diff options
| author | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 02:29:43 -0700 |
|---|---|---|
| committer | Roger Frank <rfrank@pglaf.org> | 2025-10-15 02:29:43 -0700 |
| commit | 22ce26ed6c01591a112b99bfcdd4dac38a5038e8 (patch) | |
| tree | 53f7a5ec4629db9c941a8dd8a0c8458bb2ac3982 /26570-8.txt | |
Diffstat (limited to '26570-8.txt')
| -rw-r--r-- | 26570-8.txt | 1083 |
1 files changed, 1083 insertions, 0 deletions
diff --git a/26570-8.txt b/26570-8.txt new file mode 100644 index 0000000..ee00d26 --- /dev/null +++ b/26570-8.txt @@ -0,0 +1,1083 @@ +The Project Gutenberg EBook of De Pronunciatione Graecae & Latinae Linguae, by +John Caius + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: De Pronunciatione Graecae & Latinae Linguae + De Pronuntiatione Graecae et Latinae Linguae + +Author: John Caius + +Editor: E. S. Roberts + +Release Date: September 11, 2008 [EBook #26570] + +Language: Latin + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE PRONUNCIATIONE GRAECAE *** + + + + +Produced by Louise Hope + + + + +[Transcriber's Note: + +This text is intended for users whose text readers cannot use the "real" +(unicode/UTF-8) version of the file. The "oe" ligature has been unpacked +into the separate letters o and e. Greek words have been transliterated +and shown between +marks+. Words shown with _lines_ were italicized in +the original. + +The text is taken from the 1912 Cambridge edition of Caius's _Complete +Works_. The editor's general introduction says: + + In this volume no attempt has been made to produce a facsimile + reprint. Even if such a design had been entertained, the great + variety of form in which the original editions were issued would + have made it impossible to carry out the re-issue with any + uniformity. Obvious misprints have been corrected, but where a + difference in spelling in the same work or on the same page--_e.g._ + _baccalarius_, _baccalaureus_--is clearly due to the varying + practice of the writer and not to the printer, the words have been + left as they stood in the original. On the other hand the accents + in the very numerous Greek quotations have been corrected. + +Numbers in parentheses were printed in the gutter; they probably +represent pages or leaves of the 1574 original. Sidenotes are shown +in brackets.] + + + * * * * * + * * * * + * * * * * + + + IOANNIS CAII + ANGLI, + + De + + Pronunciatione Gręcę & Latinę + linguę cum scriptione nova + libellus. + + +[Lege lector & iudica.] Scripturus de noua Gręcę & Latinę +linguę pronunciatione (3) & scriptione noua, spero me sine +offensione cuiusquam id facturum. Libera enim regio hęc +semper fuit, & liberos in ea oportet esse homines. Nequč +enim quę soluto animo familiariter scribi consuerunt, +temporibus istis excluduntur: etsi plena grauitatis omnia +sunt. Non enim ad graues aut exercitatos, sed leues & +inexercitatos scribo: & eos ratione & usu doceo, quos nec +usus nec longa vita instituit. Cum essem in Italia graues +viros grauiter & cum decoro pronunciantes audiebam. Cum in +Britanniam veneram, nouos viros, nouo quodam pronunciationis +genere omnia personare offendebam. Hīc itaquč sic cogitabam +apud me. Cum nec Romę, nec in uniuersa Italia, imņ verņ cum +nequč in Germania, Gallia, neque Belgia, nec alibi gentium, +quąm in nostra Britannia ullum unquam verbum de +pronunciatione illa noua, ullauč mentio aut significatio tum +fuit, nouam pronunciationem alibi in usu non fuisse quąm in +Britannia certņ scire licet. Nequč ea tamen uniuersa, sed +certo quodam loco, in quo per ea tempora oratores noui +imperabant. Sic tamen hęc refero, ut eos propter literas +aliasque virtutes vehementer amem & suspiciam: propter hęc +verņ laudem minimč. Cuius rei alioqui certč me cepisset +admiratio, cum & Plautus scribat in Casina, vetera nouis +esse meliora, ideoque sapientiores esse qui utuntur vino +veteri, quąm qui nouo: qui veteres spectent fabulas, quąm +qui nouas: qui vetera opera atquč verba, quąm qui noua: qui +usitata, quam qui insueta: (4) qui veteres comoedias, quąm +qui nouas: qui veteri denique nummo, quąm nuper nato. Thus +quoque vetus nouo odoratius esse, prouerbio celebratur, +usque adeņ ut idem, rem malam, sed notam & usitatam, optimam +esse dicat in Trinummo. Nam quę noua sunt, etsi optima, +tamen propter insolentiam videntur pessima, & fieri potest +ut usu experiaris talia cum periculo, cum declinare non sit +futurum integrum. Etenim sępč viatorem noua non vetus orbita +fallit. Quare vetustatem suo loco conseruandam, nouitates, +etsi spem meliorum afferant, repudiandas esse Plautus +consulit: nec nouitates nos magis ad inquirendas causas +excitare, quąm magnitudines rerum debere: eosque errores +quos rerum nouitates attulerunt, naturę ratione depellere +oportere M. Tullius existimat. Sed nostrorum hominum est, +semper nouum cribrum, nouo paxillo primos suspendere, et +nouas inducere sectas nouis paradoxis. Quod tamen, ut non +reprehenderim ingenij exercendi causa in tenebris, ita non +laudem certč usus causa in luce: quņd pręter consuetudinem +patrię, pręsentis temporis atque hominum sunt. In rebus +ciuilibus dico. Nam aliņ non pertinebit oratio mea. Curo +enim ut mea omnia nullam habeant publicam offensionem, sed +communem omnibus utilitatem. Quod si gaudeas excogitasse +quod prosit, certč hic non est gaudendum tibi, obest enim +magis quąm prodest, ut mox ostendam. Sed omnes obstrepunt. +Quid solus ergo contendis? Si irrident quid pergis delirare? +Quid solus sapis? Sed author es eius rei. O gloriosam rem, +inuentorem esse inanium rerum? tranquillitatis literarię +perturbatorem esse? quem nec Galli, nec Itali, nec ipsi +Gręci commendant: nec alius quisquam pręter imperitum rerum +iuuenem aut temerarium adolescentem, cui istam persuasionem +in principio per fraudem instillaueris alioqui non +probaturo, imponens imperitę turbę (5) adolescentum, cui vix +literę sunt, & multņ minus iudicium. De qua re tamen multum +forsan gloriaberis tanquam in re prudenter gesta. Iam verņ +si magna res non sit utro modo pronuncies, cur interturbas +omnia? cur non intermittis quod leue est, potius quąm +castigari grauiter? Si sonus (res inanis) huius aut illius +literę mulctam indictam habet grandem, cur non inanitatem +potius contemnis, quąm in mulctam incidas? Leuissimis rebus +grauissimas indicere poenas ęquum est, non propter +magnitudinem rei quę leuis est, sed propter violatum +in repub. ordinem receptum iam & confirmatum, propter +contemptum, propter nouitatis exemplum, & propter temerarium +in ea ausum. Nequč hic tanta pretia subesse cernimus, +quamobrem tantas difficultates lubenter subiremus, etsi in +alijs difficilia quę pulchra. Licčt enim optima quęque & +inuentu & conseruatu difficilia obseruentur, non tamen quę +non facilč inueniuntur & conseruantur statim optima +reputantur, in quo genere ista tua est (si dijs placet) +pronunciatio. Sed antiquitatem obijcis. Antiquata esse +fatebor certč, antiqua videri non fatebor. Nam Aulus Gellius +author grauis, antiquata & desita omnia, ą multis sęculis in +usum reuocata etsi vetusta sunt, videri tamen noua sapienter +censuit. Etsi antiqua videantur, per hominum errorem id +quidem contigit, ignorantium cuiusquam rei proprietatem. +Sallustius pręsentium rerum retinentissimus semper +consuetudini cessit. Ęlius Gallus atque Cicero noua perpetuņ +fugiebant, adeņ ut nouissimus & nouissimč haud libenter usi +sunt. Gellius reprehendit eos qui obsoleta in usum reuocant. +Phauorinus Philosophus nouitatis hostis, adolescentem +inusitatorum studiosum, acriter corripuit, dicens: Curius +& Fabritius (6) dilucidč cum suis fabulati sunt, neque +Auruncorum, Sicanorum aut Pelasgorum (qui primi Italiam +incoluisse leguntur) sed ętatis suę verbis locuti sunt: tu +verņ perindč quasi cum matre Euandri nunc loquaris verbis +iam olim desitis uteris. Quod si intelligi non vis quę +loqueris, non hoc abundč consequeris tacens? quasi satius +esset non loqui quąm non intelligi. Demonax quoque +philosophus idem faciebat. Quum enim ą quopiam quęsiuisset +aliquid, atque ille verbis obsoletis atquč priscis +responderet. Ego (inquit) amice te nunc percontor: at tu +perinde respondes quasi regnaret Agamemnon. Sorbona etiam +(quam Robertus Sorbona, non Caroli imperatoris frater +Theologis Lutetię instituerat) aliquot Raimundi Lullij opera +reiecit, quņd vetustis vocabulis iamdiu receptis & usitatis +reiectis, noua infulserit. Crassus Sulpitium arguebat, quņd +tollendo .i. literam de diphthongo ei, non antiques +oratores, sed rusticos messores videretur imitari, ut est +apud M. Tullium 3. de oratore. Catullus Arcij hinsidias +atque chommoda deridebat: quid facturus si Quinctilianos +atquč Quinctios, ut nunc loquuntur atque scribunt, +Chicherones atque Quinctos, Kikerones & Kicherones, pecuniam +& peguniam, coilum choelum & coelum, cernos & chernos, +discipulos & dischipulos iam audiret: quibus multi hodič +utuntur loquendo & scribendo, sermonis atque scriptionis +vitia imitati, non virtutes consecuti. Ad hęc Lacedęmonij +quņd simplicia atque consueta placuerunt, Terpandrum +pręstantissimum Citharędum mulctasse dicuntur, quņd unam +solam chordam pręter necessitatem intendisset. Ad extremum +Romani, rhetores Latinos & philosophos edicto urbe Roma +pepulerunt, quņd nouum genus disciplinę instituerunt. Noua +enim Romanis, viris certč in omni re sapientibus quę pręter +consuetudinem & morem maiorum (7) suorum illata sunt, neque +placuerunt, neque recta videbantur. Eam ob rem M. Cicero +in oratione contra Catelinam refert, Seruilium Halam, +Sp. Melium nouis rebus studentem sua manu occidisse. Nihil +enim periculosius in usu vitę esse rebantur, quąm veteribus +relictis ad noua deuolare. Nam inconstantia magnam ipsa +in se leuitatem habet, subitaque consuetudinis, & usus +commutatio, plena maximarum rerum Cic. de offensione est. +[Cic. de senect.] Quamobrem sapienter M. Cato, qui Appium +senect. cęcum laudat, quņd vigebat in eius domo patrius +mos & disciplina. Sapienter veteres, qui legibus antiquis, +opsonijs verņ recentibus utendum censuerunt. Sapienter & +Iurisconsulti, qui nihil temerč innouandum nisi euidens +ratio postulauerit, pręcipiunt. Hinc factum existimem, ut +scholę iuris nostri publici nullo modo adduci possunt, ut +relinquant suum _octabis_: nec scholę quędam Academicę ut +deficiant ą suis sotulis, cum artium magisterio initiandi +sunt: aut ocreis, cum SS. Theologię Doctoratus gradu +insigniendi sunt: aut ouis vario modo pręparatis cum in +determinationibus Bacchalaurei nouitij, seniores sui gradus +conuiuijs excipiant: nec in disputationibus, sedentibus +disputatoribus, ut auditores humi non procumbant, fusi per +densum substratum iuncum: nec ut caputium patientiamque quam +vocant stamineam (peculiare gestamen collegis Hispanorum +Collegij apud Bononienses) deponant Hispani Bononiensis +Academię. Quos omnes laudo equidem, quod leuibus momentis +non impellantur huc atque illuc inconstanter, nec a veteri +sua consuetudine auellantur desciscantque facilč: ut +nonnullę solent Academię in quibus leuitas iuuenilis magna +paruis, quadrata rotundis, & formas formis mutat imprudenter +admodum, nullo seruato ordine, nulla (8) consuetudine aut +grauitate. Certč mihi videntur illi planč cuculi atque oues, +qui eos, qui ut homines pronunciare iamdiu usi sunt, +abolitis cuculorum atque ouium vocibus, eodem reuocare +velint, atque ex obscuris ęnigmatibus & antiquis cum +difficultate discere studeant, quę viua vox, certus +pręsensque usus cum facilitate clarč possunt docere. +Synesius Cyrenensis in laudatione Caluicij, & Lacedęmonij in +legibus, grauiora suadent in eos qui pręter consuetudinem +patrię aliquid intulerunt: puta cicutam, & suspendium. +Etenim Synesius eos qui pręter consuetudinem patrię aliquid +innouarant cicuta dignos existimat, quod rudes & indocti +absurdarum opinionum fautores esse consuerunt, existimans +cum prouerbio: Superiorum temporum omnia meliora, quņd & usu +confirmata sunt, & pace tranquilla, cuius & vox dulcis et +res ipsa salutaris est. Lacedęmonij verņ usque adeņ +formidabant rerum nouitates, atque etiam ad earum +recordationem tantopere inhorrescebant, ut lege lata +sanciuerint, ne quis innouare quicquam auderet, qui chorda +č collo suspensa prius non prodiret, ut si de nouitate +consilium parum placeret, audacię suę poenas daret. Etenim +euentus varios res noua semper habet, ut Cornelius Gallus +scribit, & magna ex parte periculosos: sic ut siue vi +imperare velis hanc pronunciationem nouam, siue stultitię +blandimentis iuuentuti instillare, importunum hac ętate +facis, mouere quę stabilita sunt, cum pręsertim omnium rerum +mutationes cędem, fugam, aliaque hostilia (ut Sallustius +ait) portendant. [In bello Iugurth. fol. 35.] Usque in +ciuilibus consisto, omnia enim secundum materiam subiectam +intelligo. Ex quibus scire licet nequč antiquata in usum +esse reuocanda, neque noua esse amplectenda, neque extra +publicam viam esse deflectendum, sed cum (9) pronunciationis +antiquitas euanuerit (si aliter olim pronunciarunt quąm +hodič nos proferimus) usum scientiamque pręstare nos debere +eius, qua pręsentes utimur: uti docti viri solent, qui +scientiam sibi reseruant, usum autem loquendi populo +concedunt, qui loquendum ut multi, sentiendum ut pauci +sapienter pręcipiunt, nec immutandum quicquam inconstanter +censent: nec mouenda esse rerum nouitatibus quę bene +constituta et confirmata sunt existimant, etsi vetustatis +speciem sibi induant. Etenim non est quamobrem in hac benč +confirmata repub. literaria quis velit iam dicere, ore sanč +agresti atque rudi, _queis_ pro _quibus_, nec _veias_ pro +_vias_, nec _olli_ pro _illi_, _mareito_ pro _marito_, nec +_maxumč_ pro _maximč_, nec _sueuerat_ pro _consueuerat_, +nec _deico_, _eidus_, _pulchrai_, _veitę_, _ubei_, _quei_, +_heic_, _foeminai_, _suom_, _deilexit_, _horunc_, _abei_, +_erodita_, _pictai_, _aulai_, _nepai_, quę iam obsoleuerunt, +& repetita molesta sunt, & interturbant omnia, pro _dico_, +_idus_, _pulchrę_, _vitę_, _ubi_, _qui_, _hic_, _foeminę_, +_suum_, _dilexit_, _hunc_, _abi_, _erudita_, _pictę_, +_aulę_, _nepę_, ut nec multa alia propter carminis +necessitatem, aut alijs propter affectationem, non propter +meliorem scribendi aut pronunciandi rationem usitata. Nequč +enim propter insolentiam aures eruditorum hęc ferre possent, +nisi quod Poetis libero hominum generi propter eorum ligatam +orationem semper fuit potestas quidlibet audendi. Exit in +immensum facunda licentia vatum: inquit Ouidius: Obligat +historica nec sua verba fide. Hinc apud eos, Tmolus habet +aures, saltant quercus, aues loquuntur, et saxa fiunt +homines. Utuntur tamen hodič haud dissimili pronunciandi +genere, quod Borealismum seu Scotismum nominamus +(quemadmodum Alcibiades Labdacismo) quia Borealibus Anglis +(quos Calidonios Britannos Lucanus vocat) atquč Scotis (10) +vicinis est in usu, dum _saibai_, _taibai_, _vaita_, _aita_ +dicant, cum _sibi_, _tibi_, _vita_, _ita_, pronunciandum +sit. Mordicus tamen retinent non ratione sed pertinacia, & +petulantia: etsi australibus Anglis ita vulgo contemnitur +hoc pronunciationis genus, ut Phaliscis seu Thuscis +Bergomense apud Italos. Est enim rudis & inconditi vulgi, +quibus ut est decorum patrio more loqui: ita australibus +Anglis valdč indecorum alio uti quąm suo. Licet tamen hic +contemplari iudicium iuuentutis, quę vitia pro virtutibus +amplectitur, ut solet vulgus Aulicorum, qui camisias +crispatas, & cothurnos coriaceos inducunt ornamenti causa, +qui principio causa contegendi crura, & colla morbida, ad +quotidianum usum sunt inuenta. Nam olim & nostra memoria +cum sana essent omnia, nec cothurnis utebantur, & denudata +virorum colla erant ad pectus, & pectora expapillata (ut +Plauti verbo utar) atquč ad papillam denudata, etiam brumali +tempore. Sed hęc obiter de Borealismo. Ad diphthongos iam +paucis venio. De quibus etiam Iurisconsulti aliter sentiunt, +quąm noui isti pronunciationis authores. Theophilus enim +Antecessor cum vellet uti aliena lingua, non +praļtōr+ dixit +diuisa diphthongo, sed +praitōr+ & prętores, unita. Cuius rei +non alium magistrum, quąm eius temporis usum reor: qui & ad +nostrum usque promanarit, & per omnem orbem disseminatus +& receptus est. Quod si non lubenter ferant, quin +diphthongorum omnes literas suis sonis ipsi exprimant, +contra quąm vult receptus usus, quod voluntatis & petulantię +error est, non necessitatis, at saltem alijs permittant ut +in sua etiam sit voluntate sine reprehensione, veteri & +recepto more pronunciare, maximč quod multi errores +reperiantur apud authores (ut aiunt) ex diphthongis +resolutis in simplices (11) literas. Noui tamen isti homines +nescio quam commoditatem puerilem in docendo, pueris manare +ex hac sua pronunciatione dicunt. Quasi verņ Gręcorum pueri, +& qui hodič utuntur veteri pronunciatione, linguam Gręcam +discere, sonare, & intelligere veteri illa nequiuissent, +aut si quiuissent, non ita tamen commodč. Scilicet. Equidem +puerile magis existimo quąm virile, puerileque esse +argumentum puto. Nam si commodior ratio sit, (ut ita dem) +non tamen vetustior est, quę res in controuersia est, +minusque arguit veteres sic pronunciasse, nec esse puerorum +causa immutanda omnia aut subuertenda censeo. Id enim +experimento didici, varietatem pronunciandi mutuum +commercium & societatem hominum rerumque intellectum +summouere: discordémque hanc pronunciationem sermonis +commercio nunquam contracturam ad colloquia. Nequč enim +Gręcus Patriarcha cum istic regnante Edwardo sexto Londini +esset, Checum, nec Checus Patriarcham intellexit: hic nouo, +ille ueteri pronunciandi modo usus: quo omnes Gręci adhuc +utebantur cum ego essem Venetijs, tum č Cathedra Gręcas +literas profitendo, tum in templis sacra celebrando. +Audiebam enim data opera sępius. At si ego tacerem norit +Oxoniensis schola, quemadmodum ipsa Gręcia pronunciarit, ex +Matthęo Calphurnio Gręco, quem ex Gręcia Oxonium Gręcarum +literarum gratia produxerat Thomas Wolsęus, de bonis literis +optimč meritus Cardinalis, cum non alia ratione pronunciarit +ille, quąm qua nos iam profitemur. Id si ita sit, nos +Britanni docebimus ipsos Gręcos in ipsa Gręcia oriundos sua +verba sonare? suas voces atque literas pronunciare? & plus +in aliena lingua sapiens [[sapiemus?]] quąm ipsa gens atquč +natio, cui lingua Gręca familiaris atque etiam vulgaris est, +& successione temporum continuata, tanquam per manus esset +tradita? (12) Nemo qui Gallicč velit discere, ex Anglo +petet, si sapiat, nec contra: nec qui Italicč, ex Germano, +sed ex sua quęque gente sunt discenda. At si pueris +instituendis prodesse posset, uti aiunt, usu publico posset, +ut cum alijs usu conueniant in sermone ad intellectum. +Nam si doceas quod usui publico esse non possit, quorsum +doctrinam? Cogetur qui didicit dedidicisse, & eum +pronunciandi modum discere qui in usu est, ut eo utatur cum +in publicum prodierit, cum inter homines versatus fuerit, & +cum in theatrum doctorum venerit: nisi velit haberi ineptus +et ridiculum caput omnibus. Et qui docebit quoque ad istum +modum, duplicabit operam & mercedem, uti Fabius Quintilianus +scribit, tum ut prioris obliuisci instituat, tum ut +insequentis pronunciationis rationem ostendat, discentis +incommodo & labore graui, & temporis & compendij iactura +grauiori, quę rectius in principio potuissent collocari in +meliores usus. At ad usum publicum profuerit minimč. Nam +priuata hęc pronunciatio paucorum tantum hominum in +Britannia est, & eorum iuuenum, alibi minimč recepta +gentium. Sed hij pauci sic pronunciant, ut se mutuņ +intelligant, dices. At orbis uniuersus non est ista +paucitas. Nec paucis priuato loco atque usui doctrina +constituitur, sed publico & uniuerso, ut inter homines +cuiusque regionis cum laude linguę, & ingenij gloria +verseris. Quamobrem ne docendo quidem, ullo modo ad usum +publicum conducet ista noua pronunciatio. Hactenus ergo +vetus illa pronunciatio nihil prohibuit, quin & rectč +loquerentur homines, & per orbem uniuersum intelligerentur, +sic ut non sit opus noua. Sed ita pronunciandum sentis ut +discernas inter voces, inter vocales & diphthongos. Quasi +verņ usu, doctrina, sensu, (13) accentu, genere, quantitate, +numero & casu nihil comprehendi, nihil discerni possit, +nisi demittamus nos, descendamusque ad puerilem legendi +simplicitatem, ac plenis buccis proferamus satis rusticč, ++Phoļbos+, _toutois_, _cai_, _lobois_, _mousais_, _basilews_, +_epeiros_, _tuptomai_, _chreia_, _chresimos_, _apophugen_, +_husteron_, _kibdes_, _cuclops_, _korakeion_, _lewcon_, +_hippewein_, _wyos_, _pais_, & hoc genus alia: pro _phoebus_, +_toutis_, (veteri more) _cha_, _louis_, _musęs_, _vasileus_, +_epirus_, _typtomę_, _chria_, _chrisimos_, _apophygen_, +_ysteron_, _cibdis_, _cyclops_, _coracion_, _leucon_, +_yppewin_, _yios_, _pęs_, unde pędotriba, non paidotriba: +aut quasi nihil aliud esset quo dijudicaremus inter +parere pro parturire, & parźre pro obedire in isto versu. +Foemina vult parere, sed non parźre lubenter, nisi crassa +pronunciatio: eadem penč nota qua +loimos+ & +limos+ in +pronunciatione, non tamen in scriptione. Nam inter +loimos+ & ++limos+ in scribendo manifesta est differentia. Apollo tamen +videtur limos dixisse & pronunciasse veteri Gręcorum more, +alioqui nulla fuisset dubitatio in oraculo. Certč antiqui +_Achilles_, _Tydes_, _Theses_, & _Ulisses_ dicebant, non +_Achillews_, _Tudeus_, _Thesews_, et _Ulussews_ quemadmodum +recentes: uti ex eorum & interpretum libris ea adhuc +referentibus scire licet. Quod si olim Gręci eo quo recentes +isti modo crassius, durius, & asperius pronunciarunt, (quod +acerrimč isti defendunt, cum dicunt Gręcos) etiam tum Gręci +erant Barbari, cum ex omnibus gentibus soli non habebantur +Barbari. Barbari enim ab initio dicti sunt (ut inquit +Strabo) qui crassč, difficulter, asperč atque duriter +loquebantur: in quorum genere fuerunt omnes gentes pręter +Gręcos: ą quibus postea (corrupta Gręcia) barbara ea +appellatio ad omnes pręter (14) Latinos translata est, quņd +mitiorem linguam & isti habebant et magis cultam. Si quis +tamen ex Latinis esset qui non rectč verba proferebat, +barbarč loqui etiam ille dicebatur. Sed pergo. An sapientem +Hebręum putares, si puerorum causa renunciata omnino +perfecta illa & absoluta sine punctis legendi ratione, ad +punctorum rationem et simplicitatem in uniuersum deficiat? +An non omnes tanquam infantem & ineptum dicerent? Nisi velit +primłm suos Tyrones per punctos ad lectionem introducere, +ac tum ad absolutam illam legendi rationem sine punctis +traducere: quod laboriosum esset geminique operis. Rursus +an sapientem Gallum qui rudiorum causa velit rudius +pronunciare, & aliter quąm vulgus Gallorum solet, & eas +literas in voces inserere, quas usus excludit. Doctos enim +docta decent, indoctos formare possunt docti pro arbitrio, +seorsim, sine uniuersitatis dissolutione, & ita instituere +prout optimum cuique videbitur, modņ non deficiant ą +consuetis, nec in dicendo & scribendo nouas turbas excitent, +noua dogmata non introducant cum reipub. literarię +inquietudine, & personarum offensione. Ut si quis vellet +docere priuatim legendum _homo_ non _omo_, & _hupsilon_ non +_ypsilon_, vel +i+psilon ferendum fuit, modņ doceat admonendi +non utendi causa (ut prudentes solent qui (ut dixi) +scientiam sibi seruant, usu autem ut populus loquuntur) +quod h. non sit litera, sic ut faciat vocem ut vocalis, aut +liquescat ut liquida, aut consonet ut consonans, aut mutet +ut muta, sed aspiret tantłm ut spiritus, ac ventus leuis +sine voce. Eam ob causam apud scriptores veteres, leges +_ydropisis_, _termę_, _Batonia_ & _Iuernia_, pro +_hydropisis_, _thermę_, _Bathonia_ & _Hybernia_, uti in +libro nostro de thermis Britannicis, et Symphonia vocum +Britannicarum annotauimus. Istas tamen (15) ineptias Deus +bone, quąm mordicus retinent noui isti et defendunt (ut sibi +quidem videntur) pertinaciter, cum nullo tamen modo iustis +rationibus possint. Iuuenes si hīc ineptirent solłm duce +iuuene, ferendum fuit. Iam verņ cum audiam senes delirare +hijs ineptijs, quid intollerabilius? Nam hos iudicium, +ratio, & experientia doceret. Pręterea in senecta ętate +ludere par impar, equitare in arundine longa, quouis vento +agitari, nihilquč constantis hominis habere indecorum est. +Cicero in Bruto notat ętatem quę ante se fuit, in qua +Ennius, Liuius, & L. Sisenna erant, quorum stilus erat (ut +ille ait) horridior, nec dum perfectč loquebantur. Sua autem +ętate unctior & splendidior consuetudo loquendi fuit. Et +quamuis (inquit) L. Sisenna facilč omnes vincat superiores, +indicat tamen quantłm absit a summo. Nam usus est aliquando +veteribus verbis, & ab usu perfecto, & auribus eruditis +remotis. Rectč enim loqui putabant esse, inusitatč loqui. +Idem eodem in Bruto nimiam vetustatem explodendam monet. +Sed nimia (inquit) vetustas nec habet eam quam quęrimus +summitatem, nec est sanč tolerabilis. Ego igitur hortator +essem, ut a suscepta hac nuper (si omnino suscepta fuit) +desitįque olim pronunciatione desistant, qui utuntur: si non +propter has quas ante retuli causas, at certč propter hęc +quod eadem pronunciatione honestissima verba turpissimč +sonent, ut _ascitum_ & _asciscunt_ apud nostros. Etenim +in harum vocum prima, si c. proferas ut ch. & in secunda +utrumque c. ut k. more nouo, utrumque vocabulum tanta +turpitudine proferetur, quanta non sinit verecundia mea +explicare. Quamobrem malui rem tacita cogitatione pręterire, +quąm dilucidius patefacere: cupio enim rebus adesse nomina, +sed non nominibus pudorem. Sed (16) superciliosorum +Grammaticorum maximč culpa hęc pronunciatio Latina +introducta est, cłm nescio qua ęmulatione alter alterum +nouitate aliqua studeat superare. Id quod exemplo cuiusdam +amici adhuc viuentis, qui in schola Paulina atquč item +Antonina Londini educatus iam olim est, didici. Etenim cum +in ludo literario diui Pauli erat, docebatur sonare docheo +pro doceo: cum in scholam S. Anthonij idem venerat, iussum +est proferre dokeo pro doceo: nullo planč discentium +commodo, sed ne docentium quidem: tantłm inseruitum est +istorum libidini quorum pręceptum id erat, pronunciationis +vitio, & pubertatis incommodo. Itaque imponendus modus est, +alioqui nullus futurus finis est, hoc isto, illo alio modo +verba proferente atquč scribente. Nam & in scriptione quoque +noua ratio hodie proponitur. Sed nemo (quod sciam) usquč +adeņ desipuit hactenus ut sequi vellet, ne author quidem +eius. Neque enim cęcum ducem, nequč amentem consultorem. +Quod si quis vellet, at constituenda illi schola noua +scribendi & legendi fuit, dediscendįque quę didicit omnia, +& innouanda omnia omni populo, euersis quibus hactenus +usi sumus omnibus: usquč adeņ mobilia sunt hodič hominum +ingenia in istis nugis, ut nihil fixum, nihil in perpetuum +constitutum habeant. Nec unum nugandi genus est in +scribendo, sed diuersum, hic uno, ille altero usus modo: +hic nouam literarum formam & pronunciationem commentus, ille +alteram: & eas ineptas sanč et insulsas, etiam simplicibus +mulierculis. Non est tamen tam stupidus quisquam, aut +impudens & insulsus rei alicuius nouę author, qui non sit +habiturus suę stultitię fautores et sectatores, vel homines +adolescentes, vel stultam plebeculam: at grauem virum cui +sit iudicium, ne unum quidem. Nisi si fortč (17) ingenij +sui ostentandi causa hoc fecerint, ut Isocrates laudando +Busyrim, Libanius Thersitem, Lucianus Muscam, Quartanam +Fauorinus, Caluiciem Synesius Cyrenensis, Comam Dion +Chrysostomus, & nostri sęculi Cornelius Agrippa scribendo +de vanitate scientiarum libellum: Copernicus de motu terrę +& statione coeli volumen: et Erasmus Rhoterodamus de febre & +Phalarismo libellos. Nam rhetores subinde animi causa solent +tractare materias +adoxous+, & exercendi gratia argumentum +infame declarare. Ita si de pronunciatione noua & scriptione +noua sensissent noui isti authores, & cum pręfatione sensus +sui hoc esse suum commentum dicerent, non ad usum atque +professionem, sed ad ingenij gloriam & exercitium, ęquior +essem, amplectererque certč lubens. Alioqui videant illi, +quąm nihil aliud quąm suam traducant infantiam, nec esse +consecuturos aliquando ut grauia ingenia flectant ad suas +nęnias. Reliqua si sequacia fuerint, quę gloria erit? Mallem +unum grauem virum consentientem mihi mille iuuenibus: ut +quibus nec dum per ętatem confirmatus animus est, nec +maturum iudicium, nec usu experimentum, etsi grauissimč de +se sentiant: cum tamen vestitu, gestu, & oratione longč se +ostendant alios, ut in lib. 1 de Antiquitate Cant. Academię +plenius diximus. Nam ut in vijs peregrinus, sic in rebus +imperitus. Certč istis nouitatibus, istis modis, nihil aliud +quąm sterilis labor, sterilķsque difficultas sequitur in +promendo cum multorum risu: quņd ea rustica sit et simplex, +parum condita et delicata, affectatione quadam ineptč +acquisita, nec erudite ore digna: denique quņd doctas +aures vehementer offendit, ingrata planč & odiosa omnibus, +pręterquam nouitatis studiosis. Nam suauitatis in sermone +politiores scriptores semper fuerunt obseruantissimi. +Siquidem maior ratio apud eos euphonię fuit, quąm disciplina +(18) regulę. Hinc Gręci angelos phormingos, & papę proferre, +pręcepto usuque imperarunt, cum +angelos+, +phormingos+, & ++Babai+ rudius proferendum alioqui fuit: et Romani _dingnum_ +cum _dignum_, _pungnum_ cum _pugnum_, & _mangnum_ cum _magnum_ +sit dicendum: ut mitigetur pronunciationis difficultas, & +euitetur soni vitium, quod Gręci +kakophōnian+ dicunt. Quin & +Itali Romanorum soboles eadem de causa id pronunciandi genus +adhuc obseruant, qui ne magnum dicant duriter, maignum +sonant molliter: et dingnum, ne dignum. Britanni quoque +atquč Galli Romanorum ęmuli, ne magnum dicant, main +proferunt, ut _Charles le main_, Carolus magnus: _le main +see_, magnum mare: et in alearum usu, _the main chaunce_, +sors magna: ac pro _est_, et, elisa .s. litera. Eadem +suauitatis ratione ijdem omnes B. per v. in Gręcis & Latinis +dictionibus efferunt: et pro +bikiou+ (id est +aphakźs+) vitia, +et pro Bienna Vienna, & pro +biktora+ victorem: & pro Abellana +Auellana, non č contra dicunt. Et in vetustioribus Gręcorum +codicibus manuscriptis rarņ videbis b. literam, sed eius +loco characterem v. latinę literę similem. Latini quoque +vetustiores, Vetonica pro Betonica dicunt, inter quos est +Apuleius: et _Iuernia_ pro _Hibernia_, et _lauoro_ pro +_laboro_, et _terra de Lauoro_, pro Laborię, (quo verbo +Plinius utitur) quę pars est Italię. Hos si damnes, utere +licentia pro me, & in usum quoque reuocato si libet, +_appludam_ et _floces vini_, pro furfuraceo pane, et fęcibus +vini: Dubenum pro Domino, Bubsequam, Bouinatorem, et +manticulatorem quoque, pro Bubulco, conuiciatore, et +clanculario fure, seu versuto: ut habet Festus Pompeius, +Pacuuius, et Aulus Gellius: et hoc genus obsoleta et +inusitata omnia, quod nemo sanę mentis faciet. Sin probes, +ą nouo illo pronunciationis genere vel horum exemplo +desiste. Illud in (19) uniuersum te scire expedit, +pronunciationis rationem dicendi rationi esse simillimam, +quę in medio posita (ut ait Cicero de Oratore) communi +quodam in usu atquč in hominum more et sermone versatur. +Nam ut in cęteris artibus id maximč excellit quod longissimč +sit ab imperitorum intelligentia sensuquč seiunctum, ita in +dicendo vitium est vel maximum ą vulgari genere orationis, +atquč ą consuetudine communis sensus abhorrere. [De laude +Caluicij.] Etenim qui ad populum scribit vel loquitur (ut +inquit Synesius) necesse est illum in opinione popularium +esse, et ea fingere, et de hijs disserere quę populo grata +sunt. Atquč ut histrioni actio, saltatori motus non quiuis +sed certus quidam et laudabilis: sic in pronunciandi et +scribendi genere, certum quoddam et communi usu receptum, +non quoduis ą consuetudine alienum et remotum habetur +consentaneum. Non enim ea ratio esse debet apud nos in +literis quę in vestibus, quę omnibus horis alię penč fiunt +et diuersę, aut materia, aut forma, aut colore, aut omnibus +hijs. Unus enim vultus apud nos odiosus est. Cuius rei gnari +non insolentes Grammatici, quotquot hactenus mihi vidisse +contigit, omnes cum de literarum potestate tractant ita +proferendas esse pręcipiunt, ut usus doctorum per omnem +reliquum orbem iam olim receperit. Inter quos Petrus +Antesignanus est, homo doctus atque elegans, et Nicholai +Clenardi scholiastes. Is de noua ista pronunciatione ita +censet, ut eius authores curiosos magis existimet, quąm +veteris pronunciationis intelligentes: et eorum rationes +vaniores, quąm ut eis adhibenda fides sit: ob idquč +pronunciandum veteri et recepto hactenus usu, existimans eum +qui ex errore imperitę iuuentutis pendeat, in magnis viris +non esse habendum. Eius verba hęc sunt. Quarta columna, (20) +&c. elementorum potestatem complectitur, quo pacto scilicet +debeant enunciari, de qua re varię sunt hodič & multiplices +Grammaticorum opiniones, dum quidam curiosč nimis ad +antiquam pronunciandi rationem omnia volunt reuocare, cum +tamen ipsi prorsus incerti sunt, quo pacto prisci illi hęc +pronunciarunt, & coniecturę sunt admodum ieiunę. Illis +itaque non est fides adhibenda, nisi prius priscorum aliquem +ab inferis excitarint. Hęc ille. Et paucis interpositis, +ista subiungit. Qui verņ illis (professoribus) destituuntur, +& proprio marte linguam Gręcam discere coguntur, pronuncient +elementa Gręca more Latinorum Gręcis in hac tabula +respondentium. Quę certč pronunciandi ratio vetus est, & +recepta usu. Huius opinionis quoque olim per iuuentutem +(quod ipse noui) erant isti pręceptores noui. Verłm loco +stare nesciuerunt, sed gressus glomerare superbos voluerunt. +In ea quoque erat et Thomas Morus, Linacrus, Lupsetus, +& Erasmus, qui in prouerbio, Stultior Morycho, +moruxai+ +transfert Moryxę, non moruxai, etsi de pronunciatione multa +disputauerat, quę glorię studio potius, quam usus gratia +se scripsisse, ex hijs & alijs locis scire licet diligenter +obseruanti. Paręmium quoque dixit, non paroimium, et +Hippoclidem non Hippocludem in prouerbio: non est curę +Hippoclidi: & gymnasium non gumnasium, & Sybaritica, Smyrnę +ac Syracusę, non Subaritica, Smurne & Suracusai. Longum +esset omnes istas vanitates percensere, vix dies, aut etiam +annus sufficeret. Sed quid de recentibus loquar, cum vetusti +Gręci & Latini consueta religiosissimč obseruarunt. Galenus +enim homo Gręcus, & summi iudicij ac doctrinę vir, ut si +quis alius sui aut insequentis temporis, lib. 1. operis sui +de Compositione medicamentorum qua parte de modo lauandi +lithargyron & alia metalla scribit, +tź kratousź+ (21) ++sunźtheia+ utendum censet. Etenim cum medici sui temporis +recentiores dicebant, +emplastron+, +kentrion+, +kai mźlōtrida+ +cum +r.+ in ultima, is eam scribendi & pronunciandi rationem +sequi maluit propter consuetudinem iam tum receptam & +usitatam, quąm +emplaston+, +kention+, & +mźlōtida+ dicere +sine +r.+ litera, etsi ab +emplattein+, +kentein+, +mźlźs te kai +ōtos+ oriantur, in quibus +r.+ litera non est. Tanti erat apud +illum consuetudo. Docet etiam eo in libro, quem contra eos +scripsit qui reprehendant solęcismum facientes in sermone, +ipsos quoque Atticos secutos esse eam quę in loquendo +pręualuit consuetudinem. Tradiderunt item qui ante Galenum +fuerunt, docti viri (ut ipse refert) Atticam linguam varijs +modis corruptam atque ą proprietate sua viciatam, secutos +tamen esse eam quę suo tempore inoleuit consuetudinem omnes, +qui apud Gręcos ullum pręcellentis doctrinę nomen consecuti +sunt, idem refert. Cum ergo (inquit) in omnibus libris +medicinalibus, +emplastron+ cum +r.+ scriptum inuenimus, & nos +quoque quņd inualuit consuetudine, in loquendo & scribendo +utendum censuimus. Hęc hactenus Galenus. Eretriensibus +quoquč consuetum est +r.+ pro +s.+ proferre, ut +sklźrotźr+ pro ++sklźrotźs+, (unde prouerbium Eretriensium +rhō+). Atheniensibus +contra, ut +tharsein+ pro +tharrhein+, utrobique si euertas +usum, notaberis, et derideberis. Nec Gręci solłm (ut dixi) sed +Latini quoquč hanc secuti sunt consuetudinem. Nam Ciceronis +ętate inualuit stator, pro apparitore seu tabellario, ut ex +epistola eius ad Caninium atque Celsum scire licet: ex +Planci quoque ad Ciceronem. At Ulpiani & Iustiniani +temporibus, strator inoleuit in eadem significatione, addita +r. litera in prima syllaba. Secuti tamen sunt eorum temporum +morem qui insecuti sunt Spartiatus in Caracalla, & qui de +iure scripserunt pręcipui. Itaque quemadmodum in vocibus +atque literis si (22) quid innouaueris, reprehenderis, nisi +consuetudo uniuersalis patietur, ita in pronunciatione. +Prętereo quemadmodum hodič quantitates syllabarum, longas in +breues, & breues in longas mutent, faciantque in muliere +secundam longam, et tertiam breuem, cum tamen Ouidius Naso +in hoc versu. Eminet & non est in muliere fides, secundam +fecit breuem & tertiam longam. Et Vergilius: Nux, asinus, +mulier simili sunt lege ligati, hęc tria nil rectč faciunt +si verbera cessent. Miror quo tandem erumpet hęc audacia, +ne dicam temeritas. Si quis tamen dissentit & suo more loqui +et pronunciare cupiat, contemptis doctioribus et uniuersali +scriptorum consensu, sua cuique stet voluntas et sententia +per me, suum cuique pulchrum sit. Ego quidem nec ulterius, +nec cum quoquam acrius hac de re contendere studeo, nec +bellum Grammaticale contra quenquam instruo et suscipio +(quod tam inane iudico quąm est ipsa res inanis) sed quid +conueniat tantłm consulo, quidque exterę nationes in +constantia et grauitate sua permanentes de pronunciatione +Gręcę et Latinę linguę sentiant, bona fide explico. Non enim +quęsitum hoc est, sed oblatum ex occasione peregrinationis +nostrę per Italian et Germaniam, ut in lib. nostro de libris +proprijs exposuimus. Cum igitur neque seria res sit hęc +inepta pronunciatio, neque ulla causę magnitudo, nulla +necessitas, nulla commoditas rei atque glorię eņ nos +adegerit, neque plausibilis existat doctis atquč grauibus, +nec recepta Gręcis, quid attinet obsoletam eam reuocare in +usum, si modņ in usu prius fuit, de quo nondum constat inter +Grammaticos. Adhęc cum pronunciatio hęc noua sit planč +rustica, ut ex Adolpho Mercherio Brugensi scire licet, aut +affectata nimium, quod nostris sensibus certč patet, nec +tamen uniuersalem consensum virorum grauium et doctorum +admiserit, id (23) non arguit omnes sic pronunciasse sed +aliquos: & cum ex hac occasione magna in re literaria +sequatur perturbatio omnibus omnia pro voluntate et arbitrio +pręter consuetudinem commouentibus, quod in bene constituta +rep. ferendum non fuit, malum pręterea exemplum ęditur ad +alia grauiora. Alioqui non magni referret utro modo +pronunciaretur, cum discrimen nullum est vitę atquč +sanguinis, nulla iactura virtutis et rei, sed inanis +spiritus et anhelitus quę res est nihili. In istis +spiritibus non est cur quis velit seriņ spiritum suum +consumere, tam est res exilis atquč vana. Optandum igitur +ut cum quieta iam sint omnia, et consensu hominum uniuersali +paucis tantłm exceptis confirmata vetus pronunciatio, +persequamur eam, curemusque ne perturbetur. Nam ut innouemus +nulla facit rei magnitudo ut dixi. Omnes enim vident quam +sit leuis et ridicula, nequč ut tantos motus excitemus ulla +fecit necessitas, sed hominum quorundam vanitas, dum quiuis +studeat nouę rei nouus author haberi. + + * * * * * + * * * * + +Errors and Anomalies noted by transcriber: + + _pulchrę_, _vitę_ [comma missing] + plus in aliena lingua sapiens [[sapiemus?]] quąm ipsa gens + [_sidenote printed as shown, with brackets and question mark: + added by 1912 editor?_] + vel +i+psilon ferendum fuit [_printed as shown, with initial iota_] + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of De Pronunciatione Graecae & Latinae +Linguae, by John Caius + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DE PRONUNCIATIONE GRAECAE *** + +***** This file should be named 26570-8.txt or 26570-8.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + https://www.gutenberg.org/2/6/5/7/26570/ + +Produced by Louise Hope + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +https://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at https://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +https://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at https://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit https://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including including checks, online payments and credit card +donations. To donate, please visit: https://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + https://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. |
