diff options
| -rw-r--r-- | .gitattributes | 3 | ||||
| -rw-r--r-- | 18386-8.txt | 1265 | ||||
| -rw-r--r-- | 18386-8.zip | bin | 0 -> 19216 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18386-h.zip | bin | 0 -> 72210 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18386-h/18386-h.htm | 1374 | ||||
| -rw-r--r-- | 18386-h/images/032.jpg | bin | 0 -> 4598 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18386-h/images/cover_b.jpg | bin | 0 -> 25013 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18386-h/images/cover_t.jpg | bin | 0 -> 16517 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18386-h/images/dec_cov.jpg | bin | 0 -> 4247 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18386-h/images/dec_end1.jpg | bin | 0 -> 1971 bytes | |||
| -rw-r--r-- | 18386-h/images/dec_end2.jpg | bin | 0 -> 2990 bytes | |||
| -rw-r--r-- | LICENSE.txt | 11 | ||||
| -rw-r--r-- | README.md | 2 |
13 files changed, 2655 insertions, 0 deletions
diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes new file mode 100644 index 0000000..6833f05 --- /dev/null +++ b/.gitattributes @@ -0,0 +1,3 @@ +* text=auto +*.txt text +*.md text diff --git a/18386-8.txt b/18386-8.txt new file mode 100644 index 0000000..b55afad --- /dev/null +++ b/18386-8.txt @@ -0,0 +1,1265 @@ +The Project Gutenberg EBook of Masakím, by Andrés Pascual + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Masakím + +Author: Andrés Pascual + +Release Date: May 14, 2006 [EBook #18386] + +Language: Tagalog + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MASAKÍM *** + + + + +Produced by Tamiko I. Camacho, Pilar Somoza and PG +Distributed Proofreaders at http://www.pgdp.net Para sa +pagpapahalaga ng panitikang Pilipino. + + + + + +[Transcriber's note: Tilde g in old Tagalog which is no longer used is +marked as ~g.] + +[Paalala ng nagsalin: May kilay ang mga salitang "ng, mga," at iba pa +upang ipakita ang dating estilo sa pag-sulat ng Tagalog na sa ngayon +ay hindi na ginagamit.] + + +=Colegio "LA JUVENTUD"= + +_Plan de Ensenanza adecuado al del Gobierno._ + +Bajo la direccion del Prof. + +=Perfecto del Rosario. + +MORIONES, TONDO.--MANILA= + + * * * * * + + +=Estudios de Primary school, +Intermediate y Secondary +y Especiales de Peritaje +Mercantil, Mecanico +y Agrimensor. + +Reciben internos, medio-internos +y externos.= + + * * * * * + +=Ang GAWAAN NG GUITARRA= + +_ni Pedro Buencamino. + +Calle Dulumbayan Blg. 139._ + + * * * * * + +Ay gumagawa ñg sarisaring instrumento +de cuerdas at nagbibili ñg +ibat ibang cuerdas sa mababang halaga. + +=Aklatang "HANTIK" +ni J.D. Ampil at ka.= + + + * * * * * + + + +=¡¡¡MASAKÍM!!!= + +sinulat ni + +=Andrés Pascual= + + +UNANG PAGKALIMBAG + +=NAVOTAS, RIZAL. K.F 1910. + +Limbagan ni MANUEL MIRANDA= + +Daang San Jacinto Blg. 50 + + + * * * * * + +="LA UNION" + +SOMBRERERIA + +RELOJERIA + +AT PLATERIA + +Mga kasankapan ukol sa mga babae at lalaki; gaya ng Tsapin, Kuello, +Punos, Korbata at iba pa. + +Aring tunay ng kalahi. + +A. RIVERA + +Rosario, blg. 81 Maynila K. P. + +May malaking pagbabawas sa pakiawan.= + +[Larawan] + + + + +=I. + +SINO KA?= + + +Hating gabi, madilim, ang m~ga dahon n~g halaman ay nan~gakayuko, ang +m~ga ibon ay di man lamang humuhuni, sa m~ga hayop mula sa +kanikanilang himlayan ay walang maririnig na kahit isang putól na +un~gol man lamang, ang m~ga ka-awa-awang mangagawá sa paghanap n~g +ipagtatawid gutom sa boong maghapon ay payapang payapang +nan~gagpapahin~galay, ang m~ga hapó at n~galáy nilang bisig sa +pag-gawá ay inihahanap n~g panibagong lakás, lahat ay tahimik at +waring ipinaghehele n~g m~ga walang patlang at malalaking patak n~g +ulan, n~gunit, sino yaon?....... isang maitim na aninong naglalagos sa +isang makipot na daan! naglalamay at sinasamantala ang gayong +kalaliman n~g gabi! sino?...... Pumasok sa isang bakuran, yumuko at +sumoot sa silong na pantay balikat n~g isang bahay na may +pangkaraniwang laki. + +Makaraan ang m~ga ilang sandali ay huminto ang ulan, nagliwanag at +ang lan~git ay biglang nasabugan n~g m~ga maliliit na mata ni Bathala, +noon m~ga nag-anti-antilaw na bituing nakamamalas n~g m~ga lihim na +gawa at pangyayari sa boong magdamag. + +Di kaginsa ginsay anasan ang nadinig: + +--Sino ka?...ang tanong na mula sa itaas. + +--Ako ... ang sagot naman. + +--Sinong ikaw? + +--Ako, ang iyong minamahal. + +--Peping! + +--Delang! + +--Bakit ka naparito? + +--Ayaw ka bang pumarito ako? + +--Hindi. N~gunit baka magising sila ay ikaw din ang inaalaala ko, di +ko matitiis ang mangyayari sakaling maramdaman ka. At bakit ka +nagpapakapuyat ay mayroong _clase_ kayo bukas? + +--Huag kang malakas magsalita at baka n~ga sila magising, manaog ka at +dito tayo sa halamanan mag-ulayaw, dali na, at dito mo ipalasap ang +matatamis mong pagmamahal at gagantihin ko n~g m~ga sariwang ala-ala. + +--Baka sila magising?.... + +--Hindi. + +Makaraan ang m~ga ilang mabayanad na yatiit n~g sahig ay nabuksan ang +tabing n~g pinto at sa susun~gaw ang ating binibini; maputi at wari'y +isang tala na pan~ginoon n~g ibang m~ga bituin sa kaningnin~gan kaya't +walang kalulua ang di mamangha sa gayong kagandahan, at pagkapanaog sa +isang hagdanang may limang baytang ay sinalubong na n~g ating binata +at nagyakap ang mag sing irog ¡kay sarap na pagmamahalan! at +pagkatapos maigawad n~g isá at isa ang nararapat ay nan~gagsiupo sa +isang bancong kawayan na nasa ilalim n~g isang malabay na puno n~g +_acacia_. + +--Kay tamis mong magmahal--ang pauna n~g binata. + +--At hangang kailan mo ako lilimutin? ang tugon naman n~g ating +binibini. + +Di na nakuhang sumagot pa ang isa at isa at m~ga lan~gitn~git n~g +sahig na muli ang narinig mulá sa itaas. + +--¡Nagising! ¡Nagising!--ang halos panabay n~g dalawa. + +Isinoot na dali dali n~g ating binata ang kaniyang _capote_ at +nagkanlong sa puno n~g kahoy na nasa gawing likuran n~g kanilang +pinagulayawan sa nasang makimatyag n~g m~ga mangyayari. Dahan dahang +pumanhik ang binibini at pagkatapos n~g isang tanong na: "Saan ka +nangaling" at sagot dian po lamang sa labas ay wala nang narinig na +ano man at ang lahat ay nanauli sa dati kaya't ang ating binata'y +nagtuloy n~g umuwi at naghintay na lamang n~g kinaumagahan. + + + + +=II. + +Walang Dios? ¡Nakapangíngilabot!= + + +Lingo. + +Sa isang bahay-samahan sa nayon n~g X ... ay nan~gagkakatipon na ang +ilang m~ga binata ika-tatlo pa lamang n~g hapon, at palibhasay wala pa +sa tadhanang ika-apat at sapagkat wala pa din naman sa tadhanang +bilang n~g m~ga kasapi upang ipagsimula n~g isang pulong kalahatang +idadaos nila, kayat wala pa sa kaayusan ang pagtitipon, gulong gulo, +salitaan dito, tawanan doon, biruan dito at kalabitan sa kabila +datapua't sa lahat n~g m~ga gayong umpukan ay nanaig ang malakas na +salitaan n~g dalawa na nasa gawing dun~gawang tabing daan, kayat ang +ilan sa m~ga nan~gagsisipaglakad ay nan~gapapatigil lalo na't kung +mapalakas ang pan~gan~gatwiran nitong isa na tinututulang mahigpit ang +pagkakaroon n~g Dios. Lahat n~g m~ga salitaan ay nan~gapatigil, lahat +ay di umimik, liban sa isang nagsasalaysay n~g kaniyang m~ga +paniniwala. + +--Walang Dios--ang ulit nito--sapagkat kung mayroong Dios ay saan +naroon ang kaniyang kapangyarihan at di igawa upang ang lahat n~g +tao'y papagpantay pantayin sa ibabaw n~g lupa? Saan naroon iyang Dios +at natitiis ang pagkakaroon n~g m~ga may mababa at matataas na urí at +kalagayan n~g taó? Iyang m~ga bagay bagay sa ibabaw n~g lupa na ating +nakikita ay tinututulan kong di gawa n~g iisang Dios, sapagkat +maraming m~ga halaman na tumutubo sa lupa at kung walang lupa ay wala +noong m~ga halaman samakatwid ay di dahil sa likha n~g Dios, kundi +dahil sa mayroong lupá. + +Alin~gaw-n~gawan ang nadinig pagkatapos n~g gayong pan~gan~gatuiran at +m~ga nan~gananaig na tinig ang nan~gariringan n~g ganitong salita: + +--Walang Dios?.... ¡Nakapan~gin~gilabot! + +--Dahan dahan ka po ginoong Kalihim--ang sagot naman n~g +Pan~galawang-Pan~gulo n~g Samahan--at ipagpatawad po ninyong sabihin +ko na kayo'y nabibigla lamang n~g m~ga pan~gan~gatwiran, sapagka't ang +Sanlibutan ay nayari sapagkat di maikakailang mayroon _isa_ na +lumikha noon, iyang kataas taasan, iyang Dios. Maraming m~ga halaman +n~ga ang tumutubo sa lupa n~gunit di dahil sa lupa lamang kung kaya +sila nabubuhay sapagkat may lupa man at walang han~gin, init at tubig +ay di rin sila man~gabubuhay; at sino ang lumikha n~g lahat n~g itó, +gayon din ang lupang inyong binanguit? Iyang kataas taasang Dios at +kung wala _nito_ ay walang anoman, sapagkat _siya_ ang lumik-ha n~g +lahat n~g bagay. Ito'y di pan~garap lamang n~g m~ga na nanambahan sa +katotohanan kungdi siyang katunayan n~ga. At kung walang Dios na +kikilalanin ang tawo ay lalong lalala ang m~ga katampalasanan, di +mananatile ang katahimikan, palibhasa'y walang kinatatakutang +magpaparusa sa panahong darating. Ang m~ga magnanakaw ay di kukuha n~g +ano mang di kanila kailan ma't may m~ga tawo na sa kanila'y +nagmamasid, ganiyan ang m~ga tawo sa ibabaw n~g lupa na kailan ma't, +walang kinikilalang Dios ay patuloy n~g patuloy ang kanilang m~ga +masasamang gawa. + +--Mag-iikalima na n~g hapon--ang nakaputol na salíta n~g Pan~gulo sa +kanilang m~ga pag-usap. + +--Datapuat wala pa sa takdang bilang n~g m~ga dapat magsidalo--ang +sagot naman n~g isang kasanguni--lagpas na n~ga sa tadhanang oras +n~gunit kaypalay wala n~g darating--ang ulit pa--iyan ang masamang +hilig n~g ating m~ga binata n~gayon, isang sakit na kung di +malulunasay, pagkakatandaan at isang kapintasan na naman sa ating +lahi. + +--Ang mabuti'y magkaroon n~g kadalaan ang ating m~ga kasapi. Tayo na. + +--Tayo na--ang panabayan naman n~g lahat at nan~gag-alisan. + + + + +=III. + +¡PANGAHAS!= + + +Sa isang bahay na malaki na nasa kabilang daan n~g kinatatayuan n~g +Bahay-Samahan ay maraming tawo at buhat sa malayo'y walang madidinig +kundi ang m~ga tawanan at m~ga paputol putol na salitaan, lahat ay +masaya at gayon na lamang ang m~ga pinagpala ni Bathala sa kalupaan +palibhasay ang m~ga gayon nilang pagtitipon ay nahihiyasan n~g m~ga +tuksuhan at biruan n~g m~ga magkakasama. + +--Ang akala ko po'y may pulong kayo, natapos na pu ba?--ang isang +tin~gig binibining nakapagpahinto sa kanilang m~ga pagkakatua. + +--Hindi po natuloy ah.....sapagkat tan~gi sa lumagpas na sa tadhanang +oras ay wala pa rin sa takdang bilang n~g m~ga kasaping dapat +magsidalo--ang sagot naman n~g ating kalihim. + +Kindatan, kalabitan at n~gitian na naman sa kabilang panig. + +--Sumagot na ang ating _candidato_--ang pasalising naibulong nitong +isa sa kaniyang katabi. + +At pagkaraan n~g m~ga ilan pang sandaling pag-uusap ay +nan~gagpaalaman na ang lahat, tan~gi ang ating binatang di man lamang +natigatig sa kaniyang pagkakaupo maliban sa isang tugong "mauna na +kayo." + +Nan~gag panaugan ang lahat at naiwan si Peping sa harapan n~g kaniyang +pinipintuho, niyaong tala sa madaling araw, niyang di man dahil sa +kaniyang m~ga pahiyas ay sapat n~g makatunaw n~g isang pusong bato, +yumuko ang ating binata di makabata sa m~ga pasaning idinudulot sa +kaniya ni Pag-ibig, n~gunit pinakapilit ding paglabanan ang lahat n~g +ito, itinaas ang m~ga mata at nagsalita: + +--Hangang kailan pu kaya titiisin ninyo ako sa pagbabata n~g m~ga +ganitong kahirapan at kulang pa pu ba ang m~ga katunayang naipamalas +ko na?--tuloy dinampot ang kamay n~g kaniyang sinusuyo't ginawaran n~g +isang piping bulong; ipinitlag n~g binibini ang kaniyang kamay n~gunit +na huli sa panahon. + +--¡Pan~gahas!...¿Bakit ka malikot?--ang pabiglang nasabi n~g binibini +na salamat at di nakapukaw sa pagkakatua naman n~g m~ga matatandang +nasa kabilang panig n~g bahay at pagkasabi'y nalaglag ang dalawang +butil n~g _perlas_ mula sa m~ga mapanhalinang mata n~g binibini at +nagulap iyang maaliwalas na lan~git n~g ating binata. + +--Parusahan pu ninyo ako, kung ako'y nagkasala--ang patuloy ni +Peping--sapagka't ang m~ga yao'y di kinusa n~g aking sarile kundi n~g +isang pusong inudyukan n~g nagpipighating damdamin. + +Ang ating binibini'y di kumikibo kaya't sinamantala ni Peping ang +panahon. + +--Kung inaakala pu ninyo na ang buhay ko'y katumbas na n~g nagawang +kapan~gahasan narito at iniaalay ko po sa ikasisiya n~g inyong +naghihigpit na kalooban, at palibhasay walá din lamang namang +kabuluhan ito kailan mat api sa pag-irog, kailan mat walang aasahang +balang araw ay kaisa sa lalong mataas na kapalaran, kaya't, inihandog +ko na upang una'y n~g wala n~g Peping na gagambala pa at ikalawa'y n~g +wala na namang Peping na nag babata pa n~g m~ga kahirapan. + +Halos madurog ang puso n~g binibini sa ganitong m~ga pag mamaka-amo +n~g binata, kayat napilitan ding itaas ang kaniyang m~ga matang +pinapun~gay n~g dalamhati at nagbigkas: + +--Kayo po'y maka-aasa na at wala n~g maghahari sa aking puso kung di +kayo. Biglang nahawi ang dilim n~g pag-aalapaap, nawaldas ang +nakalilibid na tali n~g pagpipighati sa puso n~g binata, natapos ang +kaniyang m~ga kalungkutan, at sa kagahaman sa pag lasap n~g ligaya'y +pabiglang tumugon n~g: + +--Hangang kailan, aking lan~git? + +--Hangang libing........at di pa natatapos ay sia n~g pagpasok n~g +isang matandang babae, iyang _ali_ na nag alaga at nagpalaki sa ating +binibini na kaniyang kinatitirhan. + +--Magandang gabi po--ang unang bati n~g binata sa dumating. + +--Magandang gabi po naman--ang sagot naman. + +At pagkaraan n~g ilan pang m~ga kumustahan at pag sasalitaan n~g iba't +iba pang m~ga bagay ay siyang pagtugtog n~g walong "ting" n~g isang +orasang nakasabit sa isang haligi na nasa gawing kaliwa n~g binata. +Nagtindig si Peping at nagpaalam sa mag-ali. Isang tin~ging +naglalagkit n~g binibini ang ipinabaon sa binata at ito namay isang +mapun~gay na titig at nanaog. + + + + +=IV + +WALANG HIYA PALA.....!= + + +Daang N..... isang makipot na landasing patun~go kina Delang; dito +naglalacad n~g totoong mabanayad ang ating Peping, nakatun~go iyang +mapalad na binata na waring inaalaala ang m~ga nagdaan niang gabi sa +pook na yaon. Di kaginsaginsa'y isang binata ang sa darating: si +Amado, iyang Pan~galawang Pang-ulo n~g Samahan, iyang nakatalo niya +noong lingo n~g hapon; pagdakay tinapik siya sa balikat at sinabi: + +--Bakit mabanayad ang lakad mo, saan ka paparoon? + +--Dian--ang sagot naman n~g tinanong. + +--Ano ba ang lagay mo kaibigan kay Anchang? iniwan ka pa namin noong +gabi ah..... + +--Mabuti. Akoy nagtagumpay Amado; ang kaniya raw puso ay akin at wala +n~g sino pa mang makapaghahari--ang maligayang tugon nito. + +--Mapalad ka kung gayon--hangang dito na lamang ang naisagot at siya +nilang pagpasok sa bakuran n~g bahay na kanilang sadya. + +Napa-tao-po ang dalawa at sa isang sagot na "Magtuloy kayo" ay nan~gag +sipanhik at pagkatapos maigawad n~g isa at isa ang nan~gararapat na +pag-galang ay naupó si Amado sa isang luklukang yantok na kinaharap +ang m~ga magulang ni Delang at si Peping nama'y ang ating binibini. +Kanikaniyang m~ga pag-uusap ayon sa kanikanilang m~ga nasa. + +Ang dalaway pagsaglitsaglit na sinasariwa ang m~ga nagdaan nilang gabi +sa halamanan na di naman mailakas sa pagkat nasa kabilang dako lamang +ang isa namang umpukan. + +Napahinto ang salitaan n~g dalawa dahil sa isang mariing "hindi" n~g +ama n~g binibini at si Peping na mahiligin sa m~ga pakikipagtalo ay +nakimatyag sa m~ga sagot at paliwanag n~g kaniyang kaibigan at +pagkatapos n~g m~ga ilan pang tugon n~g matanda at m~ga pagpapakilala +ni Amado ay napilitang sumagot ang ating binata n~g boong paggalang: + +--Ako poy makatutugon sa inyong m~ga usapan baga man di ako kasali, +sapagkat ang matanda po'y may m~ga malalakas na katwirang +pinanghahawakan at ang isang katunayan po'y gaya n~ga n~g sinasabi ni +_P. Rossi_ sa caniyang "_Ang Pangarap_" na aniya'y: "Isang +paglapastan~gan lamang sa kalayaan n~g bawat isa ang pagtatag n~g +ating Pamahalaan niyang m~ga batas na nagbabawal sa lalaki n~g +kalayaan upang mag-asawa n~g dalawa, tatlo ó kung ilan ang kaniyang +ibigin." At sapagkat ang tauo po ay talagang likas sa pagkamalaya, +kayat pilit ding hinahanap iyang kalayaang iyan kahit pinuputol n~g +m~ga may kapangyarihan kaya't siyang nagiging dahil n~g m~ga +kahirapang tinitiis n~g isang taong dapat maging malaya. + +Isang "phse" at tin~ging pairap ni Delang ang natanaw n~g binata na +siang ikinapahinto n~g kaniyang m~ga pan~gan~gatwiran kayat di na muli +pang umimik ito palibhasay kinamuhian n~g kaniyang irog ang m~ga gayon +niang pag mamatwid. + +Sumagot naman si Amado sa m~ga salaysay na natapos: + +--Isang katiwaliang malaki ang m~ga pagmamatwid n~g kaibigan kong +Peping sapagkat ang m~ga batás na yao'y di upang putulan n~g kalayaan +ang bawat isa kungdi upang tangkilikin ang kapayapaan at pananahimik +n~g m~ga mamamayán. Ang kalayaan ay di sa paggawa n~g masama kungdi +n~g mabuti. Ang _moral_ ay nababatay sa kaugalian n~g bawat lahi at +sapagkat iyan ay di ugali sa ating bayan kaya iya'y laban sa _moral_. + +Ninanasa pa sana n~g ating Peping na man~gatwiran n~guni't natatakot +naman siyang makagalitan n~g kaniyang Delang na nakikinig n~g m~ga +usapan nila kaya't sinasamantala ni Amado ang gayong di pagimik n~g +kaniyang kausap. + +--Isa pa, kung babayaan naman na ang bawat isa ay makapag aasawa n~g +dalawa, tatlo ó apat ay di malayo na sa pagitan niang m~ga babaeng +iyan ay magkaroon n~g m~ga pagkakaingitan na siang magiging dahil n~g +pagkakaalit-alit at ito'y magbubun~ga n~g lalong m~ga masasaklap na +pangyayari sa m~ga babae pa naman n~g ating lahi, sa katunayan ay +nakikíta natin na ang isang lalaking may asawa at makaísip n~g isang +masamang nasa sa ibang babe dito ay nagpapasimula na ang panaghilian: +ang isa'y naiinip sa isa at ang isa namay napopoot sa isa. + +Dito na lamang napahinto ang m~ga pagmamatwiranan sapagkat ang +kaniyang m~ga katalo'y di na umiimik. Natapos ang m~ga ilang sandali +sa gayong di "pag iimikan n~g isa at isa at sa di kawasang +paglulungati ni Peping n~g pag sagot dan~gan n~ga lamang at naroon ang +sa kania'y mapopoot, ay maibuka na lamang sa bibig ang m~ga +salitang:--Nagpapaalam na po ako sa inyong lahat--Dios po ang +sumama--ang tugon n~g may bahay. + +--Akoy iwan mo na--and kay Amado naman: at nanaog ang ating binata. + +Pagkaraan n~g m~ga ilan pang salitaan hin~gil sa natapos na pag-uusap +ay nan~gag labasan ang m~ga magulang n~g binibini upang ihanda ang +hapunan nila. Natira si Delang at si Amado so loob. + +--Kailan ka pa ba magtatan~gi n~g isa sa m~ga nan~gagsisiparito sa +inyo?--ang pabirong salita n~g binata--naunahan ka pa n~g kapatid mo. + +--Sino, si Anchang? Kanino? + +--Kanino daw? Sa aming kalihim, kay Peping--isang dagok itong halos +nakapag pahinto n~g m~ga tibok n~g puso ni Delang. + +--Malabo ka. Iya'y hindi totoo. + +--Aba! ayaw palang maniwala, sinabi sa akin n~g totoo n~g aking +kaibigang Peping ah ...kanina lamang. + +--Walang hiya pala!--ang isang talipandas na salitang nabigkas agad +n~g binibini. + +--Sino, si Anchang? + +--............... + +--Si Peping? + +Isang buntong hinin~gang malalim ang naging tugon. + +--Parito na't kumain--ang mula sa labas na nakaputol n~g salitaan n~g +dalawa. + +Nan~gagsilabas: si Dela'y tinun~go ang pagkain at si Amado'y ang +hagdanan pagkatapos n~g m~ga pagpapa-alamanan. + + + + +=V + +MGA PATAK NG LUHA= + + +Isang batong mabigat ang nakapataw n~gayon sa puso n~g binibini, isang +suliraning pinaglalahuan n~g matwid ang di makaya kayang dalhin n~g +isang pusong mahina, niang isang pusong mararamdamin, palibhasay +n~gayon lamang nagtikim n~g hirap, n~gayon lamang nasubo sa laran~gan +n~g pagbabata, sapagkat ang m~ga nagdaan niang panaho'y pawang aliw, +pawang m~ga kaligayahang lalo nat sa piling n~g kaniyang giliw. Buhat +kagabi, kagabing tangapin niya ang m~ga nakapagn~gin~gitn~git na +balita'y di na sia mapalagay, di makakain,lahat ay mapait, di +makatulog, kaya't lahat n~g m~ga nangyari n~g gabing nagdaan ay walang +nalin~gid sa kaniya at bawat hihip n~g han~ging kaniyang masamyo ay +isa isang pinaghahabilinan n~g kaniyang m~ga panaghoy. "Kay saklap +lasapin n~g m~ga panahong itong idinudulot n~g katalagahan" ang +madalas masabi sa sarile pagkatapos n~g m~ga ilang patak na luha. +Kung minsay pinapag tatalo ang sarile hinahanapan n~g lalong m~ga +matutwid na paraan upang sia'y maalis sa silo n~g kapanglawan, +n~guni't waring isinusurot sa kanya n~g isang maitim na aninong +nakaguhit sa kaniyang ala-ala ang m~ga kasaliwaang palad na kaniyang +sasapitin at ang lalong m~ga mahahayap na pula n~g marami. ¡Oh, ang +larawan n~g isang nilalasog n~g dalamhati....! Anó ang aking gagawin? +ang ulit ulit na itinatanong sa sarile; at pagkatapos n~g m~ga ilang +biling sa kaniyang hihigan, ay m~ga patak n~g luha ang nagiging tugon +at sa kagaganito na lamang inumaga ang ating kaawa-awang binibini. + +Umagang umaga pa'y nanaog na; nakabihis n~g kaniyang pangkaraniwang +soot, at di pa nakalalayo n~g m~ga ilang hakbang, ay muling nagbalik, +pumanhik at naupo sa isang likmuan na tutop ang noo at iniisip ang +kaniyang m~ga gagawin; di kaginsa ginsa'y nagkagising na ang +sambahayan at n~g mamulatan n~g ina'y tinanong sia kung bakit. + +--Sumasakit po lamang ang ulo ko--ang isinagot at pagdaka'y tumindig +at nagpa-alam na sasaglit muna siya kina Anchang. + +--Ang sabi moy sumasakit ang ulo mo at saka maglalakad ka pa. + +--Wala na po naman eh ... + +--Pagka-agahan na ang ulit naman n~g inang di na nahalata ang m~ga +sagot na gawagawaan lamang n~g kaniyang anak. + +Ang binibini, taglay n~g pagkamasunuring anak, ay napahinuhod n~gunit +wari ay isang maitim at malaking kamay ang pumipisil sa kaniyang puso, +nanglalata at madalas mapahinto sa ano man niyang ginagawa. Nag +agahan, at n~g maluat na'y nag paalam na muli; ang ina na mapag +palayaw at mairugin ay di makatangi pinahintulutan siya, kaya't itoy +lumakad na nakatalukbong n~g paniyong sutla at sapagka't di naman +lubhang malayo ang bahay n~g kaniyang ali ay agad na narating, walang +pan~giming pumanhik at nagtuloy palibhasay isang bahay na lagi niang +pinaparoonan, pumasok sa loob at dinatnan ang kaniyang tia Enciang na +nananahi. + +--Ano po iyang ginagawa ninyo--ang unang bati n~g dumating. + +--Eh, ito bang saya tinatabi kot magagamit pa din naman eh ... + +--Bakit po kayo, si Anchang po saan naruroon? + +--Naríyan sa silid at mayroon yatang ginagawa; pasukin mo. + +Nagtuloy ang ating binibini at n~g nasa pintuan na'y agad tiniklop n~g +dinatnan ang kaniyang sulat na ginagawa at sinalubong na nakan~giti +ang kaniyang kapatid. + +--Bakit n~gayon ka lamang naparito? kahapon pa kita ina-antay--ang +maligayang tanong ni Anchang. + +--May kailan~gan ka ba sa akin--at napatak na naman ang luha sa pagka +ala-ala niya n~g kaniyang nabalitaan kagabi, bakit ang isa pang +nakapag padalamhating lalo sa kaniya'y ang pagkamalas sa liham na +dinatnan niyang sinusulat na siyang nagpasok sa kaniyang ala-ala n~g +kung ano ano nang m~ga bagay. + +--May dinaramdam ka ba?--ang maamong tanong naman n~g kaniyang kapatid +na napaluha rin--ano ba ang ibig mong inumin?--at umakmang lalabas, +n~gunit pinigilan ni Delang sa nasang huag n~g maalaman n~g kanilang +tia Enciang ang kaniyang m~ga nasasaloob at tumugon na lamang n~g: + +--Huag ka n~g mabahala may na ala-ala lamang akong isang kalunos lunos +na mapagsasapit. + +--Nino?...anó yaon? + +--.......................... + +--Anó lamang yaon eh--ang patampo n~g salita ni Anchang. + +Iniisip n~g ating binibini kung ano ang kaniyang gagawin, siya'y nasa +isang malawak na dagat n~g nag-aalinlan~gang di niya matarok ang +magiging hanga. "Ipagtapat ko ó huag" ang di niya malutas, na +palaisipan sa kaniyang m~ga pagbabaka at namalisbis na naman ang luha +sa kaniyang m~ga mata at nagiyakan na lamang ang magkapatid. ¡Kay pait +lunukin n~g m~ga kapighatiang ito! nagparaan n~g m~ga ilang simbuyo +n~g kahirapan ang dalawa at muli na namang nag-usap. + +--Bakit lamang? Ako'y tutulong sa m~ga pinapasan mong dalamhati, ayaw +ka ba--ang ulit nanaman n~g bunso. + +Ninanasa na sanang magtapat ni Delang n~gunit pinigil siya n~g +malaking kahihiyan sapagkat siya'y isang kapatid na matandang dapat +kunang uliran sa kabutihan. + +--¡Delang! ¡Delang!--ang m~ga tawag na mula sa labas--ipinatatawag ka +n~g nanay mo kayat dalidali niyang pinapahid ang m~ga luha at bago pa +lumabas. + +--Bakit namumugto iyang m~ga mata mo? Bakit ka umiiyak?--ang sunod +sunod na tanong n~g matanda pagka kita kay Delang. + +Maluat na di nakaimik ang ating binibini at pagkaraa'y sinabing: + +--Nakagat po n~g langam ang sulok n~g mata ko. + +--Huag mong pagkukusutin; tina tawag ka daw n~g nanay mo. + +Nagpa-alam ang ating binibini at tinun~go ang kanilang tahanan. + + + + +=VI + +¡PATAWAD!= + + +Si Anchang ay naiwan sa pag-iisa, ang kaniyang silid na dati'y masaya +n~gayon ay mapanglaw, di niya mapagkuro ang m~ga ibig sabihin n~g +kaniyang kapatid kung minsay isipin niyang ang kaniyang sarile ang +sasapit sa isang kalagayang kalunos lunos gaya ng sinabi, n~gunit siya +rin ang kusang nagmamatuid na aniya'y di ko sasapitin yaon sapagkat +sino ang lalapastan~gan sa akin? Si Peping ay tapat ang pagibig at sa +kaniya'y wala akong paniwalang mapapariwara lamang ang pag-asa ko, +wala akong nalalamang itinatan~gi siyang iba at di ko naman iniisip na +siya'y magtatan~gi pa sapagkat naniniwala ako sa kaniyang m~ga +pan~gako at di naman niya sasayan~gin ang m~ga pagmamahal ko. Ako ang +tinatan~gisan ng aking kapatid?.... Hindi, sapagkat anó ang dapat +niyang ikalungkot sa akin? Ang kaniyang sarile ang iniiyakan? Ewan ko, +n~gunit ano naman ang dapat niang ikalumbay? Wala akong maala-ala. +M~ga sandali itong punong puno n~g m~ga pagkukuro sa isip ni Anchang. +At si Delang anó naman ang ginagawa? Ah ... siya nama'y nananan~gis sa +kanilang silid di makalabas kahit tinatawag kaniyang mapag arugang ina +at hangang sa siya'y mahalata sa pamamanglaw. + +--Bakit? ang marahang tanong n~g ina pagkamasid sa m~ga matang +binabalun~gan n~g luha n~g kaniyang anak. + +--Wala po--ang sagot naman na ipinakalilihim pa ring pilit ang +kaniyang m~ga dalita palibhasay nahihiya siyang mabuksan ang m~ga +aklat n~g pag-ibig na nakatago sa kaniyang puso, n~gunit sa kapipilit +n~g ina ay nagsabing: "Ako po'y sawing palad" hangang dito na lamang +ang m~ga naipagtapat ni Delang hangang sa sapitan sila n~g +kinagabihan. + + * * * * * + +Si Peping ay walang malay sa m~ga nangyayari, payapang payapang +ginugunita ang napakasarap niyang buhay. "Magkapatid ang nasa kamay +ko" ang ulit ulit na sinasabi ¡kay tamis n~g aking kapalaran na +pinag-aagawan n~g dalawang magagandang binibini! Ang aking pag-ibig +ay dalawang puso ang sumasariwa, siyang nagdidilig pagdating n~g oras, +anó pang ligaya n~g buhay ang hahanapin?" + +Ikalabing isang oras na n~g gabi. Mapamaya maya'y nanaog, lumakad at +pagkatapat sa silid n~g isang bahay na malaki ay lumin~gon sa +magkabikabilang panig at n~g walang matamulawang tawo ay +tumin~gatin~gala at tumawag: + +--¡Anchang!....¡Anchang! + +--....................... + +--¡Anchang!--ang mariin niang tawag na tumaos hangang sa puso n~g +binibini, kaya't agad nagbalikuas ito't ipinuang n~g kaunti ang +durun~gawan. + +Nakaramdam n~g panibagong init n~g katawan ang binata, lumukso ang +puso sa galak sa pagkasun~gaw n~g isang _diosa_ n~g kagandahan. + +--Ako'y naririto--ang ulit pa. + +--Bakit ka napaparito n~g ganitong oras? Baka may makakita sa iyo ay +pagbintan~gan kang masamang tawo: umalis ka dian sa tapat n~g bintana. + +--¿Saan ako paparoon, Anchang? + +--Umuwi ka na at akoy di maka papanaog, sapagkat malalim na ang gabi. + +Mayroon lamang akong isang mahalagang babagay na sasabihin sa iyo; +natatakot ka ba? sasalubun~gin kita sa hagdanan. + +--Sabihin mo na. + +--Ayaw ako. Ang ibig koy ibulong at n~g walang makarinig: ni ang m~ga +halaman, ni ang m~ga panggabing ibon. + +--Sa ibang araw na ó bukas kaya pagparito mo. + +--Sa isang maliit ko kayang kahilin~gang ito'y ipahahalata mo na ang +kawalan mo n~g pagmamahal sa akin? Anchang, talastas mong ako'y +nagpakapuyat; diyata't, pawawalan mo n~g halaga ang aking m~ga +pagtitiis. + +Nagdalang habag ang binibini; nalunos sa m~ga ipinagturing n~g binata +kaya't malubay na tumugon. + +--Paano ang gagawin kong pagpanaog? + +--Kailan ma't iibigi'y madali ang alin mang bagay. + +Dahan dahang lumabas, ibínukas, ang nakalapat na pintuan, at +palibhasa'y kahoy ang sahig at hagdanan, kaya't, walang kalatis +siyang nakapanaog. Pumasok ang ating binata sa looban at sinalubong +ang kaniyang irog, n~guni't sa kaniyang pagpasog ay namalas pala naman +agad siya n~g isang babaeng putos na putos n~g itim, nakatalukbong at +agad na sumunod sa binata at n~g kasalukuyang sapupo ni Peping ang +malantik na baywang n~g kaniyang Anchang ay siyang pagdating n~g +binibini na sa dagok n~g pighati sa kaligayaligayang buhay n~g dalawa +at sa kahapishapis niyang kapalaran ay hinawakang mahigpit ang +kaniyang sundang patakbong lumapit at itinarak sa dibdib n~g binata +kasabay ang m~ga nan~gan~gatal niyang salitang: + +--¡¡¡Masakim!!!....¡¡¡Masakim!!! + +--Bakit? Bakit?--ang sigaw ni Anchang at sinapupo ang kaniyang irog. + +--¡Patawad!--ang kalunos lunos na taghoy ni Peping at nabual na di +napigilan ni Anchang. + + * * * * * + +At n~g makita ni Delang ang kaawa-awang bangkay ni Peping ay +napasigaw. + +--¡Dios ko! ¡anó itong aking nagawa?...Nagsisi, nanan~gis, +nanaghoy.... + +--Pepíng, patawarin mo ako; akoy nagkasala sa iyo: di ko nalalaman +ang aking nagawa. ¡Ay Peping sino n~gayon ang kikilalaning ama n~g +sangol na balang araw ay ilulual ko sa maliwanag? ¡Dios ko! ¿anó ang +aking nagawa? + +WAKAS + + +[Larawan] + +=Sombreria Internacional= + +Calle Jolo No. 271 + +Ditoy nag bibile ng mga sambalilong +gaya ng buntan, calasiaw, baliwag, sabutan +at ibpa., gayon din tumatangap ng +pagpapaputi at pag papaayos sa mababang +halaga. + +[Larawan] + + +="EL ARNES"= + +Ang tindahang ito'y nag bibili ng +guarniciones at ibat iba pa na kagamitan +sa kabayo at tumatangap din ng +pag papakumpuni sa mababang halaga. + +CALLE JOLO No. 271 + +=SASTRERIA +DE +PATRICIO REYES + +RECIBE TODA CLASE DE TRABAJOS +A PRECIOS MODICOS= + +Azcarraga (frente al Ferro-carril.) Tondo-Manila. + + * * * * * + +="El vicio del Mundo" +FABRICA DE TABACOS= + +Dali'y sa Daang Faspia at ngayon ay sa +Daang Morga, blg. 35 Tondo. +Aring tunay ng Kalahi + +=Doroteo Nico.= + + * * * * * + +=BERNABE STUDIO= + +Rumeretrato araw araw mula sa ika +9 n~g umaga hangang ika 4 n~g hapon + +=_Peinadora Gratis_= + +Malinis, mahusay, at madaling +gumawa. + +Tumatangap n~g ano mang na +uukòl sa Fotografia. + +=Gral. Izquierdo blg. 379, Trozo P.O.B. 973= + +=Mga Binata:= + +Ibig ninyong huag limutin ng inyong +mga minamahal? + +Bigian ninyo sila ng uliran pabasahin +ninyo ng novelang _="Ang Pagibig"=_ +ni Ag. Pascual upang makilala +nila kung sino si Sening at kung ano +ang ugali ni Sening sa pag-ibig. + +=Ipinagbibili sa lahat ng Aklatan.= + + * * * * * + +="SINAG==TALA" +SOMBRERIA +NI +ARCADIO BACHO + +Haya 3-4-Tundo. Maynila.= + + * * * * * + +=LIMBAGAN AT LIBRUHAN +ni MIRANDA at Ka.= + +Daang San Jacinto Blg. 50 + +=Tumatangap n~g sari-saring +limbagin, libruhin, mga anyaya +sa kasal, binyag, esquela, at ibat +iba pa.= + +=ARMERIA AT CERRAJERIA +ni Martin G. Lontok. + +Crespo Blg. 60, Quiapo--at--S. Pedro Blg. 73. +Sta. Cruz.--Maynila, K. P.= + + * * * * * + +Tumatangap n~g mga gawain sa +pag-aayos n~g mga kaban n~g salapi, +maquina sa pagsulat at +pananahi, mga bicicleta at nag +eempayona n~g m~ga bakal at patalim. + + * * * * * + +=SASTRERIA +DE +ROSENDO ESCOBAR= + +Recibe toda clase de trabajos +concernientes al ramo. + +_Azcarraga (frente al Teatro Rizal) +Tondo-Manila._ + +=AGUA MINERAL + +SA + +LOS BAÑOS + +BINUBUHAY NG PUHUNANG PILIPINO + + * * * * * + +MAKILING + +Mabuting inumin para +sa sikmura. + +Ipinagbibili sa lahat ng +almacen.= + +Sanga sa Maynila + +Acuña, blg. 19-San Nicolas + +Telefono 3633. + + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Masakím, by Andrés Pascual + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MASAKÍM *** + +***** This file should be named 18386-8.txt or 18386-8.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/1/8/3/8/18386/ + +Produced by Tamiko I. Camacho, Pilar Somoza and PG +Distributed Proofreaders at http://www.pgdp.net Para sa +pagpapahalaga ng panitikang Pilipino. + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. diff --git a/18386-8.zip b/18386-8.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..e43db2a --- /dev/null +++ b/18386-8.zip diff --git a/18386-h.zip b/18386-h.zip Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..afc3375 --- /dev/null +++ b/18386-h.zip diff --git a/18386-h/18386-h.htm b/18386-h/18386-h.htm new file mode 100644 index 0000000..65048d8 --- /dev/null +++ b/18386-h/18386-h.htm @@ -0,0 +1,1374 @@ +<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN" + "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd"> + +<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"> + +<head> +<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html;charset=iso-8859-1" /> + +<title>The Project Gutenberg eBook of Masakim, by Andrés Pascual.</title> + +<style type="text/css"> +<!-- +p { text-indent: 2em; margin-top: .75em; text-align: justify; margin-bottom: .75em;} + .noind {text-indent: 0em;} + .ind {text-indent: 1em;} + .right {text-align: right; padding-right: 3em;} + .gap {margin-top: 2em;} + .biggap {margin-top: 4em;} + .cap {font-size: 200%;} + +h1,h2,h3,h4,h5,h6 {text-align: center; clear: both;} + +hr { width: 33%; margin-top: 2em; margin-bottom: 2em; margin-left: auto; margin-right: auto; clear: both;} + +body{margin-left: 10%; margin-right: 10%; font-family: "Times New Roman", Times, serif;} + + .blocknarrow{margin-left: 20%; margin-right: 20%;} + .pagenum {position: absolute; left: 92%; font-size: 0.7em; text-align: right; color:gray; text-indent: 0em;} + + .center {text-align: center;} +ul { text-align: center; list-style: none; margin-left: 0em; padding-left: 1em; text-indent: -1em; } +li { margin-top: 0.3em; } + +a img { border: 0; } + .figcenter {margin: auto; text-align: center;} +--> + </style> + </head> +<body> + + +<pre> + +The Project Gutenberg EBook of Masakím, by Andrés Pascual + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + + +Title: Masakím + +Author: Andrés Pascual + +Release Date: May 14, 2006 [EBook #18386] + +Language: Tagalog + +Character set encoding: ISO-8859-1 + +*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MASAKÍM *** + + + + +Produced by Tamiko I. Camacho, Pilar Somoza and PG +Distributed Proofreaders at http://www.pgdp.net Para sa +pagpapahalaga ng panitikang Pilipino. + + + + + + +</pre> + + +<hr/> + +<div class="figcenter" style="width: 263px;"> +<a href="images/cover_b.jpg"><img src="images/cover_t.jpg" width="263" height="400" alt="Cover" title="Cover" /></a> +</div> + +<hr/> + +<h2>Colegio "LA JUVENTUD"</h2> + +<h5><i>Plan de Ensenanza adecuado al del Gobierno.</i></h5> + +<h4>Bajo la direccion del Prof.<br/> +<b>Perfecto del Rosario.</b> +MORIONES, TONDO.—MANILA</h4> + + +<h3 class="gap">Estudios de Primary school,<br /> +Intermediate y Secondary<br /> +y Especiales de Peritaje<br /> +Mercantil, Mecanico<br /> +y Agrimensor.</h3> + +<h4>Reciben internos, medio-internos<br /> +y externos.</h4> + +<p class="center noind">===============</p> + +<h2 class="gap">Ang GAWAAN NG GUITARRA</h2> + +<h3><i>ni Pedro Buencamino.</i></h3> + +<h5><i>Calle Dulumbayan Blg. 139.</i></h5> + + +<h4 class="gap">Ay gumagawa ñg sarisaring instrumento<br /> +de cuerdas at nagbibili ñg<br /> +ibat ibang cuerdas sa mababang halaga.</h4> + +<hr/> + +<h5>Aklatang "HANTIK"<br /> +ni J.D. Ampil at ka.</h5> + + +<h1 class="gap">¡¡¡MASAKÍM!!!</h1> + +<h4 class="gap">sinulat ni</h4> + +<h3>Andrés Pascual</h3> + + +<h4 class="gap">UNANG PAGKALIMBAG</h4> + +<h4 class="gap">NAVOTAS, RIZAL. K.P<br/> +1910.</h4> + +<h5>Limbagan ni MANUEL MIRANDA<br/> +Daang San Jacinto Blg. 50</h5> + + +<hr/> + + +<h2>"LA UNION"</h2> + +<div class="blocknarrow"> +<h4>SOMBRERERIA<br/> +RELOJERIA<br/> +AT PLATERIA</h4> + +<p>Mga kasankapan ukol sa mga babae at lalaki; gaya ng Tsapin, Kuello, +Punos, Korbata at iba pa.</p> + +<p>Aring tunay ng kalahi.</p> + +<p class="right">A. RIVERA</p> + +<p>Rosario, blg. 81 Maynila K. F.</p> + +<p>May malaking pagbabawas sa pakiawan.</p> +</div> + +<div class="figcenter" style="width: 150px;"> +<img class="gap" src="images/dec_cov.jpg" width="150" height="54" alt="Decorative motif" title="Decorative motif" /> +</div> + +<hr style="width: 30%;" /> + +<h2>TALAAN NG NILALAMAN</h2> +<p class="center noind"> +<a href="#I">I</a> — <a href="#II">II</a> +— <a href="#III">III</a> — <a href="#IV">IV</a> +— <a href="#V">V</a> — <a href="#VI">VI</a> +</p> + +<hr style="width: 30%;" /> + +<h2><a name="I" id="I"></a>I.</h2> + +<h3>SINO KA?</h3> + + +<p>Hating gabi, madilim, ang mg̃a dahon ng̃ halaman ay nang̃akayuko, ang +mg̃a ibon ay di man lamang humuhuni, sa mg̃a hayop mula sa +kanikanilang himlayan ay walang maririnig na kahit isang putól na +ung̃ol man lamang, ang mg̃a ka-awa-awang mangagawá sa paghanap ng̃ +ipagtatawid gutom sa boong maghapon ay payapang payapang +nang̃agpapahing̃alay, ang mg̃a hapó at ng̃aláy nilang bisig sa +pag-gawá ay inihahanap ng̃ panibagong lakás, lahat ay tahimik at +waring ipinaghehele ng̃ mg̃a walang patlang at malalaking patak ng̃ +ulan, ng̃unit, sino yaon?....... isang maitim na aninong naglalagos sa +isang makipot na daan! naglalamay at sinasamantala ang gayong +kalaliman ng̃ gabi! sino?...... Pumasok sa isang bakuran, yumuko at +sumoot sa silong na pantay balikat ng̃ isang bahay na may +pangkaraniwang laki.</p> + +<p><span class='pagenum'><a name="Page_4" id="Page_4">Páhiná 4</a></span></p><p>Makaraan ang mg̃a ilang sandali ay huminto ang ulan, nagliwanag at +ang lang̃it ay biglang nasabugan ng̃ mg̃a maliliit na mata ni Bathala, +noon mg̃a nag-anti-antilaw na bituing nakamamalas ng̃ mg̃a lihim na +gawa at pangyayari sa boong magdamag.</p> + +<p>Di kaginsa ginsay anasan ang nadinig:</p> + +<p>—Sino ka?...ang tanong na mula sa itaas.</p> + +<p>—Ako ... ang sagot naman.</p> + +<p>—Sinong ikaw?</p> + +<p>—Ako, ang iyong minamahal.</p> + +<p>—Peping!</p> + +<p>—Delang!</p> + +<p>—Bakit ka naparito?</p> + +<p>—Ayaw ka bang pumarito ako?</p> + +<p>—Hindi. Ng̃unit baka magising sila ay ikaw din ang inaalaala ko, di +ko matitiis ang mangyayari sakaling maramdaman ka. At bakit ka +nagpapakapuyat ay mayroong <i>clase</i> kayo bukas?</p> + +<p>—Huag kang malakas magsalita at baka ng̃a sila magising, manaog ka at +dito tayo sa halamanan mag-ulayaw, dali na, at dito mo ipalasap ang +matatamis mong pagmamahal at gagantihin ko ng̃ mg̃a sariwang ala-ala.</p> + +<p><span class='pagenum'><a name="Page_5" id="Page_5">Páhiná 5</a></span></p><p>—Baka sila magising?....</p> + +<p>—Hindi.</p> + +<p>Makaraan ang mg̃a ilang mabayanad na yatiit ng̃ sahig ay nabuksan ang +tabing ng̃ pinto at sa susung̃aw ang ating binibini; maputi at wari'y +isang tala na pang̃inoon ng̃ ibang mg̃a bituin sa kaningning̃an kaya't +walang kalulua ang di mamangha sa gayong kagandahan, at pagkapanaog sa +isang hagdanang may limang baytang ay sinalubong na ng̃ ating binata +at nagyakap ang mag sing irog ¡kay sarap na pagmamahalan! at +pagkatapos maigawad ng̃ isá at isa ang nararapat ay nang̃agsiupo sa +isang bancong kawayan na nasa ilalim ng̃ isang malabay na puno ng̃ +<i>acacia</i>.</p> + +<p>—Kay tamis mong magmahal—ang pauna ng̃ binata.</p> + +<p>—At hangang kailan mo ako lilimutin? ang tugon naman ng̃ ating +binibini.</p> + +<p>Di na nakuhang sumagot pa ang isa at isa at mg̃a lang̃itng̃it ng̃ +sahig na muli ang narinig mulá sa itaas.</p> + +<p>—¡Nagising! ¡Nagising!—ang halos panabay ng̃ dalawa.</p> + +<p><span class='pagenum'><a name="Page_6" id="Page_6">Páhiná 6</a></span></p><p>Isinoot na dali dali ng̃ ating binata ang kaniyang <i>capote</i> at +nagkanlong sa puno ng̃ kahoy na nasa gawing likuran ng̃ kanilang +pinagulayawan sa nasang makimatyag ng̃ mg̃a mangyayari. Dahan dahang +pumanhik ang binibini at pagkatapos ng̃ isang tanong na: "Saan ka +nangaling" at sagot dian po lamang sa labas ay wala nang narinig na +ano man at ang lahat ay nanauli sa dati kaya't ang ating binata'y +nagtuloy ng̃ umuwi at naghintay na lamang ng̃ kinaumagahan.</p> + + + +<hr style="width: 30%;" /> + +<h2><a name="II" id="II"></a>II.</h2> + +<h3>Walang Dios? ¡Nakapangíngilabot!</h3> + + +<p>Lingo.</p> + +<p>Sa isang bahay-samahan sa nayon ng̃ X ... ay nang̃agkakatipon na ang +ilang mg̃a binata ika-tatlo pa lamang ng̃ hapon, at palibhasay wala pa +sa tadhanang ika-apat at sapagkat wala pa din naman sa tadhanang +bilang ng̃ mg̃a kasapi upang ipagsimula ng̃ isang pulong kalahatang +idadaos <span class='pagenum'><a name="Page_7" id="Page_7">Páhiná 7</a></span>nila, kayat wala pa sa kaayusan ang pagtitipon, gulong gulo, +salitaan dito, tawanan doon, biruan dito at kalabitan sa kabila +datapua't sa lahat ng̃ mg̃a gayong umpukan ay nanaig ang malakas na +salitaan ng̃ dalawa na nasa gawing dung̃awang tabing daan, kayat ang +ilan sa mg̃a nang̃agsisipaglakad ay nang̃apapatigil lalo na't kung +mapalakas ang pang̃ang̃atwiran nitong isa na tinututulang mahigpit ang +pagkakaroon ng̃ Dios. Lahat ng̃ mg̃a salitaan ay nang̃apatigil, lahat +ay di umimik, liban sa isang nagsasalaysay ng̃ kaniyang mg̃a +paniniwala.</p> + +<p>—Walang Dios—ang ulit nito—sapagkat kung mayroong Dios ay saan +naroon ang kaniyang kapangyarihan at di igawa upang ang lahat ng̃ +tao'y papagpantay pantayin sa ibabaw ng̃ lupa? Saan naroon iyang Dios +at natitiis ang pagkakaroon ng̃ mg̃a may mababa at matataas na urí at +kalagayan ng̃ taó? Iyang mg̃a bagay bagay sa ibabaw ng̃ lupa na ating +nakikita ay tinututulan kong di gawa ng̃ iisang Dios, sapagkat +maraming mg̃a halaman na tumutubo sa lupa at kung walang lupa ay wala +noong mg̃a halaman samakatwid ay di dahil sa likha ng̃ <span class='pagenum'><a name="Page_8" id="Page_8">Páhiná 8</a></span>Dios, kundi +dahil sa mayroong lupá.</p> + +<p>Aling̃aw-ng̃awan ang nadinig pagkatapos ng̃ gayong pang̃ang̃atuiran at +mg̃a nang̃ananaig na tinig ang nang̃ariringan ng̃ ganitong salita:</p> + +<p>—Walang Dios?.... ¡Nakapang̃ing̃ilabot!</p> + +<p>—Dahan dahan ka po ginoong Kalihim—ang sagot naman ng̃ +Pang̃alawang-Pang̃ulo ng̃ Samahan—at ipagpatawad po ninyong sabihin +ko na kayo'y nabibigla lamang ng̃ mg̃a pang̃ang̃atwiran, sapagka't ang +Sanlibutan ay nayari sapagkat di maikakailang mayroon <i>isa</i> na +lumikha noon, iyang kataas taasan, iyang Dios. Maraming mg̃a halaman +ng̃a ang tumutubo sa lupa ng̃unit di dahil sa lupa lamang kung kaya +sila nabubuhay sapagkat may lupa man at walang hang̃in, init at tubig +ay di rin sila mang̃abubuhay; at sino ang lumikha ng̃ lahat ng̃ itó, +gayon din ang lupang inyong binanguit? Iyang kataas taasang Dios at +kung wala <i>nito</i> ay walang anoman, sapagkat <i>siya</i> ang lumik-ha ng̃ +lahat ng̃ bagay. Ito'y di pang̃arap lamang ng̃ mg̃a na nanambahan sa +katotohanan kungdi siyang katunayan ng̃a. At kung walang Dios na +kikilalanin ang tawo ay lalong lalala ang mg̃a katam<span class='pagenum'><a name="Page_9" id="Page_9">Páhiná 9</a></span>palasanan, di +mananatile ang katahimikan, palibhasa'y walang kinatatakutang +magpaparusa sa panahong darating. Ang mg̃a magnanakaw ay di kukuha ng̃ +ano mang di kanila kailan ma't may mg̃a tawo na sa kanila'y +nagmamasid, ganiyan ang mg̃a tawo sa ibabaw ng̃ lupa na kailan ma't, +walang kinikilalang Dios ay patuloy ng̃ patuloy ang kanilang mg̃a +masasamang gawa.</p> + +<p>—Mag-iikalima na ng̃ hapon—ang nakaputol na salíta ng̃ Pang̃ulo sa +kanilang mg̃a pag-usap.</p> + +<p>—Datapuat wala pa sa takdang bilang ng̃ mg̃a dapat magsidalo—ang +sagot naman ng̃ isang kasanguni—lagpas na ng̃a sa tadhanang oras +ng̃unit kaypalay wala ng̃ darating—ang ulit pa—iyan ang masamang +hilig ng̃ ating mg̃a binata ng̃ayon, isang sakit na kung di +malulunasay, pagkakatandaan at isang kapintasan na naman sa ating +lahi.</p> + +<p>—Ang mabuti'y magkaroon ng̃ kadalaan ang ating mg̃a kasapi. Tayo na.</p> + +<p>—Tayo na—ang panabayan naman ng̃ lahat at nang̃ag-alisan.</p> + + + +<hr style="width: 30%;" /> + +<p><span class='pagenum'><a name="Page_10" id="Page_10">Páhiná 10</a></span></p> + +<h2><a name="III" id="III"></a>III.</h2> + +<h3>¡PANGAHAS!</h3> + + +<p>Sa isang bahay na malaki na nasa kabilang daan ng̃ kinatatayuan ng̃ +Bahay-Samahan ay maraming tawo at buhat sa malayo'y walang madidinig +kundi ang mg̃a tawanan at mg̃a paputol putol na salitaan, lahat ay +masaya at gayon na lamang ang mg̃a pinagpala ni Bathala sa kalupaan +palibhasay ang mg̃a gayon nilang pagtitipon ay nahihiyasan ng̃ mg̃a +tuksuhan at biruan ng̃ mg̃a magkakasama.</p> + +<p>—Ang akala ko po'y may pulong kayo, natapos na pu ba?—ang isang +ting̃ig binibining nakapagpahinto sa kanilang mg̃a pagkakatua.</p> + +<p>—Hindi po natuloy ah.....sapagkat tang̃i sa lumagpas na sa tadhanang +oras ay wala pa rin sa takdang bilang ng̃ mg̃a kasaping dapat +magsidalo—ang sagot naman ng̃ ating kalihim.</p> + +<p>Kindatan, kalabitan at ng̃itian na naman sa kabilang panig.</p> + +<p>—Sumagot na ang ating <i>candidato</i>—ang pasalising naibulong nitong +isa sa kaniyang katabi.</p> + +<p><span class='pagenum'><a name="Page_11" id="Page_11">Páhiná 11</a></span></p><p>At pagkaraan ng̃ mg̃a ilan pang sandaling pag-uusap ay +nang̃agpaalaman na ang lahat, tang̃i ang ating binatang di man lamang +natigatig sa kaniyang pagkakaupo maliban sa isang tugong "mauna na +kayo."</p> + +<p>Nang̃ag panaugan ang lahat at naiwan si Peping sa harapan ng̃ kaniyang +pinipintuho, niyaong tala sa madaling araw, niyang di man dahil sa +kaniyang mg̃a pahiyas ay sapat ng̃ makatunaw ng̃ isang pusong bato, +yumuko ang ating binata di makabata sa mg̃a pasaning idinudulot sa +kaniya ni Pag-ibig, ng̃unit pinakapilit ding paglabanan ang lahat ng̃ +ito, itinaas ang mg̃a mata at nagsalita:</p> + +<p>—Hangang kailan pu kaya titiisin ninyo ako sa pagbabata ng̃ mg̃a +ganitong kahirapan at kulang pa pu ba ang mg̃a katunayang naipamalas +ko na?—tuloy dinampot ang kamay ng̃ kaniyang sinusuyo't ginawaran ng̃ +isang piping bulong; ipinitlag ng̃ binibini ang kaniyang kamay ng̃unit +na huli sa panahon.</p> + +<p>—¡Pang̃ahas!...¿Bakit ka malikot?—ang pabiglang nasabi ng̃ binibini +na salamat at di nakapukaw sa pagkakatua naman ng̃ mg̃a matatan<span class='pagenum'><a name="Page_12" id="Page_12">Páhiná 12</a></span>dang +nasa kabilang panig ng̃ bahay at pagkasabi'y nalaglag ang dalawang +butil ng̃ <i>perlas</i> mula sa mg̃a mapanhalinang mata ng̃ binibini at +nagulap iyang maaliwalas na lang̃it ng̃ ating binata.</p> + +<p>—Parusahan pu ninyo ako, kung ako'y nagkasala—ang patuloy ni +Peping—sapagka't ang mg̃a yao'y di kinusa ng̃ aking sarile kundi ng̃ +isang pusong inudyukan ng̃ nagpipighating damdamin.</p> + +<p>Ang ating binibini'y di kumikibo kaya't sinamantala ni Peping ang +panahon.</p> + +<p>—Kung inaakala pu ninyo na ang buhay ko'y katumbas na ng̃ nagawang +kapang̃ahasan narito at iniaalay ko po sa ikasisiya ng̃ inyong +naghihigpit na kalooban, at palibhasay walá din lamang namang +kabuluhan ito kailan mat api sa pag-irog, kailan mat walang aasahang +balang araw ay kaisa sa lalong mataas na kapalaran, kaya't, inihandog +ko na upang una'y ng̃ wala ng̃ Peping na gagambala pa at ikalawa'y ng̃ +wala na namang Peping na nag babata pa ng̃ mg̃a kahirapan.</p> + +<p>Halos madurog ang puso ng̃ binibini sa ga<span class='pagenum'><a name="Page_13" id="Page_13">Páhiná 13</a></span>nitong mg̃a pag mamaka-amo +ng̃ binata, kayat napilitan ding itaas ang kaniyang mg̃a matang +pinapung̃ay ng̃ dalamhati at nagbigkas:</p> + +<p>—Kayo po'y maka-aasa na at wala ng̃ maghahari sa aking puso kung di +kayo. Biglang nahawi ang dilim ng̃ pag-aalapaap, nawaldas ang +nakalilibid na tali ng̃ pagpipighati sa puso ng̃ binata, natapos ang +kaniyang mg̃a kalungkutan, at sa kagahaman sa pag lasap ng̃ ligaya'y +pabiglang tumugon ng̃:</p> + +<p>—Hangang kailan, aking lang̃it?</p> + +<p>—Hangang libing........at di pa natatapos ay sia ng̃ pagpasok ng̃ +isang matandang babae, iyang <i>ali</i> na nag alaga at nagpalaki sa ating +binibini na kaniyang kinatitirhan.</p> + +<p>—Magandang gabi po—ang unang bati ng̃ binata sa dumating.</p> + +<p>—Magandang gabi po naman—ang sagot naman.</p> + +<p>At pagkaraan ng̃ ilan pang mg̃a kumustahan at pag sasalitaan ng̃ iba't +iba pang mg̃a bagay ay siyang pagtugtog ng̃ walong "ting" ng̃ isang +orasang nakasabit sa isang haligi na nasa gawing kaliwa ng̃ binata. +Nagtindig si Peping at nagpa<span class='pagenum'><a name="Page_14" id="Page_14">Páhiná 14</a></span>alam sa mag-ali. Isang ting̃ing +naglalagkit ng̃ binibini ang ipinabaon sa binata at ito namay isang +mapung̃ay na titig at nanaog.</p> + + + +<hr style="width: 30%;" /> + +<h2><a name="IV" id="IV"></a>IV</h2> + +<h3>WALANG HIYA PALA.....!</h3> + + +<p>Daang N..... isang makipot na landasing patung̃o kina Delang; dito +naglalacad ng̃ totoong mabanayad ang ating Peping, nakatung̃o iyang +mapalad na binata na waring inaalaala ang mg̃a nagdaan niang gabi sa +pook na yaon. Di kaginsaginsa'y isang binata ang sa darating: si +Amado, iyang Pang̃alawang Pang-ulo ng̃ Samahan, iyang nakatalo niya +noong lingo ng̃ hapon; pagdakay tinapik siya sa balikat at sinabi:</p> + +<p>—Bakit mabanayad ang lakad mo, saan ka paparoon?</p> + +<p>—Dian—ang sagot naman ng̃ tinanong.</p> + +<p>—Ano ba ang lagay mo kaibigan kay Anchang? iniwan ka pa namin noong +gabi ah.....</p> + +<p>—Mabuti. Akoy nagtagumpay Amado; ang <span class='pagenum'><a name="Page_15" id="Page_15">Páhiná 15</a></span>kaniya raw puso ay akin at wala +ng̃ sino pa mang makapaghahari—ang maligayang tugon nito.</p> + +<p>—Mapalad ka kung gayon—hangang dito na lamang ang naisagot at siya +nilang pagpasok sa bakuran ng̃ bahay na kanilang sadya.</p> + +<p>Napa-tao-po ang dalawa at sa isang sagot na "Magtuloy kayo" ay nang̃ag +sipanhik at pagkatapos maigawad ng̃ isa at isa ang nang̃ararapat na +pag-galang ay naupó si Amado sa isang luklukang yantok na kinaharap +ang mg̃a magulang ni Delang at si Peping nama'y ang ating binibini. +Kanikaniyang mg̃a pag-uusap ayon sa kanikanilang mg̃a nasa.</p> + +<p>Ang dalaway pagsaglitsaglit na sinasariwa ang mg̃a nagdaan nilang gabi +sa halamanan na di naman mailakas sa pagkat nasa kabilang dako lamang +ang isa namang umpukan.</p> + +<p>Napahinto ang salitaan ng̃ dalawa dahil sa isang mariing "hindi" ng̃ +ama ng̃ binibini at si Peping na mahiligin sa mg̃a pakikipagtalo ay +nakimatyag sa mg̃a sagot at paliwanag ng̃ kaniyang kaibigan at +pagkatapos ng̃ mg̃a ilan pang tugon ng̃ matanda at mg̃a pagpapakilala +ni <span class='pagenum'><a name="Page_16" id="Page_16">Páhiná 16</a></span>Amado ay napilitang sumagot ang ating binata ng̃ boong paggalang:</p> + +<p>—Ako poy makatutugon sa inyong mg̃a usapan baga man di ako kasali, +sapagkat ang matanda po'y may mg̃a malalakas na katwirang +pinanghahawakan at ang isang katunayan po'y gaya ng̃a ng̃ sinasabi ni +<i>P. Rossi</i> sa caniyang "<i>Ang Pangarap</i>" na aniya'y: "Isang +paglapastang̃an lamang sa kalayaan ng̃ bawat isa ang pagtatag ng̃ +ating Pamahalaan niyang mg̃a batas na nagbabawal sa lalaki ng̃ +kalayaan upang mag-asawa ng̃ dalawa, tatlo ó kung ilan ang kaniyang +ibigin." At sapagkat ang tauo po ay talagang likas sa pagkamalaya, +kayat pilit ding hinahanap iyang kalayaang iyan kahit pinuputol ng̃ +mg̃a may kapangyarihan kaya't siyang nagiging dahil ng̃ mg̃a +kahirapang tinitiis ng̃ isang taong dapat maging malaya.</p> + +<p>Isang "phse" at ting̃ing pairap ni Delang ang natanaw ng̃ binata na +siang ikinapahinto ng̃ kaniyang mg̃a pang̃ang̃atwiran kayat di na muli +pang umimik ito palibhasay kinamuhian ng̃ kaniyang irog ang mg̃a gayon +niang pag mamatwid.</p> + +<p><span class='pagenum'><a name="Page_17" id="Page_17">Páhiná 17</a></span></p><p>Sumagot naman si Amado sa mg̃a salaysay na natapos:</p> + +<p>—Isang katiwaliang malaki ang mg̃a pagmamatwid ng̃ kaibigan kong +Peping sapagkat ang mg̃a batás na yao'y di upang putulan ng̃ kalayaan +ang bawat isa kungdi upang tangkilikin ang kapayapaan at pananahimik +ng̃ mg̃a mamamayán. Ang kalayaan ay di sa paggawa ng̃ masama kungdi +ng̃ mabuti. Ang <i>moral</i> ay nababatay sa kaugalian ng̃ bawat lahi at +sapagkat iyan ay di ugali sa ating bayan kaya iya'y laban sa <i>moral</i>.</p> + +<p>Ninanasa pa sana ng̃ ating Peping na mang̃atwiran ng̃uni't natatakot +naman siyang makagalitan ng̃ kaniyang Delang na nakikinig ng̃ mg̃a +usapan nila kaya't sinasamantala ni Amado ang gayong di pagimik ng̃ +kaniyang kausap.</p> + +<p>—Isa pa, kung babayaan naman na ang bawat isa ay makapag aasawa ng̃ +dalawa, tatlo ó apat ay di malayo na sa pagitan niang mg̃a babaeng +iyan ay magkaroon ng̃ mg̃a pagkakaingitan na siang magiging dahil ng̃ +pagkakaalit-alit at ito'y magbubung̃a ng̃ lalong mg̃a masasaklap na +pangyayari sa mg̃a babae pa <span class='pagenum'><a name="Page_18" id="Page_18">Páhiná 18</a></span>naman ng̃ ating lahi, sa katunayan ay +nakikíta natin na ang isang lalaking may asawa at makaísip ng̃ isang +masamang nasa sa ibang babe dito ay nagpapasimula na ang panaghilian: +ang isa'y naiinip sa isa at ang isa namay napopoot sa isa.</p> + +<p>Dito na lamang napahinto ang mg̃a pagmamatwiranan sapagkat ang +kaniyang mg̃a katalo'y di na umiimik. Natapos ang mg̃a ilang sandali +sa gayong di "pag iimikan ng̃ isa at isa at sa di kawasang +paglulungati ni Peping ng̃ pag sagot dang̃an ng̃a lamang at naroon ang +sa kania'y mapopoot, ay maibuka na lamang sa bibig ang mg̃a +salitang:—Nagpapaalam na po ako sa inyong lahat—Dios po ang +sumama—ang tugon ng̃ may bahay.</p> + +<p>—Akoy iwan mo na—and kay Amado naman: at nanaog ang ating binata.</p> + +<p>Pagkaraan ng̃ mg̃a ilan pang salitaan hing̃il sa natapos na pag-uusap +ay nang̃ag labasan ang mg̃a magulang ng̃ binibini upang ihanda ang +hapunan nila. Natira si Delang at si Amado so loob.</p> + +<p>—Kailan ka pa ba magtatang̃i ng̃ isa sa mg̃a <span class='pagenum'><a name="Page_19" id="Page_19">Páhiná 19</a></span>nang̃agsisiparito sa +inyo?—ang pabirong salita ng̃ binata—naunahan ka pa ng̃ kapatid mo.</p> + +<p>—Sino, si Anchang? Kanino?</p> + +<p>—Kanino daw? Sa aming kalihim, kay Peping—isang dagok itong halos +nakapag pahinto ng̃ mg̃a tibok ng̃ puso ni Delang.</p> + +<p>—Malabo ka. Iya'y hindi totoo.</p> + +<p>—Aba! ayaw palang maniwala, sinabi sa akin ng̃ totoo ng̃ aking +kaibigang Peping ah ...kanina lamang.</p> + +<p>—Walang hiya pala!—ang isang talipandas na salitang nabigkas agad +ng̃ binibini.</p> + +<p>—Sino, si Anchang?</p> + +<p>—...............</p> + +<p>—Si Peping?</p> + +<p>Isang buntong hining̃ang malalim ang naging tugon.</p> + +<p>—Parito na't kumain—ang mula sa labas na nakaputol ng̃ salitaan ng̃ +dalawa.</p> + +<p>Nang̃agsilabas: si Dela'y tinung̃o ang pagkain at si Amado'y ang +hagdanan pagkatapos ng̃ mg̃a pagpapa-alamanan.</p> + + + +<hr style="width: 30%;" /> + +<p><span class='pagenum'><a name="Page_20" id="Page_20">Páhiná 20</a></span></p> + +<h2><a name="V" id="V"></a>V</h2> + +<h3>MGA PATAK NG LUHA</h3> + + +<p>Isang batong mabigat ang nakapataw ng̃ayon sa puso ng̃ binibini, isang +suliraning pinaglalahuan ng̃ matwid ang di makaya kayang dalhin ng̃ +isang pusong mahina, niang isang pusong mararamdamin, palibhasay +ng̃ayon lamang nagtikim ng̃ hirap, ng̃ayon lamang nasubo sa larang̃an +ng̃ pagbabata, sapagkat ang mg̃a nagdaan niang panaho'y pawang aliw, +pawang mg̃a kaligayahang lalo nat sa piling ng̃ kaniyang giliw. Buhat +kagabi, kagabing tangapin niya ang mg̃a nakapagng̃ing̃itng̃it na +balita'y di na sia mapalagay, di makakain,lahat ay mapait, di +makatulog, kaya't lahat ng̃ mg̃a nangyari ng̃ gabing nagdaan ay walang +naling̃id sa kaniya at bawat hihip ng̃ hang̃ing kaniyang masamyo ay +isa isang pinaghahabilinan ng̃ kaniyang mg̃a panaghoy. "Kay saklap +lasapin ng̃ mg̃a panahong itong idinudulot ng̃ katalagahan" ang +madalas masabi sa sarile pagkatapos ng̃ mg̃a <span class='pagenum'><a name="Page_21" id="Page_21">Páhiná 21</a></span>ilang patak na luha. +Kung minsay pinapag tatalo ang sarile hinahanapan ng̃ lalong mg̃a +matutwid na paraan upang sia'y maalis sa silo ng̃ kapanglawan, +ng̃uni't waring isinusurot sa kanya ng̃ isang maitim na aninong +nakaguhit sa kaniyang ala-ala ang mg̃a kasaliwaang palad na kaniyang +sasapitin at ang lalong mg̃a mahahayap na pula ng̃ marami. ¡Oh, ang +larawan ng̃ isang nilalasog ng̃ dalamhati....! Anó ang aking gagawin? +ang ulit ulit na itinatanong sa sarile; at pagkatapos ng̃ mg̃a ilang +biling sa kaniyang hihigan, ay mg̃a patak ng̃ luha ang nagiging tugon +at sa kagaganito na lamang inumaga ang ating kaawa-awang binibini.</p> + +<p>Umagang umaga pa'y nanaog na; nakabihis ng̃ kaniyang pangkaraniwang +soot, at di pa nakalalayo ng̃ mg̃a ilang hakbang, ay muling nagbalik, +pumanhik at naupo sa isang likmuan na tutop ang noo at iniisip ang +kaniyang mg̃a gagawin; di kaginsa ginsa'y nagkagising na ang +sambahayan at ng̃ mamulatan ng̃ ina'y tinanong sia kung bakit.</p> + +<p>—Sumasakit po lamang ang ulo ko—ang isinagot at pagdaka'y tumindig +at nagpa-alam <span class='pagenum'><a name="Page_22" id="Page_22">Páhiná 22</a></span>na sasaglit muna siya kina Anchang.</p> + +<p>—Ang sabi moy sumasakit ang ulo mo at saka maglalakad ka pa.</p> + +<p>—Wala na po naman eh ...</p> + +<p>—Pagka-agahan na ang ulit naman ng̃ inang di na nahalata ang mg̃a +sagot na gawagawaan lamang ng̃ kaniyang anak.</p> + +<p>Ang binibini, taglay ng̃ pagkamasunuring anak, ay napahinuhod ng̃unit +wari ay isang maitim at malaking kamay ang pumipisil sa kaniyang puso, +nanglalata at madalas mapahinto sa ano man niyang ginagawa. Nag +agahan, at ng̃ maluat na'y nag paalam na muli; ang ina na mapag +palayaw at mairugin ay di makatangi pinahintulutan siya, kaya't itoy +lumakad na nakatalukbong ng̃ paniyong sutla at sapagka't di naman +lubhang malayo ang bahay ng̃ kaniyang ali ay agad na narating, walang +pang̃iming pumanhik at nagtuloy palibhasay isang bahay na lagi niang +pinaparoonan, pumasok sa loob at dinatnan ang kaniyang tia Enciang na +nananahi.</p> + +<p>—Ano po iyang ginagawa ninyo—ang unang bati ng̃ dumating.</p> + +<p><span class='pagenum'><a name="Page_23" id="Page_23">Páhiná 23</a></span></p><p>—Eh, ito bang saya tinatabi kot magagamit pa din naman eh ...</p> + +<p>—Bakit po kayo, si Anchang po saan naruroon?</p> + +<p>—Naríyan sa silid at mayroon yatang ginagawa; pasukin mo.</p> + +<p>Nagtuloy ang ating binibini at ng̃ nasa pintuan na'y agad tiniklop ng̃ +dinatnan ang kaniyang sulat na ginagawa at sinalubong na nakang̃iti +ang kaniyang kapatid.</p> + +<p>—Bakit ng̃ayon ka lamang naparito? kahapon pa kita ina-antay—ang +maligayang tanong ni Anchang.</p> + +<p>—May kailang̃an ka ba sa akin—at napatak na naman ang luha sa pagka +ala-ala niya ng̃ kaniyang nabalitaan kagabi, bakit ang isa pang +nakapag padalamhating lalo sa kaniya'y ang pagkamalas sa liham na +dinatnan niyang sinusulat na siyang nagpasok sa kaniyang ala-ala ng̃ +kung ano ano nang mg̃a bagay.</p> + +<p>—May dinaramdam ka ba?—ang maamong tanong naman ng̃ kaniyang kapatid +na napaluha rin—ano ba ang ibig mong inumin?—at umakmang lalabas, +ng̃unit pinigilan ni Delang sa <span class='pagenum'><a name="Page_24" id="Page_24">Páhiná 24</a></span>nasang huag ng̃ maalaman ng̃ kanilang +tia Enciang ang kaniyang mg̃a nasasaloob at tumugon na lamang ng̃:</p> + +<p>—Huag ka ng̃ mabahala may na ala-ala lamang akong isang kalunos lunos +na mapagsasapit.</p> + +<p>—Nino?...anó yaon?</p> + +<p>—..........................</p> + +<p>—Anó lamang yaon eh—ang patampo ng̃ salita ni Anchang.</p> + +<p>Iniisip ng̃ ating binibini kung ano ang kaniyang gagawin, siya'y nasa +isang malawak na dagat ng̃ nag-aalinlang̃ang di niya matarok ang +magiging hanga. "Ipagtapat ko ó huag" ang di niya malutas, na +palaisipan sa kaniyang mg̃a pagbabaka at namalisbis na naman ang luha +sa kaniyang mg̃a mata at nagiyakan na lamang ang magkapatid. ¡Kay pait +lunukin ng̃ mg̃a kapighatiang ito! nagparaan ng̃ mg̃a ilang simbuyo +ng̃ kahirapan ang dalawa at muli na namang nag-usap.</p> + +<p>—Bakit lamang? Ako'y tutulong sa mg̃a pinapasan mong dalamhati, ayaw +ka ba—ang ulit nanaman ng̃ bunso.</p> + +<p><span class='pagenum'><a name="Page_25" id="Page_25">Páhiná 25</a></span></p><p>Ninanasa na sanang magtapat ni Delang ng̃unit pinigil siya ng̃ +malaking kahihiyan sapagkat siya'y isang kapatid na matandang dapat +kunang uliran sa kabutihan.</p> + +<p>—¡Delang! ¡Delang!—ang mg̃a tawag na mula sa labas—ipinatatawag ka +ng̃ nanay mo kayat dalidali niyang pinapahid ang mg̃a luha at bago pa +lumabas.</p> + +<p>—Bakit namumugto iyang mg̃a mata mo? Bakit ka umiiyak?—ang sunod +sunod na tanong ng̃ matanda pagka kita kay Delang.</p> + +<p>Maluat na di nakaimik ang ating binibini at pagkaraa'y sinabing:</p> + +<p>—Nakagat po ng̃ langam ang sulok ng̃ mata ko.</p> + +<p>—Huag mong pagkukusutin; tina tawag ka daw ng̃ nanay mo.</p> + +<p>Nagpa-alam ang ating binibini at tinung̃o ang kanilang tahanan.</p> + + + +<hr style="width: 30%;" /> + +<p><span class='pagenum'><a name="Page_26" id="Page_26">Páhiná 26</a></span></p> + +<h2><a name="VI" id="VI"></a>VI</h2> + +<h3>¡PATAWAD!</h3> + + +<p>Si Anchang ay naiwan sa pag-iisa, ang kaniyang silid na dati'y masaya +ng̃ayon ay mapanglaw, di niya mapagkuro ang mg̃a ibig sabihin ng̃ +kaniyang kapatid kung minsay isipin niyang ang kaniyang sarile ang +sasapit sa isang kalagayang kalunos lunos gaya ng sinabi, ng̃unit siya +rin ang kusang nagmamatuid na aniya'y di ko sasapitin yaon sapagkat +sino ang lalapastang̃an sa akin? Si Peping ay tapat ang pagibig at sa +kaniya'y wala akong paniwalang mapapariwara lamang ang pag-asa ko, +wala akong nalalamang itinatang̃i siyang iba at di ko naman iniisip na +siya'y magtatang̃i pa sapagkat naniniwala ako sa kaniyang mg̃a +pang̃ako at di naman niya sasayang̃in ang mg̃a pagmamahal ko. Ako ang +tinatang̃isan ng aking kapatid?.... Hindi, sapagkat anó ang dapat +niyang ikalungkot sa akin? Ang kaniyang sarile ang iniiyakan? Ewan ko, +ng̃unit ano naman <span class='pagenum'><a name="Page_27" id="Page_27">Páhiná 27</a></span>ang dapat niang ikalumbay? Wala akong maala-ala. +Mg̃a sandali itong punong puno ng̃ mg̃a pagkukuro sa isip ni Anchang. +At si Delang anó naman ang ginagawa? Ah ... siya nama'y nananang̃is sa +kanilang silid di makalabas kahit tinatawag kaniyang mapag arugang ina +at hangang sa siya'y mahalata sa pamamanglaw.</p> + +<p>—Bakit? ang marahang tanong ng̃ ina pagkamasid sa mg̃a matang +binabalung̃an ng̃ luha ng̃ kaniyang anak.</p> + +<p>—Wala po—ang sagot naman na ipinakalilihim pa ring pilit ang +kaniyang mg̃a dalita palibhasay nahihiya siyang mabuksan ang mg̃a +aklat ng̃ pag-ibig na nakatago sa kaniyang puso, ng̃unit sa kapipilit +ng̃ ina ay nagsabing: "Ako po'y sawing palad" hangang dito na lamang +ang mg̃a naipagtapat ni Delang hangang sa sapitan sila ng̃ +kinagabihan.</p> + +<hr style="width: 15%;" /> + +<p>Si Peping ay walang malay sa mg̃a nangyayari, payapang payapang +ginugunita ang napakasarap niyang buhay. "Magkapatid ang nasa kamay +ko" ang ulit ulit na sinasabi ¡kay tamis ng̃ aking kapalaran na +pinag-aagawan ng̃ <span class='pagenum'><a name="Page_28" id="Page_28">Páhiná 28</a></span>dalawang magagandang binibini! Ang aking pag-ibig +ay dalawang puso ang sumasariwa, siyang nagdidilig pagdating ng̃ oras, +anó pang ligaya ng̃ buhay ang hahanapin?"</p> + +<p>Ikalabing isang oras na ng̃ gabi. Mapamaya maya'y nanaog, lumakad at +pagkatapat sa silid ng̃ isang bahay na malaki ay luming̃on sa +magkabikabilang panig at ng̃ walang matamulawang tawo ay +tuming̃ating̃ala at tumawag:</p> + +<p>—¡Anchang!....¡Anchang!</p> + +<p>—.......................</p> + +<p>—¡Anchang!—ang mariin niang tawag na tumaos hangang sa puso ng̃ +binibini, kaya't agad nagbalikuas ito't ipinuang ng̃ kaunti ang +durung̃awan.</p> + +<p>Nakaramdam ng̃ panibagong init ng̃ katawan ang binata, lumukso ang +puso sa galak sa pagkasung̃aw ng̃ isang <i>diosa</i> ng̃ kagandahan.</p> + +<p>—Ako'y naririto—ang ulit pa.</p> + +<p>—Bakit ka napaparito ng̃ ganitong oras? Baka may makakita sa iyo ay +pagbintang̃an kang masamang tawo: umalis ka dian sa tapat ng̃ bintana.</p> + +<p>—¿Saan ako paparoon, Anchang?</p> + +<p><span class='pagenum'><a name="Page_29" id="Page_29">Páhiná 29</a></span></p><p>—Umuwi ka na at akoy di maka papanaog, sapagkat malalim na ang gabi.</p> + +<p>Mayroon lamang akong isang mahalagang babagay na sasabihin sa iyo; +natatakot ka ba? sasalubung̃in kita sa hagdanan.</p> + +<p>—Sabihin mo na.</p> + +<p>—Ayaw ako. Ang ibig koy ibulong at ng̃ walang makarinig: ni ang mg̃a +halaman, ni ang mg̃a panggabing ibon.</p> + +<p>—Sa ibang araw na ó bukas kaya pagparito mo.</p> + +<p>—Sa isang maliit ko kayang kahiling̃ang ito'y ipahahalata mo na ang +kawalan mo ng̃ pagmamahal sa akin? Anchang, talastas mong ako'y +nagpakapuyat; diyata't, pawawalan mo ng̃ halaga ang aking mg̃a +pagtitiis.</p> + +<p>Nagdalang habag ang binibini; nalunos sa mg̃a ipinagturing ng̃ binata +kaya't malubay na tumugon.</p> + +<p>—Paano ang gagawin kong pagpanaog?</p> + +<p>—Kailan ma't iibigi'y madali ang alin mang bagay.</p> + +<p>Dahan dahang lumabas, ibínukas, ang nakalapat na pintuan, at +palibhasa'y kahoy ang <span class='pagenum'><a name="Page_30" id="Page_30">Páhiná 30</a></span>sahig at hagdanan, kaya't, walang kalatis +siyang nakapanaog. Pumasok ang ating binata sa looban at sinalubong +ang kaniyang irog, ng̃uni't sa kaniyang pagpasog ay namalas pala naman +agad siya ng̃ isang babaeng putos na putos ng̃ itim, nakatalukbong at +agad na sumunod sa binata at ng̃ kasalukuyang sapupo ni Peping ang +malantik na baywang ng̃ kaniyang Anchang ay siyang pagdating ng̃ +binibini na sa dagok ng̃ pighati sa kaligayaligayang buhay ng̃ dalawa +at sa kahapishapis niyang kapalaran ay hinawakang mahigpit ang +kaniyang sundang patakbong lumapit at itinarak sa dibdib ng̃ binata +kasabay ang mg̃a nang̃ang̃atal niyang salitang:</p> + +<p>—¡¡¡Masakim!!!....¡¡¡Masakim!!!</p> + +<p>—Bakit? Bakit?—ang sigaw ni Anchang at sinapupo ang kaniyang irog.</p> + +<p>—¡Patawad!—ang kalunos lunos na taghoy ni Peping at nabual na di +napigilan ni Anchang.</p> + +<hr style="width: 15%;" /> + +<p>At ng̃ makita ni Delang ang kaawa-awang bangkay ni Peping ay +napasigaw.</p> + +<p>—¡Dios ko! ¡anó itong aking nagawa?...Nagsisi, nanang̃is, +nanaghoy....</p> + +<p><span class='pagenum'><a name="Page_31" id="Page_31">Páhiná 31</a></span></p><p>—Pepíng, patawarin mo ako; akoy nagkasala sa iyo: di ko nalalaman +ang aking nagawa. ¡Ay Peping sino ng̃ayon ang kikilalaning ama ng̃ +sangol na balang araw ay ilulual ko sa maliwanag? ¡Dios ko! ¿anó ang +aking nagawa?</p> + +<p class="center noind gap">WAKAS</p> + +<div class="figcenter" style="width: 120px;"> +<img class="gap" src="images/032.jpg" width="120" height="58" alt="Decorative motif" title="Decorative motif" /> +</div> + + +<hr/> + +<h2>Sombreria Internacional</h2> + +<h4>Calle Jolo No. 271</h4> + +<div class="blocknarrow"> +<p>Ditoy nag bibile ng mga sambalilong +gaya ng buntan, calasiaw, baliwag, sabutan +at ibpa., gayon din tumatangap ng +pagpapaputi at pag papaayos sa mababang +halaga.</p> +</div> + +<div class="figcenter" style="width: 120px;"> +<img class="gap" src="images/032.jpg" width="120" height="58" alt="Decorative motif" title="Decorative motif" /> +</div> + +<h2 class="gap">"EL ARNES"</h2> + +<div class="blocknarrow"> +<p>Ang tindahang ito'y nag bibili ng +guarniciones at ibat iba pa na kagamitan +sa kabayo at tumatangap din ng +pag papakumpuni sa mababang halaga.</p> + +<p class="right">CALLE JOLO No. 271</p> +</div> + +<hr style="width: 30%;" /> + +<h2>SASTRERIA</h2> +<h4>DE</h4> +<h2>PATRICIO REYES</h2> + +<h3>RECIBE TODA CLASE DE TRABAJOS<br /> +A PRECIOS MODICOS</h3> + +<h5>Azcarraga (frente al Ferro-carril.) Tondo-Manila.</h5> + +<p class="center noind">===============</p> + +<h2 class="gap">"El vicio del Mundo"</h2> +<h4>FABRICA DE TABACOS</h4> + +<p class="center noind"><i>Dali'y sa Daang Faspia at ngayon ay sa<br /> +Daang Morga, blg. 35 Tondo.</i><br /> +Aring tunay ng Kalahi</p> + +<div class="blocknarrow"> +<p class="right cap"><i>Doroteo Nico.</i></p> +</div> + +<p class="center noind">===============</p> + +<h2 class="gap">BERNABE STUDIO</h2> + +<p class="center noind">Rumeretrato araw araw mula sa ika<br /> +9 ng̃ umaga hangang ika 4 ng̃ hapon</p> + +<p class="center noind"><b><i>Peinadora Gratis</i></b></p> + +<p class="center noind">Malinis, mahusay, at madaling<br /> +gumawa.</p> + +<p class="center noind">Tumatangap ng̃ ano mang na<br /> +uukòl sa Fotografia.</p> + +<p class="center noind"><b>Gral. Izquierdo blg. 379, Trozo P.O.B. 973</b></p> + +<hr style="width: 30%;" /> + +<div class="blocknarrow"> +<p class="noind"><b>Mga Binata:</b></p> + +<p>Ibig ninyong huag limutin ng inyong +mga minamahal?</p> + +<p>Bigian ninyo sila ng uliran pabasahin +ninyo ng novelang <i><b>"Ang Pagibig"</b></i> +ni Ag. Pascual upang makilala +nila kung sino si Sening at kung ano +ang ugali ni Sening sa pag-ibig.</p> +</div> + +<p class="center noind"><b>Ipinagbibili sa lahat ng Aklatan.</b></p> + +<p class="center noind">===============</p> + +<h2 class="gap">"SINAG==TALA"</h2> + +<h3>SOMBRERIA<br /> +NI<br /> +ARCADIO BACHO</h3> + +<h5>Haya 3-4-Tundo. Maynila.</h5> + +<p class="center noind">===============</p> + +<h2 class="gap">LIMBAGAN AT LIBRUHAN</h2> + +<h3>ni MIRANDA at Ka.</h3> + +<div class="blocknarrow"> +<p class="right"><i>Daang San Jacinto Blg. 50</i></p> + +<p><b>Tumatangap ng̃ sari-saring +limbagin, libruhin, mga anyaya +sa kasal, binyag, esquela, at ibat +iba pa.</b></p> +</div> + + +<hr style="width: 30%;" /> + +<h2>ARMERIA AT CERRAJERIA</h2> +<h3>ni Martin G. Lontok.</h3> + +<h5>Crespo Blg. 60, Quiapo—at—S. Pedro Blg. 73.<br /> +Sta. Cruz.—Maynila, K. P.</h5> + +<p class="center noind">Tumatangap ng̃ mga gawain sa<br /> +pag-aayos ng̃ mga kaban ng̃ salapi,<br /> +maquina sa pagsulat at<br /> +pananahi, mga bicicleta at nag<br /> +eempayona ng̃ mg̃a bakal at patalim.</p> + +<p class="center noind">===============</p> + +<h2 class="gap">SASTRERIA<br /> +DE<br /> +ROSENDO ESCOBAR</h2> + +<p class="center noind">Recibe toda clase de trabajos<br /> +concernientes al ramo.</p> + +<div class="blocknarrow"> +<p class="right"><i>Azcarraga (frente al Teatro Rizal)<br /> +Tondo-Manila.</i></p> +</div> +<hr style="width: 30%;" /> + + +<h2>AGUA MINERAL</h2> + +<h4>SA</h4> + +<h3>LOS BAÑOS</h3> + +<h4>BINUBUHAY NG PUHUNANG PILIPINO</h4> + +<div class="figcenter" style="width: 120px;"> +<img src="images/dec_end1.jpg" width="120" height="26" alt="Decorative motif" title="Decorative motif" /> +</div> + +<h2 class="gap">MAKILING</h2> + +<div class="blocknarrow"> +<h4>Mabuting inumin para sa sikmura.</h4> + +<h4>Ipinagbibili sa lahat ng almacen.</h4> + +<p class="center noind">Sanga sa Maynila<br/> +Acuña, blg. 19-San Nicolas</p> + +<p>Telefono 3633.</p> +</div> + +<div class="figcenter" style="width: 250px;"> +<img src="images/dec_end2.jpg" width="250" height="26" alt="Decorative motif" title="Decorative motif" /> +</div> + +<hr style="width: 30%;" /> + + + + + + + + +<pre> + + + + + +End of the Project Gutenberg EBook of Masakím, by Andrés Pascual + +*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MASAKÍM *** + +***** This file should be named 18386-h.htm or 18386-h.zip ***** +This and all associated files of various formats will be found in: + http://www.gutenberg.org/1/8/3/8/18386/ + +Produced by Tamiko I. Camacho, Pilar Somoza and PG +Distributed Proofreaders at http://www.pgdp.net Para sa +pagpapahalaga ng panitikang Pilipino. + + +Updated editions will replace the previous one--the old editions +will be renamed. + +Creating the works from public domain print editions means that no +one owns a United States copyright in these works, so the Foundation +(and you!) can copy and distribute it in the United States without +permission and without paying copyright royalties. Special rules, +set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to +copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to +protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project +Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you +charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you +do not charge anything for copies of this eBook, complying with the +rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose +such as creation of derivative works, reports, performances and +research. They may be modified and printed and given away--you may do +practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is +subject to the trademark license, especially commercial +redistribution. + + + +*** START: FULL LICENSE *** + +THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE +PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK + +To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free +distribution of electronic works, by using or distributing this work +(or any other work associated in any way with the phrase "Project +Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project +Gutenberg-tm License (available with this file or online at +http://gutenberg.org/license). + + +Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm +electronic works + +1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm +electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to +and accept all the terms of this license and intellectual property +(trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all +the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy +all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession. +If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project +Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the +terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or +entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8. + +1.B. "Project Gutenberg" is a registered trademark. It may only be +used on or associated in any way with an electronic work by people who +agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few +things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works +even without complying with the full terms of this agreement. See +paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project +Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement +and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic +works. See paragraph 1.E below. + +1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" +or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project +Gutenberg-tm electronic works. Nearly all the individual works in the +collection are in the public domain in the United States. If an +individual work is in the public domain in the United States and you are +located in the United States, we do not claim a right to prevent you from +copying, distributing, performing, displaying or creating derivative +works based on the work as long as all references to Project Gutenberg +are removed. Of course, we hope that you will support the Project +Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by +freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of +this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with +the work. You can easily comply with the terms of this agreement by +keeping this work in the same format with its attached full Project +Gutenberg-tm License when you share it without charge with others. + +1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern +what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in +a constant state of change. If you are outside the United States, check +the laws of your country in addition to the terms of this agreement +before downloading, copying, displaying, performing, distributing or +creating derivative works based on this work or any other Project +Gutenberg-tm work. The Foundation makes no representations concerning +the copyright status of any work in any country outside the United +States. + +1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg: + +1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate +access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently +whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the +phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project +Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, +copied or distributed: + +This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with +almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or +re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included +with this eBook or online at www.gutenberg.org + +1.E.2. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived +from the public domain (does not contain a notice indicating that it is +posted with permission of the copyright holder), the work can be copied +and distributed to anyone in the United States without paying any fees +or charges. If you are redistributing or providing access to a work +with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the +work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 +through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the +Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or +1.E.9. + +1.E.3. If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted +with the permission of the copyright holder, your use and distribution +must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional +terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked +to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the +permission of the copyright holder found at the beginning of this work. + +1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm +License terms from this work, or any files containing a part of this +work or any other work associated with Project Gutenberg-tm. + +1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this +electronic work, or any part of this electronic work, without +prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with +active links or immediate access to the full terms of the Project +Gutenberg-tm License. + +1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, +compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any +word processing or hypertext form. However, if you provide access to or +distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than +"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version +posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), +you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a +copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon +request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other +form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm +License as specified in paragraph 1.E.1. + +1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, +performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works +unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9. + +1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing +access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided +that + +- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from + the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method + you already use to calculate your applicable taxes. The fee is + owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he + has agreed to donate royalties under this paragraph to the + Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments + must be paid within 60 days following each date on which you + prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax + returns. Royalty payments should be clearly marked as such and + sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the + address specified in Section 4, "Information about donations to + the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." + +- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies + you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he + does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm + License. You must require such a user to return or + destroy all copies of the works possessed in a physical medium + and discontinue all use of and all access to other copies of + Project Gutenberg-tm works. + +- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any + money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the + electronic work is discovered and reported to you within 90 days + of receipt of the work. + +- You comply with all other terms of this agreement for free + distribution of Project Gutenberg-tm works. + +1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm +electronic work or group of works on different terms than are set +forth in this agreement, you must obtain permission in writing from +both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael +Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark. Contact the +Foundation as set forth in Section 3 below. + +1.F. + +1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable +effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread +public domain works in creating the Project Gutenberg-tm +collection. Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic +works, and the medium on which they may be stored, may contain +"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or +corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual +property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a +computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by +your equipment. + +1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right +of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project +Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project +Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all +liability to you for damages, costs and expenses, including legal +fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT +LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE +PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE +TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE +LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR +INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH +DAMAGE. + +1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a +defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can +receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a +written explanation to the person you received the work from. If you +received the work on a physical medium, you must return the medium with +your written explanation. The person or entity that provided you with +the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a +refund. If you received the work electronically, the person or entity +providing it to you may choose to give you a second opportunity to +receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy +is also defective, you may demand a refund in writing without further +opportunities to fix the problem. + +1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth +in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER +WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO +WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE. + +1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied +warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. +If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the +law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be +interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by +the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any +provision of this agreement shall not void the remaining provisions. + +1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the +trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone +providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance +with this agreement, and any volunteers associated with the production, +promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, +harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, +that arise directly or indirectly from any of the following which you do +or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm +work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any +Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause. + + +Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg-tm + +Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of +electronic works in formats readable by the widest variety of computers +including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists +because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from +people in all walks of life. + +Volunteers and financial support to provide volunteers with the +assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's +goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will +remain freely available for generations to come. In 2001, the Project +Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure +and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations. +To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation +and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 +and the Foundation web page at http://www.pglaf.org. + + +Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive +Foundation + +The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit +501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the +state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal +Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification +number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at +http://pglaf.org/fundraising. Contributions to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent +permitted by U.S. federal laws and your state's laws. + +The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. +Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered +throughout numerous locations. Its business office is located at +809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email +business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact +information can be found at the Foundation's web site and official +page at http://pglaf.org + +For additional contact information: + Dr. Gregory B. Newby + Chief Executive and Director + gbnewby@pglaf.org + + +Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg +Literary Archive Foundation + +Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide +spread public support and donations to carry out its mission of +increasing the number of public domain and licensed works that can be +freely distributed in machine readable form accessible by the widest +array of equipment including outdated equipment. Many small donations +($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt +status with the IRS. + +The Foundation is committed to complying with the laws regulating +charities and charitable donations in all 50 states of the United +States. Compliance requirements are not uniform and it takes a +considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up +with these requirements. We do not solicit donations in locations +where we have not received written confirmation of compliance. To +SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any +particular state visit http://pglaf.org + +While we cannot and do not solicit contributions from states where we +have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition +against accepting unsolicited donations from donors in such states who +approach us with offers to donate. + +International donations are gratefully accepted, but we cannot make +any statements concerning tax treatment of donations received from +outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff. + +Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation +methods and addresses. Donations are accepted in a number of other +ways including checks, online payments and credit card donations. +To donate, please visit: http://pglaf.org/donate + + +Section 5. General Information About Project Gutenberg-tm electronic +works. + +Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm +concept of a library of electronic works that could be freely shared +with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project +Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support. + + +Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed +editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. +unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily +keep eBooks in compliance with any particular paper edition. + + +Most people start at our Web site which has the main PG search facility: + + http://www.gutenberg.org + +This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, +including how to make donations to the Project Gutenberg Literary +Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to +subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks. + + +</pre> + +</body> +</html> diff --git a/18386-h/images/032.jpg b/18386-h/images/032.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..abe3685 --- /dev/null +++ b/18386-h/images/032.jpg diff --git a/18386-h/images/cover_b.jpg b/18386-h/images/cover_b.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..3fe1d7e --- /dev/null +++ b/18386-h/images/cover_b.jpg diff --git a/18386-h/images/cover_t.jpg b/18386-h/images/cover_t.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..a8fca98 --- /dev/null +++ b/18386-h/images/cover_t.jpg diff --git a/18386-h/images/dec_cov.jpg b/18386-h/images/dec_cov.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..546d420 --- /dev/null +++ b/18386-h/images/dec_cov.jpg diff --git a/18386-h/images/dec_end1.jpg b/18386-h/images/dec_end1.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..fc18602 --- /dev/null +++ b/18386-h/images/dec_end1.jpg diff --git a/18386-h/images/dec_end2.jpg b/18386-h/images/dec_end2.jpg Binary files differnew file mode 100644 index 0000000..1b9f860 --- /dev/null +++ b/18386-h/images/dec_end2.jpg diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt new file mode 100644 index 0000000..6312041 --- /dev/null +++ b/LICENSE.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +This eBook, including all associated images, markup, improvements, +metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be +in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES. + +Procedures for determining public domain status are described in +the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org. + +No investigation has been made concerning possible copyrights in +jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize +this eBook outside of the United States should confirm copyright +status under the laws that apply to them. diff --git a/README.md b/README.md new file mode 100644 index 0000000..b3aefa1 --- /dev/null +++ b/README.md @@ -0,0 +1,2 @@ +Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for +eBook #18386 (https://www.gutenberg.org/ebooks/18386) |
