλημά τους κρέμονται όλα. + + ΑΡΚΑΣ. Σου λέω είναι στο χέρι σου. Μονάχα +του βασιλιά τα φρένα τ' αγριεμένα +τον πικρό δίνουν θάνατο στους ξένους. +Καιρό ο στρατός απ τις σκληρές θυσίες +έχει ξεσυνηθίσει την καρδιά του. +Μάλιστα κάποιοι, που μια ενάντια μοίρα +στην ξενιτιά τους πήγε, νιώσαν μόνοι +πως σα θεός στα σύνορα τα ξένα +τον έρημο απαντά τον πλανεμένο +γελούμενη όψη ανθρώπου. Ω μη μας παίρνης +ό τι στο χέρι σου ήταν να μας δώσης! +Εύκολα εκείνο που άρχισες τελειώνεις. +Γιατί η γλυκάδα, που με ανθρώπινη όψη +κατεβαίνει απ τα ουράνια, αλλού δε χτίζει +βασίλειο πιο γοργά παρά όθες ένας +θαμπός κι άγριος λαός καινούριος, όλος +ζωή, δύναμη, θάρρος, στον εαυτό του +και σε δειλή υποψία παρατημένος, +της ζωής τα τρανά τα βάρη σέρνει. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Μη μου ταράζης έτσι την καρδιά μου, +που δεν τη σέρνεις με το θέλημά σου. + + ΑΡΚΑΣ. Όσο μένει καιρός, δε χάνει κόπο +κανείς λόγο καλό να ξαναλέη. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Και συ κοπιάζεις και για μένα πόνους +ξυπνάς. Του κάκου και τα δυο. Άφησέ με! + + ΑΡΚΑΣ. Αυτούς τους πόνους κράζω για βοήθεια. +Είναι φίλοι• καλό σου συμβουλεύουν. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Ορμητικά κυριεύουν την ψυχή μου. +μα την αποστροφή της δεν τη σβήνουν. + + ΑΡΚΑΣ. Και νιώθει αποστροφή μια ωραία ψυχή +για το αγαθό, που ένας γενναίος προσφέρει; + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Ναι, όταν αυτός γυρεύη ό τι δεν πρέπει, +αντί για ευγνωμοσύνη, εμέ την ίδια. + + ΑΡΚΑΣ. Συμπάθεια όποιος δε νιώθει, δεν του λείπει +μια πρόφαση ποτέ. Στο βασιλιά +θα πω το τι έχει τρέξει. Ω, να θυμόσουν +μες στην ψυχή σου, πως γενναία σου εφέρθη +απ την ημέρα του ερχομού σου ως τώρα! + + + +ΣΚΗΝΗ Γ' + + + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ (μόνη). Μεμιάς από τα λόγια + [αυτού του ανθρώπου +αισθάνομαι την ώρα που δεν πρέπει +ν' αλλάζη η καρδιά μέσα μου. Τρομάζω! — +Καθώς με γοργοφούσκωμα το κύμα +πληθαίνοντας, τους βράχους κατακλύζει +στον άμμο του γιαλού: έτσι μια πλημμύρα +χαράς μέσα μου σκέπασε τα σπλάχνα. +Το αδύνατο κρατούσα στην αγκάλη. +Ήταν σαν ένα σύννεφο ν' απλώθη +πάλι απαλά τριγύρω μου, κι απάνω +με σήκωσε απ τη γης, κοιμίζοντάς με +στον ύπνο εκείνον, που η καλή θεά +μου είχε τυλίξει γύρω στο κεφάλι, +σα μ' άδραξε το χέρι της και μ' έσωσε. — +Τον αδερφό με ορμή η καρδιά είχε αρπάξει: +Μόνο του φίλου του άκουγα το λόγο• +να τους σώση η ψυχή ποθούσε μόνο. +Κι ως με χαρά γυρνά την πλάτη ο ναύτης +σ' ενός έρμου νησιού τους βράχους, έτσι +πίσω άφηνα τους Ταύρους. Τώρα πάλι +με ξυπνά του πιστού του αντρός ο λόγος, +πως και δω αφήνω ανθρώπους μου θυμίζει. +Διπλομίσητη μου είν' η απάτη. Μείνε +ατάραχη ψυχή μου! Να διστάζης, +να κλονίζεσαι αρχίζεις; Τη στεριά +πρέπει ν' αφήσης της ερμιάς σου! Πάλι +στο καράβι τα κύματα σε αρπάζουν +και σε κυλούν δειλή και ζαλισμένη, +δε νιώθεις τον εαυτό σου και τον κόσμο. + + + +ΣΚΗΝΗ Δ' + + + +Ιφιγένεια, Πυλάδης. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Πού είναι την; Με γοργά να της πω λόγια +του λυτρωμού μας το φαιδρό το νέο! + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Με βλέπεις, νοιαστική εδώ περιμένω +τη βέβαιη παρηγοριά που μου τάζεις. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Ο αδερφός σου γιατρεύτηκε! Τους βράχους +και τον άμμο του ανάγιαστου γιαλού +πατήσαμε φαιδρά μιλώντας. Δίχως +να νιώσουμε περάσαμε το δάσος. +Και λαμπρή και λαμπρότερη ολοένα +έκαιε της νιότης η ώρια φλόγα γύρω +στη σγουρή κεφαλή• θάρρος κ' ελπίδα +του πύρωναν το μάτι, κ' η καρδιά του +η ελεύτερη όλη δόθηκε στον πόθο +τη σώτειρά του εσέ και με να σώση. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Ευλογημένος νάσαι κι απ τα χείλη, +που τέτοιο είπαν καλό, ποτέ του θρήνου +και της θλίψης ο αχός ας μην ηχήση! + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Φέρνω κι άλλο• τι ωραία συνωδεμένη, +σα βασιλιάς, πάντα η ευτυχία σιμώνει. +Και τους συντρόφους βρήκαμε. Το πλοίο +στους βράχους σ' έναν κόρφο είχαν κρυμμένο +και θλιμμένοι προσμένοντας κάθονταν. +Τον αδερφό σου ως είδαν, σηκωθήκαν +αλαλάζοντας όλοι και ικετεύαν +του μισεμού την ώρα να ταχύνη. +Το κουπί λαχταρά κάθε παλάμη +και με γλυκό μουρμούρισμα ένα απόγειο +τ' ανάλαφρα φτερά σαλεύει, απ' όλους +ακουστό. Ας μην αργούμε, οδήγησέ με +στο ναό νάμπω μέσα και να γγίξω +με σεβασμό των πόθων μας το τέλος! +Της θεάς την εικόνα μπορώ μόνος +στους γυμνασμένους ώμους να σηκώσω• +πώς λαχταρώ το ποθητό το βάρος! + +(Με τα τελευταία λόγια πηγαίνει προς το ναό δίχως να προσέξη +πως η Ιφιγένεια δεν τον ακολουθεί• τέλος στρέφει πίσω). + +Σταματάς και διστάζεις! — Πες! — Σωπαίνεις! +Ταραγμένη είσαι! Μήπως αντιστέκει +στην ευτυχία μας νέο κακό; Για λέγε! +Στο βασιλιά τον μήνησες τα λόγο +το γνωστικό, όπως τόχαμε ειπωμένο; + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Τον μήνησα, ακριβέ• μα θα μαλώσης. +Μου ήταν βουβή κατάκριση η ματιά σου! +Του βασιλιά ήρθε ο μηνητής, κι ως μου είχες +το λόγο υπαγορέψει, έτσι τον είπα. +Ξαφνίστηκε κι απαίτησε το σπάνιο +να μηνήση αγιασμό στο βασιλιά +αμέσως και ν' ακούση τη βουλή του• +και τώρα τον προσμένω να γυρίση. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Αλί μας! Στο κεφάλι μας κρεμιέται +ο κίντυνος και πάλι• πώς δεν πήρες +για σκέπη το ιερό δικαίωμά σου; + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Για πρόφαση ποτέ μου δεν το πήρα. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Τότε, ω αγνή ψυχή, και τον εαυτό σου +αφανίζεις και μας. Γιατί από πρώτα +να μην το στοχαστώ να σε οδηγήσω +πως κι απαίτηση τέτοια να ξεφύγης! + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Μάλωσε μόνο εμέ! Δικό μου σφάλμα +είναι, το νιώθω• μα αλλιώς δεν μπορούσα +στον άντρα να φερθώ, που λογικά +και σοβαρά μου απαίτησ' ένα πράμα +που ορθό το λέει η καρδιά μου. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Πιο στενά +ο κίντυνος μας κλει• μα ας μη δειλιάζουμε +κι από αστόχαστη βια ας μην προδοθούμε. +Πρόσμενε ήσυχη ο κήρυκας ναρθή, +κι ό τι κι αν φέρη, σταθερή εσύ μείνε! +Ο βασιλιάς δε στέκει να προστάξη +τέτοιο αγιασμό, πάρεξ η ιέρεια μόνο. +Κι αν σου απαιτήση ίσως να δη τον ξένο, +που η τρέλα τον βαραίνει, μην το στρέξης. +Πες πως μας έχεις και τους δυο κλεισμένους +μες στο ναό και τον καιρό έτσι δώσ' μας, +από τον άγριο αρπάζοντας κι ανάξιο +λαό το άγιο κειμήλιο, βιαστικά +να φύγουμε. Τα πιο καλά σημάδια +ο Απόλλωνας μας στέλνει• πριν τον όρο +πληρώσουμε μ' ευλάβεια, αυτός πληρώνει +το τάμα του θεϊκά. Γιατρεύτη ο Ορέστης, +λευτερώθηκε! — Ω φέρτε μας μαζί +με το λευτερωμένον, πρίμοι άνεμοι, +στο νησί με τους Βράχους, του θεού +την κατοικία! Και κείθε στη Μυκήνα, +να ζωντανέψη αυτή, κι από τη στάχτη +της σβησμένης γωνιάς ν' αναστηθούνε +οι πατρικοί θεοί φαιδροί, κι ωραία +φωτιά τα δώματα τους να λαμπρύνη! +Από χρυσά ποτήρια ας τους σκορπίση +θυμίαμα, πρώτο το δικό σου χέρι. +Ζωή ξανά σε κείνο το κατώφλι +και χαρά εσύ θα φέρης, την κατάρα +θα λύσης και μ' ανθούς ζωής καινούριους, +δροσερούς θα στολίσης τους δικούς σου. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Σ' ακούω, ακριβέ, κι όπως γυρίζει τ' άνθος +κατά τον ήλιο, κ' η ψυχή γυρίζει, +χτυπημένη απ του λόγου σου τη λάμψη, +προς τη γλυκειά παρηγοριά. Του φίλου +ο βέβαιος ο λόγος πόσο αξίζει, +ενώ όποιος μόνος ζη, τη δύναμή του +τη θεία στερείται και το θάρρος χάνει. +Γιατί σκέψη και τόλμη αργά ωριμάζουν +στο στήθος του κλειστές, ενώ του φίλου +η παρουσία γοργά τις ξεβλασταίνει. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Σ' αφήνω και πηγαίνω να ησυχάσω +τους φίλους, που προσμένουν με λαχτάρα. +Ξανάρχομαι γοργά και δω κρυμμένος +μες στα θάμνα σημάδι περιμένω. +Τι συλλογιέσαι; Ξάφνω κρύα θλίψη +στο ξάστερο το μέτωπο κρεμιέται. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Συμπάθα με! Ως περνούν μπροστά απ τον ήλιο +αλαφρά νέφη, έννοια αλαφρή και δείλια +περνά από την ψυχή μου. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Μη φοβάσαι. +Δόλια στενά συμμάχησαν ο φόβος +κι ο κίντυνος• κ' οι δυο τους σύντροφοι είναι. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Γενναία την έννοια λέω που δε με αφήνει +να κλέψω δολερά το βασιλιά, +που δεύτερος μου στάθηκε πατέρας. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Τον που τον αδερφό σου σφάζει φεύγεις. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Ο ίδιος είναι, που καλό μου έχει κάμει. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Δεν είναι αχαριστία, αν προστάζ' η ανάγκη. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Τέτοια απομένει• η ανάγκη ας το δικιώνη. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Εσέ βέβαια σε θεούς μπρος κι ανθρώπους. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Μονάχα την καρδιά δε μου αναπαύει. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Έπαρση κρύφια είναι η πολλή αυστηρότη. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Δεν εξετάζω, αισθάνομαι μονάχα. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Αν αισθάνεσαι ορθά. σου πρέπει σέβας. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Μονάχα αγνή καρδιά είν' αναπαμένη. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Τέτοια έχεις στο ιερό και συ απομείνει. +Λιγώτερο αυστηροί με τον εαυτό μας +και με τους άλλους νάμαστε, η ζωή +μας μαθαίνει• και σε θα σου το μάθη. +Περίεργα είναι πλασμένο αυτό το γένος, +μπερδεμένο, περίπλοκα δεμένο, +που αγνός κανείς κι ασύγχυστος να μείνη +και μόνος δεν μπορεί και με τους άλλους. +Κι ούτε κριτές μας βάλαν του εαυτού μας: +Το δρόμο του να πάη και μπρος να βλέπη +είναι το πρώτο πρώτο χρέος του άνθρωπου: +Τι σπάνια κρίνει ορθά το τι έχει κάμει, +και το τι κάνει πες ποτέ δεν ξέρει +να το κρίνη. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Κοντεύεις να με πείσης. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Θέλει πειθώ, όπου δεν είν' άλλος τρόπος; +Τον αδερφό σου, εσέ την ίδια κ' ένα +φίλο να σώσης ένας είναι ο δρόμος• +αν θα τον πάρουμε, είναι να ρωτήσης; + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Να διστάζω άφησέ με! Και συ ο ίδιος +τέτοιο άδικο δε θάκανες σε κείνον, +που θάνιωθες πως χάρη του χρωστούσες. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Μα αν χαθούμε, κατάκριση θα σ' έβρη +πιο σκληρή, που θα φέρη απελπισία. +Στο χαμό φαίνεσαι άμαθη πως είσαι, +αφού απ τη συμφορά για να γλιτώσης +έναν ψεύτικο λόγο δε θυσιάζεις. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Αχ, ας είχα καρδιά μέσα μου αντρίκεια! +που κάποιο τολμηρό σκοπό όταν τρέφη, +σε κάθε άλλη φωνή κλειστή απομένει. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Άδικα αρνείσαι• το χαλκό το χέρι +της Χρείας προστάζει κ' είναι το αυστηρό της +το νεύμα νόμος ύψιστος, που εμπρός του +κ' οι ουράνιοι γέρνουν. Της αιώνιας Μοίρας +αμίλητη η κουφή αδερφή δεσπόζει. +Ότι κι αν σου φορτώνη, βάστα το! Ότι +προστάζει, κάμε! Τ' άλλα τα γνωρίζεις. +Γυρνώ σε λίγο απ το ιερό σου χέρι +του λυτρωμού να πάρω τη σφραγίδα. + + + +ΣΚΗΝΗ Ε' + + + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ (μόνη). Χρωστώ να τον ακούσω• γιατί βλέπω +τους καλούς μου σε κίντυνο μεγάλο. +Μα αχ! κ' η δική μου μοίρα με τρομάζει +πάντα πιότερο. Ω, πρέπει να μη σώσω +την κρύφια ελπίδα, που είχα θρέψει ωραία +στην ερημιά μου: Πρέπει να δεσπόζη +για πάντα αυτή η κατάρα; Αυτό το γένος +δεν πρέπει να υψωθή ποτέ του πάλι +με νέα ευλογία; — Ωστόσο σβήνουν όλα! +Η πιο γλυκειά ευτυχία, της ζωής +η δύναμη η πιο ωραία στερνά αποστένουν! +Γιατί όχι κ' η κατάρα; Ώστε του κάκου +έχω ελπίσει πως εδώ φυλαγμένη, +χωρισμένη απ τη μοίρα της γενιάς μου, +με χέρι αγνό κι αγνή καρδιά μια μέρα +θα εξιλέωνα το σπίτι το βαριά +κριματισμένο! Μόλις ο αδερφός μου +γοργά και θαυμαστά στην αγκαλιά μου +απ το άγριο το κακό γιατρεύτη, μόλις +ένα πλοίο, ικετεμένο χρόνια, φτάνει +στο πατρικό λιμάνι να με φέρη, +διπλό κακό μου ρίχνει η κουφή Χρεία +με χαλκό χέρι: τη θεϊκή να κλέψω +εικόνα, τη σεβάσμια, τη σε μένα +μπιστεμένη, και κείνον ν' απατήσω, +που του χρωστώ και μοίρα και ζωή. +Ω ας μη φυτρώση μέσα μου στο τέλος +αποστροφή• το μίσος των Τιτάνων, +των παλαιών θεών, προς σας, Ολύμπιοι, +με νύχια γερακιού το απαλό στήθος +ας μην αδράξη! Σώστε με και σώστε +την εικόνα σας μέσα στην ψυχή μου! +Στ' αφτιά μου το παλιό αντηχά τραγούδι — +τόχα ξεχάσει, με χαρά ξεχάσει — +των Μοιρών το τραγούδι, που με τρόμο +τραγουδούσαν αυτές σαν είχε πέσει +απ τη χρυσή του ο Τάνταλος καθέδρα. +Πονούσαν το γενναίο τους φίλο κ' ήταν +αγριεμένο το στήθος τους, φριχτή +η φωνή τους. Στα χρόνια τα μικρά μας +σε με το τραγουδούσε η παραμάνα +και στ' αδέρφια• το φύλαξα στο νου μου. + Φοβού τους θεούς, + ανθρώπινο γένος! + Βαστούνε το κράτος + σε αθάνατα χέρια, + καθώς τους αρέσει + με αυτό κυβερνούν. + + Διπλά ας τους φοβάται + ο που τον υψώσουν! + σε βράχους και νέφη + τραπέζια προσμένουν + με ολόχρυσους θρόνους. + + Αν έρθη διχόνοια, + αισχρά οι καλεσμένοι + γκρεμίζονται κάτω + στα βάθη της νύχτας, + και μάταια προσμένουν + δεμένοι στα σκότη + τη δίκαιη τη δίκη. + + Μα αυτοί σε τραπέζια + χρυσά καθισμένοι + γιορτάζουν αιώνια. + Απ το ένα πηγαίνουν + βουνό στο άλλο πέρα: + και κάτω απ τα βάθη + τους φτάνει η πνοή + πνιγμένων Τιτάνων, + σαν κνίσσα θυσίας, + ανάλαφρο νέφος. + + Γυρνούν οι δεσπότες + το ίλεο το βλέμμα + απ' όλο το γένος• + δε θέλουν στο εγγόνι + να δούνε την ίδια + μορφή του προγόνου, + που αγάπησαν πρώτα. + + Αυτά οι Μοίρες ψέλναν + κι ακούει ο διωγμένος + στα μαύρα τα σπήλαια, + ο γέρος θυμάται + παιδιά του κ' εγγόνια + και σειεί το κεφάλι. + + + + +ΠΡΑΞΗ ΠΕΜΤΗ + + + +ΣΚΗΝΗ Α' + + + +Θόας, Αρκάς. + + ΑΡΚΑΣ. Συγχυσμένος το λέω, πως δε γνωρίζω +την υποψία μου καταπού να στρέψω. +Οι σκλάβοι μελετούν κρυφά να φύγουν, +ή τάχα η ιέρεια τους βοηθά; Πληθαίνει +η φήμη πως το πλοίο που εδώ φερμένους +τους έχει σ' έναν κόρφο είναι κρυμμένο. +Και του ενός η μανία, ο αγιασμός τούτος, +της άργητας η πρόφαση η ιερή, +την υποψία καλούν και την προφύλαξη +πιο δυνατά. + + ΘΟΑΣ. Εδώ ας έρθ' η ιέρεια αμέσως! +Στο γιαλό τρεχάτ' έπειτα και ψάχτε +απ το ακρωτήριο ως της θεάς το δάσος! +Τα ιερά του τα βάθη σεβαστήτε! +Στοχαστικά παγίδες στήστε κι όπου +τους πιτύχετε, πιάστε τους, σαν πάντα! + + + +ΣΚΗΝΗ Β' + + + + ΘΟΑΣ (μόνος). Φριχτά μου ανάβει η οργή το στήθος, +μ' αυτή, γιατί τόσο άγια τη θαρρούσα, +στερνά μ' εμέ, γιατί με τη γλυκάδα +και το καλό την έκαμα προδότρα. +Στη σκλαβιά κανείς εύκολα μαθαίνει +και στην υποταγή, τη λευτεριά +αν του πάρουν ολότελα. Ναι, αν είχε +και κείνη πέση στα σκληρά τα χέρια +των προγόνων μου, κ' η άγια οργή αν την είχε +λυπηθή, θα χαιρόταν τον εαυτό της +να σώση μοναχά, μ' ευγνωμοσύνη +θα γνώριζε τη μοίρα της, και ξένο +χύνοντας αίμα στο βωμό τη χρεία +θα την έλεγε χρέος. Τώρα η δική μου +γλυκάδα της ξυπνά στο στήθος πόθο +παράβολο. Μαζί της να ενωθώ +του κάκου έλπισα. Αυτή ζητά δική της +μοίρα. Με κολακεία μου έχει κερδίσει +την καρδιά• αφού της αντιστέκω, θέλει +να βρη με απάτη δρόμο και παλιό της +χτήμα την καλοσύνη μου νομίζει. + + + +ΣΚΗΝΗ Γ' + + + +Ιφιγένεια, Θόας. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Με ζητάς! Στο ιερό μας τι σε φέρνει; + + ΘΟΑΣ. Τη θυσία αργοπορείς• το λόγο πες μου. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Όλα ξάστερα τα είπα στον Αρκά. + + ΘΟΑΣ. Από σε ήθελα πιότερα ν' ακούσω. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Διορία η θεά να στοχαστής σου δίνει. + + ΘΟΑΣ. Φαίνεται συ να χρειάζεσαι διορία. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Αν η καρδιά σου μένη στη σκληρή της +απόφαση, δεν έπρεπε δω νάρθης! +Ο βασιλιάς, που απάνθρωπα γυρεύει, +δούλους θα βρη, που με μισθό και χάρες +παίρνουν της πράξης τη μισή κατάρα +κ' έτσι άσπιλη του μένει η παρουσία. +Σε μαύρο νέφος μελετά το φόνο, +κ' οι μηνυτές του φέρνουν στο κεφάλι +του άμοιρου πύρινο όλεθρο• μα εκείνος +ατάραχος θρονιάζει στα ψηλά, +πάντα θεός ασίμωτος στην μπόρα. + + ΘΟΑΣ. Άγριο τραγούδι ηχεί από τ' άγια χείλη. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Δεν είμαι ιέρεια, του Αγαμέμνονα είμαι +κόρη μόνο. Της άγνωστης το λόγο +τιμούσες, να προστάξης με βία θέλεις +του βασιλιά την κόρη; Όχι! Ν' ακούω +από μικρή έχω μάθει, τους γονιούς μου +στο πρώτο, μια θεά έπειτα, και πάντα +πιο ελεύτερη αισθανόμουν την ψυχή μου +με την υποταγή• στο σκληρό λόγο, +στην άγρια απόφαση όμως ενός άντρα +να υποταχτώ ούτε κει ούτε δω έχω μάθει. + + ΘΟΑΣ. Όχι εγώ, αρχαίος νόμος σε προστάζει. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Άπληστα αδράζουμε ένα νόμο, αν όπλο +για το πάθος μας γίνεται. Σε με +μιλεί ένας άλλος νόμος, πλέον αρχαίος, +ν' αντισταθώ σε σένα, ο νόμος όπου +του είναι ιερός ο κάθε ξένος. + + ΘΟΑΣ. Δείχνεις πολύ να συμπονής τους σκλάβους• +τι απ τη συμπάθεια αυτή ξεχνάς τον πρώτο +της φρονιμάδας λόγο, πως δεν πρέπει +τον ισχυρό κανένας να ερεθίζη. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Μιλώ ή σωπαίνω δω, μπορείς να ξέρης +τι είναι και μένει πάντα στην καρδιά μου. +Το θύμημα όμοιας μοίρας δεν ξυπνά +και σε καρδιά κατάκλειστη το σπλάχνος; +Πόσο πλέον στη δική μου! Σ' αυτούς βλέπω +τον εαυτό μου. Τρεμούλιασα και γώ +μπρος στο βωμό και κει γονατισμένη +γιορτερός με τριγύρισε ο παράωρος +θάνατος. Είχε αστράψει το μαχαίρι +να σκίση τ' ολοζώντανο το στήθος• +τα σπλάχνα μου σπαρτάρησαν• εσβήστη +η ματιά μου και — βρέθηκα σωσμένη. +Ότι μας δώσαν σπλαχνικά οι θεοί, +στους άμοιρους και μεις δεν το χρωστούμε; +Το ξέρεις, ποια είμαι ξέρεις, και γυρεύεις +να με βιάσης! + + ΘΟΑΣ. Το χρέος σου άκου κι όχι +τον άρχοντα! + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Άφησέ το! Μη σκεπάζης +τη βία, που στη γυναίκεια αδυναμία +χαίρεται. Ελεύτερη είμαι γεννημένη +σαν τον άντρα. Αν αντίκρυ σου στεκόταν +του Αγαμέμνονα ο γιός και του ζητούσες +άπρεπο κάτι — ένα σπαθί και χέρι +έχει κι αυτός, του στήθους του το δίκιο +να προστατέψη. Εγώ έχω μόνο λόγια, +κ' ένας γενναίος άντρας πρέπει νάχη +στης γυναικός το λόγο σέβας. + + ΘΟΑΣ. Του έχω +πιότερο απ' ό τι στου αδερφού το ξίφος. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Των όπλων άστατη είναι η τύχη. Φρόνιμος +πολεμιστής δεν αψηφά κανένας +τον εχτρό του. Γιατί και τον αδύνατο +δεν τον άφησε αβόηθητον η φύση +στη βία και στη σκληράδα. Του έχει δώσει +του δόλου τη χαρά, του έμαθε τέχνες +πώς να γλιστρά, ν' αργή και να ξεφεύγη. +Αξίζει του ισχυρού να τ' αντιτάζουν. + + ΘΟΑΣ. Στο δόλο η προσοχή σοφά αντιστέκει. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Κ' η αγνή καρδιά τη χρεία του δεν έχει. + + ΘΟΑΣ. Ξέφρονα μη δικάζης τον εαυτό σου. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Ω νάβλεπες πώς μάχεται η ψυχή μου +να διώξη θαρρετά στην πρώτη ορμή +την άγρια μοίρα που κοντά της τρέχει! +Στέκω λοιπόν ανήμπορη αντικρύ σου; +Την ικεσία, τον πρόσχαρο τον κλάδο, +που δυνατώτερα είναι στης γυναίκας +το χέρι από σπαθί κι απ' όπλα, εσύ +μακριά τα διώχνεις. Τι λοιπόν μου μένει; +με τι να υπερασπίσω την καρδιά μου; +Απ τη θεά ένα θάμα να ζητήσω; +Δεν έχει καμιά δύναμη η ψυχή μου; + + ΘΟΑΣ. Καθώς φαίνεται, η μοίρα των δυο ξένων +σε κάνει νοιαστική. Πες, ποιοι είναι τούτοι, +που ορμητικά το νου σου αναταράζουν; + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Είναι — φαίνονται — για Έλληνες τους έχω. + + ΘΟΑΣ. Συντοπίτες σου; Κ' έχουν ξανανιώσει +του γυρισμού την ώρια εικόνα εντός σου; + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ (ύστερα από σιωπή). +Είναι λοιπόν του αντρός δικαίωμα μόνο +τ' ανάκουστα έργα; Σφίγγει αυτός μονάχα +τ' αδύνατα στο βίαιο αντρείο στήθος; +Τι λεν μεγάλο; Την ψυχή τι υψώνει +του ιστορητή μ' ευλάβεια, τι άλλο πάρεξ +του τολμηρού τ' άθλα τ' απίστευτα; Όποιος +τη νύχτα σ' εχτρικό στρατό μονάχος +γλιστρά σα φλόγα ξαφνική, με λύσσα +στους κοιμισμένους πέφτει και σε κείνους +που ξυπνούν, ώσπου απ' όσους πήραν θάρρος +σπρωγμένος, σ' εχτρικά άλογα καβάλα +με λάφυρα γυρίζει ωστόσο, εκείνος +δοξάζεται μονάχα; Μόνον όποιος +καταφρονώντας σίγουρο ένα δρόμο, +παράβολος γυρνά βουνά και λόγκους +να καθαρίση απ τους ληστές μια χώρα; +Σε μας δε μένει τίποτε; Μην πρέπει +το φυσικό της δίκιο ν' αρνηθή +μια τρυφερή γυναίκα; Με τους άγριους +άγρια να γίνη, σαν τις Αμαζόνες +το δίκιο του σπαθιού να σας αρπάξη, +το σκλάβωμά της να εκδικήση μ' αίμα; +Τόλμημα μέγα μέσα μου σαλεύει: +Κατάκριση δεινή δε θα γλιτώσω +και βαρειά συμφορά, αν δε μου πιτύχη. +Στα γόνατά σας όμως το απιθώνω! +Αν είστε αληθινοί, όπως σας ομνούνε, +βοηθώντας με ας το δείξετε και δω +μ' εμέ ας δοξάστε την αλήθεια! — Ω μάθε +βασιλιά, πως χαλκεύεται μια απάτη +κρυφή• τους σκλάβους άδικα γυρεύεις• +φευγάτοι είναι, τους φίλους πάνε νάβρουν +που με το πλοίο προσμένουν στο ακρογιάλι. +Ο πιο μεγάλος απ' αυτούς, που εδώ η μανία +τον είχε πιάσει και γιατρεύτη τώρα — +είναι ο αδερφός μου ο Ορέστης, κι ο άλλος +παιδικός, μπιστεμένος του ο Πυλάδης. +Απ τους Δελφούς ο Απόλλωνας τους στέλνει +με προσταγή θεϊκή στο γιαλό τούτο, +της Άρτεμης να κλέψουν την εικόνα +και να του παν την αδερφή, και τάζει +γι' αυτό απ τις Ερινύες να ελευτερώση +τον ένοχο του φόνου της μητέρας. +Τώρα στα χέρια σου έχω παραδώσει +εμάς τους δυο που μένουμε απ το γένος +του Ταντάλου : Αν τολμάς — αφάνισέ μας! + + ΘΟΑΣ. Λες ο σκληρός, ο βάρβαρος ο Σκύθης +τη φωνή πως θ' ακούση της αλήθειας +και της φιλανθρωπίας, που δεν την έχει +ακούσει ο Ατρέας, ο Έλληνας; + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Καθένας, +σ' όποιο ουρανό αποκάτω κι αν γεννήθη, +την ακούει, σαν του τρέχη της ζωής +αγνή η πηγή ανεμπόδιστα στο στήθος. — +Ω Βασιλιά, σιωπώντας τι μου κλώθεις +μες στην ψυχή σου; Αφανισμός αν είναι, +θανάτωσ' εμέ πρώτα! Γιατί τώρα, +που λυτρωμός πια δε μας μένει, νιώθω +σε τι κίντυνο μέγα με τη βια μου +τους καλούς μου έχω ρίξει! Οϊμένα, εμπρός μου +θα τους ιδώ δεμένους! Με ποιο βλέμμα +θα χωριστώ στερνά απ τον αδερφό μου +που σκοτώνω! Ποτέ δε θα μπορέσω +στα μάτια να τον δω τ' αγαπημένα! + + ΘΟΑΣ. Έτσι ένα μύθο πλάθοντας οι δόλιοι, +σε τέτοιο πλέμα τύλιξαν το νου +της χρόνους μονωμένης, που πιστεύει +τις πιθυμιές της εύκολα! + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Όχι, όχι, +ω βασιλιά! Να γελαστώ μπορούσα, +μα αυτοί πιστοί είναι, αληθινοί. Αν τους έβρης +αλλιώς, θανάτωσέ τους κ' εμέ διώξε, +για ποινή της μωρίας μου εξόρισέ με +σ' ένα γιαλό βραχόνησου θλιμμένον! +Αν είναι τούτος όμως ο αδερφός μου +ο χρόνια ποθητός, ο αγαπημένος, +καλός ας είσαι και στ' αδέρφια, ως ήσουν +στην αδερφή! Ο πατέρας μου από κρίμα +της γυναικός του χάθηκε και κείνη +απ το γιό της. Σ' αυτόν κρεμιέται μόνο +η στερνή ελπίδα της γενιάς του Ατρέα. +Με αγνή καρδιά και χέρι αγνό να πάω +να λυτρώσω το σπίτι μου, άφησέ με! +Θα κρατήσης το λόγο σου! — Μου ωρκίστης +πως στους δικούς μου αν είναι να γυρίσω, +θα μ' αφήσης: Και να την, ήρθε η μέρα. +Ο βασιλιάς δε λέει, σαν ο καθένας, +για να γλιτώση μια στιγμή από κείνον +που τον παρακαλεί• ούτε τάζει κάτι +που δεν το ελπίζει: τότε μόνο νιώθει +της θέσης του το ύψος, σαν μπορή +να κάμη ευτυχισμένο όποιον προσμένει. + + ΘΟΑΣ. Άγρια, ως φωτιά που με νερό παλεύει +και με βουητό γυρεύει ν' αφανίση +τον εχτρό της, και μένα έτσι στο στήθος +μάχεται η οργή με τα δικά σου λόγια. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Ω άφησε τη χάρη, ως το άγιο φως +της σιγασμένης θυσιαστήριας φλόγας +να μου αναλάμψη εδώ, στεφανωμένη +με υμνολογίες, χαρά κ' ευγνωμοσύνη! + + ΘΟΑΣ. Πόσες φορές με πράυνε αυτή η φωνή! + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Δώσ' μου το χέρι για σημάδι ειρήνης! + + ΘΟΑΣ. Πάρα πολλά ζητάς σε λίγην ώρα. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Δε θέλει σκέψη το καλό να κάμης. + + ΘΟΑΣ. Πολλή! Γιατί κακό μπορεί να φέρη. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Το καλό ο δισταγμός κακό το κάνει. +Μη συλλογιέσαι• ως λέει η ψυχή σου κάμε! + + + +ΣΚΗΝΗ Δ + + + +Ορέστης (ωπλισμένος), Οι παραπάνω. + + ΟΡΕΣΤΗΣ (γυρισμένος προς τη σκηνή). +Διπλή δύναμη βάλτε! Σταματήστε τους! +Λίγες στιγμές μονάχα! Εμπρός στο πλήθος +μη δειλιάτε! Το δρόμο προς το πλοίο +της αδερφής και μένα ασφαλίστε! + +(Στην Ιφιγένεια, δίχως να δη το βασιλιά.) Έλα! + +Μας προδώσαν. Καιρός φυγής μας μένει +λίγος. Τρέξε! (Βλέπει το βασιλιά.) + + ΘΟΑΣ. Ατιμώρητος μπροστά μου +κανείς δεν ξεσπαθώνει. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Με θυμό +και φόνο της θεάς μη βεβηλώστε +την κατοικία! Προστάχτε το λαό σας +να σταματήση, την ιέρεια ακούστε, +την αδερφή! + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Πες μου! Ποιος είναι τούτος, +που εδώ μας φοβερίζει; + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Σ' αυτόν τίμα +το βασιλιά, που δεύτερος πατέρας +μου στάθηκε! Αδερφέ, συμπάθησέ με! +μα η παιδική καρδιά μου του εμπιστεύτη +στα χέρια του όλη την τύχη μας. Του έχω +ομολογήσει τους σκοπούς μας κ' έτσι +έχει σωθεί απ την προδοσία η ψυχή μου. + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Να φύγουμε με ειρήνη αφήνει; + + ΙΦΙΓΈΝΕΙΑ. Η λάμψη +του σπαθιού μ' εμποδίζει ν' απαντήσω. + + ΟΡΕΣΤΗΣ (βάζοντας μέσα το σπαθί). +Λέγε! Βλέπεις στα λόγια σου υπακούω. + + + +ΣΚΗΝΗ Ε' + + + +Οι παρακάνω, Πυλάδης, Έπειτα Αρκάς. +Κ' οι δυο με γυμνά σπαθιά. + + ΠΥΛΑΔΗΣ. Μην αργήτε! Οι δικοί μας τη στερνή τους +δύναμη βάζουν• πίσω στριμωγμένοι +σιγά κατά τη θάλασσα τραβιούνται. +Ποια βρίσκω εδώ ομιλία των ηγεμόνων! +Αυτή του βασιλιά είναι η τιμημένη +κεφαλή! + + ΑΡΚΑΣ. Ω βασιλιά, καθώς σου πρέπει, +ήσυχος στέκεις στους εχτρούς αντίκρυ. +Η τόλμη τους πληρώνεται σε λίγο• +φεύγουν και πέφτουν οι δικοί τους κ' είναι +στα χέρια μας το πλοίο τους. Πες μονάχα +κ' ευθύς το καίμε! + + ΘΟΑΣ. Σύρε! Το λαό μου +πρόσταξε τον να πάψη! Όσο μιλούμε, +ας μην πειράξη τον εχτρό κανένας! + +(Ο Αρκάς φεύγει.) + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Δέχομαι. Σύρε, φίλε, σύναξε όσους +δικούς μας μένουν! Και προσμένετε όποιο +στις πράξες μας οι ουράνιοι ορίζουν τέλος. + +(Ο Πυλάδης φεύγει.) + + + +ΣΚΗΝΗ ς• + + + +Ιφιγένεια, Θόας, Ορέστης. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Λυτρώστε με απ την έννοια πριν αρχίστε! +Κακή έριδα φοβούμαι, αν συ στου Δίκιου +την ήμερη φωνή δεν υπακούσης, +ω βασιλιά, κι αν συ αδερφέ, τη νιότη +τη βιαστική δε θέλεις να δαμάσης. + + ΘΟΑΣ. Την οργή μου κρατώ, καθώς αρμόζει +στον πιο γέροντα. Πες! Πώς αποδείχνεις +του Αγαμέμνονα ότ' είσαι γιός και τούτης +αδερφός; + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Να το ξίφος, που της Τροίας +τους αντρείους θανάτωνε. Το πήρα +απ το φονιά του κ' έχω απ τους θεούς +γυρέψει την καρδιά να μου χαρίσουν, +το χέρι και την τύχη του μεγάλου +ηγεμόνα και θάνατο πιο ωραίον. +Διάλεξ' ένα γενναίο από το στρατό σου, +τον καλύτερο βάλε αντικρινά μου! +Όπου ήρωες τρέφ' η γης, αυτήν τη χάρη +δεν την αρνούνται σε κανέναν ξένο. + + ΘΟΑΣ. Αυτό παλιά συνήθεια εδώ στον ξένον +ποτέ δεν το συχώρεσε. + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Ας αρχίση +τότε από σε και μένα η νέα συνήθεια. +Τη γενναία ακολουθώντας των αρχόντων +πράξη, λαός ολάκερος την κάνει +νόμο. Όχι μοναχά για τη δική μας +τη λευτεριά ν' αγωνιστώ άφησέ με, +αλλά σαν ξένος κιόλα για τους ξένους. +Αν πέσω, η καταδίκη τους ειπώθη +μαζί με τη δική μου, μα αν η τύχη +με βοηθήση και δω νικήσω, τότε +ποτέ αυτό το ακρογιάλι ας μην πατήση +άντρας κανένας δίχως να μην τρέξη +το βλέμμα της αγάπης σπλαχνικά +να τον δεχτή, και πίσω του χωρίς +παρηγοριά κανείς ας μην το αφήνη! + + ΘΟΑΣ. Ανάξιος των προγόνων, που για κείνους +καυχιέσαι, ω νέε, δε δείχνεις νάσαι. Οι πρώτοι +πολλοί είναι κ' οι γενναίοι κοντά μου• ωστόσο +ακόμα σε ηλικία είμαι ν' αντικρύσω +μοναχός τον εχτρό, μ' εσέ των όπλων +να δοκιμάσω είμ' έτοιμος την τύχη. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Ποτέ! Αυτό χρεία δεν είναι να το κρίνη, +ω βασιλιά, το αίμα! Από το ξίφος +κάτω το χέρι! Στοχαστήτε μένα +και τη μοίρα μου! Η πάλη η βιαστική +τον άντρα αθανατίζει. Αν πέση αμέσως, +τον υμνεί το τραγούδι. Τ' άσωστα όμως +τα δάκρυα της γυναίκας που απομένει +παντέρημη οι κατόπι τ' αψηφούνε, +κι ο ποιητής για χίλια μερονύχτια +δακρυόβρεχτα σωπάζει, όταν του κάκου +καλώντας το γοργά χαμένο φίλο +μια αμίλητη ψυχή τρέμει και λιώνει. +Μόνη φρόντισα αμέσως να ξετάσω, +μήπως η απάτη κανενός ληστή +απ το σίγουρο μ' άρπαζε άσυλό μου +και στη σκλαβιά με πρόδινε. Για κάθε +πράμα ρώτησα, απαίτησα σημεία +κ' η καρδιά μου είναι τώρα βεβαιωμένη. +Δες στο δεξί του χέρι τα τρία άστρα, +σημάδι που την ίδια την ημέρα +της γέννησης του εφάνη και με τούτο +το χέρι δεινή πράξη πως θα κάμη +το εξήγησε ο ιερέας. Διπλά με πείθει +η ραφή εδώ στη μέση του φρυδιού του. +Παιδί έπεσε απ τα χέρια της Ηλέκτρας, +βιαστική αυτή κι απρόσεχτη όπως ήταν. +Χτύπησε σ' έναν τρίποδα. — Αυτός είναι. — +Πρέπει ακόμα πως μοιάζει του πατέρα, +την αναγάλια της καρδιάς μου πρέπει +να σου φέρω μαρτύρια που είναι ο ίδιος; + + ΘΟΑΣ. Κι αν έσβηναν τα λόγια σου καθένα +δισταγμό, κι αν στο στήθος την οργή μου +δάμαζα, έπρεπε πάντα ανάμεσό μας +τα όπλα να δικάσουν: Φιλιωμό +δε βλέπω. Το λες μόνη σου πως ήρθαν +της θεάς την εικόνα να μου κλέψουν, +θαρρείτε τούτο ατάραχος το βλέπω; +Ρίχνει συχνά άπληστο ο Έλληνας το μάτι +σε θησαυρούς απόμακρους βαρβάρων, +στο χρυσό δέρας, σ' άλογα, ώριες κόρες• +μα η βία κι ο δόλος πάντα ευτυχισμένους +με τα λάφυρα πίσω δεν τους φέραν. + + ΟΡΕΣΤΗΣ. Η εικόνα, ω βασιλιά, ας μη μας χωρίση! +Την πλάνη τώρα βλέπουμε, που ως πέπλο +ένας θεός μας κρέμασε στα μάτια, +όταν εδώ μας πρόσταξε ναρθούμε. +Από τις Ερινύες να με λυτρώση +του ζήτησα και κείνος μου αποκρίθη: +«Την αδερφή από το γιαλό των Ταύρων, +που στο άδυτο άθελά της μένει, αν φέρης +στην Ελλάδα, σου λύνεται η κατάρα.» +Στην αδερφή του Απόλλωνα μας πήγε +ο νους• και κείνος εννοούσε σένα! +Λυθήκαν τα σφιχτά δεσμά σου τώρα• +χαρισμένη είσαι πάλι στους δικούς σου, +ω ιερή. Μόλις συ μ' έχεις αγγίξει, +γιατρεύτηκα• στερνή φορά η μανία +μ' έπιασε μες στην αγκαλιά σου μ' όλη +τη δύναμη της και μου τράνταξε όλα +τα σπλάχνα τρομερά• κ' ύστερα εχάθη +σα φίδι στη φωλιά. Μου δίνεις τώρα +να χαίρουμαι καινούριο της ημέρας +το διάπλατο το φως. Λαμπρή κι ωραία +η βουλή της θεάς ανοίγει εμπρός μου. +Σαν άγια εικόνα, που με αυτήν της χώρας +την ανάλλαχτη τύχη κρυφός λόγος +θεϊκός σφιχτά έχει δέσει, σ' έχει πάρει +του γένους η προστάτρα• σε γαλήνη +ιερή για σωτηρία σ' έχει φυλάξει +του αδερφού και του γένους σου. Ενώ κάθε +λυτρωμός στην πλατειά τη γη χαμένος +φαινόταν, συ όλα πάλι μας τα δίνεις. — +Στην ειρήνη ας γυρίσης την ψυχή σου, +ω βασιλιά! Μην την μποδίζης τώρα +τον αγιασμό του πατρικού σπιτιού μας +να τελειώση, να φέρη εμένα πάλι +στην ξαγνισμένη τη στοά, το στέμμα +το αρχαίο να μου φορέση στο κεφάλι! +Την ευλογία που σου έχει φέρει αντάμειψε, +δώσ' να χαρώ το αδερφικό μου δίκιο! +Βία και δόλος, του αντρός ύψιστη δόξα, +θα ντροπιαστή μπρος στην αλήθεια τούτης +της υψηλής ψυχής κι αθώα αγνή πίστη +σ' έναν άντρα γενναίον πληρωμή θάβρη. + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Τι μου έταξες θυμήσου κι ας σου αγγίξουν +την καρδιά τα πιστά αυτά δίκια λόγια! +Κοίταξέ μας! Περίσταση δε βρίσκεις +τόσο συχνά για τέτοια γενναία πράξη. +Δεν μπορείς ν' αρνηθής, στρέξε το αμέσως! + + ΘΟΑΣ. Λοιπόν φύγετε! + + ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ. Όχι έτσι, βασιλιά μου! +Χωρίς την ευλογία σου, θυμωμένον +δε θα σ' αφήσω. Μη μας διώχνης! Νόμος +γλυκειάς φιλοξενίας ανάμεσό μας +να βασιλέψη κάμε! Έτσι για πάντα +δε θα χωρίσουμε. Όσο κι ο πατέρας +μου είσαι και συ ακριβός, κι αυτό θα μείνη +μες στην ψυχή μου. Αν κάποτε στ' αφτιά μου +κι ο στερνός του λαού σου ξαναφέρη +τον αχό της φωνής, που εδώ έχω μάθει +να τον ακούω, κι αν δω τη φορεσιά σας +και στο φτωχότερο, όμοια με θεό +θα τον δεχτώ, μονάχη μου την κλίνη +θα του ετοιμάσω, στη φωτιά κοντά μου +θα τον καθίσω, να ρωτώ μονάχα +για σένα και την τύχη τη δική σου. +Ας σου ανταμείψουν οι θεοί, ως αξίζει, +τις πράξες και το σπλάχνος σου! Έχε γεια! +Γύρισε δες μας και μ' ένα γλυκό σου +λόγο ευχήσου μας! Τι έτσι θα φουσκώνη +τα πανιά μας πιο ανάλαφρα το αγέρι +και πιο ιλαρά του χωρισμού θα τρέχουν +τα δάκρυα απ τα μάτια. Έχε γεια! και δώσ' μας +το χέρι της παλιάς φιλίας σημάδι! + + ΘΟΑΣ. Ώρα καλή σας! + + + + +Αθήνα, Τυπογραφείο «Εστία» Κ. Μάισνερ και Ν. Καργαδούρη — 10805. + + + + +Ο Εκπαιδευτικός Όμιλος ιδρύθηκε με σκοπό να βοηθήση +την αναγέννηση της παιδείας στην Ελλάδα. + +Το Δελτίο του Εκπαιδευτικού Ομίλου βγαίνει σε 250 — 300 σελί- +δες το χρόνο. + +Τα Γραφεία του Εκπαιδευτικού Ομίλου είναι στην οδ. Λέκα 4. + +Η συνδρομή για τον Όμιλο είναι 10 δρ. το χρόνο. Η συνδρομή +στα Δελτίο είναι 5 δρ. τα χρόνο. Μια φτηνότερη έκδοση φοιτητών +και δημοδιδασκάλων : 2 δρ. το χρόνο. + + +ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΟΜΙΛΟΥ + +Στη βιβλιοθήκη αυτή δημοσιεύονται μικρές διαφωτιστικές μελέτες +για την παιδεία μας, τη γλώσσα και κάθε άλλο ζήτημα που συγγενεύει +με την πνευματική μας κίνηση. Ως τώρα βγήκαν: + +1. Μ. Τριανταφυλλίδη, Η παιδεία μας και η γλώσσα της (Εικό- +νες από τα σχολεία μας), 2η έκδ., 1913, 43 σελ. Τιμή λ. 25. + +2. Α. Δελμούζου, Τρία χρόνια δάσκαλος. Μέρος Α', Πώς πήρα +τα παιδιά, 1913, 27 σελ. Τιμή λ. 2Ο. + +3. Π. Σ. Δέλτα, Τα αναγνωστικά μας, 1913, 24 σελ. Τιμή λ. 20. + +4. Απολογία της Δημοτικής, 1914, 196 σελ. Τιμή δρ. 1. + +5. Α. Δελμούζου, Τρία χρόνια δάσκαλος. Μέρος Β', Προς τη φύση +και προς τη ζωή, 1914, 87 σελ. Τιμή λ. 5Ο. + +ΠΑΙΔΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΟΜΙΛΟΥ + +Βιβλία για παιδιά, γραμμένα στη γλώσσα τους, με 70 — 140 σελίδες +το καθένα και με μια εικόνα στην αρχή. + +1. Γ. Βλαχογιάννη Μεγάλα χρόνια, για παιδιά 12 χρονών και +απάνω. Άδετο λ. 75, όμορφα δεμένο δρ. 2. + +2. Π. Σ. Δέλτα Για την Πατρίδα, για παιδιά 10 χρονών και +απάνω. Άδετο λ. 75, χαρτόδετο δρ. 1.10, όμορφα δεμένο δρ. 2. + +3. Αδάμ Από το χωριό μου, (έχει εξαντληθή). + +4. Π. Σ. Δέλτα Παραμύθια και άλλα, για παιδιά 12 χρονών και +απάνω. Άδετο λ. 75, όμορφα δεμένο δρ. 2. + +5. Έβαλτ Παραμύθια, μεταφρασμένα από τον Α. Δελμούζο, για +παιδιά 8 χρονών και απάνω. Με πέντε χρωματιστές εικόνες. Άδετο +δρ. 1.50, όμορφα δεμένο δρ. 2.50. + +Τα βιβλία αυτά βρίσκονται στα Γραφεία του Εκπαιδευτικού +Ομίλου, οδ. Λέκα 4, καθώς και στα Βιβλιοπωλεία Ελευθερουδάκη, +Βασιλείου, Σιδέρη και Εστίας, και στέλνονται σε όποιον στείλη το +αντίτιμό τους και 10 % για τα ταχυδρομικά. + + + + + + + +End of Project Gutenberg's Ifigeneia In Tauris, by Johann Wolfgang von Goethe + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK IFIGENEIA IN TAURIS *** + +***** This file should be named 31435-0.txt or 31435-0.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/3/1/4/3/31435/ + +Produced by Sophia Canoni + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/31435-0.zip b/31435-0.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..8c5cc99 --- /dev/null +++ b/31435-0.zip diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..7323569 --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #31435 (https://www.gutenberg.org/ebooks/31435) |