initial commit of ebook 18386HEADmain

13 files changed, 2655 insertions, 0 deletions

diff --git a/.gitattributes b/.gitattributes
new file mode 100644
index 0000000..6833f05
--- /dev/null
+++ b/.gitattributes
@@ -0,0 +1,3 @@
+* text=auto
+*.txt text
+*.md text
diff --git a/18386-8.txt b/18386-8.txt
new file mode 100644
index 0000000..b55afad
--- /dev/null
+++ b/18386-8.txt
@@ -0,0 +1,1265 @@
+The Project Gutenberg EBook of Masakím, by Andrés Pascual
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Masakím
+
+Author: Andrés Pascual
+
+Release Date: May 14, 2006 [EBook #18386]
+
+Language: Tagalog
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MASAKÍM ***
+
+
+
+
+Produced by Tamiko I. Camacho, Pilar Somoza and PG
+Distributed Proofreaders at http://www.pgdp.net Para sa
+pagpapahalaga ng panitikang Pilipino.
+
+
+
+
+
+[Transcriber's note: Tilde g in old Tagalog which is no longer used is
+marked as ~g.]
+
+[Paalala ng nagsalin: May kilay ang mga salitang "ng, mga," at iba pa
+upang ipakita ang dating estilo sa pag-sulat ng Tagalog na sa ngayon
+ay hindi na ginagamit.]
+
+
+=Colegio "LA JUVENTUD"=
+
+_Plan de Ensenanza adecuado al del Gobierno._
+
+Bajo la direccion del Prof.
+
+=Perfecto del Rosario.
+
+MORIONES, TONDO.--MANILA=
+
+       *       *       *       *       *
+
+
+=Estudios de Primary school,
+Intermediate y Secondary
+y Especiales de Peritaje
+Mercantil, Mecanico
+y Agrimensor.
+
+Reciben internos, medio-internos
+y externos.=
+
+       *       *       *       *       *
+
+=Ang GAWAAN NG GUITARRA=
+
+_ni Pedro Buencamino.
+
+Calle Dulumbayan Blg. 139._
+
+       *       *       *       *       *
+
+Ay gumagawa ñg sarisaring instrumento
+de cuerdas at nagbibili ñg
+ibat ibang cuerdas sa mababang halaga.
+
+=Aklatang "HANTIK"
+ni J.D. Ampil at ka.=
+
+
+       *       *       *       *       *
+
+
+
+=¡¡¡MASAKÍM!!!=
+
+sinulat ni
+
+=Andrés Pascual=
+
+
+UNANG PAGKALIMBAG
+
+=NAVOTAS, RIZAL. K.F 1910.
+
+Limbagan ni MANUEL MIRANDA=
+
+Daang San Jacinto Blg. 50
+
+
+       *       *       *       *       *
+
+="LA UNION"
+
+SOMBRERERIA
+
+RELOJERIA
+
+AT PLATERIA
+
+Mga kasankapan ukol sa mga babae at lalaki; gaya ng Tsapin, Kuello,
+Punos, Korbata at iba pa.
+
+Aring tunay ng kalahi.
+
+A. RIVERA
+
+Rosario, blg. 81 Maynila K. P.
+
+May malaking pagbabawas sa pakiawan.=
+
+[Larawan]
+
+
+
+
+=I.
+
+SINO KA?=
+
+
+Hating gabi, madilim, ang m~ga dahon n~g halaman ay nan~gakayuko, ang
+m~ga ibon ay di man lamang humuhuni, sa m~ga hayop mula sa
+kanikanilang himlayan ay walang maririnig na kahit isang putól na
+un~gol man lamang, ang m~ga ka-awa-awang mangagawá sa paghanap n~g
+ipagtatawid gutom sa boong maghapon ay payapang payapang
+nan~gagpapahin~galay, ang m~ga hapó at n~galáy nilang bisig sa
+pag-gawá ay inihahanap n~g panibagong lakás, lahat ay tahimik at
+waring ipinaghehele n~g m~ga walang patlang at malalaking patak n~g
+ulan, n~gunit, sino yaon?....... isang maitim na aninong naglalagos sa
+isang makipot na daan! naglalamay at sinasamantala ang gayong
+kalaliman n~g gabi! sino?...... Pumasok sa isang bakuran, yumuko at
+sumoot sa silong na pantay balikat n~g isang bahay na may
+pangkaraniwang laki.
+
+Makaraan ang m~ga ilang sandali ay huminto ang ulan, nagliwanag at
+ang lan~git ay biglang nasabugan n~g m~ga maliliit na mata ni Bathala,
+noon m~ga nag-anti-antilaw na bituing nakamamalas n~g m~ga lihim na
+gawa at pangyayari sa boong magdamag.
+
+Di kaginsa ginsay anasan ang nadinig:
+
+--Sino ka?...ang tanong na mula sa itaas.
+
+--Ako ... ang sagot naman.
+
+--Sinong ikaw?
+
+--Ako, ang iyong minamahal.
+
+--Peping!
+
+--Delang!
+
+--Bakit ka naparito?
+
+--Ayaw ka bang pumarito ako?
+
+--Hindi. N~gunit baka magising sila ay ikaw din ang inaalaala ko, di
+ko matitiis ang mangyayari sakaling maramdaman ka. At bakit ka
+nagpapakapuyat ay mayroong _clase_ kayo bukas?
+
+--Huag kang malakas magsalita at baka n~ga sila magising, manaog ka at
+dito tayo sa halamanan mag-ulayaw, dali na, at dito mo ipalasap ang
+matatamis mong pagmamahal at gagantihin ko n~g m~ga sariwang ala-ala.
+
+--Baka sila magising?....
+
+--Hindi.
+
+Makaraan ang m~ga ilang mabayanad na yatiit n~g sahig ay nabuksan ang
+tabing n~g pinto at sa susun~gaw ang ating binibini; maputi at wari'y
+isang tala na pan~ginoon n~g ibang m~ga bituin sa kaningnin~gan kaya't
+walang kalulua ang di mamangha sa gayong kagandahan, at pagkapanaog sa
+isang hagdanang may limang baytang ay sinalubong na n~g ating binata
+at nagyakap ang mag sing irog ¡kay sarap na pagmamahalan! at
+pagkatapos maigawad n~g isá at isa ang nararapat ay nan~gagsiupo sa
+isang bancong kawayan na nasa ilalim n~g isang malabay na puno n~g
+_acacia_.
+
+--Kay tamis mong magmahal--ang pauna n~g binata.
+
+--At hangang kailan mo ako lilimutin? ang tugon naman n~g ating
+binibini.
+
+Di na nakuhang sumagot pa ang isa at isa at m~ga lan~gitn~git n~g
+sahig na muli ang narinig mulá sa itaas.
+
+--¡Nagising! ¡Nagising!--ang halos panabay n~g dalawa.
+
+Isinoot na dali dali n~g ating binata ang kaniyang _capote_ at
+nagkanlong sa puno n~g kahoy na nasa gawing likuran n~g kanilang
+pinagulayawan sa nasang makimatyag n~g m~ga mangyayari. Dahan dahang
+pumanhik ang binibini at pagkatapos n~g isang tanong na: "Saan ka
+nangaling" at sagot dian po lamang sa labas ay wala nang narinig na
+ano man at ang lahat ay nanauli sa dati kaya't ang ating binata'y
+nagtuloy n~g umuwi at naghintay na lamang n~g kinaumagahan.
+
+
+
+
+=II.
+
+Walang Dios? ¡Nakapangíngilabot!=
+
+
+Lingo.
+
+Sa isang bahay-samahan sa nayon n~g X ... ay nan~gagkakatipon na ang
+ilang m~ga binata ika-tatlo pa lamang n~g hapon, at palibhasay wala pa
+sa tadhanang ika-apat at sapagkat wala pa din naman sa tadhanang
+bilang n~g m~ga kasapi upang ipagsimula n~g isang pulong kalahatang
+idadaos nila, kayat wala pa sa kaayusan ang pagtitipon, gulong gulo,
+salitaan dito, tawanan doon, biruan dito at kalabitan sa kabila
+datapua't sa lahat n~g m~ga gayong umpukan ay nanaig ang malakas na
+salitaan n~g dalawa na nasa gawing dun~gawang tabing daan, kayat ang
+ilan sa m~ga nan~gagsisipaglakad ay nan~gapapatigil lalo na't kung
+mapalakas ang pan~gan~gatwiran nitong isa na tinututulang mahigpit ang
+pagkakaroon n~g Dios. Lahat n~g m~ga salitaan ay nan~gapatigil, lahat
+ay di umimik, liban sa isang nagsasalaysay n~g kaniyang m~ga
+paniniwala.
+
+--Walang Dios--ang ulit nito--sapagkat kung mayroong Dios ay saan
+naroon ang kaniyang kapangyarihan at di igawa upang ang lahat n~g
+tao'y papagpantay pantayin sa ibabaw n~g lupa? Saan naroon iyang Dios
+at natitiis ang pagkakaroon n~g m~ga may mababa at matataas na urí at
+kalagayan n~g taó? Iyang m~ga bagay bagay sa ibabaw n~g lupa na ating
+nakikita ay tinututulan kong di gawa n~g iisang Dios, sapagkat
+maraming m~ga halaman na tumutubo sa lupa at kung walang lupa ay wala
+noong m~ga halaman samakatwid ay di dahil sa likha n~g Dios, kundi
+dahil sa mayroong lupá.
+
+Alin~gaw-n~gawan ang nadinig pagkatapos n~g gayong pan~gan~gatuiran at
+m~ga nan~gananaig na tinig ang nan~gariringan n~g ganitong salita:
+
+--Walang Dios?.... ¡Nakapan~gin~gilabot!
+
+--Dahan dahan ka po ginoong Kalihim--ang sagot naman n~g
+Pan~galawang-Pan~gulo n~g Samahan--at ipagpatawad po ninyong sabihin
+ko na kayo'y nabibigla lamang n~g m~ga pan~gan~gatwiran, sapagka't ang
+Sanlibutan ay nayari sapagkat di maikakailang mayroon _isa_ na
+lumikha noon, iyang kataas taasan, iyang Dios. Maraming m~ga halaman
+n~ga ang tumutubo sa lupa n~gunit di dahil sa lupa lamang kung kaya
+sila nabubuhay sapagkat may lupa man at walang han~gin, init at tubig
+ay di rin sila man~gabubuhay; at sino ang lumikha n~g lahat n~g itó,
+gayon din ang lupang inyong binanguit? Iyang kataas taasang Dios at
+kung wala _nito_ ay walang anoman, sapagkat _siya_ ang lumik-ha n~g
+lahat n~g bagay. Ito'y di pan~garap lamang n~g m~ga na nanambahan sa
+katotohanan kungdi siyang katunayan n~ga. At kung walang Dios na
+kikilalanin ang tawo ay lalong lalala ang m~ga katampalasanan, di
+mananatile ang katahimikan, palibhasa'y walang kinatatakutang
+magpaparusa sa panahong darating. Ang m~ga magnanakaw ay di kukuha n~g
+ano mang di kanila kailan ma't may m~ga tawo na sa kanila'y
+nagmamasid, ganiyan ang m~ga tawo sa ibabaw n~g lupa na kailan ma't,
+walang kinikilalang Dios ay patuloy n~g patuloy ang kanilang m~ga
+masasamang gawa.
+
+--Mag-iikalima na n~g hapon--ang nakaputol na salíta n~g Pan~gulo sa
+kanilang m~ga pag-usap.
+
+--Datapuat wala pa sa takdang bilang n~g m~ga dapat magsidalo--ang
+sagot naman n~g isang kasanguni--lagpas na n~ga sa tadhanang oras
+n~gunit kaypalay wala n~g darating--ang ulit pa--iyan ang masamang
+hilig n~g ating m~ga binata n~gayon, isang sakit na kung di
+malulunasay, pagkakatandaan at isang kapintasan na naman sa ating
+lahi.
+
+--Ang mabuti'y magkaroon n~g kadalaan ang ating m~ga kasapi. Tayo na.
+
+--Tayo na--ang panabayan naman n~g lahat at nan~gag-alisan.
+
+
+
+
+=III.
+
+¡PANGAHAS!=
+
+
+Sa isang bahay na malaki na nasa kabilang daan n~g kinatatayuan n~g
+Bahay-Samahan ay maraming tawo at buhat sa malayo'y walang madidinig
+kundi ang m~ga tawanan at m~ga paputol putol na salitaan, lahat ay
+masaya at gayon na lamang ang m~ga pinagpala ni Bathala sa kalupaan
+palibhasay ang m~ga gayon nilang pagtitipon ay nahihiyasan n~g m~ga
+tuksuhan at biruan n~g m~ga magkakasama.
+
+--Ang akala ko po'y may pulong kayo, natapos na pu ba?--ang isang
+tin~gig binibining nakapagpahinto sa kanilang m~ga pagkakatua.
+
+--Hindi po natuloy ah.....sapagkat tan~gi sa lumagpas na sa tadhanang
+oras ay wala pa rin sa takdang bilang n~g m~ga kasaping dapat
+magsidalo--ang sagot naman n~g ating kalihim.
+
+Kindatan, kalabitan at n~gitian na naman sa kabilang panig.
+
+--Sumagot na ang ating _candidato_--ang pasalising naibulong nitong
+isa sa kaniyang katabi.
+
+At pagkaraan n~g m~ga ilan pang sandaling pag-uusap ay
+nan~gagpaalaman na ang lahat, tan~gi ang ating binatang di man lamang
+natigatig sa kaniyang pagkakaupo maliban sa isang tugong "mauna na
+kayo."
+
+Nan~gag panaugan ang lahat at naiwan si Peping sa harapan n~g kaniyang
+pinipintuho, niyaong tala sa madaling araw, niyang di man dahil sa
+kaniyang m~ga pahiyas ay sapat n~g makatunaw n~g isang pusong bato,
+yumuko ang ating binata di makabata sa m~ga pasaning idinudulot sa
+kaniya ni Pag-ibig, n~gunit pinakapilit ding paglabanan ang lahat n~g
+ito, itinaas ang m~ga mata at nagsalita:
+
+--Hangang kailan pu kaya titiisin ninyo ako sa pagbabata n~g m~ga
+ganitong kahirapan at kulang pa pu ba ang m~ga katunayang naipamalas
+ko na?--tuloy dinampot ang kamay n~g kaniyang sinusuyo't ginawaran n~g
+isang piping bulong; ipinitlag n~g binibini ang kaniyang kamay n~gunit
+na huli sa panahon.
+
+--¡Pan~gahas!...¿Bakit ka malikot?--ang pabiglang nasabi n~g binibini
+na salamat at di nakapukaw sa pagkakatua naman n~g m~ga matatandang
+nasa kabilang panig n~g bahay at pagkasabi'y nalaglag ang dalawang
+butil n~g _perlas_ mula sa m~ga mapanhalinang mata n~g binibini at
+nagulap iyang maaliwalas na lan~git n~g ating binata.
+
+--Parusahan pu ninyo ako, kung ako'y nagkasala--ang patuloy ni
+Peping--sapagka't ang m~ga yao'y di kinusa n~g aking sarile kundi n~g
+isang pusong inudyukan n~g nagpipighating damdamin.
+
+Ang ating binibini'y di kumikibo kaya't sinamantala ni Peping ang
+panahon.
+
+--Kung inaakala pu ninyo na ang buhay ko'y katumbas na n~g nagawang
+kapan~gahasan narito at iniaalay ko po sa ikasisiya n~g inyong
+naghihigpit na kalooban, at palibhasay walá din lamang namang
+kabuluhan ito kailan mat api sa pag-irog, kailan mat walang aasahang
+balang araw ay kaisa sa lalong mataas na kapalaran, kaya't, inihandog
+ko na upang una'y n~g wala n~g Peping na gagambala pa at ikalawa'y n~g
+wala na namang Peping na nag babata pa n~g m~ga kahirapan.
+
+Halos madurog ang puso n~g binibini sa ganitong m~ga pag mamaka-amo
+n~g binata, kayat napilitan ding itaas ang kaniyang m~ga matang
+pinapun~gay n~g dalamhati at nagbigkas:
+
+--Kayo po'y maka-aasa na at wala n~g maghahari sa aking puso kung di
+kayo. Biglang nahawi ang dilim n~g pag-aalapaap, nawaldas ang
+nakalilibid na tali n~g pagpipighati sa puso n~g binata, natapos ang
+kaniyang m~ga kalungkutan, at sa kagahaman sa pag lasap n~g ligaya'y
+pabiglang tumugon n~g:
+
+--Hangang kailan, aking lan~git?
+
+--Hangang libing........at di pa natatapos ay sia n~g pagpasok n~g
+isang matandang babae, iyang _ali_ na nag alaga at nagpalaki sa ating
+binibini na kaniyang kinatitirhan.
+
+--Magandang gabi po--ang unang bati n~g binata sa dumating.
+
+--Magandang gabi po naman--ang sagot naman.
+
+At pagkaraan n~g ilan pang m~ga kumustahan at pag sasalitaan n~g iba't
+iba pang m~ga bagay ay siyang pagtugtog n~g walong "ting" n~g isang
+orasang nakasabit sa isang haligi na nasa gawing kaliwa n~g binata.
+Nagtindig si Peping at nagpaalam sa mag-ali. Isang tin~ging
+naglalagkit n~g binibini ang ipinabaon sa binata at ito namay isang
+mapun~gay na titig at nanaog.
+
+
+
+
+=IV
+
+WALANG HIYA PALA.....!=
+
+
+Daang N..... isang makipot na landasing patun~go kina Delang; dito
+naglalacad n~g totoong mabanayad ang ating Peping, nakatun~go iyang
+mapalad na binata na waring inaalaala ang m~ga nagdaan niang gabi sa
+pook na yaon. Di kaginsaginsa'y isang binata ang sa darating: si
+Amado, iyang Pan~galawang Pang-ulo n~g Samahan, iyang nakatalo niya
+noong lingo n~g hapon; pagdakay tinapik siya sa balikat at sinabi:
+
+--Bakit mabanayad ang lakad mo, saan ka paparoon?
+
+--Dian--ang sagot naman n~g tinanong.
+
+--Ano ba ang lagay mo kaibigan kay Anchang? iniwan ka pa namin noong
+gabi ah.....
+
+--Mabuti. Akoy nagtagumpay Amado; ang kaniya raw puso ay akin at wala
+n~g sino pa mang makapaghahari--ang maligayang tugon nito.
+
+--Mapalad ka kung gayon--hangang dito na lamang ang naisagot at siya
+nilang pagpasok sa bakuran n~g bahay na kanilang sadya.
+
+Napa-tao-po ang dalawa at sa isang sagot na "Magtuloy kayo" ay nan~gag
+sipanhik at pagkatapos maigawad n~g isa at isa ang nan~gararapat na
+pag-galang ay naupó si Amado sa isang luklukang yantok na kinaharap
+ang m~ga magulang ni Delang at si Peping nama'y ang ating binibini.
+Kanikaniyang m~ga pag-uusap ayon sa kanikanilang m~ga nasa.
+
+Ang dalaway pagsaglitsaglit na sinasariwa ang m~ga nagdaan nilang gabi
+sa halamanan na di naman mailakas sa pagkat nasa kabilang dako lamang
+ang isa namang umpukan.
+
+Napahinto ang salitaan n~g dalawa dahil sa isang mariing "hindi" n~g
+ama n~g binibini at si Peping na mahiligin sa m~ga pakikipagtalo ay
+nakimatyag sa m~ga sagot at paliwanag n~g kaniyang kaibigan at
+pagkatapos n~g m~ga ilan pang tugon n~g matanda at m~ga pagpapakilala
+ni Amado ay napilitang sumagot ang ating binata n~g boong paggalang:
+
+--Ako poy makatutugon sa inyong m~ga usapan baga man di ako kasali,
+sapagkat ang matanda po'y may m~ga malalakas na katwirang
+pinanghahawakan at ang isang katunayan po'y gaya n~ga n~g sinasabi ni
+_P. Rossi_ sa caniyang "_Ang Pangarap_" na aniya'y: "Isang
+paglapastan~gan lamang sa kalayaan n~g bawat isa ang pagtatag n~g
+ating Pamahalaan niyang m~ga batas na nagbabawal sa lalaki n~g
+kalayaan upang mag-asawa n~g dalawa, tatlo ó kung ilan ang kaniyang
+ibigin." At sapagkat ang tauo po ay talagang likas sa pagkamalaya,
+kayat pilit ding hinahanap iyang kalayaang iyan kahit pinuputol n~g
+m~ga may kapangyarihan kaya't siyang nagiging dahil n~g m~ga
+kahirapang tinitiis n~g isang taong dapat maging malaya.
+
+Isang "phse" at tin~ging pairap ni Delang ang natanaw n~g binata na
+siang ikinapahinto n~g kaniyang m~ga pan~gan~gatwiran kayat di na muli
+pang umimik ito palibhasay kinamuhian n~g kaniyang irog ang m~ga gayon
+niang pag mamatwid.
+
+Sumagot naman si Amado sa m~ga salaysay na natapos:
+
+--Isang katiwaliang malaki ang m~ga pagmamatwid n~g kaibigan kong
+Peping sapagkat ang m~ga batás na yao'y di upang putulan n~g kalayaan
+ang bawat isa kungdi upang tangkilikin ang kapayapaan at pananahimik
+n~g m~ga mamamayán. Ang kalayaan ay di sa paggawa n~g masama kungdi
+n~g mabuti. Ang _moral_ ay nababatay sa kaugalian n~g bawat lahi at
+sapagkat iyan ay di ugali sa ating bayan kaya iya'y laban sa _moral_.
+
+Ninanasa pa sana n~g ating Peping na man~gatwiran n~guni't natatakot
+naman siyang makagalitan n~g kaniyang Delang na nakikinig n~g m~ga
+usapan nila kaya't sinasamantala ni Amado ang gayong di pagimik n~g
+kaniyang kausap.
+
+--Isa pa, kung babayaan naman na ang bawat isa ay makapag aasawa n~g
+dalawa, tatlo ó apat ay di malayo na sa pagitan niang m~ga babaeng
+iyan ay magkaroon n~g m~ga pagkakaingitan na siang magiging dahil n~g
+pagkakaalit-alit at ito'y magbubun~ga n~g lalong m~ga masasaklap na
+pangyayari sa m~ga babae pa naman n~g ating lahi, sa katunayan ay
+nakikíta natin na ang isang lalaking may asawa at makaísip n~g isang
+masamang nasa sa ibang babe dito ay nagpapasimula na ang panaghilian:
+ang isa'y naiinip sa isa at ang isa namay napopoot sa isa.
+
+Dito na lamang napahinto ang m~ga pagmamatwiranan sapagkat ang
+kaniyang m~ga katalo'y di na umiimik. Natapos ang m~ga ilang sandali
+sa gayong di "pag iimikan n~g isa at isa at sa di kawasang
+paglulungati ni Peping n~g pag sagot dan~gan n~ga lamang at naroon ang
+sa kania'y mapopoot, ay maibuka na lamang sa bibig ang m~ga
+salitang:--Nagpapaalam na po ako sa inyong lahat--Dios po ang
+sumama--ang tugon n~g may bahay.
+
+--Akoy iwan mo na--and kay Amado naman: at nanaog ang ating binata.
+
+Pagkaraan n~g m~ga ilan pang salitaan hin~gil sa natapos na pag-uusap
+ay nan~gag labasan ang m~ga magulang n~g binibini upang ihanda ang
+hapunan nila. Natira si Delang at si Amado so loob.
+
+--Kailan ka pa ba magtatan~gi n~g isa sa m~ga nan~gagsisiparito sa
+inyo?--ang pabirong salita n~g binata--naunahan ka pa n~g kapatid mo.
+
+--Sino, si Anchang? Kanino?
+
+--Kanino daw? Sa aming kalihim, kay Peping--isang dagok itong halos
+nakapag pahinto n~g m~ga tibok n~g puso ni Delang.
+
+--Malabo ka. Iya'y hindi totoo.
+
+--Aba! ayaw palang maniwala, sinabi sa akin n~g totoo n~g aking
+kaibigang Peping ah ...kanina lamang.
+
+--Walang hiya pala!--ang isang talipandas na salitang nabigkas agad
+n~g binibini.
+
+--Sino, si Anchang?
+
+--...............
+
+--Si Peping?
+
+Isang buntong hinin~gang malalim ang naging tugon.
+
+--Parito na't kumain--ang mula sa labas na nakaputol n~g salitaan n~g
+dalawa.
+
+Nan~gagsilabas: si Dela'y tinun~go ang pagkain at si Amado'y ang
+hagdanan pagkatapos n~g m~ga pagpapa-alamanan.
+
+
+
+
+=V
+
+MGA PATAK NG LUHA=
+
+
+Isang batong mabigat ang nakapataw n~gayon sa puso n~g binibini, isang
+suliraning pinaglalahuan n~g matwid ang di makaya kayang dalhin n~g
+isang pusong mahina, niang isang pusong mararamdamin, palibhasay
+n~gayon lamang nagtikim n~g hirap, n~gayon lamang nasubo sa laran~gan
+n~g pagbabata, sapagkat ang m~ga nagdaan niang panaho'y pawang aliw,
+pawang m~ga kaligayahang lalo nat sa piling n~g kaniyang giliw. Buhat
+kagabi, kagabing tangapin niya ang m~ga nakapagn~gin~gitn~git na
+balita'y di na sia mapalagay, di makakain,lahat ay mapait, di
+makatulog, kaya't lahat n~g m~ga nangyari n~g gabing nagdaan ay walang
+nalin~gid sa kaniya at bawat hihip n~g han~ging kaniyang masamyo ay
+isa isang pinaghahabilinan n~g kaniyang m~ga panaghoy. "Kay saklap
+lasapin n~g m~ga panahong itong idinudulot n~g katalagahan" ang
+madalas masabi sa sarile pagkatapos n~g m~ga ilang patak na luha.
+Kung minsay pinapag tatalo ang sarile hinahanapan n~g lalong m~ga
+matutwid na paraan upang sia'y maalis sa silo n~g kapanglawan,
+n~guni't waring isinusurot sa kanya n~g isang maitim na aninong
+nakaguhit sa kaniyang ala-ala ang m~ga kasaliwaang palad na kaniyang
+sasapitin at ang lalong m~ga mahahayap na pula n~g marami. ¡Oh, ang
+larawan n~g isang nilalasog n~g dalamhati....! Anó ang aking gagawin?
+ang ulit ulit na itinatanong sa sarile; at pagkatapos n~g m~ga ilang
+biling sa kaniyang hihigan, ay m~ga patak n~g luha ang nagiging tugon
+at sa kagaganito na lamang inumaga ang ating kaawa-awang binibini.
+
+Umagang umaga pa'y nanaog na; nakabihis n~g kaniyang pangkaraniwang
+soot, at di pa nakalalayo n~g m~ga ilang hakbang, ay muling nagbalik,
+pumanhik at naupo sa isang likmuan na tutop ang noo at iniisip ang
+kaniyang m~ga gagawin; di kaginsa ginsa'y nagkagising na ang
+sambahayan at n~g mamulatan n~g ina'y tinanong sia kung bakit.
+
+--Sumasakit po lamang ang ulo ko--ang isinagot at pagdaka'y tumindig
+at nagpa-alam na sasaglit muna siya kina Anchang.
+
+--Ang sabi moy sumasakit ang ulo mo at saka maglalakad ka pa.
+
+--Wala na po naman eh ...
+
+--Pagka-agahan na ang ulit naman n~g inang di na nahalata ang m~ga
+sagot na gawagawaan lamang n~g kaniyang anak.
+
+Ang binibini, taglay n~g pagkamasunuring anak, ay napahinuhod n~gunit
+wari ay isang maitim at malaking kamay ang pumipisil sa kaniyang puso,
+nanglalata at madalas mapahinto sa ano man niyang ginagawa. Nag
+agahan, at n~g maluat na'y nag paalam na muli; ang ina na mapag
+palayaw at mairugin ay di makatangi pinahintulutan siya, kaya't itoy
+lumakad na nakatalukbong n~g paniyong sutla at sapagka't di naman
+lubhang malayo ang bahay n~g kaniyang ali ay agad na narating, walang
+pan~giming pumanhik at nagtuloy palibhasay isang bahay na lagi niang
+pinaparoonan, pumasok sa loob at dinatnan ang kaniyang tia Enciang na
+nananahi.
+
+--Ano po iyang ginagawa ninyo--ang unang bati n~g dumating.
+
+--Eh, ito bang saya tinatabi kot magagamit pa din naman eh ...
+
+--Bakit po kayo, si Anchang po saan naruroon?
+
+--Naríyan sa silid at mayroon yatang ginagawa; pasukin mo.
+
+Nagtuloy ang ating binibini at n~g nasa pintuan na'y agad tiniklop n~g
+dinatnan ang kaniyang sulat na ginagawa at sinalubong na nakan~giti
+ang kaniyang kapatid.
+
+--Bakit n~gayon ka lamang naparito? kahapon pa kita ina-antay--ang
+maligayang tanong ni Anchang.
+
+--May kailan~gan ka ba sa akin--at napatak na naman ang luha sa pagka
+ala-ala niya n~g kaniyang nabalitaan kagabi, bakit ang isa pang
+nakapag padalamhating lalo sa kaniya'y ang pagkamalas sa liham na
+dinatnan niyang sinusulat na siyang nagpasok sa kaniyang ala-ala n~g
+kung ano ano nang m~ga bagay.
+
+--May dinaramdam ka ba?--ang maamong tanong naman n~g kaniyang kapatid
+na napaluha rin--ano ba ang ibig mong inumin?--at umakmang lalabas,
+n~gunit pinigilan ni Delang sa nasang huag n~g maalaman n~g kanilang
+tia Enciang ang kaniyang m~ga nasasaloob at tumugon na lamang n~g:
+
+--Huag ka n~g mabahala may na ala-ala lamang akong isang kalunos lunos
+na mapagsasapit.
+
+--Nino?...anó yaon?
+
+--..........................
+
+--Anó lamang yaon eh--ang patampo n~g salita ni Anchang.
+
+Iniisip n~g ating binibini kung ano ang kaniyang gagawin, siya'y nasa
+isang malawak na dagat n~g nag-aalinlan~gang di niya matarok ang
+magiging hanga. "Ipagtapat ko ó huag" ang di niya malutas, na
+palaisipan sa kaniyang m~ga pagbabaka at namalisbis na naman ang luha
+sa kaniyang m~ga mata at nagiyakan na lamang ang magkapatid. ¡Kay pait
+lunukin n~g m~ga kapighatiang ito! nagparaan n~g m~ga ilang simbuyo
+n~g kahirapan ang dalawa at muli na namang nag-usap.
+
+--Bakit lamang? Ako'y tutulong sa m~ga pinapasan mong dalamhati, ayaw
+ka ba--ang ulit nanaman n~g bunso.
+
+Ninanasa na sanang magtapat ni Delang n~gunit pinigil siya n~g
+malaking kahihiyan sapagkat siya'y isang kapatid na matandang dapat
+kunang uliran sa kabutihan.
+
+--¡Delang! ¡Delang!--ang m~ga tawag na mula sa labas--ipinatatawag ka
+n~g nanay mo kayat dalidali niyang pinapahid ang m~ga luha at bago pa
+lumabas.
+
+--Bakit namumugto iyang m~ga mata mo? Bakit ka umiiyak?--ang sunod
+sunod na tanong n~g matanda pagka kita kay Delang.
+
+Maluat na di nakaimik ang ating binibini at pagkaraa'y sinabing:
+
+--Nakagat po n~g langam ang sulok n~g mata ko.
+
+--Huag mong pagkukusutin; tina tawag ka daw n~g nanay mo.
+
+Nagpa-alam ang ating binibini at tinun~go ang kanilang tahanan.
+
+
+
+
+=VI
+
+¡PATAWAD!=
+
+
+Si Anchang ay naiwan sa pag-iisa, ang kaniyang silid na dati'y masaya
+n~gayon ay mapanglaw, di niya mapagkuro ang m~ga ibig sabihin n~g
+kaniyang kapatid kung minsay isipin niyang ang kaniyang sarile ang
+sasapit sa isang kalagayang kalunos lunos gaya ng sinabi, n~gunit siya
+rin ang kusang nagmamatuid na aniya'y di ko sasapitin yaon sapagkat
+sino ang lalapastan~gan sa akin? Si Peping ay tapat ang pagibig at sa
+kaniya'y wala akong paniwalang mapapariwara lamang ang pag-asa ko,
+wala akong nalalamang itinatan~gi siyang iba at di ko naman iniisip na
+siya'y magtatan~gi pa sapagkat naniniwala ako sa kaniyang m~ga
+pan~gako at di naman niya sasayan~gin ang m~ga pagmamahal ko. Ako ang
+tinatan~gisan ng aking kapatid?.... Hindi, sapagkat anó ang dapat
+niyang ikalungkot sa akin? Ang kaniyang sarile ang iniiyakan? Ewan ko,
+n~gunit ano naman ang dapat niang ikalumbay? Wala akong maala-ala.
+M~ga sandali itong punong puno n~g m~ga pagkukuro sa isip ni Anchang.
+At si Delang anó naman ang ginagawa? Ah ... siya nama'y nananan~gis sa
+kanilang silid di makalabas kahit tinatawag kaniyang mapag arugang ina
+at hangang sa siya'y mahalata sa pamamanglaw.
+
+--Bakit? ang marahang tanong n~g ina pagkamasid sa m~ga matang
+binabalun~gan n~g luha n~g kaniyang anak.
+
+--Wala po--ang sagot naman na ipinakalilihim pa ring pilit ang
+kaniyang m~ga dalita palibhasay nahihiya siyang mabuksan ang m~ga
+aklat n~g pag-ibig na nakatago sa kaniyang puso, n~gunit sa kapipilit
+n~g ina ay nagsabing: "Ako po'y sawing palad" hangang dito na lamang
+ang m~ga naipagtapat ni Delang hangang sa sapitan sila n~g
+kinagabihan.
+
+       *       *       *       *       *
+
+Si Peping ay walang malay sa m~ga nangyayari, payapang payapang
+ginugunita ang napakasarap niyang buhay. "Magkapatid ang nasa kamay
+ko" ang ulit ulit na sinasabi ¡kay tamis n~g aking kapalaran na
+pinag-aagawan n~g dalawang magagandang binibini! Ang aking pag-ibig
+ay dalawang puso ang sumasariwa, siyang nagdidilig pagdating n~g oras,
+anó pang ligaya n~g buhay ang hahanapin?"
+
+Ikalabing isang oras na n~g gabi. Mapamaya maya'y nanaog, lumakad at
+pagkatapat sa silid n~g isang bahay na malaki ay lumin~gon sa
+magkabikabilang panig at n~g walang matamulawang tawo ay
+tumin~gatin~gala at tumawag:
+
+--¡Anchang!....¡Anchang!
+
+--.......................
+
+--¡Anchang!--ang mariin niang tawag na tumaos hangang sa puso n~g
+binibini, kaya't agad nagbalikuas ito't ipinuang n~g kaunti ang
+durun~gawan.
+
+Nakaramdam n~g panibagong init n~g katawan ang binata, lumukso ang
+puso sa galak sa pagkasun~gaw n~g isang _diosa_ n~g kagandahan.
+
+--Ako'y naririto--ang ulit pa.
+
+--Bakit ka napaparito n~g ganitong oras? Baka may makakita sa iyo ay
+pagbintan~gan kang masamang tawo: umalis ka dian sa tapat n~g bintana.
+
+--¿Saan ako paparoon, Anchang?
+
+--Umuwi ka na at akoy di maka papanaog, sapagkat malalim na ang gabi.
+
+Mayroon lamang akong isang mahalagang babagay na sasabihin sa iyo;
+natatakot ka ba? sasalubun~gin kita sa hagdanan.
+
+--Sabihin mo na.
+
+--Ayaw ako. Ang ibig koy ibulong at n~g walang makarinig: ni ang m~ga
+halaman, ni ang m~ga panggabing ibon.
+
+--Sa ibang araw na ó bukas kaya pagparito mo.
+
+--Sa isang maliit ko kayang kahilin~gang ito'y ipahahalata mo na ang
+kawalan mo n~g pagmamahal sa akin? Anchang, talastas mong ako'y
+nagpakapuyat; diyata't, pawawalan mo n~g halaga ang aking m~ga
+pagtitiis.
+
+Nagdalang habag ang binibini; nalunos sa m~ga ipinagturing n~g binata
+kaya't malubay na tumugon.
+
+--Paano ang gagawin kong pagpanaog?
+
+--Kailan ma't iibigi'y madali ang alin mang bagay.
+
+Dahan dahang lumabas, ibínukas, ang nakalapat na pintuan, at
+palibhasa'y kahoy ang sahig at hagdanan, kaya't, walang kalatis
+siyang nakapanaog. Pumasok ang ating binata sa looban at sinalubong
+ang kaniyang irog, n~guni't sa kaniyang pagpasog ay namalas pala naman
+agad siya n~g isang babaeng putos na putos n~g itim, nakatalukbong at
+agad na sumunod sa binata at n~g kasalukuyang sapupo ni Peping ang
+malantik na baywang n~g kaniyang Anchang ay siyang pagdating n~g
+binibini na sa dagok n~g pighati sa kaligayaligayang buhay n~g dalawa
+at sa kahapishapis niyang kapalaran ay hinawakang mahigpit ang
+kaniyang sundang patakbong lumapit at itinarak sa dibdib n~g binata
+kasabay ang m~ga nan~gan~gatal niyang salitang:
+
+--¡¡¡Masakim!!!....¡¡¡Masakim!!!
+
+--Bakit? Bakit?--ang sigaw ni Anchang at sinapupo ang kaniyang irog.
+
+--¡Patawad!--ang kalunos lunos na taghoy ni Peping at nabual na di
+napigilan ni Anchang.
+
+       *       *       *       *       *
+
+At n~g makita ni Delang ang kaawa-awang bangkay ni Peping ay
+napasigaw.
+
+--¡Dios ko! ¡anó itong aking nagawa?...Nagsisi, nanan~gis,
+nanaghoy....
+
+--Pepíng, patawarin mo ako; akoy nagkasala sa iyo: di ko nalalaman
+ang aking nagawa. ¡Ay Peping sino n~gayon ang kikilalaning ama n~g
+sangol na balang araw ay ilulual ko sa maliwanag? ¡Dios ko! ¿anó ang
+aking nagawa?
+
+WAKAS
+
+
+[Larawan]
+
+=Sombreria Internacional=
+
+Calle Jolo No. 271
+
+Ditoy nag bibile ng mga sambalilong
+gaya ng buntan, calasiaw, baliwag, sabutan
+at ibpa., gayon din tumatangap ng
+pagpapaputi at pag papaayos sa mababang
+halaga.
+
+[Larawan]
+
+
+="EL ARNES"=
+
+Ang tindahang ito'y nag bibili ng
+guarniciones at ibat iba pa na kagamitan
+sa kabayo at tumatangap din ng
+pag papakumpuni sa mababang halaga.
+
+CALLE JOLO No. 271
+
+=SASTRERIA
+DE
+PATRICIO REYES
+
+RECIBE TODA CLASE DE TRABAJOS
+A PRECIOS MODICOS=
+
+Azcarraga (frente al Ferro-carril.)        Tondo-Manila.
+
+       *       *       *       *       *
+
+="El vicio del Mundo"
+FABRICA DE TABACOS=
+
+Dali'y sa Daang Faspia at ngayon ay sa
+Daang Morga, blg. 35 Tondo.
+Aring tunay ng Kalahi
+
+=Doroteo Nico.=
+
+       *       *       *       *       *
+
+=BERNABE STUDIO=
+
+Rumeretrato araw araw mula sa ika
+9 n~g umaga hangang ika 4 n~g hapon
+
+=_Peinadora Gratis_=
+
+Malinis, mahusay, at madaling
+gumawa.
+
+Tumatangap n~g ano mang na
+uukòl sa Fotografia.
+
+=Gral. Izquierdo blg. 379, Trozo      P.O.B. 973=
+
+=Mga Binata:=
+
+Ibig ninyong huag limutin ng inyong
+mga minamahal?
+
+Bigian ninyo sila ng uliran pabasahin
+ninyo ng novelang _="Ang Pagibig"=_
+ni Ag. Pascual upang makilala
+nila kung sino si Sening at kung ano
+ang ugali ni Sening sa pag-ibig.
+
+=Ipinagbibili sa lahat ng Aklatan.=
+
+       *       *       *       *       *
+
+="SINAG==TALA"
+SOMBRERIA
+NI
+ARCADIO BACHO
+
+Haya 3-4-Tundo.      Maynila.=
+
+       *       *       *       *       *
+
+=LIMBAGAN AT LIBRUHAN
+ni MIRANDA at Ka.=
+
+Daang San Jacinto Blg. 50
+
+=Tumatangap n~g sari-saring
+limbagin, libruhin, mga anyaya
+sa kasal, binyag, esquela, at ibat
+iba pa.=
+
+=ARMERIA AT CERRAJERIA
+ni Martin G. Lontok.
+
+Crespo Blg. 60, Quiapo--at--S. Pedro Blg. 73.
+Sta. Cruz.--Maynila, K. P.=
+
+       *       *       *       *       *
+
+Tumatangap n~g mga gawain sa
+pag-aayos n~g mga kaban n~g salapi,
+maquina sa pagsulat at
+pananahi, mga bicicleta at nag
+eempayona n~g m~ga bakal at patalim.
+
+       *       *       *       *       *
+
+=SASTRERIA
+DE
+ROSENDO ESCOBAR=
+
+Recibe toda clase de trabajos
+concernientes al ramo.
+
+_Azcarraga (frente al Teatro Rizal)
+Tondo-Manila._
+
+=AGUA MINERAL
+
+SA
+
+LOS BAÑOS
+
+BINUBUHAY NG PUHUNANG PILIPINO
+
+       *       *       *       *       *
+
+MAKILING
+
+Mabuting inumin para
+sa sikmura.
+
+Ipinagbibili sa lahat ng
+almacen.=
+
+Sanga sa Maynila
+
+Acuña, blg. 19-San Nicolas
+
+Telefono 3633.
+
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Masakím, by Andrés Pascual
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MASAKÍM ***
+
+***** This file should be named 18386-8.txt or 18386-8.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/1/8/3/8/18386/
+
+Produced by Tamiko I. Camacho, Pilar Somoza and PG
+Distributed Proofreaders at http://www.pgdp.net Para sa
+pagpapahalaga ng panitikang Pilipino.
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
diff --git a/18386-8.zip b/18386-8.zip
new file mode 100644
index 0000000..e43db2a
--- /dev/null
+++ b/18386-8.zip
diff --git a/18386-h.zip b/18386-h.zip
new file mode 100644
index 0000000..afc3375
--- /dev/null
+++ b/18386-h.zip
diff --git a/18386-h/18386-h.htm b/18386-h/18386-h.htm
new file mode 100644
index 0000000..65048d8
--- /dev/null
+++ b/18386-h/18386-h.htm
@@ -0,0 +1,1374 @@
+<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Strict//EN"
+    "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd">
+
+<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">
+
+<head>
+<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html;charset=iso-8859-1" />
+
+<title>The Project Gutenberg eBook of Masakim, by Andr&eacute;s Pascual.</title>
+
+<style type="text/css">
+<!--
+p { text-indent: 2em; margin-top: .75em; text-align: justify; margin-bottom: .75em;}
+    .noind   {text-indent: 0em;}
+    .ind     {text-indent: 1em;}
+    .right   {text-align: right; padding-right: 3em;}
+    .gap     {margin-top: 2em;}
+    .biggap  {margin-top: 4em;}
+    .cap {font-size: 200%;}
+
+h1,h2,h3,h4,h5,h6 {text-align: center; clear: both;}
+
+hr { width: 33%; margin-top: 2em; margin-bottom: 2em; margin-left: auto; margin-right: auto; clear: both;}
+
+body{margin-left: 10%; margin-right: 10%; font-family: "Times New Roman", Times, serif;}
+
+    .blocknarrow{margin-left: 20%; margin-right: 20%;}
+    .pagenum  {position: absolute; left: 92%; font-size: 0.7em; text-align: right; color:gray; text-indent: 0em;}
+
+    .center   {text-align: center;}
+ul   { text-align: center; list-style: none; margin-left: 0em; padding-left: 1em; text-indent: -1em; }
+li   { margin-top: 0.3em; }
+
+a img { border: 0; }
+    .figcenter   {margin: auto; text-align: center;}
+-->
+    </style>
+  </head>
+<body>
+
+
+<pre>
+
+The Project Gutenberg EBook of Masakím, by Andrés Pascual
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+
+Title: Masakím
+
+Author: Andrés Pascual
+
+Release Date: May 14, 2006 [EBook #18386]
+
+Language: Tagalog
+
+Character set encoding: ISO-8859-1
+
+*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MASAKÍM ***
+
+
+
+
+Produced by Tamiko I. Camacho, Pilar Somoza and PG
+Distributed Proofreaders at http://www.pgdp.net Para sa
+pagpapahalaga ng panitikang Pilipino.
+
+
+
+
+
+
+</pre>
+
+
+<hr/>
+
+<div class="figcenter" style="width: 263px;">
+<a href="images/cover_b.jpg"><img src="images/cover_t.jpg" width="263" height="400" alt="Cover" title="Cover" /></a>
+</div>
+
+<hr/>
+
+<h2>Colegio "LA JUVENTUD"</h2>
+
+<h5><i>Plan de Ensenanza adecuado al del Gobierno.</i></h5>
+
+<h4>Bajo la direccion del Prof.<br/>
+<b>Perfecto del Rosario.</b>
+MORIONES, TONDO.&mdash;MANILA</h4>
+
+
+<h3 class="gap">Estudios de Primary school,<br />
+Intermediate y Secondary<br />
+y Especiales de Peritaje<br />
+Mercantil, Mecanico<br />
+y Agrimensor.</h3>
+
+<h4>Reciben internos, medio-internos<br />
+y externos.</h4>
+
+<p class="center noind">===============</p>
+
+<h2 class="gap">Ang GAWAAN NG GUITARRA</h2>
+
+<h3><i>ni Pedro Buencamino.</i></h3>
+
+<h5><i>Calle Dulumbayan Blg. 139.</i></h5>
+
+
+<h4 class="gap">Ay gumagawa &ntilde;g sarisaring instrumento<br />
+de cuerdas at nagbibili &ntilde;g<br />
+ibat ibang cuerdas sa mababang halaga.</h4>
+
+<hr/>
+
+<h5>Aklatang "HANTIK"<br />
+ni J.D. Ampil at ka.</h5>
+
+
+<h1 class="gap">&iexcl;&iexcl;&iexcl;MASAK&Iacute;M!!!</h1>
+
+<h4 class="gap">sinulat ni</h4>
+
+<h3>Andr&eacute;s Pascual</h3>
+
+
+<h4 class="gap">UNANG PAGKALIMBAG</h4>
+
+<h4 class="gap">NAVOTAS, RIZAL. K.P<br/>
+1910.</h4>
+
+<h5>Limbagan ni MANUEL MIRANDA<br/>
+Daang San Jacinto Blg. 50</h5>
+
+
+<hr/>
+
+
+<h2>"LA UNION"</h2>
+
+<div class="blocknarrow">
+<h4>SOMBRERERIA<br/>
+RELOJERIA<br/>
+AT PLATERIA</h4>
+
+<p>Mga kasankapan ukol sa mga babae at lalaki; gaya ng Tsapin, Kuello,
+Punos, Korbata at iba pa.</p>
+
+<p>Aring tunay ng kalahi.</p>
+
+<p class="right">A. RIVERA</p>
+
+<p>Rosario, blg. 81 Maynila K. F.</p>
+
+<p>May malaking pagbabawas sa pakiawan.</p>
+</div>
+
+<div class="figcenter" style="width: 150px;">
+<img class="gap" src="images/dec_cov.jpg" width="150" height="54" alt="Decorative motif" title="Decorative motif" />
+</div>
+
+<hr style="width: 30%;" />
+
+<h2>TALAAN NG NILALAMAN</h2>
+<p class="center noind">
+<a href="#I">I</a> &mdash; <a href="#II">II</a>
+&mdash; <a href="#III">III</a> &mdash; <a href="#IV">IV</a>
+&mdash; <a href="#V">V</a> &mdash; <a href="#VI">VI</a>
+</p>
+
+<hr style="width: 30%;" />
+
+<h2><a name="I" id="I"></a>I.</h2>
+
+<h3>SINO KA?</h3>
+
+
+<p>Hating gabi, madilim, ang mg&#771;a dahon ng&#771; halaman ay nang&#771;akayuko, ang
+mg&#771;a ibon ay di man lamang humuhuni, sa mg&#771;a hayop mula sa
+kanikanilang himlayan ay walang maririnig na kahit isang put&oacute;l na
+ung&#771;ol man lamang, ang mg&#771;a ka-awa-awang mangagaw&aacute; sa paghanap ng&#771;
+ipagtatawid gutom sa boong maghapon ay payapang payapang
+nang&#771;agpapahing&#771;alay, ang mg&#771;a hap&oacute; at ng&#771;al&aacute;y nilang bisig sa
+pag-gaw&aacute; ay inihahanap ng&#771; panibagong lak&aacute;s, lahat ay tahimik at
+waring ipinaghehele ng&#771; mg&#771;a walang patlang at malalaking patak ng&#771;
+ulan, ng&#771;unit, sino yaon?....... isang maitim na aninong naglalagos sa
+isang makipot na daan! naglalamay at sinasamantala ang gayong
+kalaliman ng&#771; gabi! sino?...... Pumasok sa isang bakuran, yumuko at
+sumoot sa silong na pantay balikat ng&#771; isang bahay na may
+pangkaraniwang laki.</p>
+
+<p><span class='pagenum'><a name="Page_4" id="Page_4">P&aacute;hin&aacute; 4</a></span></p><p>Makaraan ang mg&#771;a ilang sandali ay huminto ang ulan, nagliwanag at
+ang lang&#771;it ay biglang nasabugan ng&#771; mg&#771;a maliliit na mata ni Bathala,
+noon mg&#771;a nag-anti-antilaw na bituing nakamamalas ng&#771; mg&#771;a lihim na
+gawa at pangyayari sa boong magdamag.</p>
+
+<p>Di kaginsa ginsay anasan ang nadinig:</p>
+
+<p>&mdash;Sino ka?...ang tanong na mula sa itaas.</p>
+
+<p>&mdash;Ako ... ang sagot naman.</p>
+
+<p>&mdash;Sinong ikaw?</p>
+
+<p>&mdash;Ako, ang iyong minamahal.</p>
+
+<p>&mdash;Peping!</p>
+
+<p>&mdash;Delang!</p>
+
+<p>&mdash;Bakit ka naparito?</p>
+
+<p>&mdash;Ayaw ka bang pumarito ako?</p>
+
+<p>&mdash;Hindi. Ng&#771;unit baka magising sila ay ikaw din ang inaalaala ko, di
+ko matitiis ang mangyayari sakaling maramdaman ka. At bakit ka
+nagpapakapuyat ay mayroong <i>clase</i> kayo bukas?</p>
+
+<p>&mdash;Huag kang malakas magsalita at baka ng&#771;a sila magising, manaog ka at
+dito tayo sa halamanan mag-ulayaw, dali na, at dito mo ipalasap ang
+matatamis mong pagmamahal at gagantihin ko ng&#771; mg&#771;a sariwang ala-ala.</p>
+
+<p><span class='pagenum'><a name="Page_5" id="Page_5">P&aacute;hin&aacute; 5</a></span></p><p>&mdash;Baka sila magising?....</p>
+
+<p>&mdash;Hindi.</p>
+
+<p>Makaraan ang mg&#771;a ilang mabayanad na yatiit ng&#771; sahig ay nabuksan ang
+tabing ng&#771; pinto at sa susung&#771;aw ang ating binibini; maputi at wari'y
+isang tala na pang&#771;inoon ng&#771; ibang mg&#771;a bituin sa kaningning&#771;an kaya't
+walang kalulua ang di mamangha sa gayong kagandahan, at pagkapanaog sa
+isang hagdanang may limang baytang ay sinalubong na ng&#771; ating binata
+at nagyakap ang mag sing irog &iexcl;kay sarap na pagmamahalan! at
+pagkatapos maigawad ng&#771; is&aacute; at isa ang nararapat ay nang&#771;agsiupo sa
+isang bancong kawayan na nasa ilalim ng&#771; isang malabay na puno ng&#771;
+<i>acacia</i>.</p>
+
+<p>&mdash;Kay tamis mong magmahal&mdash;ang pauna ng&#771; binata.</p>
+
+<p>&mdash;At hangang kailan mo ako lilimutin? ang tugon naman ng&#771; ating
+binibini.</p>
+
+<p>Di na nakuhang sumagot pa ang isa at isa at mg&#771;a lang&#771;itng&#771;it ng&#771;
+sahig na muli ang narinig mul&aacute; sa itaas.</p>
+
+<p>&mdash;&iexcl;Nagising! &iexcl;Nagising!&mdash;ang halos panabay ng&#771; dalawa.</p>
+
+<p><span class='pagenum'><a name="Page_6" id="Page_6">P&aacute;hin&aacute; 6</a></span></p><p>Isinoot na dali dali ng&#771; ating binata ang kaniyang <i>capote</i> at
+nagkanlong sa puno ng&#771; kahoy na nasa gawing likuran ng&#771; kanilang
+pinagulayawan sa nasang makimatyag ng&#771; mg&#771;a mangyayari. Dahan dahang
+pumanhik ang binibini at pagkatapos ng&#771; isang tanong na: "Saan ka
+nangaling" at sagot dian po lamang sa labas ay wala nang narinig na
+ano man at ang lahat ay nanauli sa dati kaya't ang ating binata'y
+nagtuloy ng&#771; umuwi at naghintay na lamang ng&#771; kinaumagahan.</p>
+
+
+
+<hr style="width: 30%;" />
+
+<h2><a name="II" id="II"></a>II.</h2>
+
+<h3>Walang Dios? &iexcl;Nakapang&iacute;ngilabot!</h3>
+
+
+<p>Lingo.</p>
+
+<p>Sa isang bahay-samahan sa nayon ng&#771; X ... ay nang&#771;agkakatipon na ang
+ilang mg&#771;a binata ika-tatlo pa lamang ng&#771; hapon, at palibhasay wala pa
+sa tadhanang ika-apat at sapagkat wala pa din naman sa tadhanang
+bilang ng&#771; mg&#771;a kasapi upang ipagsimula ng&#771; isang pulong kalahatang
+idadaos <span class='pagenum'><a name="Page_7" id="Page_7">P&aacute;hin&aacute; 7</a></span>nila, kayat wala pa sa kaayusan ang pagtitipon, gulong gulo,
+salitaan dito, tawanan doon, biruan dito at kalabitan sa kabila
+datapua't sa lahat ng&#771; mg&#771;a gayong umpukan ay nanaig ang malakas na
+salitaan ng&#771; dalawa na nasa gawing dung&#771;awang tabing daan, kayat ang
+ilan sa mg&#771;a nang&#771;agsisipaglakad ay nang&#771;apapatigil lalo na't kung
+mapalakas ang pang&#771;ang&#771;atwiran nitong isa na tinututulang mahigpit ang
+pagkakaroon ng&#771; Dios. Lahat ng&#771; mg&#771;a salitaan ay nang&#771;apatigil, lahat
+ay di umimik, liban sa isang nagsasalaysay ng&#771; kaniyang mg&#771;a
+paniniwala.</p>
+
+<p>&mdash;Walang Dios&mdash;ang ulit nito&mdash;sapagkat kung mayroong Dios ay saan
+naroon ang kaniyang kapangyarihan at di igawa upang ang lahat ng&#771;
+tao'y papagpantay pantayin sa ibabaw ng&#771; lupa? Saan naroon iyang Dios
+at natitiis ang pagkakaroon ng&#771; mg&#771;a may mababa at matataas na ur&iacute; at
+kalagayan ng&#771; ta&oacute;? Iyang mg&#771;a bagay bagay sa ibabaw ng&#771; lupa na ating
+nakikita ay tinututulan kong di gawa ng&#771; iisang Dios, sapagkat
+maraming mg&#771;a halaman na tumutubo sa lupa at kung walang lupa ay wala
+noong mg&#771;a halaman samakatwid ay di dahil sa likha ng&#771; <span class='pagenum'><a name="Page_8" id="Page_8">P&aacute;hin&aacute; 8</a></span>Dios, kundi
+dahil sa mayroong lup&aacute;.</p>
+
+<p>Aling&#771;aw-ng&#771;awan ang nadinig pagkatapos ng&#771; gayong pang&#771;ang&#771;atuiran at
+mg&#771;a nang&#771;ananaig na tinig ang nang&#771;ariringan ng&#771; ganitong salita:</p>
+
+<p>&mdash;Walang Dios?.... &iexcl;Nakapang&#771;ing&#771;ilabot!</p>
+
+<p>&mdash;Dahan dahan ka po ginoong Kalihim&mdash;ang sagot naman ng&#771;
+Pang&#771;alawang-Pang&#771;ulo ng&#771; Samahan&mdash;at ipagpatawad po ninyong sabihin
+ko na kayo'y nabibigla lamang ng&#771; mg&#771;a pang&#771;ang&#771;atwiran, sapagka't ang
+Sanlibutan ay nayari sapagkat di maikakailang mayroon <i>isa</i> na
+lumikha noon, iyang kataas taasan, iyang Dios. Maraming mg&#771;a halaman
+ng&#771;a ang tumutubo sa lupa ng&#771;unit di dahil sa lupa lamang kung kaya
+sila nabubuhay sapagkat may lupa man at walang hang&#771;in, init at tubig
+ay di rin sila mang&#771;abubuhay; at sino ang lumikha ng&#771; lahat ng&#771; it&oacute;,
+gayon din ang lupang inyong binanguit? Iyang kataas taasang Dios at
+kung wala <i>nito</i> ay walang anoman, sapagkat <i>siya</i> ang lumik-ha ng&#771;
+lahat ng&#771; bagay. Ito'y di pang&#771;arap lamang ng&#771; mg&#771;a na nanambahan sa
+katotohanan kungdi siyang katunayan ng&#771;a. At kung walang Dios na
+kikilalanin ang tawo ay lalong lalala ang mg&#771;a katam<span class='pagenum'><a name="Page_9" id="Page_9">P&aacute;hin&aacute; 9</a></span>palasanan, di
+mananatile ang katahimikan, palibhasa'y walang kinatatakutang
+magpaparusa sa panahong darating. Ang mg&#771;a magnanakaw ay di kukuha ng&#771;
+ano mang di kanila kailan ma't may mg&#771;a tawo na sa kanila'y
+nagmamasid, ganiyan ang mg&#771;a tawo sa ibabaw ng&#771; lupa na kailan ma't,
+walang kinikilalang Dios ay patuloy ng&#771; patuloy ang kanilang mg&#771;a
+masasamang gawa.</p>
+
+<p>&mdash;Mag-iikalima na ng&#771; hapon&mdash;ang nakaputol na sal&iacute;ta ng&#771; Pang&#771;ulo sa
+kanilang mg&#771;a pag-usap.</p>
+
+<p>&mdash;Datapuat wala pa sa takdang bilang ng&#771; mg&#771;a dapat magsidalo&mdash;ang
+sagot naman ng&#771; isang kasanguni&mdash;lagpas na ng&#771;a sa tadhanang oras
+ng&#771;unit kaypalay wala ng&#771; darating&mdash;ang ulit pa&mdash;iyan ang masamang
+hilig ng&#771; ating mg&#771;a binata ng&#771;ayon, isang sakit na kung di
+malulunasay, pagkakatandaan at isang kapintasan na naman sa ating
+lahi.</p>
+
+<p>&mdash;Ang mabuti'y magkaroon ng&#771; kadalaan ang ating mg&#771;a kasapi. Tayo na.</p>
+
+<p>&mdash;Tayo na&mdash;ang panabayan naman ng&#771; lahat at nang&#771;ag-alisan.</p>
+
+
+
+<hr style="width: 30%;" />
+
+<p><span class='pagenum'><a name="Page_10" id="Page_10">P&aacute;hin&aacute; 10</a></span></p>
+
+<h2><a name="III" id="III"></a>III.</h2>
+
+<h3>&iexcl;PANGAHAS!</h3>
+
+
+<p>Sa isang bahay na malaki na nasa kabilang daan ng&#771; kinatatayuan ng&#771;
+Bahay-Samahan ay maraming tawo at buhat sa malayo'y walang madidinig
+kundi ang mg&#771;a tawanan at mg&#771;a paputol putol na salitaan, lahat ay
+masaya at gayon na lamang ang mg&#771;a pinagpala ni Bathala sa kalupaan
+palibhasay ang mg&#771;a gayon nilang pagtitipon ay nahihiyasan ng&#771; mg&#771;a
+tuksuhan at biruan ng&#771; mg&#771;a magkakasama.</p>
+
+<p>&mdash;Ang akala ko po'y may pulong kayo, natapos na pu ba?&mdash;ang isang
+ting&#771;ig binibining nakapagpahinto sa kanilang mg&#771;a pagkakatua.</p>
+
+<p>&mdash;Hindi po natuloy ah.....sapagkat tang&#771;i sa lumagpas na sa tadhanang
+oras ay wala pa rin sa takdang bilang ng&#771; mg&#771;a kasaping dapat
+magsidalo&mdash;ang sagot naman ng&#771; ating kalihim.</p>
+
+<p>Kindatan, kalabitan at ng&#771;itian na naman sa kabilang panig.</p>
+
+<p>&mdash;Sumagot na ang ating <i>candidato</i>&mdash;ang pasalising naibulong nitong
+isa sa kaniyang katabi.</p>
+
+<p><span class='pagenum'><a name="Page_11" id="Page_11">P&aacute;hin&aacute; 11</a></span></p><p>At pagkaraan ng&#771; mg&#771;a ilan pang sandaling pag-uusap ay
+nang&#771;agpaalaman na ang lahat, tang&#771;i ang ating binatang di man lamang
+natigatig sa kaniyang pagkakaupo maliban sa isang tugong "mauna na
+kayo."</p>
+
+<p>Nang&#771;ag panaugan ang lahat at naiwan si Peping sa harapan ng&#771; kaniyang
+pinipintuho, niyaong tala sa madaling araw, niyang di man dahil sa
+kaniyang mg&#771;a pahiyas ay sapat ng&#771; makatunaw ng&#771; isang pusong bato,
+yumuko ang ating binata di makabata sa mg&#771;a pasaning idinudulot sa
+kaniya ni Pag-ibig, ng&#771;unit pinakapilit ding paglabanan ang lahat ng&#771;
+ito, itinaas ang mg&#771;a mata at nagsalita:</p>
+
+<p>&mdash;Hangang kailan pu kaya titiisin ninyo ako sa pagbabata ng&#771; mg&#771;a
+ganitong kahirapan at kulang pa pu ba ang mg&#771;a katunayang naipamalas
+ko na?&mdash;tuloy dinampot ang kamay ng&#771; kaniyang sinusuyo't ginawaran ng&#771;
+isang piping bulong; ipinitlag ng&#771; binibini ang kaniyang kamay ng&#771;unit
+na huli sa panahon.</p>
+
+<p>&mdash;&iexcl;Pang&#771;ahas!...&iquest;Bakit ka malikot?&mdash;ang pabiglang nasabi ng&#771; binibini
+na salamat at di nakapukaw sa pagkakatua naman ng&#771; mg&#771;a matatan<span class='pagenum'><a name="Page_12" id="Page_12">P&aacute;hin&aacute; 12</a></span>dang
+nasa kabilang panig ng&#771; bahay at pagkasabi'y nalaglag ang dalawang
+butil ng&#771; <i>perlas</i> mula sa mg&#771;a mapanhalinang mata ng&#771; binibini at
+nagulap iyang maaliwalas na lang&#771;it ng&#771; ating binata.</p>
+
+<p>&mdash;Parusahan pu ninyo ako, kung ako'y nagkasala&mdash;ang patuloy ni
+Peping&mdash;sapagka't ang mg&#771;a yao'y di kinusa ng&#771; aking sarile kundi ng&#771;
+isang pusong inudyukan ng&#771; nagpipighating damdamin.</p>
+
+<p>Ang ating binibini'y di kumikibo kaya't sinamantala ni Peping ang
+panahon.</p>
+
+<p>&mdash;Kung inaakala pu ninyo na ang buhay ko'y katumbas na ng&#771; nagawang
+kapang&#771;ahasan narito at iniaalay ko po sa ikasisiya ng&#771; inyong
+naghihigpit na kalooban, at palibhasay wal&aacute; din lamang namang
+kabuluhan ito kailan mat api sa pag-irog, kailan mat walang aasahang
+balang araw ay kaisa sa lalong mataas na kapalaran, kaya't, inihandog
+ko na upang una'y ng&#771; wala ng&#771; Peping na gagambala pa at ikalawa'y ng&#771;
+wala na namang Peping na nag babata pa ng&#771; mg&#771;a kahirapan.</p>
+
+<p>Halos madurog ang puso ng&#771; binibini sa ga<span class='pagenum'><a name="Page_13" id="Page_13">P&aacute;hin&aacute; 13</a></span>nitong mg&#771;a pag mamaka-amo
+ng&#771; binata, kayat napilitan ding itaas ang kaniyang mg&#771;a matang
+pinapung&#771;ay ng&#771; dalamhati at nagbigkas:</p>
+
+<p>&mdash;Kayo po'y maka-aasa na at wala ng&#771; maghahari sa aking puso kung di
+kayo. Biglang nahawi ang dilim ng&#771; pag-aalapaap, nawaldas ang
+nakalilibid na tali ng&#771; pagpipighati sa puso ng&#771; binata, natapos ang
+kaniyang mg&#771;a kalungkutan, at sa kagahaman sa pag lasap ng&#771; ligaya'y
+pabiglang tumugon ng&#771;:</p>
+
+<p>&mdash;Hangang kailan, aking lang&#771;it?</p>
+
+<p>&mdash;Hangang libing........at di pa natatapos ay sia ng&#771; pagpasok ng&#771;
+isang matandang babae, iyang <i>ali</i> na nag alaga at nagpalaki sa ating
+binibini na kaniyang kinatitirhan.</p>
+
+<p>&mdash;Magandang gabi po&mdash;ang unang bati ng&#771; binata sa dumating.</p>
+
+<p>&mdash;Magandang gabi po naman&mdash;ang sagot naman.</p>
+
+<p>At pagkaraan ng&#771; ilan pang mg&#771;a kumustahan at pag sasalitaan ng&#771; iba't
+iba pang mg&#771;a bagay ay siyang pagtugtog ng&#771; walong "ting" ng&#771; isang
+orasang nakasabit sa isang haligi na nasa gawing kaliwa ng&#771; binata.
+Nagtindig si Peping at nagpa<span class='pagenum'><a name="Page_14" id="Page_14">P&aacute;hin&aacute; 14</a></span>alam sa mag-ali. Isang ting&#771;ing
+naglalagkit ng&#771; binibini ang ipinabaon sa binata at ito namay isang
+mapung&#771;ay na titig at nanaog.</p>
+
+
+
+<hr style="width: 30%;" />
+
+<h2><a name="IV" id="IV"></a>IV</h2>
+
+<h3>WALANG HIYA PALA.....!</h3>
+
+
+<p>Daang N..... isang makipot na landasing patung&#771;o kina Delang; dito
+naglalacad ng&#771; totoong mabanayad ang ating Peping, nakatung&#771;o iyang
+mapalad na binata na waring inaalaala ang mg&#771;a nagdaan niang gabi sa
+pook na yaon. Di kaginsaginsa'y isang binata ang sa darating: si
+Amado, iyang Pang&#771;alawang Pang-ulo ng&#771; Samahan, iyang nakatalo niya
+noong lingo ng&#771; hapon; pagdakay tinapik siya sa balikat at sinabi:</p>
+
+<p>&mdash;Bakit mabanayad ang lakad mo, saan ka paparoon?</p>
+
+<p>&mdash;Dian&mdash;ang sagot naman ng&#771; tinanong.</p>
+
+<p>&mdash;Ano ba ang lagay mo kaibigan kay Anchang? iniwan ka pa namin noong
+gabi ah.....</p>
+
+<p>&mdash;Mabuti. Akoy nagtagumpay Amado; ang <span class='pagenum'><a name="Page_15" id="Page_15">P&aacute;hin&aacute; 15</a></span>kaniya raw puso ay akin at wala
+ng&#771; sino pa mang makapaghahari&mdash;ang maligayang tugon nito.</p>
+
+<p>&mdash;Mapalad ka kung gayon&mdash;hangang dito na lamang ang naisagot at siya
+nilang pagpasok sa bakuran ng&#771; bahay na kanilang sadya.</p>
+
+<p>Napa-tao-po ang dalawa at sa isang sagot na "Magtuloy kayo" ay nang&#771;ag
+sipanhik at pagkatapos maigawad ng&#771; isa at isa ang nang&#771;ararapat na
+pag-galang ay naup&oacute; si Amado sa isang luklukang yantok na kinaharap
+ang mg&#771;a magulang ni Delang at si Peping nama'y ang ating binibini.
+Kanikaniyang mg&#771;a pag-uusap ayon sa kanikanilang mg&#771;a nasa.</p>
+
+<p>Ang dalaway pagsaglitsaglit na sinasariwa ang mg&#771;a nagdaan nilang gabi
+sa halamanan na di naman mailakas sa pagkat nasa kabilang dako lamang
+ang isa namang umpukan.</p>
+
+<p>Napahinto ang salitaan ng&#771; dalawa dahil sa isang mariing "hindi" ng&#771;
+ama ng&#771; binibini at si Peping na mahiligin sa mg&#771;a pakikipagtalo ay
+nakimatyag sa mg&#771;a sagot at paliwanag ng&#771; kaniyang kaibigan at
+pagkatapos ng&#771; mg&#771;a ilan pang tugon ng&#771; matanda at mg&#771;a pagpapakilala
+ni <span class='pagenum'><a name="Page_16" id="Page_16">P&aacute;hin&aacute; 16</a></span>Amado ay napilitang sumagot ang ating binata ng&#771; boong paggalang:</p>
+
+<p>&mdash;Ako poy makatutugon sa inyong mg&#771;a usapan baga man di ako kasali,
+sapagkat ang matanda po'y may mg&#771;a malalakas na katwirang
+pinanghahawakan at ang isang katunayan po'y gaya ng&#771;a ng&#771; sinasabi ni
+<i>P. Rossi</i> sa caniyang "<i>Ang Pangarap</i>" na aniya'y: "Isang
+paglapastang&#771;an lamang sa kalayaan ng&#771; bawat isa ang pagtatag ng&#771;
+ating Pamahalaan niyang mg&#771;a batas na nagbabawal sa lalaki ng&#771;
+kalayaan upang mag-asawa ng&#771; dalawa, tatlo &oacute; kung ilan ang kaniyang
+ibigin." At sapagkat ang tauo po ay talagang likas sa pagkamalaya,
+kayat pilit ding hinahanap iyang kalayaang iyan kahit pinuputol ng&#771;
+mg&#771;a may kapangyarihan kaya't siyang nagiging dahil ng&#771; mg&#771;a
+kahirapang tinitiis ng&#771; isang taong dapat maging malaya.</p>
+
+<p>Isang "phse" at ting&#771;ing pairap ni Delang ang natanaw ng&#771; binata na
+siang ikinapahinto ng&#771; kaniyang mg&#771;a pang&#771;ang&#771;atwiran kayat di na muli
+pang umimik ito palibhasay kinamuhian ng&#771; kaniyang irog ang mg&#771;a gayon
+niang pag mamatwid.</p>
+
+<p><span class='pagenum'><a name="Page_17" id="Page_17">P&aacute;hin&aacute; 17</a></span></p><p>Sumagot naman si Amado sa mg&#771;a salaysay na natapos:</p>
+
+<p>&mdash;Isang katiwaliang malaki ang mg&#771;a pagmamatwid ng&#771; kaibigan kong
+Peping sapagkat ang mg&#771;a bat&aacute;s na yao'y di upang putulan ng&#771; kalayaan
+ang bawat isa kungdi upang tangkilikin ang kapayapaan at pananahimik
+ng&#771; mg&#771;a mamamay&aacute;n. Ang kalayaan ay di sa paggawa ng&#771; masama kungdi
+ng&#771; mabuti. Ang <i>moral</i> ay nababatay sa kaugalian ng&#771; bawat lahi at
+sapagkat iyan ay di ugali sa ating bayan kaya iya'y laban sa <i>moral</i>.</p>
+
+<p>Ninanasa pa sana ng&#771; ating Peping na mang&#771;atwiran ng&#771;uni't natatakot
+naman siyang makagalitan ng&#771; kaniyang Delang na nakikinig ng&#771; mg&#771;a
+usapan nila kaya't sinasamantala ni Amado ang gayong di pagimik ng&#771;
+kaniyang kausap.</p>
+
+<p>&mdash;Isa pa, kung babayaan naman na ang bawat isa ay makapag aasawa ng&#771;
+dalawa, tatlo &oacute; apat ay di malayo na sa pagitan niang mg&#771;a babaeng
+iyan ay magkaroon ng&#771; mg&#771;a pagkakaingitan na siang magiging dahil ng&#771;
+pagkakaalit-alit at ito'y magbubung&#771;a ng&#771; lalong mg&#771;a masasaklap na
+pangyayari sa mg&#771;a babae pa <span class='pagenum'><a name="Page_18" id="Page_18">P&aacute;hin&aacute; 18</a></span>naman ng&#771; ating lahi, sa katunayan ay
+nakik&iacute;ta natin na ang isang lalaking may asawa at maka&iacute;sip ng&#771; isang
+masamang nasa sa ibang babe dito ay nagpapasimula na ang panaghilian:
+ang isa'y naiinip sa isa at ang isa namay napopoot sa isa.</p>
+
+<p>Dito na lamang napahinto ang mg&#771;a pagmamatwiranan sapagkat ang
+kaniyang mg&#771;a katalo'y di na umiimik. Natapos ang mg&#771;a ilang sandali
+sa gayong di "pag iimikan ng&#771; isa at isa at sa di kawasang
+paglulungati ni Peping ng&#771; pag sagot dang&#771;an ng&#771;a lamang at naroon ang
+sa kania'y mapopoot, ay maibuka na lamang sa bibig ang mg&#771;a
+salitang:&mdash;Nagpapaalam na po ako sa inyong lahat&mdash;Dios po ang
+sumama&mdash;ang tugon ng&#771; may bahay.</p>
+
+<p>&mdash;Akoy iwan mo na&mdash;and kay Amado naman: at nanaog ang ating binata.</p>
+
+<p>Pagkaraan ng&#771; mg&#771;a ilan pang salitaan hing&#771;il sa natapos na pag-uusap
+ay nang&#771;ag labasan ang mg&#771;a magulang ng&#771; binibini upang ihanda ang
+hapunan nila. Natira si Delang at si Amado so loob.</p>
+
+<p>&mdash;Kailan ka pa ba magtatang&#771;i ng&#771; isa sa mg&#771;a <span class='pagenum'><a name="Page_19" id="Page_19">P&aacute;hin&aacute; 19</a></span>nang&#771;agsisiparito sa
+inyo?&mdash;ang pabirong salita ng&#771; binata&mdash;naunahan ka pa ng&#771; kapatid mo.</p>
+
+<p>&mdash;Sino, si Anchang? Kanino?</p>
+
+<p>&mdash;Kanino daw? Sa aming kalihim, kay Peping&mdash;isang dagok itong halos
+nakapag pahinto ng&#771; mg&#771;a tibok ng&#771; puso ni Delang.</p>
+
+<p>&mdash;Malabo ka. Iya'y hindi totoo.</p>
+
+<p>&mdash;Aba! ayaw palang maniwala, sinabi sa akin ng&#771; totoo ng&#771; aking
+kaibigang Peping ah ...kanina lamang.</p>
+
+<p>&mdash;Walang hiya pala!&mdash;ang isang talipandas na salitang nabigkas agad
+ng&#771; binibini.</p>
+
+<p>&mdash;Sino, si Anchang?</p>
+
+<p>&mdash;...............</p>
+
+<p>&mdash;Si Peping?</p>
+
+<p>Isang buntong hining&#771;ang malalim ang naging tugon.</p>
+
+<p>&mdash;Parito na't kumain&mdash;ang mula sa labas na nakaputol ng&#771; salitaan ng&#771;
+dalawa.</p>
+
+<p>Nang&#771;agsilabas: si Dela'y tinung&#771;o ang pagkain at si Amado'y ang
+hagdanan pagkatapos ng&#771; mg&#771;a pagpapa-alamanan.</p>
+
+
+
+<hr style="width: 30%;" />
+
+<p><span class='pagenum'><a name="Page_20" id="Page_20">P&aacute;hin&aacute; 20</a></span></p>
+
+<h2><a name="V" id="V"></a>V</h2>
+
+<h3>MGA PATAK NG LUHA</h3>
+
+
+<p>Isang batong mabigat ang nakapataw ng&#771;ayon sa puso ng&#771; binibini, isang
+suliraning pinaglalahuan ng&#771; matwid ang di makaya kayang dalhin ng&#771;
+isang pusong mahina, niang isang pusong mararamdamin, palibhasay
+ng&#771;ayon lamang nagtikim ng&#771; hirap, ng&#771;ayon lamang nasubo sa larang&#771;an
+ng&#771; pagbabata, sapagkat ang mg&#771;a nagdaan niang panaho'y pawang aliw,
+pawang mg&#771;a kaligayahang lalo nat sa piling ng&#771; kaniyang giliw. Buhat
+kagabi, kagabing tangapin niya ang mg&#771;a nakapagng&#771;ing&#771;itng&#771;it na
+balita'y di na sia mapalagay, di makakain,lahat ay mapait, di
+makatulog, kaya't lahat ng&#771; mg&#771;a nangyari ng&#771; gabing nagdaan ay walang
+naling&#771;id sa kaniya at bawat hihip ng&#771; hang&#771;ing kaniyang masamyo ay
+isa isang pinaghahabilinan ng&#771; kaniyang mg&#771;a panaghoy. "Kay saklap
+lasapin ng&#771; mg&#771;a panahong itong idinudulot ng&#771; katalagahan" ang
+madalas masabi sa sarile pagkatapos ng&#771; mg&#771;a <span class='pagenum'><a name="Page_21" id="Page_21">P&aacute;hin&aacute; 21</a></span>ilang patak na luha.
+Kung minsay pinapag tatalo ang sarile hinahanapan ng&#771; lalong mg&#771;a
+matutwid na paraan upang sia'y maalis sa silo ng&#771; kapanglawan,
+ng&#771;uni't waring isinusurot sa kanya ng&#771; isang maitim na aninong
+nakaguhit sa kaniyang ala-ala ang mg&#771;a kasaliwaang palad na kaniyang
+sasapitin at ang lalong mg&#771;a mahahayap na pula ng&#771; marami. &iexcl;Oh, ang
+larawan ng&#771; isang nilalasog ng&#771; dalamhati....! An&oacute; ang aking gagawin?
+ang ulit ulit na itinatanong sa sarile; at pagkatapos ng&#771; mg&#771;a ilang
+biling sa kaniyang hihigan, ay mg&#771;a patak ng&#771; luha ang nagiging tugon
+at sa kagaganito na lamang inumaga ang ating kaawa-awang binibini.</p>
+
+<p>Umagang umaga pa'y nanaog na; nakabihis ng&#771; kaniyang pangkaraniwang
+soot, at di pa nakalalayo ng&#771; mg&#771;a ilang hakbang, ay muling nagbalik,
+pumanhik at naupo sa isang likmuan na tutop ang noo at iniisip ang
+kaniyang mg&#771;a gagawin; di kaginsa ginsa'y nagkagising na ang
+sambahayan at ng&#771; mamulatan ng&#771; ina'y tinanong sia kung bakit.</p>
+
+<p>&mdash;Sumasakit po lamang ang ulo ko&mdash;ang isinagot at pagdaka'y tumindig
+at nagpa-alam <span class='pagenum'><a name="Page_22" id="Page_22">P&aacute;hin&aacute; 22</a></span>na sasaglit muna siya kina Anchang.</p>
+
+<p>&mdash;Ang sabi moy sumasakit ang ulo mo at saka maglalakad ka pa.</p>
+
+<p>&mdash;Wala na po naman eh ...</p>
+
+<p>&mdash;Pagka-agahan na ang ulit naman ng&#771; inang di na nahalata ang mg&#771;a
+sagot na gawagawaan lamang ng&#771; kaniyang anak.</p>
+
+<p>Ang binibini, taglay ng&#771; pagkamasunuring anak, ay napahinuhod ng&#771;unit
+wari ay isang maitim at malaking kamay ang pumipisil sa kaniyang puso,
+nanglalata at madalas mapahinto sa ano man niyang ginagawa. Nag
+agahan, at ng&#771; maluat na'y nag paalam na muli; ang ina na mapag
+palayaw at mairugin ay di makatangi pinahintulutan siya, kaya't itoy
+lumakad na nakatalukbong ng&#771; paniyong sutla at sapagka't di naman
+lubhang malayo ang bahay ng&#771; kaniyang ali ay agad na narating, walang
+pang&#771;iming pumanhik at nagtuloy palibhasay isang bahay na lagi niang
+pinaparoonan, pumasok sa loob at dinatnan ang kaniyang tia Enciang na
+nananahi.</p>
+
+<p>&mdash;Ano po iyang ginagawa ninyo&mdash;ang unang bati ng&#771; dumating.</p>
+
+<p><span class='pagenum'><a name="Page_23" id="Page_23">P&aacute;hin&aacute; 23</a></span></p><p>&mdash;Eh, ito bang saya tinatabi kot magagamit pa din naman eh ...</p>
+
+<p>&mdash;Bakit po kayo, si Anchang po saan naruroon?</p>
+
+<p>&mdash;Nar&iacute;yan sa silid at mayroon yatang ginagawa; pasukin mo.</p>
+
+<p>Nagtuloy ang ating binibini at ng&#771; nasa pintuan na'y agad tiniklop ng&#771;
+dinatnan ang kaniyang sulat na ginagawa at sinalubong na nakang&#771;iti
+ang kaniyang kapatid.</p>
+
+<p>&mdash;Bakit ng&#771;ayon ka lamang naparito? kahapon pa kita ina-antay&mdash;ang
+maligayang tanong ni Anchang.</p>
+
+<p>&mdash;May kailang&#771;an ka ba sa akin&mdash;at napatak na naman ang luha sa pagka
+ala-ala niya ng&#771; kaniyang nabalitaan kagabi, bakit ang isa pang
+nakapag padalamhating lalo sa kaniya'y ang pagkamalas sa liham na
+dinatnan niyang sinusulat na siyang nagpasok sa kaniyang ala-ala ng&#771;
+kung ano ano nang mg&#771;a bagay.</p>
+
+<p>&mdash;May dinaramdam ka ba?&mdash;ang maamong tanong naman ng&#771; kaniyang kapatid
+na napaluha rin&mdash;ano ba ang ibig mong inumin?&mdash;at umakmang lalabas,
+ng&#771;unit pinigilan ni Delang sa <span class='pagenum'><a name="Page_24" id="Page_24">P&aacute;hin&aacute; 24</a></span>nasang huag ng&#771; maalaman ng&#771; kanilang
+tia Enciang ang kaniyang mg&#771;a nasasaloob at tumugon na lamang ng&#771;:</p>
+
+<p>&mdash;Huag ka ng&#771; mabahala may na ala-ala lamang akong isang kalunos lunos
+na mapagsasapit.</p>
+
+<p>&mdash;Nino?...an&oacute; yaon?</p>
+
+<p>&mdash;..........................</p>
+
+<p>&mdash;An&oacute; lamang yaon eh&mdash;ang patampo ng&#771; salita ni Anchang.</p>
+
+<p>Iniisip ng&#771; ating binibini kung ano ang kaniyang gagawin, siya'y nasa
+isang malawak na dagat ng&#771; nag-aalinlang&#771;ang di niya matarok ang
+magiging hanga. "Ipagtapat ko &oacute; huag" ang di niya malutas, na
+palaisipan sa kaniyang mg&#771;a pagbabaka at namalisbis na naman ang luha
+sa kaniyang mg&#771;a mata at nagiyakan na lamang ang magkapatid. &iexcl;Kay pait
+lunukin ng&#771; mg&#771;a kapighatiang ito! nagparaan ng&#771; mg&#771;a ilang simbuyo
+ng&#771; kahirapan ang dalawa at muli na namang nag-usap.</p>
+
+<p>&mdash;Bakit lamang? Ako'y tutulong sa mg&#771;a pinapasan mong dalamhati, ayaw
+ka ba&mdash;ang ulit nanaman ng&#771; bunso.</p>
+
+<p><span class='pagenum'><a name="Page_25" id="Page_25">P&aacute;hin&aacute; 25</a></span></p><p>Ninanasa na sanang magtapat ni Delang ng&#771;unit pinigil siya ng&#771;
+malaking kahihiyan sapagkat siya'y isang kapatid na matandang dapat
+kunang uliran sa kabutihan.</p>
+
+<p>&mdash;&iexcl;Delang! &iexcl;Delang!&mdash;ang mg&#771;a tawag na mula sa labas&mdash;ipinatatawag ka
+ng&#771; nanay mo kayat dalidali niyang pinapahid ang mg&#771;a luha at bago pa
+lumabas.</p>
+
+<p>&mdash;Bakit namumugto iyang mg&#771;a mata mo? Bakit ka umiiyak?&mdash;ang sunod
+sunod na tanong ng&#771; matanda pagka kita kay Delang.</p>
+
+<p>Maluat na di nakaimik ang ating binibini at pagkaraa'y sinabing:</p>
+
+<p>&mdash;Nakagat po ng&#771; langam ang sulok ng&#771; mata ko.</p>
+
+<p>&mdash;Huag mong pagkukusutin; tina tawag ka daw ng&#771; nanay mo.</p>
+
+<p>Nagpa-alam ang ating binibini at tinung&#771;o ang kanilang tahanan.</p>
+
+
+
+<hr style="width: 30%;" />
+
+<p><span class='pagenum'><a name="Page_26" id="Page_26">P&aacute;hin&aacute; 26</a></span></p>
+
+<h2><a name="VI" id="VI"></a>VI</h2>
+
+<h3>&iexcl;PATAWAD!</h3>
+
+
+<p>Si Anchang ay naiwan sa pag-iisa, ang kaniyang silid na dati'y masaya
+ng&#771;ayon ay mapanglaw, di niya mapagkuro ang mg&#771;a ibig sabihin ng&#771;
+kaniyang kapatid kung minsay isipin niyang ang kaniyang sarile ang
+sasapit sa isang kalagayang kalunos lunos gaya ng sinabi, ng&#771;unit siya
+rin ang kusang nagmamatuid na aniya'y di ko sasapitin yaon sapagkat
+sino ang lalapastang&#771;an sa akin? Si Peping ay tapat ang pagibig at sa
+kaniya'y wala akong paniwalang mapapariwara lamang ang pag-asa ko,
+wala akong nalalamang itinatang&#771;i siyang iba at di ko naman iniisip na
+siya'y magtatang&#771;i pa sapagkat naniniwala ako sa kaniyang mg&#771;a
+pang&#771;ako at di naman niya sasayang&#771;in ang mg&#771;a pagmamahal ko. Ako ang
+tinatang&#771;isan ng aking kapatid?.... Hindi, sapagkat an&oacute; ang dapat
+niyang ikalungkot sa akin? Ang kaniyang sarile ang iniiyakan? Ewan ko,
+ng&#771;unit ano naman <span class='pagenum'><a name="Page_27" id="Page_27">P&aacute;hin&aacute; 27</a></span>ang dapat niang ikalumbay? Wala akong maala-ala.
+Mg&#771;a sandali itong punong puno ng&#771; mg&#771;a pagkukuro sa isip ni Anchang.
+At si Delang an&oacute; naman ang ginagawa? Ah ... siya nama'y nananang&#771;is sa
+kanilang silid di makalabas kahit tinatawag kaniyang mapag arugang ina
+at hangang sa siya'y mahalata sa pamamanglaw.</p>
+
+<p>&mdash;Bakit? ang marahang tanong ng&#771; ina pagkamasid sa mg&#771;a matang
+binabalung&#771;an ng&#771; luha ng&#771; kaniyang anak.</p>
+
+<p>&mdash;Wala po&mdash;ang sagot naman na ipinakalilihim pa ring pilit ang
+kaniyang mg&#771;a dalita palibhasay nahihiya siyang mabuksan ang mg&#771;a
+aklat ng&#771; pag-ibig na nakatago sa kaniyang puso, ng&#771;unit sa kapipilit
+ng&#771; ina ay nagsabing: "Ako po'y sawing palad" hangang dito na lamang
+ang mg&#771;a naipagtapat ni Delang hangang sa sapitan sila ng&#771;
+kinagabihan.</p>
+
+<hr style="width: 15%;" />
+
+<p>Si Peping ay walang malay sa mg&#771;a nangyayari, payapang payapang
+ginugunita ang napakasarap niyang buhay. "Magkapatid ang nasa kamay
+ko" ang ulit ulit na sinasabi &iexcl;kay tamis ng&#771; aking kapalaran na
+pinag-aagawan ng&#771; <span class='pagenum'><a name="Page_28" id="Page_28">P&aacute;hin&aacute; 28</a></span>dalawang magagandang binibini! Ang aking pag-ibig
+ay dalawang puso ang sumasariwa, siyang nagdidilig pagdating ng&#771; oras,
+an&oacute; pang ligaya ng&#771; buhay ang hahanapin?"</p>
+
+<p>Ikalabing isang oras na ng&#771; gabi. Mapamaya maya'y nanaog, lumakad at
+pagkatapat sa silid ng&#771; isang bahay na malaki ay luming&#771;on sa
+magkabikabilang panig at ng&#771; walang matamulawang tawo ay
+tuming&#771;ating&#771;ala at tumawag:</p>
+
+<p>&mdash;&iexcl;Anchang!....&iexcl;Anchang!</p>
+
+<p>&mdash;.......................</p>
+
+<p>&mdash;&iexcl;Anchang!&mdash;ang mariin niang tawag na tumaos hangang sa puso ng&#771;
+binibini, kaya't agad nagbalikuas ito't ipinuang ng&#771; kaunti ang
+durung&#771;awan.</p>
+
+<p>Nakaramdam ng&#771; panibagong init ng&#771; katawan ang binata, lumukso ang
+puso sa galak sa pagkasung&#771;aw ng&#771; isang <i>diosa</i> ng&#771; kagandahan.</p>
+
+<p>&mdash;Ako'y naririto&mdash;ang ulit pa.</p>
+
+<p>&mdash;Bakit ka napaparito ng&#771; ganitong oras? Baka may makakita sa iyo ay
+pagbintang&#771;an kang masamang tawo: umalis ka dian sa tapat ng&#771; bintana.</p>
+
+<p>&mdash;&iquest;Saan ako paparoon, Anchang?</p>
+
+<p><span class='pagenum'><a name="Page_29" id="Page_29">P&aacute;hin&aacute; 29</a></span></p><p>&mdash;Umuwi ka na at akoy di maka papanaog, sapagkat malalim na ang gabi.</p>
+
+<p>Mayroon lamang akong isang mahalagang babagay na sasabihin sa iyo;
+natatakot ka ba? sasalubung&#771;in kita sa hagdanan.</p>
+
+<p>&mdash;Sabihin mo na.</p>
+
+<p>&mdash;Ayaw ako. Ang ibig koy ibulong at ng&#771; walang makarinig: ni ang mg&#771;a
+halaman, ni ang mg&#771;a panggabing ibon.</p>
+
+<p>&mdash;Sa ibang araw na &oacute; bukas kaya pagparito mo.</p>
+
+<p>&mdash;Sa isang maliit ko kayang kahiling&#771;ang ito'y ipahahalata mo na ang
+kawalan mo ng&#771; pagmamahal sa akin? Anchang, talastas mong ako'y
+nagpakapuyat; diyata't, pawawalan mo ng&#771; halaga ang aking mg&#771;a
+pagtitiis.</p>
+
+<p>Nagdalang habag ang binibini; nalunos sa mg&#771;a ipinagturing ng&#771; binata
+kaya't malubay na tumugon.</p>
+
+<p>&mdash;Paano ang gagawin kong pagpanaog?</p>
+
+<p>&mdash;Kailan ma't iibigi'y madali ang alin mang bagay.</p>
+
+<p>Dahan dahang lumabas, ib&iacute;nukas, ang nakalapat na pintuan, at
+palibhasa'y kahoy ang <span class='pagenum'><a name="Page_30" id="Page_30">P&aacute;hin&aacute; 30</a></span>sahig at hagdanan, kaya't, walang kalatis
+siyang nakapanaog. Pumasok ang ating binata sa looban at sinalubong
+ang kaniyang irog, ng&#771;uni't sa kaniyang pagpasog ay namalas pala naman
+agad siya ng&#771; isang babaeng putos na putos ng&#771; itim, nakatalukbong at
+agad na sumunod sa binata at ng&#771; kasalukuyang sapupo ni Peping ang
+malantik na baywang ng&#771; kaniyang Anchang ay siyang pagdating ng&#771;
+binibini na sa dagok ng&#771; pighati sa kaligayaligayang buhay ng&#771; dalawa
+at sa kahapishapis niyang kapalaran ay hinawakang mahigpit ang
+kaniyang sundang patakbong lumapit at itinarak sa dibdib ng&#771; binata
+kasabay ang mg&#771;a nang&#771;ang&#771;atal niyang salitang:</p>
+
+<p>&mdash;&iexcl;&iexcl;&iexcl;Masakim!!!....&iexcl;&iexcl;&iexcl;Masakim!!!</p>
+
+<p>&mdash;Bakit? Bakit?&mdash;ang sigaw ni Anchang at sinapupo ang kaniyang irog.</p>
+
+<p>&mdash;&iexcl;Patawad!&mdash;ang kalunos lunos na taghoy ni Peping at nabual na di
+napigilan ni Anchang.</p>
+
+<hr style="width: 15%;" />
+
+<p>At ng&#771; makita ni Delang ang kaawa-awang bangkay ni Peping ay
+napasigaw.</p>
+
+<p>&mdash;&iexcl;Dios ko! &iexcl;an&oacute; itong aking nagawa?...Nagsisi, nanang&#771;is,
+nanaghoy....</p>
+
+<p><span class='pagenum'><a name="Page_31" id="Page_31">P&aacute;hin&aacute; 31</a></span></p><p>&mdash;Pep&iacute;ng, patawarin mo ako; akoy nagkasala sa iyo: di ko nalalaman
+ang aking nagawa. &iexcl;Ay Peping sino ng&#771;ayon ang kikilalaning ama ng&#771;
+sangol na balang araw ay ilulual ko sa maliwanag? &iexcl;Dios ko! &iquest;an&oacute; ang
+aking nagawa?</p>
+
+<p class="center noind gap">WAKAS</p>
+
+<div class="figcenter" style="width: 120px;">
+<img class="gap" src="images/032.jpg" width="120" height="58" alt="Decorative motif" title="Decorative motif" />
+</div>
+
+
+<hr/>
+
+<h2>Sombreria Internacional</h2>
+
+<h4>Calle Jolo No. 271</h4>
+
+<div class="blocknarrow">
+<p>Ditoy nag bibile ng mga sambalilong
+gaya ng buntan, calasiaw, baliwag, sabutan
+at ibpa., gayon din tumatangap ng
+pagpapaputi at pag papaayos sa mababang
+halaga.</p>
+</div>
+
+<div class="figcenter" style="width: 120px;">
+<img class="gap" src="images/032.jpg" width="120" height="58" alt="Decorative motif" title="Decorative motif" />
+</div>
+
+<h2 class="gap">"EL ARNES"</h2>
+
+<div class="blocknarrow">
+<p>Ang tindahang ito'y nag bibili ng
+guarniciones at ibat iba pa na kagamitan
+sa kabayo at tumatangap din ng
+pag papakumpuni sa mababang halaga.</p>
+
+<p class="right">CALLE JOLO No. 271</p>
+</div>
+
+<hr style="width: 30%;" />
+
+<h2>SASTRERIA</h2>
+<h4>DE</h4>
+<h2>PATRICIO REYES</h2>
+
+<h3>RECIBE TODA CLASE DE TRABAJOS<br />
+A PRECIOS MODICOS</h3>
+
+<h5>Azcarraga (frente al Ferro-carril.)        Tondo-Manila.</h5>
+
+<p class="center noind">===============</p>
+
+<h2 class="gap">"El vicio del Mundo"</h2>
+<h4>FABRICA DE TABACOS</h4>
+
+<p class="center noind"><i>Dali'y sa Daang Faspia at ngayon ay sa<br />
+Daang Morga, blg. 35 Tondo.</i><br />
+Aring tunay ng Kalahi</p>
+
+<div class="blocknarrow">
+<p class="right cap"><i>Doroteo Nico.</i></p>
+</div>
+
+<p class="center noind">===============</p>
+
+<h2 class="gap">BERNABE STUDIO</h2>
+
+<p class="center noind">Rumeretrato araw araw mula sa ika<br />
+9 ng&#771; umaga hangang ika 4 ng&#771; hapon</p>
+
+<p class="center noind"><b><i>Peinadora Gratis</i></b></p>
+
+<p class="center noind">Malinis, mahusay, at madaling<br />
+gumawa.</p>
+
+<p class="center noind">Tumatangap ng&#771; ano mang na<br />
+uuk&ograve;l sa Fotografia.</p>
+
+<p class="center noind"><b>Gral. Izquierdo blg. 379, Trozo      P.O.B. 973</b></p>
+
+<hr style="width: 30%;" />
+
+<div class="blocknarrow">
+<p class="noind"><b>Mga Binata:</b></p>
+
+<p>Ibig ninyong huag limutin ng inyong
+mga minamahal?</p>
+
+<p>Bigian ninyo sila ng uliran pabasahin
+ninyo ng novelang <i><b>"Ang Pagibig"</b></i>
+ni Ag. Pascual upang makilala
+nila kung sino si Sening at kung ano
+ang ugali ni Sening sa pag-ibig.</p>
+</div>
+
+<p class="center noind"><b>Ipinagbibili sa lahat ng Aklatan.</b></p>
+
+<p class="center noind">===============</p>
+
+<h2 class="gap">"SINAG==TALA"</h2>
+
+<h3>SOMBRERIA<br />
+NI<br />
+ARCADIO BACHO</h3>
+
+<h5>Haya 3-4-Tundo.      Maynila.</h5>
+
+<p class="center noind">===============</p>
+
+<h2 class="gap">LIMBAGAN AT LIBRUHAN</h2>
+
+<h3>ni MIRANDA at Ka.</h3>
+
+<div class="blocknarrow">
+<p class="right"><i>Daang San Jacinto Blg. 50</i></p>
+
+<p><b>Tumatangap ng&#771; sari-saring
+limbagin, libruhin, mga anyaya
+sa kasal, binyag, esquela, at ibat
+iba pa.</b></p>
+</div>
+
+
+<hr style="width: 30%;" />
+
+<h2>ARMERIA AT CERRAJERIA</h2>
+<h3>ni Martin G. Lontok.</h3>
+
+<h5>Crespo Blg. 60, Quiapo&mdash;at&mdash;S. Pedro Blg. 73.<br />
+Sta. Cruz.&mdash;Maynila, K. P.</h5>
+
+<p class="center noind">Tumatangap ng&#771; mga gawain sa<br />
+pag-aayos ng&#771; mga kaban ng&#771; salapi,<br />
+maquina sa pagsulat at<br />
+pananahi, mga bicicleta at nag<br />
+eempayona ng&#771; mg&#771;a bakal at patalim.</p>
+
+<p class="center noind">===============</p>
+
+<h2 class="gap">SASTRERIA<br />
+DE<br />
+ROSENDO ESCOBAR</h2>
+
+<p class="center noind">Recibe toda clase de trabajos<br />
+concernientes al ramo.</p>
+
+<div class="blocknarrow">
+<p class="right"><i>Azcarraga (frente al Teatro Rizal)<br />
+Tondo-Manila.</i></p>
+</div>
+<hr style="width: 30%;" />
+
+
+<h2>AGUA MINERAL</h2>
+
+<h4>SA</h4>
+
+<h3>LOS BA&Ntilde;OS</h3>
+
+<h4>BINUBUHAY NG PUHUNANG PILIPINO</h4>
+
+<div class="figcenter" style="width: 120px;">
+<img src="images/dec_end1.jpg" width="120" height="26" alt="Decorative motif" title="Decorative motif" />
+</div>
+
+<h2 class="gap">MAKILING</h2>
+
+<div class="blocknarrow">
+<h4>Mabuting inumin para sa sikmura.</h4>
+
+<h4>Ipinagbibili sa lahat ng almacen.</h4>
+
+<p class="center noind">Sanga sa Maynila<br/>
+Acu&ntilde;a, blg. 19-San Nicolas</p>
+
+<p>Telefono 3633.</p>
+</div>
+
+<div class="figcenter" style="width: 250px;">
+<img src="images/dec_end2.jpg" width="250" height="26" alt="Decorative motif" title="Decorative motif" />
+</div>
+
+<hr style="width: 30%;" />
+
+
+
+
+
+
+
+
+<pre>
+
+
+
+
+
+End of the Project Gutenberg EBook of Masakím, by Andrés Pascual
+
+*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK MASAKÍM ***
+
+***** This file should be named 18386-h.htm or 18386-h.zip *****
+This and all associated files of various formats will be found in:
+        http://www.gutenberg.org/1/8/3/8/18386/
+
+Produced by Tamiko I. Camacho, Pilar Somoza and PG
+Distributed Proofreaders at http://www.pgdp.net Para sa
+pagpapahalaga ng panitikang Pilipino.
+
+
+Updated editions will replace the previous one--the old editions
+will be renamed.
+
+Creating the works from public domain print editions means that no
+one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
+(and you!) can copy and distribute it in the United States without
+permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
+set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
+copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
+protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
+Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
+charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
+do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
+rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
+such as creation of derivative works, reports, performances and
+research.  They may be modified and printed and given away--you may do
+practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
+subject to the trademark license, especially commercial
+redistribution.
+
+
+
+*** START: FULL LICENSE ***
+
+THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
+PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
+
+To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
+distribution of electronic works, by using or distributing this work
+(or any other work associated in any way with the phrase "Project
+Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
+Gutenberg-tm License (available with this file or online at
+http://gutenberg.org/license).
+
+
+Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
+electronic works
+
+1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
+electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
+and accept all the terms of this license and intellectual property
+(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
+the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
+all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
+If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
+Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
+terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
+entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
+
+1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
+used on or associated in any way with an electronic work by people who
+agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
+things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
+even without complying with the full terms of this agreement.  See
+paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
+Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
+and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
+works.  See paragraph 1.E below.
+
+1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
+or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
+Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
+collection are in the public domain in the United States.  If an
+individual work is in the public domain in the United States and you are
+located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
+copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
+works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
+are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
+Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
+freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
+this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
+the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
+keeping this work in the same format with its attached full Project
+Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.
+
+1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
+what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
+a constant state of change.  If you are outside the United States, check
+the laws of your country in addition to the terms of this agreement
+before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
+creating derivative works based on this work or any other Project
+Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
+the copyright status of any work in any country outside the United
+States.
+
+1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
+
+1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
+access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
+whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
+phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
+Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
+copied or distributed:
+
+This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
+almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
+re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
+with this eBook or online at www.gutenberg.org
+
+1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
+from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
+posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
+and distributed to anyone in the United States without paying any fees
+or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
+with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
+work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
+through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
+Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
+1.E.9.
+
+1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
+with the permission of the copyright holder, your use and distribution
+must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
+terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
+to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
+permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
+
+1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
+License terms from this work, or any files containing a part of this
+work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.
+
+1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
+electronic work, or any part of this electronic work, without
+prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
+active links or immediate access to the full terms of the Project
+Gutenberg-tm License.
+
+1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
+compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
+word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
+distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
+"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
+posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
+you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
+copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
+request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
+form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
+License as specified in paragraph 1.E.1.
+
+1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
+performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
+unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
+
+1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
+access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
+that
+
+- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
+     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
+     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
+     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
+     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
+     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
+     must be paid within 60 days following each date on which you
+     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
+     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
+     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
+     address specified in Section 4, "Information about donations to
+     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."
+
+- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
+     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
+     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
+     License.  You must require such a user to return or
+     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
+     and discontinue all use of and all access to other copies of
+     Project Gutenberg-tm works.
+
+- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
+     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
+     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
+     of receipt of the work.
+
+- You comply with all other terms of this agreement for free
+     distribution of Project Gutenberg-tm works.
+
+1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
+electronic work or group of works on different terms than are set
+forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
+both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
+Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
+Foundation as set forth in Section 3 below.
+
+1.F.
+
+1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
+effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
+public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
+collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
+works, and the medium on which they may be stored, may contain
+"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
+corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
+property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
+computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
+your equipment.
+
+1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
+of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
+Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
+Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
+liability to you for damages, costs and expenses, including legal
+fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
+LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
+PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
+TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
+LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
+INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
+DAMAGE.
+
+1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
+defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
+receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
+written explanation to the person you received the work from.  If you
+received the work on a physical medium, you must return the medium with
+your written explanation.  The person or entity that provided you with
+the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
+refund.  If you received the work electronically, the person or entity
+providing it to you may choose to give you a second opportunity to
+receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
+is also defective, you may demand a refund in writing without further
+opportunities to fix the problem.
+
+1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
+in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
+WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
+WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
+
+1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
+warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
+If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
+law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
+interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
+the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
+provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
+
+1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
+trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
+providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
+with this agreement, and any volunteers associated with the production,
+promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
+harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
+that arise directly or indirectly from any of the following which you do
+or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
+work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
+Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.
+
+
+Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm
+
+Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
+electronic works in formats readable by the widest variety of computers
+including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
+because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
+people in all walks of life.
+
+Volunteers and financial support to provide volunteers with the
+assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
+goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
+remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
+Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
+and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
+To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
+and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
+and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.
+
+
+Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
+Foundation
+
+The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
+501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
+state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
+Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
+number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
+http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
+permitted by U.S. federal laws and your state's laws.
+
+The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
+Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
+throughout numerous locations.  Its business office is located at
+809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
+business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
+information can be found at the Foundation's web site and official
+page at http://pglaf.org
+
+For additional contact information:
+     Dr. Gregory B. Newby
+     Chief Executive and Director
+     gbnewby@pglaf.org
+
+
+Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
+Literary Archive Foundation
+
+Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
+spread public support and donations to carry out its mission of
+increasing the number of public domain and licensed works that can be
+freely distributed in machine readable form accessible by the widest
+array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
+($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
+status with the IRS.
+
+The Foundation is committed to complying with the laws regulating
+charities and charitable donations in all 50 states of the United
+States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
+considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
+with these requirements.  We do not solicit donations in locations
+where we have not received written confirmation of compliance.  To
+SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
+particular state visit http://pglaf.org
+
+While we cannot and do not solicit contributions from states where we
+have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
+against accepting unsolicited donations from donors in such states who
+approach us with offers to donate.
+
+International donations are gratefully accepted, but we cannot make
+any statements concerning tax treatment of donations received from
+outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.
+
+Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
+methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
+ways including checks, online payments and credit card donations.
+To donate, please visit: http://pglaf.org/donate
+
+
+Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
+works.
+
+Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
+concept of a library of electronic works that could be freely shared
+with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
+Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.
+
+
+Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
+editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
+unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
+keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
+
+
+Most people start at our Web site which has the main PG search facility:
+
+     http://www.gutenberg.org
+
+This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
+including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
+Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
+subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
+
+
+</pre>
+
+</body>
+</html>
diff --git a/18386-h/images/032.jpg b/18386-h/images/032.jpg
new file mode 100644
index 0000000..abe3685
--- /dev/null
+++ b/18386-h/images/032.jpg
diff --git a/18386-h/images/cover_b.jpg b/18386-h/images/cover_b.jpg
new file mode 100644
index 0000000..3fe1d7e
--- /dev/null
+++ b/18386-h/images/cover_b.jpg
diff --git a/18386-h/images/cover_t.jpg b/18386-h/images/cover_t.jpg
new file mode 100644
index 0000000..a8fca98
--- /dev/null
+++ b/18386-h/images/cover_t.jpg
diff --git a/18386-h/images/dec_cov.jpg b/18386-h/images/dec_cov.jpg
new file mode 100644
index 0000000..546d420
--- /dev/null
+++ b/18386-h/images/dec_cov.jpg
diff --git a/18386-h/images/dec_end1.jpg b/18386-h/images/dec_end1.jpg
new file mode 100644
index 0000000..fc18602
--- /dev/null
+++ b/18386-h/images/dec_end1.jpg
diff --git a/18386-h/images/dec_end2.jpg b/18386-h/images/dec_end2.jpg
new file mode 100644
index 0000000..1b9f860
--- /dev/null
+++ b/18386-h/images/dec_end2.jpg
diff --git a/LICENSE.txt b/LICENSE.txt
new file mode 100644
index 0000000..6312041
--- /dev/null
+++ b/LICENSE.txt
@@ -0,0 +1,11 @@
+This eBook, including all associated images, markup, improvements,
+metadata, and any other content or labor, has been confirmed to be
+in the PUBLIC DOMAIN IN THE UNITED STATES.
+
+Procedures for determining public domain status are described in
+the "Copyright How-To" at https://www.gutenberg.org.
+
+No investigation has been made concerning possible copyrights in
+jurisdictions other than the United States. Anyone seeking to utilize
+this eBook outside of the United States should confirm copyright
+status under the laws that apply to them.
diff --git a/README.md b/README.md
new file mode 100644
index 0000000..b3aefa1
--- /dev/null
+++ b/README.md
@@ -0,0 +1,2 @@
+Project Gutenberg (https://www.gutenberg.org) public repository for
+eBook #18386 (https://www.gutenberg.org/ebooks/18386)