25 files changed, 2885 insertions, 0 deletions

diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes
new file mode 100644
index 0000000..6833f05
--- /dev/null
+++ b/.gitattributes
@@ -0,0 +1,3 @@
+* text=auto
+*.txt text
+*.md text
diff --git a/18929-8.txt b/18929-8.txt
new file mode 100644
index 0000000..668fdc2
--- /dev/null
+++ b/18929-8.txt
@@ -0,0 +1,1294 @@
+The Project Gutenberg EBook of Den Waaragtigen Omloop des Bloeds, by 
+Antoni van Leeuwenhoek
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Den Waaragtigen Omloop des Bloeds
+
+Author: Antoni van Leeuwenhoek
+
+Release Date: July 28, 2006 [EBook #18929]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DEN WAARAGTIGEN OMLOOP DES BLOEDS ***
+
+
+
+
+Produced by Louise Hope, Frank van Drogen, the Netherlands
+Team and the Online Distributed Proofreading Team at
+http://www.pgdp.net (This file was produced from images
+generously made available by the Canadian Institute for
+Historical Microreproductions (www.canadiana.org))
+
+
+
+
+
+  [Transcriber's Note:
+  Spelling and capitalization are as in the original.
+  De spelling en de hoofdletters zijn gehandhaafd als in het origineel.]
+
+       *       *       *       *       *
+           *       *       *       *
+       *       *       *       *       *
+
+[Illustratie:
+
+ANTONI VAN LEEUWENHOEK
+
+LID VAN DE KONINGHLYKE SOCIETEIT IN LONDON
+
+_GEBOREN TOT DELFT. A. 1632_
+
+  _Daer leeft een aerdigh Man een wardigh Man en gauw
+  Die wisse wondren teelt en heeft Natur in 't nauw
+  Doorkruypt all haer geheim en opent all haer Sloten
+
+  Syn Glase Sleuteltiens en isser geen ontschoten
+  Noch kan ontschieten dit's die dappre man niet maer
+  Siet scherp toe die hem soeckt 't gelyckt hem of hy 't waer_
+
+    _J. Verkolje pinx. fec. et exc. A. 1686_]
+
+
+
+
+                Den Waaragtigen
+
+               Omloop des Bloeds,
+
+                 _Als mede dat_
+
+              DE ARTERIEN EN VENÆ
+
+        Gecontinueerde BLOED-VATEN zijn,
+
+        _Klaar voor de oogen gestelt._
+
+
+   Verhandelt in een BRIEF, geschreven aan de
+       Koninglijke Societeit tot Londen.
+
+                      door
+
+            ANTONI VAN LEEUWENHOEK,
+           Lid van deselve SOCIETEYT.
+
+
+
+
+            Antony van Leeuwenhoeks
+
+                  65. MISSIVE,
+
+           Vanden 7. September 1688.
+
+
+HANDELENDE
+
+_Van tweederley soort van Kikvorsschen. Uyt wat deelen der selver
+    eyeren bestaan. Dat uyt die eyeren Wormen komen. Van wat maakzel
+    die Wormen zyn. De circulatie van het bloed op ses distincte
+    plaatsen aan het hooft van dese Wormen. Continuele schielyke
+    voortstotinge, die het bloed van het hert ontfangt. Ommeloop van
+    het bloed op veel plaatsen in de staart van de Kikvors-worm.
+    Hetgene men Arterien en Venae noemt, zijn gecontinueerde
+    bloed-vaten. Arterien en Venae die dwers over malkanderen loopen.
+    De ommeloop geschied in de dunste bloed-vaten. De Circulatie van
+    het bloed, in kleyne en groote Kikvorsschen. Hoe in een Arterie
+    het bloed te rug quam loopen, en wat de oorsaak daar van was. De
+    ommeloop van het bloed in een kleyn Visje, en in desselfs staart
+    vier-en-dertig byzondere ommeloopen: Ende in het zelvige mede seer
+    naakt voor de oogen gestelt dat Arterien en Venae gecontinueerde
+    bloedvaten syn. In een nagel grootte van onse huyd geschieden wel
+    duysent ommeloopen van bloed. De deeltjens die het bloed in de
+    Vissen root maken, zyn platte ovale deeltjens. Wat Heeren, onder
+    andere, de waaragtige Circulatie van het bloed hebben gezien._
+
+
+Hoog-Edele HEEREN, enz.
+
+Myn laatste alder-onderdanigsten aan hare Hoog-Edele is geweest den 24.
+der voorledene Maand, waar in ik kome te handelen, van de angel van de
+Mugge, namelijk dat de selve angel uyt de koker genomen zynde, in vier
+distincte angels bestaat. Dat ik Linde Boomen hebbe geplant, welkers
+wortels in de lucht tot takken wassen, ende de takken in de aarde tot
+wortels zyn geworden. Dat in yder welgemaakte Garst of Tarw al een
+Koorn-air geformeert is.
+
+_Hier nevens gaan weder eenige van mijne geringe Observatien._
+
+Wy hebben hier te lande twederley soort van Kikvorsschen; de eerste
+soort, die wy seer overvloedig ontrent onse Stad plegen te hebben,
+werden ordinair Kikvorsschen genoemt. Welke sedert eenige jaren hier
+seer weynig zyn geweest, uyt oorsaak, beeld ik my in, dat onse
+stilstaande kleyne water-grachten, na verloop van eenige jaren, met een
+ongediert van sekere kleyne vis (daar wy voor desen niet van geweten
+hebben, soo veel my bekent is) die wy Stekel-baarsjens noemen, sijn als
+vervult geworden, die de Kikvorsschen als die nog wormen waren, hebben
+verslonden.
+
+De kuyt of eyeren van dese Kikvorsschen heb ik in de kleyne
+water-gragten, die onse weyden of velden van een separeren, somtyds in
+soo een groote menigte byeen zien leggen, dat de superfitie van het
+water voor een groot gedeelte beset was.
+
+De tweede soort van Vorsschen die men hier gemenelijk Worken noemt, die
+zyn in veel minder getal, ende die zyn grooter, en ook starker in 't
+voortspringen; welkers achter-lijven of dikste van de achter-pooten by
+de France Natie voor goede spijs gebruykt werd. Op dese laatste soort
+heb ik veel-maal mijn gedagten laten gaan, eensdeels om dat ik die noyt
+en hadde gezien dat die verzameld waren; ende ten anderen, om dat ik
+noyt haar Eyeren ofte kuyt en hadde gezien.
+
+Maar nu op den 29. Mey kome ik wederom in een Weyde, daar in ik sedert
+eenige jaren tot mijn vermaak dikmaal hebbe gaan wandelen, en geen
+gedachten hebbende tot de kuyt of eyeren van de Kikvorschen, om dat de
+tijd van het eyer-leggen van de eerste Kikvorschen al lang verloopen
+was, soo gaa ik op het geschreeuw, dat dese Kikvorschen, anders Worken
+geseit, soo by dag als nacht in groote hitte doen, aan, en ik beelde my
+in dat ik eenige eyeren aan eenig groen gewas, in 't water sag leggen,
+gelijk het inderdaat ook was.
+
+Dese eyeren en zijn op verre na soo wel, in 't water leggende, niet te
+kennen, als die van onse gemene Kikvorschen, om dat de lijmachtige
+stoffe minder in het water uitsteekt, en ook soo veel niet en is.
+
+Ik liet dan eenig groen gewas daar dese eyeren aan vast saten, aan mijn
+huys brengen, en ik leide die, in twee besondere aardepotten, in ons
+gemene gracht-water, en ik examineerde alsdoen de eyeren door het
+vergrootglas, en sag dat die meest alle aan de eene zijde bruyn waren,
+ende dat de ander zijde ofte de wederhelft geelachtig was. Doch als ik
+de geseide eyeren des anderen daags 's morgens wederom besag, bevond ik
+dat de geelachtigheid meest weg was, ende dat maar een weinig plaats die
+couleur was behoudende: waar uyt ik een besluit maakte, dat dese eyeren
+niet lang uit de Kikvorschen geweest waren.
+
+Vorders nam ik verscheide eyeren uit de heldere lijmachtige stoffe, en
+ik bevond doorgaans dat dese lijmachtige stoffe, die haar noch in twee
+distincte rontten scheen te separeren, seer stark en taay was, soo dat
+die niet als met ontstukken-scheuringe van het rechte Ey en konde
+gescheiden worden; en als ik op het aldersachtst daar mede handelde, soo
+en behield het ey niet meer zijn rondigheid, maar het berstte en
+scheurde als noch van malkanderen. Ik hebbe van dese eyeren verscheide
+achter den anderen (als ik die van haar lijmachtige stoffe daar in
+deselve lagen, hadde ontbloot) geexamineert, ende gezien dat het dunne
+omwindsel meest bestond uit zwarte stipjens, over-een-komende met de
+knobbelagtige deelen die het zegreyn-leer heeft.
+
+Vorders bestont het ey, soo veel my bleek, uit een weinig (in 't oog)
+waterige vogt, en een onbegrijpelyk groot getal van globulen; welke
+globulen yder weder bestond uit een groot getal van kleinder globulen,
+die yder in 't midden een grooter globule hadde, soo dat yder eerste
+globule wel een ey, met een seer kleine doir verbeelde.
+
+De figuur van veele van dese eyeren veranderden van dag tot dag: want
+die wierden in plaats van rond, langachtig: daar wierden kleine staarten
+geformeert. Ook scheent my toe dat ik hoofden zag.
+
+Ik opende van dag tot dag veel van dese eyeren, ja selfs op den sevenden
+dag dat ik de eyeren in mijn huis hadde gehad, als wanneer eenige wormen
+of jonge Kikvorschen al soo verre gekomen waren, dat die zig beweegden.
+Maar al wat ik zag dat waren niet dan globulen, en schoon ik de jonge
+Kikvorsch-worm opende, op die tijd als hy uit zijn lijmachtige stoffe
+was gearbeid, en door het water swom, aan de welke ik, geheel zijnde,
+de  rugge-graat ook konde bekennen, soo en konde ik deselve, ontstukken
+snijdende, geen ingewanden, veel min aderen of zenuwen bekennen.
+
+Het scheen my als doen noch toe dat het het gantsche ligchaam van dat
+Dier, uit geen andere deelen en was gemaakt dan uit globulen, en wel
+voornamentlijk de buik die geelachtig was, zijnde gemaakt uit dat
+gedeelte van het ey dat geel was gebleven, en nu tot de buik was
+geworden. Dit quam my vreemd voor, dat ik in soo een groot schepsel, dat
+ik voor mijn gezigt doode, geen vaten of zenuwen en konde bekennen.
+
+Na alle dese mijne Observatien die ik ontrent dese eyeren hebbe gedaan,
+konde ik geen ander besluit maken, als dat de lijmachtige stofte die om
+het ey leit, alleen geschapen is, om het inleggende ey te bewaren, ende
+te beschermen, even gelijk de schillen of schalen van de eyeren van het
+gevogelte, het wit en doir bewaren en beschermen.
+
+En gelijk wy zien dat het ey van een hoen of ander gevogelte gantsch
+over gaat tot het Kieken, uitgesonderd alleen de schors van het ey, en
+het vlies dat tegen de schors aan sit, en welke beide de binne-stoffe
+van het ey bewaard hebben, even soo, segge ik, gaat het gantsche ey tot
+de Kikvorsch over, ende de taye lijmachtige stoffe, die om het ey heeft
+geseten, die blijven in wesen. Soo dat ik van het Kikvorsch-ey kan
+seggen, het gene ik van de Vogel-eyeren gezeit hebbe; te weten, dat het
+gantsche Kikvorsch-ey alleen geschapen is, om het dierken uit het
+mannelijk zaad te voeden en groot te maken, tot dat het voor zig selven
+kan voedsel soeken.
+
+Als ik sag de menigvuldige lucht-bellekens die in dese lijmachtige
+stoffe waren, nam ik in gedagten, dat die alleen geschapen waren, om de
+eyeren als dese Kikvorschen in 't water groente mogt ontbreeken, om de
+zelve daar aan te hegten, dat die dan door behulp van de lugtbellen, op
+de superfitie van het water soude konnen drijven, om de warmte van de
+lugt te hebben, ende daar door als uitgebroeid te werden.
+
+Ik heb dese jonge Worken, of Kikvorschen, jong zijnde, verscheyden malen
+geobserveert, en om dat ik wist dat de Heer _Doctor Swammerdam_ daar van
+geschreven hadde, zyn Observatien nagezien, die in zyn uitlegginge pag.
+35, onder andere dus spreekt.
+
+_Het tweede getal verbeeld de manier op welke het Vorschen-jong, het
+genoemde teer en dunne vlies, waar in het op de wijse der bloedeloose
+dierkens, in de vierde ordre voorgesteld, verborgen is; komt af te
+stroopen. Soo dat het selve midden in zyn verwydert, ende in het
+ingedronge water, uytgedyde voedsel, als een swart en dik-hoofdig
+Wurmken sig vertoont. Dan 't geen gemenelyk voor het hooft genomen werd,
+is het geheele lighaam te samen, als den onvergelykelyken Harveus seer
+wel aanteekent._
+
+Dat nu _Harveus_ of _Swammerdam_ aan de jonge Kikvorsen soo als hy van
+het ey tot een worm is geworden, geen hooft en heeft gezien, sal
+apparent zyn, om dat zy deselvige niet door het vergrootglas
+geobserveert hebben.
+
+Fig. 1 werd het ey van een Kikvors of work vertoont, soo als het in zyn
+omleggende tay en slijmerige vogt leyt, en wanneer het soo verre
+toegenomen is, dat het zig beweegt, soo is de staart van het Dierken
+noch in de vocht wat krom gebogen.
+
+Fig. 2 vertoont de grootte van het Dierken, soo als het zyn volkome
+grootte uit het ey heeft ontfangen, ende soo verre gekomen was, dat het
+selvige door het water konde swemmen, het welke by my daar uytgenomen
+zijnde; op een glas was geleyd, ende also was gestorven, ende gedroogt.
+
+Fig. 3 A B C D E F. vertoont het zelvige Dierke, soo het den Teykenaar
+door het Vergroot-glas heeft gesien, aan het welke men hier distinct het
+hoofd van het verdere lichamen kan onderscheiden, als hier met A B F.
+werd aangewesen.
+
+F E. is de buik van het Dierken, die geelachtig is, gelijk ik hier
+vooren geseid hebbe, dat yder ey een geelagtig stipje behoud, welk
+stipje de buik van het Dierken werd. Doch dese buik en is soo niet
+geteikent, als die sig quam te vertoonen, want die was soo geborsten en
+van een gescheurd, dat die niet dan uit groote globulen en scheen te
+bestaan.
+
+Met C D E. werd aangewesen de staart van het Dierken, Waar in men seer
+naakt de graat konde bekennen, die hier ook soo verre is afgeteikent als
+den Teikenaar die konde zien, en schoon ik veel maal de staart van dese
+Dierkens, daar de graat haar in vertoonde van malkanderen separeerde,
+soo konde ik egter aldaar dan geen andere deelen bekennen dan globulen.
+
+Dese Dierkens of Vorschen-wormen, maken een seer starke beweginge met
+haar staart, als sy voortswemmen, en soo ras als de beweginge van haar
+staart komt op te houden, soo sinken sy schielijk na de grond, waar uyt
+dan blijkt, dat sy veel stof-swaarder zijn, dan het water selfs is. Doch
+dese Dierkens is wederom ingeschapen, dat sy haar met haar hoofd (noch
+klein zynde) aan een glas konnen vast hechten, soo dat sy aan alle
+dingen die in 't water zyn, konnen vast blijven, en alsoo rusten, sonder
+dat hare lichamen op de grond komen te leggen.
+
+Vorders heb ik een Kikvorsch-worm, soo als die in 't water leefde, en
+sich aan het glas hadde vast gehegt, voor het vergrootglas gestelt, ende
+deselvige alsoo den Teykenaar in de hand gegeven, om af te teikenen het
+gene hy quam te zien.
+
+Fig. 4. G H I K L M N O P Q R S. vertoont de Kikvors-worm, soo als hy
+levent in 't water aan het glas sig hadde vast gehegt, en met de buik na
+het gesigt toe geplaatst was, en welke Worm maar eenige uren daar te
+vooren uyt sijn slym, daar in hy hadde gelegen, was uyt geswommen.
+
+Met L M N O P. werd aangewesen het hooft. Ende met H I R S. werd
+aangewesen, de buik; ende met G H S. de staart. Bovenop het hooft van
+dit Dierken vertoont sig een gedeelte van de huyt, die haar dikte boven
+de andere huyt is uytstekende, soo dat ik hier gedagten hadde of dit
+niet een gedeelte van de huyt was, waar mede het gantsche Lighaam van
+het Dierke op nieuw soude bekleet werden, als hier met M N O. werd
+aangewesen.
+
+Met T. werd aangewesen de mont, die ik niet en hebbe konnen sien, dat
+het Dierke, dus jonge sijnde, beweegde. V V. sijn twee bruyne plekken op
+het hoofd van het Dierke die in dit seer rond waren (daar deselve in
+andere Dierkens op verre na die ronte niet en hadde) en by eenige wel
+voor de oogen souden aangesien worden. Dog de oogen en konnen in
+soodanigen gedaante niet gesien werden, om dat die dus van ons gesigt
+afstaan. I K L. ende P Q R. sijn ses doorschijnende uythangende deelen,
+die aan yder sijde van het hoofd drie sijn.
+
+Dese deelen sijn alleen de oorsaak dat ik de Kikvors-worm hebbe laten
+afteykenen: want in yder van dese deelen sag ik met een groot vermaak
+seer distinct de ommeloop van het bloet, het welke uyt die deelen die
+naast het lighaam lagen wierd voortgestooten na de buytenste sijde van
+de selve, en volbrengende alsoo een continuële seer schielijke
+omloopinge. Deze omloopinge en hadde geen egale beweginge, maar die
+wierd in seer korten tijd, ende dat continueel, op nieuw met een seer
+schielijke voortstootinge te weeg gebragt; en eer dat dese seer
+schielijke voortstootinge geschiede, souden wy (by aldien wy geen
+continuële verheffinge in de loop hadden gesien) geoordeelt hebben,
+datter een stilstant van loop op soude gevolgt hebben; dog de loop van
+'t bloet en begonde niet te vertragen, of daar quam op nieuw weder een
+seer schielijke verheffinge van een voortstootinge: soo datter in 't
+bloet van dit Dier, een continuele voortlopinge geschiede: en als ik met
+een naeuwkeurige opmerkinge de korten tijd waar in yder voortstootinge
+op nieuw geschiede, tragte af te meten; moet ik seggen; dat een vaardige
+mond, soo ras geen hondert soude tellen, of daar geschiede in dese
+bloet-vaaten wel hondert schielijke voortstootinge van bloet. Hier uyt
+stelde ik vast, dat soo menigmaal als dese seer schielijke
+voortstootinge wierd te wege gebragt, dat soo menigmaal het bloet uyt
+het Hert wierd gestooten. Ja ik sag deze beweginge soo net (dat alle de
+voortstootinge van het bloed uyt het Hert, ende de overgang van de
+Arterien, daar die in malkanderen vereenigen, tot inde Vena) geschieden,
+als ik, of ymand anders, sig eenigsins soude konnen imagineren.
+
+Dit gesigt, tot mijn over groot vermaak veelmaal hebbende beschoud,
+wilde ik niet verbergen; maar hebbe het selve aan vijf voorname Heeren
+vertoont; die my verklaarden noyt iets van my gesien te hebben, dat soo
+waardig was geweest te aanschouwen. Ik moet hier nog byvoegen, dat soo
+dit bloet een egale dunne vogt hadde geweest, wy het selvige onmogelijk
+souden hebben konnen bekennen: maar nu het bloet bestond uyt een seer
+heldere vogt, vermengt soo het in 't oog scheen met kleinder en grooter
+globulen, die, al-hoe-wel geen couleur en hadden, egter seer klaar
+konden gesien werden, soo was de bekentenisse van den ommeloop soo veel
+te naakter.
+
+Als dese Worm-kikvorschen eenige dagen out waaren geworden, soo en konde
+ik geen van alle dese ses uythangende deelen (daar in yder van deselve
+de ommeloop van 't bloet geschiede) meer sien, maar als dan scheen het
+my toe dat die met een huyt waren overtrokken.
+
+Ik konde ook als doen aan yder sijde van het hoofd, wel soo een seer
+schielijke beweginge (als hier vooren is geseit) sien, maar ik konde
+geen ommeloop van het bloet gewaar werden. So dat ik als doen ook geen
+hoofd van het lighaam meer en konde onderscheiden, want dat scheen aan
+malkanderen te sijn vereenigt. Wanneer dese Worm-kikvorschen, omtrent
+agt a thien dagen out waren, en omtrent tweemaal in groote waren
+toegenomen, soo sag ik dat haar mond met op en toedoen, so een
+schielijke continueele beweginge hadde, als ik hier vooren geseit hebbe
+van de beweginge van het bloet: en als doen waren de tanden boven en
+onder in de mond sodanig uytgewassen, dat ik die perfect konde sien:
+Dese tanden waren in soo groote menigte, en stonden in sodanigen ordre,
+als een rije tanden staan, in de mond van een vis die wy een zeehaye
+noemen.
+
+Met dese mijne observatien heb ik my niet vergenoegt gehouden, maar ik
+hebbe alle mijne kragten ingespannen, omme de geseide ommeloop des
+bloets te vervolgen, en hebbe dese Wormkikvorssen, agt a thien dagen out
+sijnde, op alle bedenkelyke manieren geobserveert, en hebbe van binnen
+in 't lighaam sien bewegen een klein deeltje, dat ik my imagineerde het
+hert te sijn, als wanneer ook de stoffe die in het selvige was, en daar
+uyt wierd voortgestoten, al een roode couleur begonde aan te nemen. Dit
+deel, dat ik voor het hert aan sag, hadde zoodanige schielijke beweginge
+als ik geseit hebbe dat inde bloet-aderen geschiede. Voorts soo dikmaal
+als ik sag dat dit gepresumeerde hert, sig beweegde, soo menigmaal
+wierden ook de oogen van het Dier een weinig bewogen: soo dat ik my
+inbeelde dat de beweginge van de oogen alleen van de beweginge van het
+hert en mond afhingen. Welke oogen, soo in uytpuylende ronte, als in
+swartigheid in 't midden, my ook soo naakt voor quamen, als eenige oogen
+van een klein Dier, ons aan het bloote oog konnen vertoonen.
+
+Wanneer ik de buyk van soodanigen Dier als dan quam te openen, sag ik
+dat de darmen gevolt waren met een bruynagtige stoffe, ende dat die in
+een ronte lagen geschikt.
+
+Als ik quam tot het examineren van de staart van dese kleine Worm, soo
+overtrof dat vermakelyk gesigt alle de beschouwingen, die myn oogen van
+haar leven hadden gesien; want hier ontdekten ik meer dan vijftig
+ommelopen van bloet, op bysondere plaatsen, als ik het dierken maar tot
+myn genoegen in 't water levende, en stil leggende, voor het
+vergroot-glas konde brengen. Want ik sag niet alleen dat het bloet op
+veel plaatsen door seer dunne vaatjens uyt het midden van de staart
+wierd gevoert na de buytekant van de selve; maar dat yder soodanig
+bloet-vat, sig met een kromte boog, en het bloet weder voerde na het
+binnenste of dikste van de staart, om het selvige weder soo na het hert
+te voeren. Soo dat my hier bleek dat de bloet-vaten die wy in dit Dier
+sien, en de Arterien en Venae noemen; maar een ende de selve bloet-vaten
+sijn; alleen, datse soo lang Arterien konnen genaamt werden, als sy het
+bloet tot in de uyterste deelen van de kleyne vaten voeren; ende Venae,
+als de selve het bloet weder voeren na het Hert. Als by exempel, ik sie
+veel bloed-vaatjens in de staart van de Kikvorsworm, die haar loop
+hebben als Fig. 5. A B C. waar van A. en C. na de graat van de staart
+sig strekken, of geplaatst leit; ende B. leit gestrekt na de uyterste
+deelen van de staart. A B. voert het bloed van het hert af; ende B C.
+voert het bloet weder na het hert toe: en dus konnen wy seggen, dat het
+bloet-vat A B C. een Arterie ende een Vena is, want wy konnen dit
+geseide bloet-vat niet verder een Arterie noemen, als soo verre als hy
+het bloet weg stoot, of op het verste in de selve voert, dat is hier van
+A. tot B; ende wy konnen of moeten B C. een Vena noemen, om dat het
+bloet van B. tot C. weder na het Hert gevoert werd. Ende dus blijkt het
+ons hier dat Arterie ende Vena een ende deselvige continuële vaten zijn.
+
+Daar ik de ommeloop van het bloet in de Aderen dus quam te sien, waren
+de Aderen, niet wyder, als dat een enkel deeltjen bloed (dat in dit
+gesigt globulen schenen, daar het nogtans platte ovale deeltjens sijn,
+als voor desen geseit) daar sonder hinder door konde passeren. Dog op
+een ander tijd sag ik dat de deeltjens bloet om de dunte van de
+Bloet-ader, in een lang rond veranderde: en wanneer ik het Dierke buyten
+het water bragt, en soo verre quam dat het begonde te sterven, sag ik
+dat het bloet inde dunste Arterien, somtijds stil bleef staan; en als in
+de selve Ader het bloet op nieuw wierd voortgestoten, sag ik dan dat
+verscheide deeltjens bloet, wel tweemaal soo lang wierden uytgerekt, als
+de breette van soodanig deeltjen, ende dat die dan aan beide de eynden
+spits schenen. Op een ander plaats sag ik dat het bloedt sig uit een
+dikker Arterie in twe takken verdeelde: als by voorbeeld: Ik sag de
+Arterie Fig. 6A. D E. die sig in twee takken verspreide, als in E. en
+yder van dese takken, boog in de ronte met een bogt; als met E F. en
+E G. werd aangewesen. Soo wy nu stellen dat D E F. ende D E G. Arterien
+sijn, om dat die het bloet van het Hert afvoeren, so moet volgen, dat
+F H. en G I K. Venae sijn, om dat die beyde het bloet na het Hert
+voeren.
+
+Nu heb ik ook te gelyk gesien, dat een weinig van K. een andere kleynder
+of dunder Arterie lag, die met M L. werd aangewesen. Dese laatste
+Arterie vereenigde in de Vena I K. soo dat de Arterien D E G. ende M L.
+beyde te samen vereenigde in de Vena I K. In somma in de Fig. 6A. is
+H F. een Vena. D E F. ende D E G. sijn Arterien. G I K. ende K I L. sijn
+Venae, ende M L. is een Arterie, en nogtans konnen wy seggen, dat het
+een continuëel vat is.
+
+Op een andere plaats heb ik gesien dat drie van de dunste Arterien,
+die yder met een bogt omlopende, alle drie op een punct weder te samen
+quamen, ende aldaar een bloet-vat of Vena uit maakten: en by gevolg
+was dit bloet-vat soo wyt als van de drie geseide Arterien. Dese drie
+distincte vaten nu met haar rondagtigen ommetrek, waar in de circulatie
+geschiede, en besloegen geen meer plaats, of een sant grootte soude de
+selve konnen bedekt hebben.
+
+Ook is my verscheide malen voorgekomen, dat een Arterie dwars of
+kruyselings over een Vena quam te loopen, ten ware men yder sijn
+bysondere loop niet distinct hadde konnen onderscheiden, soo souden
+veele wel geoordeelt hebben, dat de circulatie aldaar wierd te wege
+gebragt, ende dit sag ik niet alleen in de alderkleinste vaten, maar in
+vaten die wel tienmaal dikker waren als daar de ommeloop geschiede.
+
+Dese overdwars lopende bloet-vaten, sijn my voor desen veel te vooren
+gekomen, als ik in andere Dieren de vereeningen van de Arterien en Venae
+tragte te ontdekken; dog alsoo het by my vast stond dat de ommeloop van
+het bloet, niet in de vaten die groot waren, moste geschieden; maar in
+de kleinste of dunste bloetvaten: want soo sulx anders was, so stel ik
+vast dat alle de delen van het lighaam niet gevoet soude konnen werden.
+En also voor my die ontdekkingen onnaspeurelyk scheenen, soo heb ik
+sedert eenige jaren myne ondersoekingen daar ontrent gestaakt. Soo wy
+dan nu seer naakt voor onse oogen sien dat het overgaan van het bloet
+uyt de Arterien in de Venae, in de Kikvors-worm, in geen andere
+bloet-vaten geschiet, als in soodanige die soo dun sijn, dat maar een
+enkel deeltje bloet te gelijk kan doorgestoten werden; soo konnen wy nu
+wel vaststellen, dat het selve in onse lighamen, en in alle Dieren op
+soodanigen manier werd te weeg gebragt. En dit soo sijnde, soo is ons
+onmogelyk den overgang van het bloet uyt de Arterien inde Venae, in ons
+lighaam of andere dieren te ontdekken; eensdeels, om dat wanneer een
+enkel globule bloet in een aderke leggende, geen couleur en heeft: ende
+ten anderen, om dat het bloet in de bloet-vaten, als wy dat ondersoek
+doen, stil staat.
+
+Ik hebbe voor desen geseit, dat de delen of globulen van het bloet, die
+het selvige root maken, soo klein syn, dat thien hondert duysent deelen
+of globulen, soo groot niet en sijn, als een grof sand is: en over sulks
+konnen wy ons wel inbeelden, de hoekleinheid van de bloetvaten waar in
+den ommeloop geschiet.
+
+Dese verhaalde observatien en heb ik niet eenmaal gesien, maar die tot
+myn overgroot vermaak verscheide malen hervat, ende dat t'elkens in
+bysondere Wormen, ende by na doorgaans een ende deselve uytkomst gehad.
+Dog het gene ook aanmerkenswaardig was, dat was, dat in dese geseide
+seer kleyne vaaten, die op het verst van het Hert geplaatst lagen, als
+hier in 't eynde van de staart, dat daar op verre na soo een schielyke
+en harde voortstotinge niet geschiede, als wel in de vaten naast het
+Hert gelegen. Dog alhoewel de continueele loop hier mede distinct te
+bekennen was, soo konde men egter seer klaar sien dat 'er by yder
+voortstotinge van het Hert, een weinig rasser loop geschiede.
+
+Wanneer ik myn oog liet gaan in de lengte en op het dikste van de
+staart, soo konde ik seer klaar bekennen dat aan yder syde van het
+staart-been, of graat, een groote Arterie was, daar door 't bloet na 't
+eynde of lengte van de staart wierde gevoert, en sig in die lengte in
+verscheide kleyne takken verspreide.
+
+Als ik een weinig ter sijden van dese Arterien na de buytekant van de
+staart af sag, ontdekten ik aldaar twee groote Vena, die het bloet weder
+opwaarts na het Hert voerden; ende daar benevens sag ik dat in dese
+groote Vena uyt verscheide kleyne Venae het bloet wierd ingestort. In 't
+kort, ik sag hier myn volkome vergenoeginge ontrent den ommeloop van het
+bloet, alsoo my in 't minste niets voorquam waar aan ik behoefde te
+twijfelen. Ja ik sag dat in het kleyn gedeelte van de staart, het bloet
+der Aderen meer dan in vyf-en-twintig distincte Aders circuleerde. Boven
+de geseide Aderen ontdekte ik nog in de staart een onbegrypelyk getal
+van andere Aderen met haar takken, die sig eyndelyk in soodanige kleyne
+takken verdeelde, dat die het gesigt ontweeken. Dese Aderen quamen mede
+voort uyt het dikste van de staart, en hoe nauwkeurig ik ook toesag, soo
+en konde ik egter geen de minste loop inde selvige ontdekken, schoon
+dese vaten veel dikker waren, als daar ik den ommeloop van het bloet in
+sag. Waar uyt ik in gedagten nam, of alle dese vaten niet wel senuwen
+mogten zyn.
+
+Ik en hebbe dit gesigt mede voor my alleen niet willen behouden, maar
+dat selvige aan twee voorname geleerde Heeren laten sien; niet alleen
+dat ik haar toonde dat het bloet uyt de groote Arterie, na het eynde van
+de staart wierd gevoert, ende dat daar benevens weder een grote Vena
+lag, die het bloet continueel na het Hert voerde; maar ik liet haar op
+verscheide plaatsen sien, hoe het bloet in de kleinste vaten na de
+buytenkant van de staart wierd gevoert, ende van daar door de geseide
+Aderen weder te rugge quam, en gevoert wierde na het binnenste van de
+staart.
+
+Vorders heb ik de jonge Kikvorssen op die tyd als sy van een worm, tot
+een Kikvors waren geworden, en soo verre waren gekomen, dat sy door de
+velden sprongen, geobserveert, ende in deselve mede ontdekt, een
+overgroot getal van kleyne bloet-vaten, die continueel door kromme
+bogten ommelopende, die vaten maakten, die wy Arterien en Venae noemen:
+sulks dat my hier mede seer klaar bleek dat de Arterien en Venae, een
+ende deselve doorgaande bloetvaten waren. Dog alderklaarst, ende
+aldermeest, quamen my die te vooren, op het eynde van de uytstekende
+delen van de poten, die wy wel vingers mogen noemen. Welke delen de
+kikvors aan yder voorste poot vier heeft, ende aan yder agter-poot vyf.
+
+Dese bloet-vaten die wy den naam van Arterien en Venae geven (daar het
+nogtans een ende deselve bloet-vaten sijn) waren op het eynde van dese
+vingers in een seer groote menigte, en yder hadde een ronde bogt, waar
+door men den bysonderen loop van yder vat onmogelyk konde navolgen. Alle
+dese vaten waren so kleyn of dun dat'er niet meer dan een deeltje bloet
+te gelyk door konde passeren. Dog wanneer ik dese vingers ontrent het
+eerste of tweede lid examineerde, daar vonde ik de bloet-vaten, die wy
+Arterien en Venae noemen, grooter, ja soodanig dat het bloet in die
+vaten al een rode couleur hadde.
+
+Dese jonge Kikvorssen, en heb ik niet by stukken geexamineert; maar die
+in haar geheel voor het vergroot-glas gestelt, ende sijn my de geseide
+bloet-vaten te voren gekomen, soo als ik die nu hebbe beschreven. Dese
+doorloop ofte ommeloop van het bloet heb ik soo aan twee voorname Heeren
+laten sien, die de selvige niet dan met groote verwondering beschoude.
+En voornamentlyk, als sy de delen van het bloet, die het selvige root
+maken, in soodanige dunne vaatjens (met groote snelheit sagen loopen)
+dat'er maar enkelde deeltjens bloet agter den anderen door konden
+passeren.
+
+Vorders heb ik laten vangen van de grootste slag van Kikvorssen, die wy
+Worken noemen. Dese heb ik mede in haar geheel gelaten, ende in deselve
+(met de vingers voor het vergroot-glas gebragt hebbende) heb ik mede de
+ommeloop van het bloet gesien; dog seer beswaarlyk: en ten ware ik die
+eerst in de jonge Kikvors hadde ontdekt, het soude my onmogelyk geweest
+hebben, dat ik de loop van het bloet, in de kleynste vaten soude hebben
+konnen zien.
+
+Dog wanneer ik dese groote Kikvorssen op andere deelen van het lighaam
+beschoude, heb ik in de selve seer distinct de ommeloop van 't bloed
+konnen zien.
+
+Ik hebbe onder andere eens gesien, dat het bloet in een Arterie (die soo
+groot of wyt was dat'er drie deeltjens bloet te gelyk door konden
+passeren) te rugge, of contrarie syn eerste loop quam te lopen; dog dese
+te rugge loop en duurde niet langer, dan dat wy het getal van vier
+souden konnen tellen ende na die tyd liep het bloet weder zyn ordinairen
+en voorgaanden loop.
+
+Als by exempel het bloet sag ik loopen in een groote Arterie als by
+Fig. 6B. N R O P. en gevoert van N. na O. uyt dese Arterie quam een tak
+of kleine Arterie als hier boven verhaalt is. Nu geschiede het voor myn
+gesigt, dat het bloet in de Arterie P Q. niet alleen schielyk in sijn
+loop quam op te houden, maar het quam ook van Q. na P. te rug loopen, en
+storte het bloed in de Arterie N R O P. De oorsaak hier van beelde ik my
+in, kan geweest zijn, of dat het bloet in de kleinste Arterien P Q. of
+in de kleindere takken, waar in deselve P Q. is verdeelt, door een
+kleyne verstoppinge, is tegen gehouden geworden: of dat de muscul of
+zenuwe, naast dese kleyne vaatjens gelegen, deselvige so geparst of
+gedrukt hebben, dat de loop daar door is verhindert geworden: waar door
+niet alleen een stilstant van loop, maar ook een te rugge loop van het
+bloet in de groote Arterie die daar digte by was, veroorsaakt is
+geworden. Want na het passeren van de geseide korte tyd, nam het bloet
+weder sijn voorgaande vaardige loop.
+
+Op een andere plaats heb ik gesien dat den loop van het bloet in
+diergelijke Arterie, in korten tijd seer vertraagde, ende dat daar op
+wederom in de selvige Arterie, een schielijke voortstootinge volgde;
+doch kort op die voortstootinge volgde wel weder een trager loop; ook
+wel een seer korte stilstand. Dese voortstotinge en vertraginge van
+loop, geschiede wel vijf à sesmaal agter den anderen, ende daar op
+volgde weder een continuële vaardige voortgang, ende dit alles geschiede
+in soodanigen korten tyd, dat men geen tien woorden souden konnen
+gesproken hebben.
+
+Ik hebbe verscheide maal de Kikvors-wormen uit de water-gragt laten
+opvangen, en onder dit vangen waren drie à vier seer kleyne Visjens, die
+een weinig langer waren als de Kikvors-worm is, als deselve van een Ey
+tot een Worm is geworden. De huit van dese visjens was met swarte
+stipjens beset, welke eenige ook verbeelden sterrekens.
+
+Ik oordeelde dat dese visjens niet groot wierden, om dat ik noit
+zoodanige maaksels gelyk my die door het microscope voor quamen, met het
+bloote oog gesien hadden. Ik heb in 't eerst een van dese Visjens
+geobserveert, maar daar inne als doen niet konnen sien het geene
+noterens waardig was.
+
+Dese Visjens hebbe ik na dat die ontrent veertien dagen op myn Comptoir
+onder de kikvors-wormen in 't leven gebleven, (ende in die tyd al in
+grootte waren toegenomen) weder op nieuw geobserveert, omme was het
+mogelijk de circulatie ende het overgaan van het bloet uit de Arterien
+in de Venae in de selvige mede te sien, en hebbe eindelijk in de staart
+digte by de uyterste staartvinne, een groot bloet-vat, dat een Arterie
+was, het bloet sien voeren na het einde van de staart, ende digte by dat
+bloet-vat, lag weder een groote Vena, waar in het Bloed weder na het
+hert wierde gevoert, welke beyde bloet-vaten in de lengte van de staart
+lagen gestrekt.
+
+Als ik myn oog liet gaan op de staart-vin, die het uiterste van de
+staart uitmaakt, soo konde ik aldaar mede seer klaar sien, dat aan ieder
+sijde van die beentjens (die de stijfte aan de staart-vinne geven) een
+seer dunne Arterie en Vena liepen, want ik konde seer klaar ieders loop
+bekennen, dog beswaarder als in de Kikvors-Worm: eensdeels om dat dit
+visje met desselfs staart weinig stil lag; ende ten anderen, om dat de
+deeltjens bloet (die ik in dese observatien niet anders als voor globule
+konde aansien) veel kleynder waren als in de Kikvors-worm. Dese laatste
+bloet-vaatjens waren ook soo klein, dat maar een enkel deeltje bloet
+daar door konde passeren, en ten ware dese geseide delen bloet, niet uit
+de dunne vogt, daar in die als drijven, (die by eenige de weyagtige
+stoffe van het bloet genaamt werd) uitstaken, wy souden geensins de loop
+van het bloet konnen ontdekken.
+
+Alhoewel ik de loop van het bloet soo in de Arterien als Venae, seer
+distinct konde sien, soo was het egter my onmogelijk, hoe naauw ik
+toesag, de plaatsen of eynden van de Arterien ende het begin van de
+Venae te sien. Dog als ik naderhand met het eenigste of laatste Visje
+dat ik nog behouden hadde, op een ander manier als met de voorgaande
+quam te handelen; sag ik tot myn overgroot genoegen, seer naakt, niet
+alleen op een, maar doorgaans op verscheide plaatsen, de circulatie van
+het bloet: want aan yder sijde van de hier vooren verhaalde beentjens
+(die de starkte aan de vinnen geven) liep yder Arterie met een klein
+bogtje om, en maakten aldaar het begin van de Vena.
+
+Wanneer ik quam te sien op de staart van het visje, alwaar de
+staart-vinne haar begin neemt, daar sag ik met groote verwondering, hoe
+dat de groote Arterie sig aldaar, in de geseide seer dunne vaatjens of
+Arterien, verspreide, en hoe dat vele van de dunne Venae van de
+staart-vinne hier digte by, weder in de groote Venae te samen quamen
+loopen. In 't kort, hier was sulken beweginge van het bloet, dat uyt de
+dikke Arterie na het uyterste eynde van de staart, en staart-vinne
+vloeide, of gestoten wierde, ende het geene uyt veel kleine Venae, na de
+groote Vena weder te rug quam, dat het onbegrijpelyk was.
+
+Wanneer ik myn oog liet gaan op beyde de buytenste kanten van de staart,
+daar de korte beentjens van de staart-vinne haar begin nemen, daar sag
+ik dat veel van de kleinste Venae te samen liepen of vereenigden, en
+maakten aldaar een grooter Vena uyt. Dog dit seer aangenaam gesigt en
+duurde niet lang, want ik hadde het Visje uit het water genomen, en
+alsoo schielyk voor myn gesigt gebragt, en in sulken geval vertraagde de
+loop van het bloet in de uiterste deelen van het lighaam, minder als in
+een menuit tijds.
+
+Na die tijd heb ik selfs van die soort van Visjens gaan vangen, om dat
+ik met dit schoon gesigt van een Visje niet vergenoegt en was, en hebbe
+doorgaans een ende deselve uitkomst gehad.
+
+Vorders heb ik waargenomen dat de groote Arterie (waar uit veele kleine
+Arterien haar oorspronk hadden) ende de groote Vena, (waar in het bloet
+uyt veele kleine Venae wierd ingestort) digte of nevens den anderen in
+de lengte van de Vis geplaatst lagen; digt aan het graat-beentje van de
+Vis; te weten, niet na de bovenste ofte rugge sijde van het
+graat-beentje, maar na het onderste gedeelte van het graat-beentje,
+sonder dat ik na de rugge sijde van het graat-been, geen het minste
+groot bloet-vat konde ontdekken. In de geseide groote Arterie konde ik
+doorgaans op nieuw de voortstootinge of verheffinge van een rasser loop,
+die het bloet van het Hert ontfangt, bekennen: dog in de alder-dunste
+Arterien, en konde ik in de loop van het bloet geen veranderinge gewaar
+werden, want daar was de loop seer egaal. En gelyk ik geseit hebbe dat
+in de dunste vaten geen couleur en was, soo konde ik egter klaar
+bekennen, dat in de groote Arterie en Vena [die seer na aan het eynde
+van de staart lagen] het bloet root was.
+
+Omme nu de hoegrootheid van het geseide Visje daar in ik de circulatie
+van het bloet mede hebbe ontdekt, heb ik het selvige laten afteikenen,
+soo groot als het ons in het bloote oog te vooren komt, als hier met
+Fig. 7 is afgeteikent.
+
+Fig. 8. Vertoont mede de hoegrootheid van zoo een Visje dat ik op nieuw
+hadde wesen vangen, dog de meeste waren kleinder, en onder agt à thien
+had ik'er maar een dat wat grooter was.
+
+Ik hebbe een Visje voor het vergroot glas gestelt, ende geordonneert dat
+den Teikenaar alles soude teikenen dat hy quam te sien; het welke hier
+met Fig. 9. A B C D E F G H I K L M N. is aangewesen.
+
+B C. verbeelt het oog van de Vis, dat my soo groot en volmaakt doorgaans
+voorquam, als of wy met ons bloote oog een schelvisoog beschouden. Dog
+alsoo het Visje meer dan een gansche dag hadde doot geweest, ende in die
+tyd het hooft, ende oog, meer als de andere deelen van het lighaam was
+ingedroogt, heeft het den Teikenaar niet beter konnen sien.
+
+Tusschen C D. waren op de rugge verscheide korte uytstekende deelen.
+
+D E. is een vinne digte by de staart gelegen.
+
+F G H I K. is de staart-vinne waar in men telt seventien beentjens, daar
+van der drie met G H I. werden aangewesen. Dese beentjens die de styfte
+of starkte aan de staart-vinne geven, waren met ledekens verzien, en ik
+sag ook dat die uyt lange deeltjens [dat na alle aparentie holle pypjens
+sijn] waren te samen gestelt.
+
+Ik konde ook te gelyk sien, dat het vlies of vel, dat dese beentjes
+overdekten, en het meerendeel van de staart-vinne uytmaakten, mede uyt
+lange deelen was te samen gestelt, dog alle dese deelen en heeft den
+Teikenaar niet konnen sien, om dat deselvige met het sterven van het
+Visje, het gesigt ontweken waren.
+
+L M. is mede een vinne digte by de staart aan het onderste deel van het
+lighaam.
+
+N A. is de mond die in 't droogen seer wyd is open gebleven, daar het
+Visje anders, wanneer het leeft, continueel de mond, ende dat seer ras
+agter den anderen, maar een weinig op en toe doet.
+
+Ik hebbe hier vooren geseit, hoe dat ik aan yder sijde van het beentje,
+dat voor een gedeelte de staartvinne uytmaakt, seer klaar de Circulatie
+van het bloet konde bekennen; soo dat tusschen yder beentje twee
+distincte ommegangen geschieden. Sulx dat dan in de vinne van de staart
+geschiede vierendertig bysondere ommegangen, dat is, daar waren in de
+vinne van de staart van soo een kleyn Visje, agtensestig bloet-vaten, te
+weten vierendertig Arterien, en gelyk getal van venae, ende dat behalven
+de bloet-vaten die nog in 't kortste van de selve vinne mogten leggen,
+als ontrent F. of K. daar op ik geen agtinge en hebbe gegeven.
+
+Omme nu de circulatie die in de staart-vinne geschiede beter aan te
+wysen, heb ik een gedeelte van een vin-beentje grooter laten afteikenen,
+als hier met Fig. 10. O P Q R. werd aangewesen.
+
+Aan welk been seer digt aan yder sijde heen loopt een Arterie die hier
+beyde werden aangewesen met S T. ende W X. in welke bloed-vaten ik hebbe
+laten teykenen die deeltjens bloet die haar als rond vertoonen.
+
+Dit bloet met een vaardige loop van S. na T. volbragt hebbende, keerde
+met gelijke snelte van T. weder te rug na V. soo dat S T. een Arterie
+is, ende T V. een Vena, en nogtans is het een gecontinueert, ende
+doorgaande bloet-vat. Soo was het insgelijks gelegen met de bloet-vaten
+aan de ander sijde van het beentje als W X Y. Dog dese Arterie en Vena
+en lagen soo wyd niet van den anderen, als hier naar advenant is
+afgebeeld, maar die lagen op veel plaatsen soo digt nevens den anderen,
+dat Arterie en Vena malkanderen raakten.
+
+Op andere plaatsen en selfs in de vinne D E. ende L M. heb ik het bloet
+soo in de Arterien als Venae, mede niet alleen sien loopen, maar daar
+inne hebbe ik ook de ommeloop konnen bekennen, als in de staarte-vinne
+is geseit.
+
+De geseide ommeloop van het bloet in het verhaalde kleine Visje, hebbe
+ik aan twee voorname Geleerde Heeren bekent gemaakt, die haar seer
+genegen toonde om deel te mogen hebben van dat gesigt, dat ik haar
+toestont, en hebbe verscheide Visjens, sodanig voor het vergroot-glas
+gebragt, dat sy seer distinct, in verscheide bysondere vaten te gelyk,
+de ommeloop van het bloet, met groote verwondering en opmerkinge
+aansagen.
+
+Sien wy nu in de staart-vinne van soo een klein Visje, als hier met
+Fig. 7 of Fig. 8 werd aangewesen, vier-en-dertig bysondere circulatien
+van bloet, wat een onbedenkelyke groote menigte van circulatien moeten
+daar dan niet wel geschieden in ons lighaam. 't Welk zoo sijnde, zoo
+hebben wy ons nu niet meer te verwonderen, dat als wy met een naalde of
+ander klein werktuyg ons komen te quetsen, dat daar bloet uyt komt.
+
+Ja ik verseker my uyt de geseide observatien, dat in de plaats of spatie
+van een nagel van onse hand groote op onse voorste vinger, of ik mag wel
+seggen in onze geheele huyt, doorgaans meer dan duysent besondere
+ommeloopen van het bloet geschieden.
+
+Na myne voorgaande observatien heb ik myn gedagten laten gaan op onse
+gemene Rivier-vis, namentlyk op de Voorn en Braassem, omme, was het
+mogelyk, in de selvige mede de circulatie van het bloet te sien. Ik
+hebbe dan jonge Voorn en Braassem genomen, die ik oordeelde dat twee
+jaar out was, dese heb ik met haar hoofden om laag in 't water gestelt,
+ende der selver staarten buyten het water laten komen, opdat de Visschen
+haar hoofden of kaken soude konnen bewegen, ende dat dus de circulatie
+van het bloet geen hinder aangedaan mogte werden, maar sijn volkome loop
+voor eenigen tijd continueren.
+
+Alsoo het nu onmogelijk is dat wy de circulatie van het bloet in eenige
+andere deelen van dese Visschen souden konnen sien, als in de vinnen van
+deselvige, om dat haar lighamen met schobbens bezet sijn, soo heb ik
+alleen de staart-vinne doorsogt, om dat die de bequaamste was, en hebbe
+in de selvige seer klaar gesien, een groote menigte van bloet-vaten, die
+mede soo dun waren, dat maar een enkel deeltje bloet daar te gelyk konde
+door passeren, ende daar benevens sag ik de vaaten, waar in het bloet na
+de uyterste deelen van de staart-vinne wierd gestooten, ende andere,
+waar door het bloet weder te rug quam, sonder dat ik nogtans konde
+vernemen of bekennen, de uyterste deelen van de Arterien en Venae, want
+als ik na het uyterste eynde van de staart-vinne, die met het gesigt
+wilde vervolgen, soo verloor ik, en Arterien en Venae uit het gesigt.
+
+My is meer als eenmaal te vooren gekomen, dat het my toe scheen dat een
+Arterie, die niet wyder was als dat een enkel deeltje bloet te gelyk
+daar door konde passeren, quam te verstoppen; 't welk aldus toeging, te
+weten, dat bloet, na dat het eenige malen door de Arterie als met gewelt
+voortgedreven was, schielyk een weinig te rug quam, en in sijn eerste en
+ordinare cours als gestuit wierd. Waar op het dan gebeurde, dat dat
+bloet een andere cours (niet verre van het eerst gewesene vat) nam, en
+volvoerde aldaar onverhinderlyk sijn loop, alleen met dit onderscheid
+dat het soo vaardig niet en liep. Dit siende, stelde ik vast, dat den
+veranderden cours, die het bloet hier quam te nemen, niet geschiede door
+een bloet-vat dat een rok of menbrane hadde, maar dat het bloet alleen
+met gewelt, een Canaaltje hadde gemaakt.
+
+Ik hebbe voor desen geseit dat alle de deeltjens bloet die het selvige
+root maken, soo van Vissen als van Vogelen uyt platte ovale deeltjens
+bestaan, die my in de voorgaande geseide observatien, rond voor quamen,
+waar van alleen de oorsaak is, dat ik in die ontdekkingen, soodanige
+vergrootende glasen niet en hebbe konnen gebruyken, als tot het distinct
+sien van de bloet-deelen wel vereist wierde.
+
+Dog in de laatst geseide nieuwe bloet-loop, konde ik sien, dat de
+deeltjens bloet, die het selvige root maken, plat waren. Ja ik sag niet
+alleen dat die plat waren, maar ik sag daar benevens ook, dat die langer
+als breet waren.
+
+Dat my nu die deeltjens in soo verscheide veranderingen van Figuren voor
+quamen, dat was om dat die deelen in haar loop dikmaals als omwentelden:
+want het geene de eene oogenblik op sijde voor het gesigt lag, lag weder
+na een weinig voortgang daar voor voor met een platte sijde: wederom een
+ander deeltje bloet wierd in een hair-breet voortgaan, in sijn lengte
+omgeworpen. In somma, ik sag hier soo veel omkeringen van de platte
+deeltjens bloet, als ik my soude konnen magineren. Dit net gesigt quam
+my eensdeels te vooren, om dat die spatie waar in de loop van het bloet
+geschiede, soo doorschynende voor myn gesigt quam, als of de deeltjens
+bloet in een glase pypje hadde voortgeloopen. Ende ten anderen konde ik
+van de deeltjens bloet soo veel te beter oordelen, om dat my bekent was,
+dat de deeltjens van het bloet, die het in de Vissen root maken, platte
+ovale deeltjens waren.
+
+Hebben wy nu geluk gehad (daar wy na verlangt hebben, en waar na wy veel
+jaren soo nu als dan seer naarstig, dog te vergeefs, gesogt hebben) dat
+wy nu soo naakt de ommeloop van het bloet, ende den doorgang van het
+selvige uyt de Arterie in de Vena in de voorverhaalde Kikvors en
+Visschen, hebben voor de oogen gestelt, soo sullen wy egter daar op niet
+rusten, maar ons devoir doen om het selvige ook in andere Dieren na te
+speuren, ende, is 't doenlyk, insgelyks ie ontdekken.
+
+Eer ik afscheide vinde ik my genootsaakt hier by te voegen, dat ik,
+weinig tyd geleden, verhalende aan seker Hoog Leeraar in de Medicine,
+myne ontdekkinge ontrent de circulatie van het bloet, dese Heer tot my
+seide, als men van myne observatien quam te spreken, en se tot
+bevestinge van eenige saaken te allegeren, dat 'er veelmaal wierd
+geantwoord; moeten wy het geloven om dat het Leeuwenhoek seit; wat
+sekerheid hebben wy daar van? Waarom dan dien Heer my aanmaande,
+en seide, dat ik wel soude doen, dat ik een attestatie van eenige
+voorname Personen, die ooggetuigen mogten sijn geweest, van dese myne
+ontdekkingen behoorde te produceren, op dat ik desen aangaande minder
+tegenspreekens mogte lyden.
+
+Het is wel waar, dat ik uyt besondere speculatie tot nog toe in myne
+brieven niemant met name en hebbe genoemt, van die geene die met my
+eenige van de remarcabelste dingen met haar oogen hebben gesien, door 't
+behulp van myne microscopien, maar alleen in 't generaal gesegt, dat ik
+sommige Heeren van kennis en oordeel, Liefhebbers van de natuurkunde,
+deselve hadde voorgehouden.
+
+Maar dewyle dat ik nu verneme dat meer geloof aan myn seggen sal gegeven
+werden, wanneer ik de name kome te specificeren van die geene die de
+voorverhaalde circulatie ofte ommeloop van het bloed ten deele hebben
+gesien, van het geene ik nu aan hare Hoog Edelen hebbe overgeschreven
+ende ontdekt, so sal ik geen swarigheid maken, in plaats van veele,
+soodanige hier te noemen, die ik vertrouwe dat wel het meeste geloof
+sullen meriteren. Als daar sijn _d'Heer Cornelius 's-Gravesande, Med:
+Doct: en ordinaris Voorleser in de Anatomie en Chirurgie_, als mede
+_Raad ende oud Schepen deser Stad; d'Heer Mr. Cornelius Valensis, mede
+Raad ende oud Schepen, als boven; d'Heer Mr. Antoni Heinsius, Raad en
+Pensionaris deser Stad, voor desen Extraordinaris Envoyé aan zijn
+Koninklijke Majesteit van Vrankrijk, en onlangs Commissaris van desen
+Staat aan het Hoff van zijn Koningl: Majesteit van Engeland_. Dese
+Heeren die ik gewoon ben veele van myne ontdekkingen te communiceren,
+heb ik nevens andere de waaragtige circulatie van het bloet laten sien,
+soo klaar als of wy de beweginge van het water in een lopende Rivier met
+onse blote oogen aanschoude.
+
+Hier hebt gy Hoog-Edele Heeren myne observatien ontrent de circulatie
+van het bloet, soo als ik die van tyd tot tyd op het papier hebbe
+gestelt; en na het voltrekken deses, heb ik nog verscheide observatien
+ontrent de circulatie van het bloet gedaan, en tot myn groot genoegen,
+de ommeloop van het selvige in vier besondere levende schepsels my voor
+de oogen gestelt, en alsoo dit groote lichamen sijn, in vergelykinge van
+de voorgaande, soo heb ik egter middelen bedagt, waar door ik hier na de
+circulatie van het bloet in een van dese groote schepsels, aan andere
+seer klaar sal konnen toonen, waar van in toekomende breder, en ik sal
+onder des blyven,
+
+    _Hoog-Edele Heeren, enz._
+
+        ANTONI VAN LEEUWENHOEK.
+
+
+       *       *       *       *       *
+           *       *       *       *
+       *       *       *       *       *
+
+[Erratum:
+
+F G H I K. is de staart-vinne
+  _text: T G H ... _ ]
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Den Waaragtigen Omloop des Bloeds, by 
+Antoni van Leeuwenhoek
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DEN WAARAGTIGEN OMLOOP DES BLOEDS ***
+
+***** This file should be named 18929-8.txt or 18929-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/1/8/9/2/18929/
+
+Produced by Louise Hope, Frank van Drogen, the Netherlands
+Team and the Online Distributed Proofreading Team at
+http://www.pgdp.net (This file was produced from images
+generously made available by the Canadian Institute for
+Historical Microreproductions (www.canadiana.org))
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/18929-8.zip b/18929-8.zip
new file mode 100644
index 0000000..42f7cd2
--- /dev/null
+++ b/18929-8.zip
diff --git a/18929-h.zip b/18929-h.zip
new file mode 100644
index 0000000..5ee0c77
--- /dev/null
+++ b/18929-h.zip
diff --git a/18929-h/18929-h.htm b/18929-h/18929-h.htm
new file mode 100644
index 0000000..386527b
--- /dev/null
+++ b/18929-h/18929-h.htm
@@ -0,0 +1,1575 @@
+<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01 Transitional//EN">
+<html>
+<head>
+<title>Den Waaragtigen Omloop des Bloeds</title>
+<meta http-equiv = "Content-Type" content = "text/html;
+charset=ISO-8859-1">
+
+<style type = "text/css">
+
+body {margin-left: 10%; margin-right: 10%;}
+
+hr {width: 80%; margin-top: 1em; margin-bottom: 1em;}
+hr.mid {width: 50%;}
+hr.tiny {width: 20%;}
+
+h1, h2, h3, h4, h5, h6 {text-align: center; font-style: normal;
+font-weight: normal; line-height: 1.5; margin-top: .5em;
+margin-bottom: 0em;}
+
+h1 {font-size: 200%;}
+h2 {font-size: 150%;}
+h3 {font-size: 125%;}
+h4 {font-size: 115%;}
+h5 {font-size: 100%;}
+h6 {font-size: 90%;}
+
+p, div, blockquote {margin-top: .5em; margin-bottom: 0em; line-height:
+1.2;}
+
+p.illustration {text-align: center; margin-top: 1em; margin-bottom:
+1em;}
+p.hanging {margin-left: 1em; text-indent: -1em;}
+
+table {margin-left: auto; margin-right: auto; margin-top: 1em;
+margin-bottom: 1em;}
+
+td {vertical-align: top;}
+
+td.number {text-align: right; vertical-align: top;}
+td.number.left {padding-right: .5em;}
+td.number.right {padding-left: .5em;}
+
+.pictop, .picbottom {float: left; clear: left; padding: 0em;
+margin-top: 0em; margin-left: 0em; margin-right: .5em;}
+.picbottom {margin-bottom: .5em;}
+
+.hidden {display: none;}
+
+.chapter {margin-top: 4em;}
+.section {margin-top: 2em;}
+.space {margin-top: 1em;}
+.nospace {margin-top: 0em;}
+
+.figfloat {float: right; clear: right; margin-top: .2em;}
+
+.smallroman {font-size: 0.8em;}
+.smallcaps {font-variant: small-caps;}
+.extended {letter-spacing: 0.2em;}
+.boldf {font-weight: bold;}
+.ital {font-style: italic;}
+
+ins.correction {text-decoration: none; border-bottom: thin dotted red;}
+.pagenum {position: absolute; right: 5%; font-size: 95%;
+font-weight: normal; font-style: normal; text-align: right;
+text-indent: 0em; color: #FFF; background-color: inherit;}
+/* invisible in this text */
+.mynote {background-color: #DDE; color: #000; padding: .5em;
+margin: 1em 5em; font-family: sans-serif; font-size: 95%;}
+
+</style>
+</head>
+
+<body>
+
+
+<pre>
+
+The Project Gutenberg EBook of Den Waaragtigen Omloop des Bloeds, by 
+Antoni van Leeuwenhoek
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Den Waaragtigen Omloop des Bloeds
+
+Author: Antoni van Leeuwenhoek
+
+Release Date: July 28, 2006 [EBook #18929]
+
+Language: Dutch
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DEN WAARAGTIGEN OMLOOP DES BLOEDS ***
+
+
+
+
+Produced by Louise Hope, Frank van Drogen, the Netherlands
+Team and the Online Distributed Proofreading Team at
+http://www.pgdp.net (This file was produced from images
+generously made available by the Canadian Institute for
+Historical Microreproductions (www.canadiana.org))
+
+
+
+
+
+
+</pre>
+
+
+
+<!--png 061-->
+
+<p class = "mynote">
+Spelling and capitalization are as in the original.<br>
+De spelling en de hoofdletters zijn gehandhaafd als in het origineel.
+</p>
+
+<!--png 062-->
+
+<p class = "illustration">
+<img src = "images/leeuwenhoek.jpg" width = "379" height = "525"
+alt = "Antoni van Leeuwenhoek"></p>
+
+<h4 class = "extended">ANTONI VAN LEEUWENHOEK</h4>
+
+<h6>LID VAN DE KONINGHLYKE SOCIETEIT IN LONDON<br>
+<i>GEBOREN TOT DELFT. A. 1632</i></h6>
+
+<p align = "center">
+<a href = "#endnote" name = "endtag">[Volledige tekst]</a>
+</p>
+
+<hr class = "mid section">
+
+<span class = "pagenum">45</span>
+<a name = "page45"> </a>
+<!--png 063-->
+
+<h4 class = "section">Den Waaragtigen</h4>
+
+<h1 class = "boldf">Omloop des Bloeds,</h1>
+
+<h6 class = "ital">Als mede dat</h6>
+
+<h3>DE ARTERIEN EN VENÆ</h3>
+
+<h6>Gecontinueerde <span class = "extended">BLOED-VATEN</span>
+zijn,</h6>
+
+<h6 class = "section ital">Klaar voor de oogen gestelt.</h6>
+
+<h6 class = "section">Verhandelt in een <span class =
+"extended">BRIEF</span>, geschreven aan de</h6>
+
+<h4 class = "boldf">Koninglijke Societeit tot Londen.</h4>
+
+<h6 class = "section">DOOR</h6>
+
+<h4 class = "space smallcaps">Antoni van Leeuwenhoek,</h4>
+
+<h5>Lid van deselve <span class = "smallcaps">Societeyt</span>.</h5>
+
+
+<span class = "pagenum">46</span>
+<a name = "page46"> </a>
+<!--png 064-->
+
+<hr class = "mid section">
+
+<span class = "pagenum">47</span>
+<a name = "page47"> </a>
+<!--png 065-->
+<h4 class = "section">Antony van Leeuwenhoeks</h4>
+
+<h1>65. <span class = "extended">MISSIV</span>E,</h1>
+
+<h6>Vanden 7. September 1688.</h6>
+
+<h5 class = "smallcaps extended">Handelende</h5>
+
+<p class = "hanging">
+<i>Van tweederley soort van Kikvorsschen. Uyt wat deelen der selver
+eyeren bestaan. Dat uyt die eyeren Wormen komen. Van wat maakzel die
+Wormen zyn. De circulatie van het bloed op ses distincte plaatsen aan
+het hooft van dese Wormen. Continuele schielyke voortstotinge, die het
+bloed van het hert ontfangt. Ommeloop van het bloed op veel plaatsen in
+de staart van de Kikvors-worm. Hetgene men Arterien en Venae noemt, zijn
+gecontinueerde bloed-vaten. Arterien en Venae die dwers over malkanderen
+loopen. De ommeloop geschied in de dunste bloed-vaten. De Circulatie van
+het bloed, in kleyne en groote Kikvorsschen. Hoe in een Arterie het
+bloed te rug quam loopen, en wat de oorsaak daar van was. De ommeloop
+van het bloed in een kleyn Visje, en in desselfs staart vier-en-dertig
+byzondere ommeloopen: Ende in het zelvige mede seer naakt voor de oogen
+gestelt dat Arterien en Venae gecontinueerde bloedvaten syn. In een
+nagel grootte van onse huyd geschieden wel duysent ommeloopen van bloed.
+De deeltjens die het bloed in de Vissen root maken, zyn platte ovale
+deeltjens. Wat Heeren, onder andere, de waaragtige Circulatie van het
+bloed hebben gezien.</i></p>
+
+
+<h4 class = "space">Hoog-Edele HEEREN, enz.</h4>
+
+<p><span class = "pictop"><img src = "images/m_top.png" alt = "M"
+title = "M"></span>
+<span class = "pictop"><img src = "images/m_middle.png"
+alt = ""></span>
+<span class = "picbottom"><img src = "images/m_bottom.png"
+alt = ""></span>
+yn laatste alder-onderdanigsten aan hare Hoog-Edele is geweest den 24.
+der voorledene Maand, waar in ik kome te handelen, van de angel van de
+Mugge, namelijk dat de selve angel uyt de koker genomen zynde, in vier
+distincte angels bestaat. Dat ik Linde Boomen hebbe geplant, welkers
+wortels in de lucht tot takken wassen, ende de takken in de aarde tot
+wortels zyn geworden. Dat in yder welgemaakte Garst of Tarw al een
+Koorn-air geformeert&nbsp;is.</p>
+
+<p><i>Hier nevens gaan weder eenige van mijne geringe
+Observatien.</i></p>
+
+<p>Wy hebben hier te lande twederley soort van Kikvorsschen;
+<span class = "pagenum">48</span>
+<a name = "page48"> </a>
+<!--png 066-->
+de eerste soort, die wy seer overvloedig ontrent onse Stad plegen te
+hebben, werden ordinair Kikvorsschen genoemt. Welke sedert eenige jaren
+hier seer weynig zyn geweest, uyt oorsaak, beeld ik my in, dat onse
+stilstaande kleyne water-grachten, na verloop van eenige jaren, met een
+ongediert van sekere kleyne vis (daar wy voor desen niet van geweten
+hebben, soo veel my bekent is) die wy Stekel-baarsjens noemen, sijn als
+vervult geworden, die de Kikvorsschen als die nog wormen waren, hebben
+verslonden.</p>
+
+<p>De kuyt of eyeren van dese Kikvorsschen heb ik in de kleyne
+water-gragten, die onse weyden of velden van een separeren, somtyds in
+soo een groote menigte byeen zien leggen, dat de superfitie van het
+water voor een groot gedeelte beset was.</p>
+
+<p>De tweede soort van Vorsschen die men hier gemenelijk Worken noemt,
+die zyn in veel minder getal, ende die zyn grooter, en ook starker in 't
+voortspringen; welkers achter-lijven of dikste van de achter-pooten by
+de France Natie voor goede spijs gebruykt werd. Op dese laatste soort
+heb ik veel-maal mijn gedagten laten gaan, eensdeels om dat ik die noyt
+en hadde gezien dat die verzameld waren; ende ten anderen, om dat ik
+noyt haar Eyeren ofte kuyt en hadde gezien.</p>
+
+<p>Maar nu op den 29. Mey kome ik wederom in een Weyde, daar in ik
+sedert eenige jaren tot mijn vermaak dikmaal hebbe gaan wandelen, en
+geen gedachten hebbende tot de kuyt of eyeren van de Kikvorschen, om dat
+de tijd van het eyer-leggen van de eerste Kikvorschen al lang verloopen
+was, soo gaa ik op het geschreeuw, dat dese Kikvorschen, anders Worken
+geseit, soo by dag als nacht in groote hitte doen, aan, en ik beelde my
+in dat ik eenige eyeren aan eenig groen gewas, in 't water sag leggen,
+gelijk het inderdaat ook was.</p>
+
+<p>Dese eyeren en zijn op verre na soo wel, in 't water leggende, niet
+te kennen, als die van onse gemene Kikvorschen, om dat de lijmachtige
+stoffe minder in het water uitsteekt, en ook soo veel niet
+en&nbsp;is.</p>
+
+<p>Ik liet dan eenig groen gewas daar dese eyeren aan vast saten, aan
+mijn huys brengen, en ik leide die, in twee besondere aardepotten, in
+ons gemene gracht-water, en ik examineerde alsdoen de eyeren door het
+vergrootglas, en sag dat die meest alle aan de eene zijde bruyn waren,
+ende dat de ander zijde ofte de wederhelft
+<span class = "pagenum">49</span>
+<a name = "page49"> </a>
+<!--png 067-->
+geelachtig was. Doch als ik de geseide eyeren des anderen daags 's
+morgens wederom besag, bevond ik dat de geelachtigheid meest weg was,
+ende dat maar een weinig plaats die couleur was behoudende: waar uyt ik
+een besluit maakte, dat dese eyeren niet lang uit de Kikvorschen geweest
+waren.</p>
+
+<p>Vorders nam ik verscheide eyeren uit de heldere lijmachtige stoffe,
+en ik bevond doorgaans dat dese lijmachtige stoffe, die haar noch in
+twee distincte rontten scheen te separeren, seer stark en taay was, soo
+dat die niet als met ontstukken-scheuringe van het rechte Ey en konde
+gescheiden worden; en als ik op het aldersachtst daar mede handelde, soo
+en behield het ey niet meer zijn rondigheid, maar het berstte en
+scheurde als noch van malkanderen. Ik hebbe van dese eyeren verscheide
+achter den anderen (als ik die van haar lijmachtige stoffe daar in
+deselve lagen, hadde ontbloot) geexamineert, ende gezien dat het dunne
+omwindsel meest bestond uit zwarte stipjens, over-een-komende met de
+knobbelagtige deelen die het zegreyn-leer heeft.</p>
+
+<p>Vorders bestont het ey, soo veel my bleek, uit een weinig (in 't oog)
+waterige vogt, en een onbegrijpelyk groot getal van globulen; welke
+globulen yder weder bestond uit een groot getal van kleinder globulen,
+die yder in 't midden een grooter globule hadde, soo dat yder eerste
+globule wel een ey, met een seer kleine doir verbeelde.</p>
+
+<p>De figuur van veele van dese eyeren veranderden van dag tot dag: want
+die wierden in plaats van rond, langachtig: daar wierden kleine staarten
+geformeert. Ook scheent my toe dat ik hoofden zag.</p>
+
+<p>Ik opende van dag tot dag veel van dese eyeren, ja selfs op den
+sevenden dag dat ik de eyeren in mijn huis hadde gehad, als wanneer
+eenige wormen of jonge Kikvorschen al soo verre gekomen waren, dat die
+zig beweegden. Maar al wat ik zag dat waren niet dan globulen, en schoon
+ik de jonge Kikvorsch-worm opende, op die tijd als hy uit zijn
+lijmachtige stoffe was gearbeid, en door het water swom, aan de welke
+ik, geheel zijnde, de rugge-graat ook konde bekennen, soo en konde ik
+deselve, ontstukken snijdende, geen ingewanden, veel min aderen of
+zenuwen bekennen.</p>
+
+<p>Het scheen my als doen noch toe dat het het gantsche ligchaam van dat
+Dier, uit geen andere deelen en was gemaakt dan uit globulen, en wel
+voornamentlijk de buik die geelachtig was, zijnde gemaakt uit dat
+gedeelte van het ey dat geel was gebleven, en nu
+<span class = "pagenum">50</span>
+<a name = "page50"> </a>
+<!--png 068-->
+tot de buik was geworden. Dit quam my vreemd voor, dat ik in soo een
+groot schepsel, dat ik voor mijn gezigt doode, geen vaten of zenuwen en
+konde bekennen.</p>
+
+<p>Na alle dese mijne Observatien die ik ontrent dese eyeren hebbe
+gedaan, konde ik geen ander besluit maken, als dat de lijmachtige stofte
+die om het ey leit, alleen geschapen is, om het inleggende ey te
+bewaren, ende te beschermen, even gelijk de schillen of schalen van de
+eyeren van het gevogelte, het wit en doir bewaren en beschermen.</p>
+
+<p>En gelijk wy zien dat het ey van een hoen of ander gevogelte gantsch
+over gaat tot het Kieken, uitgesonderd alleen de schors van het ey, en
+het vlies dat tegen de schors aan sit, en welke beide de binne-stoffe
+van het ey bewaard hebben, even soo, segge ik, gaat het gantsche ey tot
+de Kikvorsch over, ende de taye lijmachtige stoffe, die om het ey heeft
+geseten, die blijven in wesen. Soo dat ik van het Kikvorsch-ey kan
+seggen, het gene ik van de Vogel-eyeren gezeit hebbe; te weten, dat het
+gantsche Kikvorsch-ey alleen geschapen is, om het dierken uit het
+mannelijk zaad te voeden en groot te maken, tot dat het voor zig selven
+kan voedsel soeken.</p>
+
+<p>Als ik sag de menigvuldige lucht-bellekens die in dese lijmachtige
+stoffe waren, nam ik in gedagten, dat die alleen geschapen waren, om de
+eyeren als dese Kikvorschen in 't water groente mogt ontbreeken, om de
+zelve daar aan te hegten, dat die dan door behulp van de lugtbellen, op
+de superfitie van het water soude konnen drijven, om de warmte van de
+lugt te hebben, ende daar door als uitgebroeid te werden.</p>
+
+<p>Ik heb dese jonge Worken, of Kikvorschen, jong zijnde, verscheyden
+malen geobserveert, en om dat ik wist dat de Heer <i>Doctor
+Swammerdam</i> daar van geschreven hadde, zyn Observatien nagezien, die
+in zyn uitlegginge pag. 35, onder andere dus spreekt.</p>
+
+<p><i>Het tweede getal verbeeld de manier op welke het Vorschen-jong,
+het genoemde teer en dunne vlies, waar in het op de wijse der
+bloedeloose dierkens, in de vierde ordre voorgesteld, verborgen is; komt
+af te stroopen. Soo dat het selve midden in zyn verwydert, ende in het
+ingedronge water, uytgedyde voedsel, als een swart en dik-hoofdig
+Wurmken sig vertoont. Dan 't geen gemenelyk voor het hooft genomen werd,
+is het geheele lighaam te samen, als den onvergelykelyken Harveus seer
+wel aanteekent.</i></p>
+
+<p><span class = "pagenum">51</span>
+<a name = "page51"> </a>
+<!--png 069-->
+Dat nu <i>Harveus</i> of <i>Swammerdam</i> aan de jonge Kikvorsen soo
+als hy van het ey tot een worm is geworden, geen hooft en heeft gezien,
+sal apparent zyn, om dat zy deselvige niet door het vergrootglas
+geobserveert hebben.</p>
+
+<p>
+<span class = "figfloat">
+<img src = "images/fig1.jpg" width = "64" height = "56"
+alt = "Figure 1">
+</span>
+Fig. 1 werd het ey van een Kikvors of work vertoont, soo als het in zyn
+omleggende tay en slijmerige vogt leyt, en wanneer het soo verre
+toegenomen is, dat het zig beweegt, soo is de staart van het Dierken
+noch in de vocht wat krom gebogen.</p>
+
+<p>
+<span class = "figfloat">
+<img src = "images/fig2.jpg" width = "69" height = "45"
+alt = "Figure 2">
+</span>
+Fig. 2 vertoont de grootte van het Dierken, soo als het zyn volkome
+grootte uit het ey heeft ontfangen, ende soo verre gekomen was, dat het
+selvige door het water konde swemmen, het welke by my daar uytgenomen
+zijnde; op een glas was geleyd, ende also was gestorven, ende
+gedroogt.</p>
+
+<p>Fig. 3 A B C D E F. vertoont het zelvige Dierke, soo het den
+Teykenaar door het Vergroot-glas heeft gesien, aan het welke men hier
+distinct het hoofd van het verdere lichamen kan onderscheiden, als hier
+met A&nbsp;B&nbsp;F. werd aangewesen.</p>
+
+<p>F E. is de buik van het Dierken, die geelachtig is, gelijk ik hier
+vooren geseid hebbe, dat yder ey een geelagtig stipje behoud, welk
+stipje de buik van het Dierken werd. Doch dese buik en is soo niet
+geteikent, als die sig quam te vertoonen, want die was soo geborsten en
+van een gescheurd, dat die niet dan uit groote globulen en scheen te
+bestaan.</p>
+
+<p>Met C D E. werd aangewesen de staart van het Dierken, Waar in men
+seer naakt de graat konde bekennen, die hier ook soo verre is
+afgeteikent als den Teikenaar die konde zien, en schoon ik veel maal de
+staart van dese Dierkens, daar de graat haar in vertoonde van
+malkanderen separeerde, soo konde ik egter aldaar dan geen andere deelen
+bekennen dan globulen.</p>
+
+<p class = "illustration">
+<img src = "images/fig3.jpg" width = "506" height = "142"
+alt = "Figure 3">
+</p>
+
+<p>Dese Dierkens of Vorschen-wormen, maken een seer starke beweginge met
+haar staart, als sy voortswemmen, en soo ras als de beweginge van haar
+staart komt op te houden, soo sinken sy schielijk na de grond, waar uyt
+dan blijkt, dat sy veel stof-swaarder zijn, dan het water selfs is. Doch
+dese Dierkens is wederom ingeschapen, dat sy haar met haar hoofd (noch
+klein zynde) aan een glas konnen vast hechten, soo dat sy aan alle
+dingen die in 't water zyn, konnen vast blijven, en alsoo rusten, sonder
+dat hare lichamen op de grond komen te leggen.</p>
+
+<p><span class = "pagenum">52</span>
+<a name = "page52"> </a>
+<!--png 070-->
+Vorders heb ik een Kikvorsch-worm, soo als die in 't water leefde, en
+sich aan het glas hadde vast gehegt, voor het vergrootglas gestelt, ende
+deselvige alsoo den Teykenaar in de hand gegeven, om af te teikenen het
+gene hy quam te zien.</p>
+
+<p>Fig. 4. G H I K L M N O P Q R&nbsp;S. vertoont de Kikvors-worm, soo
+als hy levent in 't water aan het glas sig hadde vast gehegt, en met de
+buik na het gesigt toe geplaatst was, en welke Worm maar eenige uren
+daar te vooren uyt sijn slym, daar in hy hadde gelegen, was uyt
+geswommen.</p>
+
+<p>Met L M N O P. werd aangewesen het hooft. Ende met H&nbsp;I R&nbsp;S.
+werd aangewesen, de buik; ende met G&nbsp;H&nbsp;S. de staart. Bovenop
+het hooft van dit Dierken vertoont sig een gedeelte van de huyt, die
+haar dikte boven de andere huyt is uytstekende, soo dat ik hier gedagten
+hadde of dit niet een gedeelte van de huyt was, waar mede het gantsche
+Lighaam van het Dierke op nieuw soude bekleet werden, als hier met
+M&nbsp;N&nbsp;O. werd aangewesen.</p>
+
+<p>Met T. werd aangewesen de mont, die ik niet en hebbe konnen sien, dat
+het Dierke, dus jonge sijnde, beweegde. V&nbsp;V. sijn twee bruyne
+plekken op het hoofd van het Dierke die in dit seer rond waren (daar
+deselve in andere Dierkens op verre na die ronte niet en hadde) en by
+eenige wel voor de oogen souden aangesien worden. Dog de oogen en konnen
+in soodanigen gedaante niet gesien werden, om dat die dus van ons gesigt
+afstaan. I&nbsp;K&nbsp;L. ende P&nbsp;Q&nbsp;R. sijn ses doorschijnende
+uythangende deelen, die aan yder sijde van het hoofd drie sijn.</p>
+
+<p class = "illustration">
+<img src = "images/fig4.jpg" width = "488" height = "124"
+alt = "Figure 4">
+</p>
+
+<p>Dese deelen sijn alleen de oorsaak dat ik de Kikvors-worm hebbe laten
+afteykenen: want in yder van dese deelen sag ik met een groot vermaak
+seer distinct de ommeloop van het bloet, het welke uyt die deelen die
+naast het lighaam lagen wierd voortgestooten na de buytenste sijde van
+de selve, en volbrengende alsoo een continuële seer schielijke
+omloopinge. Deze omloopinge en hadde geen egale beweginge, maar die
+wierd in seer korten tijd, ende dat continueel, op nieuw met een seer
+schielijke voortstootinge te weeg gebragt; en eer dat dese seer
+schielijke voortstootinge geschiede, souden wy (by aldien wy geen
+continuële verheffinge in de loop hadden gesien) geoordeelt hebben,
+datter een stilstant van loop op soude gevolgt hebben; dog de loop van
+'t bloet en begonde niet te vertragen, of daar quam op nieuw
+<span class = "pagenum">53</span>
+<a name = "page53"> </a>
+<!--png 071-->
+weder een seer schielijke verheffinge van een voortstootinge: soo datter
+in 't bloet van dit Dier, een continuele voortlopinge geschiede: en als
+ik met een naeuwkeurige opmerkinge de korten tijd waar in yder
+voortstootinge op nieuw geschiede, tragte af te meten; moet ik seggen;
+dat een vaardige mond, soo ras geen hondert soude tellen, of daar
+geschiede in dese bloet-vaaten wel hondert schielijke voortstootinge van
+bloet. Hier uyt stelde ik vast, dat soo menigmaal als dese seer
+schielijke voortstootinge wierd te wege gebragt, dat soo menigmaal het
+bloet uyt het Hert wierd gestooten. Ja ik sag deze beweginge soo net
+(dat alle de voortstootinge van het bloed uyt het Hert, ende de overgang
+van de Arterien, daar die in malkanderen vereenigen, tot inde Vena)
+geschieden, als ik, of ymand anders, sig eenigsins soude konnen
+imagineren.</p>
+
+<p>Dit gesigt, tot mijn over groot vermaak veelmaal hebbende beschoud,
+wilde ik niet verbergen; maar hebbe het selve aan vijf voorname Heeren
+vertoont; die my verklaarden noyt iets van my gesien te hebben, dat soo
+waardig was geweest te aanschouwen. Ik moet hier nog byvoegen, dat soo
+dit bloet een egale dunne vogt hadde geweest, wy het selvige onmogelijk
+souden hebben konnen bekennen: maar nu het bloet bestond uyt een seer
+heldere vogt, vermengt soo het in 't oog scheen met kleinder en grooter
+globulen, die, al-hoe-wel geen couleur en hadden, egter seer klaar
+konden gesien werden, soo was de bekentenisse van den ommeloop soo veel
+te naakter.</p>
+
+<p>Als dese Worm-kikvorschen eenige dagen out waaren geworden, soo en
+konde ik geen van alle dese ses uythangende deelen (daar in yder van
+deselve de ommeloop van 't bloet geschiede) meer sien, maar als dan
+scheen het my toe dat die met een huyt waren overtrokken.</p>
+
+<p>Ik konde ook als doen aan yder sijde van het hoofd, wel soo een seer
+schielijke beweginge (als hier vooren is geseit) sien, maar ik konde
+geen ommeloop van het bloet gewaar werden. So dat ik als doen ook geen
+hoofd van het lighaam meer en konde onderscheiden, want dat scheen aan
+malkanderen te sijn vereenigt. Wanneer dese Worm-kikvorschen, omtrent
+agt a thien dagen out waren, en omtrent tweemaal in groote waren
+toegenomen, soo sag ik dat haar mond met op en toedoen, so een
+schielijke continueele beweginge hadde, als ik hier vooren geseit hebbe
+van de beweginge
+<span class = "pagenum">54</span>
+<a name = "page54"> </a>
+<!--png 072-->
+van het bloet: en als doen waren de tanden boven en onder in de mond
+sodanig uytgewassen, dat ik die perfect konde sien: Dese tanden waren in
+soo groote menigte, en stonden in sodanigen ordre, als een rije tanden
+staan, in de mond van een vis die wy een zeehaye noemen.</p>
+
+<p>Met dese mijne observatien heb ik my niet vergenoegt gehouden, maar
+ik hebbe alle mijne kragten ingespannen, omme de geseide ommeloop des
+bloets te vervolgen, en hebbe dese Wormkikvorssen, agt a thien dagen out
+sijnde, op alle bedenkelyke manieren geobserveert, en hebbe van binnen
+in 't lighaam sien bewegen een klein deeltje, dat ik my imagineerde het
+hert te sijn, als wanneer ook de stoffe die in het selvige was, en daar
+uyt wierd voortgestoten, al een roode couleur begonde aan te nemen. Dit
+deel, dat ik voor het hert aan sag, hadde zoodanige schielijke beweginge
+als ik geseit hebbe dat inde bloet-aderen geschiede. Voorts soo dikmaal
+als ik sag dat dit gepresumeerde hert, sig beweegde, soo menigmaal
+wierden ook de oogen van het Dier een weinig bewogen: soo dat ik my
+inbeelde dat de beweginge van de oogen alleen van de beweginge van het
+hert en mond afhingen. Welke oogen, soo in uytpuylende ronte, als in
+swartigheid in 't midden, my ook soo naakt voor quamen, als eenige oogen
+van een klein Dier, ons aan het bloote oog konnen vertoonen.</p>
+
+<p>Wanneer ik de buyk van soodanigen Dier als dan quam te openen, sag ik
+dat de darmen gevolt waren met een bruynagtige stoffe, ende dat die in
+een ronte lagen geschikt.</p>
+
+<p>
+Als ik quam tot het examineren van de staart van dese kleine Worm, soo
+overtrof dat vermakelyk gesigt alle de beschouwingen, die myn oogen van
+haar leven hadden gesien; want hier ontdekten ik meer dan vijftig
+ommelopen van bloet, op bysondere plaatsen, als ik het dierken maar tot
+myn genoegen in 't water levende, en stil leggende, voor het
+vergroot-glas konde brengen. Want ik sag niet alleen dat het bloet op
+veel plaatsen door seer dunne vaatjens uyt het midden van de staart
+wierd gevoert na de buytekant van de selve; maar dat yder soodanig
+bloet-vat, sig met een kromte boog, en het bloet weder voerde na het
+binnenste of dikste van de staart, om het selvige weder soo na het hert
+te voeren. Soo dat my hier bleek dat de bloet-vaten die wy in dit Dier
+sien, en de Arterien en Venae noemen; maar een ende de selve bloet-vaten
+<span class = "pagenum">55</span>
+<a name = "page55"> </a>
+<!--png 073-->
+sijn; alleen, datse soo lang Arterien konnen genaamt werden, als sy het
+bloet tot in de uyterste deelen van de kleyne vaten voeren; ende Venae,
+als de selve het bloet weder voeren na het Hert.
+<span class = "figfloat">
+<img src = "images/fig5.jpg" width = "68" height = "123"
+alt = "Figure 5">
+</span>
+Als by exempel, ik sie veel bloed-vaatjens in de staart van de
+Kikvorsworm, die haar loop hebben als Fig.&nbsp;5. A&nbsp;B&nbsp;C. waar
+van A. en C. na de graat van de staart sig strekken, of geplaatst leit;
+ende B. leit gestrekt na de uyterste deelen van de staart. A&nbsp;B.
+voert het bloed van het hert af; ende B&nbsp;C. voert het bloet weder na
+het hert toe: en dus konnen wy seggen, dat het bloet-vat
+A&nbsp;B&nbsp;C. een Arterie ende een Vena is, want wy konnen dit
+geseide bloet-vat niet verder een Arterie noemen, als soo verre als hy
+het bloet weg stoot, of op het verste in de selve voert, dat is hier van
+A. tot B; ende wy konnen of moeten B&nbsp;C. een Vena noemen, om dat het
+bloet van B. tot C. weder na het Hert gevoert werd. Ende dus blijkt het
+ons hier dat Arterie ende Vena een ende deselvige continuële vaten
+zijn.</p>
+
+<p>
+<span class = "figfloat">
+<img src = "images/fig6a.jpg" width = "186" height = "166"
+alt = "Figure 6A">
+</span>
+Daar ik de ommeloop van het bloet in de Aderen dus quam te sien, waren
+de Aderen, niet wyder, als dat een enkel deeltjen bloed (dat in dit
+gesigt globulen schenen, daar het nogtans platte ovale deeltjens sijn,
+als voor desen geseit) daar sonder hinder door konde passeren. Dog op
+een ander tijd sag ik dat de deeltjens bloet om de dunte van de
+Bloet-ader, in een lang rond veranderde: en wanneer ik het Dierke buyten
+het water bragt, en soo verre quam dat het begonde te sterven, sag ik
+dat het bloet inde dunste Arterien, somtijds stil bleef staan; en als in
+de selve Ader het bloet op nieuw wierd voortgestoten, sag ik dan dat
+verscheide deeltjens bloet, wel tweemaal soo lang wierden uytgerekt, als
+de breette van soodanig deeltjen, ende dat die dan aan beide de eynden
+spits schenen. Op een ander plaats sag ik dat het bloedt sig uit een
+dikker Arterie in twe takken verdeelde: als by voorbeeld: Ik sag de
+Arterie Fig.&nbsp;6A. D&nbsp;E. die sig in twee takken verspreide, als
+in E. en yder van dese takken, boog in de ronte met een bogt; als met
+E&nbsp;F. en E&nbsp;G. werd aangewesen. Soo wy nu stellen dat
+D&nbsp;E&nbsp;F. ende D&nbsp;E&nbsp;G. Arterien sijn, om dat die het
+bloet van het Hert afvoeren, so moet volgen, dat F&nbsp;H. en
+G&nbsp;I&nbsp;K. Venae sijn, om dat die beyde het bloet na het Hert
+voeren.</p>
+
+<p>Nu heb ik ook te gelyk gesien, dat een weinig van K. een andere
+kleynder of dunder Arterie lag, die met M&nbsp;L. werd aangewesen.
+<span class = "pagenum">56</span>
+<a name = "page56"> </a>
+<!--png 074-->
+Dese laatste Arterie vereenigde in de Vena I&nbsp;K. soo dat de Arterien
+D&nbsp;E&nbsp;G. ende M&nbsp;L. beyde te samen vereenigde in de Vena
+I&nbsp;K. In somma in de Fig.&nbsp;6A. is H&nbsp;F. een Vena.
+D&nbsp;E&nbsp;F. ende D&nbsp;E&nbsp;G. sijn Arterien. G&nbsp;I&nbsp;K.
+ende K&nbsp;I&nbsp;L. sijn Venae, ende M&nbsp;L. is een Arterie, en
+nogtans konnen wy seggen, dat het een continuëel vat&nbsp;is.</p>
+
+<p>Op een andere plaats heb ik gesien dat drie van de dunste Arterien,
+die yder met een bogt omlopende, alle drie op een punct weder te samen
+quamen, ende aldaar een bloet-vat of Vena uit maakten: en by gevolg was
+dit bloet-vat soo wyt als van de drie geseide Arterien. Dese drie
+distincte vaten nu met haar rondagtigen ommetrek, waar in de circulatie
+geschiede, en besloegen geen meer plaats, of een sant grootte soude de
+selve konnen bedekt hebben.</p>
+
+<p>Ook is my verscheide malen voorgekomen, dat een Arterie dwars of
+kruyselings over een Vena quam te loopen, ten ware men yder sijn
+bysondere loop niet distinct hadde konnen onderscheiden, soo souden
+veele wel geoordeelt hebben, dat de circulatie aldaar wierd te wege
+gebragt, ende dit sag ik niet alleen in de alderkleinste vaten, maar in
+vaten die wel tienmaal dikker waren als daar de ommeloop geschiede.</p>
+
+<p>Dese overdwars lopende bloet-vaten, sijn my voor desen veel te vooren
+gekomen, als ik in andere Dieren de vereeningen van de Arterien en Venae
+tragte te ontdekken; dog alsoo het by my vast stond dat de ommeloop van
+het bloet, niet in de vaten die groot waren, moste geschieden; maar in
+de kleinste of dunste bloetvaten: want soo sulx anders was, so stel ik
+vast dat alle de delen van het lighaam niet gevoet soude konnen werden.
+En also voor my die ontdekkingen onnaspeurelyk scheenen, soo heb ik
+sedert eenige jaren myne ondersoekingen daar ontrent gestaakt. Soo wy
+dan nu seer naakt voor onse oogen sien dat het overgaan van het bloet
+uyt de Arterien in de Venae, in de Kikvors-worm, in geen andere
+bloet-vaten geschiet, als in soodanige die soo dun sijn, dat maar een
+enkel deeltje bloet te gelijk kan doorgestoten werden; soo konnen wy nu
+wel vaststellen, dat het selve in onse lighamen, en in alle Dieren op
+soodanigen manier werd te weeg gebragt. En dit soo sijnde, soo is ons
+onmogelyk den overgang van het bloet uyt de Arterien inde Venae, in ons
+lighaam of andere dieren te ontdekken; eensdeels, om dat wanneer een
+enkel globule bloet
+<span class = "pagenum">57</span>
+<a name = "page57"> </a>
+<!--png 075-->
+in een aderke leggende, geen couleur en heeft: ende ten anderen, om dat
+het bloet in de bloet-vaten, als wy dat ondersoek doen, stil staat.</p>
+
+<p>Ik hebbe voor desen geseit, dat de delen of globulen van het bloet,
+die het selvige root maken, soo klein syn, dat thien hondert duysent
+deelen of globulen, soo groot niet en sijn, als een grof sand is: en
+over sulks konnen wy ons wel inbeelden, de hoekleinheid van de
+bloetvaten waar in den ommeloop geschiet.</p>
+
+<p>Dese verhaalde observatien en heb ik niet eenmaal gesien, maar die
+tot myn overgroot vermaak verscheide malen hervat, ende dat t'elkens in
+bysondere Wormen, ende by na doorgaans een ende deselve uytkomst gehad.
+Dog het gene ook aanmerkenswaardig was, dat was, dat in dese geseide
+seer kleyne vaaten, die op het verst van het Hert geplaatst lagen, als
+hier in 't eynde van de staart, dat daar op verre na soo een schielyke
+en harde voortstotinge niet geschiede, als wel in de vaten naast het
+Hert gelegen. Dog alhoewel de continueele loop hier mede distinct te
+bekennen was, soo konde men egter seer klaar sien dat 'er by yder
+voortstotinge van het Hert, een weinig rasser loop geschiede.</p>
+
+<p>Wanneer ik myn oog liet gaan in de lengte en op het dikste van de
+staart, soo konde ik seer klaar bekennen dat aan yder syde van het
+staart-been, of graat, een groote Arterie was, daar door 't bloet na 't
+eynde of lengte van de staart wierde gevoert, en sig in die lengte in
+verscheide kleyne takken verspreide.</p>
+
+<p>Als ik een weinig ter sijden van dese Arterien na de buytekant van de
+staart af sag, ontdekten ik aldaar twee groote Vena, die het bloet weder
+opwaarts na het Hert voerden; ende daar benevens sag ik dat in dese
+groote Vena uyt verscheide kleyne Venae het bloet wierd ingestort. In 't
+kort, ik sag hier myn volkome vergenoeginge ontrent den ommeloop van het
+bloet, alsoo my in 't minste niets voorquam waar aan ik behoefde te
+twijfelen. Ja ik sag dat in het kleyn gedeelte van de staart, het bloet
+der Aderen meer dan in vyf-en-twintig distincte Aders circuleerde. Boven
+de geseide Aderen ontdekte ik nog in de staart een onbegrypelyk getal
+van andere Aderen met haar takken, die sig eyndelyk in soodanige kleyne
+takken verdeelde, dat die het gesigt ontweeken. Dese Aderen quamen mede
+voort uyt het dikste van de staart, en hoe nauwkeurig ik ook toesag, soo
+en konde ik egter geen de minste loop
+<span class = "pagenum">58</span>
+<a name = "page58"> </a>
+<!--png 076-->
+inde selvige ontdekken, schoon dese vaten veel dikker waren, als daar ik
+den ommeloop van het bloet in sag. Waar uyt ik in gedagten nam, of alle
+dese vaten niet wel senuwen mogten zyn.</p>
+
+<p>Ik en hebbe dit gesigt mede voor my alleen niet willen behouden, maar
+dat selvige aan twee voorname geleerde Heeren laten sien; niet alleen
+dat ik haar toonde dat het bloet uyt de groote Arterie, na het eynde van
+de staart wierd gevoert, ende dat daar benevens weder een grote Vena
+lag, die het bloet continueel na het Hert voerde; maar ik liet haar op
+verscheide plaatsen sien, hoe het bloet in de kleinste vaten na de
+buytenkant van de staart wierd gevoert, ende van daar door de geseide
+Aderen weder te rugge quam, en gevoert wierde na het binnenste van de
+staart.</p>
+
+<p>Vorders heb ik de jonge Kikvorssen op die tyd als sy van een worm,
+tot een Kikvors waren geworden, en soo verre waren gekomen, dat sy door
+de velden sprongen, geobserveert, ende in deselve mede ontdekt, een
+overgroot getal van kleyne bloet-vaten, die continueel door kromme
+bogten ommelopende, die vaten maakten, die wy Arterien en Venae noemen:
+sulks dat my hier mede seer klaar bleek dat de Arterien en Venae, een
+ende deselve doorgaande bloetvaten waren. Dog alderklaarst, ende
+aldermeest, quamen my die te vooren, op het eynde van de uytstekende
+delen van de poten, die wy wel vingers mogen noemen. Welke delen de
+kikvors aan yder voorste poot vier heeft, ende aan yder agter-poot
+vyf.</p>
+
+<p>Dese bloet-vaten die wy den naam van Arterien en Venae geven (daar
+het nogtans een ende deselve bloet-vaten sijn) waren op het eynde van
+dese vingers in een seer groote menigte, en yder hadde een ronde bogt,
+waar door men den bysonderen loop van yder vat onmogelyk konde navolgen.
+Alle dese vaten waren so kleyn of dun dat'er niet meer dan een deeltje
+bloet te gelyk door konde passeren. Dog wanneer ik dese vingers ontrent
+het eerste of tweede lid examineerde, daar vonde ik de bloet-vaten, die
+wy Arterien en Venae noemen, grooter, ja soodanig dat het bloet in die
+vaten al een rode couleur hadde.</p>
+
+<p>Dese jonge Kikvorssen, en heb ik niet by stukken geexamineert; maar
+die in haar geheel voor het vergroot-glas gestelt, ende sijn my de
+geseide bloet-vaten te voren gekomen, soo als ik die nu hebbe
+beschreven. Dese doorloop ofte ommeloop van het bloet heb ik soo aan
+twee voorname Heeren laten sien, die de selvige
+<span class = "pagenum">59</span>
+<a name = "page59"> </a>
+<!--png 077-->
+niet dan met groote verwondering beschoude. En voornamentlyk, als sy de
+delen van het bloet, die het selvige root maken, in soodanige dunne
+vaatjens (met groote snelheit sagen loopen) dat'er maar enkelde
+deeltjens bloet agter den anderen door konden passeren.</p>
+
+<p>Vorders heb ik laten vangen van de grootste slag van Kikvorssen, die
+wy Worken noemen. Dese heb ik mede in haar geheel gelaten, ende in
+deselve (met de vingers voor het vergroot-glas gebragt hebbende) heb ik
+mede de ommeloop van het bloet gesien; dog seer beswaarlyk: en ten ware
+ik die eerst in de jonge Kikvors hadde ontdekt, het soude my onmogelyk
+geweest hebben, dat ik de loop van het bloet, in de kleynste vaten soude
+hebben konnen zien.</p>
+
+<p>Dog wanneer ik dese groote Kikvorssen op andere deelen van het
+lighaam beschoude, heb ik in de selve seer distinct de ommeloop van 't
+bloed konnen zien.</p>
+
+<p>Ik hebbe onder andere eens gesien, dat het bloet in een Arterie (die
+soo groot of wyt was dat'er drie deeltjens bloet te gelyk door konden
+passeren) te rugge, of contrarie syn eerste loop quam te lopen; dog dese
+te rugge loop en duurde niet langer, dan dat wy het getal van vier
+souden konnen tellen ende na die tyd liep het bloet weder zyn ordinairen
+en voorgaanden loop.</p>
+
+<p>
+<span class = "figfloat">
+<img src = "images/fig6b.jpg" width = "178" height = "195"
+alt = "Figure 6B">
+</span>
+Als by exempel het bloet sag ik loopen in een groote Arterie als by
+Fig.&nbsp;6B. N&nbsp;R O&nbsp;P. en gevoert van N. na O. uyt dese
+Arterie quam een tak of kleine Arterie als hier boven verhaalt is. Nu
+geschiede het voor myn gesigt, dat het bloet in de Arterie P&nbsp;Q.
+niet alleen schielyk in sijn loop quam op te houden, maar het quam ook
+van Q. na P. te rug loopen, en storte het bloed in de Arterie N&nbsp;R
+O&nbsp;P. De oorsaak hier van beelde ik my in, kan geweest zijn, of dat
+het bloet in de kleinste Arterien P&nbsp;Q. of in de kleindere takken,
+waar in deselve P&nbsp;Q. is verdeelt, door een kleyne verstoppinge, is
+tegen gehouden geworden: of dat de muscul of zenuwe, naast dese kleyne
+vaatjens gelegen, deselvige so geparst of gedrukt hebben, dat de loop
+daar door is verhindert geworden: waar door niet alleen een stilstant
+van loop, maar ook een te rugge loop van het bloet in de groote Arterie
+die daar digte by was, veroorsaakt is geworden. Want na het passeren van
+de geseide korte tyd, nam het bloet weder sijn voorgaande vaardige
+loop.</p>
+
+<p>Op een andere plaats heb ik gesien dat den loop van het bloet in
+diergelijke Arterie, in korten tijd seer vertraagde, ende dat daar
+<span class = "pagenum">60</span>
+<a name = "page60"> </a>
+<!--png 078-->
+op wederom in de selvige Arterie, een schielijke voortstootinge volgde;
+doch kort op die voortstootinge volgde wel weder een trager loop; ook
+wel een seer korte stilstand. Dese voortstotinge en vertraginge van
+loop, geschiede wel vijf à sesmaal agter den anderen, ende daar op
+volgde weder een continuële vaardige voortgang, ende dit alles geschiede
+in soodanigen korten tyd, dat men geen tien woorden souden konnen
+gesproken hebben.</p>
+
+<p>Ik hebbe verscheide maal de Kikvors-wormen uit de water-gragt laten
+opvangen, en onder dit vangen waren drie à vier seer kleyne Visjens, die
+een weinig langer waren als de Kikvors-worm is, als deselve van een Ey
+tot een Worm is geworden. De huit van dese visjens was met swarte
+stipjens beset, welke eenige ook verbeelden sterrekens.</p>
+
+<p>Ik oordeelde dat dese visjens niet groot wierden, om dat ik noit
+zoodanige maaksels gelyk my die door het microscope voor quamen, met het
+bloote oog gesien hadden. Ik heb in 't eerst een van dese Visjens
+geobserveert, maar daar inne als doen niet konnen sien het geene
+noterens waardig was.</p>
+
+<p>Dese Visjens hebbe ik na dat die ontrent veertien dagen op myn
+Comptoir onder de kikvors-wormen in 't leven gebleven, (ende in die tyd
+al in grootte waren toegenomen) weder op nieuw geobserveert, omme was
+het mogelijk de circulatie ende het overgaan van het bloet uit de
+Arterien in de Venae in de selvige mede te sien, en hebbe eindelijk in
+de staart digte by de uyterste staartvinne, een groot bloet-vat, dat een
+Arterie was, het bloet sien voeren na het einde van de staart, ende
+digte by dat bloet-vat, lag weder een groote Vena, waar in het Bloed
+weder na het hert wierde gevoert, welke beyde bloet-vaten in de lengte
+van de staart lagen gestrekt.</p>
+
+<p>Als ik myn oog liet gaan op de staart-vin, die het uiterste van de
+staart uitmaakt, soo konde ik aldaar mede seer klaar sien, dat aan ieder
+sijde van die beentjens (die de stijfte aan de staart-vinne geven) een
+seer dunne Arterie en Vena liepen, want ik konde seer klaar ieders loop
+bekennen, dog beswaarder als in de Kikvors-Worm: eensdeels om dat dit
+visje met desselfs staart weinig stil lag; ende ten anderen, om dat de
+deeltjens bloet (die ik in dese observatien niet anders als voor globule
+konde aansien) veel kleynder waren als in de Kikvors-worm. Dese laatste
+bloet-vaatjens
+<span class = "pagenum">61</span>
+<a name = "page61"> </a>
+<!--png 079-->
+waren ook soo klein, dat maar een enkel deeltje bloet daar door konde
+passeren, en ten ware dese geseide delen bloet, niet uit de dunne vogt,
+daar in die als drijven, (die by eenige de weyagtige stoffe van het
+bloet genaamt werd) uitstaken, wy souden geensins de loop van het bloet
+konnen ontdekken.</p>
+
+<p>Alhoewel ik de loop van het bloet soo in de Arterien als Venae, seer
+distinct konde sien, soo was het egter my onmogelijk, hoe naauw ik
+toesag, de plaatsen of eynden van de Arterien ende het begin van de
+Venae te sien. Dog als ik naderhand met het eenigste of laatste Visje
+dat ik nog behouden hadde, op een ander manier als met de voorgaande
+quam te handelen; sag ik tot myn overgroot genoegen, seer naakt, niet
+alleen op een, maar doorgaans op verscheide plaatsen, de circulatie van
+het bloet: want aan yder sijde van de hier vooren verhaalde beentjens
+(die de starkte aan de vinnen geven) liep yder Arterie met een klein
+bogtje om, en maakten aldaar het begin van de Vena.</p>
+
+<p>Wanneer ik quam te sien op de staart van het visje, alwaar de
+staart-vinne haar begin neemt, daar sag ik met groote verwondering, hoe
+dat de groote Arterie sig aldaar, in de geseide seer dunne vaatjens of
+Arterien, verspreide, en hoe dat vele van de dunne Venae van de
+staart-vinne hier digte by, weder in de groote Venae te samen quamen
+loopen. In 't kort, hier was sulken beweginge van het bloet, dat uyt de
+dikke Arterie na het uyterste eynde van de staart, en staart-vinne
+vloeide, of gestoten wierde, ende het geene uyt veel kleine Venae, na de
+groote Vena weder te rug quam, dat het onbegrijpelyk was.</p>
+
+<p>Wanneer ik myn oog liet gaan op beyde de buytenste kanten van de
+staart, daar de korte beentjens van de staart-vinne haar begin nemen,
+daar sag ik dat veel van de kleinste Venae te samen liepen of
+vereenigden, en maakten aldaar een grooter Vena uyt. Dog dit seer
+aangenaam gesigt en duurde niet lang, want ik hadde het Visje uit het
+water genomen, en alsoo schielyk voor myn gesigt gebragt, en in sulken
+geval vertraagde de loop van het bloet in de uiterste deelen van het
+lighaam, minder als in een menuit tijds.</p>
+
+<p>Na die tijd heb ik selfs van die soort van Visjens gaan vangen, om
+dat ik met dit schoon gesigt van een Visje niet vergenoegt en was, en
+hebbe doorgaans een ende deselve uitkomst gehad.</p>
+
+<p>Vorders heb ik waargenomen dat de groote Arterie (waar uit
+<span class = "pagenum">62</span>
+<a name = "page62"> </a>
+<!--png 080-->
+veele kleine Arterien haar oorspronk hadden) ende de groote Vena, (waar
+in het bloet uyt veele kleine Venae wierd ingestort) digte of nevens den
+anderen in de lengte van de Vis geplaatst lagen; digt aan het
+graat-beentje van de Vis; te weten, niet na de bovenste ofte rugge sijde
+van het graat-beentje, maar na het onderste gedeelte van het
+graat-beentje, sonder dat ik na de rugge sijde van het graat-been, geen
+het minste groot bloet-vat konde ontdekken. In de geseide groote Arterie
+konde ik doorgaans op nieuw de voortstootinge of verheffinge van een
+rasser loop, die het bloet van het Hert ontfangt, bekennen: dog in de
+alder-dunste Arterien, en konde ik in de loop van het bloet geen
+veranderinge gewaar werden, want daar was de loop seer egaal. En gelyk
+ik geseit hebbe dat in de dunste vaten geen couleur en was, soo konde ik
+egter klaar bekennen, dat in de groote Arterie en Vena [die seer na aan
+het eynde van de staart lagen] het bloet root was.</p>
+
+<p>
+<span class = "figfloat">
+<img src = "images/fig7.jpg" width = "110" height = "38"
+alt = "Figure 7">
+</span>
+Omme nu de hoegrootheid van het geseide Visje daar in ik de circulatie
+van het bloet mede hebbe ontdekt, heb ik het selvige laten afteikenen,
+soo groot als het ons in het bloote oog te vooren komt, als hier met
+Fig.&nbsp;7 is afgeteikent.</p>
+
+<p>
+<span class = "figfloat">
+<img src = "images/fig8.jpg" width = "112" height = "36"
+alt = "Figure 8">
+</span>
+Fig. 8. Vertoont mede de hoegrootheid van zoo een Visje dat ik op nieuw
+hadde wesen vangen, dog de meeste waren kleinder, en onder agt à thien
+had ik'er maar een dat wat grooter was.</p>
+
+<p>Ik hebbe een Visje voor het vergroot glas gestelt, ende geordonneert
+dat den Teikenaar alles soude teikenen dat hy quam te sien; het welke
+hier met Fig.&nbsp;9. A&nbsp;B C D E F G H I K L M&nbsp;N. is
+aangewesen.</p>
+
+<p class = "illustration">
+<a href = "images/foldout.jpg">
+<img src = "images/fig9thumb.jpg" width = "565" height = "112"
+alt = "Figure 9"></a>
+</p>
+
+<p>B C. verbeelt het oog van de Vis, dat my soo groot en volmaakt
+doorgaans voorquam, als of wy met ons bloote oog een schelvisoog
+beschouden. Dog alsoo het Visje meer dan een gansche dag hadde doot
+geweest, ende in die tyd het hooft, ende oog, meer als de andere deelen
+van het lighaam was ingedroogt, heeft het den Teikenaar niet beter
+konnen sien.</p>
+
+<p>Tusschen C D. waren op de rugge verscheide korte uytstekende
+deelen.</p>
+
+<p>D E. is een vinne digte by de staart gelegen.</p>
+
+<p><ins class = "correction" title = "text: 'T G H'">F G H</ins> I K. is
+de staart-vinne waar in men telt seventien beentjens, daar van der drie
+met G&nbsp;H&nbsp;I. werden aangewesen. Dese beentjens die de styfte of
+starkte aan de staart-vinne geven, waren
+<span class = "pagenum">63</span>
+<a name = "page63"> </a>
+<!--png 081-->
+met ledekens verzien, en ik sag ook dat die uyt lange deeltjens [dat na
+alle aparentie holle pypjens sijn] waren te samen gestelt.</p>
+
+<p>Ik konde ook te gelyk sien, dat het vlies of vel, dat dese beentjes
+overdekten, en het meerendeel van de staart-vinne uytmaakten, mede uyt
+lange deelen was te samen gestelt, dog alle dese deelen en heeft den
+Teikenaar niet konnen sien, om dat deselvige met het sterven van het
+Visje, het gesigt ontweken waren.</p>
+
+<p>L M. is mede een vinne digte by de staart aan het onderste deel van
+het lighaam.</p>
+
+<p>N A. is de mond die in 't droogen seer wyd is open gebleven, daar het
+Visje anders, wanneer het leeft, continueel de mond, ende dat seer ras
+agter den anderen, maar een weinig op en toe doet.</p>
+
+<p>Ik hebbe hier vooren geseit, hoe dat ik aan yder sijde van het
+beentje, dat voor een gedeelte de staartvinne uytmaakt, seer klaar de
+Circulatie van het bloet konde bekennen; soo dat tusschen yder beentje
+twee distincte ommegangen geschieden. Sulx dat dan in de vinne van de
+staart geschiede vierendertig bysondere ommegangen, dat is, daar waren
+in de vinne van de staart van soo een kleyn Visje, agtensestig
+bloet-vaten, te weten vierendertig Arterien, en gelyk getal van venae,
+ende dat behalven de bloet-vaten die nog in 't kortste van de selve
+vinne mogten leggen, als ontrent F. of K. daar op ik geen agtinge en
+hebbe gegeven.</p>
+
+<p>Omme nu de circulatie die in de staart-vinne geschiede beter aan te
+wysen, heb ik een gedeelte van een vin-beentje grooter laten afteikenen,
+als hier met Fig.&nbsp;10. O P Q&nbsp;R. werd aangewesen.</p>
+
+<p>Aan welk been seer digt aan yder sijde heen loopt een Arterie die
+hier beyde werden aangewesen met S&nbsp;T. ende W&nbsp;X. in welke
+bloed-vaten ik hebbe laten teykenen die deeltjens bloet die haar als
+rond vertoonen.</p>
+
+<p>Dit bloet met een vaardige loop van S. na T. volbragt hebbende,
+keerde met gelijke snelte van T. weder te rug na V. soo dat S&nbsp;T.
+een Arterie is, ende T&nbsp;V. een Vena, en nogtans is het een
+gecontinueert, ende doorgaande bloet-vat. Soo was het insgelijks gelegen
+met de bloet-vaten aan de ander sijde van het beentje als
+W&nbsp;X&nbsp;Y. Dog dese Arterie en Vena en lagen soo wyd niet van den
+anderen, als hier naar advenant is afgebeeld, maar die lagen op veel
+plaatsen soo digt nevens den anderen, dat Arterie en Vena malkanderen
+raakten.</p>
+
+<p>
+<span class = "pagenum">64</span>
+<a name = "page64"> </a>
+<!--png 082-->
+Op andere plaatsen en selfs in de vinne D&nbsp;E. ende L&nbsp;M. heb ik
+het bloet soo in de Arterien als Venae, mede niet alleen sien loopen,
+maar daar inne hebbe ik ook de ommeloop konnen bekennen, als in de
+staarte-vinne is geseit.</p>
+
+<p class = "illustration">
+<img src = "images/fig10.jpg" width = "512" height = "176"
+alt = "Figure 10">
+</p>
+
+<p>De geseide ommeloop van het bloet in het verhaalde kleine Visje,
+hebbe ik aan twee voorname Geleerde Heeren bekent gemaakt, die haar seer
+genegen toonde om deel te mogen hebben van dat gesigt, dat ik haar
+toestont, en hebbe verscheide Visjens, sodanig voor het vergroot-glas
+gebragt, dat sy seer distinct, in verscheide bysondere vaten te gelyk,
+de ommeloop van het bloet, met groote verwondering en opmerkinge
+aansagen.</p>
+
+<p>Sien wy nu in de staart-vinne van soo een klein Visje, als hier met
+Fig.&nbsp;7 of Fig.&nbsp;8 werd aangewesen, vier-en-dertig bysondere
+circulatien van bloet, wat een onbedenkelyke groote menigte van
+circulatien moeten daar dan niet wel geschieden in ons lighaam. 't Welk
+zoo sijnde, zoo hebben wy ons nu niet meer te verwonderen, dat als wy
+met een naalde of ander klein werktuyg ons komen te quetsen, dat daar
+bloet uyt komt.</p>
+
+<p>Ja ik verseker my uyt de geseide observatien, dat in de plaats of
+spatie van een nagel van onse hand groote op onse voorste vinger, of ik
+mag wel seggen in onze geheele huyt, doorgaans meer dan duysent
+besondere ommeloopen van het bloet geschieden.</p>
+
+<p>Na myne voorgaande observatien heb ik myn gedagten laten gaan op onse
+gemene Rivier-vis, namentlyk op de Voorn en Braassem, omme, was het
+mogelyk, in de selvige mede de circulatie van het bloet te sien. Ik
+hebbe dan jonge Voorn en Braassem genomen, die ik oordeelde dat twee
+jaar out was, dese heb ik met haar hoofden om laag in 't water gestelt,
+ende der selver staarten buyten het water laten komen, opdat de Visschen
+haar hoofden of kaken soude konnen bewegen, ende dat dus de circulatie
+van het bloet geen hinder aangedaan mogte werden, maar sijn volkome loop
+voor eenigen tijd continueren.</p>
+
+<p>Alsoo het nu onmogelijk is dat wy de circulatie van het bloet in
+eenige andere deelen van dese Visschen souden konnen sien, als in de
+vinnen van deselvige, om dat haar lighamen met schobbens bezet sijn, soo
+heb ik alleen de staart-vinne doorsogt, om dat die de bequaamste was, en
+hebbe in de selvige seer klaar gesien, een groote menigte van
+bloet-vaten, die mede soo dun waren, dat
+<span class = "pagenum">65</span>
+<a name = "page65"> </a>
+<!--png 083-->
+maar een enkel deeltje bloet daar te gelyk konde door passeren, ende
+daar benevens sag ik de vaaten, waar in het bloet na de uyterste deelen
+van de staart-vinne wierd gestooten, ende andere, waar door het bloet
+weder te rug quam, sonder dat ik nogtans konde vernemen of bekennen, de
+uyterste deelen van de Arterien en Venae, want als ik na het uyterste
+eynde van de staart-vinne, die met het gesigt wilde vervolgen, soo
+verloor ik, en Arterien en Venae uit het gesigt.</p>
+
+<p>My is meer als eenmaal te vooren gekomen, dat het my toe scheen dat
+een Arterie, die niet wyder was als dat een enkel deeltje bloet te gelyk
+daar door konde passeren, quam te verstoppen; 't welk aldus toeging, te
+weten, dat bloet, na dat het eenige malen door de Arterie als met gewelt
+voortgedreven was, schielyk een weinig te rug quam, en in sijn eerste en
+ordinare cours als gestuit wierd. Waar op het dan gebeurde, dat dat
+bloet een andere cours (niet verre van het eerst gewesene vat) nam, en
+volvoerde aldaar onverhinderlyk sijn loop, alleen met dit onderscheid
+dat het soo vaardig niet en liep. Dit siende, stelde ik vast, dat den
+veranderden cours, die het bloet hier quam te nemen, niet geschiede door
+een bloet-vat dat een rok of menbrane hadde, maar dat het bloet alleen
+met gewelt, een Canaaltje hadde gemaakt.</p>
+
+<p>Ik hebbe voor desen geseit dat alle de deeltjens bloet die het
+selvige root maken, soo van Vissen als van Vogelen uyt platte ovale
+deeltjens bestaan, die my in de voorgaande geseide observatien, rond
+voor quamen, waar van alleen de oorsaak is, dat ik in die ontdekkingen,
+soodanige vergrootende glasen niet en hebbe konnen gebruyken, als tot
+het distinct sien van de bloet-deelen wel vereist wierde.</p>
+
+<p>Dog in de laatst geseide nieuwe bloet-loop, konde ik sien, dat de
+deeltjens bloet, die het selvige root maken, plat waren. Ja ik sag niet
+alleen dat die plat waren, maar ik sag daar benevens ook, dat die langer
+als breet waren.</p>
+
+<p>Dat my nu die deeltjens in soo verscheide veranderingen van Figuren
+voor quamen, dat was om dat die deelen in haar loop dikmaals als
+omwentelden: want het geene de eene oogenblik op sijde voor het gesigt
+lag, lag weder na een weinig voortgang daar voor voor met een platte
+sijde: wederom een ander deeltje bloet wierd in een hair-breet
+voortgaan, in sijn lengte omgeworpen. In
+<span class = "pagenum">66</span>
+<a name = "page66"> </a>
+<!--png 084-->
+somma, ik sag hier soo veel omkeringen van de platte deeltjens bloet,
+als ik my soude konnen magineren. Dit net gesigt quam my eensdeels te
+vooren, om dat die spatie waar in de loop van het bloet geschiede, soo
+doorschynende voor myn gesigt quam, als of de deeltjens bloet in een
+glase pypje hadde voortgeloopen. Ende ten anderen konde ik van de
+deeltjens bloet soo veel te beter oordelen, om dat my bekent was, dat de
+deeltjens van het bloet, die het in de Vissen root maken, platte ovale
+deeltjens waren.</p>
+
+<p>Hebben wy nu geluk gehad (daar wy na verlangt hebben, en waar na wy
+veel jaren soo nu als dan seer naarstig, dog te vergeefs, gesogt hebben)
+dat wy nu soo naakt de ommeloop van het bloet, ende den doorgang van het
+selvige uyt de Arterie in de Vena in de voorverhaalde Kikvors en
+Visschen, hebben voor de oogen gestelt, soo sullen wy egter daar op niet
+rusten, maar ons devoir doen om het selvige ook in andere Dieren na te
+speuren, ende, is 't doenlyk, insgelyks ie ontdekken.</p>
+
+<p>Eer ik afscheide vinde ik my genootsaakt hier by te voegen, dat ik,
+weinig tyd geleden, verhalende aan seker Hoog Leeraar in de Medicine,
+myne ontdekkinge ontrent de circulatie van het bloet, dese Heer tot my
+seide, als men van myne observatien quam te spreken, en se tot
+bevestinge van eenige saaken te allegeren, dat 'er veelmaal wierd
+geantwoord; moeten wy het geloven om dat het Leeuwenhoek seit; wat
+sekerheid hebben wy daar van? Waarom dan dien Heer my aanmaande, en
+seide, dat ik wel soude doen, dat ik een attestatie van eenige voorname
+Personen, die ooggetuigen mogten sijn geweest, van dese myne
+ontdekkingen behoorde te produceren, op dat ik desen aangaande minder
+tegenspreekens mogte lyden.</p>
+
+<p>Het is wel waar, dat ik uyt besondere speculatie tot nog toe in myne
+brieven niemant met name en hebbe genoemt, van die geene die met my
+eenige van de remarcabelste dingen met haar oogen hebben gesien, door 't
+behulp van myne microscopien, maar alleen in 't generaal gesegt, dat ik
+sommige Heeren van kennis en oordeel, Liefhebbers van de natuurkunde,
+deselve hadde voorgehouden.</p>
+
+<p>Maar dewyle dat ik nu verneme dat meer geloof aan myn seggen sal
+gegeven werden, wanneer ik de name kome te specificeren van die geene
+die de voorverhaalde circulatie ofte ommeloop van het bloed ten deele
+hebben gesien, van het geene ik nu
+<span class = "pagenum">67</span>
+<a name = "page67"> </a>
+<!--png 085-->
+aan hare Hoog Edelen hebbe overgeschreven ende ontdekt, so sal ik geen
+swarigheid maken, in plaats van veele, soodanige hier te noemen, die ik
+vertrouwe dat wel het meeste geloof sullen meriteren. Als daar sijn
+<i>d'Heer Cornelius 's-Gravesande, Med: Doct: en ordinaris Voorleser in
+de Anatomie en Chirurgie</i>, als mede <i>Raad ende oud Schepen deser
+Stad; d'Heer Mr. Cornelius Valensis, mede Raad ende oud Schepen, als
+boven; d'Heer Mr. Antoni Heinsius, Raad en Pensionaris deser Stad, voor
+desen Extraordinaris Envoyé aan zijn Koninklijke Majesteit van
+Vrankrijk, en onlangs Commissaris van desen Staat aan het Hoff van zijn
+Koningl: Majesteit van Engeland</i>. Dese Heeren die ik gewoon ben veele
+van myne ontdekkingen te communiceren, heb ik nevens andere de
+waaragtige circulatie van het bloet laten sien, soo klaar als of wy de
+beweginge van het water in een lopende Rivier met onse blote oogen
+aanschoude.</p>
+
+<p>Hier hebt gy Hoog-Edele Heeren myne observatien ontrent de circulatie
+van het bloet, soo als ik die van tyd tot tyd op het papier hebbe
+gestelt; en na het voltrekken deses, heb ik nog verscheide observatien
+ontrent de circulatie van het bloet gedaan, en tot myn groot genoegen,
+de ommeloop van het selvige in vier besondere levende schepsels my voor
+de oogen gestelt, en alsoo dit groote lichamen sijn, in vergelykinge van
+de voorgaande, soo heb ik egter middelen bedagt, waar door ik hier na de
+circulatie van het bloet in een van dese groote schepsels, aan andere
+seer klaar sal konnen toonen, waar van in toekomende breder, en ik sal
+onder des blyven,</p>
+
+<p align = "center">
+<i>Hoog-Edele Heeren, enz.</i></p>
+
+<p align = "right">
+ANTONI VAN LEEUWENHOEK.</p>
+
+<hr class = "mid">
+
+<p class = "mynote" align = "center">
+<a name = "endnote" href = "#endtag">&nbsp;*&nbsp;</a> &nbsp; [Tekst
+onder het portret]</p>
+
+<p>
+(door Konstantyn Huygens):<br>
+<br>
+<i>Daer leeft een aerdigh Man, een wardigh Man en gauw<br>
+Die wisse wondren teelt en heeft Natur in 't nauw<br>
+Doorkruypt all haer geheim en opent all haer Sloten<br>
+<br>
+Syn Glase Sleuteltiens en isser geen ontschoten<br>
+Noch kan ontschieten dit's die dappre man niet maer<br>
+Siet scherp toe die hem soeckt 't gelyckt hem of hy 't waer.</i><br>
+<br>
+<i>J. Verkolje pinx. fec. et exc. A. 1686</i>
+</p>
+
+<hr class = "tiny">
+
+<p class = "mynote">
+The Figures were originally shown as a four-page foldout:<br>
+De Illustraties waren oorspronkelijk te zien op een 4 pagina's groot
+uitvouwblad:
+</p>
+
+<p class = "illustration">
+<a href = "images/foldout.jpg">
+<img src = "images/foldout_thumb.jpg" width = "449" height = "194"
+alt = "foldout thumbnail"></a>
+</p>
+
+
+
+
+
+
+
+
+<pre>
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Den Waaragtigen Omloop des Bloeds, by 
+Antoni van Leeuwenhoek
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK DEN WAARAGTIGEN OMLOOP DES BLOEDS ***
+
+***** This file should be named 18929-h.htm or 18929-h.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/1/8/9/2/18929/
+
+Produced by Louise Hope, Frank van Drogen, the Netherlands
+Team and the Online Distributed Proofreading Team at
+http://www.pgdp.net (This file was produced from images
+generously made available by the Canadian Institute for
+Historical Microreproductions (www.canadiana.org))
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
+
+
+</pre>
+
+</body>
+</html>
diff --git a/18929-h/images/caption.jpg b/18929-h/images/caption.jpg
new file mode 100644
index 0000000..b8847dd
--- /dev/null
+++ b/18929-h/images/caption.jpg
diff --git a/18929-h/images/fig1.jpg b/18929-h/images/fig1.jpg
new file mode 100644
index 0000000..e5b5be2
--- /dev/null
+++ b/18929-h/images/fig1.jpg
diff --git a/18929-h/images/fig10.jpg b/18929-h/images/fig10.jpg
new file mode 100644
index 0000000..7d82c05
--- /dev/null
+++ b/18929-h/images/fig10.jpg
diff --git a/18929-h/images/fig2.jpg b/18929-h/images/fig2.jpg
new file mode 100644
index 0000000..eacfa44
--- /dev/null
+++ b/18929-h/images/fig2.jpg
diff --git a/18929-h/images/fig3.jpg b/18929-h/images/fig3.jpg
new file mode 100644
index 0000000..8f20819
--- /dev/null
+++ b/18929-h/images/fig3.jpg
diff --git a/18929-h/images/fig4.jpg b/18929-h/images/fig4.jpg
new file mode 100644
index 0000000..7dddf72
--- /dev/null
+++ b/18929-h/images/fig4.jpg
diff --git a/18929-h/images/fig5.jpg b/18929-h/images/fig5.jpg
new file mode 100644
index 0000000..350a806
--- /dev/null
+++ b/18929-h/images/fig5.jpg
diff --git a/18929-h/images/fig6a.jpg b/18929-h/images/fig6a.jpg
new file mode 100644
index 0000000..ea5833f
--- /dev/null
+++ b/18929-h/images/fig6a.jpg
diff --git a/18929-h/images/fig6b.jpg b/18929-h/images/fig6b.jpg
new file mode 100644
index 0000000..5be8259
--- /dev/null
+++ b/18929-h/images/fig6b.jpg
diff --git a/18929-h/images/fig7.jpg b/18929-h/images/fig7.jpg
new file mode 100644
index 0000000..854f10d
--- /dev/null
+++ b/18929-h/images/fig7.jpg
diff --git a/18929-h/images/fig8.jpg b/18929-h/images/fig8.jpg
new file mode 100644
index 0000000..6a912d3
--- /dev/null
+++ b/18929-h/images/fig8.jpg
diff --git a/18929-h/images/fig9thumb.jpg b/18929-h/images/fig9thumb.jpg
new file mode 100644
index 0000000..a683132
--- /dev/null
+++ b/18929-h/images/fig9thumb.jpg
diff --git a/18929-h/images/foldout.jpg b/18929-h/images/foldout.jpg
new file mode 100644
index 0000000..be2aad2
--- /dev/null
+++ b/18929-h/images/foldout.jpg
diff --git a/18929-h/images/foldout_thumb.jpg b/18929-h/images/foldout_thumb.jpg
new file mode 100644
index 0000000..c9a11b4
--- /dev/null
+++ b/18929-h/images/foldout_thumb.jpg
diff --git a/18929-h/images/leeuwenhoek.jpg b/18929-h/images/leeuwenhoek.jpg
new file mode 100644
index 0000000..bebadfb
--- /dev/null
+++ b/18929-h/images/leeuwenhoek.jpg
diff --git a/18929-h/images/m_bottom.png b/18929-h/images/m_bottom.png
new file mode 100644
index 0000000..161fe06
--- /dev/null
+++ b/18929-h/images/m_bottom.png
diff --git a/18929-h/images/m_middle.png b/18929-h/images/m_middle.png
new file mode 100644
index 0000000..e6489ab
--- /dev/null
+++ b/18929-h/images/m_middle.png
diff --git a/18929-h/images/m_top.png b/18929-h/images/m_top.png
new file mode 100644
index 0000000..6451c9a
--- /dev/null
+++ b/18929-h/images/m_top.png
diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt
new file mode 100644
index 0000000..6312041
--- /dev/null
+++ b/LICENSE.txt
@@ -0,0 +1,11 @@
+This eBook, including all associated images, markup, improvements,
+metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be
+in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES.
+
+Procedures for determining public domain status are described in
+the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org.
+
+No investigation has been made concerning possible copyrights in
+jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize
+this eBook outside of the United States should confirm copyright
+status under the laws that apply to them.
diff --git a/README.md b/README.md
new file mode 100644
index 0000000..225ed35
--- /dev/null
+++ b/README.md
@@ -0,0 +1,2 @@
+Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for
+eBook #18929 (https://www.gutenberg.org/ebooks/18929)