diff options
| -rw-r--r-- | .gitattributes | 3 | ||||
| -rw-r--r-- | 27592-0.txt | 2127 | ||||
| -rw-r--r-- | 27592-0.zip | bin | 0 -> 42506 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 27592-h.zip | bin | 0 -> 123966 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 27592-h/27592-h.htm | 2147 | ||||
| -rw-r--r-- | 27592-h/images/cover.jpg | bin | 0 -> 80512 bytes | |||
| -rw-r--r-- | LICENSE.txt | 11 | ||||
| -rw-r--r-- | README.md | 2 | ||||
| -rw-r--r-- | old/20081222-27592-0.txt | 2117 | ||||
| -rw-r--r-- | old/20081222-27592-0.zip | bin | 0 -> 42450 bytes |
10 files changed, 6407 insertions, 0 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..6833f05 --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,3 @@ +* text=auto +*.txt text +*.md text diff --git a/27592-0.txt b/27592-0.txt new file mode 100644 index 0000000..bfc5963 --- /dev/null +++ b/27592-0.txt @@ -0,0 +1,2127 @@ +The Project Gutenberg EBook of Andromache, by Euripides + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Andromache + +Author: Euripides + +Translator: G. B. Tsokopoulos + +Posting Date: March 12, 2012 [EBook #27592] +First Posted: December 22, 2008 +Last Updated: October 20, 2009 + +Language: Greek + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ANDROMACHE *** + + + + +Produced by Sophia Canoni + + + + + + + + + +Note: The Table of contents is not included in the book. It has been +created to help the reader. + +The tonic system has been changed from polytonic to monotonic. Brackets [] +within the play have been used to include obvious mistakes. Next to the bracket, +within the text, the correct word is diplayed + +Σημείωση: Ο πίνακας περιεχομένων δεν υπάρχει στο βιβλίο. Δημιουργήθηκε +προς διευκόλυνση του αναγνώστη. + +Ο τονισμός έχει αλλάξει από πολυτονικό σε μονοτονικό. Μέσα στο έργο, +έχω χρησιμοποιήσει αγκύλες [] όπου περικλείονται εμφανή λάθη. Έξω από την +αγκύλη μέσα στο κείμενο, παραθέτω το σωστό. + +ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ + ΥΠΟΘΕΣΙΣ + ΠΡΟΣΩΠΑ + ΠΡΑΞΙΣ Α'. + ΣΚΗΝΗ Α'. + ΣΚΗΝΗ Γ'. [*] + ΣΚΗΝΗ Δ'. + ΠΡΑΞΙΣ Β'. + ΣΚΗΝΗ Α'. + ΣΚΗΝΗ Β'. + ΣΚΗΝΗ Γ'. + ΣΚΗΝΗ Γ'.[*] + ΣΚΗΝΗ Γ'.[*] + ΣΚΗΝΗ Δ'. + ΠΡΑΞΙΣ Γ'. + ΣΚΗΝΗ Α'. - Ε'. + ΠΡΑΞΙΣ Δ'. + ΣΚΗΝΗ Α'. - Γ'. + +[*]Λάθος αρίθμηση + +ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ + +ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ +Γ. ΤΣΟΚΟΠΟΥΛΟΥ + + +ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ +ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ + +ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ + +ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ +Γ. ΤΣΟΚΟΠΟΥΛΟΥ + +ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ +ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΦΕΞΗ +1910 + +ΥΠΟΘΕΣΙΣ +Ο Νεοπτόλεμος, λαβών εν Τροία γέρας την Ανδρομάχην, την γυναίκα του +Έκτορος, εγέννησεν εξ αυτής τον Μολοσσόν. Έπειτα ενυμφεύθη την +Ερμιόνην, κόρην του Μενελάου. Επειδή δε πριν είχε ζητήση λόγον από +τον Δελφικόν Απόλλωνα διά τον φόνον του πατρός του Αχιλλέως, μετέβη +πάλιν εις το Μαντείον, διά να ζητήση συγγνώμην. Ζυλοτυπούσα όμως η +Ερμιόνη την Ανδρομάχην εσκέφθη να την θανατώση, και έστειλε και +εκάλεοε τον πατέρα της Μενέλαον. Η Ανδρομάχη έστειλε και έκρυψε +μακράν από τανάκτορα τον υιόν της, αυτή δε κατέφυγεν εις το ιερόν της +Θέτιδος. Οι άνθρωποι όμως του Μενελάου απεκάλυψαν τον Μολοσσόν, αυτήν +δε δι' απάτης απέσπασαν από το ιερόν ότε δε έμελλον να θανατώσουν και +τους δυο, ημποδίσθησαν υπό του ελθόντος Πηλέως. Και ο μεν Μενέλαος +επέστρεψεν εις την Σπάρτην. Η δε Ερμιόνη μετενόησε φοβηθείσα τον +Νεοπτόλεμον. Ελθών δε ο [Ορέστης] Μενέλαος αυτήν μεν έπεισε να τον +ακολουθήση, επεβουλεύθη δε την ζωήν του Νεοπτολέμου, του οποίου τον +νεκρόν φέρουν οι επί της σκηνής. Ενώ ο Πηλεύς θρηνεί τον θάνατον του +υιού του, εμφανισθείσα η Θέτις διατάσσει αυτόν να θάψη τον νεκρόν εις +τους Δελφούς και να στείλη την Ανδρομάχην με τον υιόν της εις τους +Μολοσσούς, αναγγέλλει δε εις τον γέροντα ότι έτυχε της αθανασίας και +ότι θα κατοικήση εις την νήσον των Μακάρων. + +Το δράμα διεξάγεται εις την Φθίαν, ο δε χορός αποτελείται από +Φθιώτιδας γυναίκας. Προλογίζει η Ανδρομάχη. + +Το δράμα θεωρείται εκ των δευτέρων. + +ΠΡΟΣΩΠΑ + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ +ΧΟΡΟΣ +ΕΡΜΙΟΝΗ +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +ΜΟΛΟΣΣΟΣ +ΠΗΛΕΥΣ +ΑΛΛΗ ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ +ΤΡΟΦΟΣ +ΟΡΕΣΤΗΣ +ΑΓΓΕΛΟΣ +ΘΕΤΙΣ + + + +ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ + + + +ΠΡΑΞΙΣ Α'. + + + + +(Η σκηνή εν Θεσσαλία, μεταξύ της Φθίας και των Φαρσάλων έξω του ιερού +της Θέτιδος, πλησίον των Ανακτόρων. Κατά την άρσιν της αυλαίας η +Ανδρομάχη φαίνεται εις την θύραν του ναού). + + + +ΣΚΗΝΗ Α'. + + + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Ω πόλις των Θηβαίων, καύχημα της Ασιατικής γης, από την οποίαν ήλθα +άλλοτε με πολύχρυσα στολίδια εις τα ανάκτορα του βασιλέως Πριάμου, ως +σύζυγος δοθείσα εις τον Έκτορα. Εις εκείνον τον καιρόν όλοι εζήλευαν +την Ανδρομάχην, αλλά τώρα δεν υπάρχει ούτε θα γεννηθή ποτέ γυναίκα +δυστυχεστέρα από εμέ. Διότι εγώ τον μεν άνδρα μου τον Έκτορα είδα με +τα μάτια μου να σκοτώνη ο Αχιλλεύς, το δε παιδί που απέκτησα από +εκείνον, τον Αστυάνακτα, είδα να πέφτη από τους υψηλούς πύργους, όταν +οι Έλληνες κατέλαβαν την Τροίαν. Εγώ δε, μολονότι εγεννήθηκα ελευθέρα +από ελευθέρους γονείς, εν τούτοις εις την Ελλάδα έφθασα δούλη, +δοθείσα ως δώρον εις τον νησιώτην Νεοπτόλεμον, διαλεγμένη ως το +καλλίτερον γέρας από όλα τα τρωικά λάφυρα. Τώρα κατοικώ εις τα +γειτονικά πεδία της Φθίας και της πόλεως των Φαρσάλων, όπου η +θαλασσία Θέτις κατώκει μαζί με τον Πηλέα φεύγουσα μακρυά από τους +ανθρώπους. Ο Θεσσαλικός λαός τώρα προς τιμήν του γάμου της Θέτιδος με +τον Πηλέα ονομάζει τον τόπον αυτόν Θετίδιον, όπου είχε το σπίτι του ο +υιός του Αχιλλέως, αφήνων να βασιλεύη εις τα Φάρσαλα ο Πηλεύς, διότι +δεν θέλει να πάρη το σκήπτρον ενόσω ζη ο γέρων ο πατέρας του. Εγώ ως +δούλη με αυτόν εις αυτό το σπίτι απέκτησα παιδί. Και μολονότι πριν με +είχαν εύρη πολλά κακά, εν τούτοις πάντοτε παρηγορούμην με την ελπίδα +ότι, αν σωθή το παιδί, θα εκαλλιτέρευεν η τύχη μου και θα +ικανοποιούμην διά τας ατυχίας μου. Αφ' ότου όμως αυτός επήρε γυναίκα +την Ερμιόνην από την Λακεδαίμονα και εγκατέλειψε εμέ την δούλην, +καταδιώκομαι από αυτήν από ζηλοτυπίαν. Διότι λέγει, ότι με μυστικά +φάρμακα κατώρθωσα να μην κάμη παιδί και να την μισήση ο σύζυγος της, +και ότι θέλω να μείνω εγώ αντί εκείνης μέσα εις αυτό το σπίτι και διά +της βίας να διώξω αυτήν. Αυτά εγώ, και όταν τα πρωτοήκουσα, δεν τα +παρεδέχθην, και τώρα τα αρνούμαι εντελώς. Ο μέγας Ζευς το γνωρίζει +βέβαια, ότι εγώ δεν έγινα εκουσίως μου σύζυγος. Αλλ' εκείνη δεν +πείθεται και θέλει να με φονεύση, έχουσα συνεργόν τον πατέρα της τον +Μενέλαον, ο οποίος ήλθε επίτηδες εδώ από την Σπάρτην, με αυτόν τον +σκοπόν. Φοβηθείσα λοιπόν εγώ ήλθα γρήγορα εις αυτό το γειτονικόν +ιερόν της Θέτιδος, μήπως με σώση από τον θάνατον. Διότι και αυτός ο +Πηλεύς και οι απόγονοι του Πηλέως το σέβονται, ως ενθυμίζον τους +γάμους της Νηρηίδος. Το δε μονάκριβό μου παιδί το έστειλα κρυφά εις +άλλο σπίτι, φοβουμένη μήπως το σκοτώσουν. Επειδή ο πατέρας του ούτε +αυτό ούτε εμέ ημπορεί να βοηθήση, διότι λείπει εις τους Δελφούς, διά +να ζητήση συγγνώμην από τον Απόλλωνα Λοξίαν διά την ανοησίαν που +έκαμεν άλλοτε, όταν επήγε εις την Πυθίαν, διά να ζητήση λόγον από τον +Φοίβον διά τον πατέρα του. Τώρα λοιπόν είναι εκεί ζητών συγγνώμην διά +το παλαιόν σφάλμα του και παρακαλών να έχη εις το μέλλον ευνοϊκόν τον +θεόν. + +(Εισέρχεται η Θεράπαινα) + + +ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ +Κυρία, εγώ δεν θα παύσω να σε ονομάζω έτσι, διότι και εις το σπίτι +μας έτσι σε ωνόμαζα, όταν ήμεθα εις την Τροίαν. Επειδή δε και σε +αγαπώ και τον άνδρα σου, όταν εζούσε, έρχομαι να σου φέρω νέα, με +φόβον μεν μήπως με ακούση κανείς από τους κυρίους, αλλά και με λύπην +προς σε. Διότι φαίνεται ότι τρομερά σκέπτεται εναντίον σου και +εναντίον του παιδιού σου ο Μενέλαος, και πρέπει να φυλαχθής. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Ω αγαπητή δούλη και συ όπως εγώ, διότι δούλη είσαι και συ μαζί με την +πρώην βασίλισσαν, τώρα δε δυστυχισμένη, τι κάμνουν αυτοί, τι +μηχανεύονται πάλιν θέλοντες να με σκοτώσουν την τρισαθλίαν; + +ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ +Ω δυστυχισμένη, θέλουν να σκοτώσουν το παιδί σου, το οποίον έδιωξες. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Αλλοίμονον! Ποίος τους επρόδωκε και πότε, ότι εγώ έστειλα μακρυά απ' +εδώ το παιδί μου; Ω, εχάθηκα η δυστυχισμένη! + +ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ +Δεν ξέρω. Αυτούς είδα εγώ να το ζητούν. Και ο Μενέλαος πηγαίνει τώρα +γρήγορα, διά να το εύρη έξω από το σπίτι. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Αλλοίμονο εχάθηκα! Και σένα, παιδί μου, θα σε σκοτώσουν οι δύο γύπες, +ενώ ο πατέρας σου είναι εις τους Δελφούς. + +ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ +Μου φαίνεται ότι, αν εκείνος ήτο εδώ, δεν θα επάθαινες τίποτε κακόν. +Αλλά τώρα δεν έχεις κανένα που να σ' αγαπά. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Δεν γίνεται έξω λόγος περί του Πηλέως ότι έρχεται; + +ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ +Εκείνος είναι γέρος, ώστε να σε βοηθήση, και αν έλθη. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Έστειλα και του εμήνυσα και μάλιστα όχι μίαν φοράν μόνον. + +ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ +Σου φαίνεται ότι πραγματικώς οι απεσταλμένοι σου εφρόντισαν; + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Πώς να κάμω; θέλεις και συ να πας εκ μέρους μου; + +ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ +Πώς να δικαιολογήσω ότι θα λείψω τόσον από το σπίτι; + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Πολλάς δικαιολογίας ημπορείς να εύρης• και συ είσαι γυναίκα. + +ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ +Είναι πολύς κίνδυνος, διότι η Ερμιόνη προσέχει πολύ. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Βλέπεις; Διστάζεις, ενώ τόσα υποφέρω εγώ που με αγαπάς. + +ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ +Όχι, μη με βρίζης. Πηγαίνω, έστω και αν πρόκειται να πάθω τίποτε +κακόν, αφού είμαι δούλη και η ζωή μιας δούλης δεν αξίζει τίποτε. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Πήγαινε λοιπόν γρήγορα. Εγώ δε καθισμένη εδώ με θρήνους και γόους και +δάκρυα θα γεμίσω τον αέρα. Διότι είναι φυσικόν εις ημάς τας γυναίκας +ως απόλαυσιν να έχωμεν πάντοτε εις το στόμα μας τας συμφοράς του +παρόντος. Και διά να κλαίω δεν έχω μίαν αφορμήν αλλά πολλάς. Την +πατρικήν μου πόλιν, τον Έκτορα που έχασα και την σκληράν μου τύχην +που μ' έκαμε δούλην ενώ δεν ήξιζα. Δεν πρέπει κανείς να μακαρίζη ένα +άνθρωπον πριν ιδή πώς θα περάση την τελευταίαν ημέραν της ζωής του +και πώς κατέβη εις τον άλλον κόσμον. Ο Πάρις δεν έφερε την Ελένην εις +το Ίλιον ως σύζυγον αλλά ως καταστροφήν. Ένεκα αυτής, ω Τροία, με το +δόρυ και με το πυρ σε κατέλαβεν ο Ταχύς Άρης των Ελλήνων με τον +στόλον των χιλίων πλοίων, και ο υιός της θαλασσίας Θέτιδος τον ιδικόν +μου σύζυγον τον Έκτορα έσυρε γύρω από τα τείχη, δεμένον πίσω από το +άρμα του. Κ' εμέ την ιδίαν εξ αιτίας της με ήρπασαν από τα δωμάτια +μου και με ωδήγησαν κάτω εις την θάλασσαν, διά να πέσω εις την +φοβεράν δουλείαν. Άφθονα τα δάκρυα έτρεχαν εις το πρόσωπόν μου, όταν +άφησα την πόλιν και το σπίτι μου και τον άνδρα μου κυλιόμενον εις την +σκόνην. Ω δυστυχισμένη εγώ, τι ανάγκη ήτο να βλέπω ακόμη το φως ως +δούλη της Ερμιόνης; Και αυτήν φοβουμένη τώρα κατέφυγα εις αυτό το +άγαλμα της θεάς, το οποίον εναγκαλίζομαι ως ικέτις, όπου και λύομαι +εις τα δάκρυα, τα οποία τρέχουν ως σταγόνες από πέτραν. + + + +ΣΚΗΝΗ Γ'. + + + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ—ΧΟΡΟΣ ΘΗΒΑΙΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ + +ΧΟΡΟΣ +Ω, συ, η οποία ήλθες εις το ιερόν αυτής της θεάς, εγώ, αν και γέννημα +της Φθίας, έρχομαι όμως προς σε την καταγομένην από την Ασίαν, από +λύπην, μήπως κατορθώσω να εύρω μίαν λύσιν των δεινών σου, αφού σε και +την Ερμιόνην τρομερά έρις περιέπλεξε, διότι και αι δύο ένα άνδρα +έχετε, τον υιόν του Αχιλλέως. Σκέψου καλά την δυστυχίαν εις την +οποίαν ευρέθης. Συ, κόρη από την Τροίαν, αγωνίζεσαι προς δέσποιναν +Λάκαιναν. Άφησε το τώρα το ιερόν της θαλασσινής θεάς, το δεχόμενον +προσφοράς. Διότι ποίον θα είναι το όφελός σου, αν αναγκάζεσαι να +συναγωνίζεσαι προς τους δεσπότας και επομένως να φθείρης το σώμα σου; +Οι δυνατώτεροι θα επικρατήσουν. Διατί κοπιάζεις, ενώ δεν είσαι +τίποτε; Πήγαινε• άφησε τον ναόν της Νηρηίδος θεάς, σκέψου ότι είσαι +ξένη δούλη, εις ξένην πόλιν, όπου δεν βλέπεις κανένα από τους φίλους +σου, ω δυστυχεστάτη, ω τρισαθλία νύμφη. + +(Αντιστροφή β'.) + +Δυστυχεστάτη, ήλθες, εδώ ω γυναίκα της Τροίας. Αλλά φοβούμεναι τους +κυρίους μας σιωπώμεν, —μολονότι σε λυπούμεθα,—μη μας ιδή ότι σε +συμπαθούμεν η κόρη του Διός. + + + +ΣΚΗΝΗ Δ'. + + + +ΑΙ ΑΥΤΑΙ—ΕΡΜΙΟΝΗ + +(Η Ερμιόνη εισέρχεται επιδεικτικώς ενδεδυμένη και ομιλεί με +υπεροψίαν) + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Τα πλούσια χρυσά στολίσματα της κεφαλής και τους κεντημένους πέπλους, +δεν έλαβα ούτε από τον Αχιλλέα ούτε από τον Πηλέα, αλλά τους είχα +προίκα αφ' ότου έφθασα εδώ από το σπίτι μου, από την Λακωνικήν γην +της Σπάρτης, γιατί μου τα είχε χαρίση ο πατέρας μου ο Μενέλαος μαζί +με άλλην προίκα, γι' αυτό έχω το δικαίωμα να είμαι ελευθερόστομος. Σε +σας λοιπόν αυτά τα λόγια λέγω. Συ όμως, αν και είσαι δούλη και σε +κατέκτησαν ως λάφυρον, θέλεις να διώξης εμέ από το σπίτι μου και να +γίνης κυρία. Και με τα φάρμακά σου έκαμες τον άνδρα μου να με μισήση +και όλη μου η γαλήνη εχάθη. Διότι είναι τρομερά η ψυχή των γυναικών +της Ασίας εις το να βρίσκουν αυτά τα μέσα. Αλλ' απ' αυτά θα σε +εμποδίσω εγώ και εις τίποτε δεν θα σε ωφελήση αυτό το ιερόν της +Νηρηίδος. Ούτε ο βωμός ούτε ο ναός θα σε προστατεύουν, αλλά θ' +αποθάνης. Εάν δε κανείς θεός ή θνητός θέλη να σε σώση, πρέπει πρώτον +να παραιτήσης τας πριν ιδέας σου και να πέσης ταπεινή εις τα πόδια +μου, και να περιποιηθής το σώμα μου και να μου χύνης μέσα από χρυσά +αγγεία δροσερόν νερόν του Αχελώου και να εννοήσης ποίοι είναι εκείνοι +κοντά εις τους οποίους ζης. Διότι αυτά εδώ δεν είναι ούτε του Έκτορος +ούτε του Πριάμου, ούτε έχεις τον χρυσόν που είχες άλλοτε. Εδώ είναι +πόλις Ελληνική. Εις τόσην αναίδειαν έφθασες, δυστυχισμένη, ώστε +ετόλμησες να πάρης άνδρα εκείνον του οποίου ο πατέρας εσκότωσε τον +σύζυγόν σου και έκαμες παιδιά με τον κύριόν σου. Έτσι είσθε σεις όλοι +οι βάρβαροι. Ο πατέρας παίρνει σύζυγον την κόρην του και το παιδί την +μητέρα, και η κόρη τον αδελφόν, οι φίλτατοι δε μεταξύ των +επιβουλεύονται ο ένας τον άλλον και αλληλοσκοτώνονται. Αυτάς τας +συνηθείας έφερες και να τας κρατήσης διά τον εαυτόν σου• μη τας +μεταδώσης δε και εις ημάς. Ημείς δεν θεωρούμεν καλόν ένας άνδρας να +έχη δύο γυναίκας, αλλά και οι δύο σύζυγοι να αποβλέπουν εις ένα +έρωτα, εάν θέλουν να ζουν καλά. + +ΧΟΡΟΣ +Ζηλότυπον είναι το φύλον των γυναικών εκ φύσεως, και προ πάντων +δυσμενές, όταν δύο γυναίκες έχουν ένα άνδρα. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Αλλοίμονον! Κακόν είναι εις τους ανθρώπους η νεότης και μάλιστα όταν +δεν την διευθύνη η δικαιοσύνη. Εγώ φοβούμαι μήπως, επειδή είμαι δούλη +σου, με εμποδίση αυτό να ομιλήσω, μολονότι έχω πολλά δίκαια, εξ άλλου +δε, αν κρατήσω την γλώσσαν μου, μήπως βλαφθώ επίσης διά την σιωπήν +μου. Διότι οι μεγαλοφρονούντες δεν ακούουν ευχαρίστως τα λόγια των +υποδεεστέρων. Αλλά δεν θ' αφήσω τον εαυτόν μου να νικηθή από +αδυναμίαν. Αλλά ειπέ μου συ, ω νέα, ποία αίτια θα σε πείσουν τάχα να +διεκδικήσω με σε τα δικαιώματα του νομίμου γάμου; Μήπως άρά γε η +πόλις της Λακεδαίμονος είναι μικροτέρα από την πόλιν των Φρυγών, +μήπως η τύχη μου είναι ανωτέρα της δικής σου, ή μήπως τουλάχιστον +είμαι ελευθέρα; Ή στηριζομένη εις την νεότητα και εις την ωραιότητά +μου και εις το μέγεθος της πατρίδος μου και εις τους φίλους μου θέλω +να καταλάβω αντί σού το σπίτι σου; τι τάχα, μήπως ζητώ να γεννήσω εγώ +αντί σού παιδιά, τα οποία θα είναι και δούλα όπως εγώ και θ' αυξάνουν +την δυστυχίαν μου; Ή άραγε, αν συ δεν γεννήσης παιδιά, θ' ανεχθή η +Φθία να βασιλεύσουν τα δικά μου; Με αγνοούν οι Έλληνες, και διά τον +Έκτορα, και άγνωστος τους είμαι και ούτε γνωρίζουν ότι ήμουν +βασίλισσα των Φρυγών. Δεν είναι λοιπόν τα φάρμακα μου που κάμνουν τον +άνδρα σου να σε αποστρέφεται, αλλά φαίνεται ότι συ δεν γνωρίζεις να +τον περιποιηθής. Διότι αυτό είναι το φίλτρον της γυναικός• όχι η +καλλονή της αλλά τα προτερήματά της ευχαριστούν τους άνδρας. Συ δε, +μόλις ολίγον πειραχθής, ομιλείς με υπερηφάνειαν διά την πατρίδα σου +και περιφρονείς την Σκύρον. Δείχνεις συ τον πλούτον σου μέσα εις τους +πτωχούς και ο Μενέλαος είναι δι' εσέ μεγαλύτερος από τον Αχιλλέα. +Αυτά κάμνουν τον άνδρα σου να σε αποστρέφεται. Πρέπει η γυναίκα, και +αν πάρη άνδρα κακόν, να υπομένη και όχι να συναγωνίζεται μαζί του εις +υπερηφάνειαν. Εάν ήσουν εις την σκεπασμένην με χιόνια Θράκην και +είχες άνδρα βασιλέα, ο οποίος θα εμοιράζετο με πολλάς την κλίνην του, +θα τας εσκότωνες όλας; Και από το αχόρταστον πάθος σου θα ύβριζες +όλας τας γυναίκας; Αυτό είναι αισχρόν αν και ημείς αισθανόμεθα αυτήν +την ασθένειαν περισσότερον από τους άνδρας, εν τούτοις προσπαθούμεν +να την μετριάζωμεν. Ω φίλτατε Έκτωρ, πώς ενθυμούμαι ότι, αν κάποτε η +Κύπρις σου ενέπνεεν αδυναμίαν, εγώ την υπέφερα και πολλάκις έδωκα τον +μαστόν μου εις τα νόθα παιδία σου, διά να μη σε πικράνω. Με αυτήν την +συμπεριφοράν είλκυα προς εμέ τον άνδρα μου. Ενώ συ φοβείσαι μην +εγγίση έστω και μια σταλαγματιά δρόσου τον άνδρα σου. Πρόσεξε μήπως +περάσης εις το πάθος προς τον άνδρα ακόμη εκείνην που σ' εγέννησε. Τα +παιδιά των κακών μητέρων, αν έχουν νουν, πρέπει ν' αποφεύγουν, τα +καμώματα των μητέρων των. + +ΧΟΡΟΣ +Δέσποινα, όσον είναι δυνατόν, προσπάθησε να συμφιλιωθής μαζί της. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Πώς; κάνεις την φρόνιμην με τα λόγια σου, και με κατηγορείς εμένα ως +μη σώφρονα; + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Αυτό δεν φαίνεται τουλάχιστον από τα λόγια που είπες. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Η σκέψις σου ας μη γίνη ιδική μου σκέψις. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Είσαι νέα και όμως ομιλείς περί αισχρών. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Συ δεν τα λέγεις, αλλά όσον ημπορείς τα κάνεις. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Δεν ημπορείς να υποφέρης με σιωπήν όσα σου εμπνέει ο έρως σου; + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Μήπως αυτά δεν είναι πάντοτε η πρώτη σκέψις της γυναικός; + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Όταν τα μεταχειρίζεται, καλά. Ειδεμή είναι αισχρά. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Εις την πόλιν που κατοικούμεν δεν έχομεν τους νόμους των βαρβάρων. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Κ' εκεί θεωρούνται κακά όσα κακά είναι κ' εδώ. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Σοφή είσαι, σοφή. Αλλ' όμως πρέπει ν' αποθάνης. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Βλέπεις πώς σε κυττάζει το άγαλμα της Θέτιδος; + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Μισεί η θεά την πατρίδα σου εξ αιτίας του φόνου του Αχιλλέως. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Η Ελένη ήτο η αιτία του φόνου του, η μητέρα σου, όχι εγώ. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Θα σπρώξης ακόμη περισσότερον τας ύβρεις σου εναντίον μου; + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Ιδού, σιωπώ και ράβω το στόμα μου. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Απάντησε εις εκείνο διά το οποίον ήλθα. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Σου απαντώ ότι δεν έχεις νουν όσον πρέπει. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +θα φύγης από αυτό το αγνόν τέμενος της θαλασσίας θεάς; + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Νεκρά βεβαίως. Εάν όμως δεν αποθάνω, δεν θα το αφήσω +ποτέ. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Αυτό είναι πλέον αποφασισμένον και δεν θα περιμείνω την επιστροφήν +του συζύγου μου. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Ούτε εγώ όμως έως τότε θα παραδοθώ εις σε. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +θα βάλω φωτιά και θα σ' αναγκάσω χωρίς να ανησυχήσω προς χάριν σου. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Άναψε λοιπόν την φωτιά• οι θεοί θα τα ιδούν αυτά. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Και εις το σώμα σου θα προξενήσω τους πόνους που φέρνουν τα τρομερά +τραύματα. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Σφάξε με, χύσε το αίμα μου εις τον βωμόν της θεάς. Εκείνη θα σε +τιμωρήση. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Ω γέννημα βάρβαρον και ω σκληρόν θράσος, περιφρονείς τον θάνατον; +Αλλά εγώ έχω το μέσον να σε κάμω ν' αφήσης με την θέλησίν σου το +μέρος αυτό. Έχω τον τρόπον να σε πείσω. Αλλ' ας κρατήσω τα λόγια μου, +να γίνουν γρήγορα πράγμα. Κάθησαι καλά εδώ• αλλά και αν με μολύβι +είσαι κολλημένη εις το έδαφος, πάλιν εγώ θα σε εκτοπίσω, πριν να έλθη +ο υιός του Αχιλλέως, εις τον οποίον έχεις τόσην πεποίθησιν. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Έχω πεποίθησιν. Παράξενον! Κατά των ερπετών και των θηρίων οι θεοί +έδωκαν εις τους ανθρώπους φάρμακα. Κανείς όμως δεν ευρήκε ποτέ +φάρμακον εναντίον της κακής γυναικός, η οποία και από την έχιδναν και +από την φωτιάν είναι τρομερωτέρα. Τόσον κακόν είμεθα ημείς διά τους +ανθρώπους. + +ΧΟΡΟΣ +Βεβαίως μεγάλων κακών υπήρξεν αιτία ο υιός του Διός και της Μαίας, +όταν ήλθεν εις το δάσος της Ίδης οδηγών το λαμπρόν άρμα των τριών +θεών, ωπλισμένον διά την ολεθρίαν έριδα της καλλονής προς ένα νεαρόν +ποιμένα, ο οποίος εκάθητο μόνος του εις τας ερήμους επαύλεις και τους +σταθμούς. Όταν ήλθαν αι θεαί εις το πυκνόν δάσος, πρώτον έλουσαν τα +ωραία σώματα εις το ρεύμα των ορεινών πηγών και έπειτα επήγαν εις τον +υιόν του Πριάμου, απευθύνουσαι η μία προς την άλλην λόγια +προσβλητικά. Αλλά η Κύπρις ενίκησε με τα δόλια λόγια της τα οποία +τέρπουν, υπήρξαν όμως πικρά διά την δυστυχισμένην πόλιν της Τροίας. +Είθε να έρριχνεν οπίσω της το κακόν εκείνη που εγέννησεν άλλοτε τον +Πάριν πριν κατοικήση τας υπωρείας της Ίδης, όταν εφώναζεν η +Κασσάνδρα, καθισμένη κοντά εις την προφητικήν δάφνην, ότι έπρεπε να +φονευθή, διότι έμελλε να γεννήση την δυστυχίαν της μεγάλης πόλεως του +Πριάμου. Προς ποίον δεν ήλθε; Ποίον από τους δημογέροντας δεν +παρεκάλεσε να φονεύση το βρέφος; + +Εάν την ήκουαν, ούτε αι άλλαι γυναίκες της Τροίας θα εγίνοντο δούλαι, +ούτε συ ως δούλη θα ήσουν πλησίον εις τους τυράννους. Και η από όλην +την Ελλάδα εκστρατεύσασα νεολαία δεν θα ηγωνίζετο δέκα χρόνια έξω από +τα τείχη της Τροίας, ούτε τόσαι σύζυγοι θα έμεναν έρημοι, ούτε τόσοι +γέροντες ορφανοί από παιδιά. + +Α Υ Λ Α I Α + + + + +ΠΡΑΞΙΣ Β'. + + + + +ΣΚΗΝΗ Α'. + + + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ — ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Έρχομαι, αφού ανεκάλυψα το παιδί σου, το οποίον κρυφά από την +θυγατέρα μου έστειλες εις άλλο σπίτι. Επίστευες ότι εσέ μεν θα σώση +αυτή η θεά, το παιδί σου δε εκείνοι που το έκρυψαν. Αλλ' απεδείχθης +ολιγώτερον έξυπνη από τον Μενέλαον. Αν δεν φύγης από αυτόν τον τόπον, +θα φονεύσωμεν αυτό αντί σου. Σκέψου λοιπόν αυτό, ποίον εκ των δύο +θέλεις, ν' αποθάνης συ, ή να χαθή αυτό, εξ αιτίας σου, δι' όσα έκαμες +συ εναντίον της κόρης μου. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Ω φήμη, φήμη, μυρίους θανάτους, οι όποιοι δεν αξίζουν τίποτε, έκαμες +να φαίνωνται μεγάλοι. Εγώ θεωρώ ευτυχείς εκείνους, των οποίων η φήμη +στηρίζεται εις την αλήθειαν. Εκείνους όμως, οι οποίοι στηρίζονται εις +το ψεύδος, δεν θεωρώ ότι έχουν άλλην αξίαν παρά μόνον ότι οφείλουν +την φήμην των εις την τύχην. Συ λοιπόν είσαι, που αρχηγός των +εκλεκτών Ελλήνων αφήρεσες άλλοτε την Τροίαν από τον Πρίαμον, μολονότι +είσαι τόσον άνανδρος; Συ, ο οποίος πεισθείς εις τα λόγια της κόρης +σου, που είναι παιδί ακόμη, τόσον υπερηφανεύεσαι και καταδέχεσαι να +πολεμής μίαν δυστυχισμένην δούλην γυναίκα; Δεν σ' ευρίσκω ούτε σε +άξιον της Τροίας ούτε την Τροίαν άξιάν σου. Όσοι λοιπόν φαίνονται +λαμπροί, είναι μόνον απ' έξω, από μέσα όμως είναι ίσοι με τους +κοινούς ανθρώπους και μόνον κατά τα πλούτη διαφέρουν, διότι αυτά τους +δίδουν δύναμιν. Μενέλαε, ας τελειώσωμεν αυτήν την ομιλίαν. Εάν χαθώ +διά την κόρην σου, πώς εκείνη θ' αποφύγη την τιμωρίαν διά το αίμα που +θα χυθή; Και συ ακόμη εις τα μάτια των πολλών θα είσαι συνεργός αυτού +του φόνου, διά το μέρος που έλαβες εις αυτόν. Αν εγώ σωθώ από τον +θάνατον, φονεύσης δε το παιδί μου, πώς θ' ανεχθή εύκολα τον θάνατον +του ο πατέρας του; Αυτόν δεν τον εθεώρησεν άνανδρον η Τροία, όπως σε. +Εκείνος, θα κάμη ό,τι πρέπει και θα φανή ότι κάμνει άξια του Πηλέως +και του πατρός του Αχιλλέως. Θα διώξη λοιπόν την κόρην σου από το +σπίτι, όταν δε συ θέλησης να την δώσης εις άλλον άνδρα, τι θα του +είπης; ότι τάχα τον άφησε, φρόνιμη αυτή, και έφυγε, επειδή ήτο κακός +σύζυγος; Αλλά αυτό θα είναι ψεύδος. Ή θα την κρατήσης εις το σπίτι +σου να γηράση ανύπανδρος; Ω, δυστυχισμένε, δεν βλέπεις πόση κακή θα +είναι η συνέπεια! Πόσα δεν θα επροτιμούσες να πάθη η κόρη σου από +αντιζήλους παρά όσα εγώ σου λέγω; Δεν πρέπει διά μικρά πράγματα να +προκαλή κανείς μεγάλας δυστυχίας, ουδέ αν αι γυναίκες είμεθα όντα +τόσον κακά, οι άνδρες να εξομοιούνται με ημάς κατά την φύσιν. Εγώ, αν +μετεχειρίσθην φάρμακα, διά να κάμω στείραν την θυγατέρα σου, όπως +αυτή λέγει, με την θέλησίν μου και όχι διά της βίας, θ' αφήσω τον +βωμόν αυτόν και θα υποβληθώ εις την κρίσιν του γαμβρού σου. Διότι και +αυτόν δεν βλάπτω ολιγώτερον, αν τον καταδικάζω να μείνη χωρίς παιδιά. +Εγώ αυτά έχω να είπω διά τον εαυτόν μου. Όσον αφορά εσέ, ένα μόνον +παρατηρώ. Ότι διά γυναικείαν έριδα κατέστρεψες και την δυστυχισμένην +πόλιν της Τροίας. + +ΧΟΡΟΣ +Ομίλησες προς άνδρας με περισσοτέραν τόλμη από όση αρμόζει εις +γυναίκας και ελησμόνησες την φρόνησιν. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Αυτή είναι νίκη μικρή και όχι άξια της βασιλείας μου και, όπως +λέγεις, της Ελλάδος. Μάθε όμως ότι εκείνο που χρειάζεται κανείς, του +είναι μεγαλύτερον από την άλωσιν της Τροίας. Εγώ θα βοηθήσω την κόρην +μου, διότι είναι μεγάλη προσβολή να διωχθή από την συζυγικήν κλίνην. +Όλα τα άλλα, τα οποία ημπορεί να πάθη μία γυναίκα είναι ολιγώτερα• το +να χάνη όμως τον άνδρα της είναι ως να χάνη την ζωήν της. Ο σύζυγος +της κόρης μου έχει το δικαίωμα να διατάσση τους δούλους μου, όπως η +κόρη μου και εγώ να διατάσσωμεν τους ιδικούς του. Διότι μεταξύ φίλων, +οι οποίοι είναι πραγματικοί φίλοι, δεν υπάρχει τίποτε ιδιαίτερον, +αλλά όλα είναι κοινά. Αν λοιπόν, όταν λείπη εκείνος, δεν φροντίσω εγώ +διά τα συμφέροντά του, είμαι άνθρωπος φαύλος και όχι φρόνιμος. Αλλά +άφησε πλέον τον ναόν αυτής της θεάς, διότι, αν αποθάνης συ, αυτό το +παιδί σώζεται από τον θάνατον. Αν όμως συ δεν θέλης ν' αποθάνης, θα +φονεύσω αυτό. Ένας από τους δύο σας είναι ανάγκη να αφήση την ζωήν. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Αλλοίμονον, ποίαν πικράν εκλογήν ζωής μου προτείνεις! Και αν εκλέξω +θα είμαι αθλία και αν δεν εκλέξω γίνομαι δυστυχής. Ω συ, που χάριν +μικράς αιτίας, μεγάλα κάμνεις, άκουσε με. Διά ποίαν αιτίαν ζητείς τον +θάνατον μου; Ποίαν πόλιν επρόδωσα, ποίον από τα παιδιά σου εσκότωσα, +πού έβαλα πυρκαϊάν; Διά της βίας εκοιμήθην με τον κύριόν μου και +φονεύεις εμέ αντί εκείνου ο οποίος είναι η αιτία; Αφήνεις την αρχήν +και φέρεσαι εναντίον του αποτελέσματος; Ω, τι δυστυχία είναι αυτή! +Δυστυχισμένη μου πατρίς, πόσα υποφέρω! Τί ανάγκη ήτο να γεννήσω, διά +να προσθέσω και άλλο βάρος διπλούν εις τα βάρη μου; Ποία ευχαρίστησις +υπάρχει εις την ζωήν μου, και τι, ποίας δυστυχίας να κυττάξω, τας +περασμένας ή τας παρούσας; Μήπως δεν είδα την σφαγήν του Έκτορος +δεμένου εις το άρμα, και το Ίλιον οικτρώς πυρπολούμενον, εγώ δε η +ιδία δεν εισήλθα ως δούλη εις τα πλοία των Αργείων, συρομένη από τα +μαλλιά; Όταν έφθασα εις την Φθίαν, μου εδόθη σύζυγος ο φονεύς του +Έκτορος. Διατί όμως να κλαίω δι' αυτάς τας παλαιάς δυστυχίας και δεν +συλλογίζομαι τα κακά που έχω εμπρός μου; Ένα παιδί μου έμενε, φως της +ζωής μου, και αυτό θα μου το σκοτώσουν τώρα, διότι το θέλουν. Αλλά +όχι, δεν θα γίνη αυτό διά να σώσω εγώ την αθλίαν μου ζωήν, διότι το +να σωθή αυτό, είναι η μόνη μου ελπίς, εις εμέ δε θα είναι +αίσχος να μη χαθώ προς χάριν του παιδιού μου. Ιδού λοιπόν αφήνω τον +βωμόν και παραδίδομαι εις τα χέρια σας. Σφάξατέ με, φονεύσατέ με, +δέσατέ με, κρεμάσατέ με από τον λαιμόν. Ω, παιδί μου, εγώ η μητέρα +σου καταβαίνω εις τον Άδην, διά να μη πεθάνης συ! Αν δε σωθής από τον +θάνατον, ενθημήσου την μητέρα σου, πόσα υπέφερε κ' εχάθη. Και, όταν +σε φιλή ο πατέρας σου, αγκάλιασέ τον και με δάκρυα ειπέ του τι έκαμα. +Όλων των ανθρώπων η ζωή των είναι τα παιδιά των. Εκείνος που θα με +κατηγορήση, διότι είναι άπειρος από παιδιά, βεβαίως ολιγώτερον πονεί, +και δυστυχών είναι πάλιν ευτυχής. + +ΧΟΡΟΣ +Τα λόγια της μας συνεκίνησαν• διότι τα δυστυχήματα των ανθρώπων, και +ξένοι αν είναι, μας προξενούν λύπην, Συ, Μενέλαε, έπρεπε να +συμφιλιώσης αυτήν με την κόρην σου, διά ν' απαλλαχθή και αυτή από τα +δυστυχήματα της. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ (προς τους ακολούθους του) +Δούλοι, πάρετέ μου την αυτήν και δέσατε της τα χέρια. Διότι δεν +πρόκειται ν' ακούση ευχάριστα λόγια. Εγώ, διά ν' αφήσης τον άγιον +βωμόν της θεάς, σε ηπείλησα με τον θάνατον αυτού του παιδιού και σε +ηνάγκασα να έλθης εις τα χέρια μου, διά να σε σκοτώσω. Και αυτά μεν +μάθε ότι είναι αποφασισμένα δι' εσέ. Ότι όμως αφορά εις αυτό το παιδί +θα το αποφασίση η κόρη μου, αν θέλη να το σκοτώση, ή όχι. Πήγαινε +τώρα εις τανάκτορα, διά να μάθης, δούλη εσύ, να υβρίζης τους +ελευθέρους. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Αλλοίμονον, με ηπάτησες, με δόλον μ' έπεισες! + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Δεν το αρνούμαι, το διακηρύττω φανερά εις όλους. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Αυτή είναι η σοφία που θαυμάζουν εις τον Ευρώταν; + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Και εις την Τροίαν επίσης εκδικούνται εκείνους που υβρίζουν. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Τα δε θεία δεν τα νομίζεις θεία, και δεν σου φαίνεται ότι θα δώσης +λόγον; + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Όταν έλθη ο καιρός, θα τα υποστώ. Αλλά εσέ θα σε φονεύσω. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Και αυτό το παιδί θα το αποσπάσης από την [τα] αγκάλην της μητέρας +του; + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Βεβαίως όχι• αν θέλη όμως η κόρη μου, θα της το δώσω να το φονεύση. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Αλλοίμονον! Πώς να σε κλάψω, παιδί μου! + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Βεβαίως και αυτό δεν ημπορεί να έχη πολλάς ελπίδας. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Ω μισητότεροι όλων των ανθρώπων, κάτοικοι της Σπάρτης, δόλιοι εις τας +σκέψεις σας, βασιλείς του ψεύδους, μηχανορράφοι των κακών, που δεν +σκέπτεσθε τίποτε ίσιον και τίμιον αλλά περίπλοκα μόνον, αδικία είναι +να ευτυχήτε εις την Ελλάδα. Ποίον έγκλημα σάς είναι άγνωστον; Δεν +είναι πυκνοί οι φόνοι σας; Δεν είσθε αισχροκερδείς; Δεν συλλαμβάνεσθε +διαρκώς ότι άλλα λέγετε με την γλώσσαν και άλλα σκέπτεσθε; Δυστυχία +εις σας! Δι' εμέ ο θάνατος δεν είναι τόσον τρομερός, όσον νομίζεις. +Διότι εγώ εχάθηκα από την ημέραν που κατελήφθη η Τροία και εφονεύθη ο +γενναίος σύζυγός μου, ο οποίος πολλάκις σ' έκαμε να τρέχης από την +ξηράν, όπου ήσουν εις τα πλοία ναύτης. Τώρα φαίνεσαι γενναίος μαχητής +εναντίον μιας γυναικός και με φονεύεις. Κτύπησέ με, διότι ποτέ δεν θα +κολακεύσω σε και την κόρην σου. Αν συ ήσουν μεγάλος εις την Σπάρτην, +κ' εγώ όμως ήμουν εις την Τροίαν. Αν δε εγώ δυστυχώ τώρα, μην +υπερηφανεύεσαι και σε θα εύρη με την σειράν σου η δυστυχία. + +(Απάγεται από τους δούλους. Ο Μενέλαος εξέρχεται με τους ακολούθους). + + + +ΣΚΗΝΗ Β'. + + + +ΧΟΡΟΣ +Ποτέ δεν θα επαινέσω εκείνον τον άνθρωπον, ο οποίος έχει δύο γυναίκας +και παιδιά από δύο μητέρας, διότι αυτό φέρει διενέξεις εις την +οικογένειαν και πικράν λύπην. Είθε ο ιδικός μου σύζυγος ν' αρκήται +εις εμέ μίαν γυναίκα και να μη φέρη αντίζηλον εις το νυμφικόν μας +κρεββάτι. Και η πόλις δύο άρχοντας δεν υποφέρει ευκολώτερα από τον +ένα, διότι επάνω εις το ένα βάρος προστίθεται άλλο, και γίνεται +αφορμή να στασιάζουν οι πολίται. Ακόμη και εις τους ποιητάς αι Μούσαι +αγαπούν να γεννούν διχονοίας, όταν δύο με επιμέλειαν συνθέτουν τον +ίδιον ύμνον. Όταν δε γοργαί πνοαί άνεμου σπρώχνουν τα πλοία, δύο +γνώμαι των πηδαλιούχων και πυκνόν πλήθος σοφών δεν αξίζουν όσον ένας +άνθρωπος, ολιγώτερον ειδήμων αλλ' απόλυτος κύριος. Έτσι η εξουσία και +εις τας οικογενείας και εις τας πόλεις είναι αναγκαία, όταν θέλη +κανείς να μην αφήση να του φύγη μία ευκαιρία. Το αποδεικνύει η +Λάκαινα, η κόρη του στρατηλάτου Μενελάου, η οποία έφερε την φωτιάν +εις μίαν οικογένειαν, γίνεται δε αιτία να φονευθή τώρα η δυστυχισμένη +κόρη της Τροίας μαζί με το παιδί της. Άθεοι, άνομοι, εναντίον της +φύσεως είναι ο φθόνος. Συ δε, ω δέσποινα, θα μετανοήσεις κάποτε δι' +όσα κάμνεις τώρα. Αλλά βλέπω να προχωρά προς τανάκτορα το ζεύγος το +οποίον είναι τόσον στενά συνδεδεμένον με μίαν απόλαυσιν θανατικών. Ω +δυστυχισμένη γυναίκα και συ άμοιρο παιδί, που πεθαίνεις, διά να +πληρώσης τον γάμον της μητέρας σου, ενώ είσαι αθώον συ και τίποτε +κακόν δεν έκαμες εις τους βασιλείς! + + + +ΣΚΗΝΗ Γ'. + + + +ΧΟΡΟΣ — ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ — ΜΟΛΟΣΣΟΣ + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Ιδού εγώ με αρματωμένα τα χέρια από τους βρόχους κατεβαίνω εις τον +κάτω κόσμον. + +ΜΟΛΟΣΣΟΣ +Αα, μητέρα μου, μητέρα μου, κ' εγώ κατεβαίνω μαζί σου κάτω από τα +φτερά σου. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Θύμα της σφαγής. Ω, βασιλείς της Φθίας! + +ΜΟΛΟΣΣΟΣ +Ω, πατέρα, έλα να μας βοηθήσης! + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Ω, αγαπημένο μου παιδί, θα κοιμηθής μέσα εις την γην εις το στήθος +της δυστυχισμένης μητέρας σου νεκρόν και συ κάτω από το χώμα κοντά +εις την νεκράν! + +ΜΟΛΟΣΣΟΣ +Ω, αλλοίμονον, τι θα μου κάμουν κ' εμένα και εις εσένα, μητέρα! + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Πηγαίνετε εις τον Άδην, διότι ήλθατε από εχθρικήν πόλιν. Πεθαίνετε +και οι δύο από διπλήν απόλαυσιν. Συ μεν φονεύεσαι με την ιδικήν μου +απόφασιν, το δε παιδί αυτό κατ' απόφασιν της Ερμιόνης. Μεγάλη +αφροσύνη είναι ο εχθρός να φείδεται του εχθρού του, όταν ημπορή να +τον φονεύση και ν' απαλλάξη από αυτόν την οικίαν. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Ω, σύζυγε μου, υιέ του Πριάμου, διατί να μην έχω το χέρι σου και το +δόρυ σου να με βοηθήσουν! + +ΜΟΛΟΣΣΟΣ +Ω, αλλοίμονον, με τι μαγικόν τραγούδι να σωθώ από τον θάνατον! + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Πέσε εις τα πόδια του δεσπότου σου, παιδί μου, και παρακάλεσέ τον. + +ΜΟΛΟΣΣΟΣ +Ω, αγαπητέ μου, μη με παραδώσης εις τον θάνατον! + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Αναλύομαι εις δάκρυα, αι κόραι μου στάζουν διαρκώς όπως η πηγή, η +οποία τρέχει από βράχον ανήλιον. + +ΜΟΛΟΣΣΟΣ +Ω, αλλοίμονόν μου, πως να σωθώ από αυτήν την δυστυχίαν! + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Τι πέφτεις εις τα πόδια μου και με παρακαλείς, όπως το κύμα εις τον +βράχον της θαλάσσης; Εγώ είμαι ο προστάτης της ιδικής μου +οικογενείας, δι' εσέ όμως δεν αισθάνομαι καμμίαν αγάπην, διότι πολύ +από την ζωήν μου κατηνάλωσα, διά να γίνω κύριος της Τροίας και της +μητέρας σου. Αφού έχεις την απόλαυσιν να είσαι παιδί της, θα κατέβης +μαζί της εις τον Άδην. + +ΧΟΡΟΣ +Ιδού ότι έρχεται προς τα εδώ ο γέρων Πηλεύς σπεύδων με το γεροντικόν +του βήμα. + + + +ΣΚΗΝΗ Γ'. + + + +ΟΙ ΑΥΤΟΙ—ΠΗΛΕΥΣ + + +ΠΗΛΕΥΣ +Σας ερωτώ, ω γυναίκες, καθώς και αυτόν, ο οποίος είναι έτοιμος διά +σφαγήν τι συμβαίνει, και διατί; Ποία η αιτία της ταραχής εις τα +ανάκτορα; Τι σημαίνει αυτή η εκτέλεσις χωρίς δίκην; Στάσου, Μενέλαε. +Μη σπεύδης να εκτελέσης χωρίς δίκην. (Προς τον δούλον). Συ, οδήγησε +με γρηγορώτερα. Διότι μου φαίνεται ότι δεν επιτρέπεται αργοπορία, +αλλά τώρα παρά ποτέ άλλοτε θα ηυχόμην να είχα νεανικήν δύναμιν. Και +πρώτον μεν προς αυτούς ας διευθύνωμεν ευνοϊκόν άνεμον, όπως εκείνον +που φουσκώνει τα πανιά των πλοίων. Ειπέ μου συ, ποία δίκη απεφάσισε +να σου δέσουν τα χέρια και να σε οδηγήσουν εδώ με το παιδί σου; +Φέρεσαι προς το θάνατον ως προβατίνα με το αρνί της, ενώ εγώ δεν +είμαι παρών ούτε ο σύζυγος σου. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Καθώς βλέπεις, ω γέρον, αυτοί με οδηγούν να αποθάνω μαζί με το παιδί +μου. Τι κάθομαι όμως και σου λέγω, ενώ τα γνωρίζεις; Εγώ δεν σου +έστειλα ένα αλλά πολλούς αγγελιοφόρους, από την ανυπομονησίαν μου. +Βεβαίως θα ήκουσες την διχόνοιαν, η οποία εγεννήθη εις την +οικογένειαν ένεκα της κόρης αυτού, και διά την οποίαν εγώ πεθαίνω +τώρα. Και τώρα με απέσπασαν από τον βωμόν της Θέτιδος, η οποία σου +εγέννησε τον ευγενή σου υιόν και την οποίαν τόσον σέβεσαι, συ, χωρίς +να με δικάσουν εις δίκην ουδέ να περιμένουν να επιστρέψουν οι ιδικοί +μου, και επειδή γνωρίζουν την ερημίαν μου και αυτού τού παιδιού, το +οποίον δεν πταίει εις τίποτε, πηγαίνουν να το φονεύσουν μαζί με εμέ +την δυστυχισμένην. Σε εξορκίζω, ω γέρον, και σε ικετεύω πεσμένη εις +τα πόδια σου—διότι δεν μου επιτρέπεται με το χέρι μου να εγγίσω το +αγαπημένον σου πρόσωπον—σώσε μας, διά το όνομα των θεών. Άλλως θα +αποθάνωμεν και αυτό θα είναι δυστυχία μεν δι' ημάς, αίσχος δε διά +σας. + +ΠΗΛΕΥΣ +Σας διατάσσω να λύσετε τα δεσμά, πριν κανείς σας μετανοήση, και ν' +αφήσετε ελεύθερα τα χέρια της. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Το απαγορεύω όμως εγώ, ο οποίος εδώ δεν είμαι κατώτερός σου, και έχω +περισσότερα δικαιώματα από σε εις αυτήν την γυναίκα. + +ΠΗΛΕΥΣ +Πώς; ήλθες εδώ να γίνης κύριος του οίκου μου; Δεν σε φθάνει ότι είσαι +κύριος της Σπάρτης; + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Εγώ την έλαβα αιχμάλωτον εις την Τροίαν. + +ΠΗΛΕΥΣ +Ο υιός του υιού μου όμως την επήρε βραβείον της νίκης. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Δεν είναι ιδικόν μου ό,τι ανήκει εις αυτόν, όπως ιδικόν του ό,τι +ανήκει εις εμέ; + +ΠΗΛΕΥΣ +Βεβαίως, αλλά όταν πρόκειται να το μεταχειρισθής καλά. Όχι όμως όταν +πρόκειται και να κακομεταχειρισθής και να φονεύσης διά της βίας. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Δεν θα την αποσπάσης ποτέ αυτήν από τα χέρια μου. + +ΠΗΛΕΥΣ +Με αυτό το σκήπτρον θα σου ματώσω το κεφάλι. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Άγγιξε με και έλα πλησίον διά να μάθης... + +ΠΗΛΕΥΣ +Ω χειρότερε από τους κακούς, σου επιτρέπεται να ομιλής μεταξύ των +ανδρών, και να υπολογίζεσαι μεταξύ αυτών συ, του οποίου την γυναίκα +ετόλμησε να κλέψη ένας από την Φρυγίαν; Συ, ο οποίος άφησες οπίσω σου +τανάκτορα αφύλακτα και χωρίς φρουράν ως να είχες γυναίκα φρόνιμην, +ενώ είχες την χειροτέραν όλων των γυναικών; Και αν ήθελε δε, πώς θα +έμενε φρόνιμη Σπαρτιάτις κόρη; Δεν γνωρίζομεν ότι αφήνουσαι την +πατρικήν οικίαν πηγαίνουν με τους νέους εις τας παλαίστρας και εις +τον δρόμον, με γυμνούς τους μηρούς και κοντά τα φορέματα; Ποίοι +άνθρωποι φρόνιμοι θα το ηνείχοντο αυτό; Και έπειτα πρέπει να θαυμάζη +κανείς διατί δεν είναι αι γυναίκες σας σεμναί; Δι' αυτά πρέπει να +ερωτήσης την Ελένην, η οποία αφήσασα το σπίτι του συζύγου της έφυγε +με ένα νέον άνδρα, εις ξένην γην. Και έπειτα προς χάριν εκείνης εσύ, +συναθροίσας τόσον στρατόν των Ελλήνων, τον ωδήγησες εις το Ίλιον. Ενώ +έπρεπεν, αφ'ού την εγνώριζες καλά, όχι μόνον να μη ζητήσης να την +πάρης οπίσω, αλλά να την αφήσης να μένη εκεί και να την πληρώνης, διά +να μη επιστρέψη ποτέ εις το σπίτι σου. Αλλ' αυτό δεν ήλθεν εις τον +νουν σου. Αλλά πολλάς ψυχάς γενναίας έστειλες εις τον Άδην και άφησες +γραίας χωρίς παιδιά, και από γέροντας πατέρας αφήρεσες τα γενναία +παιδιά. Μεταξύ αυτών είμαι κ' εγώ ο δυστυχής, σε βλέπω δε τώρα +δεσπότην μολυσμένον από τον φόνον του Αχιλλέως. Συ μόνος ήλθες από +την Τροίαν χωρίς καν να πληγωθής, και έφερες οπίσω τα μεγαλοπρεπή +όπλα σου μέσα εις χρυσάς θήκας, όμοια όπως ήσαν όταν τα επήγες. Εγώ +επανειλημμένως το είπα εις τον Αχιλλέα, μήτε με σε να συγγενεύση μήτε +να δεχθή εις το σπίτι του την κόρην μιας κακής γυναικός, διότι αι +θυγατέρες επαναλαμβάνουν τα αίσχη των μητέρων. Και σεις όλοι όσοι +πρόκειται να νυμφευθήτε, προσέξετε η σύζυγος που θα πάρετε να είναι +κόρη καλής μητέρας. Μήπως εις όλα αυτά δεν προσέθεσες και αυτό το +έγκλημα, συστήσας εις τον αδελφόν σου να θυσιάση την κόρην του; Τόσον +εφοβήθης μήπως δεν πάρης οπίσω την κακήν εκείνην γυναίκα; Όταν δε +κατέλαβες την Τροίαν — διότι πρέπει να έλθω και εις αυτά τα άθλα σου +— δεν εσκότωσες την γυναίκα αυτήν, όταν ήλθεν εις τα χέρια σου. Αλλά +μόλις σου έδειξε το στήθος της έρριψες το ξίφος, και εδέχθης να σε +φιλήση εκείνη που σ' επρόδωκε• τόσον σου ήτον αδύνατον ναντισταθής +εις την Αφροδίτην, ω ανανδρότατε συ. Και έπειτα έρχεσαι εις το σπίτι +των παιδιών μου και κάμνεις τον κύριον, ενώ ο υιός μου λείπει, και +φονεύεις ατίμως μίαν δυστυχισμένης γυναίκα, και ένα παιδί, το οποίον, +και τρεις φορές νόθον αν ήτο, θα κάμη και σε και την κόρην σου να +κλάψετε. Διότι, όπως πολλάκις η λεπτή γη νικά εις την καλλιέργειαν +την βαθείαν, έτσι και πολλοί νόθοι είναι καλλίτεροι των γνησίων. Πάρε +τώρα την κόρην σου και πήγαινε• είναι καλλίτερον εις τους ανθρώπους +να έχουν πτωχόν αλλά τίμιον γαμβρόν και φίλον παρά πλούσιον και +κακόν. Συ δεν αξίζεις τίποτε. + +ΧΟΡΟΣ +Από μικράν αφορμήν μεγάλην φιλονεικίαν γεννά η γλώσσα των ανθρώπων. +Διά τούτο και οι φρόνιμοι άνθρωποι προσέχουν να μην έλθουν εις +φιλονεικίαν με τους φίλους των. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Τι να ειπή κανείς διά τους γέροντας, οι οποίοι φημίζονται ως σοφοί +και δι' εκείνους όπου μεταξύ των Ελλήνων θεωρούνται ότι έχουν κρίσιν, +αφού συ ο Πηλεύς, υιός ενδόξου πατρός, συγγενεύσας μαζί μου, λέγεις +λόγια ατιμωτικά και δι' εσέ και υβριστικά δι' ημάς; Και αυτά χάριν +μιας γυναικός βαρβάρου, την οποίαν έπρεπε να την διώξης πέραν του +Νείλου και πέραν του Φάσιος, διά παντός, αφ' ου είναι από την Ασίαν, +όπου τόσοι Έλληνες έπεσαν νεκροί, και είναι συνένοχος εις τον φόνον +του υιού σου; Διότι ο Πάρις, ο οποίος εσκότωσε τον Αχιλλέα, ήτο +αδελφός του Έκτορος, αυτή δε είναι σύζυγος του Έκτορος. Και όμως συ +κατοικείς μαζί της, κάτω από την ιδίαν στέγην, και την ανέχεσαι να +τρώγη εις το ίδιον μ' εσέ τραπέζι, και την αφήνεις να γεννά εις το +σπίτι σου παιδιά, τα οποία είναι εχθροί; Και τώρα που εγώ, φροντίζων +και δι' εσέ και δι' εμέ, θέλω να την σκοτώσω, την αφαιρείς μέσα από +τα χέρια μου; Ας το σκεφθώμεν όμως μαζί — διότι δεν είναι εντροπή να +γίνεται λόγος περί αυτού — αν η ιδική μου κόρη δεν γεννήση παιδιά, +γεννηθούν όμως απ' αυτήν, θα ταφήσης να γίνουν βασιλείς αυτού του +τόπου, της Φθιώτιδος; Και ενώ αυτά θα κατάγωνται από βαρβάρους θα +βασιλεύσουν επί των Ελλήνων; Και έπειτα εγώ παραλογίζομαι σκεπτόμενος +άδικα, ενώ συ είσαι φρόνιμος; Σκέψου και τούτο• αν έδιδες την κόρη +σου γυναίκα εις ένα πολίτην κ' επάθαινε ό,τι έπαθε η ιδική μου, θα το +υπέφερες σιωπών; Εν τούτοις χάριν μιας ξένης υβρίζεις τους συγγενείς +και τους φίλους. Ίσα όμως είναι τα δικαιώματα του ανδρός και της +γυναικός, και όταν αυτή υβρίζεται από τον άνδρα της και όταν εκείνος +έχη γυναίκα άπιστον. Και εκείνος μεν έχει ο ίδιος την δύναμιν εις τα +χέρια του, εκείνη όμως από τους γονείς και τους φίλους περιμένει +βοήθειαν. Δεν κάμνω λοιπόν τίποτε άδικον αν βοηθώ τους ιδικούς μου. +Είσαι γέρων, γέρων. Όταν δε ομιλής διά την στρατηγίαν, με ωφελείς +περισσότερον παρά αν εσιωπούσες. Η Ελένη δεν έσφαλε με την θέλησίν +της, αλλά διότι το ήθελαν οι θεοί. Και αυτό το σφάλμα της πολύ +ωφέλησε την Ελλάδα, διότι οι Έλληνες, άπειροι εις τα όπλα και εις τον +πόλεμον, απέκτησαν ανδρείαν, η δε πείρα είναι όλων των ανθρώπων +διδάσκαλος. Αν δε εγώ, όταν είδα την γυναίκα μου, εκρατήθην και δεν +την εσκότωσα, έκαμα φρόνιμα. Ήθελα και συ να μην είχες φονεύση τον +Φώκον, τον αδελφόν σου. Αυτά τα είπα προς χάριν σου και όχι από +οργήν. Εάν συ, παραφέρεσαι, αυτό οφείλεται εις το ότι συ έχεις +μεγαλυτέραν την γλώσσαν, εγώ όμως θεωρώ κέρδος μου την φρόνησιν. + +ΧΟΡΟΣ +Παύσατε πλέον αυτά τα ανωφελή λόγια, διά να μη συμβή τίποτε +δυσάρεστον και εις τους δύο. + +ΠΗΛΕΥΣ +Ω, πόσον κακή συνήθεια επικρατεί εις την Ελλάδα! Όταν ο στρατός στήση +εχθρικά τρόπαια, δεν θεωρείται αυτό έργον εκείνων που εκοπίασαν, αλλά +η δόξα προσφέρεται εις τον στρατηγόν, ο οποίος, μολονότι δεν κάμνει +τίποτε περισσότερον παρά να μεταχειρίζεται το δόρυ του όπως χίλιοι +άλλοι, εν τούτοις φημίζεται περισσότερον από όλους. Σοβαροί +καταλαμβάνοντες τας αρχάς της πόλεως, περιφρονούν τον λαόν με την +υπερηφάνειάν των, μολονότι πραγματικώς δεν αξίζουν τίποτε. Και όμως +οι άλλοι είναι χιλιάκις καλλίτεροι των, εάν είχαν τόλμην και θέλησιν. +Απαράλλακτα και συ και ο αδελφός σου, υπερηφανεύεσθε διά την αρχηγίαν +του Τρωικού πολέμου, στηριζόμενοι εις τους κόπους και εις τους πόνους +των άλλων. Αλλά εγώ θα σε μάθω να μη θεωρής τον Ιόνιον Πάριν εχθρόν +επιφοβώτερον από τον Πηλέα, αν δεν φύγης το ταχύτερον από τανάκτορα +αυτά μαζί με την στείραν θυγατέρα σου, άλλως ο υιός μου θα την διώξη +σύρων αυτήν από τα μαλλιά. Αυτή η στείρα αγελάς δεν θ' ανεχθή άλλην +να γεννά παιδιά, ενώ αυτή δεν έχει. Αλλ' αν εκείνη δεν έχει την τύχην +ν' αποκτήση παιδιά, πρέπει και ημείς να μείνωμεν χωρίς παιδιά; (Προς +τους δούλους) Απομακρυνθήτε απ'αυτήν, δούλοι, διά να ίδω αν υπάρχει +κανείς που θα με εμποδίση να της λύσω τα χέρια. Ανασηκώσου συ, διά να +λύσω εγώ, αν και τρέμων, τους δεσμούς των ιμάντων σου (την εξετάζει). +Πώς κατώρθωσες, άθλιε, να κακομεταχειρισθής τόσον αυτά τα χέρια; Ταύρον +ή λέοντα ενόμιζες ότι δένεις; Ή μήπως εφοβήθης ότι θ' αρπάξη το ξίφος +και θα υπερασπισθή; Έλα εις την αγκάλην μου, παιδί μου, και βοήθησε με +να λύσωμεν τα δεσμά της μητέρας σου. Κ' εγώ θα σε αναθρέψω εις την Φθίαν, +διά να γίνης αμείλικτος εχθρός αυτών εδώ. Αν από σας τους Σπαρτιάτας +έλειπεν η δόξα των όπλων και η πείρα των πολέμων, εις τα άλλα δεν θα +είχατε καμμίαν υπεροχήν. + +ΧΟΡΟΣ +Οι γέροντες είναι βίαιοι, και δύσκολα προφυλάττονται από τον θυμόν. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Πολύ φέρεσαι προς τας ύβρεις. Εγώ ελθών εδώ δεν θα κάμω τίποτε κακόν +διά της βίας, ούτε θα ανεχθώ. Και τώρα μεν — επειδή δεν έχω καιρόν να +χάνω — επιστρέφω οπίσω. Διότι υπάρχει μία πόλις, όχι μακράν από την +Σπάρτην, η οποία πριν ήτο φιλική μου, αλλά τώρα έγινεν εχθρά. Αυτήν +λοιπόν θέλω να την εμπρήσω και να την καταλάβω με τον στρατόν μου. +Όταν τακτοποιήσω τα εκεί όπως θέλω, θα έλθω πάλιν και εμπρός εις τον +γαμβρόν μου θα είπω ό,τι έχω να είπω και θ' ακούσω τι θα μου +απαντήση. Αν τιμωρήση αυτήν και εις το μέλλον είναι τίμιος απέναντι +μου, τίμιον θα με εύρη και εμέ. Αν όμως παραφερθή, θα δοκιμάση την +παραφοράν μου, θα τον μεταχειρισθώ όπως και εκείνος θα με +μεταχειρισθή. Όσον αφορά εις τας ύβρεις σου τας ανέχομαι εύκολα. +Διότι είσαι όμοιος με σκιάν, με την διαφοράν ότι έχεις φωνήν, μόνον +δε να λέγης έχεις δύναμιν και είσαι αδύνατος, εις κάθε άλλο. + +(Εξέρχεται) + + + +ΣΚΗΝΗ Γ'. + + + +ΟΙ ΑΥΤΟΙ — ΠΛΗΝ ΤΟΥ ΜΕΝΕΛΑΟΥ + +ΠΗΛΕΥΣ +Προχώρησε, παιδί μου, εμπρός εδώ εις την αγκάλη μου, όπως και συ, ω +δυστυχισμένη. Αφού σε εύρε δεινή τρικυμία, τώρα πλέον ευρίσκεις +λιμένα ήσυχον. + + + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Ο γέρον, είθε οι θεοί να δώσουν ευτυχίαν εις σε και εις τους δικούς +σου, αφού έσωσες το παιδί μου και εμέ την δυστυχισμένην. Πρόσεξε +όμως, μήπως αυτοί κρυμμένοι εις κανέν έρημον μέρος του δρόμου με +αρπάσουν διά της βίας, βλέποντες ότι συ είσαι γέρων, εγώ γυναίκα +αδύνατη και αυτό εδώ μωρό παιδί. Κύτταξε λοιπόν μήπως εσώθημεν τώρα, +αλλά ξαναπέσωμεν στα χέρια των. + +ΠΗΛΕΥΣ +Μη λέγης λόγια δειλά γυναικών. Προχώρει. Εκείνος ο οποίος θα τολμήση +να μας εγγίξη, θα μετανοήση. Με την βοήθειαν των θεών, με το ιππικόν +μου και τους οπλίτας μου βασιλεύω επί της Φθίας. Είμαι ακόμη δυνατός +και όχι γέρων, όπως νομίζεις. Με άνθρωπον όπως αυτός, αρκεί να τον +κυττάξω μόνον διά να τον νικήσω, αν και γέρων. Διότι ο γέρων, όταν +έχη καρδίαν, είναι καλλίτερος από πολλούς νέους. Τι σημαίνει να έχη +κανείς δύναμιν, όταν είναι δειλός; + +(Εξέρχεται με την Ανδρομάχην και τον Μολοσσόν). + + + +ΣΚΗΝΗ Δ'. + + + +ΧΟΡΟΣ + +ΧΟΡΟΣ +Είθε ή να μη γεννηθή κανείς εις τον κόσμον, ή να γεννηθή από γονείς +ευγενείς και οικογένειαν δυνατήν. Διότι, όταν πάθη κανείς κάτι κακόν, +οι ευγενείς δεν μένουν χωρίς βοήθειαν. Και εις τας ευτυχίας οι +δυνατοί έχουν τιμήν και δόξαν. Το γήρας δεν αφαιρεί τα ίχνη των +μεγάλων ανδρών, η δε αρετή των λάμπει και μετά τον θάνατόν των. +Προτιμότερον είναι να μην επιτύχη κανείς νίκην δυσφημισμένην, παρά με +τον φθόνον και με την δύναμιν να παραβιάζη κανείς το δίκαιον. Εις την +αρχήν αυτή η νίκη είναι ευχάριστος εις τους ανθρώπους, αλλά με τον +καιρόν μεταβάλλεται εις πικρίαν και ατιμάζει την οικογένειαν. Αυτήν +την ζωήν τιμώ, αυτήν την ζωήν εννοώ, καμμία δύναμις δεν υπάρχει εκτός +της δικαιοσύνης ούτε εις την οικογένειαν, ούτε εις την πόλιν. + +Ω γέρον, υιέ του Αιακού, το πιστεύω ότι έλαμψες εις τον πόλεμον των +Λαπιθών και των Κενταύρων, και με το πλοίον την Αργώ επέρασες την +αφιλόξενον θάλασσαν και τας αγρίας Συμπληγάδας, και όταν εις το Ίλιον +πρώτην φοράν ο ένδοξος υιός του Διός, ο Ηρακλής, έσπειρε την σφαγήν, +συ συνεμερίσθης τους άθλους του και έφθασες ένδοξος εις την Ευρώπην. + +ΑΥΛΑΙΑ + + + + +ΠΡΑΞΙΣ Γ'. + + + + +ΣΚΗΝΗ Α'. + + + +ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ — ΧΟΡΟΣ + +ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ +Ω, φίλταται γυναίκες, πώς η μία δυστυχία ακολουθεί την άλλην σήμερα! +Μέσα εις το σπίτι η κυρία μου, η Ερμιόνη, αφού έφυγεν ο πατέρας της +και εσκέφθη τι ήθελε να κάμη, να σκοτώση την Ανδρομάχην και το παιδί +της, θέλει ν' αυτοκτονήση. Τρέμει μήπως ο άνδρας της, όταν μάθη τι +έγινε, την διώξη από το σπίτι, ή την σκοτώση, επειδή εζήτησε και αυτή +να σκοτώση εκείνους που έπρεπε να σεβασθή. Μόλις οι δούλοι +κατορθώνουν να την κρατήσουν να μη κρεμασθή, και της αρπάζουν από το +χέρι το σπαθί που θέλει να τρυπηθή. Τόση είναι η λύπη της και τόσον +αναγνωρίζει ότι όσα έκαμε πριν δεν ήσαν καλά καμωμένα. Εγώ λοιπόν +εκουράσθηκα να την εμποδίζω να κρεμασθή. Πηγαίνετε τώρα και σεις μέσα +και προσπαθήσατε να την αποτρέψητε από τον θάνατον. Επειδή από τους +φίλους που έχει συνηθίση κανείς περισσότερον πείθουν εκείνοι που +έρχονται νέοι. + +ΧΟΡΟΣ +Έρχεται, πραγματικώς, από τανάκτορα βοή των υπηρετών δι' όσα μας +αναγγέλλεις. Η δυστυχισμένη δείχνει πόσον μετανοεί δι' όσα έκαμε. Α, +να που βγαίνει από τανάκτορα και ξεφεύγει από τα χέρια των δούλων με +τον πόθον να πεθάνη. + + + +ΣΚΗΝΗ Β'. + + + +ΑΙ ΑΥΤΑΙ — ΕΡΜΙΟΝΗ — Η ΤΡΟΦΟΣ + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Ω, αφήστε με να τραβήξω τα μαλλιά μου και να σχίσω το πρόσωπον μου με +τα νύχια μου. + +ΤΡΟΦΟΣ +Κόρη μου, τι κάνεις; Γιατί πληγώνεις έτσι το σώμα σου; + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Ω, πήγαινε να χαθής εις τους ανέμους, λεπτόν πέπλον των μαλλιών μου. + +ΤΡΟΦΟΣ +Παιδί μου, σκέπασε το στήθος σου, με τον πέπλον. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Γιατί να σκεπάσω το στήθος μου, αφού έκαμα τόσον φανερόν κακόν εις +τον άνδρα μου, χωρίς να το κρύψω; + +ΤΡΟΦΟΣ +Απελπίζεσαι, επειδή εσκέφθης να σκοτώσης την άλλην γυναίκα του ανδρός +σου; + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Κατηραμένη η σκέψις μου, που ετόλμησα να το κάμω αυτό, εγώ η +κατηραμένη, η μισητή εις τους άνδρας. + +ΤΡΟΦΟΣ +Ο άνδρας σου θα σου συγχώρηση αυτήν την αμαρτίαν. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Γιατί μου επήρατε το σπαθί από τα χέρια; Δόσε μου το, δόσε μου να +περάσω το στήθος μου. Γιατί μ' εμποδίσατε να κρεμασθώ; + +ΤΡΟΦΟΣ +Μπορώ να σ' αφήσω να πεθάνης, αφού παραλογίζεσαι; + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Αλλοίμονον! Τι τύχη είναι αυτή; Πού να εύρω φωτιάν να πέσω; Πού να +εύρω ένα βράχον κοντά εις την θάλασσαν; Ή επάνω εις τα βουνά μέσα σε +δάσος να πεθάνω και να κατεβώ εις τον κάτω κόσμον; + +ΤΡΟΦΟΣ +Γιατί να βασανίζεσαι έτσι; Την δυστυχίαν την στέλλουν οι θεοί εις +τους ανθρώπους, άλλοτε εις τον ένα, άλλοτε εις τον άλλον. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Με άφησες, πατέρα, με άφησες σαν καράβι χωρίς τιμόνι και χωρίς κουπιά +εις την θάλασσαν, θα με σκοτώση, θα με σκοτώση ο άνδρας μου. Δεν θα +μείνω πια εις αυτό το παλάτι που έκαμα τους γάμους μου. Εις τίνος +θεού άγαλμα να πέσω ικέτις; Να πέσω ως δούλη εις τα πόδια της δούλης; +Είθε να ήμουν πουλί να επετούσα μακρυά από την Φθιώτιδα. Ή +να ήμουν εκείνο το πλοίον από πεύκην που επέρασε πρώτον τας +Συμπληγάδας... + +ΤΡΟΦΟΣ +Κόρη μου, δεν σ' επήνεσα ούτε την υπερβολήν σου τότε που εζητούσες να +σκοτώσης την γυναίκα από την Τροίαν, αλλά ούτε τώρα εγκρίνω τους +υπερβολικούς σου φόβους. Ο άνδρας σου δεν θα σε διώξη πεισθείς εις τα +λόγια μιας βαρβάρου δούλης. Διότι εσένα δεν σ' έφερε αιχμάλωτον από +την Τρωάδα, αλλά είσαι κόρη πατρός ενδόξου, την οποίαν επήρε μαζί με +πολλήν προίκα και από μίαν πόλιν ευτυχισμένην. Ο πατέρας σου δεν θα +σε αφήση να σε διώξουν απ' εδώ, όπως νομίζεις. Πήγαινε όμως μέσα και +μη φαίνεσαι έξω από τανάκτορα, μη σε κακολογήσουν ότι είσαι έξω από +το σπίτι σου, κόρη μου. + +(Η Ερμιόνη, η τροφός και αι δούλαι εισέρχονται). + + + +ΣΚΗΝΗ Γ'. + + + +ΧΟΡΟΣ, έπειτα ΟΡΕΣΤΗΣ + +ΧΟΡΟΣ +Να ένας ξένος, όπως φαίνεται από το εξωτερικόν του, που έρχεται +τρεχάτος προς τα εδώ. + +ΟΡΕΣΤΗΣ (εισερχόμενος) +Ξέναι, αυτά είναι τα βασιλικά ανάκτορα του υιού του Αχιλλέως; + +ΧΟΡΟΣ +Αυτά είναι. Αλλά συ ποίος είσαι που μας ερωτάς; + +ΟΡΕΣΤΗΣ +Εγώ είμαι ο υιός του Αγαμέμνονος και της Κλυταιμνήστρας και +ονομάζομαι Ορέστης. Πηγαίνω εις την Δωδώνην, εις το μαντείον του +Διός• όταν όμως έφθασα εδώ εις την Φθίαν, εσκέφθην να έλθω να μάθω +διά μίαν συγγενή μου γυναίκα αν ζη και αν είναι ευτυχής, την Ερμιόνην +από την Σπάρτην. Διότι, αν και ζη πολύ μακρυά από ημάς, όμως την +αγαπώ. + + + +ΣΚΗΝΗ Δ'. + + + +ΟΙ ΑΥΤΟΙ — ΕΡΜΙΟΝΗ + +ΕΡΜΙΟΝΗ + +(η οποία από την θύραν είχεν ακούση τον Ορέστην) + +Ω υιέ του Αγαμέμνονος, μου φαίνεσαι όπως φαίνεται ο λιμήν εις τους +ναυτικούς εις ώραν τρικυμίας. Εις τα γόνατά σου πέφτω και σε +παρακαλώ, λυπήσου με, καθώς, με βλέπεις, εις την δυστυχίαν μου. Αν +δεν έχω τους κλάδους των ικετών, όμως καταθέτω τα χέρια μου εις τα +γόνατα σου. + +ΟΡΕΣΤΗΣ +Τι τρέχει; Μήπως έχω λάθος ή είναι αυτή η κόρη του Μενελάου, η +βασίλισσα αυτών των ανακτόρων; + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Αυτή είναι που μοναχοκόρην την εγέννησε η Ελένη η κόρη του Τυνδάρου. +Δεν έχεις λάθος. + +ΟΡΕΣΤΗΣ +Ω Απόλλων, εύρε λύσιν εις τας δυστυχίας. Τι συμβαίνει; Άρά γε από +τους θεούς ή από τους ανθρώπους πάσχεις; + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Άλλα υποφέρω εξ αιτίας εμού της ιδίας, άλλα από τους θεούς, άλλα από +τον άνδρα μου. Όλα με καταδιώκουν. + +ΟΡΕΣΤΗΣ +Τι να σου συμβαίνη; Αφού δεν έχεις παιδιά, τι άλλην συμφοράν ημπορείς +να έχης παρά ν' αδικήσαι εις τον έρωτα σου; + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Αυτό μου συμβαίνει. Καλά εμάντευσες. + +ΟΡΕΣΤΗΣ +Μήπως άλλην γυναίκα προτιμά από εσέ ο σύζυγός σου; + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Ναι, την αιχμάλωτον, την γυναίκα του Έκτορος. + +ΟΡΕΣΤΗΣ +Κακόν αυτό, ένας άνδρας να έχη δύο γυναίκας + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Ακριβώς. Κ εγώ ηθέλησα να αμυνθώ. + +ΟΡΕΣΤΗΣ +Της έστησες καμμίαν παγίδα, όπως κάμνουν αι γυναίκες; + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Ηθέλησα να την σκοτώσω εκείνην και το παιδί της το νόθον. + +ΟΡΕΣΤΗΣ +Και το έκαμες ή σ' εμπόδισε τίποτε; + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Με εμπόδισε ο γέρων Πηλεύς, ο οποίος την επροστάτευσε. + +ΟΡΕΣΤΗΣ +Είχες κανένα να σε βοηθήση σ' αυτόν τον φόνον; + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Τον πατέρα μου, ο οποίος ήλθεν επίτηδες από την Σπάρτην. + +ΟΡΕΣΤΗΣ +Και ο πατέρας σου υπεχώρησε εις ένα γέροντα; + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Ναι, από εντροπήν. Και έφυγε και με άφησε μόνην. + +ΟΡΕΣΤΗΣ +Ενόησα• τώρα φοβείσαι τον άνδρα σου δι' ό,τι έκαμες. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Ναι, θα με σκοτώση και δικαίως• γιατί να ταρνηθώ; Σε εξορκίζω λοιπόν +εις τον Δία τον Συγγενικόν, πάρε με όσον το δυνατόν μακρύτερα απ' +αυτόν τον τόπον, ή εις τανάκτορα του πατέρα μου. Εδώ μου φαίνεται ότι +και οι τοίχοι θα με έδιωχναν πλέον, αν είχαν φωνήν, και ότι με μισεί +η γη της Φθίας. Αν, πριν με πάρης, έλθη ο σύζυγος μου εδώ, επιστρέφων +από το μαντείον των Δελφών, ο θάνατος θα είναι η τιμωρία του +εγκλήματος μου ή θα γίνω δούλη αυτής της οποίας ήμουν πριν η κυρία. + +ΟΡΕΣΤΗΣ +Πώς σου ήλθε να το κάμης αυτό; + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Με κατέστρεψαν τα λόγια των κακών γυναικών, που με ηρέθιζαν με +τέτοιας φράσεις: «θ' ανεχθής συ να μοιρασθής τον άνδρα σου και το +σπίτι σου με αυτήν την ταπεινήν δούλην; Ορκίζομαι εις την Δέσποινάν +μας ότι εγώ βέβαια δεν θ' άφηνα να ζήση εκείνην που θα ήτο αντίζηλός +μου». Και εγώ ήκουσα τα λόγια αυτά των Σειρήνων τα πανούργα και +επιτήδεια και επικίνδυνα, και έχασα τον νουν μου. Διότι τι ανάγκη ήτο +να φυλάξω τον άνδρα μου, ενώ είχα ό,τι μου εχρειάζετο; Πλούτη άφθονα +δεν υπήρχον εις το σπίτι μου και δεν ήμουν κυρία μέσα εις τα +ανάκτορα; Εγώ θα εγεννούσα τα νόμιμα παιδιά, αυτή δε δούλους και +νόθους. Ποτέ δεν πρέπει, ποτέ, —αυτό θα το επαναλαμβάνω — άνθρωποι +φρόνιμοι, οι οποίοι έχουν γυναίκα, ν' αφήνουν γυναίκας, να πηγαίνουν +εις το σπίτι του. Διότι αύται δίδουν κακάς συμβουλάς. Η μία χάριν +κέρδους καταστρέφει την οικογένειαν, η άλλη, επειδή δυστυχεί αυτή, +θέλει και τους άλλους να δυστυχούν. Πολλαί το κάμνουν από κακοήθειαν. +Ιδού πως υποφέρουν ένεκα αυτών αι οικογένειαι. Κλειδώσατε λοιπόν τα +σπίτια σας με κλειδιά και με μοχλούς. Τίποτε καλόν δεν έρχεται απ' +έξω. + +ΧΟΡΟΣ +Πάρα πολύ εξαπέλυσες την γλώσσαν σου κατά των ομοφύλων σου. Και αν +είσαι μεν τώρα συγχωρημένη, αλλά όμως πρέπει αι γυναίκες να σκεπάζουν +τας αδυναμίας των γυναικών. + +ΟΡΕΣΤΗΣ +Είχε δίκαιον εκείνος που είπε ότι πρέπει κανείς ν' ακούη κάθε τι από +το ίδιον το στόμα των ανθρώπων. Διότι εγώ ο οποίος ήξευρα καλά την +σύγχυσιν που επικρατεί εις το σπίτι σου και την διχόνοιαν μεταξύ σου +και της γυναικός του Έκτορος, θα ημπορούσα να περιμένω τι θα κάμης, +αν δηλαδή θα μείνης εδώ ή αν φοβηθείσα την αιχμάλωτον θα ήθελες να +φύγης. Αλλά ήλθα εγώ ο ίδιος, χωρίς να περιμένω να μου μηνύσης, και +αν απεφάσιζες, όπως δείχνουν τα λόγια σου, να σε πάρω απ' εδώ. Διότι, +ενώ πριν ήσουν ιδική μου, τώρα ζης με αυτόν τον άνθρωπον, εξ αιτίας +της κακοπιστίας του πατρός σου, ο οποίος πριν εκστρατεύση κατά της +Τροίας σε είχε δώση εις εμέ, έπειτα δε σε υπεσχέθη εις εκείνον ο +οποίος σ' έχει τώρα, εάν καταλάβη την Τροίαν. Όταν εγύρισεν εδώ ο +υιός του Αχιλλέως ο Νεοπτόλεμος, εσυγχώρησα τον πατέρα σου, +επαρακαλούσα όμως εκείνον να παραιτηθή από σε, και του διηγήθην τας +δυστυχίας μου, και την συμφοράν που με παρηκολούθει. Του εξήγησα ότι +μόνον από την οικογένειάν μου γυναίκα θα ημπορούσα να πάρω και όχι +από ξένην οικογένειαν, αφού ήμουν φυγάς από το σπίτι μου. Εκείνος +όμως απήντησε υβρίζων εμέ διότι εσκότωσα την μητέρα μου και τας +Ερινύας. Εγώ ταπεινωμένος από τας δυστυχίας της οικογενείας μου, +υπέφερα, ναι υπέφερα, αλλά ηνέχθην την συμφοράν μου και βιασθείς να +στερηθώ σε, έφυγα. Τώρα όμως που ήλλαξεν η τύχη σου και εις την +δυστυχίαν σου δεν ξεύρεις τι να κάμης, θα σε απομακρύνω απ' εδώ, και +θα σε δώσω εις τα χέρια του πατέρα σου. Αυτή είνε η δύναμις των +δεσμών του αίματος• και εις τας συμφοράς δεν υπάρχει τίποτε +καλλίτερον από ένα αγαπητόν συγγενή. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Διά τους γάμους μου θα φροντίση ο πατέρας μου, και εγώ δεν +επιτρέπεται ν' αποφασίσω. Αλλά τώρα πάρε με όσον το δυνατόν +γρηγορώτερα απ' εδώ μήπως με προφθάση ο σύζυγος μου επιστρέφων, ή μη +μάθη ο Πηλεύς ότι άφησα το σπίτι του παιδιού του και μας καταδιώξη με +τα γρήγορα άλογά του. + +ΟΡΕΣΤΗΣ +Μη φοβείσαι το χέρι ενός γέροντος• ούτε τον υιόν του Αχιλλέως μη +φοβηθής, που με ύβρισε. Αυτό το χέρι που βλέπεις του έστησε μίαν +φονικήν παγίδα, την οποίαν δεν θα φανερώσω, αλλά θα την μάθης, όταν +θα εκτελεσθή εις τους βράχους των Δελφών. Ο μητροκτόνος θα του δείξη +—αν θα μείνουν πιστοί εις τον όρκον των οι άνθρωποί μου εις την +Πυθικήν γην — ότι δεν έπρεπε να πάρη σύζυγον εκείνην την οποίαν +υπεσχέθησαν εις εμέ. Πικρά δε θα του στοιχίση η εκδίκησις διά τον +φόνον του πατρός του, την οποίαν ζητεί από τον Απόλλωνα, και η +μεταμέλειά του δεν θα ωφελήση τίποτε, διότι ο θεός θα τον τιμωρήση +τώρα. Αλλά και εξ αιτίας των ύβρεών του προς εμέ θα χαθή. Τότε θα +μάθη ποίον εχθρόν είχε εμέ. Ο θεός μεταστρέφει την τύχην των ανθρώπων +και δεν τους αφήνει να υπερηφανεύωνται. + +(Εξέρχεται με την Ερμιόνην). + + + + + +ΣΚΗΝΗ Ε'. + + + +ΧΟΡΟΣ + +ΧΟΡΟΣ +Ω Φοίβε, συ που ύψωσες δυνατούς πύργους εις τον λόφον της Τρωάδος, +και συ, ω θεά της θαλάσσης, που οδηγείς εις το υγρόν πέλαγος το άρμα +σου, συρόμενον από μαύρα άλογα, γιατί αφήσατε να καταστραφή το έργον +των χειρών σας, η δυστυχισμένη Τροία, εγκαταλειφθείσα εις την μανίαν +του θεού των πολέμων; + +(Αντιστροφή α'.) + +Εζεύξατε πολυάριθμα άρματα εις τας όχθας του Σιμοέντος και αφήσατε +χωρίς στέφανον πολλών ηρώων αγώνας, έπεσαν δε νεκροί και οι βασιλείς +της Τρωάδος. Τώρα πλέον δεν λάμπει φωτιά εις τους βωμούς των θεών εις +την Τροίαν, και δεν ανεβαίνει προς τα ύψη ο καπνός των θυμάτων. + +(Στροφή β'.) + +Εφονεύθη και ο Αγαμέμνων από την Κλυταιμνήστραν, αλλά και αυτή +επλήρωσε το έγκλημά της φονευθείσα από τα παιδιά της. Διαταγή του +θεού ήτο και υπήκουσεν ο υιός του Αγαμέμνονος και σπεύσας από το +Άργος εισήλθεν εις το δωμάτιον της Κλυταιμνήστρας, ως φονεύς της +μητέρας του. Ω θεέ Φοίβε, πώς να πιστεύσω όλα αυτά; + +(Αντιστροφή β') + +Πόσαι Ελληνίδες γυναίκες συνώδευσαν στενάζουσαι την απώλειαν τον +παιδιών των, και πόσαι άφησαν το σπίτι των διευθυνόμεναι προς άλλον +σύζυγον! Όχι μόνον εις σε και εις τους ιδικούς σου έπεσαν αυταί αι +συμφοραί• υπέφερεν όλη η Ελλάς• όλη υπέφερεν. Ο κεραυνός επέρασε από +την μίαν άκραν της Φρυγίας έως την άλλην, σπείρων αίματα +και φόνους. + +ΑΥΛΑΙΑ + + + + +ΠΡΑΞΙΣ Δ'. + + + + +ΣΚΗΝΗ Α'. + + + +ΠΗΛΕΥΣ—Ο ΧΟΡΟΣ ΤΩΝ ΓΎΝΑΙΚΩΝ + +ΠΗΛΕΥΣ + +(Εισέρχεται σπεύδων) + +Γυναίκες της Φθίας, απαντήσατε εις τας ερωτήσεις μου καθαρά. Ήκουσα +κάποιαν αόριστον φήμην, ότι η κόρη του Μενελάου έφυγε. Ήλθα να μάθω +αν αυτό είναι αλήθεια• διότι, όταν λείπουν οι ιδικοί μας, πρέπει +εκείνοι που μένουν να φροντίζουν διά τα συμφέροντά των. + +ΧΟΡΟΣ +Είναι αλήθεια όσα έμαθες. Δεν πρέπει να σου κρύψωμεν το κακόν αφού το +γνωρίζομεν. Ναι, έφυγε από τανάκτορα η βασίλισσα. + +ΠΗΛΕΥΣ +Τι την εφόβισε; Πληροφόρησέ με. + +ΧΟΡΟΣ +Εφοβήθη μήπως ο σύζυγος την διώξη. + +ΠΗΛΕΥΣ +Εξ αιτίας της αποφάσεώς της να σκοτώση το παιδί; + +ΧΟΡΟΣ +Ναι, το παιδί και την αιχμάλωτον μητέρα. + +ΠΗΛΕΥΣ +Με τον πατέρα της πηγαίνει εις την πατρίδα της; Ή με άλλον έφυγε; + +ΧΟΡΟΣ +Ο Ορέστης, ο υιός του Αγαμέμνονος την επήρε απ' εδώ. + +ΠΗΛΕΥΣ +Με ποίαν ελπίδα; Μήπως πρόκειται να την πάρη γυναίκα του; + +ΧΟΡΟΣ +Ναι, και μελετά να σκοτώση το παιδί του υιού σου, τον Νεοπτόλεμον. + +ΠΗΛΕΥΣ +Με ποιόν τρόπον; Κρυφά ή φανερά; + +ΧΟΡΟΣ +Μέσα εις το ιερόν του Λοξίου Απόλλωνος, με την βοήθειαν των κατοίκων +των Δελφών. + +ΠΗΛΕΥΣ +Ω, αλλοίμονόν μου! Τρομερόν αυτό! (προς τους ακολούθους) Ας τρέξη +ένας σας, όσον το δυνατόν γρηγορώτερα, εις το μαντείον, και ας +φανερώση εις τους εκεί φίλους μας όσα έγιναν εδώ, πριν οι εχθροί μας +σκοτώσουν τον υιόν του Αχιλλέως. + +(Ο ακόλουθος φεύγει τρέχων) + + + +ΣΚΗΝΗ Β'. + + + +ΟΙ ΑΥΤΟΙ — ΑΓΓΕΛΟΣ + +ΑΓΓΕΛΟΣ +Αλλοίμονον! Τι συμφοράν έρχομαι ναναγγείλω ο δυστυχής και εις σε και +εις τους φίλους του κυρίου μου! + +ΠΗΛΕΥΣ +Ω, τι απαίσιον προαίσθημα σφίγγει την ψυχήν μου! + +ΑΓΓΕΛΟΣ +Μάθε ότι δεν ζη πλέον ο Νεοπτόλεμος. Έπεσε πληγωμένος από τα ξίφη των +κατοίκων των Δελφών και του ξένου που ήλθεν από τας Μυκήνας. + +ΧΟΡΟΣ +Ε, ε! Τι θα γίνης τώρα, γέρον! Μην αφήνεσαι να πέσης!... Κρατήσου!... + +ΠΗΛΕΥΣ +Δεν είμαι τίποτε πλέον. Εχάθηκα. Δεν έχω πλέον φωνήν. Τα μέλη μου +παραλύουν. + +ΑΓΓΕΛΟΣ +Άκουσε, αν θέλης να εκδικήσης τους ιδικούς σου, και κράτησε τας +δυνάμεις σου. + +ΠΗΛΕΥΣ +Ω μοίρα, τώρα που έφθασα εις το τέλος της ζωής μου, τι συμφοράς μου +εφύλαττες! Πώς μου φεύγει το μόνο παιδί του μόνου μου παιδιού! Λέγε• +θέλω να ακούσω την διήγησιν αυτήν, όσον θλιβερά και αν είναι. + +ΑΓΓΕΛΟΣ +Από τότε που έφθασα μεν εις τον δοξασμένον τόπον του Φοίβου, τρεις +φορές ο ήλιος είχε κάμη τον δρόμον του και ημείς εις το μεταξύ +εθαυμάζαμεν ό,τι εβλέπαμε. Αυτό έδωκε υποψίες• οι άνθρωποι που +κατοικούν εκείνον τον τόπον του θεού εμαζεύοντο εις κύκλους και +εσχολίαζον. Εις το μεταξύ ο Ορέστης τρέχων μέσα εις την πόλιν +εψιθύριζε εις το αυτί του καθενός λόγια εχθρικά εναντίον μας «Βλέπετε +αυτόν που γυρίζει τα ιερά του θεού, τα γεμάτα χρυσάφι και θησαυρούς; +Είναι δευτέρα φορά που έρχεται, με τον ίδιον σκοπόν που ήλθε και +άλλοτε εδώ, να κλέψη δηλαδή τον ναόν του θεού». Η κακή φήμη πλέον +εσκορπίζετο εις όλην την πόλιν, οι άρχοντες εμαζεύοντο διά να +αποφασίσουν και προ πάντων εκείνοι, που έχουν την φροντίδα να +φυλάττουν τα χρήματα του θεού, και φρουράν έβαλαν εις τα περιστύλια. +Ημείς χωρίς να γνωρίζωμεν τίποτε απ' αυτά επήραμεν πρόβατα, που είχαν +βοσκήση εις τα πυκνά δάση του Παρνασσού, και επήγαμεν εις τούς +βωμούς, μαζί με τους φιλοξένους και τους Πυθικούς μάντεις. Κάποιος +είπε τότε εις τον Νεοπτόλεμον: «Τι να ζητήσωμεν, νέε, από τον θεόν +δι' εσέ; Ποία είναι η αιτία του ερχομού σου;». Ο Νεοπτόλεμος +απήντησε• «Έρχομαι διά να εξιλεωθώ διά μίαν αμαρτίαν που έκαμα προς +τον Φοίβον. Του εζήτησα άλλοτε εκδίκησιν διά τον φόνον του πατρός +μου». Αυτό εφάνη ότι εβεβαίωσε τα λόγια του Ορέστου, ότι ο κύριος μου +έλεγε ψέμματα, και ότι έρχεται με κακόν σκοπόν. Ο Νεοπτόλεμος έρχεται +μέσα εις τον ναόν, διά να προσευχηθή εις τον Φοίβον και εξετάση την +φωτιάν των θυμάτων. Αλλά πίσω από τας δάφνας που ήσαν κρυμμένοι +ορμούν άνθρωποι με γυμνά σπαθιά, μεταξύ των οποίων ήτο και ο υιός της +Κλυταιμνήστρας, ο οποίος τα εμηχανεύθη όλα αυτά. Και ο μεν +Νεοπτόλεμος στέκεται απέναντι εις το άγαλμα και προσεύχεται, οι δε +ωπλισμένοι με τα κοφτερά σπαθιά κρυφά κτυπούν τον δυστυχισμένου +Νεοπτόλεμον. Εκείνος υποχωρεί, διότι δεν ήτο δυνατά κτυπημένος, +αρπάζει τα όπλα που ήσαν κρεμασμένα εις τον τοίχον, και στέκεται εις +τον βωμόν, γρήγορα ωπλισμένος πλέον. Τότε φωνάζει εις τους κατοίκους +των Δελφών• «Διατί να με σκοτώσετε ενώ έρχομαι με σκοπόν ευλαβή; Ποία +είναι η αιτία του θανάτου μου;». Από τους πολλούς όμως κανείς δεν +απαντά, αλλά τον εκτυπούσαν με τας πέτρας. Προσβαλλόμενος από παντού +από αυτούς ως από πυκνήν βροχήν, εκρύπτετο πίσω από τα όπλα του διά +να προφυλαχθή, και επρότεινε δεξιά και αριστερά με το χέρι την ασπίδα +του. Του κάκου όμως. Βέλη, δόρατα και σούβλες των θυμάτων, μαχαίρια +από εκείνα που σφάζουν τους ταύρους, έπεφταν εμπρός εις τα πόδια του. +Εκεί να έβλεπες τι πηδήματα τρομερά έκαμνε διά να προΦυλαχθή. Επί +τέλους αφού είδε ότι τον είχαν περικυκλώση από παντού, χωρίς να τον +αφήνουν να πάρη την αναπνοήν του, άφησε τον βωμόν που τοποθετούνται +τα σφάγια και πηδήσας με τα δύο του πόδια πήδημα όπως του Αχιλλέως— +όταν έτρεξε εις το Ίλιον προς τα πλοία—ορμά εναντίον των. Αυτοί, όπως +τα περιστέρια όταν ιδούν γεράκι, τρέπονται εις φυγήν. Πολλοί έπεφταν +πληγωμένοι ή ο ένας απάνω εις τον άλλον, εις την στενήν έξοδον. +Αλαλαγμός εκλόνιζε τους τοίχους του ναού. Όμοιος με καλοκαιρίαν, ο +κύριος μου έλαμπε κάτω από τα αστράπτοντα όπλα, έως ότου μέσα από το +ιερόν μία φωνή έδωκε θάρρος εις τους εχθρούς του, οι οποίοι εγύρισαν +πίσω και επανέλαβαν την επίθεσιν. Τότε ο υιός του Αχιλλέως πέφτει +κτυπημένος εις τα πλευρά από το σπαθί ενός των κατοίκων των Δελφών, +βοηθουμένου από πολλούς άλλους. Όταν τον είδαν να πέφτη κάτω άλλος +τον εκτυπούσε με το όπλον, άλλος με πέτραν, και το ωραίον του σώμα +παρεμορφώθη από τα άγρια τραύματα. Νεκρόν πλέον, τον επήραν από κοντά +από τον βωμόν που είχε πέση και τον επέταξαν έξω από τον ναόν. Ημείς +τότε τον αρπάξαμεν γρήγορα εις τα χέρια, και σου τον φέρνομεν εδώ, +διά να τον κλαύσης και να τον θάψης εις το χώμα. Ιδού τι έκαμεν ο +θεός, ο οποίος λέγουν ότι θεσπίζει εις τους άλλους και κρίνει τα +δίκαια των ανθρώπων, εις τον υιόν του Αχιλλέως. Ως κακός άνθρωπος +ενθυμήθη και αυτός παλαιές αιτίες. Πώς λοιπόν να τον ονομάση κανείς +σοφόν; + +ΧΟΡΟΣ +Νά που φέρουν το σώμα του βασιλέως μας από την γην των Δελφών εις +τανάκτορα. Δυστυχισμένον θύμα αλλά και συ δυστυχισμένε γέρον, που +δέχεσαι όχι όπως ήθελες εις το σπίτι σου τον υιόν του Αχιλλέως. Η +τύχη έπληξε αυτόν αλλά ταυτοχρόνως και σε. + +(Έρχονται οι δούλοι φέροντες το σώμα του Νεοπτολέμου) + +ΠΗΛΕΥΣ +Ω, αλλοίμονό μου! Τι κακόν είναι αυτό που βλέπω και δέχομαι μέσα εις +τα χέρια μου! Αι, πόλις της Θεσσαλίας, εχάθηκα, απέθανα.. Δεν έχω +πλέον απογόνους, δεν έχω παιδιά εις το σπίτι μου. Ω, τι συμφοραί μου +ήλθαν του αθλίου! Προς ποίον φίλον να γυρίσω τα μάτια μου, διά να +ανακουφισθώ. Ω αγαπημένον στόμα και πρόσωπον και χέρια! Διατί να μη +σε εύρη η τύχη αυτή εις την Τροίαν, εις τας όχθας του Σιμόεντος! + +ΧΟΡΟΣ +Ο θάνατος του τότε θα ήτον ενδοξότερος και η ιδική σου λύπη +ολιγωτέρα. + +ΠΗΛΕΥΣ +Ω ολέθριε υμέναιε, και την οικογένειάν μου και την πόλιν κατέστρεψες! +Ω, παιδί μου, είθε ποτέ να μην έφερνες εις την οικογένειάν σου το +αίσχος του γάμου σου, την Ερμιόνην, η οποία είναι η αιτία του θανάτου +σου. Είθε κεραυνός να την είχε καύση πριν, αδύνατος συ θνητός, να μην +είχες κατηγορήση ένα θεόν, τον Απόλλωνα, ότι με το τόξον του έχυσε το +αίμα του πατρός σου. + +ΧΟΡΟΣ +Αλλοίμονον, ας αρχίσωμεν να κλαίωμεν τον βασιλέα μας σύμφωνα με την +συνήθειαν των νεκρών. + +ΠΗΛΕΥΣ +Ω, εγώ θ' απαντώ εις τους θρήνους σας με τα δάκρυά μου. + +ΧΟΡΟΣ +Κάμε υπομονήν• από τον θεόν είναι αυτή η συμφορά. + +ΠΗΛΕΥΣ +Ω αγαπημένο μου παιδί, αφήνεις έρημον το σπίτι σου και εμένα τον +γέροντα χωρίς παιδί. + +ΧΟΡΟΣ +Ω γέρον, έπρεπε να είχες πεθάνη πριν από τα παιδιά σου. + +ΠΗΛΕΥΣ +Να ξεριζώσω τα μαλλιά μου, να κτυπώ με τα χέρια το κεφάλι μου; Ω +πόλις, ω πόλις, δύο παιδιά μου εστέρησε ο Απόλλων! + +ΧΟΡΟΣ +Ω δυστυχισμένε, που έπαθες και είδες τόσας συμφοράς, τι ζωήν θα κάμης +τώρα πλέον; + +ΠΗΛΕΥΣ +Χωρίς παιδιά, έρημος, χωρίς να βλέπω τέλος εις τα δεινά μου, θα φθάσω +εις το τέλος της ζωής μου. + +ΧΟΡΟΣ +Αδίκως σ' ετίμησαν τόσον εις τους γάμους σου οι θεοί. + +ΠΗΛΕΥΣ +Όλα επέρασαν γρήγορα, όσα μ' έκαμναν να υπερηφανεύομαι. Όλα έφυγαν, +όλα. + +ΧΟΡΟΣ +Μόνος τώρα θα είσαι μέσα εις τα έρημα ανάκτορα. + +ΠΗΛΕΥΣ +Δεν υπάρχει πλέον πατρίς δι' εμέ. Ας πετάξω εις την γην κάτω το +σκήπτρον μου. Και συ, ω κόρη του Νηρέως, η οποία κατοικείς κάτω εις +τα σκοτεινά σπήλαια, κύτταξέ με πως κυλίομαι δυστυχής, κάτω εις το +χώμα. + +ΧΟΡΟΣ +Ω! τι κίνησις είναι αυτή; Κάποιος θεός πρόκειται να φανή. Κυττάξετε, +κυττάξετε. Κάποιος θεός έρχεται μέσα από τον αιθέρα και κατεβαίνει +εις την εύφορον πεδιάδα της Φθίας. + + + +ΣΚΗΝΗ Γ'. + + + +ΟΙ ΑΥΤΟΙ—ΘΕΤΙΣ + +(Εμφανίζεται η Θέτις κατερχόμενη από τα ύψη) + +ΘΕΤΙΣ +Πηλεύ, επειδή άλλοτε υπήρξα σύζυγός σου, αφήνω τανάκτορα του Νηλέως +και έρχομαι τώρα εγώ η Θέτις. Και πρώτον σε συμβουλεύω να μην +αφήνεσαι εις την απελπισίαν διά την σημερινήν συμφοράν. Διότι κ' εγώ, +η οποία έπρεπε, αφού είμαι θεά, να κάμνω παιδιά χωρίς να υποφέρω, εν +τούτοις έχασα τον υιόν που απέκτησα από σε, τον ταχύν Αχιλλέα, πρώτον +της Ελλάδος. Θα σου φανερώσω λοιπόν την αιτίαν διά την οποίαν ήλθα +και συ άκουσε. Αυτόν τον νεκρόν του υιού του Αχιλλέως θάψε εμπρός εις +τον Πυθικόν Βωμόν, διά να είναι ο τάφος του αιώνιον αίσχος διά τους +Δελφούς και μάρτυς του βιαίου φόνου του υπό του Ορέστου• την δε +αιχμάλωτον γυναίκα, την Ανδρομάχην, να εγκαταστήσης εις την γην των +Μολοσσών και να την δώσης σύζυγον εις τον Έλενον, μαζί με τον υιόν +της, τον μόνον ο οποίος σώζεται από το γένος του Αιακού. Βασιλείς θα +γεννηθούν απ' αυτόν, οι οποίοι θα διοικήσουν την Μολοσσίαν ενδόξως. +Διότι πρέπει και το ιδικόν σου και το ιδικόν μου γένος, καθώς και του +Πριάμου, να μη χαθή εντελώς. Διότι και διά του Πριάμου το γένος +φροντίζουν οι θεοί, μολονότι το κατέστρεψεν η οργή της Αθηνάς. Σέ δε, +προς χάριν των γάμων σου με εμέ, θεάν κόρην θεού, θα σε απαλλάξω από +τας δυστυχίας των θνητών, και θα σε κάμω θεόν αθάνατον και άφθαρτον. +Έπειτα εις τα ανάκτορα του Νηρέως, θεός συ, θα κατοικήσης εις το +μέλλον μαζί μ' εμέ την θεάν. Από εκεί, εξερχόμενοι από την θάλασσαν +εις την ξηράν θα βλέπωμεν τον αγαπητόν εις σε και εις εμέ υιόν μας +τον Αχιλλέα, που κατοικεί την νήσον με τας λευκάς ακτάς, εις το +στενόν του Ευξείνου. Πήγαινε λοιπόν τώρα εις την θεόκτιστον Πύλην των +Δελφών να μεταφέρης αυτόν τον νεκρόν και αφού τον κρύψης εις την γην +γύρισε πάλι εις το βαθύ σπήλαιον της παλαιάς Σηπιάδος και κάθισε να +με περιμένης έως ότου έλθω από την θάλασσαν ακολουθουμένη από +πεντήκοντα Νηρηίδας, διά να σε πάρω εις τα βάθη της θαλάσσης. Διότι +πρέπει να γίνη ό,τι είναι πεπρωμένον• ο δε Ζευς απεφάσισε να γίνη +αυτό. Παύσε λοιπόν τώρα να λυπήσαι εκείνους οι οποίοι απέθαναν. Διότι +όλοι οι άνθρωποι πρέπει να αποθάνουν• αυτή είναι η απόφασις των θεών. + +ΠΗΛΕΥΣ +Ω σεβαστή και γενναιόψυχος κόρη του Νηρέως και σύζυγε μου, σε +χαιρετώ. Ό,τι κάμνεις είναι άξιον σου και των τέκνων σου. Παύω την +λύπην μου, αφού συ, θεά, με διατάσσεις. Και θα θάψω αυτόν εις του +Πηλίου τα σπήλαια, όπου εκράτησα μέσα εις τα χέρια μου το ωραίον σου +σώμα. Έπειτα πώς να μην ζητά κανείς, όταν έχη νουν, να παίρνη σύζυγον +από μέγα γένος, και να δίδη τα παιδιά του εις τους καλούς, ν' αποφεύγη +δε τον κακόν γάμον, ακόμη και αν πρόκειται διά πλουσίαν προίκα; Όσοι +κάμνουν αυτά βεβαίως δεν έχουν να φοβηθούν καμμίαν δυστυχίαν από τους +θεούς. + +ΧΟΡΟΣ +Πολλαί μορφαί της μοίρας φαίνονται εις τους ανθρώπους, πολλά δε +ανέλπιστα κάμνουν οι θεοί. Εκείνα που επεριμέναμεν δεν έγιναν, και ο +θεός ευρήκε διέξοδον εις τανέλπιστα. Αυτό συνέβη και τώρα. + +Α Υ Λ Α I Α + + + + +Η Σειρά των Αρχαίων Ελλήνων Συγγραφέων, των Εκδόσεων Φέξη, υπήρξεν +ένας σταθμός στα ελληνικά χρονικά. Για πρώτη φορά προσφερόταν +συστηματικά στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό, η αρχαία ελληνική +σκέψη (Ιστορία, φιλοσοφία, ποίηση, δράμα, δικανικός και πολιτικός +λόγος) σε δημιουργικές μεταφορές της, από τους άριστους μεταφραστές +του τόπου, στην πιο σύγχρονη μορφή που πήρε εξελισσόμενο το γλωσσικό +της όργανο. Ο Όμηρος, οι Τραγικοί κι ο Αριστοφάνης, ο Ηρόδοτος, ο +Θουκυδίδης, ο Πλάτων, ο Ξενοφών, ο Αριστοτέλης, ο Θεόκριτος, ο +Θεόφραστος, ο Επίκτητος, ο Πλούταρχος, ο Λουκιανός κλπ. προσφέρονται +και σήμερα, στις κλασικές πια μεταφράσεις των Πολυλά, Ραγκαβή, +Μωραϊτίδη, Κονδυλάκη, Ποριώτη, Γρυπάρη, Τανάγρα, Πολέμη, Καμπάνη, +Καζαντζάκη, Βάρναλη, Αυγέρη, Βουτιερίδη, Ζερβού, Φιλαδελφέως, +Τσοκόπουλου, Σιγούρου, Κ. Χρηστομάνου κλπ, σε μια σύγχρονη σειρά +εκδόσεων βιβλίου τσέπης, πράγμα που επίσης γίνεται για πρώτη φορά, +συστηματικά, στην Ελλάδα. + +Ανδρομάχη Το δράμα αυτό εικονίζει, κατά τον πιο θαυμαστό τρόπο, έναν +κόσμο αισθημάτων, ζήλειας, μίσους και στοργής. Ο Νεοπτόλεμος, +χωρίζοντας από την Ανδρομάχη, παντρεύεται την κόρη του Μενέλαου και +της Ελένης, την Ερμιόνη, που συνεννοείται με τον πατέρα της να +σκοτώσουν τον γιό που έδωσε η Ανδρομάχη στον Νεοπτόλεμο. Ο Πηλέας, +παππούς του παιδιού, σώζει τον μικρό, και ο Μενέλαος σκοτώνει με δόλο +τον Νεοπτόλεμο. Μετάφραση, του Γ. Τσοκόπουλου. + +Η «ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ» ΑΝΑΤΥΠΩΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟ +ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ. + +ΑΘΗΝΑΙ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ 36 +ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΤΣΙΜΙΣΚΗ 61 +ΤΙΜΗ ΤΟΜΟΥ ΔΡΑΧΜΕΣ 10 + + + + + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Andromache, by Euripides + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ANDROMACHE *** + +***** This file should be named 27592-0.txt or 27592-0.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/2/7/5/9/27592/ + +Produced by Sophia Canoni + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/27592-0.zip b/27592-0.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..1ead059 --- /dev/null +++ b/27592-0.zip diff --git a/27592-h.zip b/27592-h.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..bea668f --- /dev/null +++ b/27592-h.zip diff --git a/27592-h/27592-h.htm b/27592-h/27592-h.htm new file mode 100644 index 0000000..6038022 --- /dev/null +++ b/27592-h/27592-h.htm @@ -0,0 +1,2147 @@ +<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" + "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> +<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"> + +<head> +<meta name="keywords" + content="Ευριπίδης, Γιώργος Τσοκόπουλος, Ανδρομάχη, Τραγωδία" /> +<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8" /> +<title>Ανδρομάχη</title> +</head> + +<body> + + +<pre> + +The Project Gutenberg EBook of Andromache, by Euripides + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Andromache + +Author: Euripides + +Translator: G. B. Tsokopoulos + +Posting Date: March 12, 2012 [EBook #27592] +First Posted: December 22, 2008 +Last Updated: October 20, 2009 + +Language: Greek + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ANDROMACHE *** + + + + +Produced by Sophia Canoni + + + + + +</pre> + + +<p> +</p> +<img src="images/cover.jpg" hspace="30" width="377" height="550" alt="Εξώφυλλο" border="2" /> + +<p>Note: The Table of contents is not included in the book. It has been +created to help the reader.</p> + +<p>The tonic system has been changed from polytonic to monotonic. Brackets [] +within the play have been used to include obvious mistakes. Next to the bracket, +within the text, the correct word is diplayed</p> + +<p>Σημείωση: Ο πίνακας περιεχομένων δεν υπάρχει στο βιβλίο. Δημιουργήθηκε +προς διευκόλυνση του αναγνώστη.</p> + +<p>Ο τονισμός έχει αλλάξει από πολυτονικό σε μονοτονικό. Μέσα στο έργο, +έχω χρησιμοποιήσει αγκύλες [] όπου περικλείονται εμφανή λάθη. Έξω από την +αγκύλη μέσα στο κείμενο, παραθέτω το σωστό.</p> + +<p> +</p> + +<p> +ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ</p> + +ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ +Γ. ΤΣΟΚΟΠΟΥΛΟΥ + +<p><b> +ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ<br /> +ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ</b></p> + +<h2 style="margin-top: 3em">ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ</h2> + +<h2 style="margin-top: 3em">ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ</h2> + +<h3 style="margin-top: 3em">ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ</h3> +<h3 style="margin-top: 3em">Γ. ΤΣΟΚΟΠΟΥΛΟΥ</h3> + +<p>ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ<br /> +ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΦΕΞΗ<br /> +1910</p> + +<h3 style="margin-top: 3em">ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ</h3> + +<p> +<br /> + ΥΠΟΘΕΣΙΣ<br /> + ΠΡΟΣΩΠΑ<br /> + ΠΡΑΞΙΣ Α'.<br /> + ΣΚΗΝΗ Α'.<br /> + ΣΚΗΝΗ Γ'. [*]<br /> + ΣΚΗΝΗ Δ'.<br /> + ΠΡΑΞΙΣ Β'.<br /> + ΣΚΗΝΗ Α'.<br /> + ΣΚΗΝΗ Β'.<br /> + ΣΚΗΝΗ Γ'.<br /> + ΣΚΗΝΗ Γ'.[*]<br /> + ΣΚΗΝΗ Γ'.[*]<br /> + ΣΚΗΝΗ Δ'.<br /> + ΠΡΑΞΙΣ Γ'.<br /> + ΣΚΗΝΗ Α'. - Ε'.<br /> + ΠΡΑΞΙΣ Δ'.<br /> + ΣΚΗΝΗ Α'. - Γ'.</p> + +<p>[*]Λάθος αρίθμηση</p> + +<h3 style="margin-top: 3em">ΥΠΟΘΕΣΙΣ</h3> + +<p> +<br /> +Ο Νεοπτόλεμος, λαβών εν Τροία γέρας την Ανδρομάχην, την γυναίκα του +Έκτορος, εγέννησεν εξ αυτής τον Μολοσσόν. Έπειτα ενυμφεύθη την +Ερμιόνην, κόρην του Μενελάου. Επειδή δε πριν είχε ζητήση λόγον από +τον Δελφικόν Απόλλωνα διά τον φόνον του πατρός του Αχιλλέως, μετέβη +πάλιν εις το Μαντείον, διά να ζητήση συγγνώμην. Ζυλοτυπούσα όμως η +Ερμιόνη την Ανδρομάχην εσκέφθη να την θανατώση, και έστειλε και +εκάλεοε τον πατέρα της Μενέλαον. Η Ανδρομάχη έστειλε και έκρυψε +μακράν από τανάκτορα τον υιόν της, αυτή δε κατέφυγεν εις το ιερόν της +Θέτιδος. Οι άνθρωποι όμως του Μενελάου απεκάλυψαν τον Μολοσσόν, αυτήν +δε δι' απάτης απέσπασαν από το ιερόν ότε δε έμελλον να θανατώσουν και +τους δυο, ημποδίσθησαν υπό του ελθόντος Πηλέως. Και ο μεν Μενέλαος +επέστρεψεν εις την Σπάρτην. Η δε Ερμιόνη μετενόησε φοβηθείσα τον +Νεοπτόλεμον. Ελθών δε ο [Ορέστης] Μενέλαος αυτήν μεν έπεισε να τον +ακολουθήση, επεβουλεύθη δε την ζωήν του Νεοπτολέμου, του οποίου τον +νεκρόν φέρουν οι επί της σκηνής. Ενώ ο Πηλεύς θρηνεί τον θάνατον του +υιού του, εμφανισθείσα η Θέτις διατάσσει αυτόν να θάψη τον νεκρόν εις +τους Δελφούς και να στείλη την Ανδρομάχην με τον υιόν της εις τους +Μολοσσούς, αναγγέλλει δε εις τον γέροντα ότι έτυχε της αθανασίας και +ότι θα κατοικήση εις την νήσον των Μακάρων.</p> + +<p>Το δράμα διεξάγεται εις την Φθίαν, ο δε χορός αποτελείται από +Φθιώτιδας γυναίκας. Προλογίζει η Ανδρομάχη.</p> + +<p>Το δράμα θεωρείται εκ των δευτέρων.</p> + +<h3 style="margin-top: 3em">ΠΡΟΣΩΠΑ</h3> + +<p> +<br /> +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ<br /> +ΧΟΡΟΣ<br /> +ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +ΜΕΝΕΛΑΟΣ<br /> +ΜΟΛΟΣΣΟΣ<br /> +ΠΗΛΕΥΣ<br /> +ΑΛΛΗ ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ<br /> +ΤΡΟΦΟΣ<br /> +ΟΡΕΣΤΗΣ<br /> +ΑΓΓΕΛΟΣ<br /> +ΘΕΤΙΣ</p> + +<p> +<br /> +ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ<br /> +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ</p> + +<h3 style="margin-top: 3em">ΠΡΑΞΙΣ Α'.</h3> + +<p> +</p> + +<p>(Η σκηνή εν Θεσσαλία, μεταξύ της Φθίας και των Φαρσάλων έξω του ιερού +της Θέτιδος, πλησίον των Ανακτόρων. Κατά την άρσιν της αυλαίας η +Ανδρομάχη φαίνεται εις την θύραν του ναού).</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΣΚΗΝΗ Α'.</h4> + +<p> +<br /> +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Ω πόλις των Θηβαίων, καύχημα της Ασιατικής γης, από την οποίαν ήλθα +άλλοτε με πολύχρυσα στολίδια εις τα ανάκτορα του βασιλέως Πριάμου, ως +σύζυγος δοθείσα εις τον Έκτορα. Εις εκείνον τον καιρόν όλοι εζήλευαν +την Ανδρομάχην, αλλά τώρα δεν υπάρχει ούτε θα γεννηθή ποτέ γυναίκα +δυστυχεστέρα από εμέ. Διότι εγώ τον μεν άνδρα μου τον Έκτορα είδα με +τα μάτια μου να σκοτώνη ο Αχιλλεύς, το δε παιδί που απέκτησα από +εκείνον, τον Αστυάνακτα, είδα να πέφτη από τους υψηλούς πύργους, όταν +οι Έλληνες κατέλαβαν την Τροίαν. Εγώ δε, μολονότι εγεννήθηκα ελευθέρα +από ελευθέρους γονείς, εν τούτοις εις την Ελλάδα έφθασα δούλη, +δοθείσα ως δώρον εις τον νησιώτην Νεοπτόλεμον, διαλεγμένη ως το +καλλίτερον γέρας από όλα τα τρωικά λάφυρα. Τώρα κατοικώ εις τα +γειτονικά πεδία της Φθίας και της πόλεως των Φαρσάλων, όπου η +θαλασσία Θέτις κατώκει μαζί με τον Πηλέα φεύγουσα μακρυά από τους +ανθρώπους. Ο Θεσσαλικός λαός τώρα προς τιμήν του γάμου της Θέτιδος με +τον Πηλέα ονομάζει τον τόπον αυτόν Θετίδιον, όπου είχε το σπίτι του ο +υιός του Αχιλλέως, αφήνων να βασιλεύη εις τα Φάρσαλα ο Πηλεύς, διότι +δεν θέλει να πάρη το σκήπτρον ενόσω ζη ο γέρων ο πατέρας του. Εγώ ως +δούλη με αυτόν εις αυτό το σπίτι απέκτησα παιδί. Και μολονότι πριν με +είχαν εύρη πολλά κακά, εν τούτοις πάντοτε παρηγορούμην με την ελπίδα +ότι, αν σωθή το παιδί, θα εκαλλιτέρευεν η τύχη μου και θα +ικανοποιούμην διά τας ατυχίας μου. Αφ' ότου όμως αυτός επήρε γυναίκα +την Ερμιόνην από την Λακεδαίμονα και εγκατέλειψε εμέ την δούλην, +καταδιώκομαι από αυτήν από ζηλοτυπίαν. Διότι λέγει, ότι με μυστικά +φάρμακα κατώρθωσα να μην κάμη παιδί και να την μισήση ο σύζυγος της, +και ότι θέλω να μείνω εγώ αντί εκείνης μέσα εις αυτό το σπίτι και διά +της βίας να διώξω αυτήν. Αυτά εγώ, και όταν τα πρωτοήκουσα, δεν τα +παρεδέχθην, και τώρα τα αρνούμαι εντελώς. Ο μέγας Ζευς το γνωρίζει +βέβαια, ότι εγώ δεν έγινα εκουσίως μου σύζυγος. Αλλ' εκείνη δεν +πείθεται και θέλει να με φονεύση, έχουσα συνεργόν τον πατέρα της τον +Μενέλαον, ο οποίος ήλθε επίτηδες εδώ από την Σπάρτην, με αυτόν τον +σκοπόν. Φοβηθείσα λοιπόν εγώ ήλθα γρήγορα εις αυτό το γειτονικόν +ιερόν της Θέτιδος, μήπως με σώση από τον θάνατον. Διότι και αυτός ο +Πηλεύς και οι απόγονοι του Πηλέως το σέβονται, ως ενθυμίζον τους +γάμους της Νηρηίδος. Το δε μονάκριβό μου παιδί το έστειλα κρυφά εις +άλλο σπίτι, φοβουμένη μήπως το σκοτώσουν. Επειδή ο πατέρας του ούτε +αυτό ούτε εμέ ημπορεί να βοηθήση, διότι λείπει εις τους Δελφούς, διά +να ζητήση συγγνώμην από τον Απόλλωνα Λοξίαν διά την ανοησίαν που +έκαμεν άλλοτε, όταν επήγε εις την Πυθίαν, διά να ζητήση λόγον από τον +Φοίβον διά τον πατέρα του. Τώρα λοιπόν είναι εκεί ζητών συγγνώμην διά +το παλαιόν σφάλμα του και παρακαλών να έχη εις το μέλλον ευνοϊκόν τον +θεόν.</p> + +<p>(Εισέρχεται η Θεράπαινα)</p> + +<p> +ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ<br /> +Κυρία, εγώ δεν θα παύσω να σε ονομάζω έτσι, διότι και εις το σπίτι +μας έτσι σε ωνόμαζα, όταν ήμεθα εις την Τροίαν. Επειδή δε και σε +αγαπώ και τον άνδρα σου, όταν εζούσε, έρχομαι να σου φέρω νέα, με +φόβον μεν μήπως με ακούση κανείς από τους κυρίους, αλλά και με λύπην +προς σε. Διότι φαίνεται ότι τρομερά σκέπτεται εναντίον σου και +εναντίον του παιδιού σου ο Μενέλαος, και πρέπει να φυλαχθής.</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Ω αγαπητή δούλη και συ όπως εγώ, διότι δούλη είσαι και συ μαζί με την +πρώην βασίλισσαν, τώρα δε δυστυχισμένη, τι κάμνουν αυτοί, τι +μηχανεύονται πάλιν θέλοντες να με σκοτώσουν την τρισαθλίαν;</p> + +<p>ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ<br /> +Ω δυστυχισμένη, θέλουν να σκοτώσουν το παιδί σου, το οποίον έδιωξες.</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Αλλοίμονον! Ποίος τους επρόδωκε και πότε, ότι εγώ έστειλα μακρυά απ' +εδώ το παιδί μου; Ω, εχάθηκα η δυστυχισμένη!</p> + +<p>ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ<br /> +Δεν ξέρω. Αυτούς είδα εγώ να το ζητούν. Και ο Μενέλαος πηγαίνει τώρα +γρήγορα, διά να το εύρη έξω από το σπίτι.</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Αλλοίμονο εχάθηκα! Και σένα, παιδί μου, θα σε σκοτώσουν οι δύο γύπες, +ενώ ο πατέρας σου είναι εις τους Δελφούς.</p> + +<p>ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ<br /> +Μου φαίνεται ότι, αν εκείνος ήτο εδώ, δεν θα επάθαινες τίποτε κακόν. +Αλλά τώρα δεν έχεις κανένα που να σ' αγαπά.</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Δεν γίνεται έξω λόγος περί του Πηλέως ότι έρχεται;</p> + +<p>ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ<br /> +Εκείνος είναι γέρος, ώστε να σε βοηθήση, και αν έλθη.</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Έστειλα και του εμήνυσα και μάλιστα όχι μίαν φοράν μόνον.</p> + +<p>ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ<br /> +Σου φαίνεται ότι πραγματικώς οι απεσταλμένοι σου εφρόντισαν;</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Πώς να κάμω; θέλεις και συ να πας εκ μέρους μου;</p> + +<p>ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ<br /> +Πώς να δικαιολογήσω ότι θα λείψω τόσον από το σπίτι;</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Πολλάς δικαιολογίας ημπορείς να εύρης· και συ είσαι γυναίκα.</p> + +<p>ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ<br /> +Είναι πολύς κίνδυνος, διότι η Ερμιόνη προσέχει πολύ.</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Βλέπεις; Διστάζεις, ενώ τόσα υποφέρω εγώ που με αγαπάς.</p> + +<p>ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ<br /> +Όχι, μη με βρίζης. Πηγαίνω, έστω και αν πρόκειται να πάθω τίποτε +κακόν, αφού είμαι δούλη και η ζωή μιας δούλης δεν αξίζει τίποτε.</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Πήγαινε λοιπόν γρήγορα. Εγώ δε καθισμένη εδώ με θρήνους και γόους και +δάκρυα θα γεμίσω τον αέρα. Διότι είναι φυσικόν εις ημάς τας γυναίκας +ως απόλαυσιν να έχωμεν πάντοτε εις το στόμα μας τας συμφοράς του +παρόντος. Και διά να κλαίω δεν έχω μίαν αφορμήν αλλά πολλάς. Την +πατρικήν μου πόλιν, τον Έκτορα που έχασα και την σκληράν μου τύχην +που μ' έκαμε δούλην ενώ δεν ήξιζα. Δεν πρέπει κανείς να μακαρίζη ένα +άνθρωπον πριν ιδή πώς θα περάση την τελευταίαν ημέραν της ζωής του +και πώς κατέβη εις τον άλλον κόσμον. Ο Πάρις δεν έφερε την Ελένην εις +το Ίλιον ως σύζυγον αλλά ως καταστροφήν. Ένεκα αυτής, ω Τροία, με το +δόρυ και με το πυρ σε κατέλαβεν ο Ταχύς Άρης των Ελλήνων με τον +στόλον των χιλίων πλοίων, και ο υιός της θαλασσίας Θέτιδος τον ιδικόν +μου σύζυγον τον Έκτορα έσυρε γύρω από τα τείχη, δεμένον πίσω από το +άρμα του. Κ' εμέ την ιδίαν εξ αιτίας της με ήρπασαν από τα δωμάτια +μου και με ωδήγησαν κάτω εις την θάλασσαν, διά να πέσω εις την +φοβεράν δουλείαν. Άφθονα τα δάκρυα έτρεχαν εις το πρόσωπόν μου, όταν +άφησα την πόλιν και το σπίτι μου και τον άνδρα μου κυλιόμενον εις την +σκόνην. Ω δυστυχισμένη εγώ, τι ανάγκη ήτο να βλέπω ακόμη το φως ως +δούλη της Ερμιόνης; Και αυτήν φοβουμένη τώρα κατέφυγα εις αυτό το +άγαλμα της θεάς, το οποίον εναγκαλίζομαι ως ικέτις, όπου και λύομαι +εις τα δάκρυα, τα οποία τρέχουν ως σταγόνες από πέτραν.</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΣΚΗΝΗ Γ'.</h4> + +<p> +<br /> +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ—ΧΟΡΟΣ ΘΗΒΑΙΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Ω, συ, η οποία ήλθες εις το ιερόν αυτής της θεάς, εγώ, αν και γέννημα +της Φθίας, έρχομαι όμως προς σε την καταγομένην από την Ασίαν, από +λύπην, μήπως κατορθώσω να εύρω μίαν λύσιν των δεινών σου, αφού σε και +την Ερμιόνην τρομερά έρις περιέπλεξε, διότι και αι δύο ένα άνδρα +έχετε, τον υιόν του Αχιλλέως. Σκέψου καλά την δυστυχίαν εις την +οποίαν ευρέθης. Συ, κόρη από την Τροίαν, αγωνίζεσαι προς δέσποιναν +Λάκαιναν. Άφησε το τώρα το ιερόν της θαλασσινής θεάς, το δεχόμενον +προσφοράς. Διότι ποίον θα είναι το όφελός σου, αν αναγκάζεσαι να +συναγωνίζεσαι προς τους δεσπότας και επομένως να φθείρης το σώμα σου; +Οι δυνατώτεροι θα επικρατήσουν. Διατί κοπιάζεις, ενώ δεν είσαι +τίποτε; Πήγαινε· άφησε τον ναόν της Νηρηίδος θεάς, σκέψου ότι είσαι +ξένη δούλη, εις ξένην πόλιν, όπου δεν βλέπεις κανένα από τους φίλους +σου, ω δυστυχεστάτη, ω τρισαθλία νύμφη.</p> + +<p>(Αντιστροφή β'.)</p> + +<p>Δυστυχεστάτη, ήλθες, εδώ ω γυναίκα της Τροίας. Αλλά φοβούμεναι τους +κυρίους μας σιωπώμεν, —μολονότι σε λυπούμεθα,—μη μας ιδή ότι σε +συμπαθούμεν η κόρη του Διός.</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΣΚΗΝΗ Δ'.</h4> + +<p> +<br /> +ΑΙ ΑΥΤΑΙ—ΕΡΜΙΟΝΗ</p> + +<p>(Η Ερμιόνη εισέρχεται επιδεικτικώς ενδεδυμένη και ομιλεί με +υπεροψίαν)</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Τα πλούσια χρυσά στολίσματα της κεφαλής και τους κεντημένους πέπλους, +δεν έλαβα ούτε από τον Αχιλλέα ούτε από τον Πηλέα, αλλά τους είχα +προίκα αφ' ότου έφθασα εδώ από το σπίτι μου, από την Λακωνικήν γην +της Σπάρτης, γιατί μου τα είχε χαρίση ο πατέρας μου ο Μενέλαος μαζί +με άλλην προίκα, γι' αυτό έχω το δικαίωμα να είμαι ελευθερόστομος. Σε +σας λοιπόν αυτά τα λόγια λέγω. Συ όμως, αν και είσαι δούλη και σε +κατέκτησαν ως λάφυρον, θέλεις να διώξης εμέ από το σπίτι μου και να +γίνης κυρία. Και με τα φάρμακά σου έκαμες τον άνδρα μου να με μισήση +και όλη μου η γαλήνη εχάθη. Διότι είναι τρομερά η ψυχή των γυναικών +της Ασίας εις το να βρίσκουν αυτά τα μέσα. Αλλ' απ' αυτά θα σε +εμποδίσω εγώ και εις τίποτε δεν θα σε ωφελήση αυτό το ιερόν της +Νηρηίδος. Ούτε ο βωμός ούτε ο ναός θα σε προστατεύουν, αλλά θ' +αποθάνης. Εάν δε κανείς θεός ή θνητός θέλη να σε σώση, πρέπει πρώτον +να παραιτήσης τας πριν ιδέας σου και να πέσης ταπεινή εις τα πόδια +μου, και να περιποιηθής το σώμα μου και να μου χύνης μέσα από χρυσά +αγγεία δροσερόν νερόν του Αχελώου και να εννοήσης ποίοι είναι εκείνοι +κοντά εις τους οποίους ζης. Διότι αυτά εδώ δεν είναι ούτε του Έκτορος +ούτε του Πριάμου, ούτε έχεις τον χρυσόν που είχες άλλοτε. Εδώ είναι +πόλις Ελληνική. Εις τόσην αναίδειαν έφθασες, δυστυχισμένη, ώστε +ετόλμησες να πάρης άνδρα εκείνον του οποίου ο πατέρας εσκότωσε τον +σύζυγόν σου και έκαμες παιδιά με τον κύριόν σου. Έτσι είσθε σεις όλοι +οι βάρβαροι. Ο πατέρας παίρνει σύζυγον την κόρην του και το παιδί την +μητέρα, και η κόρη τον αδελφόν, οι φίλτατοι δε μεταξύ των +επιβουλεύονται ο ένας τον άλλον και αλληλοσκοτώνονται. Αυτάς τας +συνηθείας έφερες και να τας κρατήσης διά τον εαυτόν σου· μη τας +μεταδώσης δε και εις ημάς. Ημείς δεν θεωρούμεν καλόν ένας άνδρας να +έχη δύο γυναίκας, αλλά και οι δύο σύζυγοι να αποβλέπουν εις ένα +έρωτα, εάν θέλουν να ζουν καλά.</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Ζηλότυπον είναι το φύλον των γυναικών εκ φύσεως, και προ πάντων +δυσμενές, όταν δύο γυναίκες έχουν ένα άνδρα.</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Αλλοίμονον! Κακόν είναι εις τους ανθρώπους η νεότης και μάλιστα όταν +δεν την διευθύνη η δικαιοσύνη. Εγώ φοβούμαι μήπως, επειδή είμαι δούλη +σου, με εμποδίση αυτό να ομιλήσω, μολονότι έχω πολλά δίκαια, εξ άλλου +δε, αν κρατήσω την γλώσσαν μου, μήπως βλαφθώ επίσης διά την σιωπήν +μου. Διότι οι μεγαλοφρονούντες δεν ακούουν ευχαρίστως τα λόγια των +υποδεεστέρων. Αλλά δεν θ' αφήσω τον εαυτόν μου να νικηθή από +αδυναμίαν. Αλλά ειπέ μου συ, ω νέα, ποία αίτια θα σε πείσουν τάχα να +διεκδικήσω με σε τα δικαιώματα του νομίμου γάμου; Μήπως άρά γε η +πόλις της Λακεδαίμονος είναι μικροτέρα από την πόλιν των Φρυγών, +μήπως η τύχη μου είναι ανωτέρα της δικής σου, ή μήπως τουλάχιστον +είμαι ελευθέρα; Ή στηριζομένη εις την νεότητα και εις την ωραιότητά +μου και εις το μέγεθος της πατρίδος μου και εις τους φίλους μου θέλω +να καταλάβω αντί σού το σπίτι σου; τι τάχα, μήπως ζητώ να γεννήσω εγώ +αντί σού παιδιά, τα οποία θα είναι και δούλα όπως εγώ και θ' αυξάνουν +την δυστυχίαν μου; Ή άραγε, αν συ δεν γεννήσης παιδιά, θ' ανεχθή η +Φθία να βασιλεύσουν τα δικά μου; Με αγνοούν οι Έλληνες, και διά τον +Έκτορα, και άγνωστος τους είμαι και ούτε γνωρίζουν ότι ήμουν +βασίλισσα των Φρυγών. Δεν είναι λοιπόν τα φάρμακα μου που κάμνουν τον +άνδρα σου να σε αποστρέφεται, αλλά φαίνεται ότι συ δεν γνωρίζεις να +τον περιποιηθής. Διότι αυτό είναι το φίλτρον της γυναικός· όχι η +καλλονή της αλλά τα προτερήματά της ευχαριστούν τους άνδρας. Συ δε, +μόλις ολίγον πειραχθής, ομιλείς με υπερηφάνειαν διά την πατρίδα σου +και περιφρονείς την Σκύρον. Δείχνεις συ τον πλούτον σου μέσα εις τους +πτωχούς και ο Μενέλαος είναι δι' εσέ μεγαλύτερος από τον Αχιλλέα. +Αυτά κάμνουν τον άνδρα σου να σε αποστρέφεται. Πρέπει η γυναίκα, και +αν πάρη άνδρα κακόν, να υπομένη και όχι να συναγωνίζεται μαζί του εις +υπερηφάνειαν. Εάν ήσουν εις την σκεπασμένην με χιόνια Θράκην και +είχες άνδρα βασιλέα, ο οποίος θα εμοιράζετο με πολλάς την κλίνην του, +θα τας εσκότωνες όλας; Και από το αχόρταστον πάθος σου θα ύβριζες +όλας τας γυναίκας; Αυτό είναι αισχρόν αν και ημείς αισθανόμεθα αυτήν +την ασθένειαν περισσότερον από τους άνδρας, εν τούτοις προσπαθούμεν +να την μετριάζωμεν. Ω φίλτατε Έκτωρ, πώς ενθυμούμαι ότι, αν κάποτε η +Κύπρις σου ενέπνεεν αδυναμίαν, εγώ την υπέφερα και πολλάκις έδωκα τον +μαστόν μου εις τα νόθα παιδία σου, διά να μη σε πικράνω. Με αυτήν την +συμπεριφοράν είλκυα προς εμέ τον άνδρα μου. Ενώ συ φοβείσαι μην +εγγίση έστω και μια σταλαγματιά δρόσου τον άνδρα σου. Πρόσεξε μήπως +περάσης εις το πάθος προς τον άνδρα ακόμη εκείνην που σ' εγέννησε. Τα +παιδιά των κακών μητέρων, αν έχουν νουν, πρέπει ν' αποφεύγουν, τα +καμώματα των μητέρων των.</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Δέσποινα, όσον είναι δυνατόν, προσπάθησε να συμφιλιωθής μαζί της.</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Πώς; κάνεις την φρόνιμην με τα λόγια σου, και με κατηγορείς εμένα ως +μη σώφρονα;</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Αυτό δεν φαίνεται τουλάχιστον από τα λόγια που είπες.</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Η σκέψις σου ας μη γίνη ιδική μου σκέψις.</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Είσαι νέα και όμως ομιλείς περί αισχρών.</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Συ δεν τα λέγεις, αλλά όσον ημπορείς τα κάνεις.</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Δεν ημπορείς να υποφέρης με σιωπήν όσα σου εμπνέει ο έρως σου;</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Μήπως αυτά δεν είναι πάντοτε η πρώτη σκέψις της γυναικός;</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Όταν τα μεταχειρίζεται, καλά. Ειδεμή είναι αισχρά.</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Εις την πόλιν που κατοικούμεν δεν έχομεν τους νόμους των βαρβάρων.</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Κ' εκεί θεωρούνται κακά όσα κακά είναι κ' εδώ.</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Σοφή είσαι, σοφή. Αλλ' όμως πρέπει ν' αποθάνης.</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Βλέπεις πώς σε κυττάζει το άγαλμα της Θέτιδος;</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Μισεί η θεά την πατρίδα σου εξ αιτίας του φόνου του Αχιλλέως.</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Η Ελένη ήτο η αιτία του φόνου του, η μητέρα σου, όχι εγώ.</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Θα σπρώξης ακόμη περισσότερον τας ύβρεις σου εναντίον μου;</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Ιδού, σιωπώ και ράβω το στόμα μου.</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Απάντησε εις εκείνο διά το οποίον ήλθα.</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Σου απαντώ ότι δεν έχεις νουν όσον πρέπει.</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +θα φύγης από αυτό το αγνόν τέμενος της θαλασσίας θεάς;</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Νεκρά βεβαίως. Εάν όμως δεν αποθάνω, δεν θα το αφήσω +ποτέ.</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Αυτό είναι πλέον αποφασισμένον και δεν θα περιμείνω την επιστροφήν +του συζύγου μου.</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Ούτε εγώ όμως έως τότε θα παραδοθώ εις σε.</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +θα βάλω φωτιά και θα σ' αναγκάσω χωρίς να ανησυχήσω προς χάριν σου.</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Άναψε λοιπόν την φωτιά· οι θεοί θα τα ιδούν αυτά.</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Και εις το σώμα σου θα προξενήσω τους πόνους που φέρνουν τα τρομερά +τραύματα.</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Σφάξε με, χύσε το αίμα μου εις τον βωμόν της θεάς. Εκείνη θα σε +τιμωρήση.</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Ω γέννημα βάρβαρον και ω σκληρόν θράσος, περιφρονείς τον θάνατον; +Αλλά εγώ έχω το μέσον να σε κάμω ν' αφήσης με την θέλησίν σου το +μέρος αυτό. Έχω τον τρόπον να σε πείσω. Αλλ' ας κρατήσω τα λόγια μου, +να γίνουν γρήγορα πράγμα. Κάθησαι καλά εδώ· αλλά και αν με μολύβι +είσαι κολλημένη εις το έδαφος, πάλιν εγώ θα σε εκτοπίσω, πριν να έλθη +ο υιός του Αχιλλέως, εις τον οποίον έχεις τόσην πεποίθησιν.</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Έχω πεποίθησιν. Παράξενον! Κατά των ερπετών και των θηρίων οι θεοί +έδωκαν εις τους ανθρώπους φάρμακα. Κανείς όμως δεν ευρήκε ποτέ +φάρμακον εναντίον της κακής γυναικός, η οποία και από την έχιδναν και +από την φωτιάν είναι τρομερωτέρα. Τόσον κακόν είμεθα ημείς διά τους +ανθρώπους.</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Βεβαίως μεγάλων κακών υπήρξεν αιτία ο υιός του Διός και της Μαίας, +όταν ήλθεν εις το δάσος της Ίδης οδηγών το λαμπρόν άρμα των τριών +θεών, ωπλισμένον διά την ολεθρίαν έριδα της καλλονής προς ένα νεαρόν +ποιμένα, ο οποίος εκάθητο μόνος του εις τας ερήμους επαύλεις και τους +σταθμούς. Όταν ήλθαν αι θεαί εις το πυκνόν δάσος, πρώτον έλουσαν τα +ωραία σώματα εις το ρεύμα των ορεινών πηγών και έπειτα επήγαν εις τον +υιόν του Πριάμου, απευθύνουσαι η μία προς την άλλην λόγια +προσβλητικά. Αλλά η Κύπρις ενίκησε με τα δόλια λόγια της τα οποία +τέρπουν, υπήρξαν όμως πικρά διά την δυστυχισμένην πόλιν της Τροίας. +Είθε να έρριχνεν οπίσω της το κακόν εκείνη που εγέννησεν άλλοτε τον +Πάριν πριν κατοικήση τας υπωρείας της Ίδης, όταν εφώναζεν η +Κασσάνδρα, καθισμένη κοντά εις την προφητικήν δάφνην, ότι έπρεπε να +φονευθή, διότι έμελλε να γεννήση την δυστυχίαν της μεγάλης πόλεως του +Πριάμου. Προς ποίον δεν ήλθε; Ποίον από τους δημογέροντας δεν +παρεκάλεσε να φονεύση το βρέφος;</p> + +<p>Εάν την ήκουαν, ούτε αι άλλαι γυναίκες της Τροίας θα εγίνοντο δούλαι, +ούτε συ ως δούλη θα ήσουν πλησίον εις τους τυράννους. Και η από όλην +την Ελλάδα εκστρατεύσασα νεολαία δεν θα ηγωνίζετο δέκα χρόνια έξω από +τα τείχη της Τροίας, ούτε τόσαι σύζυγοι θα έμεναν έρημοι, ούτε τόσοι +γέροντες ορφανοί από παιδιά.</p> + +<p><b>Α Υ Λ Α I Α</b></p> + +<p> +</p> + +<h3 style="margin-top: 3em">ΠΡΑΞΙΣ Β'.</h3> + +<p> +</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΣΚΗΝΗ Α'.</h4> + +<p> +<br /> +ΜΕΝΕΛΑΟΣ — ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ</p> + +<p>ΜΕΝΕΛΑΟΣ<br /> +Έρχομαι, αφού ανεκάλυψα το παιδί σου, το οποίον κρυφά από την +θυγατέρα μου έστειλες εις άλλο σπίτι. Επίστευες ότι εσέ μεν θα σώση +αυτή η θεά, το παιδί σου δε εκείνοι που το έκρυψαν. Αλλ' απεδείχθης +ολιγώτερον έξυπνη από τον Μενέλαον. Αν δεν φύγης από αυτόν τον τόπον, +θα φονεύσωμεν αυτό αντί σου. Σκέψου λοιπόν αυτό, ποίον εκ των δύο +θέλεις, ν' αποθάνης συ, ή να χαθή αυτό, εξ αιτίας σου, δι' όσα έκαμες +συ εναντίον της κόρης μου.</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Ω φήμη, φήμη, μυρίους θανάτους, οι όποιοι δεν αξίζουν τίποτε, έκαμες +να φαίνωνται μεγάλοι. Εγώ θεωρώ ευτυχείς εκείνους, των οποίων η φήμη +στηρίζεται εις την αλήθειαν. Εκείνους όμως, οι οποίοι στηρίζονται εις +το ψεύδος, δεν θεωρώ ότι έχουν άλλην αξίαν παρά μόνον ότι οφείλουν +την φήμην των εις την τύχην. Συ λοιπόν είσαι, που αρχηγός των +εκλεκτών Ελλήνων αφήρεσες άλλοτε την Τροίαν από τον Πρίαμον, μολονότι +είσαι τόσον άνανδρος; Συ, ο οποίος πεισθείς εις τα λόγια της κόρης +σου, που είναι παιδί ακόμη, τόσον υπερηφανεύεσαι και καταδέχεσαι να +πολεμής μίαν δυστυχισμένην δούλην γυναίκα; Δεν σ' ευρίσκω ούτε σε +άξιον της Τροίας ούτε την Τροίαν άξιάν σου. Όσοι λοιπόν φαίνονται +λαμπροί, είναι μόνον απ' έξω, από μέσα όμως είναι ίσοι με τους +κοινούς ανθρώπους και μόνον κατά τα πλούτη διαφέρουν, διότι αυτά τους +δίδουν δύναμιν. Μενέλαε, ας τελειώσωμεν αυτήν την ομιλίαν. Εάν χαθώ +διά την κόρην σου, πώς εκείνη θ' αποφύγη την τιμωρίαν διά το αίμα που +θα χυθή; Και συ ακόμη εις τα μάτια των πολλών θα είσαι συνεργός αυτού +του φόνου, διά το μέρος που έλαβες εις αυτόν. Αν εγώ σωθώ από τον +θάνατον, φονεύσης δε το παιδί μου, πώς θ' ανεχθή εύκολα τον θάνατον +του ο πατέρας του; Αυτόν δεν τον εθεώρησεν άνανδρον η Τροία, όπως σε. +Εκείνος, θα κάμη ό,τι πρέπει και θα φανή ότι κάμνει άξια του Πηλέως +και του πατρός του Αχιλλέως. Θα διώξη λοιπόν την κόρην σου από το +σπίτι, όταν δε συ θέλησης να την δώσης εις άλλον άνδρα, τι θα του +είπης; ότι τάχα τον άφησε, φρόνιμη αυτή, και έφυγε, επειδή ήτο κακός +σύζυγος; Αλλά αυτό θα είναι ψεύδος. Ή θα την κρατήσης εις το σπίτι +σου να γηράση ανύπανδρος; Ω, δυστυχισμένε, δεν βλέπεις πόση κακή θα +είναι η συνέπεια! Πόσα δεν θα επροτιμούσες να πάθη η κόρη σου από +αντιζήλους παρά όσα εγώ σου λέγω; Δεν πρέπει διά μικρά πράγματα να +προκαλή κανείς μεγάλας δυστυχίας, ουδέ αν αι γυναίκες είμεθα όντα +τόσον κακά, οι άνδρες να εξομοιούνται με ημάς κατά την φύσιν. Εγώ, αν +μετεχειρίσθην φάρμακα, διά να κάμω στείραν την θυγατέρα σου, όπως +αυτή λέγει, με την θέλησίν μου και όχι διά της βίας, θ' αφήσω τον +βωμόν αυτόν και θα υποβληθώ εις την κρίσιν του γαμβρού σου. Διότι και +αυτόν δεν βλάπτω ολιγώτερον, αν τον καταδικάζω να μείνη χωρίς παιδιά. +Εγώ αυτά έχω να είπω διά τον εαυτόν μου. Όσον αφορά εσέ, ένα μόνον +παρατηρώ. Ότι διά γυναικείαν έριδα κατέστρεψες και την δυστυχισμένην +πόλιν της Τροίας.</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Ομίλησες προς άνδρας με περισσοτέραν τόλμη από όση αρμόζει εις +γυναίκας και ελησμόνησες την φρόνησιν.</p> + +<p>ΜΕΝΕΛΑΟΣ<br /> +Αυτή είναι νίκη μικρή και όχι άξια της βασιλείας μου και, όπως +λέγεις, της Ελλάδος. Μάθε όμως ότι εκείνο που χρειάζεται κανείς, του +είναι μεγαλύτερον από την άλωσιν της Τροίας. Εγώ θα βοηθήσω την κόρην +μου, διότι είναι μεγάλη προσβολή να διωχθή από την συζυγικήν κλίνην. +Όλα τα άλλα, τα οποία ημπορεί να πάθη μία γυναίκα είναι ολιγώτερα· το +να χάνη όμως τον άνδρα της είναι ως να χάνη την ζωήν της. Ο σύζυγος +της κόρης μου έχει το δικαίωμα να διατάσση τους δούλους μου, όπως η +κόρη μου και εγώ να διατάσσωμεν τους ιδικούς του. Διότι μεταξύ φίλων, +οι οποίοι είναι πραγματικοί φίλοι, δεν υπάρχει τίποτε ιδιαίτερον, +αλλά όλα είναι κοινά. Αν λοιπόν, όταν λείπη εκείνος, δεν φροντίσω εγώ +διά τα συμφέροντά του, είμαι άνθρωπος φαύλος και όχι φρόνιμος. Αλλά +άφησε πλέον τον ναόν αυτής της θεάς, διότι, αν αποθάνης συ, αυτό το +παιδί σώζεται από τον θάνατον. Αν όμως συ δεν θέλης ν' αποθάνης, θα +φονεύσω αυτό. Ένας από τους δύο σας είναι ανάγκη να αφήση την ζωήν.</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Αλλοίμονον, ποίαν πικράν εκλογήν ζωής μου προτείνεις! Και αν εκλέξω +θα είμαι αθλία και αν δεν εκλέξω γίνομαι δυστυχής. Ω συ, που χάριν +μικράς αιτίας, μεγάλα κάμνεις, άκουσε με. Διά ποίαν αιτίαν ζητείς τον +θάνατον μου; Ποίαν πόλιν επρόδωσα, ποίον από τα παιδιά σου εσκότωσα, +πού έβαλα πυρκαϊάν; Διά της βίας εκοιμήθην με τον κύριόν μου και +φονεύεις εμέ αντί εκείνου ο οποίος είναι η αιτία; Αφήνεις την αρχήν +και φέρεσαι εναντίον του αποτελέσματος; Ω, τι δυστυχία είναι αυτή! +Δυστυχισμένη μου πατρίς, πόσα υποφέρω! Τί ανάγκη ήτο να γεννήσω, διά +να προσθέσω και άλλο βάρος διπλούν εις τα βάρη μου; Ποία ευχαρίστησις +υπάρχει εις την ζωήν μου, και τι, ποίας δυστυχίας να κυττάξω, τας +περασμένας ή τας παρούσας; Μήπως δεν είδα την σφαγήν του Έκτορος +δεμένου εις το άρμα, και το Ίλιον οικτρώς πυρπολούμενον, εγώ δε η +ιδία δεν εισήλθα ως δούλη εις τα πλοία των Αργείων, συρομένη από τα +μαλλιά; Όταν έφθασα εις την Φθίαν, μου εδόθη σύζυγος ο φονεύς του +Έκτορος. Διατί όμως να κλαίω δι' αυτάς τας παλαιάς δυστυχίας και δεν +συλλογίζομαι τα κακά που έχω εμπρός μου; Ένα παιδί μου έμενε, φως της +ζωής μου, και αυτό θα μου το σκοτώσουν τώρα, διότι το θέλουν. Αλλά +όχι, δεν θα γίνη αυτό διά να σώσω εγώ την αθλίαν μου ζωήν, διότι το +να σωθή αυτό, είναι η μόνη μου ελπίς, εις εμέ δε θα είναι +αίσχος να μη χαθώ προς χάριν του παιδιού μου. Ιδού λοιπόν αφήνω τον +βωμόν και παραδίδομαι εις τα χέρια σας. Σφάξατέ με, φονεύσατέ με, +δέσατέ με, κρεμάσατέ με από τον λαιμόν. Ω, παιδί μου, εγώ η μητέρα +σου καταβαίνω εις τον Άδην, διά να μη πεθάνης συ! Αν δε σωθής από τον +θάνατον, ενθημήσου την μητέρα σου, πόσα υπέφερε κ' εχάθη. Και, όταν +σε φιλή ο πατέρας σου, αγκάλιασέ τον και με δάκρυα ειπέ του τι έκαμα. +Όλων των ανθρώπων η ζωή των είναι τα παιδιά των. Εκείνος που θα με +κατηγορήση, διότι είναι άπειρος από παιδιά, βεβαίως ολιγώτερον πονεί, +και δυστυχών είναι πάλιν ευτυχής.</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Τα λόγια της μας συνεκίνησαν· διότι τα δυστυχήματα των ανθρώπων, και +ξένοι αν είναι, μας προξενούν λύπην, Συ, Μενέλαε, έπρεπε να +συμφιλιώσης αυτήν με την κόρην σου, διά ν' απαλλαχθή και αυτή από τα +δυστυχήματα της.</p> + +<p>ΜΕΝΕΛΑΟΣ (προς τους ακολούθους του)<br /> +Δούλοι, πάρετέ μου την αυτήν και δέσατε της τα χέρια. Διότι δεν +πρόκειται ν' ακούση ευχάριστα λόγια. Εγώ, διά ν' αφήσης τον άγιον +βωμόν της θεάς, σε ηπείλησα με τον θάνατον αυτού του παιδιού και σε +ηνάγκασα να έλθης εις τα χέρια μου, διά να σε σκοτώσω. Και αυτά μεν +μάθε ότι είναι αποφασισμένα δι' εσέ. Ότι όμως αφορά εις αυτό το παιδί +θα το αποφασίση η κόρη μου, αν θέλη να το σκοτώση, ή όχι. Πήγαινε +τώρα εις τανάκτορα, διά να μάθης, δούλη εσύ, να υβρίζης τους +ελευθέρους.</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Αλλοίμονον, με ηπάτησες, με δόλον μ' έπεισες!</p> + +<p>ΜΕΝΕΛΑΟΣ<br /> +Δεν το αρνούμαι, το διακηρύττω φανερά εις όλους.</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Αυτή είναι η σοφία που θαυμάζουν εις τον Ευρώταν;</p> + +<p>ΜΕΝΕΛΑΟΣ<br /> +Και εις την Τροίαν επίσης εκδικούνται εκείνους που υβρίζουν.</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Τα δε θεία δεν τα νομίζεις θεία, και δεν σου φαίνεται ότι θα δώσης +λόγον;</p> + +<p>ΜΕΝΕΛΑΟΣ<br /> +Όταν έλθη ο καιρός, θα τα υποστώ. Αλλά εσέ θα σε φονεύσω.</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Και αυτό το παιδί θα το αποσπάσης από την [τα] αγκάλην της μητέρας +του;</p> + +<p>ΜΕΝΕΛΑΟΣ<br /> +Βεβαίως όχι· αν θέλη όμως η κόρη μου, θα της το δώσω να το φονεύση.</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Αλλοίμονον! Πώς να σε κλάψω, παιδί μου!</p> + +<p>ΜΕΝΕΛΑΟΣ<br /> +Βεβαίως και αυτό δεν ημπορεί να έχη πολλάς ελπίδας.</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Ω μισητότεροι όλων των ανθρώπων, κάτοικοι της Σπάρτης, δόλιοι εις τας +σκέψεις σας, βασιλείς του ψεύδους, μηχανορράφοι των κακών, που δεν +σκέπτεσθε τίποτε ίσιον και τίμιον αλλά περίπλοκα μόνον, αδικία είναι +να ευτυχήτε εις την Ελλάδα. Ποίον έγκλημα σάς είναι άγνωστον; Δεν +είναι πυκνοί οι φόνοι σας; Δεν είσθε αισχροκερδείς; Δεν συλλαμβάνεσθε +διαρκώς ότι άλλα λέγετε με την γλώσσαν και άλλα σκέπτεσθε; Δυστυχία +εις σας! Δι' εμέ ο θάνατος δεν είναι τόσον τρομερός, όσον νομίζεις. +Διότι εγώ εχάθηκα από την ημέραν που κατελήφθη η Τροία και εφονεύθη ο +γενναίος σύζυγός μου, ο οποίος πολλάκις σ' έκαμε να τρέχης από την +ξηράν, όπου ήσουν εις τα πλοία ναύτης. Τώρα φαίνεσαι γενναίος μαχητής +εναντίον μιας γυναικός και με φονεύεις. Κτύπησέ με, διότι ποτέ δεν θα +κολακεύσω σε και την κόρην σου. Αν συ ήσουν μεγάλος εις την Σπάρτην, +κ' εγώ όμως ήμουν εις την Τροίαν. Αν δε εγώ δυστυχώ τώρα, μην +υπερηφανεύεσαι και σε θα εύρη με την σειράν σου η δυστυχία.</p> + +<p>(Απάγεται από τους δούλους. Ο Μενέλαος εξέρχεται με τους ακολούθους).</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΣΚΗΝΗ Β'.</h4> + +<p> +<br /> +ΧΟΡΟΣ<br /> +Ποτέ δεν θα επαινέσω εκείνον τον άνθρωπον, ο οποίος έχει δύο γυναίκας +και παιδιά από δύο μητέρας, διότι αυτό φέρει διενέξεις εις την +οικογένειαν και πικράν λύπην. Είθε ο ιδικός μου σύζυγος ν' αρκήται +εις εμέ μίαν γυναίκα και να μη φέρη αντίζηλον εις το νυμφικόν μας +κρεββάτι. Και η πόλις δύο άρχοντας δεν υποφέρει ευκολώτερα από τον +ένα, διότι επάνω εις το ένα βάρος προστίθεται άλλο, και γίνεται +αφορμή να στασιάζουν οι πολίται. Ακόμη και εις τους ποιητάς αι Μούσαι +αγαπούν να γεννούν διχονοίας, όταν δύο με επιμέλειαν συνθέτουν τον +ίδιον ύμνον. Όταν δε γοργαί πνοαί άνεμου σπρώχνουν τα πλοία, δύο +γνώμαι των πηδαλιούχων και πυκνόν πλήθος σοφών δεν αξίζουν όσον ένας +άνθρωπος, ολιγώτερον ειδήμων αλλ' απόλυτος κύριος. Έτσι η εξουσία και +εις τας οικογενείας και εις τας πόλεις είναι αναγκαία, όταν θέλη +κανείς να μην αφήση να του φύγη μία ευκαιρία. Το αποδεικνύει η +Λάκαινα, η κόρη του στρατηλάτου Μενελάου, η οποία έφερε την φωτιάν +εις μίαν οικογένειαν, γίνεται δε αιτία να φονευθή τώρα η δυστυχισμένη +κόρη της Τροίας μαζί με το παιδί της. Άθεοι, άνομοι, εναντίον της +φύσεως είναι ο φθόνος. Συ δε, ω δέσποινα, θα μετανοήσεις κάποτε δι' +όσα κάμνεις τώρα. Αλλά βλέπω να προχωρά προς τανάκτορα το ζεύγος το +οποίον είναι τόσον στενά συνδεδεμένον με μίαν απόλαυσιν θανατικών. Ω +δυστυχισμένη γυναίκα και συ άμοιρο παιδί, που πεθαίνεις, διά να +πληρώσης τον γάμον της μητέρας σου, ενώ είσαι αθώον συ και τίποτε +κακόν δεν έκαμες εις τους βασιλείς!</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΣΚΗΝΗ Γ'.</h4> + +<p> +<br /> +ΧΟΡΟΣ — ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ — ΜΟΛΟΣΣΟΣ</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Ιδού εγώ με αρματωμένα τα χέρια από τους βρόχους κατεβαίνω εις τον +κάτω κόσμον.</p> + +<p>ΜΟΛΟΣΣΟΣ<br /> +Αα, μητέρα μου, μητέρα μου, κ' εγώ κατεβαίνω μαζί σου κάτω από τα +φτερά σου.</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Θύμα της σφαγής. Ω, βασιλείς της Φθίας!</p> + +<p>ΜΟΛΟΣΣΟΣ<br /> +Ω, πατέρα, έλα να μας βοηθήσης!</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Ω, αγαπημένο μου παιδί, θα κοιμηθής μέσα εις την γην εις το στήθος +της δυστυχισμένης μητέρας σου νεκρόν και συ κάτω από το χώμα κοντά +εις την νεκράν!</p> + +<p>ΜΟΛΟΣΣΟΣ<br /> +Ω, αλλοίμονον, τι θα μου κάμουν κ' εμένα και εις εσένα, μητέρα!</p> + +<p>ΜΕΝΕΛΑΟΣ<br /> +Πηγαίνετε εις τον Άδην, διότι ήλθατε από εχθρικήν πόλιν. Πεθαίνετε +και οι δύο από διπλήν απόλαυσιν. Συ μεν φονεύεσαι με την ιδικήν μου +απόφασιν, το δε παιδί αυτό κατ' απόφασιν της Ερμιόνης. Μεγάλη +αφροσύνη είναι ο εχθρός να φείδεται του εχθρού του, όταν ημπορή να +τον φονεύση και ν' απαλλάξη από αυτόν την οικίαν.</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Ω, σύζυγε μου, υιέ του Πριάμου, διατί να μην έχω το χέρι σου και το +δόρυ σου να με βοηθήσουν!</p> + +<p>ΜΟΛΟΣΣΟΣ<br /> +Ω, αλλοίμονον, με τι μαγικόν τραγούδι να σωθώ από τον θάνατον!</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Πέσε εις τα πόδια του δεσπότου σου, παιδί μου, και παρακάλεσέ τον.</p> + +<p>ΜΟΛΟΣΣΟΣ<br /> +Ω, αγαπητέ μου, μη με παραδώσης εις τον θάνατον!</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Αναλύομαι εις δάκρυα, αι κόραι μου στάζουν διαρκώς όπως η πηγή, η +οποία τρέχει από βράχον ανήλιον.</p> + +<p>ΜΟΛΟΣΣΟΣ<br /> +Ω, αλλοίμονόν μου, πώς να σωθώ από αυτήν την δυστυχίαν!</p> + +<p>ΜΕΝΕΛΑΟΣ<br /> +Τι πέφτεις εις τα πόδια μου και με παρακαλείς, όπως το κύμα εις τον +βράχον της θαλάσσης; Εγώ είμαι ο προστάτης της ιδικής μου +οικογενείας, δι' εσέ όμως δεν αισθάνομαι καμμίαν αγάπην, διότι πολύ +από την ζωήν μου κατηνάλωσα, διά να γίνω κύριος της Τροίας και της +μητέρας σου. Αφού έχεις την απόλαυσιν να είσαι παιδί της, θα κατέβης +μαζί της εις τον Άδην.</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Ιδού ότι έρχεται προς τα εδώ ο γέρων Πηλεύς σπεύδων με το γεροντικόν +του βήμα.</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΣΚΗΝΗ Γ'.</h4> + +<p> +<br /> +ΟΙ ΑΥΤΟΙ—ΠΗΛΕΥΣ</p> + +<p> +ΠΗΛΕΥΣ<br /> +Σας ερωτώ, ω γυναίκες, καθώς και αυτόν, ο οποίος είναι έτοιμος διά +σφαγήν τι συμβαίνει, και διατί; Ποία η αιτία της ταραχής εις τα +ανάκτορα; Τι σημαίνει αυτή η εκτέλεσις χωρίς δίκην; Στάσου, Μενέλαε. +Μη σπεύδης να εκτελέσης χωρίς δίκην. (Προς τον δούλον). Συ, οδήγησε +με γρηγορώτερα. Διότι μου φαίνεται ότι δεν επιτρέπεται αργοπορία, +αλλά τώρα παρά ποτέ άλλοτε θα ηυχόμην να είχα νεανικήν δύναμιν. Και +πρώτον μεν προς αυτούς ας διευθύνωμεν ευνοϊκόν άνεμον, όπως εκείνον +που φουσκώνει τα πανιά των πλοίων. Ειπέ μου συ, ποία δίκη απεφάσισε +να σου δέσουν τα χέρια και να σε οδηγήσουν εδώ με το παιδί σου; +Φέρεσαι προς το θάνατον ως προβατίνα με το αρνί της, ενώ εγώ δεν +είμαι παρών ούτε ο σύζυγος σου.</p> + +<p>ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Καθώς βλέπεις, ω γέρον, αυτοί με οδηγούν να αποθάνω μαζί με το παιδί +μου. Τι κάθομαι όμως και σου λέγω, ενώ τα γνωρίζεις; Εγώ δεν σου +έστειλα ένα αλλά πολλούς αγγελιοφόρους, από την ανυπομονησίαν μου. +Βεβαίως θα ήκουσες την διχόνοιαν, η οποία εγεννήθη εις την +οικογένειαν ένεκα της κόρης αυτού, και διά την οποίαν εγώ πεθαίνω +τώρα. Και τώρα με απέσπασαν από τον βωμόν της Θέτιδος, η οποία σου +εγέννησε τον ευγενή σου υιόν και την οποίαν τόσον σέβεσαι, συ, χωρίς +να με δικάσουν εις δίκην ουδέ να περιμένουν να επιστρέψουν οι ιδικοί +μου, και επειδή γνωρίζουν την ερημίαν μου και αυτού τού παιδιού, το +οποίον δεν πταίει εις τίποτε, πηγαίνουν να το φονεύσουν μαζί με εμέ +την δυστυχισμένην. Σε εξορκίζω, ω γέρον, και σε ικετεύω πεσμένη εις +τα πόδια σου—διότι δεν μου επιτρέπεται με το χέρι μου να εγγίσω το +αγαπημένον σου πρόσωπον—σώσε μας, διά το όνομα των θεών. Άλλως θα +αποθάνωμεν και αυτό θα είναι δυστυχία μεν δι' ημάς, αίσχος δε διά +σας.</p> + +<p>ΠΗΛΕΥΣ<br /> +Σας διατάσσω να λύσετε τα δεσμά, πριν κανείς σας μετανοήση, και ν' +αφήσετε ελεύθερα τα χέρια της.</p> + +<p>ΜΕΝΕΛΑΟΣ<br /> +Το απαγορεύω όμως εγώ, ο οποίος εδώ δεν είμαι κατώτερός σου, και έχω +περισσότερα δικαιώματα από σε εις αυτήν την γυναίκα.</p> + +<p>ΠΗΛΕΥΣ<br /> +Πώς; ήλθες εδώ να γίνης κύριος του οίκου μου; Δεν σε φθάνει ότι είσαι +κύριος της Σπάρτης;</p> + +<p>ΜΕΝΕΛΑΟΣ<br /> +Εγώ την έλαβα αιχμάλωτον εις την Τροίαν.</p> + +<p>ΠΗΛΕΥΣ<br /> +Ο υιός του υιού μου όμως την επήρε βραβείον της νίκης.</p> + +<p>ΜΕΝΕΛΑΟΣ<br /> +Δεν είναι ιδικόν μου ό,τι ανήκει εις αυτόν, όπως ιδικόν του ό,τι +ανήκει εις εμέ;</p> + +<p>ΠΗΛΕΥΣ<br /> +Βεβαίως, αλλά όταν πρόκειται να το μεταχειρισθής καλά. Όχι όμως όταν +πρόκειται και να κακομεταχειρισθής και να φονεύσης διά της βίας.</p> + +<p>ΜΕΝΕΛΑΟΣ<br /> +Δεν θα την αποσπάσης ποτέ αυτήν από τα χέρια μου.</p> + +<p>ΠΗΛΕΥΣ<br /> +Με αυτό το σκήπτρον θα σου ματώσω το κεφάλι.</p> + +<p>ΜΕΝΕΛΑΟΣ<br /> +Άγγιξε με και έλα πλησίον διά να μάθης...</p> + +<p>ΠΗΛΕΥΣ<br /> +Ω χειρότερε από τους κακούς, σου επιτρέπεται να ομιλής μεταξύ των +ανδρών, και να υπολογίζεσαι μεταξύ αυτών συ, του οποίου την γυναίκα +ετόλμησε να κλέψη ένας από την Φρυγίαν; Συ, ο οποίος άφησες οπίσω σου +τανάκτορα αφύλακτα και χωρίς φρουράν ως να είχες γυναίκα φρόνιμην, +ενώ είχες την χειροτέραν όλων των γυναικών; Και αν ήθελε δε, πώς θα +έμενε φρόνιμη Σπαρτιάτις κόρη; Δεν γνωρίζομεν ότι αφήνουσαι την +πατρικήν οικίαν πηγαίνουν με τους νέους εις τας παλαίστρας και εις +τον δρόμον, με γυμνούς τους μηρούς και κοντά τα φορέματα; Ποίοι +άνθρωποι φρόνιμοι θα το ηνείχοντο αυτό; Και έπειτα πρέπει να θαυμάζη +κανείς διατί δεν είναι αι γυναίκες σας σεμναί; Δι' αυτά πρέπει να +ερωτήσης την Ελένην, η οποία αφήσασα το σπίτι του συζύγου της έφυγε +με ένα νέον άνδρα, εις ξένην γην. Και έπειτα προς χάριν εκείνης εσύ, +συναθροίσας τόσον στρατόν των Ελλήνων, τον ωδήγησες εις το Ίλιον. Ενώ +έπρεπεν, αφ'ού την εγνώριζες καλά, όχι μόνον να μη ζητήσης να την +πάρης οπίσω, αλλά να την αφήσης να μένη εκεί και να την πληρώνης, διά +να μη επιστρέψη ποτέ εις το σπίτι σου. Αλλ' αυτό δεν ήλθεν εις τον +νουν σου. Αλλά πολλάς ψυχάς γενναίας έστειλες εις τον Άδην και άφησες +γραίας χωρίς παιδιά, και από γέροντας πατέρας αφήρεσες τα γενναία +παιδιά. Μεταξύ αυτών είμαι κ' εγώ ο δυστυχής, σε βλέπω δε τώρα +δεσπότην μολυσμένον από τον φόνον του Αχιλλέως. Συ μόνος ήλθες από +την Τροίαν χωρίς καν να πληγωθής, και έφερες οπίσω τα μεγαλοπρεπή +όπλα σου μέσα εις χρυσάς θήκας, όμοια όπως ήσαν όταν τα επήγες. Εγώ +επανειλημμένως το είπα εις τον Αχιλλέα, μήτε με σε να συγγενεύση μήτε +να δεχθή εις το σπίτι του την κόρην μιας κακής γυναικός, διότι αι +θυγατέρες επαναλαμβάνουν τα αίσχη των μητέρων. Και σεις όλοι όσοι +πρόκειται να νυμφευθήτε, προσέξετε η σύζυγος που θα πάρετε να είναι +κόρη καλής μητέρας. Μήπως εις όλα αυτά δεν προσέθεσες και αυτό το +έγκλημα, συστήσας εις τον αδελφόν σου να θυσιάση την κόρην του; Τόσον +εφοβήθης μήπως δεν πάρης οπίσω την κακήν εκείνην γυναίκα; Όταν δε +κατέλαβες την Τροίαν — διότι πρέπει να έλθω και εις αυτά τα άθλα σου +— δεν εσκότωσες την γυναίκα αυτήν, όταν ήλθεν εις τα χέρια σου. Αλλά +μόλις σου έδειξε το στήθος της έρριψες το ξίφος, και εδέχθης να σε +φιλήση εκείνη που σ' επρόδωκε· τόσον σου ήτον αδύνατον ναντισταθής +εις την Αφροδίτην, ω ανανδρότατε συ. Και έπειτα έρχεσαι εις το σπίτι +των παιδιών μου και κάμνεις τον κύριον, ενώ ο υιός μου λείπει, και +φονεύεις ατίμως μίαν δυστυχισμένης γυναίκα, και ένα παιδί, το οποίον, +και τρεις φορές νόθον αν ήτο, θα κάμη και σε και την κόρην σου να +κλάψετε. Διότι, όπως πολλάκις η λεπτή γη νικά εις την καλλιέργειαν +την βαθείαν, έτσι και πολλοί νόθοι είναι καλλίτεροι των γνησίων. Πάρε +τώρα την κόρην σου και πήγαινε· είναι καλλίτερον εις τους ανθρώπους +να έχουν πτωχόν αλλά τίμιον γαμβρόν και φίλον παρά πλούσιον και +κακόν. Συ δεν αξίζεις τίποτε.</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Από μικράν αφορμήν μεγάλην φιλονεικίαν γεννά η γλώσσα των ανθρώπων. +Διά τούτο και οι φρόνιμοι άνθρωποι προσέχουν να μην έλθουν εις +φιλονεικίαν με τους φίλους των.</p> + +<p>ΜΕΝΕΛΑΟΣ<br /> +Τι να ειπή κανείς διά τους γέροντας, οι οποίοι φημίζονται ως σοφοί +και δι' εκείνους όπου μεταξύ των Ελλήνων θεωρούνται ότι έχουν κρίσιν, +αφού συ ο Πηλεύς, υιός ενδόξου πατρός, συγγενεύσας μαζί μου, λέγεις +λόγια ατιμωτικά και δι' εσέ και υβριστικά δι' ημάς; Και αυτά χάριν +μιας γυναικός βαρβάρου, την οποίαν έπρεπε να την διώξης πέραν του +Νείλου και πέραν του Φάσιος, διά παντός, αφ' ου είναι από την Ασίαν, +όπου τόσοι Έλληνες έπεσαν νεκροί, και είναι συνένοχος εις τον φόνον +του υιού σου; Διότι ο Πάρις, ο οποίος εσκότωσε τον Αχιλλέα, ήτο +αδελφός του Έκτορος, αυτή δε είναι σύζυγος του Έκτορος. Και όμως συ +κατοικείς μαζί της, κάτω από την ιδίαν στέγην, και την ανέχεσαι να +τρώγη εις το ίδιον μ' εσέ τραπέζι, και την αφήνεις να γεννά εις το +σπίτι σου παιδιά, τα οποία είναι εχθροί; Και τώρα που εγώ, φροντίζων +και δι' εσέ και δι' εμέ, θέλω να την σκοτώσω, την αφαιρείς μέσα από +τα χέρια μου; Ας το σκεφθώμεν όμως μαζί — διότι δεν είναι εντροπή να +γίνεται λόγος περί αυτού — αν η ιδική μου κόρη δεν γεννήση παιδιά, +γεννηθούν όμως απ' αυτήν, θα ταφήσης να γίνουν βασιλείς αυτού του +τόπου, της Φθιώτιδος; Και ενώ αυτά θα κατάγωνται από βαρβάρους θα +βασιλεύσουν επί των Ελλήνων; Και έπειτα εγώ παραλογίζομαι σκεπτόμενος +άδικα, ενώ συ είσαι φρόνιμος; Σκέψου και τούτο· αν έδιδες την κόρη +σου γυναίκα εις ένα πολίτην κ' επάθαινε ό,τι έπαθε η ιδική μου, θα το +υπέφερες σιωπών; Εν τούτοις χάριν μιας ξένης υβρίζεις τους συγγενείς +και τους φίλους. Ίσα όμως είναι τα δικαιώματα του ανδρός και της +γυναικός, και όταν αυτή υβρίζεται από τον άνδρα της και όταν εκείνος +έχη γυναίκα άπιστον. Και εκείνος μεν έχει ο ίδιος την δύναμιν εις τα +χέρια του, εκείνη όμως από τους γονείς και τους φίλους περιμένει +βοήθειαν. Δεν κάμνω λοιπόν τίποτε άδικον αν βοηθώ τους ιδικούς μου. +Είσαι γέρων, γέρων. Όταν δε ομιλής διά την στρατηγίαν, με ωφελείς +περισσότερον παρά αν εσιωπούσες. Η Ελένη δεν έσφαλε με την θέλησίν +της, αλλά διότι το ήθελαν οι θεοί. Και αυτό το σφάλμα της πολύ +ωφέλησε την Ελλάδα, διότι οι Έλληνες, άπειροι εις τα όπλα και εις τον +πόλεμον, απέκτησαν ανδρείαν, η δε πείρα είναι όλων των ανθρώπων +διδάσκαλος. Αν δε εγώ, όταν είδα την γυναίκα μου, εκρατήθην και δεν +την εσκότωσα, έκαμα φρόνιμα. Ήθελα και συ να μην είχες φονεύση τον +Φώκον, τον αδελφόν σου. Αυτά τα είπα προς χάριν σου και όχι από +οργήν. Εάν συ, παραφέρεσαι, αυτό οφείλεται εις το ότι συ έχεις +μεγαλυτέραν την γλώσσαν, εγώ όμως θεωρώ κέρδος μου την φρόνησιν.</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Παύσατε πλέον αυτά τα ανωφελή λόγια, διά να μη συμβή τίποτε +δυσάρεστον και εις τους δύο.</p> + +<p>ΠΗΛΕΥΣ<br /> +Ω, πόσον κακή συνήθεια επικρατεί εις την Ελλάδα! Όταν ο στρατός στήση +εχθρικά τρόπαια, δεν θεωρείται αυτό έργον εκείνων που εκοπίασαν, αλλά +η δόξα προσφέρεται εις τον στρατηγόν, ο οποίος, μολονότι δεν κάμνει +τίποτε περισσότερον παρά να μεταχειρίζεται το δόρυ του όπως χίλιοι +άλλοι, εν τούτοις φημίζεται περισσότερον από όλους. Σοβαροί +καταλαμβάνοντες τας αρχάς της πόλεως, περιφρονούν τον λαόν με την +υπερηφάνειάν των, μολονότι πραγματικώς δεν αξίζουν τίποτε. Και όμως +οι άλλοι είναι χιλιάκις καλλίτεροι των, εάν είχαν τόλμην και θέλησιν. +Απαράλλακτα και συ και ο αδελφός σου, υπερηφανεύεσθε διά την αρχηγίαν +του Τρωικού πολέμου, στηριζόμενοι εις τους κόπους και εις τους πόνους +των άλλων. Αλλά εγώ θα σε μάθω να μη θεωρής τον Ιόνιον Πάριν εχθρόν +επιφοβώτερον από τον Πηλέα, αν δεν φύγης το ταχύτερον από τανάκτορα +αυτά μαζί με την στείραν θυγατέρα σου, άλλως ο υιός μου θα την διώξη +σύρων αυτήν από τα μαλλιά. Αυτή η στείρα αγελάς δεν θ' ανεχθή άλλην +να γεννά παιδιά, ενώ αυτή δεν έχει. Αλλ' αν εκείνη δεν έχει την τύχην +ν' αποκτήση παιδιά, πρέπει και ημείς να μείνωμεν χωρίς παιδιά; (Προς +τους δούλους) Απομακρυνθήτε απ'αυτήν, δούλοι, διά να ίδω αν υπάρχει +κανείς που θα με εμποδίση να της λύσω τα χέρια. Ανασηκώσου συ, διά να +λύσω εγώ, αν και τρέμων, τους δεσμούς των ιμάντων σου (την εξετάζει). +Πώς κατώρθωσες, άθλιε, να κακομεταχειρισθής τόσον αυτά τα χέρια; Ταύρον +ή λέοντα ενόμιζες ότι δένεις; Ή μήπως εφοβήθης ότι θ' αρπάξη το ξίφος +και θα υπερασπισθή; Έλα εις την αγκάλην μου, παιδί μου, και βοήθησε με +να λύσωμεν τα δεσμά της μητέρας σου. Κ' εγώ θα σε αναθρέψω εις την Φθίαν, +διά να γίνης αμείλικτος εχθρός αυτών εδώ. Αν από σας τους Σπαρτιάτας +έλειπεν η δόξα των όπλων και η πείρα των πολέμων, εις τα άλλα δεν θα +είχατε καμμίαν υπεροχήν.</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Οι γέροντες είναι βίαιοι, και δύσκολα προφυλάττονται από τον θυμόν.</p> + +<p>ΜΕΝΕΛΑΟΣ<br /> +Πολύ φέρεσαι προς τας ύβρεις. Εγώ ελθών εδώ δεν θα κάμω τίποτε κακόν +διά της βίας, ούτε θα ανεχθώ. Και τώρα μεν — επειδή δεν έχω καιρόν να +χάνω — επιστρέφω οπίσω. Διότι υπάρχει μία πόλις, όχι μακράν από την +Σπάρτην, η οποία πριν ήτο φιλική μου, αλλά τώρα έγινεν εχθρά. Αυτήν +λοιπόν θέλω να την εμπρήσω και να την καταλάβω με τον στρατόν μου. +Όταν τακτοποιήσω τα εκεί όπως θέλω, θα έλθω πάλιν και εμπρός εις τον +γαμβρόν μου θα είπω ό,τι έχω να είπω και θ' ακούσω τι θα μου +απαντήση. Αν τιμωρήση αυτήν και εις το μέλλον είναι τίμιος απέναντι +μου, τίμιον θα με εύρη και εμέ. Αν όμως παραφερθή, θα δοκιμάση την +παραφοράν μου, θα τον μεταχειρισθώ όπως και εκείνος θα με +μεταχειρισθή. Όσον αφορά εις τας ύβρεις σου τας ανέχομαι εύκολα. +Διότι είσαι όμοιος με σκιάν, με την διαφοράν ότι έχεις φωνήν, μόνον +δε να λέγης έχεις δύναμιν και είσαι αδύνατος, εις κάθε άλλο.</p> + +<p>(Εξέρχεται)</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΣΚΗΝΗ Γ'.</h4> + +<p> +<br /> +ΟΙ ΑΥΤΟΙ — ΠΛΗΝ ΤΟΥ ΜΕΝΕΛΑΟΥ</p> + +<p>ΠΗΛΕΥΣ<br /> +Προχώρησε, παιδί μου, εμπρός εδώ εις την αγκάλη μου, όπως και συ, ω +δυστυχισμένη. Αφού σε εύρε δεινή τρικυμία, τώρα πλέον ευρίσκεις +λιμένα ήσυχον.</p> + +<p> +<br /> +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ<br /> +Ο γέρον, είθε οι θεοί να δώσουν ευτυχίαν εις σε και εις τους δικούς +σου, αφού έσωσες το παιδί μου και εμέ την δυστυχισμένην. Πρόσεξε +όμως, μήπως αυτοί κρυμμένοι εις κανέν έρημον μέρος του δρόμου με +αρπάσουν διά της βίας, βλέποντες ότι συ είσαι γέρων, εγώ γυναίκα +αδύνατη και αυτό εδώ μωρό παιδί. Κύτταξε λοιπόν μήπως εσώθημεν τώρα, +αλλά ξαναπέσωμεν στα χέρια των.</p> + +<p>ΠΗΛΕΥΣ<br /> +Μη λέγης λόγια δειλά γυναικών. Προχώρει. Εκείνος ο οποίος θα τολμήση +να μας εγγίξη, θα μετανοήση. Με την βοήθειαν των θεών, με το ιππικόν +μου και τους οπλίτας μου βασιλεύω επί της Φθίας. Είμαι ακόμη δυνατός +και όχι γέρων, όπως νομίζεις. Με άνθρωπον όπως αυτός, αρκεί να τον +κυττάξω μόνον διά να τον νικήσω, αν και γέρων. Διότι ο γέρων, όταν +έχη καρδίαν, είναι καλλίτερος από πολλούς νέους. Τι σημαίνει να έχη +κανείς δύναμιν, όταν είναι δειλός;</p> + +<p>(Εξέρχεται με την Ανδρομάχην και τον Μολοσσόν).</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΣΚΗΝΗ Δ'.</h4> + +<p> +<br /> +ΧΟΡΟΣ</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Είθε ή να μη γεννηθή κανείς εις τον κόσμον, ή να γεννηθή από γονείς +ευγενείς και οικογένειαν δυνατήν. Διότι, όταν πάθη κανείς κάτι κακόν, +οι ευγενείς δεν μένουν χωρίς βοήθειαν. Και εις τας ευτυχίας οι +δυνατοί έχουν τιμήν και δόξαν. Το γήρας δεν αφαιρεί τα ίχνη των +μεγάλων ανδρών, η δε αρετή των λάμπει και μετά τον θάνατόν των. +Προτιμότερον είναι να μην επιτύχη κανείς νίκην δυσφημισμένην, παρά με +τον φθόνον και με την δύναμιν να παραβιάζη κανείς το δίκαιον. Εις την +αρχήν αυτή η νίκη είναι ευχάριστος εις τους ανθρώπους, αλλά με τον +καιρόν μεταβάλλεται εις πικρίαν και ατιμάζει την οικογένειαν. Αυτήν +την ζωήν τιμώ, αυτήν την ζωήν εννοώ, καμμία δύναμις δεν υπάρχει εκτός +της δικαιοσύνης ούτε εις την οικογένειαν, ούτε εις την πόλιν.</p> + +<p>Ω γέρον, υιέ του Αιακού, το πιστεύω ότι έλαμψες εις τον πόλεμον των +Λαπιθών και των Κενταύρων, και με το πλοίον την Αργώ επέρασες την +αφιλόξενον θάλασσαν και τας αγρίας Συμπληγάδας, και όταν εις το Ίλιον +πρώτην φοράν ο ένδοξος υιός του Διός, ο Ηρακλής, έσπειρε την σφαγήν, +συ συνεμερίσθης τους άθλους του και έφθασες ένδοξος εις την Ευρώπην.</p> + +<p><b>ΑΥΛΑΙΑ</b></p> + +<p> +</p> + +<h3 style="margin-top: 3em">ΠΡΑΞΙΣ Γ'.</h3> + +<p> +</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΣΚΗΝΗ Α'.</h4> + +<p> +<br /> +ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ — ΧΟΡΟΣ</p> + +<p>ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ<br /> +Ω, φίλταται γυναίκες, πώς η μία δυστυχία ακολουθεί την άλλην σήμερα! +Μέσα εις το σπίτι η κυρία μου, η Ερμιόνη, αφού έφυγεν ο πατέρας της +και εσκέφθη τι ήθελε να κάμη, να σκοτώση την Ανδρομάχην και το παιδί +της, θέλει ν' αυτοκτονήση. Τρέμει μήπως ο άνδρας της, όταν μάθη τι +έγινε, την διώξη από το σπίτι, ή την σκοτώση, επειδή εζήτησε και αυτή +να σκοτώση εκείνους που έπρεπε να σεβασθή. Μόλις οι δούλοι +κατορθώνουν να την κρατήσουν να μη κρεμασθή, και της αρπάζουν από το +χέρι το σπαθί που θέλει να τρυπηθή. Τόση είναι η λύπη της και τόσον +αναγνωρίζει ότι όσα έκαμε πριν δεν ήσαν καλά καμωμένα. Εγώ λοιπόν +εκουράσθηκα να την εμποδίζω να κρεμασθή. Πηγαίνετε τώρα και σεις μέσα +και προσπαθήσατε να την αποτρέψητε από τον θάνατον. Επειδή από τους +φίλους που έχει συνηθίση κανείς περισσότερον πείθουν εκείνοι που +έρχονται νέοι.</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Έρχεται, πραγματικώς, από τανάκτορα βοή των υπηρετών δι' όσα μας +αναγγέλλεις. Η δυστυχισμένη δείχνει πόσον μετανοεί δι' όσα έκαμε. Α, +νά που βγαίνει από τανάκτορα και ξεφεύγει από τα χέρια των δούλων με +τον πόθον να πεθάνη.</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΣΚΗΝΗ Β'.</h4> + +<p> +<br /> +ΑΙ ΑΥΤΑΙ — ΕΡΜΙΟΝΗ — Η ΤΡΟΦΟΣ</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Ω, αφήστε με να τραβήξω τα μαλλιά μου και να σχίσω το πρόσωπον μου με +τα νύχια μου.</p> + +<p>ΤΡΟΦΟΣ<br /> +Κόρη μου, τι κάνεις; Γιατί πληγώνεις έτσι το σώμα σου;</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Ω, πήγαινε να χαθής εις τους ανέμους, λεπτόν πέπλον των μαλλιών μου.</p> + +<p>ΤΡΟΦΟΣ<br /> +Παιδί μου, σκέπασε το στήθος σου, με τον πέπλον.</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Γιατί να σκεπάσω το στήθος μου, αφού έκαμα τόσον φανερόν κακόν εις +τον άνδρα μου, χωρίς να το κρύψω;</p> + +<p>ΤΡΟΦΟΣ<br /> +Απελπίζεσαι, επειδή εσκέφθης να σκοτώσης την άλλην γυναίκα του ανδρός +σου;</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Κατηραμένη η σκέψις μου, που ετόλμησα να το κάμω αυτό, εγώ η +κατηραμένη, η μισητή εις τους άνδρας.</p> + +<p>ΤΡΟΦΟΣ<br /> +Ο άνδρας σου θα σου συγχώρηση αυτήν την αμαρτίαν.</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Γιατί μου επήρατε το σπαθί από τα χέρια; Δόσε μου το, δόσε μου να +περάσω το στήθος μου. Γιατί μ' εμποδίσατε να κρεμασθώ;</p> + +<p>ΤΡΟΦΟΣ<br /> +Μπορώ να σ' αφήσω να πεθάνης, αφού παραλογίζεσαι;</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Αλλοίμονον! Τι τύχη είναι αυτή; Πού να εύρω φωτιάν να πέσω; Πού να +εύρω ένα βράχον κοντά εις την θάλασσαν; Ή επάνω εις τα βουνά μέσα σε +δάσος να πεθάνω και να κατεβώ εις τον κάτω κόσμον;</p> + +<p>ΤΡΟΦΟΣ<br /> +Γιατί να βασανίζεσαι έτσι; Την δυστυχίαν την στέλλουν οι θεοί εις +τους ανθρώπους, άλλοτε εις τον ένα, άλλοτε εις τον άλλον.</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Με άφησες, πατέρα, με άφησες σαν καράβι χωρίς τιμόνι και χωρίς κουπιά +εις την θάλασσαν, θα με σκοτώση, θα με σκοτώση ο άνδρας μου. Δεν θα +μείνω πια εις αυτό το παλάτι που έκαμα τους γάμους μου. Εις τίνος +θεού άγαλμα να πέσω ικέτις; Να πέσω ως δούλη εις τα πόδια της δούλης; +Είθε να ήμουν πουλί να επετούσα μακρυά από την Φθιώτιδα. Ή +να ήμουν εκείνο το πλοίον από πεύκην που επέρασε πρώτον τας +Συμπληγάδας...</p> + +<p>ΤΡΟΦΟΣ<br /> +Κόρη μου, δεν σ' επήνεσα ούτε την υπερβολήν σου τότε που εζητούσες να +σκοτώσης την γυναίκα από την Τροίαν, αλλά ούτε τώρα εγκρίνω τους +υπερβολικούς σου φόβους. Ο άνδρας σου δεν θα σε διώξη πεισθείς εις τα +λόγια μιας βαρβάρου δούλης. Διότι εσένα δεν σ' έφερε αιχμάλωτον από +την Τρωάδα, αλλά είσαι κόρη πατρός ενδόξου, την οποίαν επήρε μαζί με +πολλήν προίκα και από μίαν πόλιν ευτυχισμένην. Ο πατέρας σου δεν θα +σε αφήση να σε διώξουν απ' εδώ, όπως νομίζεις. Πήγαινε όμως μέσα και +μη φαίνεσαι έξω από τανάκτορα, μη σε κακολογήσουν ότι είσαι έξω από +το σπίτι σου, κόρη μου.</p> + +<p>(Η Ερμιόνη, η τροφός και αι δούλαι εισέρχονται).</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΣΚΗΝΗ Γ'.</h4> + +<p> +<br /> +ΧΟΡΟΣ, έπειτα ΟΡΕΣΤΗΣ</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Να ένας ξένος, όπως φαίνεται από το εξωτερικόν του, που έρχεται +τρεχάτος προς τα εδώ.</p> + +<p>ΟΡΕΣΤΗΣ (εισερχόμενος)<br /> +Ξέναι, αυτά είναι τα βασιλικά ανάκτορα του υιού του Αχιλλέως;</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Αυτά είναι. Αλλά συ ποίος είσαι που μας ερωτάς;</p> + +<p>ΟΡΕΣΤΗΣ<br /> +Εγώ είμαι ο υιός του Αγαμέμνονος και της Κλυταιμνήστρας και +ονομάζομαι Ορέστης. Πηγαίνω εις την Δωδώνην, εις το μαντείον του +Διός· όταν όμως έφθασα εδώ εις την Φθίαν, εσκέφθην να έλθω να μάθω +διά μίαν συγγενή μου γυναίκα αν ζη και αν είναι ευτυχής, την Ερμιόνην +από την Σπάρτην. Διότι, αν και ζη πολύ μακρυά από ημάς, όμως την +αγαπώ.</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΣΚΗΝΗ Δ'.</h4> + +<p> +<br /> +ΟΙ ΑΥΤΟΙ — ΕΡΜΙΟΝΗ</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ</p> + +<p>(η οποία από την θύραν είχεν ακούση τον Ορέστην)</p> + +<p>Ω υιέ του Αγαμέμνονος, μου φαίνεσαι όπως φαίνεται ο λιμήν εις τους +ναυτικούς εις ώραν τρικυμίας. Εις τα γόνατά σου πέφτω και σε +παρακαλώ, λυπήσου με, καθώς, με βλέπεις, εις την δυστυχίαν μου. Αν +δεν έχω τους κλάδους των ικετών, όμως καταθέτω τα χέρια μου εις τα +γόνατα σου.</p> + +<p>ΟΡΕΣΤΗΣ<br /> +Τι τρέχει; Μήπως έχω λάθος ή είναι αυτή η κόρη του Μενελάου, η +βασίλισσα αυτών των ανακτόρων;</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Αυτή είναι που μοναχοκόρην την εγέννησε η Ελένη η κόρη του Τυνδάρου. +Δεν έχεις λάθος.</p> + +<p>ΟΡΕΣΤΗΣ<br /> +Ω Απόλλων, εύρε λύσιν εις τας δυστυχίας. Τι συμβαίνει; Άρά γε από +τους θεούς ή από τους ανθρώπους πάσχεις;</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Άλλα υποφέρω εξ αιτίας εμού της ιδίας, άλλα από τους θεούς, άλλα από +τον άνδρα μου. Όλα με καταδιώκουν.</p> + +<p>ΟΡΕΣΤΗΣ<br /> +Τι να σου συμβαίνη; Αφού δεν έχεις παιδιά, τι άλλην συμφοράν ημπορείς +να έχης παρά ν' αδικήσαι εις τον έρωτα σου;</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Αυτό μου συμβαίνει. Καλά εμάντευσες.</p> + +<p>ΟΡΕΣΤΗΣ<br /> +Μήπως άλλην γυναίκα προτιμά από εσέ ο σύζυγός σου;</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Ναι, την αιχμάλωτον, την γυναίκα του Έκτορος.</p> + +<p>ΟΡΕΣΤΗΣ<br /> +Κακόν αυτό, ένας άνδρας να έχη δύο γυναίκας</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Ακριβώς. Κ εγώ ηθέλησα να αμυνθώ.</p> + +<p>ΟΡΕΣΤΗΣ<br /> +Της έστησες καμμίαν παγίδα, όπως κάμνουν αι γυναίκες;</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Ηθέλησα να την σκοτώσω εκείνην και το παιδί της το νόθον.</p> + +<p>ΟΡΕΣΤΗΣ<br /> +Και το έκαμες ή σ' εμπόδισε τίποτε;</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Με εμπόδισε ο γέρων Πηλεύς, ο οποίος την επροστάτευσε.</p> + +<p>ΟΡΕΣΤΗΣ<br /> +Είχες κανένα να σε βοηθήση σ' αυτόν τον φόνον;</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Τον πατέρα μου, ο οποίος ήλθεν επίτηδες από την Σπάρτην.</p> + +<p>ΟΡΕΣΤΗΣ<br /> +Και ο πατέρας σου υπεχώρησε εις ένα γέροντα;</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Ναι, από εντροπήν. Και έφυγε και με άφησε μόνην.</p> + +<p>ΟΡΕΣΤΗΣ<br /> +Ενόησα· τώρα φοβείσαι τον άνδρα σου δι' ό,τι έκαμες.</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Ναι, θα με σκοτώση και δικαίως· γιατί να ταρνηθώ; Σε εξορκίζω λοιπόν +εις τον Δία τον Συγγενικόν, πάρε με όσον το δυνατόν μακρύτερα απ' +αυτόν τον τόπον, ή εις τανάκτορα του πατέρα μου. Εδώ μου φαίνεται ότι +και οι τοίχοι θα με έδιωχναν πλέον, αν είχαν φωνήν, και ότι με μισεί +η γη της Φθίας. Αν, πριν με πάρης, έλθη ο σύζυγος μου εδώ, επιστρέφων +από το μαντείον των Δελφών, ο θάνατος θα είναι η τιμωρία του +εγκλήματος μου ή θα γίνω δούλη αυτής της οποίας ήμουν πριν η κυρία.</p> + +<p>ΟΡΕΣΤΗΣ<br /> +Πώς σου ήλθε να το κάμης αυτό;</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Με κατέστρεψαν τα λόγια των κακών γυναικών, που με ηρέθιζαν με +τέτοιας φράσεις: «θ' ανεχθής συ να μοιρασθής τον άνδρα σου και το +σπίτι σου με αυτήν την ταπεινήν δούλην; Ορκίζομαι εις την Δέσποινάν +μας ότι εγώ βέβαια δεν θ' άφηνα να ζήση εκείνην που θα ήτο αντίζηλός +μου». Και εγώ ήκουσα τα λόγια αυτά των Σειρήνων τα πανούργα και +επιτήδεια και επικίνδυνα, και έχασα τον νουν μου. Διότι τι ανάγκη ήτο +να φυλάξω τον άνδρα μου, ενώ είχα ό,τι μου εχρειάζετο; Πλούτη άφθονα +δεν υπήρχον εις το σπίτι μου και δεν ήμουν κυρία μέσα εις τα +ανάκτορα; Εγώ θα εγεννούσα τα νόμιμα παιδιά, αυτή δε δούλους και +νόθους. Ποτέ δεν πρέπει, ποτέ, —αυτό θα το επαναλαμβάνω — άνθρωποι +φρόνιμοι, οι οποίοι έχουν γυναίκα, ν' αφήνουν γυναίκας, να πηγαίνουν +εις το σπίτι του. Διότι αύται δίδουν κακάς συμβουλάς. Η μία χάριν +κέρδους καταστρέφει την οικογένειαν, η άλλη, επειδή δυστυχεί αυτή, +θέλει και τους άλλους να δυστυχούν. Πολλαί το κάμνουν από κακοήθειαν. +Ιδού πώς υποφέρουν ένεκα αυτών αι οικογένειαι. Κλειδώσατε λοιπόν τα +σπίτια σας με κλειδιά και με μοχλούς. Τίποτε καλόν δεν έρχεται απ' +έξω.</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Πάρα πολύ εξαπέλυσες την γλώσσαν σου κατά των ομοφύλων σου. Και αν +είσαι μεν τώρα συγχωρημένη, αλλά όμως πρέπει αι γυναίκες να σκεπάζουν +τας αδυναμίας των γυναικών.</p> + +<p>ΟΡΕΣΤΗΣ<br /> +Είχε δίκαιον εκείνος που είπε ότι πρέπει κανείς ν' ακούη κάθε τι από +το ίδιον το στόμα των ανθρώπων. Διότι εγώ ο οποίος ήξευρα καλά την +σύγχυσιν που επικρατεί εις το σπίτι σου και την διχόνοιαν μεταξύ σου +και της γυναικός του Έκτορος, θα ημπορούσα να περιμένω τι θα κάμης, +αν δηλαδή θα μείνης εδώ ή αν φοβηθείσα την αιχμάλωτον θα ήθελες να +φύγης. Αλλά ήλθα εγώ ο ίδιος, χωρίς να περιμένω να μου μηνύσης, και +αν απεφάσιζες, όπως δείχνουν τα λόγια σου, να σε πάρω απ' εδώ. Διότι, +ενώ πριν ήσουν ιδική μου, τώρα ζης με αυτόν τον άνθρωπον, εξ αιτίας +της κακοπιστίας του πατρός σου, ο οποίος πριν εκστρατεύση κατά της +Τροίας σε είχε δώση εις εμέ, έπειτα δε σε υπεσχέθη εις εκείνον ο +οποίος σ' έχει τώρα, εάν καταλάβη την Τροίαν. Όταν εγύρισεν εδώ ο +υιός του Αχιλλέως ο Νεοπτόλεμος, εσυγχώρησα τον πατέρα σου, +επαρακαλούσα όμως εκείνον να παραιτηθή από σε, και του διηγήθην τας +δυστυχίας μου, και την συμφοράν που με παρηκολούθει. Του εξήγησα ότι +μόνον από την οικογένειάν μου γυναίκα θα ημπορούσα να πάρω και όχι +από ξένην οικογένειαν, αφού ήμουν φυγάς από το σπίτι μου. Εκείνος +όμως απήντησε υβρίζων εμέ διότι εσκότωσα την μητέρα μου και τας +Ερινύας. Εγώ ταπεινωμένος από τας δυστυχίας της οικογενείας μου, +υπέφερα, ναι υπέφερα, αλλά ηνέχθην την συμφοράν μου και βιασθείς να +στερηθώ σε, έφυγα. Τώρα όμως που ήλλαξεν η τύχη σου και εις την +δυστυχίαν σου δεν ξεύρεις τι να κάμης, θα σε απομακρύνω απ' εδώ, και +θα σε δώσω εις τα χέρια του πατέρα σου. Αυτή είνε η δύναμις των +δεσμών του αίματος· και εις τας συμφοράς δεν υπάρχει τίποτε +καλλίτερον από ένα αγαπητόν συγγενή.</p> + +<p>ΕΡΜΙΟΝΗ<br /> +Διά τους γάμους μου θα φροντίση ο πατέρας μου, και εγώ δεν +επιτρέπεται ν' αποφασίσω. Αλλά τώρα πάρε με όσον το δυνατόν +γρηγορώτερα απ' εδώ μήπως με προφθάση ο σύζυγος μου επιστρέφων, ή μη +μάθη ο Πηλεύς ότι άφησα το σπίτι του παιδιού του και μας καταδιώξη με +τα γρήγορα άλογά του.</p> + +<p>ΟΡΕΣΤΗΣ<br /> +Μη φοβείσαι το χέρι ενός γέροντος· ούτε τον υιόν του Αχιλλέως μη +φοβηθής, που με ύβρισε. Αυτό το χέρι που βλέπεις του έστησε μίαν +φονικήν παγίδα, την οποίαν δεν θα φανερώσω, αλλά θα την μάθης, όταν +θα εκτελεσθή εις τους βράχους των Δελφών. Ο μητροκτόνος θα του δείξη +—αν θα μείνουν πιστοί εις τον όρκον των οι άνθρωποί μου εις την +Πυθικήν γην — ότι δεν έπρεπε να πάρη σύζυγον εκείνην την οποίαν +υπεσχέθησαν εις εμέ. Πικρά δε θα του στοιχίση η εκδίκησις διά τον +φόνον του πατρός του, την οποίαν ζητεί από τον Απόλλωνα, και η +μεταμέλειά του δεν θα ωφελήση τίποτε, διότι ο θεός θα τον τιμωρήση +τώρα. Αλλά και εξ αιτίας των ύβρεών του προς εμέ θα χαθή. Τότε θα +μάθη ποίον εχθρόν είχε εμέ. Ο θεός μεταστρέφει την τύχην των ανθρώπων +και δεν τους αφήνει να υπερηφανεύωνται.</p> + +<p>(Εξέρχεται με την Ερμιόνην).</p> + +<p> +</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΣΚΗΝΗ Ε'.</h4> + +<p> +<br /> +ΧΟΡΟΣ</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Ω Φοίβε, συ που ύψωσες δυνατούς πύργους εις τον λόφον της Τρωάδος, +και συ, ω θεά της θαλάσσης, που οδηγείς εις το υγρόν πέλαγος το άρμα +σου, συρόμενον από μαύρα άλογα, γιατί αφήσατε να καταστραφή το έργον +των χειρών σας, η δυστυχισμένη Τροία, εγκαταλειφθείσα εις την μανίαν +του θεού των πολέμων;</p> + +<p>(Αντιστροφή α'.)</p> + +<p>Εζεύξατε πολυάριθμα άρματα εις τας όχθας του Σιμοέντος και αφήσατε +χωρίς στέφανον πολλών ηρώων αγώνας, έπεσαν δε νεκροί και οι βασιλείς +της Τρωάδος. Τώρα πλέον δεν λάμπει φωτιά εις τους βωμούς των θεών εις +την Τροίαν, και δεν ανεβαίνει προς τα ύψη ο καπνός των θυμάτων.</p> + +<p>(Στροφή β'.)</p> + +<p>Εφονεύθη και ο Αγαμέμνων από την Κλυταιμνήστραν, αλλά και αυτή +επλήρωσε το έγκλημά της φονευθείσα από τα παιδιά της. Διαταγή του +θεού ήτο και υπήκουσεν ο υιός του Αγαμέμνονος και σπεύσας από το +Άργος εισήλθεν εις το δωμάτιον της Κλυταιμνήστρας, ως φονεύς της +μητέρας του. Ω θεέ Φοίβε, πώς να πιστεύσω όλα αυτά;</p> + +<p>(Αντιστροφή β')</p> + +<p>Πόσαι Ελληνίδες γυναίκες συνώδευσαν στενάζουσαι την απώλειαν τον +παιδιών των, και πόσαι άφησαν το σπίτι των διευθυνόμεναι προς άλλον +σύζυγον! Όχι μόνον εις σε και εις τους ιδικούς σου έπεσαν αυταί αι +συμφοραί· υπέφερεν όλη η Ελλάς· όλη υπέφερεν. Ο κεραυνός επέρασε από +την μίαν άκραν της Φρυγίας έως την άλλην, σπείρων αίματα +και φόνους.</p> + +<p><b>ΑΥΛΑΙΑ</b></p> + +<p> +</p> + +<h3 style="margin-top: 3em">ΠΡΑΞΙΣ Δ'.</h3> + +<p> +</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΣΚΗΝΗ Α'.</h4> + +<p> +<br /> +ΠΗΛΕΥΣ—Ο ΧΟΡΟΣ ΤΩΝ ΓΎΝΑΙΚΩΝ</p> + +<p>ΠΗΛΕΥΣ</p> + +<p>(Εισέρχεται σπεύδων)</p> + +<p>Γυναίκες της Φθίας, απαντήσατε εις τας ερωτήσεις μου καθαρά. Ήκουσα +κάποιαν αόριστον φήμην, ότι η κόρη του Μενελάου έφυγε. Ήλθα να μάθω +αν αυτό είναι αλήθεια· διότι, όταν λείπουν οι ιδικοί μας, πρέπει +εκείνοι που μένουν να φροντίζουν διά τα συμφέροντά των.</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Είναι αλήθεια όσα έμαθες. Δεν πρέπει να σου κρύψωμεν το κακόν αφού το +γνωρίζομεν. Ναι, έφυγε από τανάκτορα η βασίλισσα.</p> + +<p>ΠΗΛΕΥΣ<br /> +Τι την εφόβισε; Πληροφόρησέ με.</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Εφοβήθη μήπως ο σύζυγος την διώξη.</p> + +<p>ΠΗΛΕΥΣ<br /> +Εξ αιτίας της αποφάσεώς της να σκοτώση το παιδί;</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Ναι, το παιδί και την αιχμάλωτον μητέρα.</p> + +<p>ΠΗΛΕΥΣ<br /> +Με τον πατέρα της πηγαίνει εις την πατρίδα της; Ή με άλλον έφυγε;</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Ο Ορέστης, ο υιός του Αγαμέμνονος την επήρε απ' εδώ.</p> + +<p>ΠΗΛΕΥΣ<br /> +Με ποίαν ελπίδα; Μήπως πρόκειται να την πάρη γυναίκα του;</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Ναι, και μελετά να σκοτώση το παιδί του υιού σου, τον Νεοπτόλεμον.</p> + +<p>ΠΗΛΕΥΣ<br /> +Με ποιόν τρόπον; Κρυφά ή φανερά;</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Μέσα εις το ιερόν του Λοξίου Απόλλωνος, με την βοήθειαν των κατοίκων +των Δελφών.</p> + +<p>ΠΗΛΕΥΣ<br /> +Ω, αλλοίμονόν μου! Τρομερόν αυτό! (προς τους ακολούθους) Ας τρέξη +ένας σας, όσον το δυνατόν γρηγορώτερα, εις το μαντείον, και ας +φανερώση εις τους εκεί φίλους μας όσα έγιναν εδώ, πριν οι εχθροί μας +σκοτώσουν τον υιόν του Αχιλλέως.</p> + +<p>(Ο ακόλουθος φεύγει τρέχων)</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΣΚΗΝΗ Β'.</h4> + +<p> +<br /> +ΟΙ ΑΥΤΟΙ — ΑΓΓΕΛΟΣ</p> + +<p>ΑΓΓΕΛΟΣ<br /> +Αλλοίμονον! Τι συμφοράν έρχομαι ναναγγείλω ο δυστυχής και εις σε και +εις τους φίλους του κυρίου μου!</p> + +<p>ΠΗΛΕΥΣ<br /> +Ω, τι απαίσιον προαίσθημα σφίγγει την ψυχήν μου!</p> + +<p>ΑΓΓΕΛΟΣ<br /> +Μάθε ότι δεν ζη πλέον ο Νεοπτόλεμος. Έπεσε πληγωμένος από τα ξίφη των +κατοίκων των Δελφών και του ξένου που ήλθεν από τας Μυκήνας.</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Ε, ε! Τι θα γίνης τώρα, γέρον! Μην αφήνεσαι να πέσης!... Κρατήσου!...</p> + +<p>ΠΗΛΕΥΣ<br /> +Δεν είμαι τίποτε πλέον. Εχάθηκα. Δεν έχω πλέον φωνήν. Τα μέλη μου +παραλύουν.</p> + +<p>ΑΓΓΕΛΟΣ<br /> +Άκουσε, αν θέλης να εκδικήσης τους ιδικούς σου, και κράτησε τας +δυνάμεις σου.</p> + +<p>ΠΗΛΕΥΣ<br /> +Ω μοίρα, τώρα που έφθασα εις το τέλος της ζωής μου, τι συμφοράς μου +εφύλαττες! Πώς μου φεύγει το μόνο παιδί του μόνου μου παιδιού! Λέγε· +θέλω να ακούσω την διήγησιν αυτήν, όσον θλιβερά και αν είναι.</p> + +<p>ΑΓΓΕΛΟΣ<br /> +Από τότε που έφθασα μεν εις τον δοξασμένον τόπον του Φοίβου, τρεις +φορές ο ήλιος είχε κάμη τον δρόμον του και ημείς εις το μεταξύ +εθαυμάζαμεν ό,τι εβλέπαμε. Αυτό έδωκε υποψίες· οι άνθρωποι που +κατοικούν εκείνον τον τόπον του θεού εμαζεύοντο εις κύκλους και +εσχολίαζον. Εις το μεταξύ ο Ορέστης τρέχων μέσα εις την πόλιν +εψιθύριζε εις το αυτί του καθενός λόγια εχθρικά εναντίον μας «Βλέπετε +αυτόν που γυρίζει τα ιερά του θεού, τα γεμάτα χρυσάφι και θησαυρούς; +Είναι δευτέρα φορά που έρχεται, με τον ίδιον σκοπόν που ήλθε και +άλλοτε εδώ, να κλέψη δηλαδή τον ναόν του θεού». Η κακή φήμη πλέον +εσκορπίζετο εις όλην την πόλιν, οι άρχοντες εμαζεύοντο διά να +αποφασίσουν και προ πάντων εκείνοι, που έχουν την φροντίδα να +φυλάττουν τα χρήματα του θεού, και φρουράν έβαλαν εις τα περιστύλια. +Ημείς χωρίς να γνωρίζωμεν τίποτε απ' αυτά επήραμεν πρόβατα, που είχαν +βοσκήση εις τα πυκνά δάση του Παρνασσού, και επήγαμεν εις τούς +βωμούς, μαζί με τους φιλοξένους και τους Πυθικούς μάντεις. Κάποιος +είπε τότε εις τον Νεοπτόλεμον: «Τι να ζητήσωμεν, νέε, από τον θεόν +δι' εσέ; Ποία είναι η αιτία του ερχομού σου;». Ο Νεοπτόλεμος +απήντησε· «Έρχομαι διά να εξιλεωθώ διά μίαν αμαρτίαν που έκαμα προς +τον Φοίβον. Του εζήτησα άλλοτε εκδίκησιν διά τον φόνον του πατρός +μου». Αυτό εφάνη ότι εβεβαίωσε τα λόγια του Ορέστου, ότι ο κύριος μου +έλεγε ψέμματα, και ότι έρχεται με κακόν σκοπόν. Ο Νεοπτόλεμος έρχεται +μέσα εις τον ναόν, διά να προσευχηθή εις τον Φοίβον και εξετάση την +φωτιάν των θυμάτων. Αλλά πίσω από τας δάφνας που ήσαν κρυμμένοι +ορμούν άνθρωποι με γυμνά σπαθιά, μεταξύ των οποίων ήτο και ο υιός της +Κλυταιμνήστρας, ο οποίος τα εμηχανεύθη όλα αυτά. Και ο μεν +Νεοπτόλεμος στέκεται απέναντι εις το άγαλμα και προσεύχεται, οι δε +ωπλισμένοι με τα κοφτερά σπαθιά κρυφά κτυπούν τον δυστυχισμένου +Νεοπτόλεμον. Εκείνος υποχωρεί, διότι δεν ήτο δυνατά κτυπημένος, +αρπάζει τα όπλα που ήσαν κρεμασμένα εις τον τοίχον, και στέκεται εις +τον βωμόν, γρήγορα ωπλισμένος πλέον. Τότε φωνάζει εις τους κατοίκους +των Δελφών· «Διατί να με σκοτώσετε ενώ έρχομαι με σκοπόν ευλαβή; Ποία +είναι η αιτία του θανάτου μου;». Από τους πολλούς όμως κανείς δεν +απαντά, αλλά τον εκτυπούσαν με τας πέτρας. Προσβαλλόμενος από παντού +από αυτούς ως από πυκνήν βροχήν, εκρύπτετο πίσω από τα όπλα του διά +να προφυλαχθή, και επρότεινε δεξιά και αριστερά με το χέρι την ασπίδα +του. Του κάκου όμως. Βέλη, δόρατα και σούβλες των θυμάτων, μαχαίρια +από εκείνα που σφάζουν τους ταύρους, έπεφταν εμπρός εις τα πόδια του. +Εκεί να έβλεπες τι πηδήματα τρομερά έκαμνε διά να προΦυλαχθή. Επί +τέλους αφού είδε ότι τον είχαν περικυκλώση από παντού, χωρίς να τον +αφήνουν να πάρη την αναπνοήν του, άφησε τον βωμόν που τοποθετούνται +τα σφάγια και πηδήσας με τα δύο του πόδια πήδημα όπως του Αχιλλέως— +όταν έτρεξε εις το Ίλιον προς τα πλοία—ορμά εναντίον των. Αυτοί, όπως +τα περιστέρια όταν ιδούν γεράκι, τρέπονται εις φυγήν. Πολλοί έπεφταν +πληγωμένοι ή ο ένας απάνω εις τον άλλον, εις την στενήν έξοδον. +Αλαλαγμός εκλόνιζε τους τοίχους του ναού. Όμοιος με καλοκαιρίαν, ο +κύριος μου έλαμπε κάτω από τα αστράπτοντα όπλα, έως ότου μέσα από το +ιερόν μία φωνή έδωκε θάρρος εις τους εχθρούς του, οι οποίοι εγύρισαν +πίσω και επανέλαβαν την επίθεσιν. Τότε ο υιός του Αχιλλέως πέφτει +κτυπημένος εις τα πλευρά από το σπαθί ενός των κατοίκων των Δελφών, +βοηθουμένου από πολλούς άλλους. Όταν τον είδαν να πέφτη κάτω άλλος +τον εκτυπούσε με το όπλον, άλλος με πέτραν, και το ωραίον του σώμα +παρεμορφώθη από τα άγρια τραύματα. Νεκρόν πλέον, τον επήραν από κοντά +από τον βωμόν που είχε πέση και τον επέταξαν έξω από τον ναόν. Ημείς +τότε τον αρπάξαμεν γρήγορα εις τα χέρια, και σου τον φέρνομεν εδώ, +διά να τον κλαύσης και να τον θάψης εις το χώμα. Ιδού τι έκαμεν ο +θεός, ο οποίος λέγουν ότι θεσπίζει εις τους άλλους και κρίνει τα +δίκαια των ανθρώπων, εις τον υιόν του Αχιλλέως. Ως κακός άνθρωπος +ενθυμήθη και αυτός παλαιές αιτίες. Πώς λοιπόν να τον ονομάση κανείς +σοφόν;</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Νά που φέρουν το σώμα του βασιλέως μας από την γην των Δελφών εις +τανάκτορα. Δυστυχισμένον θύμα αλλά και συ δυστυχισμένε γέρον, που +δέχεσαι όχι όπως ήθελες εις το σπίτι σου τον υιόν του Αχιλλέως. Η +τύχη έπληξε αυτόν αλλά ταυτοχρόνως και σε.</p> + +<p>(Έρχονται οι δούλοι φέροντες το σώμα του Νεοπτολέμου)</p> + +<p>ΠΗΛΕΥΣ<br /> +Ω, αλλοίμονό μου! Τι κακόν είναι αυτό που βλέπω και δέχομαι μέσα εις +τα χέρια μου! Αι, πόλις της Θεσσαλίας, εχάθηκα, απέθανα.. Δεν έχω +πλέον απογόνους, δεν έχω παιδιά εις το σπίτι μου. Ω, τι συμφοραί μου +ήλθαν του αθλίου! Προς ποίον φίλον να γυρίσω τα μάτια μου, διά να +ανακουφισθώ. Ω αγαπημένον στόμα και πρόσωπον και χέρια! Διατί να μη +σε εύρη η τύχη αυτή εις την Τροίαν, εις τας όχθας του Σιμόεντος!</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Ο θάνατος του τότε θα ήτον ενδοξότερος και η ιδική σου λύπη +ολιγωτέρα.</p> + +<p>ΠΗΛΕΥΣ<br /> +Ω ολέθριε υμέναιε, και την οικογένειάν μου και την πόλιν κατέστρεψες! +Ω, παιδί μου, είθε ποτέ να μην έφερνες εις την οικογένειάν σου το +αίσχος του γάμου σου, την Ερμιόνην, η οποία είναι η αιτία του θανάτου +σου. Είθε κεραυνός να την είχε καύση πριν, αδύνατος συ θνητός, να μην +είχες κατηγορήση ένα θεόν, τον Απόλλωνα, ότι με το τόξον του έχυσε το +αίμα του πατρός σου.</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Αλλοίμονον, ας αρχίσωμεν να κλαίωμεν τον βασιλέα μας σύμφωνα με την +συνήθειαν των νεκρών.</p> + +<p>ΠΗΛΕΥΣ<br /> +Ω, εγώ θ' απαντώ εις τους θρήνους σας με τα δάκρυά μου.</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Κάμε υπομονήν· από τον θεόν είναι αυτή η συμφορά.</p> + +<p>ΠΗΛΕΥΣ<br /> +Ω αγαπημένο μου παιδί, αφήνεις έρημον το σπίτι σου και εμένα τον +γέροντα χωρίς παιδί.</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Ω γέρον, έπρεπε να είχες πεθάνη πριν από τα παιδιά σου.</p> + +<p>ΠΗΛΕΥΣ<br /> +Να ξεριζώσω τα μαλλιά μου, να κτυπώ με τα χέρια το κεφάλι μου; Ω +πόλις, ω πόλις, δύο παιδιά μου εστέρησε ο Απόλλων!</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Ω δυστυχισμένε, που έπαθες και είδες τόσας συμφοράς, τι ζωήν θα κάμης +τώρα πλέον;</p> + +<p>ΠΗΛΕΥΣ<br /> +Χωρίς παιδιά, έρημος, χωρίς να βλέπω τέλος εις τα δεινά μου, θα φθάσω +εις το τέλος της ζωής μου.</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Αδίκως σ' ετίμησαν τόσον εις τους γάμους σου οι θεοί.</p> + +<p>ΠΗΛΕΥΣ<br /> +Όλα επέρασαν γρήγορα, όσα μ' έκαμναν να υπερηφανεύομαι. Όλα έφυγαν, +όλα.</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Μόνος τώρα θα είσαι μέσα εις τα έρημα ανάκτορα.</p> + +<p>ΠΗΛΕΥΣ<br /> +Δεν υπάρχει πλέον πατρίς δι' εμέ. Ας πετάξω εις την γην κάτω το +σκήπτρον μου. Και συ, ω κόρη του Νηρέως, η οποία κατοικείς κάτω εις +τα σκοτεινά σπήλαια, κύτταξέ με πώς κυλίομαι δυστυχής, κάτω εις το +χώμα.</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Ω! τι κίνησις είναι αυτή; Κάποιος θεός πρόκειται να φανή. Κυττάξετε, +κυττάξετε. Κάποιος θεός έρχεται μέσα από τον αιθέρα και κατεβαίνει +εις την εύφορον πεδιάδα της Φθίας.</p> + +<h4 style="margin-top: 3em">ΣΚΗΝΗ Γ'.</h4> + +<p> +<br /> +ΟΙ ΑΥΤΟΙ—ΘΕΤΙΣ</p> + +<p>(Εμφανίζεται η Θέτις κατερχόμενη από τα ύψη)</p> + +<p>ΘΕΤΙΣ<br /> +Πηλεύ, επειδή άλλοτε υπήρξα σύζυγός σου, αφήνω τανάκτορα του Νηλέως +και έρχομαι τώρα εγώ η Θέτις. Και πρώτον σε συμβουλεύω να μην +αφήνεσαι εις την απελπισίαν διά την σημερινήν συμφοράν. Διότι κ' εγώ, +η οποία έπρεπε, αφού είμαι θεά, να κάμνω παιδιά χωρίς να υποφέρω, εν +τούτοις έχασα τον υιόν που απέκτησα από σε, τον ταχύν Αχιλλέα, πρώτον +της Ελλάδος. Θα σου φανερώσω λοιπόν την αιτίαν διά την οποίαν ήλθα +και συ άκουσε. Αυτόν τον νεκρόν του υιού του Αχιλλέως θάψε εμπρός εις +τον Πυθικόν Βωμόν, διά να είναι ο τάφος του αιώνιον αίσχος διά τους +Δελφούς και μάρτυς του βιαίου φόνου του υπό του Ορέστου· την δε +αιχμάλωτον γυναίκα, την Ανδρομάχην, να εγκαταστήσης εις την γην των +Μολοσσών και να την δώσης σύζυγον εις τον Έλενον, μαζί με τον υιόν +της, τον μόνον ο οποίος σώζεται από το γένος του Αιακού. Βασιλείς θα +γεννηθούν απ' αυτόν, οι οποίοι θα διοικήσουν την Μολοσσίαν ενδόξως. +Διότι πρέπει και το ιδικόν σου και το ιδικόν μου γένος, καθώς και του +Πριάμου, να μη χαθή εντελώς. Διότι και διά του Πριάμου το γένος +φροντίζουν οι θεοί, μολονότι το κατέστρεψεν η οργή της Αθηνάς. Σέ δε, +προς χάριν των γάμων σου με εμέ, θεάν κόρην θεού, θα σε απαλλάξω από +τας δυστυχίας των θνητών, και θα σε κάμω θεόν αθάνατον και άφθαρτον. +Έπειτα εις τα ανάκτορα του Νηρέως, θεός συ, θα κατοικήσης εις το +μέλλον μαζί μ' εμέ την θεάν. Από εκεί, εξερχόμενοι από την θάλασσαν +εις την ξηράν θα βλέπωμεν τον αγαπητόν εις σε και εις εμέ υιόν μας +τον Αχιλλέα, που κατοικεί την νήσον με τας λευκάς ακτάς, εις το +στενόν του Ευξείνου. Πήγαινε λοιπόν τώρα εις την θεόκτιστον Πύλην των +Δελφών να μεταφέρης αυτόν τον νεκρόν και αφού τον κρύψης εις την γην +γύρισε πάλι εις το βαθύ σπήλαιον της παλαιάς Σηπιάδος και κάθισε να +με περιμένης έως ότου έλθω από την θάλασσαν ακολουθουμένη από +πεντήκοντα Νηρηίδας, διά να σε πάρω εις τα βάθη της θαλάσσης. Διότι +πρέπει να γίνη ό,τι είναι πεπρωμένον· ο δε Ζευς απεφάσισε να γίνη +αυτό. Παύσε λοιπόν τώρα να λυπήσαι εκείνους οι οποίοι απέθαναν. Διότι +όλοι οι άνθρωποι πρέπει να αποθάνουν· αυτή είναι η απόφασις των θεών.</p> + +<p>ΠΗΛΕΥΣ<br /> +Ω σεβαστή και γενναιόψυχος κόρη του Νηρέως και σύζυγε μου, σε +χαιρετώ. Ό,τι κάμνεις είναι άξιον σου και των τέκνων σου. Παύω την +λύπην μου, αφού συ, θεά, με διατάσσεις. Και θα θάψω αυτόν εις του +Πηλίου τα σπήλαια, όπου εκράτησα μέσα εις τα χέρια μου το ωραίον σου +σώμα. Έπειτα πώς να μην ζητά κανείς, όταν έχη νουν, να παίρνη σύζυγον +από μέγα γένος, και να δίδη τα παιδιά του εις τους καλούς, ν' αποφεύγη +δε τον κακόν γάμον, ακόμη και αν πρόκειται διά πλουσίαν προίκα; Όσοι +κάμνουν αυτά βεβαίως δεν έχουν να φοβηθούν καμμίαν δυστυχίαν από τους +θεούς.</p> + +<p>ΧΟΡΟΣ<br /> +Πολλαί μορφαί της μοίρας φαίνονται εις τους ανθρώπους, πολλά δε +ανέλπιστα κάμνουν οι θεοί. Εκείνα που επεριμέναμεν δεν έγιναν, και ο +θεός ευρήκε διέξοδον εις τανέλπιστα. Αυτό συνέβη και τώρα.</p> + +<p><b>Α Υ Λ Α I Α</b></p> + +<p> +</p> + +<p>Η Σειρά των Αρχαίων Ελλήνων Συγγραφέων, των Εκδόσεων Φέξη, υπήρξεν +ένας σταθμός στα ελληνικά χρονικά. Για πρώτη φορά προσφερόταν +συστηματικά στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό, η αρχαία ελληνική +σκέψη (Ιστορία, φιλοσοφία, ποίηση, δράμα, δικανικός και πολιτικός +λόγος) σε δημιουργικές μεταφορές της, από τους άριστους μεταφραστές +του τόπου, στην πιο σύγχρονη μορφή που πήρε εξελισσόμενο το γλωσσικό +της όργανο. Ο Όμηρος, οι Τραγικοί κι ο Αριστοφάνης, ο Ηρόδοτος, ο +Θουκυδίδης, ο Πλάτων, ο Ξενοφών, ο Αριστοτέλης, ο Θεόκριτος, ο +Θεόφραστος, ο Επίκτητος, ο Πλούταρχος, ο Λουκιανός κλπ. προσφέρονται +και σήμερα, στις κλασικές πια μεταφράσεις των Πολυλά, Ραγκαβή, +Μωραϊτίδη, Κονδυλάκη, Ποριώτη, Γρυπάρη, Τανάγρα, Πολέμη, Καμπάνη, +Καζαντζάκη, Βάρναλη, Αυγέρη, Βουτιερίδη, Ζερβού, Φιλαδελφέως, +Τσοκόπουλου, Σιγούρου, Κ. Χρηστομάνου κλπ, σε μια σύγχρονη σειρά +εκδόσεων βιβλίου τσέπης, πράγμα που επίσης γίνεται για πρώτη φορά, +συστηματικά, στην Ελλάδα.</p> + +<p>Ανδρομάχη Το δράμα αυτό εικονίζει, κατά τον πιο θαυμαστό τρόπο, έναν +κόσμο αισθημάτων, ζήλειας, μίσους και στοργής. Ο Νεοπτόλεμος, +χωρίζοντας από την Ανδρομάχη, παντρεύεται την κόρη του Μενέλαου και +της Ελένης, την Ερμιόνη, που συνεννοείται με τον πατέρα της να +σκοτώσουν τον γιό που έδωσε η Ανδρομάχη στον Νεοπτόλεμο. Ο Πηλέας, +παππούς του παιδιού, σώζει τον μικρό, και ο Μενέλαος σκοτώνει με δόλο +τον Νεοπτόλεμο. Μετάφραση, του Γ. Τσοκόπουλου.</p> + +<p>Η «ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ» ΑΝΑΤΥΠΩΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟ<br /> +ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ.</p> + +<p>ΑΘΗΝΑΙ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ 36<br /> +ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΤΣΙΜΙΣΚΗ 61<br /> +ΤΙΜΗ ΤΟΜΟΥ ΔΡΑΧΜΕΣ 10</p> + +<p> +</p> + +<p> +</p> + + + + + + + + +<pre> + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Andromache, by Euripides + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ANDROMACHE *** + +***** This file should be named 27592-h.htm or 27592-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/2/7/5/9/27592/ + +Produced by Sophia Canoni + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + + +</pre> + +</body> +</html> + + diff --git a/27592-h/images/cover.jpg b/27592-h/images/cover.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..92ab4b8 --- /dev/null +++ b/27592-h/images/cover.jpg diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..fd9485e --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #27592 (https://www.gutenberg.org/ebooks/27592) diff --git a/old/20081222-27592-0.txt b/old/20081222-27592-0.txt new file mode 100644 index 0000000..58a98bb --- /dev/null +++ b/old/20081222-27592-0.txt @@ -0,0 +1,2117 @@ +The Project Gutenberg EBook of Andromache, by Euripides + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Andromache + +Author: Euripides + +Translator: George B. Tsokopoulos + +Release Date: December 22, 2008 [EBook #27592] +Last Updated: October 20, 2009 + +Language: Greek + +Character set encoding: UTF-8 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ANDROMACHE *** + + + + + + + + + +Note: The Table of contents is not included in the book. It has been +created to help the reader. + +The tonic system has been changed from polytonic to monotonic. Brackets [] +within the play have been used to include obvious mistakes. Next to the bracket, +within the text, the correct word is diplayed + +Σημείωση: Ο πίνακας περιεχομένων δεν υπάρχει στο βιβλίο. Δημιουργήθηκε +προς διευκόλυνση του αναγνώστη. + +Ο τονισμός έχει αλλάξει από πολυτονικό σε μονοτονικό. Μέσα στο έργο, +έχω χρησιμοποιήσει αγκύλες [] όπου περικλείονται εμφανή λάθη. Έξω από την +αγκύλη μέσα στο κείμενο, παραθέτω το σωστό. + +ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ + ΥΠΟΘΕΣΙΣ + ΠΡΟΣΩΠΑ + ΠΡΑΞΙΣ Α'. + ΣΚΗΝΗ Α'. + ΣΚΗΝΗ Γ'. [*] + ΣΚΗΝΗ Δ'. + ΠΡΑΞΙΣ Β'. + ΣΚΗΝΗ Α'. + ΣΚΗΝΗ Β'. + ΣΚΗΝΗ Γ'. + ΣΚΗΝΗ Γ'.[*] + ΣΚΗΝΗ Γ'.[*] + ΣΚΗΝΗ Δ'. + ΠΡΑΞΙΣ Γ'. + ΣΚΗΝΗ Α'. - Ε'. + ΠΡΑΞΙΣ Δ'. + ΣΚΗΝΗ Α'. - Γ'. + +[*]Λάθος αρίθμηση + +ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ + +ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ +Γ. ΤΣΟΚΟΠΟΥΛΟΥ + + +ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ +ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ + +ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ + +ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ +Γ. ΤΣΟΚΟΠΟΥΛΟΥ + +ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ +ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΦΕΞΗ +1910 + +ΥΠΟΘΕΣΙΣ +Ο Νεοπτόλεμος, λαβών εν Τροία γέρας την Ανδρομάχην, την γυναίκα του +Έκτορος, εγέννησεν εξ αυτής τον Μολοσσόν. Έπειτα ενυμφεύθη την +Ερμιόνην, κόρην του Μενελάου. Επειδή δε πριν είχε ζητήση λόγον από +τον Δελφικόν Απόλλωνα διά τον φόνον του πατρός του Αχιλλέως, μετέβη +πάλιν εις το Μαντείον, διά να ζητήση συγγνώμην. Ζυλοτυπούσα όμως η +Ερμιόνη την Ανδρομάχην εσκέφθη να την θανατώση, και έστειλε και +εκάλεοε τον πατέρα της Μενέλαον. Η Ανδρομάχη έστειλε και έκρυψε +μακράν από τανάκτορα τον υιόν της, αυτή δε κατέφυγεν εις το ιερόν της +Θέτιδος. Οι άνθρωποι όμως του Μενελάου απεκάλυψαν τον Μολοσσόν, αυτήν +δε δι' απάτης απέσπασαν από το ιερόν ότε δε έμελλον να θανατώσουν και +τους δυο, ημποδίσθησαν υπό του ελθόντος Πηλέως. Και ο μεν Μενέλαος +επέστρεψεν εις την Σπάρτην. Η δε Ερμιόνη μετενόησε φοβηθείσα τον +Νεοπτόλεμον. Ελθών δε ο [Ορέστης] Μενέλαος αυτήν μεν έπεισε να τον +ακολουθήση, επεβουλεύθη δε την ζωήν του Νεοπτολέμου, του οποίου τον +νεκρόν φέρουν οι επί της σκηνής. Ενώ ο Πηλεύς θρηνεί τον θάνατον του +υιού του, εμφανισθείσα η Θέτις διατάσσει αυτόν να θάψη τον νεκρόν εις +τους Δελφούς και να στείλη την Ανδρομάχην με τον υιόν της εις τους +Μολοσσούς, αναγγέλλει δε εις τον γέροντα ότι έτυχε της αθανασίας και +ότι θα κατοικήση εις την νήσον των Μακάρων. + +Το δράμα διεξάγεται εις την Φθίαν, ο δε χορός αποτελείται από +Φθιώτιδας γυναίκας. Προλογίζει η Ανδρομάχη. + +Το δράμα θεωρείται εκ των δευτέρων. + +ΠΡΟΣΩΠΑ + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ +ΧΟΡΟΣ +ΕΡΜΙΟΝΗ +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +ΜΟΛΟΣΣΟΣ +ΠΗΛΕΥΣ +ΑΛΛΗ ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ +ΤΡΟΦΟΣ +ΟΡΕΣΤΗΣ +ΑΓΓΕΛΟΣ +ΘΕΤΙΣ + + + +ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ + + + +ΠΡΑΞΙΣ Α'. + + + + +(Η σκηνή εν Θεσσαλία, μεταξύ της Φθίας και των Φαρσάλων έξω του ιερού +της Θέτιδος, πλησίον των Ανακτόρων. Κατά την άρσιν της αυλαίας η +Ανδρομάχη φαίνεται εις την θύραν του ναού). + + + +ΣΚΗΝΗ Α'. + + + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Ω πόλις των Θηβαίων, καύχημα της Ασιατικής γης, από την οποίαν ήλθα +άλλοτε με πολύχρυσα στολίδια εις τα ανάκτορα του βασιλέως Πριάμου, ως +σύζυγος δοθείσα εις τον Έκτορα. Εις εκείνον τον καιρόν όλοι εζήλευαν +την Ανδρομάχην, αλλά τώρα δεν υπάρχει ούτε θα γεννηθή ποτέ γυναίκα +δυστυχεστέρα από εμέ. Διότι εγώ τον μεν άνδρα μου τον Έκτορα είδα με +τα μάτια μου να σκοτώνη ο Αχιλλεύς, το δε παιδί που απέκτησα από +εκείνον, τον Αστυάνακτα, είδα να πέφτη από τους υψηλούς πύργους, όταν +οι Έλληνες κατέλαβαν την Τροίαν. Εγώ δε, μολονότι εγεννήθηκα ελευθέρα +από ελευθέρους γονείς, εν τούτοις εις την Ελλάδα έφθασα δούλη, +δοθείσα ως δώρον εις τον νησιώτην Νεοπτόλεμον, διαλεγμένη ως το +καλλίτερον γέρας από όλα τα τρωικά λάφυρα. Τώρα κατοικώ εις τα +γειτονικά πεδία της Φθίας και της πόλεως των Φαρσάλων, όπου η +θαλασσία Θέτις κατώκει μαζί με τον Πηλέα φεύγουσα μακρυά από τους +ανθρώπους. Ο Θεσσαλικός λαός τώρα προς τιμήν του γάμου της Θέτιδος με +τον Πηλέα ονομάζει τον τόπον αυτόν Θετίδιον, όπου είχε το σπίτι του ο +υιός του Αχιλλέως, αφήνων να βασιλεύη εις τα Φάρσαλα ο Πηλεύς, διότι +δεν θέλει να πάρη το σκήπτρον ενόσω ζη ο γέρων ο πατέρας του. Εγώ ως +δούλη με αυτόν εις αυτό το σπίτι απέκτησα παιδί. Και μολονότι πριν με +είχαν εύρη πολλά κακά, εν τούτοις πάντοτε παρηγορούμην με την ελπίδα +ότι, αν σωθή το παιδί, θα εκαλλιτέρευεν η τύχη μου και θα +ικανοποιούμην διά τας ατυχίας μου. Αφ' ότου όμως αυτός επήρε γυναίκα +την Ερμιόνην από την Λακεδαίμονα και εγκατέλειψε εμέ την δούλην, +καταδιώκομαι από αυτήν από ζηλοτυπίαν. Διότι λέγει, ότι με μυστικά +φάρμακα κατώρθωσα να μην κάμη παιδί και να την μισήση ο σύζυγος της, +και ότι θέλω να μείνω εγώ αντί εκείνης μέσα εις αυτό το σπίτι και διά +της βίας να διώξω αυτήν. Αυτά εγώ, και όταν τα πρωτοήκουσα, δεν τα +παρεδέχθην, και τώρα τα αρνούμαι εντελώς. Ο μέγας Ζευς το γνωρίζει +βέβαια, ότι εγώ δεν έγινα εκουσίως μου σύζυγος. Αλλ' εκείνη δεν +πείθεται και θέλει να με φονεύση, έχουσα συνεργόν τον πατέρα της τον +Μενέλαον, ο οποίος ήλθε επίτηδες εδώ από την Σπάρτην, με αυτόν τον +σκοπόν. Φοβηθείσα λοιπόν εγώ ήλθα γρήγορα εις αυτό το γειτονικόν +ιερόν της Θέτιδος, μήπως με σώση από τον θάνατον. Διότι και αυτός ο +Πηλεύς και οι απόγονοι του Πηλέως το σέβονται, ως ενθυμίζον τους +γάμους της Νηρηίδος. Το δε μονάκριβό μου παιδί το έστειλα κρυφά εις +άλλο σπίτι, φοβουμένη μήπως το σκοτώσουν. Επειδή ο πατέρας του ούτε +αυτό ούτε εμέ ημπορεί να βοηθήση, διότι λείπει εις τους Δελφούς, διά +να ζητήση συγγνώμην από τον Απόλλωνα Λοξίαν διά την ανοησίαν που +έκαμεν άλλοτε, όταν επήγε εις την Πυθίαν, διά να ζητήση λόγον από τον +Φοίβον διά τον πατέρα του. Τώρα λοιπόν είναι εκεί ζητών συγγνώμην διά +το παλαιόν σφάλμα του και παρακαλών να έχη εις το μέλλον ευνοϊκόν τον +θεόν. + +(Εισέρχεται η Θεράπαινα) + + +ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ +Κυρία, εγώ δεν θα παύσω να σε ονομάζω έτσι, διότι και εις το σπίτι +μας έτσι σε ωνόμαζα, όταν ήμεθα εις την Τροίαν. Επειδή δε και σε +αγαπώ και τον άνδρα σου, όταν εζούσε, έρχομαι να σου φέρω νέα, με +φόβον μεν μήπως με ακούση κανείς από τους κυρίους, αλλά και με λύπην +προς σε. Διότι φαίνεται ότι τρομερά σκέπτεται εναντίον σου και +εναντίον του παιδιού σου ο Μενέλαος, και πρέπει να φυλαχθής. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Ω αγαπητή δούλη και συ όπως εγώ, διότι δούλη είσαι και συ μαζί με την +πρώην βασίλισσαν, τώρα δε δυστυχισμένη, τι κάμνουν αυτοί, τι +μηχανεύονται πάλιν θέλοντες να με σκοτώσουν την τρισαθλίαν; + +ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ +Ω δυστυχισμένη, θέλουν να σκοτώσουν το παιδί σου, το οποίον έδιωξες. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Αλλοίμονον! Ποίος τους επρόδωκε και πότε, ότι εγώ έστειλα μακρυά απ' +εδώ το παιδί μου; Ω, εχάθηκα η δυστυχισμένη! + +ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ +Δεν ξέρω. Αυτούς είδα εγώ να το ζητούν. Και ο Μενέλαος πηγαίνει τώρα +γρήγορα, διά να το εύρη έξω από το σπίτι. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Αλλοίμονο εχάθηκα! Και σένα, παιδί μου, θα σε σκοτώσουν οι δύο γύπες, +ενώ ο πατέρας σου είναι εις τους Δελφούς. + +ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ +Μου φαίνεται ότι, αν εκείνος ήτο εδώ, δεν θα επάθαινες τίποτε κακόν. +Αλλά τώρα δεν έχεις κανένα που να σ' αγαπά. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Δεν γίνεται έξω λόγος περί του Πηλέως ότι έρχεται; + +ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ +Εκείνος είναι γέρος, ώστε να σε βοηθήση, και αν έλθη. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Έστειλα και του εμήνυσα και μάλιστα όχι μίαν φοράν μόνον. + +ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ +Σου φαίνεται ότι πραγματικώς οι απεσταλμένοι σου εφρόντισαν; + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Πώς να κάμω; θέλεις και συ να πας εκ μέρους μου; + +ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ +Πώς να δικαιολογήσω ότι θα λείψω τόσον από το σπίτι; + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Πολλάς δικαιολογίας ημπορείς να εύρης• και συ είσαι γυναίκα. + +ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ +Είναι πολύς κίνδυνος, διότι η Ερμιόνη προσέχει πολύ. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Βλέπεις; Διστάζεις, ενώ τόσα υποφέρω εγώ που με αγαπάς. + +ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ +Όχι, μη με βρίζης. Πηγαίνω, έστω και αν πρόκειται να πάθω τίποτε +κακόν, αφού είμαι δούλη και η ζωή μιας δούλης δεν αξίζει τίποτε. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Πήγαινε λοιπόν γρήγορα. Εγώ δε καθισμένη εδώ με θρήνους και γόους και +δάκρυα θα γεμίσω τον αέρα. Διότι είναι φυσικόν εις ημάς τας γυναίκας +ως απόλαυσιν να έχωμεν πάντοτε εις το στόμα μας τας συμφοράς του +παρόντος. Και διά να κλαίω δεν έχω μίαν αφορμήν αλλά πολλάς. Την +πατρικήν μου πόλιν, τον Έκτορα που έχασα και την σκληράν μου τύχην +που μ' έκαμε δούλην ενώ δεν ήξιζα. Δεν πρέπει κανείς να μακαρίζη ένα +άνθρωπον πριν ιδή πώς θα περάση την τελευταίαν ημέραν της ζωής του +και πώς κατέβη εις τον άλλον κόσμον. Ο Πάρις δεν έφερε την Ελένην εις +το Ίλιον ως σύζυγον αλλά ως καταστροφήν. Ένεκα αυτής, ω Τροία, με το +δόρυ και με το πυρ σε κατέλαβεν ο Ταχύς Άρης των Ελλήνων με τον +στόλον των χιλίων πλοίων, και ο υιός της θαλασσίας Θέτιδος τον ιδικόν +μου σύζυγον τον Έκτορα έσυρε γύρω από τα τείχη, δεμένον πίσω από το +άρμα του. Κ' εμέ την ιδίαν εξ αιτίας της με ήρπασαν από τα δωμάτια +μου και με ωδήγησαν κάτω εις την θάλασσαν, διά να πέσω εις την +φοβεράν δουλείαν. Άφθονα τα δάκρυα έτρεχαν εις το πρόσωπόν μου, όταν +άφησα την πόλιν και το σπίτι μου και τον άνδρα μου κυλιόμενον εις την +σκόνην. Ω δυστυχισμένη εγώ, τι ανάγκη ήτο να βλέπω ακόμη το φως ως +δούλη της Ερμιόνης; Και αυτήν φοβουμένη τώρα κατέφυγα εις αυτό το +άγαλμα της θεάς, το οποίον εναγκαλίζομαι ως ικέτις, όπου και λύομαι +εις τα δάκρυα, τα οποία τρέχουν ως σταγόνες από πέτραν. + + + +ΣΚΗΝΗ Γ'. + + + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ—ΧΟΡΟΣ ΘΗΒΑΙΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ + +ΧΟΡΟΣ +Ω, συ, η οποία ήλθες εις το ιερόν αυτής της θεάς, εγώ, αν και γέννημα +της Φθίας, έρχομαι όμως προς σε την καταγομένην από την Ασίαν, από +λύπην, μήπως κατορθώσω να εύρω μίαν λύσιν των δεινών σου, αφού σε και +την Ερμιόνην τρομερά έρις περιέπλεξε, διότι και αι δύο ένα άνδρα +έχετε, τον υιόν του Αχιλλέως. Σκέψου καλά την δυστυχίαν εις την +οποίαν ευρέθης. Συ, κόρη από την Τροίαν, αγωνίζεσαι προς δέσποιναν +Λάκαιναν. Άφησε το τώρα το ιερόν της θαλασσινής θεάς, το δεχόμενον +προσφοράς. Διότι ποίον θα είναι το όφελός σου, αν αναγκάζεσαι να +συναγωνίζεσαι προς τους δεσπότας και επομένως να φθείρης το σώμα σου; +Οι δυνατώτεροι θα επικρατήσουν. Διατί κοπιάζεις, ενώ δεν είσαι +τίποτε; Πήγαινε• άφησε τον ναόν της Νηρηίδος θεάς, σκέψου ότι είσαι +ξένη δούλη, εις ξένην πόλιν, όπου δεν βλέπεις κανένα από τους φίλους +σου, ω δυστυχεστάτη, ω τρισαθλία νύμφη. + +(Αντιστροφή β'.) + +Δυστυχεστάτη, ήλθες, εδώ ω γυναίκα της Τροίας. Αλλά φοβούμεναι τους +κυρίους μας σιωπώμεν, —μολονότι σε λυπούμεθα,—μη μας ιδή ότι σε +συμπαθούμεν η κόρη του Διός. + + + +ΣΚΗΝΗ Δ'. + + + +ΑΙ ΑΥΤΑΙ—ΕΡΜΙΟΝΗ + +(Η Ερμιόνη εισέρχεται επιδεικτικώς ενδεδυμένη και ομιλεί με +υπεροψίαν) + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Τα πλούσια χρυσά στολίσματα της κεφαλής και τους κεντημένους πέπλους, +δεν έλαβα ούτε από τον Αχιλλέα ούτε από τον Πηλέα, αλλά τους είχα +προίκα αφ' ότου έφθασα εδώ από το σπίτι μου, από την Λακωνικήν γην +της Σπάρτης, γιατί μου τα είχε χαρίση ο πατέρας μου ο Μενέλαος μαζί +με άλλην προίκα, γι' αυτό έχω το δικαίωμα να είμαι ελευθερόστομος. Σε +σας λοιπόν αυτά τα λόγια λέγω. Συ όμως, αν και είσαι δούλη και σε +κατέκτησαν ως λάφυρον, θέλεις να διώξης εμέ από το σπίτι μου και να +γίνης κυρία. Και με τα φάρμακά σου έκαμες τον άνδρα μου να με μισήση +και όλη μου η γαλήνη εχάθη. Διότι είναι τρομερά η ψυχή των γυναικών +της Ασίας εις το να βρίσκουν αυτά τα μέσα. Αλλ' απ' αυτά θα σε +εμποδίσω εγώ και εις τίποτε δεν θα σε ωφελήση αυτό το ιερόν της +Νηρηίδος. Ούτε ο βωμός ούτε ο ναός θα σε προστατεύουν, αλλά θ' +αποθάνης. Εάν δε κανείς θεός ή θνητός θέλη να σε σώση, πρέπει πρώτον +να παραιτήσης τας πριν ιδέας σου και να πέσης ταπεινή εις τα πόδια +μου, και να περιποιηθής το σώμα μου και να μου χύνης μέσα από χρυσά +αγγεία δροσερόν νερόν του Αχελώου και να εννοήσης ποίοι είναι εκείνοι +κοντά εις τους οποίους ζης. Διότι αυτά εδώ δεν είναι ούτε του Έκτορος +ούτε του Πριάμου, ούτε έχεις τον χρυσόν που είχες άλλοτε. Εδώ είναι +πόλις Ελληνική. Εις τόσην αναίδειαν έφθασες, δυστυχισμένη, ώστε +ετόλμησες να πάρης άνδρα εκείνον του οποίου ο πατέρας εσκότωσε τον +σύζυγόν σου και έκαμες παιδιά με τον κύριόν σου. Έτσι είσθε σεις όλοι +οι βάρβαροι. Ο πατέρας παίρνει σύζυγον την κόρην του και το παιδί την +μητέρα, και η κόρη τον αδελφόν, οι φίλτατοι δε μεταξύ των +επιβουλεύονται ο ένας τον άλλον και αλληλοσκοτώνονται. Αυτάς τας +συνηθείας έφερες και να τας κρατήσης διά τον εαυτόν σου• μη τας +μεταδώσης δε και εις ημάς. Ημείς δεν θεωρούμεν καλόν ένας άνδρας να +έχη δύο γυναίκας, αλλά και οι δύο σύζυγοι να αποβλέπουν εις ένα +έρωτα, εάν θέλουν να ζουν καλά. + +ΧΟΡΟΣ +Ζηλότυπον είναι το φύλον των γυναικών εκ φύσεως, και προ πάντων +δυσμενές, όταν δύο γυναίκες έχουν ένα άνδρα. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Αλλοίμονον! Κακόν είναι εις τους ανθρώπους η νεότης και μάλιστα όταν +δεν την διευθύνη η δικαιοσύνη. Εγώ φοβούμαι μήπως, επειδή είμαι δούλη +σου, με εμποδίση αυτό να ομιλήσω, μολονότι έχω πολλά δίκαια, εξ άλλου +δε, αν κρατήσω την γλώσσαν μου, μήπως βλαφθώ επίσης διά την σιωπήν +μου. Διότι οι μεγαλοφρονούντες δεν ακούουν ευχαρίστως τα λόγια των +υποδεεστέρων. Αλλά δεν θ' αφήσω τον εαυτόν μου να νικηθή από +αδυναμίαν. Αλλά ειπέ μου συ, ω νέα, ποία αίτια θα σε πείσουν τάχα να +διεκδικήσω με σε τα δικαιώματα του νομίμου γάμου; Μήπως άρά γε η +πόλις της Λακεδαίμονος είναι μικροτέρα από την πόλιν των Φρυγών, +μήπως η τύχη μου είναι ανωτέρα της δικής σου, ή μήπως τουλάχιστον +είμαι ελευθέρα; Ή στηριζομένη εις την νεότητα και εις την ωραιότητά +μου και εις το μέγεθος της πατρίδος μου και εις τους φίλους μου θέλω +να καταλάβω αντί σού το σπίτι σου; τι τάχα, μήπως ζητώ να γεννήσω εγώ +αντί σού παιδιά, τα οποία θα είναι και δούλα όπως εγώ και θ' αυξάνουν +την δυστυχίαν μου; Ή άραγε, αν συ δεν γεννήσης παιδιά, θ' ανεχθή η +Φθία να βασιλεύσουν τα δικά μου; Με αγνοούν οι Έλληνες, και διά τον +Έκτορα, και άγνωστος τους είμαι και ούτε γνωρίζουν ότι ήμουν +βασίλισσα των Φρυγών. Δεν είναι λοιπόν τα φάρμακα μου που κάμνουν τον +άνδρα σου να σε αποστρέφεται, αλλά φαίνεται ότι συ δεν γνωρίζεις να +τον περιποιηθής. Διότι αυτό είναι το φίλτρον της γυναικός• όχι η +καλλονή της αλλά τα προτερήματά της ευχαριστούν τους άνδρας. Συ δε, +μόλις ολίγον πειραχθής, ομιλείς με υπερηφάνειαν διά την πατρίδα σου +και περιφρονείς την Σκύρον. Δείχνεις συ τον πλούτον σου μέσα εις τους +πτωχούς και ο Μενέλαος είναι δι' εσέ μεγαλύτερος από τον Αχιλλέα. +Αυτά κάμνουν τον άνδρα σου να σε αποστρέφεται. Πρέπει η γυναίκα, και +αν πάρη άνδρα κακόν, να υπομένη και όχι να συναγωνίζεται μαζί του εις +υπερηφάνειαν. Εάν ήσουν εις την σκεπασμένην με χιόνια Θράκην και +είχες άνδρα βασιλέα, ο οποίος θα εμοιράζετο με πολλάς την κλίνην του, +θα τας εσκότωνες όλας; Και από το αχόρταστον πάθος σου θα ύβριζες +όλας τας γυναίκας; Αυτό είναι αισχρόν αν και ημείς αισθανόμεθα αυτήν +την ασθένειαν περισσότερον από τους άνδρας, εν τούτοις προσπαθούμεν +να την μετριάζωμεν. Ω φίλτατε Έκτωρ, πώς ενθυμούμαι ότι, αν κάποτε η +Κύπρις σου ενέπνεεν αδυναμίαν, εγώ την υπέφερα και πολλάκις έδωκα τον +μαστόν μου εις τα νόθα παιδία σου, διά να μη σε πικράνω. Με αυτήν την +συμπεριφοράν είλκυα προς εμέ τον άνδρα μου. Ενώ συ φοβείσαι μην +εγγίση έστω και μια σταλαγματιά δρόσου τον άνδρα σου. Πρόσεξε μήπως +περάσης εις το πάθος προς τον άνδρα ακόμη εκείνην που σ' εγέννησε. Τα +παιδιά των κακών μητέρων, αν έχουν νουν, πρέπει ν' αποφεύγουν, τα +καμώματα των μητέρων των. + +ΧΟΡΟΣ +Δέσποινα, όσον είναι δυνατόν, προσπάθησε να συμφιλιωθής μαζί της. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Πώς; κάνεις την φρόνιμην με τα λόγια σου, και με κατηγορείς εμένα ως +μη σώφρονα; + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Αυτό δεν φαίνεται τουλάχιστον από τα λόγια που είπες. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Η σκέψις σου ας μη γίνη ιδική μου σκέψις. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Είσαι νέα και όμως ομιλείς περί αισχρών. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Συ δεν τα λέγεις, αλλά όσον ημπορείς τα κάνεις. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Δεν ημπορείς να υποφέρης με σιωπήν όσα σου εμπνέει ο έρως σου; + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Μήπως αυτά δεν είναι πάντοτε η πρώτη σκέψις της γυναικός; + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Όταν τα μεταχειρίζεται, καλά. Ειδεμή είναι αισχρά. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Εις την πόλιν που κατοικούμεν δεν έχομεν τους νόμους των βαρβάρων. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Κ' εκεί θεωρούνται κακά όσα κακά είναι κ' εδώ. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Σοφή είσαι, σοφή. Αλλ' όμως πρέπει ν' αποθάνης. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Βλέπεις πώς σε κυττάζει το άγαλμα της Θέτιδος; + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Μισεί η θεά την πατρίδα σου εξ αιτίας του φόνου του Αχιλλέως. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Η Ελένη ήτο η αιτία του φόνου του, η μητέρα σου, όχι εγώ. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Θα σπρώξης ακόμη περισσότερον τας ύβρεις σου εναντίον μου; + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Ιδού, σιωπώ και ράβω το στόμα μου. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Απάντησε εις εκείνο διά το οποίον ήλθα. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Σου απαντώ ότι δεν έχεις νουν όσον πρέπει. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +θα φύγης από αυτό το αγνόν τέμενος της θαλασσίας θεάς; + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Νεκρά βεβαίως. Εάν όμως δεν αποθάνω, δεν θα το αφήσω +ποτέ. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Αυτό είναι πλέον αποφασισμένον και δεν θα περιμείνω την επιστροφήν +του συζύγου μου. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Ούτε εγώ όμως έως τότε θα παραδοθώ εις σε. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +θα βάλω φωτιά και θα σ' αναγκάσω χωρίς να ανησυχήσω προς χάριν σου. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Άναψε λοιπόν την φωτιά• οι θεοί θα τα ιδούν αυτά. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Και εις το σώμα σου θα προξενήσω τους πόνους που φέρνουν τα τρομερά +τραύματα. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Σφάξε με, χύσε το αίμα μου εις τον βωμόν της θεάς. Εκείνη θα σε +τιμωρήση. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Ω γέννημα βάρβαρον και ω σκληρόν θράσος, περιφρονείς τον θάνατον; +Αλλά εγώ έχω το μέσον να σε κάμω ν' αφήσης με την θέλησίν σου το +μέρος αυτό. Έχω τον τρόπον να σε πείσω. Αλλ' ας κρατήσω τα λόγια μου, +να γίνουν γρήγορα πράγμα. Κάθησαι καλά εδώ• αλλά και αν με μολύβι +είσαι κολλημένη εις το έδαφος, πάλιν εγώ θα σε εκτοπίσω, πριν να έλθη +ο υιός του Αχιλλέως, εις τον οποίον έχεις τόσην πεποίθησιν. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Έχω πεποίθησιν. Παράξενον! Κατά των ερπετών και των θηρίων οι θεοί +έδωκαν εις τους ανθρώπους φάρμακα. Κανείς όμως δεν ευρήκε ποτέ +φάρμακον εναντίον της κακής γυναικός, η οποία και από την έχιδναν και +από την φωτιάν είναι τρομερωτέρα. Τόσον κακόν είμεθα ημείς διά τους +ανθρώπους. + +ΧΟΡΟΣ +Βεβαίως μεγάλων κακών υπήρξεν αιτία ο υιός του Διός και της Μαίας, +όταν ήλθεν εις το δάσος της Ίδης οδηγών το λαμπρόν άρμα των τριών +θεών, ωπλισμένον διά την ολεθρίαν έριδα της καλλονής προς ένα νεαρόν +ποιμένα, ο οποίος εκάθητο μόνος του εις τας ερήμους επαύλεις και τους +σταθμούς. Όταν ήλθαν αι θεαί εις το πυκνόν δάσος, πρώτον έλουσαν τα +ωραία σώματα εις το ρεύμα των ορεινών πηγών και έπειτα επήγαν εις τον +υιόν του Πριάμου, απευθύνουσαι η μία προς την άλλην λόγια +προσβλητικά. Αλλά η Κύπρις ενίκησε με τα δόλια λόγια της τα οποία +τέρπουν, υπήρξαν όμως πικρά διά την δυστυχισμένην πόλιν της Τροίας. +Είθε να έρριχνεν οπίσω της το κακόν εκείνη που εγέννησεν άλλοτε τον +Πάριν πριν κατοικήση τας υπωρείας της Ίδης, όταν εφώναζεν η +Κασσάνδρα, καθισμένη κοντά εις την προφητικήν δάφνην, ότι έπρεπε να +φονευθή, διότι έμελλε να γεννήση την δυστυχίαν της μεγάλης πόλεως του +Πριάμου. Προς ποίον δεν ήλθε; Ποίον από τους δημογέροντας δεν +παρεκάλεσε να φονεύση το βρέφος; + +Εάν την ήκουαν, ούτε αι άλλαι γυναίκες της Τροίας θα εγίνοντο δούλαι, +ούτε συ ως δούλη θα ήσουν πλησίον εις τους τυράννους. Και η από όλην +την Ελλάδα εκστρατεύσασα νεολαία δεν θα ηγωνίζετο δέκα χρόνια έξω από +τα τείχη της Τροίας, ούτε τόσαι σύζυγοι θα έμεναν έρημοι, ούτε τόσοι +γέροντες ορφανοί από παιδιά. + +Α Υ Λ Α I Α + + + + +ΠΡΑΞΙΣ Β'. + + + + +ΣΚΗΝΗ Α'. + + + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ — ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Έρχομαι, αφού ανεκάλυψα το παιδί σου, το οποίον κρυφά από την +θυγατέρα μου έστειλες εις άλλο σπίτι. Επίστευες ότι εσέ μεν θα σώση +αυτή η θεά, το παιδί σου δε εκείνοι που το έκρυψαν. Αλλ' απεδείχθης +ολιγώτερον έξυπνη από τον Μενέλαον. Αν δεν φύγης από αυτόν τον τόπον, +θα φονεύσωμεν αυτό αντί σου. Σκέψου λοιπόν αυτό, ποίον εκ των δύο +θέλεις, ν' αποθάνης συ, ή να χαθή αυτό, εξ αιτίας σου, δι' όσα έκαμες +συ εναντίον της κόρης μου. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Ω φήμη, φήμη, μυρίους θανάτους, οι όποιοι δεν αξίζουν τίποτε, έκαμες +να φαίνωνται μεγάλοι. Εγώ θεωρώ ευτυχείς εκείνους, των οποίων η φήμη +στηρίζεται εις την αλήθειαν. Εκείνους όμως, οι οποίοι στηρίζονται εις +το ψεύδος, δεν θεωρώ ότι έχουν άλλην αξίαν παρά μόνον ότι οφείλουν +την φήμην των εις την τύχην. Συ λοιπόν είσαι, που αρχηγός των +εκλεκτών Ελλήνων αφήρεσες άλλοτε την Τροίαν από τον Πρίαμον, μολονότι +είσαι τόσον άνανδρος; Συ, ο οποίος πεισθείς εις τα λόγια της κόρης +σου, που είναι παιδί ακόμη, τόσον υπερηφανεύεσαι και καταδέχεσαι να +πολεμής μίαν δυστυχισμένην δούλην γυναίκα; Δεν σ' ευρίσκω ούτε σε +άξιον της Τροίας ούτε την Τροίαν άξιάν σου. Όσοι λοιπόν φαίνονται +λαμπροί, είναι μόνον απ' έξω, από μέσα όμως είναι ίσοι με τους +κοινούς ανθρώπους και μόνον κατά τα πλούτη διαφέρουν, διότι αυτά τους +δίδουν δύναμιν. Μενέλαε, ας τελειώσωμεν αυτήν την ομιλίαν. Εάν χαθώ +διά την κόρην σου, πώς εκείνη θ' αποφύγη την τιμωρίαν διά το αίμα που +θα χυθή; Και συ ακόμη εις τα μάτια των πολλών θα είσαι συνεργός αυτού +του φόνου, διά το μέρος που έλαβες εις αυτόν. Αν εγώ σωθώ από τον +θάνατον, φονεύσης δε το παιδί μου, πώς θ' ανεχθή εύκολα τον θάνατον +του ο πατέρας του; Αυτόν δεν τον εθεώρησεν άνανδρον η Τροία, όπως σε. +Εκείνος, θα κάμη ό,τι πρέπει και θα φανή ότι κάμνει άξια του Πηλέως +και του πατρός του Αχιλλέως. Θα διώξη λοιπόν την κόρην σου από το +σπίτι, όταν δε συ θέλησης να την δώσης εις άλλον άνδρα, τι θα του +είπης; ότι τάχα τον άφησε, φρόνιμη αυτή, και έφυγε, επειδή ήτο κακός +σύζυγος; Αλλά αυτό θα είναι ψεύδος. Ή θα την κρατήσης εις το σπίτι +σου να γηράση ανύπανδρος; Ω, δυστυχισμένε, δεν βλέπεις πόση κακή θα +είναι η συνέπεια! Πόσα δεν θα επροτιμούσες να πάθη η κόρη σου από +αντιζήλους παρά όσα εγώ σου λέγω; Δεν πρέπει διά μικρά πράγματα να +προκαλή κανείς μεγάλας δυστυχίας, ουδέ αν αι γυναίκες είμεθα όντα +τόσον κακά, οι άνδρες να εξομοιούνται με ημάς κατά την φύσιν. Εγώ, αν +μετεχειρίσθην φάρμακα, διά να κάμω στείραν την θυγατέρα σου, όπως +αυτή λέγει, με την θέλησίν μου και όχι διά της βίας, θ' αφήσω τον +βωμόν αυτόν και θα υποβληθώ εις την κρίσιν του γαμβρού σου. Διότι και +αυτόν δεν βλάπτω ολιγώτερον, αν τον καταδικάζω να μείνη χωρίς παιδιά. +Εγώ αυτά έχω να είπω διά τον εαυτόν μου. Όσον αφορά εσέ, ένα μόνον +παρατηρώ. Ότι διά γυναικείαν έριδα κατέστρεψες και την δυστυχισμένην +πόλιν της Τροίας. + +ΧΟΡΟΣ +Ομίλησες προς άνδρας με περισσοτέραν τόλμη από όση αρμόζει εις +γυναίκας και ελησμόνησες την φρόνησιν. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Αυτή είναι νίκη μικρή και όχι άξια της βασιλείας μου και, όπως +λέγεις, της Ελλάδος. Μάθε όμως ότι εκείνο που χρειάζεται κανείς, του +είναι μεγαλύτερον από την άλωσιν της Τροίας. Εγώ θα βοηθήσω την κόρην +μου, διότι είναι μεγάλη προσβολή να διωχθή από την συζυγικήν κλίνην. +Όλα τα άλλα, τα οποία ημπορεί να πάθη μία γυναίκα είναι ολιγώτερα• το +να χάνη όμως τον άνδρα της είναι ως να χάνη την ζωήν της. Ο σύζυγος +της κόρης μου έχει το δικαίωμα να διατάσση τους δούλους μου, όπως η +κόρη μου και εγώ να διατάσσωμεν τους ιδικούς του. Διότι μεταξύ φίλων, +οι οποίοι είναι πραγματικοί φίλοι, δεν υπάρχει τίποτε ιδιαίτερον, +αλλά όλα είναι κοινά. Αν λοιπόν, όταν λείπη εκείνος, δεν φροντίσω εγώ +διά τα συμφέροντά του, είμαι άνθρωπος φαύλος και όχι φρόνιμος. Αλλά +άφησε πλέον τον ναόν αυτής της θεάς, διότι, αν αποθάνης συ, αυτό το +παιδί σώζεται από τον θάνατον. Αν όμως συ δεν θέλης ν' αποθάνης, θα +φονεύσω αυτό. Ένας από τους δύο σας είναι ανάγκη να αφήση την ζωήν. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Αλλοίμονον, ποίαν πικράν εκλογήν ζωής μου προτείνεις! Και αν εκλέξω +θα είμαι αθλία και αν δεν εκλέξω γίνομαι δυστυχής. Ω συ, που χάριν +μικράς αιτίας, μεγάλα κάμνεις, άκουσε με. Διά ποίαν αιτίαν ζητείς τον +θάνατον μου; Ποίαν πόλιν επρόδωσα, ποίον από τα παιδιά σου εσκότωσα, +πού έβαλα πυρκαϊάν; Διά της βίας εκοιμήθην με τον κύριόν μου και +φονεύεις εμέ αντί εκείνου ο οποίος είναι η αιτία; Αφήνεις την αρχήν +και φέρεσαι εναντίον του αποτελέσματος; Ω, τι δυστυχία είναι αυτή! +Δυστυχισμένη μου πατρίς, πόσα υποφέρω! Τί ανάγκη ήτο να γεννήσω, διά +να προσθέσω και άλλο βάρος διπλούν εις τα βάρη μου; Ποία ευχαρίστησις +υπάρχει εις την ζωήν μου, και τι, ποίας δυστυχίας να κυττάξω, τας +περασμένας ή τας παρούσας; Μήπως δεν είδα την σφαγήν του Έκτορος +δεμένου εις το άρμα, και το Ίλιον οικτρώς πυρπολούμενον, εγώ δε η +ιδία δεν εισήλθα ως δούλη εις τα πλοία των Αργείων, συρομένη από τα +μαλλιά; Όταν έφθασα εις την Φθίαν, μου εδόθη σύζυγος ο φονεύς του +Έκτορος. Διατί όμως να κλαίω δι' αυτάς τας παλαιάς δυστυχίας και δεν +συλλογίζομαι τα κακά που έχω εμπρός μου; Ένα παιδί μου έμενε, φως της +ζωής μου, και αυτό θα μου το σκοτώσουν τώρα, διότι το θέλουν. Αλλά +όχι, δεν θα γίνη αυτό διά να σώσω εγώ την αθλίαν μου ζωήν, διότι το +να σωθή αυτό, είναι η μόνη μου ελπίς, εις εμέ δε θα είναι +αίσχος να μη χαθώ προς χάριν του παιδιού μου. Ιδού λοιπόν αφήνω τον +βωμόν και παραδίδομαι εις τα χέρια σας. Σφάξατέ με, φονεύσατέ με, +δέσατέ με, κρεμάσατέ με από τον λαιμόν. Ω, παιδί μου, εγώ η μητέρα +σου καταβαίνω εις τον Άδην, διά να μη πεθάνης συ! Αν δε σωθής από τον +θάνατον, ενθημήσου την μητέρα σου, πόσα υπέφερε κ' εχάθη. Και, όταν +σε φιλή ο πατέρας σου, αγκάλιασέ τον και με δάκρυα ειπέ του τι έκαμα. +Όλων των ανθρώπων η ζωή των είναι τα παιδιά των. Εκείνος που θα με +κατηγορήση, διότι είναι άπειρος από παιδιά, βεβαίως ολιγώτερον πονεί, +και δυστυχών είναι πάλιν ευτυχής. + +ΧΟΡΟΣ +Τα λόγια της μας συνεκίνησαν• διότι τα δυστυχήματα των ανθρώπων, και +ξένοι αν είναι, μας προξενούν λύπην, Συ, Μενέλαε, έπρεπε να +συμφιλιώσης αυτήν με την κόρην σου, διά ν' απαλλαχθή και αυτή από τα +δυστυχήματα της. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ (προς τους ακολούθους του) +Δούλοι, πάρετέ μου την αυτήν και δέσατε της τα χέρια. Διότι δεν +πρόκειται ν' ακούση ευχάριστα λόγια. Εγώ, διά ν' αφήσης τον άγιον +βωμόν της θεάς, σε ηπείλησα με τον θάνατον αυτού του παιδιού και σε +ηνάγκασα να έλθης εις τα χέρια μου, διά να σε σκοτώσω. Και αυτά μεν +μάθε ότι είναι αποφασισμένα δι' εσέ. Ότι όμως αφορά εις αυτό το παιδί +θα το αποφασίση η κόρη μου, αν θέλη να το σκοτώση, ή όχι. Πήγαινε +τώρα εις τανάκτορα, διά να μάθης, δούλη εσύ, να υβρίζης τους +ελευθέρους. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Αλλοίμονον, με ηπάτησες, με δόλον μ' έπεισες! + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Δεν το αρνούμαι, το διακηρύττω φανερά εις όλους. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Αυτή είναι η σοφία που θαυμάζουν εις τον Ευρώταν; + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Και εις την Τροίαν επίσης εκδικούνται εκείνους που υβρίζουν. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Τα δε θεία δεν τα νομίζεις θεία, και δεν σου φαίνεται ότι θα δώσης +λόγον; + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Όταν έλθη ο καιρός, θα τα υποστώ. Αλλά εσέ θα σε φονεύσω. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Και αυτό το παιδί θα το αποσπάσης από την [τα] αγκάλην της μητέρας +του; + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Βεβαίως όχι• αν θέλη όμως η κόρη μου, θα της το δώσω να το φονεύση. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Αλλοίμονον! Πώς να σε κλάψω, παιδί μου! + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Βεβαίως και αυτό δεν ημπορεί να έχη πολλάς ελπίδας. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Ω μισητότεροι όλων των ανθρώπων, κάτοικοι της Σπάρτης, δόλιοι εις τας +σκέψεις σας, βασιλείς του ψεύδους, μηχανορράφοι των κακών, που δεν +σκέπτεσθε τίποτε ίσιον και τίμιον αλλά περίπλοκα μόνον, αδικία είναι +να ευτυχήτε εις την Ελλάδα. Ποίον έγκλημα σάς είναι άγνωστον; Δεν +είναι πυκνοί οι φόνοι σας; Δεν είσθε αισχροκερδείς; Δεν συλλαμβάνεσθε +διαρκώς ότι άλλα λέγετε με την γλώσσαν και άλλα σκέπτεσθε; Δυστυχία +εις σας! Δι' εμέ ο θάνατος δεν είναι τόσον τρομερός, όσον νομίζεις. +Διότι εγώ εχάθηκα από την ημέραν που κατελήφθη η Τροία και εφονεύθη ο +γενναίος σύζυγός μου, ο οποίος πολλάκις σ' έκαμε να τρέχης από την +ξηράν, όπου ήσουν εις τα πλοία ναύτης. Τώρα φαίνεσαι γενναίος μαχητής +εναντίον μιας γυναικός και με φονεύεις. Κτύπησέ με, διότι ποτέ δεν θα +κολακεύσω σε και την κόρην σου. Αν συ ήσουν μεγάλος εις την Σπάρτην, +κ' εγώ όμως ήμουν εις την Τροίαν. Αν δε εγώ δυστυχώ τώρα, μην +υπερηφανεύεσαι και σε θα εύρη με την σειράν σου η δυστυχία. + +(Απάγεται από τους δούλους. Ο Μενέλαος εξέρχεται με τους ακολούθους). + + + +ΣΚΗΝΗ Β'. + + + +ΧΟΡΟΣ +Ποτέ δεν θα επαινέσω εκείνον τον άνθρωπον, ο οποίος έχει δύο γυναίκας +και παιδιά από δύο μητέρας, διότι αυτό φέρει διενέξεις εις την +οικογένειαν και πικράν λύπην. Είθε ο ιδικός μου σύζυγος ν' αρκήται +εις εμέ μίαν γυναίκα και να μη φέρη αντίζηλον εις το νυμφικόν μας +κρεββάτι. Και η πόλις δύο άρχοντας δεν υποφέρει ευκολώτερα από τον +ένα, διότι επάνω εις το ένα βάρος προστίθεται άλλο, και γίνεται +αφορμή να στασιάζουν οι πολίται. Ακόμη και εις τους ποιητάς αι Μούσαι +αγαπούν να γεννούν διχονοίας, όταν δύο με επιμέλειαν συνθέτουν τον +ίδιον ύμνον. Όταν δε γοργαί πνοαί άνεμου σπρώχνουν τα πλοία, δύο +γνώμαι των πηδαλιούχων και πυκνόν πλήθος σοφών δεν αξίζουν όσον ένας +άνθρωπος, ολιγώτερον ειδήμων αλλ' απόλυτος κύριος. Έτσι η εξουσία και +εις τας οικογενείας και εις τας πόλεις είναι αναγκαία, όταν θέλη +κανείς να μην αφήση να του φύγη μία ευκαιρία. Το αποδεικνύει η +Λάκαινα, η κόρη του στρατηλάτου Μενελάου, η οποία έφερε την φωτιάν +εις μίαν οικογένειαν, γίνεται δε αιτία να φονευθή τώρα η δυστυχισμένη +κόρη της Τροίας μαζί με το παιδί της. Άθεοι, άνομοι, εναντίον της +φύσεως είναι ο φθόνος. Συ δε, ω δέσποινα, θα μετανοήσεις κάποτε δι' +όσα κάμνεις τώρα. Αλλά βλέπω να προχωρά προς τανάκτορα το ζεύγος το +οποίον είναι τόσον στενά συνδεδεμένον με μίαν απόλαυσιν θανατικών. Ω +δυστυχισμένη γυναίκα και συ άμοιρο παιδί, που πεθαίνεις, διά να +πληρώσης τον γάμον της μητέρας σου, ενώ είσαι αθώον συ και τίποτε +κακόν δεν έκαμες εις τους βασιλείς! + + + +ΣΚΗΝΗ Γ'. + + + +ΧΟΡΟΣ — ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ — ΜΟΛΟΣΣΟΣ + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Ιδού εγώ με αρματωμένα τα χέρια από τους βρόχους κατεβαίνω εις τον +κάτω κόσμον. + +ΜΟΛΟΣΣΟΣ +Αα, μητέρα μου, μητέρα μου, κ' εγώ κατεβαίνω μαζί σου κάτω από τα +φτερά σου. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Θύμα της σφαγής. Ω, βασιλείς της Φθίας! + +ΜΟΛΟΣΣΟΣ +Ω, πατέρα, έλα να μας βοηθήσης! + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Ω, αγαπημένο μου παιδί, θα κοιμηθής μέσα εις την γην εις το στήθος +της δυστυχισμένης μητέρας σου νεκρόν και συ κάτω από το χώμα κοντά +εις την νεκράν! + +ΜΟΛΟΣΣΟΣ +Ω, αλλοίμονον, τι θα μου κάμουν κ' εμένα και εις εσένα, μητέρα! + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Πηγαίνετε εις τον Άδην, διότι ήλθατε από εχθρικήν πόλιν. Πεθαίνετε +και οι δύο από διπλήν απόλαυσιν. Συ μεν φονεύεσαι με την ιδικήν μου +απόφασιν, το δε παιδί αυτό κατ' απόφασιν της Ερμιόνης. Μεγάλη +αφροσύνη είναι ο εχθρός να φείδεται του εχθρού του, όταν ημπορή να +τον φονεύση και ν' απαλλάξη από αυτόν την οικίαν. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Ω, σύζυγε μου, υιέ του Πριάμου, διατί να μην έχω το χέρι σου και το +δόρυ σου να με βοηθήσουν! + +ΜΟΛΟΣΣΟΣ +Ω, αλλοίμονον, με τι μαγικόν τραγούδι να σωθώ από τον θάνατον! + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Πέσε εις τα πόδια του δεσπότου σου, παιδί μου, και παρακάλεσέ τον. + +ΜΟΛΟΣΣΟΣ +Ω, αγαπητέ μου, μη με παραδώσης εις τον θάνατον! + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Αναλύομαι εις δάκρυα, αι κόραι μου στάζουν διαρκώς όπως η πηγή, η +οποία τρέχει από βράχον ανήλιον. + +ΜΟΛΟΣΣΟΣ +Ω, αλλοίμονόν μου, πως να σωθώ από αυτήν την δυστυχίαν! + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Τι πέφτεις εις τα πόδια μου και με παρακαλείς, όπως το κύμα εις τον +βράχον της θαλάσσης; Εγώ είμαι ο προστάτης της ιδικής μου +οικογενείας, δι' εσέ όμως δεν αισθάνομαι καμμίαν αγάπην, διότι πολύ +από την ζωήν μου κατηνάλωσα, διά να γίνω κύριος της Τροίας και της +μητέρας σου. Αφού έχεις την απόλαυσιν να είσαι παιδί της, θα κατέβης +μαζί της εις τον Άδην. + +ΧΟΡΟΣ +Ιδού ότι έρχεται προς τα εδώ ο γέρων Πηλεύς σπεύδων με το γεροντικόν +του βήμα. + + + +ΣΚΗΝΗ Γ'. + + + +ΟΙ ΑΥΤΟΙ—ΠΗΛΕΥΣ + + +ΠΗΛΕΥΣ +Σας ερωτώ, ω γυναίκες, καθώς και αυτόν, ο οποίος είναι έτοιμος διά +σφαγήν τι συμβαίνει, και διατί; Ποία η αιτία της ταραχής εις τα +ανάκτορα; Τι σημαίνει αυτή η εκτέλεσις χωρίς δίκην; Στάσου, Μενέλαε. +Μη σπεύδης να εκτελέσης χωρίς δίκην. (Προς τον δούλον). Συ, οδήγησε +με γρηγορώτερα. Διότι μου φαίνεται ότι δεν επιτρέπεται αργοπορία, +αλλά τώρα παρά ποτέ άλλοτε θα ηυχόμην να είχα νεανικήν δύναμιν. Και +πρώτον μεν προς αυτούς ας διευθύνωμεν ευνοϊκόν άνεμον, όπως εκείνον +που φουσκώνει τα πανιά των πλοίων. Ειπέ μου συ, ποία δίκη απεφάσισε +να σου δέσουν τα χέρια και να σε οδηγήσουν εδώ με το παιδί σου; +Φέρεσαι προς το θάνατον ως προβατίνα με το αρνί της, ενώ εγώ δεν +είμαι παρών ούτε ο σύζυγος σου. + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Καθώς βλέπεις, ω γέρον, αυτοί με οδηγούν να αποθάνω μαζί με το παιδί +μου. Τι κάθομαι όμως και σου λέγω, ενώ τα γνωρίζεις; Εγώ δεν σου +έστειλα ένα αλλά πολλούς αγγελιοφόρους, από την ανυπομονησίαν μου. +Βεβαίως θα ήκουσες την διχόνοιαν, η οποία εγεννήθη εις την +οικογένειαν ένεκα της κόρης αυτού, και διά την οποίαν εγώ πεθαίνω +τώρα. Και τώρα με απέσπασαν από τον βωμόν της Θέτιδος, η οποία σου +εγέννησε τον ευγενή σου υιόν και την οποίαν τόσον σέβεσαι, συ, χωρίς +να με δικάσουν εις δίκην ουδέ να περιμένουν να επιστρέψουν οι ιδικοί +μου, και επειδή γνωρίζουν την ερημίαν μου και αυτού τού παιδιού, το +οποίον δεν πταίει εις τίποτε, πηγαίνουν να το φονεύσουν μαζί με εμέ +την δυστυχισμένην. Σε εξορκίζω, ω γέρον, και σε ικετεύω πεσμένη εις +τα πόδια σου—διότι δεν μου επιτρέπεται με το χέρι μου να εγγίσω το +αγαπημένον σου πρόσωπον—σώσε μας, διά το όνομα των θεών. Άλλως θα +αποθάνωμεν και αυτό θα είναι δυστυχία μεν δι' ημάς, αίσχος δε διά +σας. + +ΠΗΛΕΥΣ +Σας διατάσσω να λύσετε τα δεσμά, πριν κανείς σας μετανοήση, και ν' +αφήσετε ελεύθερα τα χέρια της. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Το απαγορεύω όμως εγώ, ο οποίος εδώ δεν είμαι κατώτερός σου, και έχω +περισσότερα δικαιώματα από σε εις αυτήν την γυναίκα. + +ΠΗΛΕΥΣ +Πώς; ήλθες εδώ να γίνης κύριος του οίκου μου; Δεν σε φθάνει ότι είσαι +κύριος της Σπάρτης; + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Εγώ την έλαβα αιχμάλωτον εις την Τροίαν. + +ΠΗΛΕΥΣ +Ο υιός του υιού μου όμως την επήρε βραβείον της νίκης. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Δεν είναι ιδικόν μου ό,τι ανήκει εις αυτόν, όπως ιδικόν του ό,τι +ανήκει εις εμέ; + +ΠΗΛΕΥΣ +Βεβαίως, αλλά όταν πρόκειται να το μεταχειρισθής καλά. Όχι όμως όταν +πρόκειται και να κακομεταχειρισθής και να φονεύσης διά της βίας. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Δεν θα την αποσπάσης ποτέ αυτήν από τα χέρια μου. + +ΠΗΛΕΥΣ +Με αυτό το σκήπτρον θα σου ματώσω το κεφάλι. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Άγγιξε με και έλα πλησίον διά να μάθης... + +ΠΗΛΕΥΣ +Ω χειρότερε από τους κακούς, σου επιτρέπεται να ομιλής μεταξύ των +ανδρών, και να υπολογίζεσαι μεταξύ αυτών συ, του οποίου την γυναίκα +ετόλμησε να κλέψη ένας από την Φρυγίαν; Συ, ο οποίος άφησες οπίσω σου +τανάκτορα αφύλακτα και χωρίς φρουράν ως να είχες γυναίκα φρόνιμην, +ενώ είχες την χειροτέραν όλων των γυναικών; Και αν ήθελε δε, πώς θα +έμενε φρόνιμη Σπαρτιάτις κόρη; Δεν γνωρίζομεν ότι αφήνουσαι την +πατρικήν οικίαν πηγαίνουν με τους νέους εις τας παλαίστρας και εις +τον δρόμον, με γυμνούς τους μηρούς και κοντά τα φορέματα; Ποίοι +άνθρωποι φρόνιμοι θα το ηνείχοντο αυτό; Και έπειτα πρέπει να θαυμάζη +κανείς διατί δεν είναι αι γυναίκες σας σεμναί; Δι' αυτά πρέπει να +ερωτήσης την Ελένην, η οποία αφήσασα το σπίτι του συζύγου της έφυγε +με ένα νέον άνδρα, εις ξένην γην. Και έπειτα προς χάριν εκείνης εσύ, +συναθροίσας τόσον στρατόν των Ελλήνων, τον ωδήγησες εις το Ίλιον. Ενώ +έπρεπεν, αφ'ού την εγνώριζες καλά, όχι μόνον να μη ζητήσης να την +πάρης οπίσω, αλλά να την αφήσης να μένη εκεί και να την πληρώνης, διά +να μη επιστρέψη ποτέ εις το σπίτι σου. Αλλ' αυτό δεν ήλθεν εις τον +νουν σου. Αλλά πολλάς ψυχάς γενναίας έστειλες εις τον Άδην και άφησες +γραίας χωρίς παιδιά, και από γέροντας πατέρας αφήρεσες τα γενναία +παιδιά. Μεταξύ αυτών είμαι κ' εγώ ο δυστυχής, σε βλέπω δε τώρα +δεσπότην μολυσμένον από τον φόνον του Αχιλλέως. Συ μόνος ήλθες από +την Τροίαν χωρίς καν να πληγωθής, και έφερες οπίσω τα μεγαλοπρεπή +όπλα σου μέσα εις χρυσάς θήκας, όμοια όπως ήσαν όταν τα επήγες. Εγώ +επανειλημμένως το είπα εις τον Αχιλλέα, μήτε με σε να συγγενεύση μήτε +να δεχθή εις το σπίτι του την κόρην μιας κακής γυναικός, διότι αι +θυγατέρες επαναλαμβάνουν τα αίσχη των μητέρων. Και σεις όλοι όσοι +πρόκειται να νυμφευθήτε, προσέξετε η σύζυγος που θα πάρετε να είναι +κόρη καλής μητέρας. Μήπως εις όλα αυτά δεν προσέθεσες και αυτό το +έγκλημα, συστήσας εις τον αδελφόν σου να θυσιάση την κόρην του; Τόσον +εφοβήθης μήπως δεν πάρης οπίσω την κακήν εκείνην γυναίκα; Όταν δε +κατέλαβες την Τροίαν — διότι πρέπει να έλθω και εις αυτά τα άθλα σου +— δεν εσκότωσες την γυναίκα αυτήν, όταν ήλθεν εις τα χέρια σου. Αλλά +μόλις σου έδειξε το στήθος της έρριψες το ξίφος, και εδέχθης να σε +φιλήση εκείνη που σ' επρόδωκε• τόσον σου ήτον αδύνατον ναντισταθής +εις την Αφροδίτην, ω ανανδρότατε συ. Και έπειτα έρχεσαι εις το σπίτι +των παιδιών μου και κάμνεις τον κύριον, ενώ ο υιός μου λείπει, και +φονεύεις ατίμως μίαν δυστυχισμένης γυναίκα, και ένα παιδί, το οποίον, +και τρεις φορές νόθον αν ήτο, θα κάμη και σε και την κόρην σου να +κλάψετε. Διότι, όπως πολλάκις η λεπτή γη νικά εις την καλλιέργειαν +την βαθείαν, έτσι και πολλοί νόθοι είναι καλλίτεροι των γνησίων. Πάρε +τώρα την κόρην σου και πήγαινε• είναι καλλίτερον εις τους ανθρώπους +να έχουν πτωχόν αλλά τίμιον γαμβρόν και φίλον παρά πλούσιον και +κακόν. Συ δεν αξίζεις τίποτε. + +ΧΟΡΟΣ +Από μικράν αφορμήν μεγάλην φιλονεικίαν γεννά η γλώσσα των ανθρώπων. +Διά τούτο και οι φρόνιμοι άνθρωποι προσέχουν να μην έλθουν εις +φιλονεικίαν με τους φίλους των. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Τι να ειπή κανείς διά τους γέροντας, οι οποίοι φημίζονται ως σοφοί +και δι' εκείνους όπου μεταξύ των Ελλήνων θεωρούνται ότι έχουν κρίσιν, +αφού συ ο Πηλεύς, υιός ενδόξου πατρός, συγγενεύσας μαζί μου, λέγεις +λόγια ατιμωτικά και δι' εσέ και υβριστικά δι' ημάς; Και αυτά χάριν +μιας γυναικός βαρβάρου, την οποίαν έπρεπε να την διώξης πέραν του +Νείλου και πέραν του Φάσιος, διά παντός, αφ' ου είναι από την Ασίαν, +όπου τόσοι Έλληνες έπεσαν νεκροί, και είναι συνένοχος εις τον φόνον +του υιού σου; Διότι ο Πάρις, ο οποίος εσκότωσε τον Αχιλλέα, ήτο +αδελφός του Έκτορος, αυτή δε είναι σύζυγος του Έκτορος. Και όμως συ +κατοικείς μαζί της, κάτω από την ιδίαν στέγην, και την ανέχεσαι να +τρώγη εις το ίδιον μ' εσέ τραπέζι, και την αφήνεις να γεννά εις το +σπίτι σου παιδιά, τα οποία είναι εχθροί; Και τώρα που εγώ, φροντίζων +και δι' εσέ και δι' εμέ, θέλω να την σκοτώσω, την αφαιρείς μέσα από +τα χέρια μου; Ας το σκεφθώμεν όμως μαζί — διότι δεν είναι εντροπή να +γίνεται λόγος περί αυτού — αν η ιδική μου κόρη δεν γεννήση παιδιά, +γεννηθούν όμως απ' αυτήν, θα ταφήσης να γίνουν βασιλείς αυτού του +τόπου, της Φθιώτιδος; Και ενώ αυτά θα κατάγωνται από βαρβάρους θα +βασιλεύσουν επί των Ελλήνων; Και έπειτα εγώ παραλογίζομαι σκεπτόμενος +άδικα, ενώ συ είσαι φρόνιμος; Σκέψου και τούτο• αν έδιδες την κόρη +σου γυναίκα εις ένα πολίτην κ' επάθαινε ό,τι έπαθε η ιδική μου, θα το +υπέφερες σιωπών; Εν τούτοις χάριν μιας ξένης υβρίζεις τους συγγενείς +και τους φίλους. Ίσα όμως είναι τα δικαιώματα του ανδρός και της +γυναικός, και όταν αυτή υβρίζεται από τον άνδρα της και όταν εκείνος +έχη γυναίκα άπιστον. Και εκείνος μεν έχει ο ίδιος την δύναμιν εις τα +χέρια του, εκείνη όμως από τους γονείς και τους φίλους περιμένει +βοήθειαν. Δεν κάμνω λοιπόν τίποτε άδικον αν βοηθώ τους ιδικούς μου. +Είσαι γέρων, γέρων. Όταν δε ομιλής διά την στρατηγίαν, με ωφελείς +περισσότερον παρά αν εσιωπούσες. Η Ελένη δεν έσφαλε με την θέλησίν +της, αλλά διότι το ήθελαν οι θεοί. Και αυτό το σφάλμα της πολύ +ωφέλησε την Ελλάδα, διότι οι Έλληνες, άπειροι εις τα όπλα και εις τον +πόλεμον, απέκτησαν ανδρείαν, η δε πείρα είναι όλων των ανθρώπων +διδάσκαλος. Αν δε εγώ, όταν είδα την γυναίκα μου, εκρατήθην και δεν +την εσκότωσα, έκαμα φρόνιμα. Ήθελα και συ να μην είχες φονεύση τον +Φώκον, τον αδελφόν σου. Αυτά τα είπα προς χάριν σου και όχι από +οργήν. Εάν συ, παραφέρεσαι, αυτό οφείλεται εις το ότι συ έχεις +μεγαλυτέραν την γλώσσαν, εγώ όμως θεωρώ κέρδος μου την φρόνησιν. + +ΧΟΡΟΣ +Παύσατε πλέον αυτά τα ανωφελή λόγια, διά να μη συμβή τίποτε +δυσάρεστον και εις τους δύο. + +ΠΗΛΕΥΣ +Ω, πόσον κακή συνήθεια επικρατεί εις την Ελλάδα! Όταν ο στρατός στήση +εχθρικά τρόπαια, δεν θεωρείται αυτό έργον εκείνων που εκοπίασαν, αλλά +η δόξα προσφέρεται εις τον στρατηγόν, ο οποίος, μολονότι δεν κάμνει +τίποτε περισσότερον παρά να μεταχειρίζεται το δόρυ του όπως χίλιοι +άλλοι, εν τούτοις φημίζεται περισσότερον από όλους. Σοβαροί +καταλαμβάνοντες τας αρχάς της πόλεως, περιφρονούν τον λαόν με την +υπερηφάνειάν των, μολονότι πραγματικώς δεν αξίζουν τίποτε. Και όμως +οι άλλοι είναι χιλιάκις καλλίτεροι των, εάν είχαν τόλμην και θέλησιν. +Απαράλλακτα και συ και ο αδελφός σου, υπερηφανεύεσθε διά την αρχηγίαν +του Τρωικού πολέμου, στηριζόμενοι εις τους κόπους και εις τους πόνους +των άλλων. Αλλά εγώ θα σε μάθω να μη θεωρής τον Ιόνιον Πάριν εχθρόν +επιφοβώτερον από τον Πηλέα, αν δεν φύγης το ταχύτερον από τανάκτορα +αυτά μαζί με την στείραν θυγατέρα σου, άλλως ο υιός μου θα την διώξη +σύρων αυτήν από τα μαλλιά. Αυτή η στείρα αγελάς δεν θ' ανεχθή άλλην +να γεννά παιδιά, ενώ αυτή δεν έχει. Αλλ' αν εκείνη δεν έχει την τύχην +ν' αποκτήση παιδιά, πρέπει και ημείς να μείνωμεν χωρίς παιδιά; (Προς +τους δούλους) Απομακρυνθήτε απ'αυτήν, δούλοι, διά να ίδω αν υπάρχει +κανείς που θα με εμποδίση να της λύσω τα χέρια. Ανασηκώσου συ, διά να +λύσω εγώ, αν και τρέμων, τους δεσμούς των ιμάντων σου (την εξετάζει). +Πώς κατώρθωσες, άθλιε, να κακομεταχειρισθής τόσον αυτά τα χέρια; Ταύρον +ή λέοντα ενόμιζες ότι δένεις; Ή μήπως εφοβήθης ότι θ' αρπάξη το ξίφος +και θα υπερασπισθή; Έλα εις την αγκάλην μου, παιδί μου, και βοήθησε με +να λύσωμεν τα δεσμά της μητέρας σου. Κ' εγώ θα σε αναθρέψω εις την Φθίαν, +διά να γίνης αμείλικτος εχθρός αυτών εδώ. Αν από σας τους Σπαρτιάτας +έλειπεν η δόξα των όπλων και η πείρα των πολέμων, εις τα άλλα δεν θα +είχατε καμμίαν υπεροχήν. + +ΧΟΡΟΣ +Οι γέροντες είναι βίαιοι, και δύσκολα προφυλάττονται από τον θυμόν. + +ΜΕΝΕΛΑΟΣ +Πολύ φέρεσαι προς τας ύβρεις. Εγώ ελθών εδώ δεν θα κάμω τίποτε κακόν +διά της βίας, ούτε θα ανεχθώ. Και τώρα μεν — επειδή δεν έχω καιρόν να +χάνω — επιστρέφω οπίσω. Διότι υπάρχει μία πόλις, όχι μακράν από την +Σπάρτην, η οποία πριν ήτο φιλική μου, αλλά τώρα έγινεν εχθρά. Αυτήν +λοιπόν θέλω να την εμπρήσω και να την καταλάβω με τον στρατόν μου. +Όταν τακτοποιήσω τα εκεί όπως θέλω, θα έλθω πάλιν και εμπρός εις τον +γαμβρόν μου θα είπω ό,τι έχω να είπω και θ' ακούσω τι θα μου +απαντήση. Αν τιμωρήση αυτήν και εις το μέλλον είναι τίμιος απέναντι +μου, τίμιον θα με εύρη και εμέ. Αν όμως παραφερθή, θα δοκιμάση την +παραφοράν μου, θα τον μεταχειρισθώ όπως και εκείνος θα με +μεταχειρισθή. Όσον αφορά εις τας ύβρεις σου τας ανέχομαι εύκολα. +Διότι είσαι όμοιος με σκιάν, με την διαφοράν ότι έχεις φωνήν, μόνον +δε να λέγης έχεις δύναμιν και είσαι αδύνατος, εις κάθε άλλο. + +(Εξέρχεται) + + + +ΣΚΗΝΗ Γ'. + + + +ΟΙ ΑΥΤΟΙ — ΠΛΗΝ ΤΟΥ ΜΕΝΕΛΑΟΥ + +ΠΗΛΕΥΣ +Προχώρησε, παιδί μου, εμπρός εδώ εις την αγκάλη μου, όπως και συ, ω +δυστυχισμένη. Αφού σε εύρε δεινή τρικυμία, τώρα πλέον ευρίσκεις +λιμένα ήσυχον. + + + +ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ +Ο γέρον, είθε οι θεοί να δώσουν ευτυχίαν εις σε και εις τους δικούς +σου, αφού έσωσες το παιδί μου και εμέ την δυστυχισμένην. Πρόσεξε +όμως, μήπως αυτοί κρυμμένοι εις κανέν έρημον μέρος του δρόμου με +αρπάσουν διά της βίας, βλέποντες ότι συ είσαι γέρων, εγώ γυναίκα +αδύνατη και αυτό εδώ μωρό παιδί. Κύτταξε λοιπόν μήπως εσώθημεν τώρα, +αλλά ξαναπέσωμεν στα χέρια των. + +ΠΗΛΕΥΣ +Μη λέγης λόγια δειλά γυναικών. Προχώρει. Εκείνος ο οποίος θα τολμήση +να μας εγγίξη, θα μετανοήση. Με την βοήθειαν των θεών, με το ιππικόν +μου και τους οπλίτας μου βασιλεύω επί της Φθίας. Είμαι ακόμη δυνατός +και όχι γέρων, όπως νομίζεις. Με άνθρωπον όπως αυτός, αρκεί να τον +κυττάξω μόνον διά να τον νικήσω, αν και γέρων. Διότι ο γέρων, όταν +έχη καρδίαν, είναι καλλίτερος από πολλούς νέους. Τι σημαίνει να έχη +κανείς δύναμιν, όταν είναι δειλός; + +(Εξέρχεται με την Ανδρομάχην και τον Μολοσσόν). + + + +ΣΚΗΝΗ Δ'. + + + +ΧΟΡΟΣ + +ΧΟΡΟΣ +Είθε ή να μη γεννηθή κανείς εις τον κόσμον, ή να γεννηθή από γονείς +ευγενείς και οικογένειαν δυνατήν. Διότι, όταν πάθη κανείς κάτι κακόν, +οι ευγενείς δεν μένουν χωρίς βοήθειαν. Και εις τας ευτυχίας οι +δυνατοί έχουν τιμήν και δόξαν. Το γήρας δεν αφαιρεί τα ίχνη των +μεγάλων ανδρών, η δε αρετή των λάμπει και μετά τον θάνατόν των. +Προτιμότερον είναι να μην επιτύχη κανείς νίκην δυσφημισμένην, παρά με +τον φθόνον και με την δύναμιν να παραβιάζη κανείς το δίκαιον. Εις την +αρχήν αυτή η νίκη είναι ευχάριστος εις τους ανθρώπους, αλλά με τον +καιρόν μεταβάλλεται εις πικρίαν και ατιμάζει την οικογένειαν. Αυτήν +την ζωήν τιμώ, αυτήν την ζωήν εννοώ, καμμία δύναμις δεν υπάρχει εκτός +της δικαιοσύνης ούτε εις την οικογένειαν, ούτε εις την πόλιν. + +Ω γέρον, υιέ του Αιακού, το πιστεύω ότι έλαμψες εις τον πόλεμον των +Λαπιθών και των Κενταύρων, και με το πλοίον την Αργώ επέρασες την +αφιλόξενον θάλασσαν και τας αγρίας Συμπληγάδας, και όταν εις το Ίλιον +πρώτην φοράν ο ένδοξος υιός του Διός, ο Ηρακλής, έσπειρε την σφαγήν, +συ συνεμερίσθης τους άθλους του και έφθασες ένδοξος εις την Ευρώπην. + +ΑΥΛΑΙΑ + + + + +ΠΡΑΞΙΣ Γ'. + + + + +ΣΚΗΝΗ Α'. + + + +ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ — ΧΟΡΟΣ + +ΘΕΡΑΠΑΙΝΑ +Ω, φίλταται γυναίκες, πώς η μία δυστυχία ακολουθεί την άλλην σήμερα! +Μέσα εις το σπίτι η κυρία μου, η Ερμιόνη, αφού έφυγεν ο πατέρας της +και εσκέφθη τι ήθελε να κάμη, να σκοτώση την Ανδρομάχην και το παιδί +της, θέλει ν' αυτοκτονήση. Τρέμει μήπως ο άνδρας της, όταν μάθη τι +έγινε, την διώξη από το σπίτι, ή την σκοτώση, επειδή εζήτησε και αυτή +να σκοτώση εκείνους που έπρεπε να σεβασθή. Μόλις οι δούλοι +κατορθώνουν να την κρατήσουν να μη κρεμασθή, και της αρπάζουν από το +χέρι το σπαθί που θέλει να τρυπηθή. Τόση είναι η λύπη της και τόσον +αναγνωρίζει ότι όσα έκαμε πριν δεν ήσαν καλά καμωμένα. Εγώ λοιπόν +εκουράσθηκα να την εμποδίζω να κρεμασθή. Πηγαίνετε τώρα και σεις μέσα +και προσπαθήσατε να την αποτρέψητε από τον θάνατον. Επειδή από τους +φίλους που έχει συνηθίση κανείς περισσότερον πείθουν εκείνοι που +έρχονται νέοι. + +ΧΟΡΟΣ +Έρχεται, πραγματικώς, από τανάκτορα βοή των υπηρετών δι' όσα μας +αναγγέλλεις. Η δυστυχισμένη δείχνει πόσον μετανοεί δι' όσα έκαμε. Α, +να που βγαίνει από τανάκτορα και ξεφεύγει από τα χέρια των δούλων με +τον πόθον να πεθάνη. + + + +ΣΚΗΝΗ Β'. + + + +ΑΙ ΑΥΤΑΙ — ΕΡΜΙΟΝΗ — Η ΤΡΟΦΟΣ + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Ω, αφήστε με να τραβήξω τα μαλλιά μου και να σχίσω το πρόσωπον μου με +τα νύχια μου. + +ΤΡΟΦΟΣ +Κόρη μου, τι κάνεις; Γιατί πληγώνεις έτσι το σώμα σου; + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Ω, πήγαινε να χαθής εις τους ανέμους, λεπτόν πέπλον των μαλλιών μου. + +ΤΡΟΦΟΣ +Παιδί μου, σκέπασε το στήθος σου, με τον πέπλον. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Γιατί να σκεπάσω το στήθος μου, αφού έκαμα τόσον φανερόν κακόν εις +τον άνδρα μου, χωρίς να το κρύψω; + +ΤΡΟΦΟΣ +Απελπίζεσαι, επειδή εσκέφθης να σκοτώσης την άλλην γυναίκα του ανδρός +σου; + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Κατηραμένη η σκέψις μου, που ετόλμησα να το κάμω αυτό, εγώ η +κατηραμένη, η μισητή εις τους άνδρας. + +ΤΡΟΦΟΣ +Ο άνδρας σου θα σου συγχώρηση αυτήν την αμαρτίαν. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Γιατί μου επήρατε το σπαθί από τα χέρια; Δόσε μου το, δόσε μου να +περάσω το στήθος μου. Γιατί μ' εμποδίσατε να κρεμασθώ; + +ΤΡΟΦΟΣ +Μπορώ να σ' αφήσω να πεθάνης, αφού παραλογίζεσαι; + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Αλλοίμονον! Τι τύχη είναι αυτή; Πού να εύρω φωτιάν να πέσω; Πού να +εύρω ένα βράχον κοντά εις την θάλασσαν; Ή επάνω εις τα βουνά μέσα σε +δάσος να πεθάνω και να κατεβώ εις τον κάτω κόσμον; + +ΤΡΟΦΟΣ +Γιατί να βασανίζεσαι έτσι; Την δυστυχίαν την στέλλουν οι θεοί εις +τους ανθρώπους, άλλοτε εις τον ένα, άλλοτε εις τον άλλον. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Με άφησες, πατέρα, με άφησες σαν καράβι χωρίς τιμόνι και χωρίς κουπιά +εις την θάλασσαν, θα με σκοτώση, θα με σκοτώση ο άνδρας μου. Δεν θα +μείνω πια εις αυτό το παλάτι που έκαμα τους γάμους μου. Εις τίνος +θεού άγαλμα να πέσω ικέτις; Να πέσω ως δούλη εις τα πόδια της δούλης; +Είθε να ήμουν πουλί να επετούσα μακρυά από την Φθιώτιδα. Ή +να ήμουν εκείνο το πλοίον από πεύκην που επέρασε πρώτον τας +Συμπληγάδας... + +ΤΡΟΦΟΣ +Κόρη μου, δεν σ' επήνεσα ούτε την υπερβολήν σου τότε που εζητούσες να +σκοτώσης την γυναίκα από την Τροίαν, αλλά ούτε τώρα εγκρίνω τους +υπερβολικούς σου φόβους. Ο άνδρας σου δεν θα σε διώξη πεισθείς εις τα +λόγια μιας βαρβάρου δούλης. Διότι εσένα δεν σ' έφερε αιχμάλωτον από +την Τρωάδα, αλλά είσαι κόρη πατρός ενδόξου, την οποίαν επήρε μαζί με +πολλήν προίκα και από μίαν πόλιν ευτυχισμένην. Ο πατέρας σου δεν θα +σε αφήση να σε διώξουν απ' εδώ, όπως νομίζεις. Πήγαινε όμως μέσα και +μη φαίνεσαι έξω από τανάκτορα, μη σε κακολογήσουν ότι είσαι έξω από +το σπίτι σου, κόρη μου. + +(Η Ερμιόνη, η τροφός και αι δούλαι εισέρχονται). + + + +ΣΚΗΝΗ Γ'. + + + +ΧΟΡΟΣ, έπειτα ΟΡΕΣΤΗΣ + +ΧΟΡΟΣ +Να ένας ξένος, όπως φαίνεται από το εξωτερικόν του, που έρχεται +τρεχάτος προς τα εδώ. + +ΟΡΕΣΤΗΣ (εισερχόμενος) +Ξέναι, αυτά είναι τα βασιλικά ανάκτορα του υιού του Αχιλλέως; + +ΧΟΡΟΣ +Αυτά είναι. Αλλά συ ποίος είσαι που μας ερωτάς; + +ΟΡΕΣΤΗΣ +Εγώ είμαι ο υιός του Αγαμέμνονος και της Κλυταιμνήστρας και +ονομάζομαι Ορέστης. Πηγαίνω εις την Δωδώνην, εις το μαντείον του +Διός• όταν όμως έφθασα εδώ εις την Φθίαν, εσκέφθην να έλθω να μάθω +διά μίαν συγγενή μου γυναίκα αν ζη και αν είναι ευτυχής, την Ερμιόνην +από την Σπάρτην. Διότι, αν και ζη πολύ μακρυά από ημάς, όμως την +αγαπώ. + + + +ΣΚΗΝΗ Δ'. + + + +ΟΙ ΑΥΤΟΙ — ΕΡΜΙΟΝΗ + +ΕΡΜΙΟΝΗ + +(η οποία από την θύραν είχεν ακούση τον Ορέστην) + +Ω υιέ του Αγαμέμνονος, μου φαίνεσαι όπως φαίνεται ο λιμήν εις τους +ναυτικούς εις ώραν τρικυμίας. Εις τα γόνατά σου πέφτω και σε +παρακαλώ, λυπήσου με, καθώς, με βλέπεις, εις την δυστυχίαν μου. Αν +δεν έχω τους κλάδους των ικετών, όμως καταθέτω τα χέρια μου εις τα +γόνατα σου. + +ΟΡΕΣΤΗΣ +Τι τρέχει; Μήπως έχω λάθος ή είναι αυτή η κόρη του Μενελάου, η +βασίλισσα αυτών των ανακτόρων; + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Αυτή είναι που μοναχοκόρην την εγέννησε η Ελένη η κόρη του Τυνδάρου. +Δεν έχεις λάθος. + +ΟΡΕΣΤΗΣ +Ω Απόλλων, εύρε λύσιν εις τας δυστυχίας. Τι συμβαίνει; Άρά γε από +τους θεούς ή από τους ανθρώπους πάσχεις; + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Άλλα υποφέρω εξ αιτίας εμού της ιδίας, άλλα από τους θεούς, άλλα από +τον άνδρα μου. Όλα με καταδιώκουν. + +ΟΡΕΣΤΗΣ +Τι να σου συμβαίνη; Αφού δεν έχεις παιδιά, τι άλλην συμφοράν ημπορείς +να έχης παρά ν' αδικήσαι εις τον έρωτα σου; + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Αυτό μου συμβαίνει. Καλά εμάντευσες. + +ΟΡΕΣΤΗΣ +Μήπως άλλην γυναίκα προτιμά από εσέ ο σύζυγός σου; + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Ναι, την αιχμάλωτον, την γυναίκα του Έκτορος. + +ΟΡΕΣΤΗΣ +Κακόν αυτό, ένας άνδρας να έχη δύο γυναίκας + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Ακριβώς. Κ εγώ ηθέλησα να αμυνθώ. + +ΟΡΕΣΤΗΣ +Της έστησες καμμίαν παγίδα, όπως κάμνουν αι γυναίκες; + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Ηθέλησα να την σκοτώσω εκείνην και το παιδί της το νόθον. + +ΟΡΕΣΤΗΣ +Και το έκαμες ή σ' εμπόδισε τίποτε; + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Με εμπόδισε ο γέρων Πηλεύς, ο οποίος την επροστάτευσε. + +ΟΡΕΣΤΗΣ +Είχες κανένα να σε βοηθήση σ' αυτόν τον φόνον; + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Τον πατέρα μου, ο οποίος ήλθεν επίτηδες από την Σπάρτην. + +ΟΡΕΣΤΗΣ +Και ο πατέρας σου υπεχώρησε εις ένα γέροντα; + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Ναι, από εντροπήν. Και έφυγε και με άφησε μόνην. + +ΟΡΕΣΤΗΣ +Ενόησα• τώρα φοβείσαι τον άνδρα σου δι' ό,τι έκαμες. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Ναι, θα με σκοτώση και δικαίως• γιατί να ταρνηθώ; Σε εξορκίζω λοιπόν +εις τον Δία τον Συγγενικόν, πάρε με όσον το δυνατόν μακρύτερα απ' +αυτόν τον τόπον, ή εις τανάκτορα του πατέρα μου. Εδώ μου φαίνεται ότι +και οι τοίχοι θα με έδιωχναν πλέον, αν είχαν φωνήν, και ότι με μισεί +η γη της Φθίας. Αν, πριν με πάρης, έλθη ο σύζυγος μου εδώ, επιστρέφων +από το μαντείον των Δελφών, ο θάνατος θα είναι η τιμωρία του +εγκλήματος μου ή θα γίνω δούλη αυτής της οποίας ήμουν πριν η κυρία. + +ΟΡΕΣΤΗΣ +Πώς σου ήλθε να το κάμης αυτό; + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Με κατέστρεψαν τα λόγια των κακών γυναικών, που με ηρέθιζαν με +τέτοιας φράσεις: «θ' ανεχθής συ να μοιρασθής τον άνδρα σου και το +σπίτι σου με αυτήν την ταπεινήν δούλην; Ορκίζομαι εις την Δέσποινάν +μας ότι εγώ βέβαια δεν θ' άφηνα να ζήση εκείνην που θα ήτο αντίζηλός +μου». Και εγώ ήκουσα τα λόγια αυτά των Σειρήνων τα πανούργα και +επιτήδεια και επικίνδυνα, και έχασα τον νουν μου. Διότι τι ανάγκη ήτο +να φυλάξω τον άνδρα μου, ενώ είχα ό,τι μου εχρειάζετο; Πλούτη άφθονα +δεν υπήρχον εις το σπίτι μου και δεν ήμουν κυρία μέσα εις τα +ανάκτορα; Εγώ θα εγεννούσα τα νόμιμα παιδιά, αυτή δε δούλους και +νόθους. Ποτέ δεν πρέπει, ποτέ, —αυτό θα το επαναλαμβάνω — άνθρωποι +φρόνιμοι, οι οποίοι έχουν γυναίκα, ν' αφήνουν γυναίκας, να πηγαίνουν +εις το σπίτι του. Διότι αύται δίδουν κακάς συμβουλάς. Η μία χάριν +κέρδους καταστρέφει την οικογένειαν, η άλλη, επειδή δυστυχεί αυτή, +θέλει και τους άλλους να δυστυχούν. Πολλαί το κάμνουν από κακοήθειαν. +Ιδού πως υποφέρουν ένεκα αυτών αι οικογένειαι. Κλειδώσατε λοιπόν τα +σπίτια σας με κλειδιά και με μοχλούς. Τίποτε καλόν δεν έρχεται απ' +έξω. + +ΧΟΡΟΣ +Πάρα πολύ εξαπέλυσες την γλώσσαν σου κατά των ομοφύλων σου. Και αν +είσαι μεν τώρα συγχωρημένη, αλλά όμως πρέπει αι γυναίκες να σκεπάζουν +τας αδυναμίας των γυναικών. + +ΟΡΕΣΤΗΣ +Είχε δίκαιον εκείνος που είπε ότι πρέπει κανείς ν' ακούη κάθε τι από +το ίδιον το στόμα των ανθρώπων. Διότι εγώ ο οποίος ήξευρα καλά την +σύγχυσιν που επικρατεί εις το σπίτι σου και την διχόνοιαν μεταξύ σου +και της γυναικός του Έκτορος, θα ημπορούσα να περιμένω τι θα κάμης, +αν δηλαδή θα μείνης εδώ ή αν φοβηθείσα την αιχμάλωτον θα ήθελες να +φύγης. Αλλά ήλθα εγώ ο ίδιος, χωρίς να περιμένω να μου μηνύσης, και +αν απεφάσιζες, όπως δείχνουν τα λόγια σου, να σε πάρω απ' εδώ. Διότι, +ενώ πριν ήσουν ιδική μου, τώρα ζης με αυτόν τον άνθρωπον, εξ αιτίας +της κακοπιστίας του πατρός σου, ο οποίος πριν εκστρατεύση κατά της +Τροίας σε είχε δώση εις εμέ, έπειτα δε σε υπεσχέθη εις εκείνον ο +οποίος σ' έχει τώρα, εάν καταλάβη την Τροίαν. Όταν εγύρισεν εδώ ο +υιός του Αχιλλέως ο Νεοπτόλεμος, εσυγχώρησα τον πατέρα σου, +επαρακαλούσα όμως εκείνον να παραιτηθή από σε, και του διηγήθην τας +δυστυχίας μου, και την συμφοράν που με παρηκολούθει. Του εξήγησα ότι +μόνον από την οικογένειάν μου γυναίκα θα ημπορούσα να πάρω και όχι +από ξένην οικογένειαν, αφού ήμουν φυγάς από το σπίτι μου. Εκείνος +όμως απήντησε υβρίζων εμέ διότι εσκότωσα την μητέρα μου και τας +Ερινύας. Εγώ ταπεινωμένος από τας δυστυχίας της οικογενείας μου, +υπέφερα, ναι υπέφερα, αλλά ηνέχθην την συμφοράν μου και βιασθείς να +στερηθώ σε, έφυγα. Τώρα όμως που ήλλαξεν η τύχη σου και εις την +δυστυχίαν σου δεν ξεύρεις τι να κάμης, θα σε απομακρύνω απ' εδώ, και +θα σε δώσω εις τα χέρια του πατέρα σου. Αυτή είνε η δύναμις των +δεσμών του αίματος• και εις τας συμφοράς δεν υπάρχει τίποτε +καλλίτερον από ένα αγαπητόν συγγενή. + +ΕΡΜΙΟΝΗ +Διά τους γάμους μου θα φροντίση ο πατέρας μου, και εγώ δεν +επιτρέπεται ν' αποφασίσω. Αλλά τώρα πάρε με όσον το δυνατόν +γρηγορώτερα απ' εδώ μήπως με προφθάση ο σύζυγος μου επιστρέφων, ή μη +μάθη ο Πηλεύς ότι άφησα το σπίτι του παιδιού του και μας καταδιώξη με +τα γρήγορα άλογά του. + +ΟΡΕΣΤΗΣ +Μη φοβείσαι το χέρι ενός γέροντος• ούτε τον υιόν του Αχιλλέως μη +φοβηθής, που με ύβρισε. Αυτό το χέρι που βλέπεις του έστησε μίαν +φονικήν παγίδα, την οποίαν δεν θα φανερώσω, αλλά θα την μάθης, όταν +θα εκτελεσθή εις τους βράχους των Δελφών. Ο μητροκτόνος θα του δείξη +—αν θα μείνουν πιστοί εις τον όρκον των οι άνθρωποί μου εις την +Πυθικήν γην — ότι δεν έπρεπε να πάρη σύζυγον εκείνην την οποίαν +υπεσχέθησαν εις εμέ. Πικρά δε θα του στοιχίση η εκδίκησις διά τον +φόνον του πατρός του, την οποίαν ζητεί από τον Απόλλωνα, και η +μεταμέλειά του δεν θα ωφελήση τίποτε, διότι ο θεός θα τον τιμωρήση +τώρα. Αλλά και εξ αιτίας των ύβρεών του προς εμέ θα χαθή. Τότε θα +μάθη ποίον εχθρόν είχε εμέ. Ο θεός μεταστρέφει την τύχην των ανθρώπων +και δεν τους αφήνει να υπερηφανεύωνται. + +(Εξέρχεται με την Ερμιόνην). + + + + + +ΣΚΗΝΗ Ε'. + + + +ΧΟΡΟΣ + +ΧΟΡΟΣ +Ω Φοίβε, συ που ύψωσες δυνατούς πύργους εις τον λόφον της Τρωάδος, +και συ, ω θεά της θαλάσσης, που οδηγείς εις το υγρόν πέλαγος το άρμα +σου, συρόμενον από μαύρα άλογα, γιατί αφήσατε να καταστραφή το έργον +των χειρών σας, η δυστυχισμένη Τροία, εγκαταλειφθείσα εις την μανίαν +του θεού των πολέμων; + +(Αντιστροφή α'.) + +Εζεύξατε πολυάριθμα άρματα εις τας όχθας του Σιμοέντος και αφήσατε +χωρίς στέφανον πολλών ηρώων αγώνας, έπεσαν δε νεκροί και οι βασιλείς +της Τρωάδος. Τώρα πλέον δεν λάμπει φωτιά εις τους βωμούς των θεών εις +την Τροίαν, και δεν ανεβαίνει προς τα ύψη ο καπνός των θυμάτων. + +(Στροφή β'.) + +Εφονεύθη και ο Αγαμέμνων από την Κλυταιμνήστραν, αλλά και αυτή +επλήρωσε το έγκλημά της φονευθείσα από τα παιδιά της. Διαταγή του +θεού ήτο και υπήκουσεν ο υιός του Αγαμέμνονος και σπεύσας από το +Άργος εισήλθεν εις το δωμάτιον της Κλυταιμνήστρας, ως φονεύς της +μητέρας του. Ω θεέ Φοίβε, πώς να πιστεύσω όλα αυτά; + +(Αντιστροφή β') + +Πόσαι Ελληνίδες γυναίκες συνώδευσαν στενάζουσαι την απώλειαν τον +παιδιών των, και πόσαι άφησαν το σπίτι των διευθυνόμεναι προς άλλον +σύζυγον! Όχι μόνον εις σε και εις τους ιδικούς σου έπεσαν αυταί αι +συμφοραί• υπέφερεν όλη η Ελλάς• όλη υπέφερεν. Ο κεραυνός επέρασε από +την μίαν άκραν της Φρυγίας έως την άλλην, σπείρων αίματα +και φόνους. + +ΑΥΛΑΙΑ + + + + +ΠΡΑΞΙΣ Δ'. + + + + +ΣΚΗΝΗ Α'. + + + +ΠΗΛΕΥΣ—Ο ΧΟΡΟΣ ΤΩΝ ΓΎΝΑΙΚΩΝ + +ΠΗΛΕΥΣ + +(Εισέρχεται σπεύδων) + +Γυναίκες της Φθίας, απαντήσατε εις τας ερωτήσεις μου καθαρά. Ήκουσα +κάποιαν αόριστον φήμην, ότι η κόρη του Μενελάου έφυγε. Ήλθα να μάθω +αν αυτό είναι αλήθεια• διότι, όταν λείπουν οι ιδικοί μας, πρέπει +εκείνοι που μένουν να φροντίζουν διά τα συμφέροντά των. + +ΧΟΡΟΣ +Είναι αλήθεια όσα έμαθες. Δεν πρέπει να σου κρύψωμεν το κακόν αφού το +γνωρίζομεν. Ναι, έφυγε από τανάκτορα η βασίλισσα. + +ΠΗΛΕΥΣ +Τι την εφόβισε; Πληροφόρησέ με. + +ΧΟΡΟΣ +Εφοβήθη μήπως ο σύζυγος την διώξη. + +ΠΗΛΕΥΣ +Εξ αιτίας της αποφάσεώς της να σκοτώση το παιδί; + +ΧΟΡΟΣ +Ναι, το παιδί και την αιχμάλωτον μητέρα. + +ΠΗΛΕΥΣ +Με τον πατέρα της πηγαίνει εις την πατρίδα της; Ή με άλλον έφυγε; + +ΧΟΡΟΣ +Ο Ορέστης, ο υιός του Αγαμέμνονος την επήρε απ' εδώ. + +ΠΗΛΕΥΣ +Με ποίαν ελπίδα; Μήπως πρόκειται να την πάρη γυναίκα του; + +ΧΟΡΟΣ +Ναι, και μελετά να σκοτώση το παιδί του υιού σου, τον Νεοπτόλεμον. + +ΠΗΛΕΥΣ +Με ποιόν τρόπον; Κρυφά ή φανερά; + +ΧΟΡΟΣ +Μέσα εις το ιερόν του Λοξίου Απόλλωνος, με την βοήθειαν των κατοίκων +των Δελφών. + +ΠΗΛΕΥΣ +Ω, αλλοίμονόν μου! Τρομερόν αυτό! (προς τους ακολούθους) Ας τρέξη +ένας σας, όσον το δυνατόν γρηγορώτερα, εις το μαντείον, και ας +φανερώση εις τους εκεί φίλους μας όσα έγιναν εδώ, πριν οι εχθροί μας +σκοτώσουν τον υιόν του Αχιλλέως. + +(Ο ακόλουθος φεύγει τρέχων) + + + +ΣΚΗΝΗ Β'. + + + +ΟΙ ΑΥΤΟΙ — ΑΓΓΕΛΟΣ + +ΑΓΓΕΛΟΣ +Αλλοίμονον! Τι συμφοράν έρχομαι ναναγγείλω ο δυστυχής και εις σε και +εις τους φίλους του κυρίου μου! + +ΠΗΛΕΥΣ +Ω, τι απαίσιον προαίσθημα σφίγγει την ψυχήν μου! + +ΑΓΓΕΛΟΣ +Μάθε ότι δεν ζη πλέον ο Νεοπτόλεμος. Έπεσε πληγωμένος από τα ξίφη των +κατοίκων των Δελφών και του ξένου που ήλθεν από τας Μυκήνας. + +ΧΟΡΟΣ +Ε, ε! Τι θα γίνης τώρα, γέρον! Μην αφήνεσαι να πέσης!... Κρατήσου!... + +ΠΗΛΕΥΣ +Δεν είμαι τίποτε πλέον. Εχάθηκα. Δεν έχω πλέον φωνήν. Τα μέλη μου +παραλύουν. + +ΑΓΓΕΛΟΣ +Άκουσε, αν θέλης να εκδικήσης τους ιδικούς σου, και κράτησε τας +δυνάμεις σου. + +ΠΗΛΕΥΣ +Ω μοίρα, τώρα που έφθασα εις το τέλος της ζωής μου, τι συμφοράς μου +εφύλαττες! Πώς μου φεύγει το μόνο παιδί του μόνου μου παιδιού! Λέγε• +θέλω να ακούσω την διήγησιν αυτήν, όσον θλιβερά και αν είναι. + +ΑΓΓΕΛΟΣ +Από τότε που έφθασα μεν εις τον δοξασμένον τόπον του Φοίβου, τρεις +φορές ο ήλιος είχε κάμη τον δρόμον του και ημείς εις το μεταξύ +εθαυμάζαμεν ό,τι εβλέπαμε. Αυτό έδωκε υποψίες• οι άνθρωποι που +κατοικούν εκείνον τον τόπον του θεού εμαζεύοντο εις κύκλους και +εσχολίαζον. Εις το μεταξύ ο Ορέστης τρέχων μέσα εις την πόλιν +εψιθύριζε εις το αυτί του καθενός λόγια εχθρικά εναντίον μας «Βλέπετε +αυτόν που γυρίζει τα ιερά του θεού, τα γεμάτα χρυσάφι και θησαυρούς; +Είναι δευτέρα φορά που έρχεται, με τον ίδιον σκοπόν που ήλθε και +άλλοτε εδώ, να κλέψη δηλαδή τον ναόν του θεού». Η κακή φήμη πλέον +εσκορπίζετο εις όλην την πόλιν, οι άρχοντες εμαζεύοντο διά να +αποφασίσουν και προ πάντων εκείνοι, που έχουν την φροντίδα να +φυλάττουν τα χρήματα του θεού, και φρουράν έβαλαν εις τα περιστύλια. +Ημείς χωρίς να γνωρίζωμεν τίποτε απ' αυτά επήραμεν πρόβατα, που είχαν +βοσκήση εις τα πυκνά δάση του Παρνασσού, και επήγαμεν εις τούς +βωμούς, μαζί με τους φιλοξένους και τους Πυθικούς μάντεις. Κάποιος +είπε τότε εις τον Νεοπτόλεμον: «Τι να ζητήσωμεν, νέε, από τον θεόν +δι' εσέ; Ποία είναι η αιτία του ερχομού σου;». Ο Νεοπτόλεμος +απήντησε• «Έρχομαι διά να εξιλεωθώ διά μίαν αμαρτίαν που έκαμα προς +τον Φοίβον. Του εζήτησα άλλοτε εκδίκησιν διά τον φόνον του πατρός +μου». Αυτό εφάνη ότι εβεβαίωσε τα λόγια του Ορέστου, ότι ο κύριος μου +έλεγε ψέμματα, και ότι έρχεται με κακόν σκοπόν. Ο Νεοπτόλεμος έρχεται +μέσα εις τον ναόν, διά να προσευχηθή εις τον Φοίβον και εξετάση την +φωτιάν των θυμάτων. Αλλά πίσω από τας δάφνας που ήσαν κρυμμένοι +ορμούν άνθρωποι με γυμνά σπαθιά, μεταξύ των οποίων ήτο και ο υιός της +Κλυταιμνήστρας, ο οποίος τα εμηχανεύθη όλα αυτά. Και ο μεν +Νεοπτόλεμος στέκεται απέναντι εις το άγαλμα και προσεύχεται, οι δε +ωπλισμένοι με τα κοφτερά σπαθιά κρυφά κτυπούν τον δυστυχισμένου +Νεοπτόλεμον. Εκείνος υποχωρεί, διότι δεν ήτο δυνατά κτυπημένος, +αρπάζει τα όπλα που ήσαν κρεμασμένα εις τον τοίχον, και στέκεται εις +τον βωμόν, γρήγορα ωπλισμένος πλέον. Τότε φωνάζει εις τους κατοίκους +των Δελφών• «Διατί να με σκοτώσετε ενώ έρχομαι με σκοπόν ευλαβή; Ποία +είναι η αιτία του θανάτου μου;». Από τους πολλούς όμως κανείς δεν +απαντά, αλλά τον εκτυπούσαν με τας πέτρας. Προσβαλλόμενος από παντού +από αυτούς ως από πυκνήν βροχήν, εκρύπτετο πίσω από τα όπλα του διά +να προφυλαχθή, και επρότεινε δεξιά και αριστερά με το χέρι την ασπίδα +του. Του κάκου όμως. Βέλη, δόρατα και σούβλες των θυμάτων, μαχαίρια +από εκείνα που σφάζουν τους ταύρους, έπεφταν εμπρός εις τα πόδια του. +Εκεί να έβλεπες τι πηδήματα τρομερά έκαμνε διά να προΦυλαχθή. Επί +τέλους αφού είδε ότι τον είχαν περικυκλώση από παντού, χωρίς να τον +αφήνουν να πάρη την αναπνοήν του, άφησε τον βωμόν που τοποθετούνται +τα σφάγια και πηδήσας με τα δύο του πόδια πήδημα όπως του Αχιλλέως— +όταν έτρεξε εις το Ίλιον προς τα πλοία—ορμά εναντίον των. Αυτοί, όπως +τα περιστέρια όταν ιδούν γεράκι, τρέπονται εις φυγήν. Πολλοί έπεφταν +πληγωμένοι ή ο ένας απάνω εις τον άλλον, εις την στενήν έξοδον. +Αλαλαγμός εκλόνιζε τους τοίχους του ναού. Όμοιος με καλοκαιρίαν, ο +κύριος μου έλαμπε κάτω από τα αστράπτοντα όπλα, έως ότου μέσα από το +ιερόν μία φωνή έδωκε θάρρος εις τους εχθρούς του, οι οποίοι εγύρισαν +πίσω και επανέλαβαν την επίθεσιν. Τότε ο υιός του Αχιλλέως πέφτει +κτυπημένος εις τα πλευρά από το σπαθί ενός των κατοίκων των Δελφών, +βοηθουμένου από πολλούς άλλους. Όταν τον είδαν να πέφτη κάτω άλλος +τον εκτυπούσε με το όπλον, άλλος με πέτραν, και το ωραίον του σώμα +παρεμορφώθη από τα άγρια τραύματα. Νεκρόν πλέον, τον επήραν από κοντά +από τον βωμόν που είχε πέση και τον επέταξαν έξω από τον ναόν. Ημείς +τότε τον αρπάξαμεν γρήγορα εις τα χέρια, και σου τον φέρνομεν εδώ, +διά να τον κλαύσης και να τον θάψης εις το χώμα. Ιδού τι έκαμεν ο +θεός, ο οποίος λέγουν ότι θεσπίζει εις τους άλλους και κρίνει τα +δίκαια των ανθρώπων, εις τον υιόν του Αχιλλέως. Ως κακός άνθρωπος +ενθυμήθη και αυτός παλαιές αιτίες. Πώς λοιπόν να τον ονομάση κανείς +σοφόν; + +ΧΟΡΟΣ +Νά που φέρουν το σώμα του βασιλέως μας από την γην των Δελφών εις +τανάκτορα. Δυστυχισμένον θύμα αλλά και συ δυστυχισμένε γέρον, που +δέχεσαι όχι όπως ήθελες εις το σπίτι σου τον υιόν του Αχιλλέως. Η +τύχη έπληξε αυτόν αλλά ταυτοχρόνως και σε. + +(Έρχονται οι δούλοι φέροντες το σώμα του Νεοπτολέμου) + +ΠΗΛΕΥΣ +Ω, αλλοίμονό μου! Τι κακόν είναι αυτό που βλέπω και δέχομαι μέσα εις +τα χέρια μου! Αι, πόλις της Θεσσαλίας, εχάθηκα, απέθανα.. Δεν έχω +πλέον απογόνους, δεν έχω παιδιά εις το σπίτι μου. Ω, τι συμφοραί μου +ήλθαν του αθλίου! Προς ποίον φίλον να γυρίσω τα μάτια μου, διά να +ανακουφισθώ. Ω αγαπημένον στόμα και πρόσωπον και χέρια! Διατί να μη +σε εύρη η τύχη αυτή εις την Τροίαν, εις τας όχθας του Σιμόεντος! + +ΧΟΡΟΣ +Ο θάνατος του τότε θα ήτον ενδοξότερος και η ιδική σου λύπη +ολιγωτέρα. + +ΠΗΛΕΥΣ +Ω ολέθριε υμέναιε, και την οικογένειάν μου και την πόλιν κατέστρεψες! +Ω, παιδί μου, είθε ποτέ να μην έφερνες εις την οικογένειάν σου το +αίσχος του γάμου σου, την Ερμιόνην, η οποία είναι η αιτία του θανάτου +σου. Είθε κεραυνός να την είχε καύση πριν, αδύνατος συ θνητός, να μην +είχες κατηγορήση ένα θεόν, τον Απόλλωνα, ότι με το τόξον του έχυσε το +αίμα του πατρός σου. + +ΧΟΡΟΣ +Αλλοίμονον, ας αρχίσωμεν να κλαίωμεν τον βασιλέα μας σύμφωνα με την +συνήθειαν των νεκρών. + +ΠΗΛΕΥΣ +Ω, εγώ θ' απαντώ εις τους θρήνους σας με τα δάκρυά μου. + +ΧΟΡΟΣ +Κάμε υπομονήν• από τον θεόν είναι αυτή η συμφορά. + +ΠΗΛΕΥΣ +Ω αγαπημένο μου παιδί, αφήνεις έρημον το σπίτι σου και εμένα τον +γέροντα χωρίς παιδί. + +ΧΟΡΟΣ +Ω γέρον, έπρεπε να είχες πεθάνη πριν από τα παιδιά σου. + +ΠΗΛΕΥΣ +Να ξεριζώσω τα μαλλιά μου, να κτυπώ με τα χέρια το κεφάλι μου; Ω +πόλις, ω πόλις, δύο παιδιά μου εστέρησε ο Απόλλων! + +ΧΟΡΟΣ +Ω δυστυχισμένε, που έπαθες και είδες τόσας συμφοράς, τι ζωήν θα κάμης +τώρα πλέον; + +ΠΗΛΕΥΣ +Χωρίς παιδιά, έρημος, χωρίς να βλέπω τέλος εις τα δεινά μου, θα φθάσω +εις το τέλος της ζωής μου. + +ΧΟΡΟΣ +Αδίκως σ' ετίμησαν τόσον εις τους γάμους σου οι θεοί. + +ΠΗΛΕΥΣ +Όλα επέρασαν γρήγορα, όσα μ' έκαμναν να υπερηφανεύομαι. Όλα έφυγαν, +όλα. + +ΧΟΡΟΣ +Μόνος τώρα θα είσαι μέσα εις τα έρημα ανάκτορα. + +ΠΗΛΕΥΣ +Δεν υπάρχει πλέον πατρίς δι' εμέ. Ας πετάξω εις την γην κάτω το +σκήπτρον μου. Και συ, ω κόρη του Νηρέως, η οποία κατοικείς κάτω εις +τα σκοτεινά σπήλαια, κύτταξέ με πως κυλίομαι δυστυχής, κάτω εις το +χώμα. + +ΧΟΡΟΣ +Ω! τι κίνησις είναι αυτή; Κάποιος θεός πρόκειται να φανή. Κυττάξετε, +κυττάξετε. Κάποιος θεός έρχεται μέσα από τον αιθέρα και κατεβαίνει +εις την εύφορον πεδιάδα της Φθίας. + + + +ΣΚΗΝΗ Γ'. + + + +ΟΙ ΑΥΤΟΙ—ΘΕΤΙΣ + +(Εμφανίζεται η Θέτις κατερχόμενη από τα ύψη) + +ΘΕΤΙΣ +Πηλεύ, επειδή άλλοτε υπήρξα σύζυγός σου, αφήνω τανάκτορα του Νηλέως +και έρχομαι τώρα εγώ η Θέτις. Και πρώτον σε συμβουλεύω να μην +αφήνεσαι εις την απελπισίαν διά την σημερινήν συμφοράν. Διότι κ' εγώ, +η οποία έπρεπε, αφού είμαι θεά, να κάμνω παιδιά χωρίς να υποφέρω, εν +τούτοις έχασα τον υιόν που απέκτησα από σε, τον ταχύν Αχιλλέα, πρώτον +της Ελλάδος. Θα σου φανερώσω λοιπόν την αιτίαν διά την οποίαν ήλθα +και συ άκουσε. Αυτόν τον νεκρόν του υιού του Αχιλλέως θάψε εμπρός εις +τον Πυθικόν Βωμόν, διά να είναι ο τάφος του αιώνιον αίσχος διά τους +Δελφούς και μάρτυς του βιαίου φόνου του υπό του Ορέστου• την δε +αιχμάλωτον γυναίκα, την Ανδρομάχην, να εγκαταστήσης εις την γην των +Μολοσσών και να την δώσης σύζυγον εις τον Έλενον, μαζί με τον υιόν +της, τον μόνον ο οποίος σώζεται από το γένος του Αιακού. Βασιλείς θα +γεννηθούν απ' αυτόν, οι οποίοι θα διοικήσουν την Μολοσσίαν ενδόξως. +Διότι πρέπει και το ιδικόν σου και το ιδικόν μου γένος, καθώς και του +Πριάμου, να μη χαθή εντελώς. Διότι και διά του Πριάμου το γένος +φροντίζουν οι θεοί, μολονότι το κατέστρεψεν η οργή της Αθηνάς. Σέ δε, +προς χάριν των γάμων σου με εμέ, θεάν κόρην θεού, θα σε απαλλάξω από +τας δυστυχίας των θνητών, και θα σε κάμω θεόν αθάνατον και άφθαρτον. +Έπειτα εις τα ανάκτορα του Νηρέως, θεός συ, θα κατοικήσης εις το +μέλλον μαζί μ' εμέ την θεάν. Από εκεί, εξερχόμενοι από την θάλασσαν +εις την ξηράν θα βλέπωμεν τον αγαπητόν εις σε και εις εμέ υιόν μας +τον Αχιλλέα, που κατοικεί την νήσον με τας λευκάς ακτάς, εις το +στενόν του Ευξείνου. Πήγαινε λοιπόν τώρα εις την θεόκτιστον Πύλην των +Δελφών να μεταφέρης αυτόν τον νεκρόν και αφού τον κρύψης εις την γην +γύρισε πάλι εις το βαθύ σπήλαιον της παλαιάς Σηπιάδος και κάθισε να +με περιμένης έως ότου έλθω από την θάλασσαν ακολουθουμένη από +πεντήκοντα Νηρηίδας, διά να σε πάρω εις τα βάθη της θαλάσσης. Διότι +πρέπει να γίνη ό,τι είναι πεπρωμένον• ο δε Ζευς απεφάσισε να γίνη +αυτό. Παύσε λοιπόν τώρα να λυπήσαι εκείνους οι οποίοι απέθαναν. Διότι +όλοι οι άνθρωποι πρέπει να αποθάνουν• αυτή είναι η απόφασις των θεών. + +ΠΗΛΕΥΣ +Ω σεβαστή και γενναιόψυχος κόρη του Νηρέως και σύζυγε μου, σε +χαιρετώ. Ό,τι κάμνεις είναι άξιον σου και των τέκνων σου. Παύω την +λύπην μου, αφού συ, θεά, με διατάσσεις. Και θα θάψω αυτόν εις του +Πηλίου τα σπήλαια, όπου εκράτησα μέσα εις τα χέρια μου το ωραίον σου +σώμα. Έπειτα πώς να μην ζητά κανείς, όταν έχη νουν, να παίρνη σύζυγον +από μέγα γένος, και να δίδη τα παιδιά του εις τους καλούς, ν' αποφεύγη +δε τον κακόν γάμον, ακόμη και αν πρόκειται διά πλουσίαν προίκα; Όσοι +κάμνουν αυτά βεβαίως δεν έχουν να φοβηθούν καμμίαν δυστυχίαν από τους +θεούς. + +ΧΟΡΟΣ +Πολλαί μορφαί της μοίρας φαίνονται εις τους ανθρώπους, πολλά δε +ανέλπιστα κάμνουν οι θεοί. Εκείνα που επεριμέναμεν δεν έγιναν, και ο +θεός ευρήκε διέξοδον εις τανέλπιστα. Αυτό συνέβη και τώρα. + +Α Υ Λ Α I Α + + + + +Η Σειρά των Αρχαίων Ελλήνων Συγγραφέων, των Εκδόσεων Φέξη, υπήρξεν +ένας σταθμός στα ελληνικά χρονικά. Για πρώτη φορά προσφερόταν +συστηματικά στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό, η αρχαία ελληνική +σκέψη (Ιστορία, φιλοσοφία, ποίηση, δράμα, δικανικός και πολιτικός +λόγος) σε δημιουργικές μεταφορές της, από τους άριστους μεταφραστές +του τόπου, στην πιο σύγχρονη μορφή που πήρε εξελισσόμενο το γλωσσικό +της όργανο. Ο Όμηρος, οι Τραγικοί κι ο Αριστοφάνης, ο Ηρόδοτος, ο +Θουκυδίδης, ο Πλάτων, ο Ξενοφών, ο Αριστοτέλης, ο Θεόκριτος, ο +Θεόφραστος, ο Επίκτητος, ο Πλούταρχος, ο Λουκιανός κλπ. προσφέρονται +και σήμερα, στις κλασικές πια μεταφράσεις των Πολυλά, Ραγκαβή, +Μωραϊτίδη, Κονδυλάκη, Ποριώτη, Γρυπάρη, Τανάγρα, Πολέμη, Καμπάνη, +Καζαντζάκη, Βάρναλη, Αυγέρη, Βουτιερίδη, Ζερβού, Φιλαδελφέως, +Τσοκόπουλου, Σιγούρου, Κ. Χρηστομάνου κλπ, σε μια σύγχρονη σειρά +εκδόσεων βιβλίου τσέπης, πράγμα που επίσης γίνεται για πρώτη φορά, +συστηματικά, στην Ελλάδα. + +Ανδρομάχη Το δράμα αυτό εικονίζει, κατά τον πιο θαυμαστό τρόπο, έναν +κόσμο αισθημάτων, ζήλειας, μίσους και στοργής. Ο Νεοπτόλεμος, +χωρίζοντας από την Ανδρομάχη, παντρεύεται την κόρη του Μενέλαου και +της Ελένης, την Ερμιόνη, που συνεννοείται με τον πατέρα της να +σκοτώσουν τον γιό που έδωσε η Ανδρομάχη στον Νεοπτόλεμο. Ο Πηλέας, +παππούς του παιδιού, σώζει τον μικρό, και ο Μενέλαος σκοτώνει με δόλο +τον Νεοπτόλεμο. Μετάφραση, του Γ. Τσοκόπουλου. + +Η «ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΦΕΞΗ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ» ΑΝΑΤΥΠΩΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟ +ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ. + +ΑΘΗΝΑΙ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ 36 +ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΤΣΙΜΙΣΚΗ 61 +ΤΙΜΗ ΤΟΜΟΥ ΔΡΑΧΜΕΣ 10 + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Andromache, by Euripides + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ANDROMACHE *** + +***** This file should be named 27592-0.txt or 27592-0.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/2/7/5/9/27592/ + + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/old/20081222-27592-0.zip b/old/20081222-27592-0.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..b79690b --- /dev/null +++ b/old/20081222-27592-0.zip |
