The Project Gutenberg EBook of Alaska, by Jn  lafsson

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org


Title: Alaska

Author: Jn  lafsson

Release Date: February 26, 2005 [EBook #15178]

Language: Icelandic

Character set encoding: CP-1252

*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ALASKA ***




Produced by David Starner, Keith Edkins and the PG Online Distributed
Proofreading Team.





ALASKA.

       *       *       *       *       *

LSING

A LANDI OG LANDS-KOSTUM,

SAMT SKRSLU INNAR SLENZKU SENDINEFNDAR.

       *       *       *       *       *

UM

STOFNUN SLENZKRAR NLENDU.

       *       *       *       *       *

EFTIR

JN LAFSSON,

FORMANN ALASKA-FARARINNAR 1874, M.M.

       *       *       *       *       *

WASHINGTON, D.C.

1875.

       *       *       *       *       *

TIL LANDA MINNA.

Langan formla fyrir ltilli bk skal g ekki rita.

a, sem g vildi srlega taka fram hr, er a: a a er EKKI tilgangr
minn me riti essu, a hvetja flk til tflutninga af slandi alment, eins
og hver og einn getr s, er les sari hlut kvers essa; heldr A EINS: a
benda eim, ER  ANNA BOR TLA a flytja vestr,  ann sta, er g tla
EIM SJLFUM og JERNI voru bezt hentan. Hins vegar hefi g liti a
skylt a verja rttmti tflutninga.--a er, ef til vill, eins hentugt
fyrir lesandann, a lesa FYRST sari hlut kversins: "Um stofnun sl.
nlendu."

Hfurit a, er g hefi vi stuzt, er: "ALASKA, and its resources. By Wm.
H. Dall, Director of the Scientific Corps of the late W.U. Telegraph
Expedition. Boston. 1870." (xii + 628 bls. strt 8 me myndum og korti.)
Auk essa hefi g yfir fari og lesi  vetr yfir 100 bklinga, rit og bl
um Alaska ea a v ltandi meira og minna.

g kann llum akkir, er hafa stutt mig  samningi bklingsins, um fram alt
mnum gleymanlega vini Marston Niles, Esq., lgfringi  New York, fyrrum
foringja  sjhernum; ar nst inum gta vsinda-manni og frga Alaska-
fara W.H. Dall, og eins yfirstjra strandmlinga-skrifstofunnar, og llum
rum, er mr hafa li og asto snt,--a g ekki nefni hr srstaklega,
hve akkltan g finn mig vi Forseta Banda-rkjanna og sjlis-rherrann
og rherra inna innlendu mla.

Ef nokku gott leiir af bk essari,  er a mest rum a akka, en
mr, og hefi g  lagt  slurnar fyrir ml etta a lti, er mr var
unnt. En gu veit g hefi gjrt a  gum tilgangi, og a g tel mr 
fullu launa, ef rangrinn mtti svo blessast lndum mnum sem g ann eim
bezt.

Rita  febrar-mn. 1875,

_Washington, D.C._

JN LAFSSON.

       *       *       *       *       *

TIL MINNIS.

1 fet enskt = 135.115 Parsarlnur.

1 fet danskt = 139.13 Parsarlnur.

1 mla ensk = 5280 ensk (= 5127 dnsk) fet.

1 mla dnsk = 4-1164/1709 enskar mlur.

1 jarmla = 1 dnsk mla = 1/15 mlistigs (af mibaugi).

1 "kntr" (_knot_) = 1 mla, 885 fet, 6 uml. enskir. ["Kntr" = sjmla
ensk.]

30 kntar (hr um) = 34.75 mlur enskar.

1 samfella (_league_) = 3 kntar.

1 [] jarmla = 21.16 [] mlur enskar.

-> Lesarinn tti jafnan a hafa  hug, a HRUMBIL er:

1 mla dnsk = 4-2/3 enskar mlur.

6 kntar = 7 enskar mlur.

1 samfella = 3 kntar.

1 [] mla dnsk = 20 [] mlur enskar (liugar).

1 dollar ($1.00) er 100 cent.  er punktr sker tvo stafi aftan af tlunni,
tknar a dollara fyrir framan, en cent fyrir aftan punktinn; t.d.:
$175.50 ir 175 doll. og 50 cent; $10.00 ir tu dollara og engin cent.
$1.00  gulli gengr oftast um 3 krnur, 67 aura (.e.: 11 mrk); en papprs
dollar um 3 krn. 33 aura (.e.: 10 mrk)  dnskum peningum.

-> Grnuvkr-baugr liggr 18 9' 23" austar, en Ferr-baugr. (Grnavk =
_Greenwich_.)

       *       *       *       *       *

EFNI.

ALASKA.                                                            bls.
I. KAFLI: LANDLSING [1. Takmrk.--2. Hf.--3. Firir og flar.--  1.--8.
4. Eyjar og eyja-klasar.--5. Strendr og hafnir.--6. Fljt og r.-
-7. Hafstraumar.--8. Fjallgarar.--9. Str Alaska.]
II. KAFLI: UM SGU LANDSINS                                        8.--9.
III. KAFLI: INNLENDAR JIR                                       9.--10.
IV. KAFLI: LOFTSLAG OG GRR [Inngangr.--1. Yukon-fylki.--2.       10.--21.
Aleuta-fylki.--3. Sitka-fylki.--lyktar or.]
V. KAFLI: STEINA OG MLMA TEGUNDIR [Um jarar-fri.--Steinar og   22.--24.
mlmar o.s.frv.]
VI. KAFLI: FISKIVEIAR                                             25.--26.
VII. KAFLI: LOSKINN, DRAVEIAR O. FL. [Inngangs-or.--1. S-otr  26.--27.
og elselr.--2. Land-dr.--3. Fleira bjargri.]
VIII. KAFLI: SKRSLA INNAR SLENZKU SENDINEFNDAR [Cooks-fli.--    28.--33.
Kadak.--Nirlag.]

       *       *       *       *       *

UM STOFNUN SLENZKRAR NLENDU.
I. SIFERISLEGT RTTMTI VESTRFARA [Fr srstaklegu (slenzku)    37.--42.
sjnarmii.--Fr almennu sjnarmii.]
II. NAUSYN SLENZKRAR NLENDU [Tvens konar vestrfarar.--Ytri og   42.--43.
innri (andleg) nausyn nlendu.--jernisst.]
III. LANDVAL [Krfur, er gjra verr til nlendu-stis.--         44.--46.
Heimfrsla eirra.]
IV. NIRLAG [_Praeteritum_: Hva gjrzt hefir  mli eu.--        46.--48.
_Praesens_: Annmarkar  Alaska.--_Futurum_: Hva vera m.]

       *       *       *       *       *

ALASKA.

       *       *       *       *       *

I. KAFLI.

LANDLSING.

1. _Takmrk._

Alaska nefnist vestasti og nyrzti hluti meginlands Norr-Amerku; er a
skagi allmikill og gengr til vestrs fr landareign Breta.--Banda-rkin eiga
n landi.--Noran a Alaska liggr shafi nyrra, en a vestan liggr
Brings-sund (Bering Strait) og Brings-haf (Bering Sea), en a sunnan
Norrhafi Kyrra (North Pacific Ocean); a austan er Alaska fast vi
meginlandi og taka ar a eignir Breta. Landi er annig girt svi  rj
vegu.

ar sem mtist Alaska og eignir Breta, eru in nkvmari takmrk annig:
Alaska nr svo langt sur a austan, sem nemr til systa tanga eyjar
eirrar, er nefnist Vala-prinz-ey (Prince of Wales Island), en a er  54
40' norrbreiddar og nr 132 vestrlengdar (fr Grnuvk); felli svo beina
lnu til austrs  mynni fjarar ess, er Portlands-fjrr (Portland
Channel) nefnist, en svo norr  vi aan inn eftir mijum firi mimunda
milli beggja landa,  fram til 56 norrbreiddar; en aan skal lnu draga
til norrs og vestrs samfara strndinni (_parallel_ me strndinni fram),
svo a hvergi s skemra n lengra en 10 samfellur (30 sjmlur) til sjvar,
og mlt fr fjara-botnum; skal essari lnu annig fram halda unz hn kemr
 Elas-tind (Mount St. Elias); skr hn ar 141. mlistigslnu
vestrlengdar (fr Gr.) og skal hn aan af falla saman vi essa
mlistigslnu  hnorr alt  shaf t--og er etta takmarkalna Alaska-
lands og Bretlands-eigna.

Takmrkin  hafi a vestanveru milli Asu og Alaska eru annig: Stinga
skal mlipunkt  Brings-sundi  65 30' norrbreiddar og 169 vestrlengdar
(fr Gr.) og verr a mivega milli Ratmanoff-eyjar og Krsenstern-eyjar,
lti svo lnu fylgja hdegisbaug til norrs  shaf t; dragi svo beina
lnu  sur og vestr fr eim inum sama punkti,  er falli mivega milli
Lafranz-eyjar (St. Lawrence Island) og sur-hfa Chukotski-skaga 
Sberu, og sker hn ar 172 vestrlengdar (fr. Gr.); en fr eim punkti,
ar sem in sast nefnda lna sker 172, skal enn hefja nja lnu og stefna
meira  vestr en sur, svo a hn falli mivega milli eyjanna Attou og
Kopar-eyjar (Copper Island) unz hn sker 193. mlistigalnu vestrlengdar
(fr. Gr.), og mynda  lnur r, er svo eru dregnar, sem n hefir fyrir
sagt veri, endimrk heimslfanna  essu svi, svo a Asa  land alt
fyrir vestan, en Alaska fyrir austan.

2. _Hf._

Af eim hfum, er a Alaska liggja, er miklu strst haf a, er kalla er
Norrhafi Kyrra (North Pacific Ocean), en a er norrhlutr thafs ess
ins mikla, er liggr milli Austrlfu og Vestrheims, og nefnist a einu
nafni Kyrra-Hafi (Pacific Ocean; The Pacific).

S hlutr hafs essa, er liggr fyrir noran 56 n. br. milli Kadak-eyjanna
a vestan og Alexanders-eyja a austan, nefnist Alaska-fli (Gulf of
Alaska).--Fyrir vestan Kadak-eyjar er tali a Norrhafi Kyrra ni a
Alaska-skaga og a eyja-kraga eim inum mikla, er gengr  boga fr surt
Alaska-skaga alt vestr undir Asu-strendr og nefnist einu nafni Aleuta-
eyjar.

Brings-haf (Bering Sea) liggr milli Alaska og Asu fyrir noran Aleuta-
eyjar.

aan m sigla gegn um Brings-sund (Bering Strait) norr  shafi nyrra
(Arctic Ocean).

3. _Firir og flar._

Alaska er alt mjg vogskori; segir nokku gjrr fr v hr  eftir, er
lst er strndunum. Hr skal a eins nefna ina strstu fla.

ar sem saman kemr landsurhorn Alaska og Bretlands-eignir gengr Portlands-
fjrr (Portland Channel) inn  landi til landnorrs; eiga Bretar land
fyrir austan og sunnan, en Alaska fyrir vestan. essi fjrr gengr inn r
Norrhafinu Kyrra.

Norr af Kadak-eyjum gengr skagi mikill  sj sur og heitir Kenai-skagi.
Fyrir austan hann er breir fli, og nefnist Chugach-fli (Ch. Gulf)[1] en
ru nafni Vilhjlms-fli (Prince William Sound), og er a hentara nafn.
Cooks-fli (Cooks Inlet) gengr  landnorr fyrir vestan Kenai-skaga. a er
geysi-mikill fli: 180 knta langr ea 200 knta, ef me er talinn fjr
s, er gengr austr r botni hans; mynni er 50 knta breitt; en breiastr
er hann ar, sem Chugachik-fjrr gengr austr r honum, en Kamishak-vk
vestr; a er skamt fyrir innan mynni; ar verr hann 150 knta breir.
essir flar ganga inn r Alaska-fla.

Fyrir vestan Alaska-skaga gengr inn r Brings-hafi mikill fli og str,
og heitir Bristol-fli (B. Bay). ar fyrir noran gengr Kouloulak-vk (K.
Bay); ar fyrir noran Kuskoquim-fjrr (K. Bay); t  hann fellr
Kuskoquim-fljt. Austr af Lafranz-ey gengr strmikill fli inn  landi og
kallast Nortons-grunn (Norton Sound); norr og austr r v gengr annar
fli minni og heitir Nortons-fli (N. Bay). essir eru strstir flar, er
skerast inn  landi r Brings-hafi.

r shafinu skerst inn  tnorrhorn landsins fli s, er Kotzebue-grunn
(K. Sound) nefnist. Sur r v gengr Grarvonar-fli (Good Hope Bay) og
nokkrir smrri firir.

[Um firi og fla sbr. "5. Strendr og hafnir" hr  eftir.]

4. _Eyjar og eyja-klasar._

t af Portlandsfiri liggr allstr eyja sunnan vi fjarar-mynni; heitir
s Karlottu-ey og eiga hana Bretar;  ey eiga eir nyrzta vi Kyrra-Hafs-
strendr. Norr af henni liggr Valaprinz-ey (Prince of Wales Island); milli
eirra er sund a, er Dixons-sund heitir. ar norr af liggr klasi mikill
eyja, og heita Alexanders-eyjar einu nafni; til eirra telst Valaprinz-ey.
Auk hennar m af eim nefna Baranoff-ey og Chichagoff-ey; fyrir noran
Chichagoff-ey, milli hennar og meginlands, gengr Cross-sund.

Austr af Alaska-skaga milli 151 og 158 vestrlengdar (fr. Gr.) er
eyja-klasi, og heita Kadak-eyjar (Kadiak Archipelago) eftir strstu
eyjunni, Kadak. Um  ey mun sar gjrr tala  bklingi essum, v
essar eyjar vera a nokkru leyti hfuinntaki  miklum hlut hans. Milli
Kadak og Alaska-skaga gengr Shelikoff-sund. Norr af Kadak liggr
Afognak; hn er nokkru minni.--Eyjaklasi nokkur minni liggr  sur og vestr
fr Kadak-eyjum, en austr af surt Alaska-skaga, og heita Shumagin-
eyjar. ar er fiskafli beztr  heimi.

Fram af Alaska-skaga liggr Unimak-ey, og fru-sund (Fals Pass) milli
hennar og meginlands, og eyja-klasi ar vestr og sur af, sur a
Amukhta-sundi (172 vestrl. fr. Gr.), og eru kallaar Fox-eyjar; eru meal
eirra Unalaska og Umnak-ey. Eldfjll eru  sumum af eyjum essum. Gegn um
sundi fyrir sunnan Unimak-ey er bezt lei fyrir skip a sigla inn 
Brings-haf.--Vestr fr Amukhta-sundi og vestr a 180 vestrlengdar eru
eyjar r, er nefnast Andreanoffski-eyjar; r eru um 30 talsins.--Fr 180
til 185 vestrl. er enn eyja-klasi, og heita r eyjar Rottu-eyjar er
Vlsku-eyjar (Kresi); eirra er strst Rotta er Rottu-ey (Kresa).--Fyrir
vestan 185 og vestr fyrir 187 vestrl. liggja eyjar r, er Blijnie-ea
Blizhni-eyjar heita.

essir 4 eyja-flokkar: Fox-eyjar, Andreanoffski-eyjar, Rottu-eyjar og
Blizhni-eyjar, nefnast allar saman einu nafni Aleuta-eyjar.

Fyrir vestan Aleuta-eyjar,  norr og vestr fr Blizhni-eyjum, eru
Formanns-eyjar (Kommandrski Islands). r liggja nr 193 vestrl. og  55
norrbreiddar. eirra austust er Kopar-ey (Copper Island); en Attou er
vestust af Blizhni-eyjum; falla takmrk Alaska og Asu mivega milli eyja
essara, svo a Kopar-ey og inar arar Formanns-eyjar teljast me
Asu.--Formanns-eyjar og Aleuta-eyjar og Shumagin-eyjar, a er: alt
eyja-belti fr 158 til 195 (vestrl. fr. Gr.) kallai Forster feralangr
(1786) einu nafni Katrnar-eyjar (Catherina Archipelago) eftir Katrni
annari Rssa-drotning. Eru r stundum svo nefndar  eldri bkum.

 Brings-hafi vera fyrst fyrir Pribyloff-eyjar; r eru fjrar; tvr inar
strri heita Pls-ey (St. Paul Island) og Girgis-ey (St. George Island).
ar er elselr mikill[2].--Norr af Pribyloff-eyjum eru Maeifs-eyjar, og
eru rjr, en Maeifs-ey (St. Mathew's Island) strst. Allar eru r
fjllttar og bygar hrjstugar og bjrgulegar. Nokkrir Rssar voru ar
eftir skildir 1816, til a safna selskinnum um vetrinn; frust eir r
harrtti. Hinseginn segja  hvalveia-menn, og leggja trna , a
Maeifs-ey s full af hvtabjrnum. Fyrir v kalla sjmenn hana Bjarney
(Bear Island). Eigi rekr hafs a mrkum sur fyrir Maeifs-eyjar, og
aldrei svo miki, a nokkurn tlma gjri siglingum, enda eigi um hvetr.--
Vri lna dregin fr Thaddeus-hfa ( Kamchatka-strndum) til Maeifs-
eyja, og aan austr og sur  tangann noran vi Bristol-fla,  markar
s lna fyrir v svii, er hafs rekr lengst  sur.--Austr fr Maeifs-
eyjum er Nnivak-ey; gengr Etolin-sund milli hennar og megin lands. Nnivak
er allstr eyja, en eigi er hn knnu enn.-- norr fr henni er
Lafranz-ey (St. Lawrence Island) og er vestr af Nortons-grunni.--
Brings-sund miju liggja eyjar r tvr, er Diomedes eru kallaar.
Takmarka-lna Asu og Alaska liggr mivega milli eirra. Heitir s eyjan,
er Asu heyrir og Rssar eiga, Ratmanoff er Imaklit, en hin, er Alaska
heyrir, heitir Krsenstern er Ingaliuk.

5. _Strendr og hafnir._

Alaska er land mjg vogskori og eyjum aki hafi me strndum fram
umhverfis landi. Hr er ekki rm til a rita neitt a, er lsing megi
heita, hve stutt sem vera skyldi,  strndum landsins, hfnum og sundum;
heldr verr hr a drepa a eins  ftt eina  svinu umhverfis Alaska-
fla, einkum  a, er ing getr haft a ekkja fyrir , er vilja gjra
sr hugmynd um Kadak-eyjar sem nlendu-sta; en allr Alaska-fli liggr
bezt vi siglingum og samgngum fr Kadak  sj.

a eru eitthva 1100 eyjar  klasa eim, er ber nafni Alexanders-eyjar.
Nokkrar hafnir eru  landinu upp af Alexanders-eyjum og eru ar Bandarkja-
vgi (Forts; United States military posts). Sund eru teljandi milli
eyjanna og flest skipgeng, svo a aalsamgnguvegr af nttrunnar hendi er
ar sjrinn; kva mega koma vi hvar sem vill  strndum eyjanna og
landsins og fara fr einum sta til annars innan um r allar n ess a
stga fti  land. Systa og austasta hfn  Alaska er  54 46' n. br. og
130 35' v.l. fr. Gr.; heitir hn Tayakhonsiti Harbour; ar er orp eitt og
ba ar Tongas-Indnar; ar er og Bandarkja-vgi, er Tongas heitir
(United States military post of Fort Tongas); a var reist 1867.-- er
skgr var hggvinn til a f timbr til virkis-gjrarinnar, voru ar feld
gul Sedrus-viar-tr (yellow cedar), tta feta a vermli. Eyjar essar
eru fjllttar og hlendar, og hlarnar aktar inum gtasta vii, eim er
beztan getr, fr sjvar-mli og upp eftir alt a 1500 fetum yfir sjvar-
ml.-- 55 27' n. br. og 132 01' er sg hfn g og innsigling auveld.
ar eru gngtir of inum bezta vii.--Noran og vestan til  Wrangel-ey er
hfn s, er nefnist Etolin Harbour  56 31' 30"; ar er Banda-rkja vgi
og heitir Fort Wrangel; ar eru kola-nmar og gng timbrs.-- Baranoff-ey
er orp a, er Sitka heitir. ar var landstjri Rssa mean eir ttu
landi. ar eru hafnir gar, nnur vestanvert, en hin austanvert  eynni,
bar gar, en in eystri  betri. Sitka stendr undir fjalli v, er
Vostovia heitir; a er 3216 feta htt og er  57 03' 23" n.-br. og 135
12' 57" v.-l. fr. Gr. 1867 voru ar 968 bar  bnum, og voru 349 eirra
Rssar, en hinir Indnar og kynblendingar er Krelar; svo nefnast afkvmi
au, er Rssar gtu vi innlendum konum  Alaska. ar var  stjrnu-hs,
kyrkja og sptali. Hs eru flest ll bjlka-hs (log-houses) og steind
daufgulum lit. Kyrkjuturninn er steindr grnum farfa og svo  lit sem
steinn s, er emeraldus heitir, (a er fmtr steinn). Svo segir Dall
Alaska-fari, a  er hlarnar aktar myrkgrnum skgi og grsugar eru 
framsni, en brinn  nsni, a sj r vestrhfninni,  s ar fagrt yfir
a lta og svo einkennilegt, a hvergi muni neitt sviplkt geta annars
staar  Amerku.--Sgunarmylla var  nnd vi binn og gekk me eimkrafti.
Baranoff-ey m heita knnu enn a mestu; er jarvegr svo mrlendr og
skgar svo ykkir, a torveldlegt ykir og eigi hskalaust a kanna eyna.
1867 var um 1000 manns  eynni, rijungr Rssar, en hitt krelar og
Indnar. Mjg er vtusamt  llum eyjum essum; en  er sl sr og
gviris-dagar eru, kva land vera i fegrsta  a lta og alaki ttum
skgi milli fjalls og fjru; er tsni og landslag va i yndislegasta.[3]

Hafstrndin vestr fr Cross-sundi og vestr a Vilhjlms-grunni (er
Chugach-fla) er sbrtt og ll vii vaxin, vogskorin mjg, smfirir og
fjlltt a, en samstaar langir firir, mjir og rngir. Eigi er orskr 
eim llum, en ng heilagfiski (flirur 10 fjrunga og yfir a) og als
konar tegundir af laxi og silungi, svo ll vtn eru af eim krk og kvik.
Fjllin eru 5 til 6 sund feta h og alakin ttum skgi; en skgarnir
eru fullir af als konar berjum. ar eru fjlmargir birnir, refir, korn,
merir og margt annara dra.

Vilhjlms-grunn er r nefnt; a skerst inn fyrir vestan 146 v.-l. fr.
Gr. og nr botninn vestr a 149. Milli ess a austan og Cooks-fla a
vestan liggr nes eitt breitt og miki og fjlltt, og heitir Kenai-skagi.
Vilhjlms-grunn er aki eyjum strum og smm, en firir skerast r v 
landi inn  alla vegu. Merkastar eyjanna eru: Montagu, Hinchinbrook,
Knight og Hawkin. Eyjarnar  Vilhjlms-grunni og strendrnar umhverfis a
eru aktar gtum skgi. Rssar hfu ar skipgjrar-sti,  er eir
ttu landi, og gjru ar mikinn fjlda skipa. Vertta er ar blari 
vetrum og kaldari, en  strndunum sur og austr af.  er valt allr snjr
upp tekinn  jn. Fiskr kva ar ngr og timbr i gtasta; ber vaxa ar
margvsleg og korntegund arlend, Elymus (melr?), og gng bauna vex ar af
sjlfu sr vilt.--Innuit-ar eru ar va; a flk er sama tternis sem
Grnlendingar, og segir gjrr fr v sar.

Kenai-skagi er vogskorinn mjg  allar sur. Sumstaar eru ar hafnir
gar. Fjll eru h  skaganum og sumstaar jkull efst; en ar fyrir
nean, nir fjalshlarnar og undirlendi sltta fyrir nean, er alt aki
ttum skgum og strum, og er vir ar gr. Eyjar eru nokkrar me
strndum fram. Systi hfi skagans og vestasti heitir Elizabetar-hfi;
gagnvart honum a vestan er Douglas-hfi.  mynni flans milli hfanna
eru eyjar r, er Bersvis-eyjar (Barren Islands) heita, klettttar og
grrlausar; m inn sigla beggja vegna eyjanna. Austanmegin skerst inn r
Cooks-fla Port Chatham rtt fyrir noran Elizabetar-hfa; ar upp af er
byg s, er Alexandrowsk heitir; norar skerst inn Grahams-fjrr (Port
Graham) er ru nafni Engla-hfn (English Harbor); ar fyrir noran er
Chugachik Bay; ar er hfn g undir Kolhfa (Coal Point). ar er gng
steinkola; au eru me inum beztu a gum og lagi 7 feta ykt. Kola-lag
etta hygg g a liggi  jrinni me allri austrstrnd Cooks-fla. a
kemr fram aftr vi Akkerishfa (Anchor Point), og enn aftr fyrir noran
hann. g s hvervetna kol  jr  bkkunum norr af Nikulsar-vgi, er g
skoai og tk snishorn af. Lagi var unt ar, en g hefi stu til a
tla a a veri ykkvara, er fjr dregr; en vi hfum engin fng n tma
til a kanna a. Undan Nikulsar-vgi er hfn og kllu St. Chrysostom
Harbour, en a ir Gullmunns-hfn; ar lg skip vort, er vr dvldum a
Nikulsar-vgi. Hfnin er rtt undan mynni Kaknu-fljts, og er gullsandr 
fljtinu; er v rttnefni  hfnin s kllu Gullmynnis-hfn. essa megin
Cooks-fla er graslendi miki, einkum er upp undir fjllin dregr, en skgar
gtir  undirlendinu. Vast er tfiri miki vi strendr.--A vestan er
undirlendi minna, en land gott; ar eru frri hafnir.

 er Cooks-fla sleppir, er su-austr-strndin  Alaska-skaga hlykkjtt,
sltt, sumstaar hlf-hrjstrug, en vast, einkum syst, frjlend, vaxin
grasi og viltum korntegundum, mestan part skglaus, nema smkjarr, skorin
teljnadi fjrum, vkum, vogum og rongum sundum, meiri og minni. Va er
hn kletttt, einkum nyrzt Helzti fjrr, er g hiri hr a greina fr, er
Katmai-fjrr  beint vestr a kalla fr norrhfa Kadak-eyjar.  vatni
einu skamt ar fr finst steinola, og fltr hn sem ykk br  vatninu.
Snishorn af henni var frt efnafringunum vi SMITHSONIAN INSTITUTION og
rannskuu eir hana. Hafi snishorni veri trtt,  er ola essi betri
en ll s ola, er finst  austr-rkjunum, me v hn logar fult eins vel,
er eins drjg, en hefir ann eiginleik, a hn er eigi hrakveyk
(_explosiv_); en ann eiginleik fr in venjulega steinola fyrst vi
hreinsun af mannavldum.

Milli Kadak-eyja og meginlands liggr Shlikoff-sund. Svo er a sj, sem
eyjar essar s a jarmyndun til framhald fjall-beltis ess, er myndar
Kenai-skaga, enda tt breitt hafsund liggi ar  milli. Klettarnir eru
lkir, og lgunin, jarmyndunin og stefnan yfir hfu s sama. Hvervetna
ar, sem heldr er  skjli fyrir verum, eru eyjarnar vaxnar miklum, frum
og gtum skgi. Og  essum eyjum og strndum Cooks-fjarar er miki af
inu bezta yrkingarlandi; haglendi er ei unt betra a kjsa, en a er hr
getr.  dgum Rssa var byg hr eigi all-ltil og var  rauninni 
Kadak-ey aalasetr allrar Alaska-verzlunarinnar. Hfu-orp eyjarinnar er
nefnt St. Paul er Pls-borg, en stundum _City of Kadak_ .e. Kadaks-
borg. Pls-borg er a flestllu merkari miklu, en Sitka, ea var a a
minsta kosti mean Rssar ttu landi; enda liggr Kadak betr en nokkur
annar star vi verzlun og hefir flesta hluti til ess a vera hfubl
als lfs  Alaska, er stundir la, tt n s ar ftt um a vera. a
voru eingngu plitiskar stur, er leiddu Rssa til a hafa hfubinn
sem syst og einkum sem austast og setja hann v  Sitka. Viey (Woody
Island) liggr rtt vi binn  Kadak. ar er sgeymslu-hs og
sgunarmylla. Norr af Kadak liggr Afognak, str eyja og a llu lk
Kadak, nema a snu leyti enn fjllttari, og skgr er ar strri. Austr
af Afognak er Marmot-ey. Milli Afognak og Kadak er Skgey (Spruce Island);
ar er vir meiri og betri en  nokkurri annari af Kadak-eyjum. Margar
eyjar strar og smr liggja kring um Kadak  alla vega; nefni g meal
annara renningar-eyjar (Trinity Islands) fyrir sunnan surtna. Ukamok-
er Chirikoff-ey telst og me Kadak-eyjum; hn liggr til surs og lti
eitt til vestrs fr renningar-eyjum.  Ukamok hafi rssneska kompani
slubir; anga flutti a  eyjuna dr a, er  ensku nefnist _marmot_,
en  lrra manna mli SPERMOPHILUS PARRYI (Danir kalla a "murmeldyr");
a er eins og bjrinn [bifrinn] af flokki eim, er SCIURIDAE nefnast af
kyni gnagdra (RODENTIA). Mtti kalla a bjrbrr (ea fjallrottu). Skinn
ess er gtt og er fmtt. etta dr fjlgai svo tt  eyjunni, a a
var atvinna fyrir fjlda flks a verka skinn eirra.

Smidi-eyjar liggja  sur og vestr fr Kadak, en  norr og vestr fr
Ukamok.--Meal Shumagin-eyja eru tvr eyjar bygar, Ppoff og nga.  Unga
eru tvr gar hafnir; heitir in nyrri Kola-hfn (Coal Harbour); ar er in
mesta ofrgng af orski. ar er almennr samkomusta fiskimanna. Sunnan 
eyjunni er Delaroff fjrr; ar er byg. Nlega vestr beint fr nga er 
landi  Alaska byg s, er heitir Belkofski er kornssveit (Squirrel
Settlement). a er enginn star hr til a lsa eim aragra eyja smrra
og strra, kletta og skerja, er ekr hafi vi strendr Alaska-skaga.--
Vestr af systa odda skagans liggr nimak-ey. Milli hennar og meginlands
liggr Rif-sund (False Pass); frakkneskir siglingamenn hfu lengi sagt a
skipgengt, en a reyndist lygi, og eru tmir boar og rif.

a eru fyrr nefndir inir helztu flokkar af Aleuta-eyjum. Byg er ar helzt
 eyjunum Unalashka, Akhun, Tigalda, mnak, Amlia, Atka, Adakh og
Attu.--Helztar hafnir eru  Unalashka: Iliuliuk er Formanns-hfn
(Captain's Harbour), Bjrfjr (Beaver Bay) og Makushin-fjrr.

 Formanns-hfn ( Unalashka) er rija byg merkust  Alaska og strst,
nst Pls-borg ( Kadak-ey) og Sitka. San Banda-rkin keyptu landi
hefir kvikna ar verzlun tluver; leggja skip ar tum a, til a skipta
vru, f vatn, vi og nja vexti og klmeti.

 Attu er hfn, er heitir Chichagoff Harbour. S sgum a tra,  er ar
leyni-verzlun eigi all-ltil (_smuggling_). Safalaskinn fr Sberu og
pum fr Kna eru htt tollaar vrur, er r eru fluttar inn  Banda-rki
fr tlndum, en tollaar eftir a r eru komnar inn  landar-eign
Banda-rkja. v eru safala-skinn og pum flutt  laun til Chichagoff
Harbour, en seldar aan aftr me strum hagnai til msra staa 
Banda-rkjum.

ess er r geti, a elselr veiist  Brings-hafi. En sakir rmleysis
hr og fyrir v, a a ykir minna um vert, a minsta kosti  br, verr
hr a sleppa a lsa nkvmara vestrstrndinni fyrir vestan Alaska-skaga
og eyjunum  Brings-hafi. a verr hgt a rita langa lsing og nkvma 
eim eins og hverjum rum parti af Alaska, er rfin snist ess a
krefja.

6. _Fljt og r._

Vtn au, er falla t  Alaska-fla, eru miklu minni, en hin, sem 
Brings-haf falla. Fjllin taka vast svo a segja fast a sj fram a
sunnan; en vatnsmegin a, er fr afrs  num, dregst saman langt uppi 
meginlandinu og ryr sr aan veg til sjvar gegn um fjllin um rng
gljfr og  fallhum fossum. Miki af regnvatninu frs  inum afarhu
fjllum og nr fyrst til sjvar sem jkulvatn egar ur eru.

Austast vil g nefna Stikine-fljt. a er af v kunnugt, a gull hefir
grafi veri  bkkum ess; eigi eru  gullnmar essir allrkir og liggja
eir ofarla vi fljti  Bretlands-eignum, r en a rennr inn 
Alaska.--

 60 17' n. br. og 145 20' vestrlengdar fr Grnuvk liggr mynni fljts
ess, er heitir Atna er Koparfljt (Copper River); a fellr  tveim
kvslum  sj t og verr eyri allmikil  milli kvslanna rjtu mlur 
lengd, en 4-5 mlur  breidd; eyri essi er alakin plviar-skgi
(_willow_).  norvestr-kvslinni er aal-vatnsmegini; ar nrri er
Innuita-orp, og heitir Alaganik. Fljti fellr nokkurn veg um sltt
undirlendi r a fellr  s t;  v undirlendi er fjldi stuvatna.
Lti er kunnugt um farveg fljts essa, a er vst s; er sagt a falli
um gljfr og fjll lengra uppi  landinu og s strir skgar beggja vegna.
Eigi vita menn me fullri vissu, HVAR a er, sem koparnmr s er, sem
fljti tekr nafn af. Koparinn finst ar  vlum, vatnsleiktum klumpum,
lkt og  sr sta vi Lake Supirior; en a ykjast menn fara nrri un, a
koparinn s innan 100 mlna (enskra) fr sj. Indnar selja hann, en leyna
nma-stvunum. 1741 fann Bringr er fylgdarmenn hans brnistein, er
koparknfar hfu vori  hvattir. Eigi ektu inir arlendu menn jrn
fyrri, en erlendir menn tku a verzla vi ; en leiknir voru eir  a
gjra netta knfa r kopar.

 Vilhjlms-grunn falla engar r a marki, en  Cooks-fla innanveran
fellr mikil , er heitir Knik er Eldvatn (Fire River). a fljt er
skipgengt 12 mlur fr s upp; en r v breikkar a og grynnist. Rssar
kvu hafa fari  skinnbtum upp eftir v, unz eir komu a vatni v, er
Plavejno heitir. aan er vegr eigi langr til Kopar-fljts. Tvr r strar
falla a austanveru  Cooks-fla.  annari eirra er gull, og mun ess
geti sar  skrslu vorri. Margar eru minni r og lkir me Cooks-fla;
og er alt bkstaflega spriklandi og  ii af laxi og silungi.

Alaska-skag er fjlltr, einkum nyrzt; au fjll eru  eigi samfst og
lkka eftir v sem sur eftir dregr; au eru framhald af Alaska-fjllum.
Fr norvestr-hlut skagans renna nokkrar r t  Bristol-fla. Milli inna
hu fjalla, er mynda framhald af Alaska-fjllum, og eins ar sem eim
sleppir, er landi lgt og votlent. Va eru ar stuvtn og mrg allstr.
Liggja sum svo lgt yfir sjvarflt, a vatn eirra er salt. r eim renna
r og lkir til beggja hlia  haf t. Aleutar ferast svo  lkjum og m,
a eir ra lttum skinnbt, a sem in endist, taka svo btinn, er vatn
rtr, og bera hann me sr ar til, er nnur  tekr vi; v btarnir eru
fislttir. annig getr mar ri sumstaar yfir veran Alaska-skaga, fr
Kyrra Hafi yfir  Brings-haf, nlega n ess a stga fti  land.--Eitt
af inum strstu stuvtnum er Iliamna. a er enn kanna a mestu; tla
menn a muni fremr grunt eftir str; en a vita menn, a a er yfir 80
mlur  lengd og um 24 mlur  breidd, og er a meira en hlft Ontario-
vatn.

r r, er falla  Brings-haf, eru bi meiri og fleiri, en r, sem falla
 Alaska-fla. En sakir ess, a mr ykir hr mest undir komi, a lsa
eim hlut landsins, er liggr a Alaska-fla, en rmi hinsvegar lti, 
verr hr a sinni a eins drepi  tv in helztu af essum vatnsfllum.

Fyrir noran Bristol-fla fellr  sj fljti Kuskoquim; a er anna mest
fljt  Alaska, nst Yukon-fljti, og strst allra eirra vatnsfalla, er
upp spretta  Alaska; er a kalla a vera fr 500 til 600 mlur  lengd;
a er straumhart. Uppi  landi langt, fyrir sunnan Kuskoquim, kva geta
Zeolt, brennistein og bltt kopar-_carbonate_;[4] hefir a veri keypt a
arlendum mnnum. ar kva og vera ofrgng af gshauk (_gosehawk_--flka-
tegund, er svo nefnist). Indnar eru um etta svi, en aldrei hefir neinn
hvtr mar anga fti stigi enn. ar kvu vera eldfjll og nttra in
hrikalegasta.

Yukon-fljti fellr  tveim aal-kvslum  sj, og verr str eyri  milli;
tekr s eyri fr 62 21' til 62 50' n. br. og er 60 mlna  lengd a ensku
mli. Aal-in fellr t  kvsl eirri, er Ksilvak heitir; s er kvsl in
dpri; en Kwikhpak heitir nyrri kvslin, og er breiari. Lengd als
Yukon-fljts, fr Kennicott-vatni (57 45' n. br. og l30 45' v. l.) og til
ess er Ksilvak-kvslin fellr  sj, er 1800 mlur;  er etta lkl. of
lti  lagt, og s bugur fljtsins teknar me  reikninginn, sem eigi var
hr gjrt,  er ekki kt a kalla a 2000 mlna langt, og er a
skipgengt fr sj rj fjrunga af lengd ess upp eftir.--Sakir strar
sinnar og ingar  Yukon-fljt skili a nefnast eitt af inum strstu og
merkustu vatnsfllum  heiminum. a er strra en Ganges og Orinoco, og
ekt a str sem Danube er La Plata-fljti. a heyrir til innar smu
ttkvslar af norrheims-fljtum, sem in nafnkunnu fljt Obi, Lena,
Saskatchewan og Mackenzie.

7. _Hafstraumar._

Eigi hlir anna en a minnast stuttlega  ina miklu strauma  Kyrra
Hafinu og Brings-hafi; v a eim er a a akka, hve milt og bltt
loftslagi er  surhlut Alaska og yfir hfu  llum norvestr-strndum
Amerku,  samanburi vi nor-austr-strendrnar.

Inn mikla hita-straum  Kyrra Hafinu, ennan annan Gulf-straum, kalla
Japans-menn Kuro Siwo .e. dkkva straum; v  honum er vatn dekkra, en
ella er  Kyrra Hafi. Nrri landa-fringar og allir lagar-fringar n 
tmum nefna hann Japans-straum. Straumr essi klofnar  vestrhorni
Aleuta-eybeltisins; gengr  annar straumrinn austr fyrir sunnan Aleuta-
eyjar og beygist alt af me strndinni unz er kemr austr fyrir Alaska-
skaga; ar klofnar straumrinn aftr; gengr  aalstraumrinn norr og austr
me strndinni og fylgir henni, beygir sur me henni austan vi Alaska-
fla og gengr sur me Alexanders-eyjum og svo sur me strndum Bretlands-
eigna, Washington-fylkis, Oregon-rkis og Kalifornu-rkis; hin kvslin, er
klofnar r strauminum fyrir austan Alaska-skaga, slr sr beint austr, og
kemr saman vi nyrra strauminn vi Alexanders-eyjar og sameinast honum ar
aftr. Me essum straumum streymir heitt og bltt loft fr suri; dregst
a saman og ykknar  fjallatindunum fyrir ofan strendrnar og veldr inu
mikla regnfalli, sem einkennir alla strndina sur fyrir Oregon.--Inn
nyrri og minni aal-armr straumsins, eftir a hann klofnar fyrst, streymir
norr sundi milli Formanns-eyja og Aleuta-eyja og norr alt Brings-haf,
norr um Brings-sund og t  shaf. Fyrir v kemst eigi hafs sur um
sundi. Aftr  mti segja hvalarar a oft sjist strir sjakar hrnnum
saman sigla norr um sundi, geta eir fari alt a hlfum rum knt 
klukkustund mti allstrngu noranveri. a er s, er leysir fr
strndunum vi Brings-haf.  sumrin kemr ltill kaldr straumr a noran og
gengr sur a austan fram me Kamchatka-strndum  Asu. Fyrir v er
kaldara miklu a tiltlu  Asu-strndum, en jafn-norarlega  Alaska- er
Amerku-strndum.--Nlgt Shumagin-eyjum var  gst 1865 strr straumr
til norrs og austrs, og var hitinn  sjnum ar +56 Fahrenheit (.e.
10.7 Raumur).-- sundunum  Aleuta-eybeltinu eru mislegir straumar, og
breytast me sjvar-fllum;  eru rkari straumar til norrs en surs.
Sakir breytileika straumanna er varasamt fyrir kunnug skip a leggja 
sund essi nema me var.

8. _Fjallgarar._

ll in hstu fjll  Alaska liggja fyrir sunnan 65 n. br.--Stranda-fjll
(Coast Range) er Elasar-fjallgarr (St. Elias Range) ganga me strndinni
fram;  eim fjallgari eru hst fjll og hnjkar, og spa sum eldi. Stefna
essa fjallgars er nor-vestr.  er kemr vestr fyrir 142 (v.-l. fr. Gr.)
er a eigi lengr samanhangandi fjallgarr; klofnar   msa vega eftir
a, og n sumar lmurnar saman vi Alaska-fjll; en Alaska-fjll eru
framhald af Steina-fjllum (Rocky Mountains). Annars er ltt kunnugt um
fjllin uppi  meginlandi, og eru au sett vitlaust t  blinn  llum
kortum Evrpu-manna, nema inum sustu zku kortum fr Gotha; ar eru au
lgu eftir kortum Dalls; en hans kort eru in fyrstu reianlegu kort yfir
Alaska.

Fjallgararnir hlfa vi llum noranverum, og er a munr ea 
Mississipp-dalnum, er blasir opinn vi llum noranverum og kulda r
eirri tt. Eiga fjllin  Alaska vafalaust nst eftir straumunum mestan
tt  v a gjra vetrinn svo mildan og blan  surstrndinni og
eyjunum  Alaska-fla.

Hstu fjll, er mld hafa veri, eru 14000 feta h (Mount Fairweather--
Gviris-fjall); en gizka er , a Elas-tindr muni vera 16000 feta.
Iliamna, eldfjall  Alaska-skaga, er 12066 feta, en Redoubt 11270 feta. 
Valaprinz-ey er Mount Calder 9000 feta htt.

9. _Str Alaska._

Eftir v, sem Fr. Hahnemann  Gotha hefir reikna, skal hr skrt fr
str Alaska. ess ber a gta a inu zka ferhyrnings-mlna-tali er
breytt  enskar ferhyrnings-jarmlur eftir hlutfallinu 1  mti 21.16.

Strin verr  annig:
Eyjar  Brings-hafi            3 963.0584
Aleuta-eyjar                    6 391.5896
Kadak-eyjar og Shumagin-eyjar  5 676.3816
Chgach- og arar eyjar         1 031.7616
Alexanders-eyjar               14 142.9208
                             ----------------
      Flatarml eyjanna samtals               31 205.7100
Meginlandi                                  548 901.6148
                                       --------------------
      Als                                    580 107.3248
   enskar [] jarmlur.

       *       *       *       *       *

II. KAFLI.

UM SGU LANDSINS.

Saga norvestr-hluta Amerku er v nr undantekningarlaust saga um verzlun
og landa-knnun. rldmrinn af verzlunar-nau eirri, er eitt enokunar-
flag lagi  landi, st svo lengi yfir, a a er fyrst  sustu rum,
san frelsi ltti okinu af, a plitk  nokkurn tt  sgu landsins.
Jafnvel tt sagan um slkt s a vsu eigi uppbyggileg a sumu leyti, tel
g  mein, a rmi leyfir eigi a skra neitt fr sgu landsins a sinni,
v hn er  ekki a llu merkileg  sjlfri sr.

Eignarrttr Rssa til Alaska var bygr  v, a eir hfu fyrstir fundi
landi. Ptr mikli Rssa-czar var sjlfr skipasmir og kunni til sjmensku;
honum var forvitni  a vita, hvort Asa og Amerka vri fastar a noran;
v  var ekki um a kunnugt, hvort svo vri er eigi. Einhvern dag
ritai karlinn me eigin hendi  bla essi fyrirmli:

"A byggja einn ea tvo bta, me iljum,  Kamchatka er rum hentugum
sta;  eim tti a gjra eftirleit um norrstrendrnar, til a sj, hvort
r n eigi saman vi Amerku, ar sem endimrk eirra eru kunn; v nst
skyldu eir a v huga, hvort eir gtu ekki einhvers staar fundi hfn,
sem heyri til Evrpu-mnnum er Evrpu-skip. Einnig ttu eir a dreifa
nokkrum mnnum um, sem skyldu spyrjast fyrir um nafn og legu eirrar
strandar, er eir finna; halda skyldi nkvma dagbk yfir alt etta, og
skyldu eir koma me hana til Ptrsborgar." etta bla fkk Ptr  hendr
zta amrl snum, og bau honum a sj svo um, a essu yri
framgengt.[5] En Ptr czar inn mikli d vetrinn 1725; en Katrn drotning
lagi stundun , a framkvma vilja haus. Mar er nefndr Bringr (Veit er
Vitus Bering) og var danskr, fddr  Hrossanesi  Jtlandi, enda virist
hafa veri  honum hvorki d n dugr. Hann var gjr formar (_Commander_)
fararinnar og lagi upp fr Ptrsborg 5. febr. 1725 yfir Sberu og
Norr-Asu til Kamchatka; var hann yfir 3 r  leiinni. 20. jl 1728
lagi hann  haf og sigldi norr og austr; hann sigldi all-raglega og hlt
sr undir strndum Asu; fann hann ey , er hann nefndi Lafranz-ey eftir
heilgum Lafranzi; a var  Lafranz-messu. Eigi s hann neitt af Amerku,
og eigi htti hann sr lengra norr en  67 30' n. br.--ttist hann ess
n fullvs orinn, a Asa vri eigi fst Amerku; snri san heim aftr.
Minnir etta feralag  a, er Sigurr Ptrsson kva um inar dnsku
hetjur, er fru a leita Grnlands:

  "eirra' af ferum rmur rs
  fyrir rausnar-verkin stru;
  eir sigldu burt og su s,
  og svo til baka fru."

Bringr kom til Ptrsborgar aftr  marz 1730 eftir 5 ra tivist, og tti
garpr mikill orinn af ferinni. Eftir Bringi danska er nefnt Brings-haf
og Brings-sund.[6] Gwosdew, rssneskr mar, fann vestr-strnd Alaska
1730.--1741 fr Bringr enn a leita Amerku, og komst hann n  Alaska-
fla og s Elas-tind. En hann d r vesld  einni eyjunni  flanum og
hvla ar bein hans. Eyja s heitir Brings-ey. Rssar eignuu sr landi;
en eigi var a miki, er fyrst fanst. En smtt og smtt fanst meira og
meira og jukust farir til Alaska til verzlunar.  var lti um a Rssar
hefi neina stjrn  verzluninni fyrri, en 1799. Var verzlunin alla t
san seld  hendr einokunar-flagi me einka-leyfi, unz Rssar ltu landi
af hendi.

ri 1867 seldu Rssar landi Banda-rkjunum, en au gfu fyrir sj
miljnir og tv hundru sundir gullpenninga ($7 200 000  gulli), en a
ltr nrri 28 miljnum danskra krna. Kaupsamningrinn er gjr  Washington,
D.C., hfuborg Bandarkjanna, 30. dag marz-mnaar 1867, en san
stafestr af Rssa-czar.

       *       *       *       *       *

III. KAFLI.

INNLENDAR JIR.

Innlendum jum  Norr-Amerka er frumbyggjum landsins (ef svo m kalla)
er elilegast a skipta  tvr meginjir. nnur er s j, er kallast
Indnar er rauir menn.  hina hefir lengi vanta hfilegt eitt nafn. 
fundi  inu amerska vsinda-flagi (_American Association for Advancement
of Science_) stakk Dall Alaska-fari upp  nafni, er flagi flst , en a
er, a kalla  rarna (.e.: Stranda-menn), fyrir v a eir ba
hvervetna me sj fram, en hvergi langt uppi  landi (a v fr skildu, a
eir byggja i-langt upp me Yukon-fljti, en  a eins me bkkunum
fram). Verr a ljsast, hve vel heiti etta er vali, ef lesarim vill
lta  landkorti, og mun hann  skjtt gta ess, a flokkar af essari
j hafa svo byg sna, a hn er sem belti umhverfis allar strendr
Amerku a noran og vestan, og aeins rsjaldan lti eitt upp  land fram
me strfljtum, t.d. Yukon, en slitnar a eins  srfum stum, svo sem
t.a.m.  norrstrnd Kenai-hfa, ar sem Indnar hafa byg  strndinni;
annars byggja Indnar upplandi, en rarnar strendrnar milli Indna og
sjarins.

rarnar deilast  rj kynflokka, sem allir eru nokku mismunandi.

Fyrst er flokkr s er nefnist Innuit; af eim flokki eru Grnlendingar og
Eskimar eir, er byggja norrstrnd Amerku og eyjarnar ar  kring, og
smuleiis eyjarnar  Brings-hafi og strendrnar  Alaska a vestan, alt
sur a Elas-fjalli.

Annar flokkrinn er Aleutar; eir byggja Aleuta-eyjar og Alaska-skaga austr
a 160 v.-l. (fr. Gr.).

riji flokkrinn eru eir menn, er Tski eru kallair. eir byggja
noraustr-skagann  Sberu og eyjar  Brings-sundi; en annars koma eir
eigi vi etta ml.

Aleutar eru menn frisamir, svo a undrum m sta ykja, greindir og fremr
nmfsir en latari eru eir en fr megi segja.  mun mest  v bera, ar
sem in svo kallaa menning (_civilization_) hefir spilt eim. Gmenni eru
eir in mestu, fmlugir og orheldnir a nttrufari, ar sem uppeldi
hvtra manna  eim er eigi ori nttrunni yfirsterkara. Flestir eru eir
kristnir a nafni (grsk-kalskir). eim er flest vel gefi af nttrunnar
hendi. eir eru veiimen gir og fiskimenn, en forsjlausir, lifa  sukki
og als gngtum mean nokku er til, en svelta svo olinmir heilu hungrinu
egar harnar  bi. tlendir verzlunarmenn hafa nttrlega spilt sium
eirra sumra, og drykkjumenn eru eir nlega allir, er eir f nokkurn
dropa. Tbak ykir eim og slgti miki og borga a drum dmum. a er
jafnan svo  heiminum, a spillingin verr menningunni samfara; syndin grr
 skilnings-trnu.--Aleutar eru hvergi nrri ment j, en  geta eir enn
sr heiti vilt j; eir hafa fasta bstai og ll eirra httsemi er
svo, a eir mega vel kallast a hafa hlf-menningu er meira.

Innuit eru sams konar menn sem Grnlendingar. Standa eir Aleutum nokku 
baki bi a lkamans og slarinnar atgjrfi. En af v lesendr munn
flestir hafa einhverja hugmynd um Grnlendinga,  ykir minni rf  a
lsa essum kynflokki hr,  eir byggi mest a plss, er g helzt vil
lsa hr.

Indnar eru hr lkir v, sem eir vast eru; en eir koma eigi mjg til
mls hr, me v eir byggja lti sem ekki strendrnar, og byggja als eigi
a svi, er g einkum vil hr lsa, en a eru Kadak-eyjar. Indnar
eir, sem eru  litlu svi vi Cooks-fla, eru frisamir, meinlausir og
eigi greindir, sumir dfrir  sjn.

Aleutar eru ljsir  hrund og sumir dfrir menn. Eigi eru eir skrlfir
svo or veri  gjrt. Margir eru v kynblendingar komnir af Rssum 
furtt; eru sumir kynblendingar frir snum, og margir eirra hafa aftr
gengi a eiga rssneskar persnur. Margir eirra eru hagir menn til sma.

       *       *       *       *       *

IV. KAFLI.

LOFTSLAG OG GRR.

Alaska er feyki-strt land svo sem egar hefir snt veri. a er v
hskalegr, en, v mir, almennr misskilningr a gjra sr eina og smn
hugmynd um alt Alaska, gtandi eigi ess, a Alaska er eins strt og hlf
Norrlfan. Menn vera a minnast ess, a nyrzti hfi  Alaska (Point
Barrow) liggr  71 27' 0" n. br. og a systa eyjan  Alaska liggr  51
10' 0" (a v er Gibson segir; Salamatoff segir 51 12' 0"). Fr nyrzta
hfa  Alaska til ins systa er v eins langr vegr og fr Reykjavk 
slandi til Florenz  Italu. Nyrzti tangi  Alaska liggr lka norarlega
og Norr-hfi (Nord Cap)  Noregi; en systi tanginn  Aleuta-eyjum liggr
sunnar en Leipzig  zkalandi. M vera etta hjlpi upp  skilninginn hj
eim, er tla a Alaska s ll einn sfrosinn Niflheimr ea jkulkaldir
trllheimar. g tla a lesaranum mundi ykja a eigi all-vitrlega mlt,
ef einhver fri a lsa Evrpu, og lsti henni svo, a ar vri lifandi
nokkurri mentari j; hafnir allar vru ar slagar mikinn hlut rs,
dgum saman  vetrum si enga sl, o.s.frv., o.s.frv.--og   essi lsing
jafn-vel ea jafn-illa vi Evrpu einsog vi Alaska. a  jafn-vel vi
norrstrendr Noregs, Finnlands og Rsslands eins og a  vi norrstrendr
Alaska. a  jafnilla vi surstrendr Alaska eins og vi Holland, Belgu,
England og zkaland o.s. frv. Og  hefi g ori a heyra, a Alaska vri
"verra en sland," "skrlingja-land," o.s.fr. J, "Alaska" og "Alaska" er
ekki a sama! Alaska er verra en sland, en Alaska er lka betra en
Skotland--alt kemr undir, hvaa hr af Alaska um er tala. J, Alaska er
"skrlingja-land"--en ll Amerka, etta drlega land, er lka skrlingja-
land; a var alt bygt skrlingjum, og a verri skrlingjum, en n eru 
Alaska, r hvtir menn nmu ar blfestu; en n er vst skrlingjaskaprinn
meiri orinn  inu mentaa slandi, en  skrlingja-landinu Amerku. g
skal svo ekki eya fleirum orum a essu, en a eins lta  ljsi  von,
a skynsamr lesandi lti eigi blekkjast af v hrekkvslegu ora-gjlfri,
sem tlar a sl sandi  augu manna me v a fela strmiki hfuland
undir einu nafni, og lsa v svo llu me eim eiginleikum, sem a eins
eiga vi ltinn hluta ess. S nokkur svo andlega starblindr a lta
blekkjast af slku,  liggr mr vi a segja s inn sami s eigi ess
verr a leggja hann  hn sr til a sna honum sannleikann.

Alaska er svo strt land, a eigi er unt a lysa loftslagi og grri
landsins als  einu; svo lkt er loftslagi og grrinn  msum stum.

Nttran sjlf bendir til a deila Alaska  rj aalfylki er hr, hva
mar vill kalla a; hvert fyrir sig af fylkjum essum er lkt hinum a
loftslagi, grri og landshttum.

Hr skal haldi eim nfnum  fylkjum Alaska-lands, er Dall Alaska-fari
hefir gefi eim  sinni bk.

essi fylki Alaska-lands eru:

1. _Yukon-fylki_,

2. _Aleuta-fylki_, og

3. _Sitka-fylki_.

_Yukon-fylki_ er nyrzt; a austan nr a a takmarka-lnu Bretlands-eigna,
og a sunnan a Alaska-fjllum, a vestan a Brings-hafi og a noran a
shafinu.

_Aleuta-fylki_ tekr yfir ann hlut Alaska-skaga, er liggr fyrir vestan
155 vestrlengdar og eyjar r, sem eru vestr af eirri lnu.

_Sitka-fylki_ tekr yfir meginlandi og eyjarnar fyrir sunnan Yukon-fylki og
austan Aleuta-fylki.

N skal lst stuttlega hverju essu fylki fyrir sig, en lesarinn verr a
gta ess, a Yukon-fylki varar minstu fyrir tilgang essa ritlings, og
verr a a vera afskun ess, a v er stuttlegar lst, en hinn, er
meira varar.

1. _Yukon-fylki._

Landslagi fram me Yukon-fljti er svo laga, a fyrst er landi lgt,
ldumynda og hltt, sumstaar grtt, en vast hvar greitt yfirferar; 
er fjr dregr fljtinu, koma breiar slttur oftast meira ea minna
mrlendar, og taka yfir margar mlur  breidd, beggja vegna fljtsins;
breiastar eru essar slttur  nst mynninu. Engir eru samgngu-vegir 
fylki essu, nema gangstigir  stku sta, glggvir sem fjrgtur 
slandi, og vera varla arir eirra varir, en Indnar og eir, sem vanir
eru a lesa sig fram eftir Indna-stigum  bygum. Yukon-fljti og r
r inar minni, er  a renna, eru jvegir fylkisins.

Steinategundirnar eru mislegar; mestr partr er  _conglomerate_
(vala-grjt) _syenite_ (samsetningr af brunagrjti og kvarz), _quartzite_
(kvarz er steypu-grjt) og _sandstone_ (mberg?). Vikrkol, skrsteinn og
bruna-grjt ("lava," hraun) er gngt  sumum stum. Yfirbors-jarvegrinn
er og mislegr, sumstaar sand-kendr,  rum stum aftr meir leir-kendr
og m-kendr. ar sem jarvegr er leir-kendr, er oft vtu-mosi vaxinn yfir
yfirbori og ekr a; spillir a mjg jarveginum undir; kemr etta af
skura-leysi, af v vatninu er eigi framrs veitt.  mjg miklu svi er
jarvegrinn frjsamr og _alluvial_ (myndar vi vatna-gang), er a sandr
ofr-smgjr, mold og fi jurta-efni (_vegetable matter_); hefir fljti
bori etta me sr og hefir a safnast  lg svo djp, a eigi hefir mld
ori dpt eirra. Nvetnis-frjleir (_fresh-water marl_) er ofr-gngr 
slkum stum va hvar.

Va helzt s  jr ri um  kring, rem fetum undir yfirbori; er etta
einkum ar, sem yfirbori er mosa aki. ar sem skurir eru og vatninu er
vel veitt afrs, liggr sinn dpra er hverfr me llu; er enginn efi , a
sinn hverfr me tmanum ar sem jrin er vel plg og vatn-rst.--a er
frlegt a bera hr saman vi a, sem Aiton segir  sinni "Treatise on
Peat moss," &c.,  Edinb. Encyclop., Vol. XVI, p. 738, ar sem hann eignar
a talsveru leyti mosa-vextinum i kalda og vtusama loftslag Skotlands.
Segir hann: "32 nsa af urrum mosa heldr  sr 18 nsum af vatni, n ess
a lta a drjpa; ar sem 39 nsur af inni frjustu garmold halda a
eins 18 nsu. Mosi heldr og meiri kulda  sr, en nokkur nnur
jarvegstegund. ar sem mosi er ykkr ( Skotlandi) helzt oft frost  jr
fram yfir misumar. Af essu verr ljst hver hrif mosinn hefir 
loftslagi til a kla a." [1 nsa er nrfelt 2 l.]

a er svo  Yukon-fylki sem hvervetna  Alaska, a loftslagi uppi 
landinu er mjg frbrug v, sem a er  strndunum, og a  stum,
setti eigi eru fjarlgir hvor fr rum. I mikla megin af nlega volgu
vatni, sem er  Brings-hafi, og inir mrgu hita-straumar fr Kyrra Hafinu,
gjra loftslagi  strndinni miklu mildara heldr en uppi  landinu; svo a
munrinn er fjarska-mikill egar 30 mlur (lil. sex danskar mlur) fr
strndinni; v  eigi a h fjll  strndinni,  er  hlendi ngt til
ess a bgja heitum vindum fr a blsa inn yfir meginlandi. En sakir
regns og votvira er sumari miklu kaldara og skemtilegra  strndunum
heldr en uppi  landinu.  eru mnuirnir ma, jn og mikill partr af
jl yndislega verblir--slrkir, heitir og heiir. Svo segir Seemann 
sinni bk:[7] "Allr grr er ar (.e.:  norr-strndinni) gfrlega
brroska; og naumast hefir snjinn teki upp fyrr en alt er aki kafi af
grsum og jurtum  fullum grri, og ar sem alt var fyrir fm dgum undir
fanna-blju, grir n alt  grri, og bl, blm og vextir springa t
hva  eftir ru  rstuttum tma."

Taflan, sem hr fylgir  eftir, snir mealhita rstanna a St. Michael's
( austr-strndinni vi Nortons-grunn, 63 28' n. br.) og a Fort Yukon
(1200 mlur fr mynni fljtsins,  66 34' n. br.)

------------------------------------------------------------------------
Mealhiti.           |      St. Michael's.     |       Fort Yukon.     |
                     |Fahrenheit. | Raumur.   |Fahrenheit. | Raumur. |
------------------------------------------------------------------------
Vor                  |  +29 3    |   -1 1    |   +14 22  |   -7 9  |
Sumar                |  +53 0    |   +9 3    |   +59 67  |  +12 3  |
Haust                |  +26 3    |   -2 2    |   +17 37  |   -6 5  |
Vetr                 |  + 8 6    |  -10 4    |   -23 80  |  -24 7  |
------------------------------------------------------------------------
Alt ri             |  +29 3    |   +1 1    |   +16 92  |   -6 7  |
------------------------------------------------------------------------

Mealhiti rsins  Yukon-fylki llu, sem heild skoa, m tla a fari
nrri 0 +25  Fahrenheit (= -3 1  Raumur). Hr vi m bera saman msa
stai, sem nefndir eru  Almanakinu slenzka ( ar s hvorki nkvmt n
alskostar reianlega fr skrt). Inn mesti kuldi, sem menn vita komi hafa
 Yukon-hrai, er -70  Fahrenheit (= -45 3 Raumur).  frjsa fljt og
strr eigi  inum mestu grimdum. En mealhiti rsins er engan veginn
mlikvari fyrir v, hva gri og roskazt getr  einu landi; heldr kemr
a undir hita og lengd sumarsins; annig er mealhiti rsins sami 
rndheimi (Niar-si) og  Reykjavk;  er kornyrkja og epla-rkt 
rndheimi; en sumarhitinn  Fort Yukon er  heldr meiri en  rndheimi.
"g hefi  Fort Yukon s hitamlinn sna +112 Fahr. (+35 5 Raum.) um
sumarhdegi, en   skugga, og foringinn  vginu skri mr fr, a a
hefi oft til bori, a hitamlar, er fyltir voru vnanda og merktir +120
Fahr. (39 1 Raum.), hefu brosti undir inum brennandi geislum
heimskauts-slarinnar; og fr s einn eim hita nrri geti, er hann hefir
reynt" (Dall). "Grrinn fram me efra hlut Yukon-fljtsins verr svo
blmlegr, a mar mtti tla a mar vri  hitabeltinu, er mar sr a
blmskr alt um sumartmann" (Sami).

Nlega alstaar  Yukon-fylki er gng af timbri. I strsta og mest um
vera tr, er finst  essu fylki, er hvta skrfuran (_white spruce_;
_ABIES ALBA_). etta fagra tr finst hvervetna  fylki essu, en strst og
roska-mest  nmunda vi rennandi vatn. Vr ess er hvtr, ttr og beinn;
auunninn, lttr og  seigfastr  sr. Eigi getr betra sperruvi; en
oftari hverju eru trn heldr grnn  siglur  strskip, eins og au (trn)
eru  essu fylki; sunnar eru au enn strri. Skrfuran verr hr
jafnaarlega 50 til 100 feta h og 3 fet a vermli (_diameter_); en
almennasta str m  heita 30 til 40 feta h, og 12 til 18 uml.
verml.--ar nst m telja birki (_Betula glandulosa_). Eigi verr a
jafnaarlega yfir 40 feta  h og 18 uml. a vermli. Einnig vex vast
blakka-birki ea krklu-birki, en a er til frra hluta ntt, ar e a
er svo smvaxi. Til allrar hamingju fyrir ina upp vaxandi kynsl eru
engir sklameistarar  essu fylki, til a neyta birkihrslnanna til ess,
sem r eru hfastar til!

msar tegundir af poplar-vii (_Populus balsamifera_ og _P. tremuloides_)
vaxa hr kynstrum saman, og oftast vel vaxin. In fyrr nefnda tegund vex me
vtnum fram, en in sar nefnda  harvelli. In fyrr nefnda tegund verr 40
til 60 feta  h, og 2 til 3 fet a vermli. En mjg er vir essi mjkr
og linr.

Plvir (_Salix_) og ln (_Alnus_) eru au trn, sem mest gng er af; vaxa
hr msar tegundir eirra, svo sem _Salix speciosa_; _Sal. Richardisonii_,
og _Sal. villosa_; _Alnus viridis_, _Aln. incana_, og _Aln. rubra_.

Margar arar trj-tegundir vaxa hr tt eigi s n rm n r til a telja
a alt hr.

a yri me llu ofverk a fara a reyna a telja hr upp nokkuru fjlda
af inum mrgu og margvslegu grasa-tegundum, er vaxa  fylki essu. ess
skal a eins geta, a gras-vxtr er ar mikill og gr hvervetna; m nefna
meal inna almennustu grasa alkunna blgresis-tegund, er Kentucky-blgresi
kallast (_Poa pratensis_); enn fremr _Poa nemorals_, _Calamagrostis
Canadensis_, og tal arar grasa-tegundir. Meal-gras er eigi lgra en 3
feta, en oft 4 til 5 feta htt.--Tvr tegundir af _Elymus_ (mel, rg-grasi)
gra svo rkulega sumstaar, a feramarinn freistast til a halda hann
sji sna kornakra, ar sem r vaxa viltar; r bera roska korn.

Kornyrkja m kalla s reynd  essu fylki. Tvisvar hefir bygg-grjnum
veri s  Fort Yukon og hepnaist vel  hvortveggja skipti; grasi var
smvaxi, en korni roskaist vel. En sakir ess a skinnaverzlunin krafi
allan vinnukraft eirra hvtra manna, sem ar voru, hefir v eigi veri
fram haldi. Npur, rfur og redikur og salat og arir garvextir rfast
vel; Dall segir, a npur r, er hann hafi smakka a St. Michael's hafi
veri r beztu er hann hafi nokkru sinni s  fi sinni. vaxtatr eru
engin  essu fylki, en teljandi fjldi berja; Dall nefnir um 20 tegundir,
sem hann segir s "nokkrar af inum almennari tegundum, er ar vaxa."

Fyrir nauta-rkt og fjrrkt er va gtt land  fylki essu. Enginn er
skortr beitilands og slgna; en ga vetrar-hiring yrftu gripir a hafa.
Hefir a veri reynt og hepnazt  Fort Yukon, og er a  fyrir noran
hvarfbaug (a er tali a liggja  66 34' n. br.).

Me v etta fylki varar oss litlu eftir tilgangi kvers essa,  ykir
etta ng um a sagt a sinni.

2. _Aleuta-fylki._

etta fylki tekr yfir Aleuta-eyjarnar og Alaska-skaga austr a 155 v.-l.
Sakir ess a Kadak-eyjar eru skgi vaxnar ykja r heldr heyra til
Sitka-fylki. Flestar eru eyjar essar fjllttar, og eru sum eirra fjalla
eldfjll, og rjka nokkur eirra gufu er eim; milli fjallanna og sjvar
eru aflandi ldttar hir og engi-vellir. Jarvegrinn er feitr og frjr,
er a mold jurtakends efnis og dkkleitr er blakkr leir og hr og hvar
kalkkendr frjleir (_mergel_). Sumstaar hefir mosi gri yfir, vtukendr,
og spillir jrinni, "en a liggr hverjum  augum uppi, hversu auvelt er
a trma honum" segir Dall. Sumstaar er jarvegrinn myndar af sku og
affalli fr eldfjllunum og er mest af eim jarvegi mjg frjsamt.
Loftslag er saggasamt, en milt. Chamisso segir a snjlnan liggi 3510
fetum yfir sjvar-flt. Mesti kuldi, er menn ekkja til a komi hafi (
eyjunni Unalashka) segir fair Veniamnoff s 0  Fahrenheit (= -14 2
Raumur), en mestr hiti +77 Fahr. (= +20 Raum.)--Taflan, sem hr kemr,
snir hita  Unalashka um 4 r (1830, 31, 32, 33) og mealtals-hita fimm
ra (1834 tali me):

                  Kl. 7 f.m.     Kl. 1 e.m.     Kl. 9 e.m.
                 Fahr. Raum.   Fahr. Raum.   Fahr. Raum.
r:
1830              +35   +1.3     +38   +2.7     +34   +0.9
1831              +36   +1.8     +40   +3.5     +34   +0.9
1832              +39   +3.1     +42   +4.4     +38   +2.7
1833              +38   +2.7     +41   +4.0     +36   +1.8
Mealtal um 5 r  +37   +2.2   +40.5   +3.7     +36   +1.8

                 Mestr hiti.    Mestr kuldi.
                 Fahr. Raum.   Fahr. Raum.
r:
1830              +77  +20.0       0  -14.2
1831              +64  +14.2      +7  -11.1
1832              +77  +20.0      +7  -11.1
1833              +76  +19.5      +5  -12.0
Mealtal um 5 r  +77  +20.0       0  -14.2

                 Verlag, mealtala um 7 r:
Dagar
                         Jan.   Febr.   Marz.    Apr.    Ma.   Jn.
Alheiir, sklausir (1)    11       9       3       4       2       6
Hlf-heirkir (2)        111      86     112     104     105      95
Alskja  (3)               95     103     102     102     104     109

            Jl.     g.   Sept.    Okt.    Nv.    Des.    Als.
(1)             0       5       2       2       3       6      53
(2)           118     106     107     115      88     116    1263
(3)            99     106     101     100     119      95    1235

essar athuganir eru gjrar a Ililuk, Unalashka, af inum velruvera
fr Innocentius Veniamnoff. Fr Oktber til Aprl segir hann vindar blsi
mest fr norri og vestri. Hitamlir stendr lgst  janar og marz, en hst
 jl og gst. Loftunga-mlir fellr og stgr milli 27.415 og 29.437
umlunga, stgr me norantt, en fellr me sunnan-tt, stendr jafn-hst 
desember og jafn-lgst  jl.

a er eigi frlegt a bera hr saman etta fylki af Alaska og anna
land, sem er v  llu mjg lkt, en hefir n veri undir rkt um margar
aldir. a snir, hva mannleg elja me tilstyrk eirrar mentunar, er
reynsla og ekking veitir, getr framkvmt og til leiar komi  landi, sem
er nlega jafn-kalt, fult svo rigningasamt og miklu grrlausara og
frjrra en Aleuta-fylki  Alaska. g  vi Hlndin  Skotlandi og
eyjarnar  kring um Skotland, sem er svo okusamt, a "skozk oka" er a
ortaki hf um heim allan.

Dr. Graham af Aberfoyle segir ( Edinb. Encyclop., art. "Scotland," Vol.
XVI, p. 733 & seqq.) um vestrhlut Skotlands, a  Ayreshire s mjg
vtusamt og saggasamt loftslag, en milt og tempra. I Renfrewshire eru
str-rigningar tar; svo er og  Dumbartonshire. Argyllshire er
rigningasamasta plss  Skotlandi.

"Fjalla-tindarnir hu," segir Dr. Graham, "draga elilega a sr gufuna,
sem stgr upp fr sjnum, og skin ykna anga til au falla  straumum
nir yfir dalina. Vetrnir eru mildir a mestu og temprair, en sumrin
einatt vtusm og kld. Loftslag  Hjaltlandseyjum er lkt og  Orkneyjum.
 lofti s hrslagalegt og saggasamt, fer  mjg fjarri a a s
heilnmt. a rignr ar ekki stundum saman, heldr dgum og vikum saman,
 er vindr bls fr vestri," &c.

essi lsing passar einmitt nkvmlega upp rigningasamasta plssi 
Aleuta-fylki.

Mealhiti rsins  Norr-Skotlandi er fr 42 til 48  Fahrenheit (+ 4 4
til 7 1  Raumur).  Aleuta-fylkinu  Alaska er mealhiti rsins fr 36
til 40 Fahr. (+ 1 8 til + 3 5 Raum.).  Hjaltlands-eyjum og Orkneyjum
er loftslag blara talsvert og vtusamara.

Regnfall  Orkneyjum er 36.66 uml;  Glasgow  Skotlandi er regnfalli 40
uml.;  Ayreshire 42 uml.;  Hvthfn 48 uml.;  Restwick 67 uml.; og 
Easthwaite 86 uml. (_Encyclopdia Brittannica._) Ef mig minnir rtt, er
regnfalli  Reykjavk 34 uml.  Drymen  Sterlingshire  vestrstrnd
Skotlands hafa dagar eir, er regn fellr, veri taldir um 14 r, og verr
mealtalan 205 regndagar  ri.  Unalashka hefir etta veri tali um 7
r, og mealtala regndaga ar er 150 dagar  ri (hver s dagr,  er regn
fellr, tt lti s, er talinn regndagr). Sra Veniamnoff segir
regnfalli s ar 27 uml. etta tlar Dall s ef lti, og gizkar  40
uml.  bk sinni; en sar hefir hann sagt mr munnlega, a hann lti n,
a sra Veniamnoff muni hafa rtt a mla.

Vr skulum n stuttlega lta yfir afrakstr essa lands, sem hefir loftslag
og regnfall svo lkt Aleuta-fylkinu; a getr bent , hvers vnta megi me
tmanum af Aleuta-fylki, er a byggist, og a v fremr, sem jarvegr er
ar frjrri en  Skotlandi.

 nstu su er tafla sem snir afrakstr Hlanda  Skotlandi og eyjanna 
kring; er hn gjr eftir opinberum skrslum  "_Transactions of the
Highland and Agricultural Society of Scotland_," Vol. XV, 1856.--a er
arfi a fara um tfluna mrgum orum; tlur mla oftast sjlfar mli snu
furu-vel.

Tafla yfir afrakstr og bna  Hlndum  Skotlandi og eyjunum  nnd.

                 |Flkstal|Hveiti,bushel|    Bygg     |    Hafrar     |
                 |  1855  |1854  | 1855 | 1854 | 1855 |  1854 |  1855 |
-----------------------------------------------------------------------
Argyll           |  1620  |  7315| 13394| 56795| 46819| 806395| 705375|
Arran            |   152  |  4373|  4688|  1974|   619|  49139|  42154|
Caithness        |   504  |  4644|  5607|  9549|  7609| 748215| 613799|
Inverness        |   749  | 47573| 37814| 93100| 54957| 437584| 363176|
Orkneyjar og     |   262  |   180|   393|  5727|  2746| 238728| 258789|
  Zetland        |    39  |      |      |      |      |       |       |
Ross og Cromatry |   873  |220179|233018|264112|204417| 620035| 493042|
Sutherland       |   141  | 10183|  8885| 51936| 35759|  93637|  80136|
-----------------------------------------------------------------------
     Alsendis    |  4340  |294447|303799|483193|362726|2993733|2557871|

                 |     Rgr      |Baunir og ertur|     Npur     |
                 |  1854 | 1855  |  1854 |  1855 |  1854 |  1855 |
------------------------------------------------------------------
Argyll           |  65144|  59093|  15147|  21641|  84907| 103444|
Arran            |   7086|   4655|   4403|   3523|   6497|   4344|
Caithness        |  98924|  56292|.......|.......| 143416| 120787|
Inverness        |  23068|  22206|   2572|   5227|  84984|  73948|
Orkneyjar og     | 108168| 105525|    342|.......|  39230|  42536|
  Zetland        |       |       |       |       |       |       |
Ross og Cromatry |   4104|   6167|   8273|  21834| 160145| 163834|
Sutherland       |   1065|   2693|.......|    114|  32052|  29707|
------------------------------------------------------------------
     Alsendis    | 308059| 256631|  30737|  52339| 551231| 528600|

                 |  Snskar   |  Kartflur  |  Gulrfur,| Hvtkl,|
                 | np., ekr. |             |   ekrur   |  ekr.   |
                 |1854 | 1855 | 1854 | 1855 | 1854 |1855|1854|1855|
-------------------------------------------------------------------
Argyll           |   28|    33| 10504| 26412|    24|  17|  23|  28|
Arran            |   22|    10|   671|  1493|    4|   4|   7|   5|
Caithness        |   28|......|  8310|  5931|    0|....|  10|   9|
Inverness        |   10|    17|  6519| 12176|     4|   2|  35|  26|
Orkneyjar og     |.....|     2|  6532|  6261|     4|   4|  30|  35|
  Zetland        |     |      |      |      |     1|   1|   6|   7|
Ross og Cromatry |   23|    15| 17281| 20876|     4|   1|   9|   5|
Sutherland       |.....|......|  1540|  1633|     2|   4|   3|   2|
-------------------------------------------------------------------
     Alsendis    |  111|    77| 51357| 74782|   43|  33| 123| 117|

                 |Hr, ekrur| Gras, ekrur |Hross |Nautf| Sauf| Svn|
                 | 1854|1855| 1854 | 1855 | 1855 | 1855 |  1855 | 1855|
-----------------------------------------------------------------------
Argyll           |   26|  15| 36151| 40303|  8512| 60378| 814029| 3458|
Arran            |  12|....|  3002|  2588|  2367|  3010|  25630|  360|
Caithness        |    7|  15| 19043| 18076|   801| 14659|  60447| 1149|
Inverness        |    2|   3| 15313| 14226|  3485| 24061| 567694| 1667|
Orkneyjar og     |    1|   1|  4954|  8297|  2437|  8128|  10815| 1337|
  Zetland        |.....|....|   232|   535|      |  1250|   5845|   50|
Ross og Cromatry |    3|   1| 19641| 20491|  4414| 16190| 288015| 4557|
Sutherland       |.....|...1|  3936|  4446|   914|  3642| 200553|  550|
-----------------------------------------------------------------------
     Alsendis    |  49|  36|102272|108962| 22930|131318|1973028|13128|
                                          | Gripir als......2 140 404 |

Loftslagi  Skotlandi er svo lkt v, sem a er  Aleuta-fylkinu 
Alaska, a tv lnd svo fjarlg  hnettinum geta traulega lkari veri.
Austrstrnd Skotlands er  skjli fyrir vindunum og hafgufunni fr
Atlantshafi, ar e fjllin skla fyrir a vestan; v er ar eigi svo
vtusamt sem  vestrstrndinni, og meiri munr hita og kulda; a essu leyti
svarar austrstrndin  Cooks-fla til austrstrandar Skotlands.

bar essa fylkis eru Aleutar, tryggir og nmfsir, en latir og
fyrirhyggjulausir. eir eru sjmenn gir, en bslar; enda hafa Rssar
veri einu lrifer eirra  bskap, og  er n ekki  verra von!

Eigi er timbr  fylki essu anna en kjarr eitt; en allir ljka upp um a
einum munni, a eigi s anna a sj, en a skgr hljti a geta vaxi ar,
ef hann er grrsettr og hirtr. En  sumum inna beztu rkja  lfu essari
vex ltill sem engi skgr nema grrsettr s. Mikill hluti Nebraska-rkis
er skglaus af nttrunnar hendi; en mnnum verr hr eigi svo miki fyrir
a gra skga, og  enda svo, a muni til bta  loftslagi  heilum
landsplssum.--Me v loftslag  essu fylki er miklu mildara en 
Yukon-fylkinu, og urrara en  mestum hlut Sitka-fylkis,  blmgast grs
hr svo, a grasvxtr verr nrri meiri, en mar skar eftir, ef svo mtti
segja, ar sem mar sumstaar ver alt a h sinni  grasi.

Svo er t.a.m. sagt um Unalashka, a  nnd vi Formanns-hfn (Captain's
Harbour) s in mesta ofrgng af grasi, en loftslag miklu betr falli til
heyskapar en,  strndum Oregon-rkis. Naut  tigangi vera spikfeit, og
kjti svo mjkt og braggott, a fgti er ef aligripir annarstaar taka
v fram. Jrin liggr af nttrunnar hendi albin undir plginn. ar sem
melr (_elymus_) grr og roskast, sem ar, af sjlfu sr ar er bgt a sj
hv arar korntegundir skyldu eigi geta gri og roskazt, ef r vru
yrktar umhyggjusamlega og haustsnar. ess ber a gta, a engin korntegund
ber nema hlfan vxt, og hann rran, nokkurstaar  strndum Kyrra-
Hafsins, hvorki norarlega n sunnarlega; nema s s a haustinu til.[8]

Ertur vaxa viltar nlgt Unalashka-firi, segir Davidson; er ar mesta
gng af eim. a er s tegund, er grasafringar kalla _Lathyrus
maritimus_. Hn grr hvervetna  syri hlut austrstrandanna  Alaska-
skaga, a v er Dall hefir munnlega sagt mr. ess er  ritum geti a
talsvert gri af essari tegund  einum sta  Kenai-skaga. a liggr 
augum uppi a s tegund sem grr annig vilt og umhiringarlaus mundi gra
eigi sr  vel yrktri jr me gri pssun. Hn kva gra  Alaska va
norr a 64 n. br.

a, sem sagt er um Unalashka, gildir  engu sr, nema fremr s, um
eyjarnar fyrir vestan. Ymsar rfu-tegundir vaxa viltar  llum essum
eyjum; er gng af eim, og r eru gar tu. Svn, geitr og enda naut og
sauir geta gengi sjlfala ri um  kring.

a virist arfi a fara orum um, hvort kvikfjrrkt muni hepnast 
essu fylki, ea a bera a saman vi sland; a getr hver gjrt sjlfr
eftir a hann hefir etta lesi.

3. _Sitka-fylki._

etta fylki nr fr takmarka-lnu Alaska a sunnan, og nr yfir meginlandi
og eyjarnar norr a Yukon-fylki og vestr a Aleuta-fylki; inni lykr a
v  sr Kadak-eyjarnar og landi umhverfis Cooks-fla.

Yfirbor landsins  essu fylki er svo sltt og fjlltt sem framast m
vera. A eins norvestr-hluti ess inni lykr yrkjandi land a nokkrum mun.
a eru reyndar blettir og blettir hr og hvar um syra hlut ess, er vel
eru lagair til yrkingar. En mestmegnis er  s hluti fjllttr, og
fjllin sbrtt mjg og undirlendislaus, en akin skgum svo ykkum, a
varla er frt  gegn um , og n eir skgar fr strndunum og upp eftir
fjllunum 1500 fet yfir sjvarml.

Sundin og djpin milli Alexanders-eyjanna mynda jvegi fylkisins, enda
eru a beztu jvegirnir, sem ori geta  fjllttu landi. Ekki arf a
ryja blessaan sjinn, ekki arf a kosta strf  jrnbrautir  hann, og
ekkert kostar a halda honum vi. Alstaar  essu fylki er timbr svo
gngt, sem nokkurstaar ella  hnetti essum, svo eldivirinn er eigi
kostbr fyrir gufubta; enda eru kol ng  fylkinu og kosta ekki anna en
a taka au upp; ekki arf a flytja au n timbri langt til skips; alt er
 flarmlinu.

Jarvegrinn er mestmegnis frjmold af jurta-efni me undirlagi af sandleir
ea dkkleitam deigulm. Jarvegrinn umhverfis Cooks-fla og  Kadak-eyjum
er essa elis; en ar er  jarvegrinn blandinn sku-brunnum sandi, er
sjrinn hefir bori upp, og ykk sandleirs-lg undir, svo jarvegrinn verr
ar lttari, urrari og enn frjvari, og annig betr lagar til yrkingar en
ella. Loftslagi  surhlut fylksns er mjg milt, en tklega vtusamt.
Regnfalli  Sitka er fr 60 til 95 uml. rlega; og tala regndaga er fr
190 til 235.  Kadak og vi Cooks-fla mun regnfalli vera liti yfir 30
uml. a meallagi, ef a er svo htt.

Vertta  Sitka fr 31. okt. 1867 til 31. okt. 1868:

          Meal-hiti.             Herkir yktloft,
         Fahr.  Raum.   Regnfall.  dagar.    dagar.  Regndagar. Snjdagar.

Vor      +42.6  + 4.7  14.64 uml   22        70        33         15
Samar    +55.7  +10.6  10.14  "     21        71        36          0
Haust    +45.9  + 6.2  28.70  "     19        72        44          5
Vetr     +31.9  - 0.1  14.59  "     44        47        21          6

Alt ri +44.07 + 5.4  68.07  "    106       260       134         26

Mestr kuldi, sem kom a r, var +11 Fahr. (-9 3 Raum.) Margra ra
rannskn snir, a mealhiti  vetrum er um +33 Fahr. (+0.4 Raum.); er
a lka og  Mannheimum vi Rn, en heitara en  Mnchen, Vnar-borg ea
Berlinni. a er sem nst ekt sem  Washington, hfuborg Banda-rkjanna
(sem  liggr 1095 mlum sunnar) og heitara en  New York, Philadelphia er
Baltimore.[9] En sagga-lofti og rigningarnar valda v a sumari er miklu
kaldara  Sitka en  inum r nefndu stum.

Indnar byggja  Alexanders-eyjum og strndinni nlega norr undir
Vilhjlms-grunn (Prince William Sound.) aan af byggja Innuitar strndina,
og Indnar a eins upplandi. Vi Cooks-fla,  Kadak og  surstrnd
Alaska-skaga hafa Innuitar dlitla viburi til jarrktar.

 Kadak-ey og austanmegin vi Cooks-fla eru vetrar kaldari og sumur
urrari og heitari en  Sitka.  eru mildari miklu vetrar  Kadak, en vi
Cooks-fla. Sumartin er in bezta fyrir heyskap og gras gnga-gott og
miki. Hafrar og bygg hefir yrkt veri vi Cooks-fla mean Rssar ttu
landi. Skgar eru gir og ngir. I skrslu nlendu-nefndarinnar til
Rssa-keisara (Ptrsborg, 1863) er tali meal afrakstrs vi Cooks-fla 180
000 pund af saltkjti, 180 mliker af berjum o.s.fr.; n er lti um yrkju
er afrakstr, me v fir hvtir menn ba hr, san Rssar seldu landi
og drgu burt setuli sitt.--Dr. Kellogg segir um Kadak: "Grs og grnar
jurtir ekja fjllin upp t htinda. Sumarveri er hr lkt v, sem a
er  Sitka, og er vel falli fyrir heyskap."  vetrna er kuldinn eigi svo
hr  Kadak, en jafn. Eftir a fer a frjsa helzt kuldinn jafnt og tt
n snggra verbreytinga. sinn  stuvatninu  Viey ( hfninni  St.
Paul  Kadak) er orinn tlf umlunga ykkr, egar vel er,  lok desember
er byrjun janar, ykknar svo  janar og febrar, og hefir, egar bezt
ltr, n 18 uml. ykt  lok febrarmnaar. Mesti kuldi, sem menn vita
komi hafa  Kadak, er -18 Fahr. (-22 Raum.); og hefir a bori vi
einu sinni, svo menn hafi sgur af:  yknai sinn um 1 umlung 
slarhring, og er a inn hraasti vxtr, sem hann hefir haft svo menn
viti.

Lisiansky[10] getr ess, a byggi hafi s veri  Kadak 1804, og hafi
a roskazt vast hvar. En "i vtusama og heirkju-litla ver, sem eigi
er holt akryrkju, veldr v a korntegundir urfa hr pssunarsemi og
hiru--en a eru kostir, sem innlendir menn hr hafa eigi til a bera."

"Hvort veri er bjart er ykt, kemr alsendis undir verstunni. Ver er
fagrt er vindar blsa fr suri, suvestri, vestri, norvestri ea norri;
en alt hva vindar eru austanstari en hnorr er hsur, veldr a okum
og rigningum.  desember-mnui var veri fremr milt,  vindr vri 
noran. Hitamlir vsai aldrei lgra en +38 Fahr. (+2 7 Raum.) ar til
24. desbr.;  fll hann til +26 Fahr. (-2 7 Raum.).  fll snjr 
jr, og hlzt hann um nokkra mnui. Eigi er  tali a vetr byrji
reglulega fyrri en me janar. Mean vetr st yfir var loft alt af urt og
hreint (a fr teknum fm dgum  febrar) og vindar lku milli suvestrs
og vestrs. Mestr kuldi var 22. janar,  fll hitamlir nir  0 Fahr.
(-14 2 Raum.) Sustu dagar  febrar og fyrstu dagar  marz voru og svo
kaldir, a hitamlir fll nir  milli 13 og 14 Fahr. (-8 til 8 4
R.)--Um essa daga mldi g ykt ssins  vatninu  Viey, og var hn 18
uml.--9. marz byrjai vori." [Lisiansky, 171. bls.] "Vetrinn, sem g
dvaldi hr, var urrari en  meallagi." (Sami, 190. bls.) "Dagana, sem vr
dvldum  Kadak, fr 26. til 31. gst (1867), var mealhiti loftsins 49
5 F. (+7 8 R.), og sjarins 45 8 F. (+6 R.)" (Davidson: "_Coast Pilot of
Alaska_," Washington, D.C., 1869, 27. bls.)

_Ver-tafla_, dregin saman r dagbk, haldinni  Kadak-ey 1/10 1872 til
30/9 1873.

           |            Mealhiti     |   Mestr hiti.   |
Mnuir    |         Klukkan          |     Klukkan     |
1872-73    |8.f.m|12.m.|6.e.m|Medaltal|8.f.m|12.m.|6.e.m|
---------------------------------------------------------
Oktber   R|+ 2.7|+ 5.3|+ 4.4|   + 4.1|+ 6.2|+ 8.0|+ 7.1|
          F| 38.1| 43.9| 42.0|    41.3| 46. | 50. | 48. |
Nvember  R|+ 1.6|+ 4.4|+ 2.3|   + 2.7|+ 5.3|+ 6.2|+ 6.2|
          F| 35.7| 42.1| 37.2|    38.3| 44. | 46. | 46. |
Desember  R|+ 0.3|+ 1.0|+ 0.8|   + 0.7|+ 4.4|+ 5.3|+ 4.9|
          F| 32.7| 34.3| 33.7|    33.6| 42. | 44. | 43. |
Janar    R|- 4.1|- 3.3|- 3.2|   - 3.5|+ 2.7|+ 4.4|+ 6.2|
          F| 22.8| 24.5| 24.7|    24.0| 38. | 42. | 46. |
Febrar   R|- 2.1|- 0.1|- 1.0|   - 1.1|+ 2.7|+ 3.5|+ 5.3|
          F| 27.2| 31.8| 29.8|    29.6| 38. | 40. | 44. |
Marz      R|- 4.8|- 1.8|- 1.8|   - 2.8|  0.0|+ 1.8|+ 1.8|
          F| 21.2| 28.0| 27.9|    25.7| 32. | 36. | 36. |
Aprl     R|+ 0.7|+ 3.5|+ 2.8|   + 2.3|+ 3.5|+ 8.0|+ 8.9|
          F| 33.5| 40.0| 38.5|    37.3| 40. | 50. | 52. |
Ma       R|+ 3.4|+ 5.5|+ 4.9|   + 4.6|+ 4.4|+ 9.8|+11.5|
          F| 39.7| 44.5| 43.0|    42.4| 42. | 54. | 58. |
Jn      R|+ 6.6|+10.4|+10.2|   + 9.1|+10.7|+16.9|+16.9|
          F| 46.9| 55.3| 55.1|    52.4| 56. | 70. | 70. |
Jl      R|+ 9.8|+13.0|+13.2|   +12.0|+10.7|+16.9|+17.8|
          F| 54.0| 61.2| 61.8|    59.0| 56. | 70. | 72. |
gst     R|+ 9.3|+13.5|+13.9|   +12.2|+11.5|+16.0|+16.9|
          F| 53.0| 62.4| 63.2|    59.5| 58. | 68. | 70. |
September R|+ 7.1|+ 9.8|+ 9.0|   + 8.6|+ 8.0|+11.5|+10.7|
          F| 47.9| 54.1| 52.2|    51.4| 50. | 58. | 56. |
---------------------------------------------------------
Alt ri  R|+ 2.5|+ 5.1|+ 4.6|   + 4.1|+11.5|+16.9|+17.8|
          F| 37.7| 43.5| 42.4|    41.2| 58. | 70. | 72. |



           |       Minstr hiti         |
Mnuir    |         Klukkan           |
1872-73    |8.f.m|12.m.|6.e.m|Heidrkir|
                             |  dagar  |
----------------------------------------
Oktber   R|- 2.7|  0.0|  0.0|\  13   |
          F| 26. | 32. | 32. |/        |
Nvember  R|- 1.8|  0.0|  0.0|\  13    |
          F| 28. | 32. | 32. |/        |
Desember  R|-10.7|- 8.0|- 8.9|\   8   |
          F|  8. | 14. | 12. |/        |
Janar    R|-10.7|- 9.8|- 9.8|\  11   |
          F|  8. | 10. | 10. |/        |
Febrar   R|-10.7|-10.7|-11.5|\  11    |
          F|  8. |  8. |  6. |/        |
Marz      R|- 9.8|- 8.0|- 7.1|\  16   |
          F| 10. | 14. | 16. |/        |
Aprl     R|- 3.5|- 1.8|- 2.2|\  11   |
          F| 24. | 28. | 27. |/        |
Ma       R|+ 0.9|+ 2.7|+ 1.8|\   8    |
          F| 34. | 38. | 36. |/        |
Jn      R|+ 3.5|+ 7.1|+ 6.2|\  16    |
          F| 40. | 48. | 46. |/        |
Jl      R|+ 8.0|+ 9.8|+ 8.9|\  15    |
          F| 50. | 54. | 52. |/        |
gst     R|+ 7.1|+ 9.8|+ 9.8|\  21    |
          F| 48. | 54. | 54. |/        |
September R|+ 4.4|+ 8.0|+ 7.1|\   5    |
          F| 42. | 50. | 48. |/        |

Alt ri  R|-10.7|-10.7|-11.5|\ 150   |
          F|  8. |  8. |  6. |/        |



1872-73    |     Skja loft   |
           |  rkoma   |Urkomu-|Dagar|  Mealhiti    |
           |Snjr|Regn.| laust | als.|   rstia.    |
------------------------------------------------------
Oktber   R|  2  |  8  |   7  |  31 |\              |
          F|     |     |       |     | \             |
Nvember  R|  2  |  8  |   7   |  30 |   Haust: 37.7 |
          F|     |     |       |     |    (= +2.5)   |
Desember  R|  4  | 11  |   7  |  31 | /             |
          F|     |     |       |     |/              |
Janar    R|  8  |  1  |  10  |  31 |\              |
          F|     |     |       |     | \             |
Febrar   R| 8  | 3  |   5   |  28 |   Vetr: 26.4  |
          F|     |     |       |     |    (= -2.5)   |
Marz      R|  7  |  0  |   7  |  31 | /             |
          F|     |     |       |     |/              |
Aprl     R|  2  |  6  |  10  |  30 |\              |
          F|     |     |       |     | \             |
Ma       R|  1  | 16  |   6   |  31 |   Vor: 44.0   |
          F|     |     |       |     |    (= +5.3)   |
Jn      R|  0  |  3  |  11   |  30 | /             |
          F|     |     |       |     |/              |
Jl      R|  0  |  5  |  11   |  31 |\              |
          F|     |     |       |     | \             |
gst     R|  0  |  3  |   7   |  31 |   Sumar: 56.6 |
          F|     |     |       |     |    (= +11.0)  |
September R|  0  |  8  |  17   |  30 | /             |
          F|     |     |       |     |/              |
------------------------------------------------------
Alt ri  R|34  |72  | 107  | 365 |\ +4.1         |
          F|     |     |       |     |/ 41.2         |

Vr sjum af essari tflu enn fremr, a af llum dgum rsins eru 150
heirkir, en 214 dagr hafa skja er ykt loft (.e.: meira en hlfan
himin skjaan); af essum 214 skjuu dgum eru 107 rkomu-dagar (regn
ea snjr), en 107 rkomu-lausir. annig vera als  rinu 107 rkomu-
dagar, en 258 rkomu-lausir (heirkir og skjair). etta r (1. okt. 1872
til 30. sept. 1873.) snir einmitt meal-r  Kadak. Vertafla, sem eir
lafr og Pll hafa sent yfir nvember og hlfan desember 1874, snir mjg
ekt verlag um ann tma sem um tilsvarandi tma hr  tflunni.

Mesta auleg surhluta essa fylkis er falin  timbrinu. Hr skal nefna
nokkrar inar helztu trjtegundir, og eru r taldar  eirri r, sem r
hafa eftir veri snu, inar drmtustu fyrst o.s.frv.

GULR SEDRUS-VIR (_Chamcypars nutkatensis_).--etta er inn drmtasti
vir, sem vex nokkurstaar  strndum Kyrra Hafsins; hann er smgjr  sr
og ttr, allharr og frbrlega endingargrog hefir stan ylm. "Enginn
vir jafnast vi hann til skipsma; hann er svo lttr, ttr, auunninn og
dmalaust endingargr." (Kellogg.) Hann vex hvergi nema  Alaska, og er in
eina viartegund  strndum Kyrra Hafsins, sem er gr efnivir  skip. Ef
menn gta ess, a ll skip, sem n eru byg  Kyrra Hafs strndum
(mestmegnis r Oregon-greni) vera a svara talsvert hrra byrgar-gjaldi
en vanalegt er, og f a-eins byrg um stuttan tma,  bendir a
ljslegar, en nokkur lng rakaleisla, til ess, hverja ing essi vir
hltr a f fyrir sjverzlunina  llum Kyrra Hafs strndum,  er menn
fara a byggja Alaska og nota viinn. Efnivir  skip er og verr valt
mjg tgengileg og arsm vara til a selja  llum rkjum vi Kyrra Hafi.
verml sedrustrjnna hr er venjulega fr 3 til 5 feta, en nr  stundum
alt a 8 fetum.

SKRFURA ea HVTGRENI (_SPRUCE_, _Abies Sitkensis_).--essi vir er vel
kunnr  timbrverzluninni  Kyrra Hafs strndunum n; hann er hr og bolrinn
rbeinn. a er gr vir,  eigi jafnist hann vi sedrusviinn.

FURA (_HEMLOCK_, _Abies mertensiana_).--essum vii er oft blanda saman
vi inn siast nefnda. Sumir grasafringar lta a s aeins afbrigi af
smu tegund. Timbrkaupmenn blanda eim oft saman; og er  skrfuran
endingar-betri.

BALSAM-FURA (_Abies Canadensis_).--Virinn sjlfr er llegr, en brkrinn af
honum og inum sast nefnda vi er hafr til a barka (garfa) ler me.
Balsami hafa lknar til meala, og listamenn nota a einnig.

SKRUBB-GRENI (_SCRUB PINE_, _Pinus contorta_).--essi vir verr sjaldan
hrri en 40 fet af heilvxnum bol, og 18 fet a gagnmli.

Jnper og ms nnur tr, er minna ykir um vert, vaxa og  essu fylki.

(Um Kadak er meira sagt  skrslu sendi-nefndarinnar.)

Flestallar r berja-tegundir, sem vaxa  Yukon-fylkinu, eru og algengar 
Aleuta-fylkinu og norvestr-hlut Sitka-fylkis.

Um syri hlut Sitka-fylkis segir Dall: "a er eigi unt a hugsa sr betra
skgland; alstaar eru samgngur og flutningsvegir auveldir  sjnum, og
fjllinn svo brtt, a eigi arf anna, en a sl bjlkum r llegasta
timbrinu undir viar-flekana og setja   sta (um vetrartmann), og renna
eir  sjlfkrafa nir fannirnar til sjar."

"Margt hefir veri rita um Alaska af mnnum, sem ekkert ektu til, og eru
v rit eirra ar eftir--hgminn einber."

"ar sem rki Massachusetts[11] hefir fr upphafi snu til essa dags
ALDREI FLUTT T til annara rkja ANNAN AFRAKSTR AF LANDI SNU, EN S OG
GRJT,[12]  getum vr vnzt me tmanum a f inn flutt fr Alaska
skipavi, smjr, ost, ull og alskonar kjtmeti; og ar sem msar berja-
tegundir eru n fluttar aan til San Francisco,  m tla a fleiri
vextir btist ar vi." [Dall.]

       *       *       *       *       *

V. KAFLI.

STEINA OG MALMA TEGUNDIR.

v er mir, a hvorki er hr rm til a skra fr jararfri Alaska, enda
mun mentun flestallra lesenda essa kvers vera  v stigi, a eir hefu
ess ltil not; g ver lka a jta vankunnttu mna  essu efni svo
mikla, a  g hafi rit annara til a fara eftir  essu efni,  er svo
margt, sem mnnum ber eigi saman um  inni vsindalegu kennig um uppruna
jarlaganna, myndun eirra og aldr, a eigi verr skynsamlega dregi saman
r v neitt grip, nema mar hafi ngilega ekking  jararfri
(_geology_), til ess a meta sjlfr rkin og gjra sr glggva hugmynd um
efni sjlfr; en kunntta mn  essu efni er sra-mgr; og mr er ekki um
gefi a htta mr staflaust  hlan s, og reyna a kenna rum a, er g
hefi eigi glgt skyn  sjlfr; hafi g og a tla, a g skyldi ekkert
a fullyra  essu kveri, er g vri eigi sannfrr um sjlfr.

Svo miki er vst, a endr  rdaga hefir veri miklu heitara  jr vorri
en n er;  hafa grs og tr gri  heimskauta-lndunum og dr lifa ar,
sem n lifa og rast a eins  tempraa beltinu og hita-beltinu. Finnast
leifar eirra n steingjrar. etta var r eigna v, a jarhitinn
hefi  veri meiri; en n ykjast menn vita a s tilgta s hgmi.
Sumir hafa sagt, a t.d. flar eir, er leifar hafa af fundizt  Sberu,
gti hafa borizt norr anga  sjfli, en hefu aldrei lifa ar. En 
Alaska finst slkr urmull af leifum fla og annara slkra dra innan um
leifar af grri (_vegetation_) sem samsvarar elishttum eirra og a ru
leyti  eim stvum og  v standi, er fullkomlega snir, a slk dr
hafa lifa ar, og grr jarar og loftslag vori ar eftir. San hefir
komi tmabil,  er kuldi var miklu meiri  jrinni, en n er;  hefir
allr norrhluti Amerku veri akinn einlgum jkli, svo sem Grnland er
n; san hefir aftr ori mildara, og er svo n  jr vorri.--Vsindin
hafa enga sklausa fullngjandi rlausn enn  v, hva valdi hafi essum
breytingum  loftslagi. Ein in njasta og, a mr virist, sennilegasta
getgta essu vivkjandi er s, er Dr. Oswald Heer hefir fram sett. Dr.
Heer kva hafa ransaka steingjrvinga ins heita tmabils gaumgfilegar en
nokkur annar jararfringur fyrr ea sar. Hans kenning er essi:

a er stjrnufringum kunnugt, a slkerfi vort gengr  afarstrum hring
um einhvern fjarlgan mipunkt, og a a kemr annig valt inn  ntt og
ntt rm; oss ber fr kunnu rmi, og oss kastar inn  kunnugt rm; en a
vitum vr me yggjandi vissu, a slkerfi vort er sem stendr  rmi 
himingeiminum, sem er strjl-bygt af stjrnum. a er engin sta til a
efast um, a slkerfi vort hafi einhvern tma gengi  gegn um eitthvert af
eim hrum himingeimsins (ef svo mtti a ori komast), sem vr sjum 
sjnglerum a eru miklu ttskipari af stjrnum, en a rm, sem slkerfi
vort er  n sem stendr. En allar essar stjrnur eru sknandi slir, og
inn meiri ea minni fjldi eirra hltr v a hafa nokkur samsvarandi
hrif  hita loftsins  rminu umhverfis r  himingeiminum. Vr getum
annig tla, a  heita (_miocene_) tmabilinu hafi slkerfi vort veri 
rmi  himingeiminum, sem var ttskipa stjrnum, og hafi annig jr vor
ori anjtandi heitara loftslags, er ar af leiddi, svo a jafnvel lndin
vi heimskaut hennar fengu grr ann, sem n finst a eins um mibik
hennar. En sl vor hlt  fram sinni stvandi rs og fylgdi henni allr
hennar herskari af plnetum, og svo sem aldir liu fram, bar slkerfi vort
inn  n hru  himingeiminum, er voru unnskipu mjg af stjrnum og v
kld; a olli v, a eftir MIOCENE-tmabili kom sldin ea i kalda
tmabil; en slkerfi vort hlt  fram, og loks kom a  rm 
himingeiminum, er var ttskipara stjrnum en i sasta, en 
unnskipara en a, er a hafi fyrst  veri, og ar sem hitinn v var
 meallagi milli ess, er veri hafi  inum fyrri tveim tmabilum, og 
essum sta er a n sem stendr, og af v leiir loftslag a, er n er 
jrinni.[13]

En hversu sem er n um etta alt,  er a vst og vafalaust, a jklarnir
 Alaska eru alt af a mnka og loftslagi a vera urrara og heitara.
Hver sem orskin er,  er etta svo ljslega reynt og austt, a a er
hafi yfir allan efa; svo  menn gefi lti t  allar getgtur
vsindanna,  vera menn  a jta, a reynslan er lygin.

a ykir n engum efa bundi, a alt Alaska (og eyjarnar) fyrir vestan
150 v.-l. fr. Gr. s a hefjast og hkka smtt og smtt; sama er a segja
um austrstrendr Sberu; og i sama virist eiga sr sta a minsta kosti 
llum austrhlut Brings-hafs og Brings-sunds og enda norr  shaf, a
sjinn er a smgrynna. Er a annig eigi sennileg sp, a s tmi geti
komi,  fjarri s, ef til vill, enn, a Amerka og Asa vaxi saman a
noran, og yri ar  efni  allra-fallegasta landa-rtuml handa
einhverjum komnum rndi vefara til a skera r, v eigi mundi af veita
"tlf-knga-viti" til ess!

Eldfjll eru mrg  Alaska, en mrg eru n tbrunnin, og snist eim altaf
vera a fkka. Um 50 eldfjll hafa gosi ar san Rssar nmu landi; en
n eru a eins 11 eirra, er eigi eru litin t brunnin.

Jarskjlftar eru tir, en engar sgur eru af, a eir hafi nokkru sinni
veri svo miklir a neitt hafi kvei a eim; eir eru rtt svo, a eir
merkjast. eir eru valt a vera fgtari og fgtari r fr ri. Helzt
vera menn eirra varir  oktber. a var vart vi einn merkilegan 
Viey (vi Kadak) mean vi dvldum ar ( lok oktber-mnaar 1874).

Hverar eru talmargir  Alaska; er hiti eirra mislegr; sumir eru a eins
94 Fahr. (+27 5 Raum.); arir eru 167 F. (+60 R.) og ef til vill ar
yfir. Sumir eirra eru sagir "nlega jafnir inum strstu og merkustu
hverum annarstaar  heiminum."

       *       *       *       *       *

Kol finnast mjg va  Alaska, en beztir eru  nmarnir vi Cooks-fla.
Kolin eru hr fr _miocene_-jarmyndun (_tertiary_) eins og flest kol 
vestrhlut Amerku. Flest kol af eirri myndun eru rrari, en au kol, er
kllu eru "_carboniferous_." Taflan hr  eftir snir gi eirra 
samanburi vi nnur kol  Vestr-Amerku og vi beztu "_carboniferous_" kol
 Pennsylvania og  Englandi:

------------------------------------------------------------------------
    Stvar.       |Vatn-  |Fast     | Skjt-|Aska. |Brenni-| Einkunn.
                   | sefni.|kolefni, | brenn.|      |steinn.|
                   |       |(carbon.)|  andi |      |       |
                   |       |         |  efni.|      |       |
------------------------------------------------------------------------
CARBONIFEROUS.     |       |         |       |      |       |
Pittsburgh,        |  2.34 |  55.82  | 34.31 | 7.16 |   ?   |Bituminous.
  Pennsylvania     |       |         |       |      |       |
Ormsby,            |  4.00 |  66.56  | 26.93 | 2.50 |   ?   |Bituminous.
  Pennsylvania     |       |         |       |      |       |
Kentucky           |  2.00 |  56.01  | 37.89 | 4.10 |  ---- |Cannel.
Lehigh,            |  2.34 |  88.05  |  2.94 | 6.66 |  ---- |Anthracite.
  Pennsylvania     |       |         |       |      |       |
Newcastle,         |  0.99 |  61.70  | 33.55 | 3.75 |  0.23 |Bituminous.
  England          |       |         |       |      |       |
------------------------------------------------------------------------
CRETACEOUS         |       |         |       |      |       |
Nanaimo,           |  2.98 |  46.31  | 32.16 |18.55 |   ?   |Lignitic.
  Vancouver Island.|       |         |       |      |       |
Bellingham Bay     |  8.39 |  45.69  | 33.26 |12.66 |   ?   |Lignitic.
Mount Diabolo,     | 14.69 |  46.84  | 33.89 | 4.58 |   ?   |Lignitic.
  California,      |       |         |       |      |       |
  beztu svrt      |       |         |       |      |       |
  demants-kol      |       |         |       |      |       |
------------------------------------------------------------------------
MIOCENE TERTIARY   |       |         |       |      |       |
Goose Bay,         | 20.09 |  41.98  | 32.59 | 5.34 |   ?   |Lignitic.
  Oregon           |       |         |       |      |       |
Carbon Station   } | 11.60 |  51.67  | 27.68 | 6.17 |  2.90 |Lignitic.
 (Pacific-jrnbr)} |       |         |       |      |       |
Weber River      } |  9.45 |  26.21  | 58.32 | 3.64 |  2.40 |Lignitic.
Cook's Inlet,      |  1.25 |  49.89  | 39.87 | 7.82 |  1.20 |Lignitic.
  Alaska           |       |         |       |      |       |
------------------------------------------------------------------------

essi tafla snir betr, en nokkur lsing, a kolin vi Cooks-fla eru betri
en ll "miocene" ea "cretaceous" kolin  Vestr-Amerku; hn snir og a
kolin vi Cooks-fla innihalda a eins 0.37 hundruustu prtum minna af
brennanlegu efni og a eins 0.66 hundruustu prtum meiri sku, en g,
"bituminous" Pittsborgar-kol, og er a meira en unni upp aftr vi a, a
Pittsborgar-kol innihalda 1.09 hundruustu prtum meira af vatni.  kolunum
vi Cooks-fla er og minna af brennisteini en  beztu kolum vi Kyrra-Hafs-
brautina, og vatnsefni eirra er minna, er nokkurra annara kola  Amerku,
sem tflur taka yfir.

En ess ber a minnast, a ver kola liggr eigi eingngu  gum eirra. S
kolalagi minna, en 3 feta ykt (af hreinum kolum),  eru au einskis
viri til verzlunar, og svarar  a eins kostnai a hafa au til
heima-brkunar. (Kolalgin vi Cooks-fla kvu vera 3 til 7 feta ykk);
fjarlg fr markai, stand og lengd flutnings-vegarins, ptin ofan 
eim, og margt fleira hefir hrif  ver eirra og verr a taka etta alt
til greina.

Eigi er anna aui a sj, en a kola-nmarnir vi Cooks-fla muni vel
borga fyrirhfnina vi a vinna ; en a hve miklu leyti, verr reynslan
a sna. eir hafa eigi veri svo kannair til hltar enn, a um a veri
sagt me vissu; en vel er af eim lti.

Rafr finst va  kola-lgunum, saman me surtarbrandi. a er algengt 
Alaska-skaga, finst og  Kadak og va  Alaska; sumstaar miki af v.

Steinola (_petroleum_) hefir fundizt  Alaska. Finst hn fljtandi 
ykkri br ofan  vatni einu nlgt Katmai-vk  Alaska-skaga, gagnvart
Kadak-ey. In "specifiska" vigt hennar er 25 (Beaume); hn er alveg
lyktarlaus og gtr burr  verkvla-mlm hreinsu, eins og hn finst.
a er enda sagt a megi brenna henni hreinsari.

Hvtr marmari finst vi Sitka, g tegund og drmt.

Gull og silfr finst  Alaska, en smtt er um a, a v er menn enn ekkja
til. Silfri er oft blanda saman vi kopar. Gull hefir fundizt va, meal
annars  Kakn-fljti vi Cooks-fla og  Kadak; en eigi hefir a tt
vera svo miki, a borgai a verka a. En athugandi er a enginn
praktskr gullnemi hefir enn reynt a n ransaka; svo lti er um a
kunnugt.--Tflugrjt, sumt me um af kvarz, finst  Kadak.

Kopar finst  msum stum; en ugglaust er mest af honum vi Attu- ea
Kopar-fljt, sem fyrr er um geti  kveri essu. ar hltr a vera
fjarska-miki af honum.

Bl hefir fundizt nlgt Sitka, og lka skamt fr St. Paul  Kadak; en a
eins er a lti eitt.

Jrn finst va, en hvergi svo, a menn tli a borgi sig a vinna a.

Graphit hefir fundizt  Kadak,  Alaska-skaga og var.

Brennisteinn finst va gnga-gngur; meal annars kva hann hafa fundizt
 Kadak (?). Fyrir brennistein mundi gr markar  California og var 
Kyrra-Hafs-strndum.--"Nitrum" finst og  Alaska.

msir air mlmar finnast  Alaska, tt hr s eigi nefndir.

Landi m enn heita alveg kanna a kalla, og enginn kann a segja, hver
rjtandi uppspretta af mlmum ar kann a felast. Jarlgin og myndunin
benda til, a Alaska muni auugt land af mlmum.

msir gimsteinar finnast og ar  landi; m ar til nefna amethyst, zeolit,
tourmalin, spinel, kristall o.m. fl. Sagt hefir veri a demant hafi
fundizt  nga; en a kva eigi satt vera. msar marmara-tegundir finnast
allva.

s hefir lengi veri verzlunarvara aan.  vatni einu  Viey (Woody
Island) vi Kadak er s skorinn;  er a stundum  gum vetrum, a
s-uppskeran bregzt. s hefir og tekinn veri r jklunum  sur-
strndinni. ri 1868 var fluttr til San Francisco s fyrir $28 000. Eigi
hefir eftirskn eftir s vaxi a mun sustu rin. En enginn efi er , a
selja m miki af s  Mexico og Sur-Amerku og eins  Asu, ef hann vri
anga fluttr. Eins og n stendr er s fluttr fr austustu rkjunum 
Amerku til Indlands og Snlands  Asu; er a vegr miklu lengri, og
lengri fer gegn um heit lnd, og hltr v flutningr a vera drari og
meira a spillast  leiinni, en ef flutt vri fr Alaska. Er v efalaust,
a sverzlun getr ori mikil ausuppspretta fyrir landi, ef einhverjir
koma til a nota sr a.

       *       *       *       *       *

VI. KAFLI.

FISKIVEIAR.

Meal allra ja eru miklar fiskiveiar litnar einhver in rkulegasta
aus-uppspretta og velmegunar.

Fiskiveiar Breta er mlt a su viri 25 miljna dollara rlega.
Fiskiveiar Frakka eru viri $3 000 000 rlega, og fiskiveiar Amerku-
manna vi austr-strendrnar  lfunni viri $2 000 000 rlega.

In kja-mikla gng fiskjar vi strendr Alaska vakti egar forundran inna
fyrztu feramanna, er ar komu, og allra san til essa dags. Billing,
Cook, La Perouse, Ltk, Lisiansky, Belcher, Sir George Simpson, Davidson
og Dall hafa allir bori vitni um inn trlega aragra af orski, laxi,
heilagfiski og sld, er fylli hfin umbergis Alaska. Fiskr hefir jafnan
veri aalfa innlendra manna. Veiiskapr, ea tilburir til a hagnta
sr essa rjtandi ausuppsprettu, er  enn  fyrstu bernsku.

Sjfiska-tegundir eru helztar: orskr, heilagfiski, sld, "tom"-orskr,
"likon" og "mullet."

Af orski er mest, og hann er s sjfiskr, sem mest er verr. Hann veiist
 25 til 50 fama dpi v nr alstaar, og va m veia hann af klppum
vi fjrubori. Beztu veiistvar eru kring um Kadak-eyjar, Shumagin-
eyjar og Aleuta-eyjar. Grunnin, ar sem fiskr veiist hr, eru miklu strri
en vi Nfundna-land (New Foundland) og sland til samans; og
veiistvarnar vi Alaska eru svo langstrstar og beztar af llum
veiistvum  hnettinum, a eigi kemr til samanburar vi neitt anna.
Beztar veiistvar eru vi Shumagin-eyjar.

Fram til sustu tma var fluttr fiskr fr veiistvum  Atlantshafi til
San Francisco. rin 1863 og 1864 var flutt um 500 "tons" hvort r til
California fr Atlantshafi.

Fiskimenn fr California hafa veitt:

1skip1864,120"tons" ea............40000fiska.
(6)? skip l865,523"tons"ea ....... 249000fiska.
18 skip1866,1614"tons" ea ......... 706200fiska.
23 skip1867,2164"tons" ea........ 947264fiska.

Meira en helmingr essa fiskjar veiddist vi Shumagin-eyjar. 1869 veiddust
1 082 000 fiskar, og s lti  lagt hafa eir vegi a minsta kosti 3
pund (enskt) hver a mealtali; og kalli mar pundi eigi meira vert en 5
cent,  gjrir etta  $189 350  gulli. N er fiskrinn a skifta um veg
og fer n ara lei, er hann ferast  urru landi, en r; v n er fari
a flytja hann FR San Francisco og TIL Atlants-hafs.  april, ma og jn
1868 voru flutt 47 000 pund af fiski og 17 tunnur af tunnu-fiski fr San
Francisco til New York.  smu mnuum var fluttr fr tlndum inn til
Amerku fiskr fyrir $119 127, og snir a a nokkur markar er enn 
Amerku fyrir fisk. Auk ess selst fiskr  Japan og Snlandi og var 
Asu, og firni gtu selzt  Mexico og Sur-Amerku, ar sem svo miki er af
kalsku flki. Engin skortr er  beitu  Alaska. Hinga til hefir veri 
gum fiski  California veri fr 13 til 7 cent  gulli fyrir pundi; en
lklegt er a veri lkki nokk, er aflinn vex.  ber ess a gta, a
slendingar gtu ugglaust selt fisk ar betr en arir, v enginn kann 
Amerku a verka salt-fisk hlft svo vel sem eir. Fiskimenn fr California
eru ollausir og heimtufrekir vi gjafarann allra gra hluta; eir vilja
grpa upp miljnir  svipstundu[14]; ef a tekst eigi, eru eir hlgilega
vanakkltir. a er einkennilegt a sj ara eins rfrtt og essa  San
Francisco-blai: "San Francisco. Skip komandi: Skonnortan N.N. me 35 000
orska; ltr dauflega af aflanum!" orskrinn veiist ALT RI UM  KRING.

Heilagfiski er smvaxnara vestr  eyjum, heldr en vi Sitka og strendrnar
ar eystra; ar vega meal-lur 300 til 500 pund.

Sldin er sams konar og in norska sld; kemr hn  vsum tma r hvert, en
stendr skamma stund vi. 1. jn koma hafk af henni, og m ausa henni 
land eins og mar vill  hlfan mnu. a er kmin afer, sem innlendir
menn hafa til a veia hana, og bendir a  hver grynni af henni eru.
eir hafa aflangt skaft r tr og reka  gegn um a rj nagla oddhvassa;
sl eir skaftinu nir  sjinn, og er fgtt ef eigi stendr sld  hverjum
nagla. Einn mar fyllir hglega bt sinn  minna en klukkustund me essum
tbnai!

"Mullet" er laxtegund, er  sj lifir og a eins  norrhfunum.

"Tom"-orskr heldr og til  norrhfum; hann er gr til beitu.

"likon" er merkilegr fiskr, ltill, silfrgljr  lit, venjulega um 14
umlunga a meallagi  lengd. Hann er vi strendr Bretlands-eigna og
systa part af Alaska-strndum. Vertin fyrir ennan fisk byrjar 20. til
25. marz og stendr yfir um 3 vikur. Lsi hans er mjg gtt. Hann er svo
feitr, a hann verr eigi geymdr  vnanda til vsindalegrar skounar. 
er hann er urkar, m hafa hann fyrir kerti; arf ekki anna en kveykja 
sporinum, og brennr hann  eins og kerti. Engin lsing getr gefi hugmynd
um ann grynnis-fjlda sem af honum er,  er hann gengr upp  lkina og
rnar; vatni snist bkstaflega lifandi eins og velli  potti. Villidr
taka ngju sna til tu af honum annig, a au slma hramminum  vatni og
ausa honum upp  jrina.

Af vatna-fiski  Alaska eru laxinn og hvtfiskrinn merkastir; auk eirra er
"losh" er "burbot," "pike" (langa?) og "sucker."

Af laxi og silungi er tal tegunda. Af handa-hfi m nefna _Salmo
orientalis_, _Salmo proteus_, _Salmo alpinus_ og raufiskinn (_Salmo
sanguineus_). a ykir lgt  lagt, a telja a innbornir menn  Alaska
veii tlf miljnir laxa  ri. A eins  Kadak og vi Cooks-fla er veidd
hlf miljn rlega. "ll mannleg mlska rtr og mlin vantar or" til a
lsa fjlda laxins  Alaska. grynni laxns eru ar svo, a g get ekki
gefi lesandanum betri hugmynd um a me ru, en v, a segja a a s
meira en nokkur getr gjrt sr hugmynd um, nema hann sji a. g ver a
jta, a g gat ekki mynda mr anna, en a sgurnar um etta vru kjur,
anga til g s a me eigin augum. Vi Cooks-fla er MEALVIGT laxins 50
til 60 pund; a eru reglulegar strskepnur!

Hvtfiskr er, einkanlega noran til, nrri eins gngr og laxinn.

g sleppi hr a minnast inna annara tegunda af fiski, ar g tla ng sagt
til a gefa lesandanum hugmynd um auleg Alaska  essu tilliti.

Skelfisks-tegundir als konar (nema ostrur), krabba og mslinga er nlega
alstaar a finna.

Eigi skal heldr meira en a eins geta inna miklu hvala, rostunga og sela
veia, er nemr miljnum dala rlega.

       *       *       *       *       *

VII. KAFLI.

LOSKINN, DRAVEIAR OG FLEIRA.

Loskinn fr Alaska hafa veri frg um allan heim  meira en ld. Saga
loskinna-veianna er saga landsins. au voru nlega eina orskin til ess,
a landi hefir veri a nokkru kanna; au hafa veri i eina, er hinga
til drg hvta menn anga, tt fir hafi veri. etta er inn eini
bjargrisvegr, er kalla m a veri hafi a nokkru hagnttr; og inn
feyki-mikli gi af loskinnunum hefir dregi svo gjrsamlega alla
eftirtekt og stundun til sn, a engu ru hefir veri skeytt a neinu.
au hafa veri gullnmr Alaska. Skinna-takan hefir veri drifin af eirri
fergju og fyrirhyggjuleysi, a hn hefir strum rrna, en er  enn
gullnmum drmtari; en augefi er a vernda hana me skynsamlegri
lagasetning, og er n veri a reyna a.

Til auveldara yfirlits skal hr fyrst nefna au loskinna-dr, er  sj
lifa; en a er elselrinn (_Callorhinus ursinus_) og s-otrinn (_Enhydra
marina_).

1. _S-otr og elselr._

Rssar nefna s-otrinn s-bjr. S-otrinn er str skepna; skinni er mjkt
og dkkt, en lngum hrum hvtum  broddinn sktr t  milli og eykr a
fegr skinnsins. Feldr af vxnum s-otri er um 6 feta langr og 4 feta
breir.--S-otrinn er rotar, en eigi m skjta hann, v a flir hann.
r var gng af s-otrum alt fr Kamchatka og hringinn  kring me
strndunum alt sur a syri hlut California. N veiast feinir vi
Kamchatka, um 5 ea 6 sund vi Katrnar- og Alexanders-eyjar og ar 
milli, en varla neitt a ri sunnar.

S-otrskinn kostai fyrrum $200.00 til 500.00, en au hafa n falli 
veri, og kosta n um $100.00. Aleutum eru borgair $20.00  gulli ea
vrum fyrir gott skinn. g s  skinn  Kadak, er eigandinn vildi ekki
selja fyrir $400.00 til 500.00; hann hafi gefi $20.00 fyrir a.

elsela-veiin var fyrr meir minna um ver, en s-otra-veiin; en n er hn
 raunini miklu meira ver. N er a  Pribyloff-eyjum (Girgis-ey og
Pls-ey) a mestallr elselr er veiddr. elselrinn er nskildr sljninu;
mynda au til samans ttflokk ann, er _Otariid_ nefnist  lru mli, en
a ir eyrnaselir; au hafa tvaxin eyru og rkla hreifa, og eru
annig augreind fr hrselnum (_Phocida_). Aleutar veia elseli svo, a
eir reka   land upp, og geta tveir menn reki 4 ea 5 hundru eins og
saua-hjr; jafntt og hver eirra reytist, er hann rotar. 1868 voru
el-skinn ver $7.00  gulli verku  Lundnum. Mealveri mun vera fr
$7.00 til $5.00. Aleutar f $0.35 fyrir hvert skinn!

 a s frlegt  sjlfu sr, a lsa essum drum smsmuglega,  er
hr eigi rm til ess, enda vara au oss hr eigi svo miklu.

2. _Land-dr._

In helztu land-dr, er drmtir feldir fst af, eru essi: refir, merir,
"mink," bjrar, otrar (land-otrar), "lynx," svarta-birnir og "wolverine."
essi dr veia innlendir menn  trboga (slagboga, fellu). Auk essa eru:
"whistler," bjrbrir, hreindr, villi-sauf, geitr, lfar ( norr-
Alaska), moskus-rottur og hermeln; eru skinn eirra nokkurs viri,  eigi
s a a telja  samanburi vi hin.

Flest af essum drum finnast  Kadak og vi Cooks-fla. Fleiri orum skal
eigi um au eya.

3. _Fleira bjargri._

Sljni (_Eumetopias Stelleri_) og rostungrinn eru og mikilsver dr. Af
eim getr hir, lsi og tennr. rlega vinnast um 100000 pund rostungs-
tanna. Bustirnar og galli af sljninu er og fmtt. Snverjar kaupa a
og gefa vel fyrir; hafa eir bustirnar fyrir tannstngla, en galli er haft
til silki-tilbnings.

Fugl og eggtekja er rjtandi nlega hvervetna  Alaska, sr  lagi 
llum eyjum. arvarp er va  norrhlut landsins; svanir, gsir og als
konar fuglar, sem nfnum kann a nefna; eru yfir 200 mislegar
fuglategundir  landinu.--Hver vara ar-dn, svana-dn, fir, vngir,
fuglshamir, egg, fugla-kjt o.s.frv. s, arf eigi a segja. slendingum.

Enn mtti margt og margt til tna, og sumt merkilegt og mikilsvarandi, er
telja mtti til bjargris  Alaska, t.a.m. angtegundir, sem eru svo
miklar og gar ar, a a er sumra manna ml, a hvergi  heimi muni
angbrensla svo arsm, sem ar. En einhvern enda verr hr  a gjra; og
vona g a g hafi lklega rita ng til a gefa dlitla, en tt
fullkomna hugmynd um landi og kosti ess. g hefi lst v annig, a g
skal byrgjast a ekkert verulegt s mishermt; g hefi lst v svo, a
eir gallar, sem  v kunna a vera, sjst eins ljst og kostirnir. En g
vona lsingin beri me sr, hvort s meira vert, kostir er kostir.

       *       *       *       *       *

VIII. KAFLI.

SKRSLA NNAR SLENZKU SENDINEFNDAR UM FERD HENNAR TIL ALASKA.

    Landar gir!

Vr[15] undirskrifair, er kjrnir vorum  fundi slendinga  Wisconsin til
a ferast til Alaska, er sr  lagi Kadak-eyja, til a skoa landi ar
og skra fr, hvort a mundi eigi vel falli til nlendustaar fyrir
slendinga, og hvort lsing s, er W.H. Dall hefir gefi  landinu, s snn
og rtt, fullngjum hr me lofori voru um, a skra yr fr rangri
ferar vorrar, me v a gefa yr fylgjandi skrslu, er vr hfum  skyndi
sami  dag og sem vi lafr og Pll felum Jni a flytja ykkr og birta.

Eftir 24 daga fer me stugu andviri sum vr land 9. oktber. a var
Kadak; og vorum vi um hdegis-bil austr af St. Paul.  er vi komum 
iljur upp  laugardags-morguninn, inn 10. okt., vorum vi komnir  mynni
 Cooks-fla og hfum Barren-eyjar skhalt a baki, en Elizabetar-hfa 
hgri hnd. Fjllin a austan voru akin snj  tindum, og var a gamall
snjr; sndust oss au mjg lk fjllunum  slandi einkum  norrlandi og
austrlandi. Vindr var  mti og urum vi a beita og gekk seigt. Merki
sum vr til bygar  austrstrndinni, 3 timbrhs; ar voru skgar miklir 
land a sj.  sndust oss strri skgarnir  vestrstrndinni; ar mndi
vi himin i mikla eldfjall Iliamna 12 066 feta htt, og var skkpa 
tindinum hsta, lkt sem einatt er  Heklu. Miklu minni snjr var  fjllum
essa megin flans; eim megin er og undirlendi miklu minna, en
austanmegin, og sumstaar varla neitt.

Sunnudag, 11. okt., vorum vi um 40 mlur sur af Nikulsar-vgi; var fagrt
land  hgri hnd a sj (sunnan og austan megin). Vi urum enn a beita
og miai lti ann dag; vi gtum s yfir landi til beggja handa; var
a alt skgi aki og meira undirlendi austan megin. Vi lgumst um
kvldi undan byg eirri, er Munina heitir; ar eru nokkur bli.

Mnudag, 12. okt., var oka og dimt uppi yfir; vr gtum v lti  fram
haldi og lti af landi s. Regn um kvldi.

rijud., 13. okt. Vr hfum austrstrndina  hgri hnd, en Kalgin-ey 
vinstri. Vr gtum lti siglt r vr urum a leggjast sakir rigningar,
myrkrs og andstreymis. Straumr er grar-harr hr. Kalgin-ey er ll akin
strviar-skgi.

Mivikud., 14. okt., hlzt sama ver. Num a leggjast undan Nikulsar-
vgi.

Fimtudag, 15. okt., var kalt, 32-33 Fahr. (um 0  Raumur)  iljum uppi
um morguninn. Snjr fll um nttina, en  festi eigi  iljum n 
jrinni  landi. ennan morgun var hreinviri og fagrt haustver. Kl. 12,
15' e.m. frum vi fr skipi  inum litla gufubt, er vi hfum, og komum
 land  Nikulsar-vgi kl. 2. Komu skrlingjar  mt oss  skinnbtum; en
sumir biu vor  fjrunni. ar mtti oss Wilson, amerskr mar, er hefir
verzlun ar og umsjn yfir hsum eim, er stjrnin . Hann fylgdi oss 
mlu austr til byga skrlingja og tvegai oss skrlingja einn fyrir
fylgdarmann. Buum vi honum a vera til taks nsta morgun er sl roai.

Wilson sagi oss a yfir undirlendi upp til fjalla vru 40 mlur, og mundi
a taka langan tma, ef til vill hlfan mnu, a fara anga fram og
aftr, sakir ess a vegr vri illr og greifr; en hskafr vri n a
fara upp eftir Kaknu-  skinnbt, are vatn vri svo lti  nni. Vr
hfum teki me oss vistir af skipinu, og fengum eitt af hsum
stjrnarinnar til bar; hvorki var eldst, ofn n stlar  hsinu; en vr
hfum ullar-breiur og bjarnarfeldi nokkra, er Wilson li oss.--Vr
hittum a mli Rssa einn; mlti hann tiltakanlega vel  enska tungu; hann
hefir veri  Alaska um nrfelt 20 r; mest  Sitka og  Kadak.  yngri
rum hafi hann fari vast um Amerku; hann var gullnemi, og mtti a 
honum sj. Hann sagi lti um dr og fugla  ngrenninu, fyrr en 10 mlur
fr; flast drin skot Vgis-manna.  var gng ar af villigsum. Hann
sagi oss, a enginn sjfiskr gengi  Cooks-fla; kemr a lklega til af
v, a svo miki jkulvatn fellr  hann; svo er og botn leirugr og sjr
oftast gruggar af straumum ea vindi, er rtar upp sandi og gruggi fr
botninum. Lax fyllir ll vtn, r og lki  sumrin, og vegr fr 60 til 50
pund a meallagi. Mar getr stai  bkkunum og stungi , og fengi svo
marga, sem mar vill. Fyrsti lax kemr  byrjun aprl-mnaar; er laxinn
beztr og feitastr ina fyrstu mnui. Eigi fer hann burtu fyrri en  lok
gst-mnaar. Vetr sagi hann oss vri talinn a byrja  mijum nvember,
ea enda 1. nv., og endai  mijum marz ea  marz-mnaar lok. Eigi kva
hann n anna rkta vi Nikulsar-vgi, en kartflur, klhfu og ara
garvexti; vri engin tilraun gjr me anna. Naut voru ar og voru vel
tltandi. 40 mlum sunnar sagi hann vri byg s, er hann nefndi
Noodshick; mun a vera Munina ru nafni; ar kva hann rg yrktan.--Rssi
essi var  hsi hj snskum Finna og konu hans. eir eru gullnemar bir
og eru komnir til a ransaka gullnmana  Kaknu-fljti, er rennr rtt hj
Nikulsar-vgi, og einkum, hvort eigi muni meira gull  legi rinnar uppi 
fjllum. Finni ess hafi komi  haust er sumar, er lei. Hann hafii
fari upp um fjll  Kenai-skaga; hann sagi, a  er hann fr ofan eftir
nni  skinnbt, hefi veri svo fult af laxi  henni, a btrinn hefi
sumstaar mist skri  torfunum. in kemr r inu mikla stuvatni, er
kalla er Skillokh. Wilson, sem  geri sr far um, a draga r llum
kostum landsins, sagi oss, a hann hefi eittsinn  minna en klukkustund
stungi 63 laxa  nni; og inn strsti 95 pund, en mealvigtin upp til hpa
var 51 pund. Rssinn (Tom Jones) sagi land-gi miklu betri  Noodshik.
Finninn (Fred. Holm) sagi a uppi  fjallinu hefi gras veri va 
brjst upp og  xl, og sumstaar meira en h hans.--Vi ttum kalda ntt
 einhsinu. Nsta morgun kl. 6 ,

fstud., 16. okt., var 26  Fahr. (-2.7 R.) inni ar sem vi svfum, en
18 Fahr. (-6.2 R.) ti. Vi frum og hittum leisgumann vorn, og lgum 
sta austr me nni, en  nokku fr henni. Var land fyrst strhtt og
sltt og aki ykkum skgi; jarvegr var mosakendr og grasltill, en
talsvert af lyngi og buska. Trn eru allh, sum um 80 fet og yfir a og 2
fet og meira a vermli.  er vi hfum gengi 4 ea 5 mlur komum vi
a mrar-flum skglausum. Eigi var ar grasmiki, en  var vatni eigi
djpt; jarvegr var 8 til 12 uml. djpr, ef til vill sumstaar dpri.
Austt er af landslaginu a essar mrar m vel skera fram allar, og mundi
ar  grasvxtr gr. Vi gengum nokkrar mlur t  mrarnar og snrum 
vi; var vatn teki a dpka og fr a vera ill.-- heimleiinni frum
vi norar og v um lengra veg gegn um skginn; gjrum vi bl  skginum
og tkum midegisver. Mestr virinn  skginum var skrfura;  var
nokkur plvir og bamr. Meiri var undirskgr ar, en veri hafi ar er
vi frum um morguninn; mosi var og minni; en  var lti um gras, og
grr allr mjg fbreyttr. Nttin var mjg kld.

Laugardaginn, 17. okt, kl. 6 um morguninn, var 16 Fahr. (-7.1 Raumur)
ti. ennan dag gengum vi norr  vi, og gengum enn  gegn um skg; hr
voru tr strri, undirskgr jafnmeiri, jarvegr urrari, mosaminni og
grasgefnari, en  austr fr vginu. Vr beygum t r skginum nir til
strandar; ar var rjr og gras htt. Vr gengum nir  fjruna og svo inn
fjrur unz vr komum a lk eim er , er Salamakha heitir. Eftir eitthva
7 mlna gang gjrum vr bl og tkum sning og hvld.  snrum vi aftr,
en eigi sama veg; gengum vi upp r fjrunni sunnan vi lkinn; var ar
strt rjr og miki gras; enda tt grasi vri  slna tk a oss 
brjst og sumstaar vel a. Gengum vi n gegn um skginn nokkrar mlur,
r vi snrum t r til sjvar og nir  fjrur. Bakkarnir eru hr
fjarska-hir. Skouum vi jarlgin  bakkanum og var efst fi jurta-efni
um fet ea 1 fet  dpt; ar undir kom svrt mold og blandin ofr
smgjrum sandi; a lag var 6 uml. til 1 fet  dpt; ar undir er lag af
raubrnum lmkendum leir, ljsari en kaffibrnum; ar undir kemr sandr
sams konar og er  fjrunni; ar undir er oftast sandberg ea mhella, og
ar undir deigulmr; deigulmr er mjg blandar innan um ll lgin meira og
minna og milli eirra. Va fundust merki til kola og surtarbrands, en
hvervetna  mjg unnum lgum. Bakkinn var hr margar mannhir. San
gengum vi heim yfir fjrurnar.

Sunnudag, 18 okt., var ver kalt og ilt og snjfall talsvert; kom enginn
btr  land. Vr hldumst eigi vi  hsi voru, en gengum  ina fornu
virkisbygging. ar var gamall ofn brotinn; og gjrum vi eld  honum,
matreiddum rjpur handa oss, sem bezt vi kunnum, og hituum te-vatn.

 mnudag frum vi  skip t; var  snjbleyta, dimt og ilt ver. 
sunnudags-nttina hfum vr mist eimbt vorn; hafi hann sokki 
sjgangi; en eimvlin var laus  honum, og hvolfdi hann henni r sr, svo
vi hldum btnum, en mistum vlina.

Bezta landi vi Cooks-fla virist vera me strndunum fram, og aftr fyrir
ofan mrlendi, nst fjllunum og uppi  eim. Mrarnar m urka me v a
skera r fram. Minna undirlendi er vestanmegin flans, og er a
sameiginleg tlun vor allra, a ar muni heldr betra land. En eigi var oss
kostr yfir um a fara eftir a vr mistum eimbtinn. Als konar dr eru 
fjllunum: bjrn, refr, land-otr, hermeln, mrr og safali, o.s.fr.

Alit vort  landinu vi Cooks-fla er, a a mundi vast vel falli til
bygar fyrir slendinga; en a a s  eigi hentugr star til a BYRJA
nlendustofnun . Byrjunin yri ar erviari fyrir frumblinginn, en 
Kadak. Laxveiin yri a vera aalbjargri nlendumansins, r hann fengi
gra af jrinni; en til a hafa eirrar veiar full not tti nlendumar
a koma anga  aprl ea ma.  ru lagi,  a eigi s efi  a
kvikfjrrkt og akryrkja hljti vel a gefast me tmanum ar,  arf 
jrin undirbning af manna hndum r en mikils rangrs verr vnzt. Sumur
vera hr afar-heit,  stutt s; mlt er a Fahrenheit hafi komizt yfir
100 mlistig (yfir 30  Raumur); en  vetrum koma grimdir miklar (alt a
-40 Fahr., .e. -32 Raum.). 6 feta snjr kva falla  lglendinu, en 12
til 14 feta  fjllum.

Kenai-skagi og ll lndin kring um Cooks-fla eru lka svo ltt kunn enn,
og arf a kanna au gaumgfilega, til a kynnast llum kostum og kostum
eirra. En etta mundi skjtt vera, er byg mentara manna kemr  Kadak.

Sur- og austr-strnd Kenai-skaga er metamorfisk; strndin austanmegin
flans fram me Chugachik-firi og norr a Kaknu-fljti er _tertiary_, og
eru ar kola-nmar. Fyrir noran Kaknu-fljt finst deigulmkent tflugrjt
me um af gullblndnum diorit.

Eftir 3 daga fer komum vr inn 24. oktber til

_Kadak._

Eftir midegisver frum vi  land og hittum tollheimtumann stjrnarinnar-
Sendi yfirforingi skipsins einn af undirforingjum  land me oss samt
brfi til tollheimtumans, til a tj honum vort erindi og bija hann a
vera oss innan handar.

Tollheimtumar skri oss fr, a eigi vri tiltk a fara n yfir vera
eyna, eins og vr hfum tla oss; vri htta a ganga langt  land upp,
helzt fylgdarlaust, sakir veii-vla inna innlendu manna. Eru a bogar
eirra, er svo eru knlega faldir, a stundum falla eir sjlfir  , er
lagt hafa. Bjarnar-bogar meia menn stundum til daus.--Hann sndi oss gar
sinn, og hafi hann rkta ar hvtkl, npur og rfur af msum tegundum,
grnkl, salat, redikur, kartflur og margt fleira. Kartflurnar voru
strar og gar. Hvtkli var fullroska og vn klhfuin, og hafi 
eigi s veri til eirra fyrri en  gst, svo lklegt er a tvr
uppskerur mtti af eim f  sumri.--Stjrnin  mrg hs  Kadak; eru a
forn herforabr Rssa, og mis hs, er hf voru til bstaar fyrir
foringja eirra, embttismenn og hermenn; stendr a n autt alt. Vi
fengum a velja r eim hvert, er vi vildum, til bstaar fyrir  af oss,
er eftir kynnu a vera. Rssneskir hituofnar eru  flestum eirra, en eigi
eldst nein,--Miki lt tollari yfir mensku og leti innlendra manna; kva
 betligesti ta, en  versna hvvetna, er eim vri nokkru viki. Eigi
lofai hann kaupmenn miki; enda ljka flestir upp um  einum munni. 
hefir verzlunarstjri Commercial-kompansins reynzt oss  llu vel. Hann
heitir Smith og er rssneskr gyingr.[16] etta var  laugardag a vi
komum, og frum vi til skips aftr um kvldi.

Sunnudag, 25. okt., vrum vi  skipi til kl. 3. e.m. a vi frum  land
og hfum vistir me oss. Gengum vi austr  holtin um kvldi me axir
vorar og hjuggum vi til eldsneytis. Vi bjuggumst svo um  hsi voru.

Mnudag, 26., var rigning og frt t a fara. Hldum vr kyrru fyrir, nema
hva einn af oss (P.B.) gekk nir  bryggju-spora og drg orska r sj
til matar.--Eigi arf anna, ef mann langar hr  fisk, en a skreppa ofan
 bryggju-spor og skja hann me fri snu; m beita hverju v, sem rautt
er, reyktum laxi ea rauri klispjtlu.

rijudaginn, 27. okt., var oka um morguninn og ri r lofti me kflum
fyrra hlut dags. Vi lafr og Pll frum upp eftir fjallinu fyrir ofan
binn, en eigi  upp  hfjalli, og inn eftir v til vestrs og surs uns
vr komum  dal einn, er gengr til vestrs (og norrs). Dalrinn er eigi
allvr, httr og tjarnir  milli  lautum, og lkir margir smir.  rann
eftir dalnum (_English River_). Birkirunnar voru hr og hvar  dalnum, en
eigi annar skgr; en grsugr er hann, og hir allar aktar grasi og lyngi
og msar tegundir berja  v; sunnan til  honum er vatn eigi all-lti.
Vi tkum dagver  hl einum og nefndum Dgurar-hl, en dalinn Dgurar-
dal. Eigi gengum vi inn  botn hans. Vi gengum san t fjrur og komum
heim kl. 4. e.m.

g, Jn lafsson, gekk beint upp  fjalli a krossmarki v, er reist er 
h einni, og svo vestr eftir hfjallinu og upp  hsta hnjkinn, san
vestr og nokku norr  vi yfir fjalli; ar er a flatt fyrst, en svo
mist hir ea djpar lautir; gekk g svo unz vtn fllu til vestrs; 
var niaoka; en g hafi me mr ttavita, er Pll tti. g fylgdi
lkjargili nir af fjallinu og nir a sj;  er g gekk nir hlarnar
rofai upp  svip, og s g  fjrinn og sndist hann ganga fr norri (og
austri) til surs (meira en vestrs). ess ber a gta vi ttavita hr, a
_declination_ nlarinnar er  St. Paul  Kadak vel 26; er norr eim mun
austar, en nlin vsar til. g gekk lti eitt me sj fram til surs, og
kom g v innar  fjalli er g kom til baka aftr, en g hafi r veri.
San kom g nir af fjallinu og kom nir  fjrur, skamt fyrir innan St.
Paul. Fjrr essi hefir veri Marmot-fjrr.  var af nni, er g kom
aftr. Gekk g v aftr upp  fjall til norrs, og kom ar til, er g s
yfir fjr og gekk ar nir a sj; mun a veri hafa botninn  Devils
Bay, er vr sar nefndum Krksfjr; san gekk g sama veg til baka. Hst
 fjallinu, er upp  a er komi, er sumstaar bert, melar ea
klappir,[17] en  vast lyng, en gras, egar er nir dregr beggja vegna.
Skgr er minni noranmegin  fjallinn, en birkirunnar vast  lautum og
me giljum fram. Blber voru svo mikil uppi  fjalls-brnum, a eigi var
um gengi nema troa  berja-torfum  hverju spori; einnig voru ar msar
arar berja-tegundir. Gras var kafgngt hvervetna, er nir af bl-brnum
drg.  er upp rofai s g af hfjallinu austr  Skg-ey (_Spruce
Island_) og sur  Viey (_Woody Island_) og eyjarnar  kring. a hygg g,
a  er ver er bjart og gott, s aan af fjallinu svo fgr tsjn, sem
mannlegt auga m lta. g kom nir a St. Paul laust fyrir miaftan.

Mivikudag, 28. okt., gengum vi norr og austr  tanga ann, er gengr t
fr bnum. ar er alt aki skgi strum og va jarvegr grasi vaxinn
milli trjnna; gng er ar og tjarna og stuvatna. Vr gengum t  odda
til sjvar og snrum  inn  skginn aftr, en snrum til norvestrs.
Skgrinn er hr geysi-ykkr og strvaxinn og va fgr rjr og grsug, en
hvervetna tjarnir og lkir me kldu, svalandi, gu vatni. Vi gengum ar
til, er vi komum til _Devils Bay_ (Djfuls-fjarar); skrum vi hann um
og klluum Krks-fjr. Vr gengum inn me firi; ar er grsugt mjg
milli skgar og sjvar, og land i frjsamasta og fegrsta a sj. Er a i
bjrgulegasta land, er vi hfum enn s  landi hr. Vr sum norr yfir
Skgey. Hinu megin fjararins og inn me honum var ltill skgr a sj, en
alt grsugt, fjllin h og grasi akin upp r gegn; fjrrinn er
tiltakanlega vkttr og krkttr.--Vr snrum svo heim yfir hlsana, og
komum heim  myrkr a St. Paul, kl. 7 e.m.

Fimtudag, 29. okt., var rigning mest af; en er upp rofai um hdegisbil,
frum vi  bt t me landi svo sem mlu og hfum eitt fri me oss.
Drgum vi  skammri stund 19 orska, 1 grjt-orsk (_rock-cod_) og 1
smlu.

Fstudag, 30. okt., frum vi Jn og Pll  bti t um eyjarnar inar
smrri, er liggja fyrir utan St. Paul; eru r sumar aktar smum skgi, en
sumpart grsugar me tjrnum og lkjum; allar eru r byggilegar og
bjrgulegar. Sast frum vi yfir  Viey, hittum formann sflagsins og
hfum tal af honum. Hann hefir 5 hesta og tvo mla; sir hann hfrum og
roskast eir v sem nst; en eigi er mikil rkt vi  lg; eru eir
eigi resktir, heldr skornir sem hey handa hestunum, svo sem sir er til a
gjra  California. Vi gengum sur eftir eyju og ar inn  skginn og
lengi gegn um hann, unz hann var svo ykkr, a okkr tti torfrt lengra.
Undirskgr er ar meiri, en nokkurstaar annarstaar er vr hfum hr
komi, og skgrinn sjlfr geysi-str. Mldum vi digr  mrgum trjm, er
voru tvo feminga ummls og talsvert ar yfir; hin gizkum vi  a veri
hafi a minsta kosti 100 fet. etta, voru skrfuru-tr.  er vi komum
aftr, skouum vi svatni og sgunar-mylluna, er ar er; komum san vi
 leiinni  skipinu, og fengum vistir  vibt vi a, er vr hfum r
fengi og  var mjg upp gengi.

g, lafr lafsson, fr ennan dag upp  fjall og inn eftir hfjallinu til
suvestrs.  var ver bjart og tsni i fegrsta yfir firi, dali og
eyjar. g s sur yfir flann, og s, a inn r honum ganga rr firir og
dalir af fram til fjalla, eigi langir, a v er g fkk s. Fjll vru h
til lands a sj og luktu fyrir dalina; voru sum eirra me snjskflum ;
heldr virtust au grei til yfirgngu. Grr  fjllum eim, er g fr
yfir, var lkr v, er r er lst.

Laugardaginn, 31. oktb., fengum vi bt fr skipinu me sex hsetum og
einum undirforingja. Frum vi  btnum vert yfir allan flann (_Chiniak
Bay_), og lentum noran megin  nesi v er skaga, er gengr t fyrir
sunnan flann (_Cape Greville_). Vi komum  land kl. 10. f.m. og gengum 
land upp vestr me vatni er tjrn, sem ar er fyrir ofan, er vr lentum;
vorum vi varair vi, a ar vri bogar lagir va um nesi og urum v
a fara varlega og reifa fyrir oss me lngu priki. Einn af oss (P.B.)
var viskila vi hina og gekk vestr me strnd og til hbla innlendra
manna, er ar hfu stvar skamt fr vi bogveiar. Skoai hann ar um
kring, og var grsug mjg strndin; gekk hann san til bts aftr og bei
hinna.

Vi Jn og lafr beygum sur me vestrenda vatnsins og sur yfir
fjallhlsinn, sumpart yfir mrar-blr alaktar hn grasi og sumpart yfir
lyngma og gegnum skga. Gengum vi yfir skagann til sjvar a sunnan.
Skgr var ttr, en eigi strvaxinn. Vi fundum ar "cranberries" auk
annara berja-tegunda. Jarvegr var fr 1 til 2 fet  dpt, feitr og
frjr. Vi gengum  kring austr fyrir hls, yfir skagann nlgt strndinni,
og komum fyrir austrenda vatnsins austan fjrur til bts.  var af nni.
Hldum svo heim aftr til St. Paul, og komum ar  svarta myrkri. Hvervetna
 skaganum voru lkir og gng ins bezta vatns.

Sunnudaginn og mnudaginn, 1. og 2. nvember, brum vi saman dagbkr vorar
og smdum  hasti eftir eim skrslu-grip etta og bjuggumst  annan htt
til skilnaar, er a var af ri a vi, lafr og Pll, yrum eftir 
Kadak vetrarlangt fyrir a fyrsta, en a g, Jn lafsson, fri til baka
aftr, til a skra fr rangri ferarinnar og reyna a vinna hva g gti 
hag eim, er fstust a fara vestr hinga.

Laxveii er vilka g og mikil  Kadak eins og vi Cooks-fla, nema hva
laxinn er hr smrri. Hsetar af skipinu veiddu um 60 laxa  svipstundu me
hndunum, v eir hfu engin veiarfri, rotuu eir laxinn me sptum og
skutu hann me skammbyssum, er hann  uppi  lknum. Gng er af orski og
heilagfiski ALT RI UM  KRING.--Veiiskapr er talsverr  Kadak, fuglar
og dr. elselr og s-otr kva fst eigi langt fr eyjunni. A dma eftir
loftslagi og jarvegi verr engin sta s til, a eigi geti hr rifizt
alt, sem rfst og grr  Skotlandi og  Hjaltlands-eyjum og Orkneyjum.

Beitiland og heyskaparland er hr svo gngt og gott, a enginn efi er , a
slendingar, sem fara miklu betr me skepnur, en hr er ttt, mundu vera
hr inir flugustu fjrbndr.

 er vr berum saman a, er vr hfum lesi  ritum manna, sr  lagi 
bk Dalls, um Alaska, vi a, er vr hfum n sjlfir s og  annan htt
kynt oss og komizt a raun um,  verum vr a segja, a bk Dalls er 
einu og llu verulegu snn og rtt lsing landsins og ausjanlega ritin af
inni mestu samvizkusemi. Kadak hefir  nlega llu STRA YFIRBURI YFIR
SLAND; SR  LAGI ER LOFTSLAG MILDARA  VETRUM, EN  EIGI HEITARA A
NEINUM MUN  SUMRUM; SUMARI ER HR LENGRA TALSVERT OG VETR LKU STYTTRI.

Vr hikum v eigi vi, a ra eim lndum vorum, er egar eru  Amerku,
og eins eim, er  anna bor eru einrnir  a flytja af slandi, til a
koma hinga og kljfa til ess tvtugan hamarinn; v hr er lttara a
byrja bskap me litlum ea engum efnum, en nokkurstaar ella, er vr
ekkjum til. Og vr gefum etta r eftir n-kvma og samvizkusamlega
hugun  llum mlavxtum,  eirri fastri sannfring, a a veri eim
til gs, er v fylgja. Landi snist beinlnis skapa handa slendingum
og svarar  v efni fyllilega til allra vona vorra.

a er sannfring vor, a Kadak s betr lga land fyrir slendinga, enn
nokkurt anna land, er vr ekkjum,  jrunni.

Vr svikjum , er oss sendu, vr svikjum sjlfa oss og vr svikjum
sannleikann, ef vr segum anna en vr hfum sagt.

  Rita  _Saint Paul, Kadiak Island, Alaska,_
    2. dag nvember-mnaar 1874.
                  JN LAFSSON.
                  LAFR LAFSSON.
                  PLL BJRNSSON.

       *       *       *       *       *

UM STOFNUN SLENZKRAR NLENDU.

       *       *       *       *       *

I.

SIFERISLEGT RTTMTI VESTRFARA.

a eru eigi svo fir enn, sem hafa  mti tflutningi flks af slandi af
eirri stu, a a s til eyileggingar slandi a flk flytjist aan,
og a eir, sem fara af landi burt, drgi v siferislegt afbrot gegn
fstrjr sinni og jerni; gengr essi skoun svo rkt hj sumum, a einn
alkunnr plitiskr klerkr fyrir austan, sem vst ykist mikill
frlandsvinr, kva hafa lti a  ljsi, a rttast vri a ha  ingi
alla vestrfara r en eim vri slept t fyrir landsteinana, og lta  svo
fara. v er mir, a a eru ugglaust nokkrir  slandi, sem eru svo
ffrir og andlega blindir, a eir kunna a lta slk heimskuleg og
illmannleg, kristileg fjarmli vott frelsisanda og frlandsstar. essi
heilgu or: "frelsi" og "frlandsst" eru svo herfilega misbrku oft af
hlfmentuum ffrlingum og mynduum frelsisvinum, sem ekki hafa hugmynd
um, hva frelsi er. En svo er gui fyrir akkandi, a hann skp  ekki tm
fl og afglapa, heldr einnig skynsamar verur; og eir, sem hafa stunda
politisk vsindi og HUGSA slk mlefni  eim tilgangi einum, a leita
sannleikans, en eigi lti sr ngja, a lra utan a oragjlfr, sem eir
skildu eigi sjlfir til hlfs, eir inir smu munu sj, a slkar skoanir,
sem prests essa, eru eigi sprotnar af sannri og rttskildri frelsisst,
heldr af inu skavnlegasta mentunarleysi og af inum rammasta frelsisanda;
eir munu skilja, a eir sem mest fyrirlta jerni vort, rtt og frelsi,
eru eigi hlft svo skavnir j vorri og frelsi hennar eins og slkir
prestar, sem essi. Vr sjnm vi eim, er ganga sklaust  berhgg vi
oss; en sr vi eim, er ykjast fylgja vorum merkjum, en vinna  rauninni
alt oss til meins. eir, sem trufla og rugla hugmyndir alu um sannleik
og lygi, rtt og rangt, eir eru vorir verstu vinir; v eir eyileggja
a, sem er grundvllr, og einasti fastr grundvllr ALS frelsis, nl. mentun
og rttltis ea siferis-tilfinningu jarinnar.

En a eru lka arir og heiarlegri menn, sem eru mthverfir tflutningi
flks. stur eirra eru a mestu inar smu; en eir skoa  eigi
vestrfara sem afbrota-menn, heldr a eins sem "tnda saui." eir eru of
skynsamir og rttsnir menn, til a vilja berjast mti vestrfrum me rum
vopnum, en eim, er ein hfa mentuum og rvndum mnnum, nl. andans
vopnum. eir sj, a laga-bann og hegningar mundu eigi stva tflutning,
heldr gjra ilt verra, og a eina ri til a stva hann, er a bta hag
fstrjararinnar. En eir lta a  illa gjrt af mnnum, a fara r
landi burt. Hr til liggja n mrg andsvr. Sum eirra hfa bezt inum fyrr
nefndu mnnum, sum inum sar nefndu, og sum bum. Vona g, a hvorir um
sig taki sitt til sn; en sr  lagi bi g ina sar nefndu, ina einlegu
og heiarlegu mtstumenn tflutninga flks, a taka sr eigi til af v,
er g kann hr a segja a sem eir finna eir eiga ekki, og sem v eigi
er til eirra mia.

a  a sna skort  jernisrkt, a flytja af landi, a sumir segja. En
a kemr n undir v, hvort eir, sem af landi flytja, leggja nir
jerni sitt, er eir halda v og hasla v njan vll  heiminum. a
mtti svara v, a frelsi vri meira vert, en jerni. En g vil svara
v, a ttjararst og jernisst geta stundum komi  bga hvor vi
ara. Ef forfer vorir hefu elska ttjr sna (Noreg) meira, en frelsi
og jerni,  vri eirra jerni dautt og dotti r sgunni fyrir
lngu;  vri tunga eirra og jerni, sem n lifir hvergi nema  slandi
(v Normenn tndu v fyrir konungsvaldinu og tlendri kgun), afm r
sgu heimsins.

v spyr g: hvort munu fer vorir hafa elska meir, jrina, er eir
fddust , ttjrina, er jerni sitt og frelsi, er eir flu eignir og
ul, til a firrast yfir-gang konungsvalds og har stjrnar, en endrreisa
eitt fagrt musteri frelsisins  fjalldlum slands? Eigi var sland 
fstrjr eirra, heldr var a Noregr. En fstrjrina flu eir, til a
sj v borgi, er meiru varai og eir unnu llu ru fremr, en a var
frelsi og jerni. En eigi hefi g enn vita neinn sl ann pstr 
nasir sjlfum sr, a leggja landnmsmnnum mlisor  bak fyrir etta, a
eir fluttu jerni sitt og frelsi  ann reit, ar er a mtti bezt
blmgvast og sem v var eim sann-nefndr "slunnar reitr."

Eigi tti a heldr   t "jlegt" n litlegt fyrir einstaka menn
a fara utan.  ann t voru a inir gfugustu menn af inu bezta kyni,
menn me lifandi tilfinning fyrir frelsi og h, me fjrugri lfsterkri
lngun  a kynnast httum og hugum heimsins ja, og me brennandi huga,
ori og reki til frgar og frama, er leituu ungir r foreldra-hsum til
a freista hamingju sinnar og afla sr frama va um lnd; ttu eir af
v gtir drengir, en s "heimskr,"[18] er heima lst. En n virist svo,
sem sumum af prestunum  inu plitiska kreddu-musteri slands yki a
rkastr vottr um frlands-st og gtast einkenni ungra efnismanna heima,
a leggjast  skust og draga anna auga  pung, svo ekkert megi eir sj
n vita af heiminum  kring um sig, en einblna hinu auganu  golorskinn,
er oss slendingum var einhverju sinni settr til viringar  danska
rkismerkinu, og kyrja svo  slli sjlfs-adun: "sland er a bezta
land, sem slin skn upp !" me eins dogmatskri tr, eins og uglan hefir
 v, a tungli s bjartara en slin. Og eigi er etta undarlegt, v svo
mun lta nrri, sem nokkrir slendingar muni san 2. gst  fyrra vera
allnmir  a falla fram og tilbija inn plitiska, hvta, danska kross 
raua grunninum; og skyldi mig eigi undra tt slkir klerkar, sem s, er
r var geti, hefi  a prdika, a eigi mundi hann sr ljfr og
lttbr, en krossinn Krist, eigi szt eim, er  aunaist, a hljta
annan  brjst til a halda jafnvginu.--N ykir mr a  einstt, a
eigi veri me rkum mti v bori, a  v s frleikr nokkur og
lfsreynsla, a fara va me jum, sj margt og reyna lfi  sem
flestum myndum, nema rit og ml merkismanna, daura og lifendra, kynnast
v, er merkt er og mikils vert  msum stum heimsins, og, ef svo mtti
segja, "mla vi Mms hfu." ykir enn mega sannast i fornkvena, a "s
einn veit, er va ratar og hefir fjld um fari," hafi hann greind og gfu
til slkt a nta. Er og eigi v a leyna, a slandi m smi vera og
gagn  gum sonum erlendis, er flytja hrr ess til fjarra landa. etta
sna bezt in tendu bl, og s smi, er msar erlendar jir sndu landi
voru  sund-ra-ht ess.--Eftirtektavert er a og, a essir miklu
"frlandsvinir" heima mla aldrei eim lndum vorum, er flytja til
Danmerkr og lifa ar alla fi, svo sem vorum merka og frga jhfingja
Jni Sigurssyni! En ef hann og arir gtismenn breyta eigi "jlega" 
v, a flja fstrjr sna, hv skal  leggja vestrfrum mli  bak?
Ea munu eir, essir heima-ldu frlandsvinir, tla Danmrku fstrjr
slendinga eins vel og sland? Er mun gfugra a ala aldr sinn hj kotj
einni ltilli og vesallegri og merkri, sem Danir eru, en a dvelja me
inum gfugustu og merkilegustu hfujum? Sumir munu n svara, a eir
hafi eigi  mti v, a einstakir fir menn flytji r landi; en a s
tflutningr FJLDA manna, er eir hafa  mti; a s slkir tflutningar,
er slandi veri mein a. En g s eigi a bti mlsta eirra. Ef eir
virkenna siferislegan rtt einstaklingsins, til a flytja af landi, 
hafa eir engan rtt til a mla fjldanum. Ef EINN einstaklingr hefir
ennan rtt,  hefir HVER EINN einstaklingur, .e. ALLIR einstaklingar
ann sama rtt; hr er um PRINSP a tala! a er rangltt a gjra einum
hrra undir hfi en rum.--En um a, hvort slandi veri skai a
tflutningi, er anna ml. g tla a liggi  augum uppi a svo geti eigi
veri. Enginn s, sem getr jafnauveldlega unni sr brau heima, eins og
erlendis, mun aan fara, ef hana  undir frelsi og rttlti a ba. En
geti sland eigi veitt llum brnum snum a (--og a gjrir a
eigi!--),  er a eigi skai ess, a au brn, er tundan vera, ltti 
v meginni;  rmkar um hina, sem eftir eru. Mean slendingar hafa r
 a myra mikinn fjlda ungbarna sinna rlega, eins og eir vitanlega
gjra me vanhiru og rifum,  hafa eir hvorki stu n rtt til, a
hafa  mti,  nokkrir fari burt r landinu  annan htt, .e. myrtir.--
Norrlnda-jir eru annars svo frjsamar, sr  lagi slendingar, a
jin getr tvfaldazt  hlfri ld, rtt frir a  mrg hundru flytti
r landi rlega, EF BJARGRISVEGIR LANDSINS EFLAST SVO, a eir HVETJI TIL
slkrar fjlgunar og LEYFI hana. a snir Noregr, sem sendir um 13 000
manna rlega til Amerku, og  hefir flki meira en tvfaldazt heima 
Noregi  50 rum. 1814 voru Normenn 800 000 a tlu; n eru eir 1 800
000, og  um 500 000 a auki  Amerku.--En svo er um suma essa
stokkhru frlandsvini, a vsi mar eim til dma annara ja, t.d.
Noregs,  leggja eir augun aftr og vilja eigi sjandi sj n heyrandi
heyra, hversu tflutningar hafa einmitt eflt og styrkt framfarir og frelsi
ess lands,  sta ess a veikja a. A vsa slkum mnnum til rita inna
merkustu ntar-vitringa og jmegunar-fringa, er til einskis, v svo
er vri plitskri mentun eirra, a eir hafa numi  fri, er  gildum
st 1836 til 1848, en hafa aldrei lengra komizt, tzt hafa gleypt allan
heimsins vsdm, og daga svo uppi sein steingjrvingar ea ntt-trll, er
blinduust af uppruna eirrar saltvkr-tru, er br dpru skini yfir
danskar slir 1848. eir ekkja eigi og vilja eigi um vita neitt a, er
san hefir gjrzt  stjrnvsindum, jmegunarfri er rum
heimspekilegum frum.

g vil enn framar spyrja: Ef slendingar geta flutt til ess lands, ar sem
eir og nijar eirra um komnar aldir geta haldi tungu og jerni, og
ori einir bar landsins, sett sjlfir rtt me sr og ri lgum og
lofum, .e. mynda frjlst slenzkt jveldi, frjlst og fullmyndugt og
engum h, a eins frjlst sambandsrki  voldugu og merku rkja-sambandi,
eins og eir geta, ef eir vilja,  Alaska, svo a eir missi einskis
annars , vi a fyrirlta fstrjr sna, en a leggja ar af sr hlekki
fornrar nauar,--ef eir gera etta, segi g, ef t fluttir slendingar
geta endrreist jveldi slands  nrri og betri mynd  framandi og nju
landi, er me tmanum gti, ef til vill, ori sakir landrmis og landga
aalasetr slenzks jernis  heiminum--eins og neitanlega m vera 
Alaska--hvaa stu mundu r  fra mti tflutningi flks fr slandi
til slks lands, r miklu jernis og frelsis-vinir?--Hvers er   mist
vi tflutninginn, ef vr hldum llu v, er oss er krt og drmtt og
mikilsvert  andlegu tilliti, og flytjum a me oss anga, er a m betr
roskast, dafna og blmgast? Hvers er   mist, segi g?--J, nokkurs er 
mist, segi r; a er eitthva ljst, einhver tfrandi draummynd,
eitthvert lokkandi yndi og andans unar, er heillar vorar gagn-slenzku
slir, og sem r mega hvergi finna nema  slandi--og  Kaupmannahfn! J,
ar kom a! r sji ekki gegn um glmskygnis-gleraugu yar mynduu
frlands-star, hva a er? g skal segja ykkr a, dfurnar mnar! a
er: ekki flatti golorskrinn; v hann geti r flutt me yr, ef yr er
all-annt!--en a er ... danski krossin  raua grunninum! a er DANSKAN
og KONUNGS-VALDI! a eru hlekkirnir, sem rakkinn er orinn svo vanr a
bera, a hann kann eigi vi sig n eirra. essi eru au srdeig, sem hafa
gagnsrt yar slenzku slir og gjrt r a illa dnskum srmjlkr-slum,
svo a alt, sem r viti og skynji, er danskt. r kunni ekki anna en
dnsku, og hana llega. r kunni ekki einu sinni a elska fstrjr yar
nema upp  dnsku! Frlandsst yar og frelsis-st er ekki anna, en
plitsk kredda, er r lru utan a af Dnum 1848; af frelsi ekki r
ekki anna, en danskt frelsi. Stjrnarskr Dana er yar zta hugsjn, j
afgo yar, a vesala papprsbla! Og  m nrri geta, hvlkir garpar
frelsisins r su, ar sem r hafi lert a elska frelsi af eirri
j, er aldrei ekti frelsi og aldrei vissi hva a var, v Danir hafa
valt veri rlar  anda. a jta inir vitrustu og beztu menn sjlfr
eirra.[19] En arfi er um a a reyta! eir, sem heima vera eftir, og
a yri  valt mestr hlutinn, a lkindum, eir halda flagginu danska!
a eru a eins eir, er t flytja, sem segja vi a skili; en hinum, er
eigi f sliti a fr hjartartum snum, er vnst a fara hvergi; enginn
skar eftir eim!

En a er eigi ng me etta. a m sna a fr vsnna sjnarmii, en
fr sjnarmii slands eins, nefnilega frsjnarmii mannkynssgannar og
mannfrinnar (anropologia), a tflutningar flks s  sjlfu sr
rttmtir og s als herjar heimsnausyn. Verr a  ljst, a ef eir eru
a (eins og egar skal snt),  VERR eigi vi eim sporna. Er v bi
illmannlegt, kristilegt og heimskulegt, a leggja mli  vestrfara. a
er illmannlegt og kristilegt af v a eir hafa, eins og vr hfum sagt,
siferislegan rtt , a flytja t; og enginn meiri rttr er til a hamla
eim fr v, heldr en til ess a innleia ttsttta-skipun ("kasta"-
skipun) er tthaga-band (_"stavnsbaand"_); en a er kristilegt a mla
mebrrum snum a sakleysi. a er heimskulegt, a tla a stva  rs,
sem er bundin lgmli mannlegs elis, eins og a opinberast  sgunni; a
er eins heimskulegt, eins og a tla a stva fl og fjru:

    _"Rusticus exspectat dum defluat amnis; at ille labitur, et labetur in
    omne volubilis aevum!"_

ar a auki er a hyggilegt; st vestrfara til ttjarar sinnar er
ugglaust svo sterk, a slk mli geta eigi komi inn hj eim kala til
hennar; en a er ugglaust, a hver s plitiskr flokkr heima, sem gjrir
sig sekan  eirri heimsku og v ranglti, a leggja mli  vestrfara,
hann tti eigi a bast vi samhuga er styrk fr eim, hvorki
siferislegum n ruvsi; og er a hyggilega gjrt a hrinda annig fr
sr me ranglti og hranaskap miklum flokki landa sinna, er  mrgu tilliti
geta veri til beinlnis og beinlnis styrktar og astoar. etta vildi g
ska a allir hefu  huga heima; a er mgulegt a neitt gott geti leitt
af v, a leggja mli  bak vestrfrum; a sj allir. En margt getr ilt
af v leitt, og tti a a vera ng sta til, a unna eim rttltis og
sannmlis. Vr erum svo fmennir, slendingar, a inn sterkasti flokkr m
eigi vi v, a hrinda neinum fr sr, er tti og vildi flokkinn fylla og
styja. etta hefir hfingi ins frjlslynda flokks vors s, og  hann
hafi eigi mikinn gning  tflutningi flks,  hefir hann varazt  ritum
snum a leggja i minsta fellis ea rrar-or  vestrfara; vri vel, a
allir eir, sem ykjast frelsismenn heima, vildu vera eins samvizkusamir og
rttsnir  essu efni; eir hafa, v mir, eigi allir veri a hinga
til.

       *       *       *       *

Veraldarsagan og mannfrin sna oss, a inar norrnu jir eru inir
eiginlegu ERFINGJAR JARRKISINS, ef svo mtti segja.

etta er eigi nein tilviljun; a m meal annars telja sr  lagi rjr
aal-stur til ess:

I.--Marinn arf a eiga  stugri barttu vi nttruna, ef hann  a
halda rtti snum og manndmi skerum; alveg  sama htt, eins og
heljarmenni arf aflraunir af og til, ef hann  a halda fimleika og
hraustleika snum skerum. Hj meira ea minna mentuum jum ea hj
jum, er metkilegar eru fyrir mentun, er atorku-semi og dugnar
flksins oftast  fugri tiltlu vi frjsemi jararinnar  eim lndum er
r byggja. v betra sem landi er, v daufari, latari og ntari er
jin; v hrjstrugra sem a er, v atorkusamari og harsnnari er
jin. Berum saman Holland og taliu, sland og Spn.  norlgu lndunum
er loftslag blara og harara, jarvegrinn er frjrri, en  heitu
lndunum. essi bla nttrunnar REKR manninn til a vinna meira og hafa
forsj  efnum snum. etta styrkir rtt hans og hugunar-semi.[20] 
hitabeltis-lndunum og rum heitum lndum, ar  mti, leggr nttran
nrri v alla hluti upp  hendrnar  manninum; hann vinnr lti ervii
ar, af v a rfin rekr hann eigi til ess og v rttist hann og
veiklast. ess vegna er ll veraldarsagan saga um innhlaup fr norri.

II.--bla nttrunnar  norrlndum heimsins neyir manninn til a sj
fyrir vetrar-hblum; menn vera a lifa meira innan-hss og saman;
samlfi innanhss vekr og elr tilfinningar hjartans; a tengir
heimilisflki nnari bndum og eykr st hjna og ttflks og allra
skyldmenna. etta samt gri heilsu og rtti, sem norrbinn ntr sem
afleiingar af einfaldri, nrandi fu og svlu, hreinu og hollu loftslagi,
veldr v, a essar jir eru frjsamari, en surlanda-bar; brnin vera
fleiri a tlu a jafnai. v vex ba-talan skjtlegar ar, en meal
annara ja, er sunnar byggja.

III.--Samfara essu rekr lngunin eftir lttu lfi og hgu stuglega flk
a noran sur eftir; og annig er stugr straumr  mannkyninu fr nori
til surs. etta hefir valt svo veri; annig  inn ariski kynflokkr inn
 Indland  myrkri fornld, r en sgur hfust og lagi undir sig ina
innlendu j.--annig tti i sama sr sta  Norrlfunni, r sgur
hfust; og fr v innhlaupi er a rekja orsakirnar til ins tevtnska
elis, sem er svo rkt  grsku og latnesku.--annig lgu hjarkonungar
fr norri Egiptaland undir sig.--annig lgu Makednar undir sig Grikki,
er sunnar bjuggu.--annig kollvrpuu inar norrnu tevtnsku jir inum
rmversku rkjum.--annig steyptu fylgismenn Genghis Khans sr yfir jir,
er sulgari vru.--annig lgu Tartarar undir sig Snland.--annig leggja
Englar undir sig Indland.--annig  Amerku leggja norr-rkin sur-rkin
undir sig.--Og annig mtti telja upp alla veraldarsguna.

a snist a vera rstfun og regla gulegrar forsjnar, a jafnskjtt
sem jflokkr fer a rttast og veslast upp sakir langvarandi asetrs 
surnu loftslagi, skuli inn streyma ntt fjr, tp og mannd fr norri.
Hinga til hefir etta oftast ori fyrir blugar styrjaldir og fri. En
hva er elilegra, en a hugsa sr, a a megi eftirleiis vera 
frisamlegan htt fyrir innflutning flks? En a a veri  EINHVERN htt,
virist umfljanlega nausynlegt fyrir velfer inna surnu ja.

 inum siferislega heimi ea andans rki svarar etta til innhlaups
SKILNINGSINS ea skynseminnar  VILJANS rki. Skilningrinn ea skynsemin
kemr og leggr viljann undir sig; ar vi sefast og klast strurnar, og
marinn verr settari og hugunarsamari  eftirskn sinni a uppfylla skir
snar. v inar norlgu jir hafa meira af SKYNSEMI er hugun 
elisfari snu; og inar surnu jir hafa meira af VILJA er girnd  snu
eli.

Sl er v s j, er  a minsta kosti RTR snar  inu fjarlga norri;
v  getr in nausynlega endrfing ea uppynging ess hluta, er sunnar
er, tt sr sta smtt og smtt  frisamlegan htt og n ess a kollvarpa
urfi me ofrki stjrnarhttum er konungs-stlum, ef alt er undir einni
og smu stjrn. Fyrir v er a mjg svo skilegt fyrir Banda-rkin, a i
nyrzta land eirra byggist mentari j. rfin  essu er, ef til vill,
eigi svo brn, rtt N sem stendr, mean innflutnings-straumrinn heldr enn
 fram fr Evrpu og jin er enn svo ung og blndu; en eftir f hundru
ra verr rfin komin; og ef norrnn og mentar kynflokkr er grrsettr
ar N,  eykst hann og margfaldast; en alt a, er um of verr af eim
kynflokki, mun smm saman streyma sur og fra D, RTT OG KALT BL er
STILLINGU til inna sulgari ba.

 essum skilningi virast v inir norrnu (.e. norlgu) kynflokkar (a
minsta kosti inir mentuu) a vera LGARFAR essa heims. eir eru eigi svo
mjg alsbndr hans, eins og ERFINGJAR; eir n umrum arf sns ea ver
handahafar hans, setjast  al sitt,  er eir flytja sur; en  eru
eir eigi lengr NORRNIR r v; og eftir nokkra mannsaldra arf njan
lfstraum noran a aftr, og svo framvegis.

Ef slendingar nmu n land  Alaska--segjum 10 sundir  15 rum, og
fjldi eirra tvfaldaist ar t.d.  hverjum 25 rum, sem vel mtti vera
og ugglaust yri  svo hagfeldu landi,  vru eir eftir 3 til 4 aldir
ornir 100 miljnir, og mundu  ekja alt meginlandi fr Hudson-fla til
Kyrra-Hafs. eir gtu geymt tungu sna, auki hana og auga af hennar
eigin rjtandi rtum, og, hver veit, ef til vill sem erfingjar ins mikla
lands fyrir sunnan sig, smtt og smtt tbreitt hana me sr yfir essa
lfu, og endrftt ina afskrmdu ensku tungu.

J, etta snist rleysu rugl og viltir draumrar; og g segi heldr eigi
a svo veri; en g segi svo MEGI VERA. a er ALSENDIS MGULEGT! Meira
segi g eigi. slenzka og enska eru af smu rtum runnar; og  enskan s
mannsterkari N,  hfum vr hvergi lesi a drottins lgml, a hn
skuli svo vera a eilfu. Og, ef svo mtt um tungur segja,  hefir s
fagra slenzka mr meira siferislegt afl, en in enska portkona, er lagt
hefir lag sitt vi allar skrlingja- og skrpa-tungur essa heims.--En svo
a enginn bregi mr um praktiskar sklda-grillur  svo mikilsveru mli,
skal g ess geta, a hugmyndin um ennan mgulegleika  sigri slenzkunnar
er ekki mn, heldr heyrir til amerskum vsindamanni, er stunda hefir bi
engil-saxnesku og norrnu, tt eigi s mlfri aal-in hans.

g ykist n hafa rttltt vestrfarirnar bi fr srstaklegu og almennu
sjnarmii. En s svo, a vr hvorki hfum siferislegan rtt  a hindra
n GETUM hindra vestrfarirnar, hva er  anna til, en a reyna a beina
straumnum  sem bezt horf, svo a sem bezt megi af leia bi fyrir , er
t flytja, og fyrir ina slenzku j yfir hfu og fyrir mannkyni alt?

       *       *       *       *       *

II.

NAUSYN SLENZKRAR NLENDU.

egar  alt er liti, m segja, a til s TVENS KONAR VESTRFARAR. a eru
nl. fyrst og fremst einslyppir menn, karlar og konur, menn, sem fara r
landi til a leita sr betri atvinnu, ea til a leita sr frama og
mentunar  framandi landi; menn, sem eigi eru rum bndum bundnir, en a
dvelja ar, sem eim vegnar bezt, ar sem atvinna er ngust og hentust
fyrir , ea ar, sem eir af einhverjum orskum una bezt lfi snu og
hgum; a eru "gus og kngsins lausamenn"  verldinni, eins og g og
mnir lkar. Slkir farfuglar eru eigi bundnir vi sta n stund, en flgra
hinga og anga til a baa sig  slskininu ea svala svala sr 
forslunni, rtt eftir v hvernig veri er og  eim liggr. a liggr 
augum uppi, a a er nsta torvelt a gefa margar almennar reglur um slka
menn.  m ess geta, a fyrir karlmenn, er tla a lifa sem daglaunamenn
 annara jnustu, anna hvort vi tivinnu ea ina, er tliti til
atvinnu miklu llegra n, en veri hefir nokkru sinni r  Ameriku yfir
hfu; og er v eigi kja-fsilegt hinga  v tilliti; en  er hr enn
betra yfir hfu, en vast  Evrpu. Fyrir nmsmenn, er eigi geta ea
vilja unni lkamlegu vinnu, a minsta kosti  byrjuninni, er alveg
litlegt hinga a koma. Amerka hefir ng af slkum mnnum sjlf, og arf
eigi a skja  til Norrlfu; enda hafa innlendir nmsmenn a fram yfir
akomendr, a vera frir  mlinu. a er varla einn af hundrai, sem getr
broti sr hr braut  ennan htt; ar me vil g eigi segja, a eir sem
 einn ea annan htt eru srlegt afbrag a ekking ea gfum geti ekki
fundi hr rm fyrir sig vi sitt hfi. Slkir menn eru alstaar velkomnir;
en eir eru svo--fir! Hending, atvik og "hamingja," er vr kllum, geta
lka gjrt  essu undantekningar; en  a er valt a stla.

Hinn hlutr vestrfara verr fjlmennastr; a eru kvntir menn og barna-
menn, menn me fjlskyldu. a verr valt valt lf og magrt til lengdar
fyrir , a tla a lifa sem annara jnar. Tilgangr slkra manna er yfir
hfu ugglaust s, a vera sjlfum sr randi, sjlfra sn menn  hum
kjrum; en a verr yfir hfu a eins me v, a taka sr land og byrja
bskap.

a er elilegt, a menn fr sama landi, aldir upp  sama loftslagi, vi
smu strf og lfs-kjr, me sama mli og jerni og venjum, urfi smu
skilyri fyrir vellan og velvegnan  sl og lkama. Krafir nattrunnar
neya  alla til a velja sr blfestu  plssum me lku ytra
sigkomulagi; en krafir andans vekja hj eim lngun og rf til a ba
fremr saman vi , er smu andlegum skilyrum eru bundnir, sem hafa smu
endrminningar, smu vini, kunningja og skyldmenni, smu ttjr kra og
sama innihald andlegs lfs, heldr en a ba fjarri llum, er skilja
minningar eira, langanir og r, skilja sorg og glei eirra. etta veldr
nausyninni til a halda saman fyrir slendinga  framanda landi, myndar
nausynina  a finna sta, ar sem eir geti bi nlgt hver rum, en
eigi  dreif innan um tlendinga--veldr  einu ori nausyninni  slenzkri
nlendu. etta  sr v fremr sta um slendinga, en ara, sem fjall-
landa-bar unna valt, meir en arir, frelsi og fstrjr.[21] Og stin 
fstrjrinni heimtar fullngju, eins og hver nnur eileg og rttmt
tilfinning  brjsti mannanna. En vestrfarinn, er eigi getr fullngt henni
beinlnis, fullngir henni bezt og elilegast me v a elska eim mun
heitara r drustu leyfar fstrjararinnar, er hann hefr me sr flutt, en
a er jerni. ess vegna hangir fjallbinn fastara en arir vi
jerni sitt, af v in mefdda st  frelsi og h kemr honum til
hjlpar. Hann finnr a, a ef hann gefr upp jerni sitt fyrir inu
tlenda jerni,  ltr hann a jerni kga sitt eigi. En ar rs
hugr hans og hjarta ndvert  mti. En vr erum fmennir, slendingarnir,
og verum a halda saman ALLIR, ef vr viljum geyma jgerni  framanda
landi. ess vegna verum vr a halda saman  EINNI nlendu. En jerni
geymist bezt  landi, sem  tliti, atvinnuvegum og loftslagi, .e.  llu
elisfari er LKT voru forna fstrlandi,  BETRA s. Ekkert huggar
fjallbann eins og fjllin hans. Hann  ekki heima  slttunum, framar en
fiskrinn uppi  reginheium.  fjllunum finnr hann  hvld augans, er
andi hans rir. a er er ekki til neins a einsetja sr heima, a sakna
eigi fstrjararinnar; slkum gum setningi yrlar  burtu eins og reyk
fyrir vindi,  er til ess kemr a reyna lfi  slttunum. a er ekki
til neins a tla a lta skynsemina fara a rekja frlandsstina  sundr,
og sna a hn s  engu byg. Sl vor er ekki gjr af tmri, kaldri
skynsemi;  hjartanu br nnur jafnborin systir hennar, sem heitir
tilfinning; hn er skrungr mikill og ltr aldrei sinn rtt a fullu. g
hefi reynt etta; g hefi eins miki af skynsemi og flk flest, og g hefi
ori a margvenjast v  lfinu, a beygja tilfinningar mnar, kann ske
stundum ofbja eim. En alt  sn takmrk, ar sem  stendr: hinga, en
ekki lengra. Og g hefi fundi a rtast hr.--a er enn satt, sem v
gamli segir:

  Eigi veit g hverjum
  alla dregr
  ttjr unas-bndum
  og snum sn vera
  sonum leyfir
  minnugum aldrei.[22]

g veit SVO miki um etta "Nescio quid," a a er sterkt afl og strangt,
og lklega fstra fri a brjta  bak aftr.

En hv skyldu menn og reyna a pynda og plga sjlfa sig, ef eir f vi
v gjrt?

Ef vr hfum fundi land, sem samsvarar krfum vorum og rfum, og ar sem
vr getum fundi svo lka mynd fstrjararinnar, sem ori getr-- snist
eigi hikunarml fyrir , er t vilja fyltja, a velja a allir einhuga
til nlendustaar.

g vil n nefna hr r krfur, er nansynlegt snist a gjra til slenzks
nlendustaar, og getr svo hver, sem vill, bori r saman vi lsinguna 
Alaska hr a framan, og dmt svo um, a hverju leyti a land fullngir
eim.

       *       *       *       *       *

III.

UM LANDVAL.

g skal  hr fyrst stuttlega nefna r krfur, er gjra verr til ess
lands, er vera tti hentugt nlendu-sti fyrir slendinga. San skal g
fara fm orum um hverja fyrir sig.--Krfur r, sem reynsla vor hefir snt
og skynsemin segir oss a s missandi, eru  essar helztar:

1 A landi hafi frjlsa stjrn og sem rmst borgaralegt frelsi a vera
m;

2 a a s frjrra og bjargrissamara en sland;

3 a ar s gng lands, er nkomendr geti numi keypis;

4 a ar s atvinna svo ng, ea  land svo agnsamt, a nkomendr urfi
eigi a lia nau  byrjuninni;

5 a skgr s ngr til hsagjra, sma og eldsneytis; en  eigi eintmt
skglendi, er torvelt s a yrkja;

6 a loftslag s eigi alt of lkt v, sem  sr sta  slandi; vor og
haust blari, sumur lengri, en eigi miklum mun heitari, en ar er;

7 a landi liggi vi sj;

8 a a s laga til kvikfjrrktar, og a atvinnuvegir s yfir hfu
eigi gjrsamlega allir arir og lkir v, er  sr sta  slandi.

Eigi nokkur von a vera  framt slenzkrar nlendu,  er missandi:

9 a svo hagi til, a slendingar geti seti einir a landinu, n ess
framandi jir dreifi sr innan um .

g skal n fara fm orum um hvert af essum atrium me tilliti til eirra
Bandarkja og eirra hluta af Canada, er enn hafa til tals ea reynslu
komi sem framtarbstar slendinga.

1. Canada er a vsu allfrjlst land, en  eigi lveldi, og eigi svo
frjlst sem Banda rkin. En a varar mestu um Alaska, a ef slendingar
nmu ar land n,  vru eir in eina j mentu, er ar bygi, og gti
v gjrt sr ll lg sjlfir og haft sjlfir alla stjrn sna  hndum sr
a eins undir sambands-skrnni.

2. Um etta skilyri er ftt a tala; a  sr vast sta;  hefir
nlega til tals komi um Nova Scotia  Canada; en  v er mr vafi, hva
a land hefir fram yfir sland.

3. Hva snertir gng numins lands,   hn sr a vsu sta  Canada; en
a land hefir  annmarka, er sumpart gjra a fsilegt fyrir efnalitla
nkomendr, hvaan sem eir eru, sumpart alveg agengilegt fyrir
slendinga. Sumarhitar eru ar geysi-miklir, vetrar harir og grimmir,
skgr va ofmikill svo landi verr torvelt a yrkja, og jrin sjlf va
frj. Atvinna er ar og va fremr stopul.  Wisconsin er eigi anna eftir
numi, en a rkast r landi, er enginn hefir vilja nta. _Shawano-
county_ ea Ljsavatns-hreppr, sem a n er kalla meal landa hr, er
llegt land, og ar a auki svo lti, a um a er ekki a tala. Atvinna
er n orin svo ill og ltil og stopul  Wisconsin, a innlendir menn
margir eiga fult  fangi me a hafa ofan af fyrir sr ar, og sj 
allir, hvers nkomendr eiga a vnta. (ess bes a geta um atvinnu, a
einslyppar stlkur geta alstaar fengi g laun  llum Banda-rkjunum.)--
Til Nebraska hefir helzt tt vert a lta  essu efni; en ar er
heimbarland eigi ori a f nema  vestrhlutanum. Atvinna virist ar
igi eins torfengin og  Wisconsin; en in sustu r hefir rki etta veri
plga af engisprettum, er llum grri hafa eytt; s g fgr merki ess 
haust, er lei (1874), og er eigi lklegt, a  s verra eftir enn.
Bndr, er nlega hfu reist ar b, hafa fli rki ekki hundruum, heldr
sundum saman.

4. Um atvinnu er a a segja, a hennar er oftast skortr ar, sem mest er
gng bygs lands. Atvinna var g og gng fram a sustu rum 
vestrrkjunum; en er n alstaar  Amerku (nema, ef til vill, 
California) rrari miklu en r var. Sama er a mestu um Canada a segja. 
sumrin m viast eitthva f a gjra fyrir einhverja borgun, og sumstaar
ga atvinnu; en  vetrna eru sundir manna tlendra og innlendra
verklausir og sumpart braulausir.  etta s n mest a kenna verka-mnum
sjlfum,  er a n svona samt; og vr skulum eigi  essu efni tla
slendingum meira en rum. eir hafa eigi snt sig sumir svo fsa a
halla sr upp  hreppinn hr og leggjast  sveit;  br sannleikrinn a
segja, a essir eru fir.  Nebraska er g sumar-atvinna, en tregt verr
ar lklega um vetrar-atvinnu nema mar ri sig til rs, og verr  lti
r fyrir nblingnum a vinna  sjlfs sns landi. En s, er heimbarland
("homestead") tekr, verr a ba  jr sinni minst 6 mnui  ri; ella
missir hann rtt sinn til landsins.

5. Skg skortir eigi  Canada; en ar er heldr miki af honum, svo landi
verr ungt a yrkja; svo er og  Michigan, enda er land ar frjtt. Aftr
er skgarhgg og viarsala ar atvinna.  Nebraska er va meinlegr skortr
skgar, og verr allan vi a kaupa. Nbyggjendr gra ar skg, og verr
a bt me tmanum.

6. Loftslagi er fjarskalega randi atrii. slendingar eru eigi
afarhitum vanir og verr v illa vrt vi stritvinnu  afarhitum; enda er
lfi og heilsu af slku htta bin; en  llum eim rkjum, er nefnd hafa
veri (nema Alaska), eru sumarhitar fjarskalegir. Slstunga ("sun-stroke")
er eigi neitt venjuleg enda  Wisconsin. a eru langt fr ekki slustu
lndin ar sem alt "brennr og frs" eins og  helvti.  Wisconsin (og
Canada) og vestrrkjunum llum vestr a Steinafjllum eru vetr grimmari og
harari miklu, en  er verst er  slandi.  Illinois, sem  liggr sur
af Wisconsin, hefir komi -58  Fahrenheit (.e. -40  Raumur) og er a
meiri grimd, en slendingar hafi hugmynd um. Mr virist austt, a oss
veri affara-bezt sumur, er eigi s miklum mun heitari, en heima, en
tluvert lengri, og etta er einmitt a, sem  sr sta  Alaska; en
vetrar eru ar styttri, stavirasamari og mildari, en  slandi.--Umskifti
hita og kulda eru mjg sngg  Wisconsin og eim rkjum;  eftir afarheita
daga koma frostkaldar ntur; v er ar klduhtt, ef eigi er v varlegar
fari.  Nova Scotia koma vetrar verri miklu, en  slandi tkast.--
Loftslagi er svo ingarmiki, a a er ekki stulaust a efa, a
nokkur talsverr fjldi slendinga geti lifa til lengdar  essum
landsplssum.

7.  er ess er gtt, a ekkert land, er liggr langt fr sj, hefir eins
tempra loftslag og hin, er vi sj liggja, og ess er enn framar gtt, a
vestrstrendr allra meginlanda eru tiltlulega miklu heitari, en
austrstrendr,  liggr  augum uppi, eigi a eins, a skilegt vri a hafa
nlenduna vi sjvarsu, heldr og a Alaska er eina land  lfu essari,
sem um er a gjra til essa. Nova Scotia er verra land og harara, en
Alaska; en  Banda-rkjunum er eigi um neitt land a gjra vi austrsu
sjvar, nema Maine; og satt a segja vri Maine ugglaust langbezt fyrir
slendinga nst eftir Alaska. En  Maine er engi von a vr hldum jerni
voru.--slendingar margir eru lka aldir upp vi sj og fiskiveiar, svo a
a m kalla a sjrinn s nnur nttra sumra eirra.--Maine er i eina af
eim rkjum Banda-rkjanna, er vi sj liggja, sem enn er eigi fullbygt.
Svar margir flytja anga rlega.--Vetrarrki er ar mik, en  eigi svo
sem  Canada.

8. ll au landsplss  Banda-rkjunum ea Canada, sem enn hafa til mla
komi (a Alaska undan skildu), eru svo lgu, a akryrkja er aal-
atvinnuvegrinn, og vera v fullornir menn a heiman a lra hr alt af
nju sem brn, er til verka heyrir. Alaska eitt veitir fri  a stunda
smu atvinnu sem heima.  engu essara landsplssa, nema Alaska, er
veiiskapr svo mikill, a nkomandi geti vi a lifa  fyrstu.  Alaska
er hverjum augefi a lifa,  hann stgi fti  land ar alslaus a ru
llu, ef hann hefir skotfri og fri og ngul, xi og tlguhnf me sr.
a segir sig sjlft a a s betra, a hafa meiri tbna. En s, sem
etta hefir, ARF ekki a deyja r harrtti og hefir vsinn til komandi
velmegunar  hendi sr.

9. Nlega allar, ea enda allar r jir, er til Amerku flytja arar, en
slendingar, eru a meiru ea minnu leyti akryrkju-jir. annig enda
Normenn og Svar; eir hafa nokkra akryrkju heima, og gefa sig alla vi
henni, er eir koma hinga.  Noregi og Svj eru og sumur heitari og
vetrar kaldari, en  slandi, og a a miklum mun. Allar essar arar
jir leita v akryrkju-landa hr, og au finna r miklu austar og munu
enn finna um langan aldr; r hafa enga stu til, a leita svo langt
vestr, sem til Alaska. slendingum er v angefi, a byggja einir landi
n um sinn. En ni eir ar ftfestu,  eru eir sjlfrir, hvort eir
vilja halda v einir ea ekki; eim eru nefnilega tal lglegir vegir
opnir til a halda rum jum fr sr; ef eir byggja ar n  fyrstu, 
f eir alt lggjafarvald landsins  hendr sr, v engir arir menn byggja
ar n, nema mentair skrlingjar, er eigi hafa borgaraleg rttindi.  er
eir hafa lggjafarvaldi (og a f eir egar),  gjra eir slenzku a
jtungu ess rkis, og eir hafa rtt til a gjra au lg, a enginn
hafi atkvisrtt sem borgari  landinu, nema hann kunni slenzku; etta
neyddi  hvern tlending, sem inn kmi, til a taka upp tungu og arme
jerni eirra, og vera slendingr. eir mundu lkt og nnur rki gefa
land af eign rkisins til eflingar sklum og mentun; eir geta gjrt alla
essa skla slenzka. eir mundu styrkja til innflutnings flks  landi;
en eir gtu  kvei a styrkja a eins slenzka menn til innflutnings,
o.s.frv. eir hefu alveg  hndum snum a ba um sig eins og eir vildu
eins og frjlst rki. EKKERT ANNA LAND VEITTI EIM FRI  ESSU! Og etta
er strmiki atrii--j,  mnum augum verr a eigi vegi upp me neinu!

       *       *       *       *       *

IV.

NIRLAG.

a liggr  augum uppi, a a er nausynlegt, a finna einn nlendu-sta
fyrir slenzka vestrfara. a ykist g hafa snt a framan. a vaknai
fyrir mr egar, er g hafi skamma stund hr  landi veri. a var
aus, a Wisconsin var  engan mta til ess hft; og lafr lafsson, inn
gfai og mentai landi vor, fr Espihli, hafi ferazt um Canada vtt og
breitt, til a leita a hentum sta. Vi sra Jn Bjarnason og g
skrifuumst miki  um etta  fyrra vetr, og rfrum okkr vi msa
helztu landa uma, fremst af llum vi laf. Var nirstaan s, a sent
var til Nebraska. Fru eir anga Sigfs Magnsson og Jn eldri
Haldrsson, bir greindarmenn og gtnir. g hlt altaf fram Nebraska fram
yfir Iowa; v g s etta, a v vestar sem vr nemum land, v minna
urfum vr a blanda oss innan um arar jir. En a var oss  skjtt
ljst, a aldrei gti slenzkt jerni geymzt  essu rki heldr. Svo
frttist n sar um landplguna miklu, engispretturnar; og a ru leyti
fullngi Nebraska eigi llum krfum. Um etta leyti vakti vinr minn einn
og vinr slands hrlendr athygli mna  Alaska; g bar mli undir ara, og
leizt llum vel . g las bk Dalls um Alaska og leitai allra upplsinga,
er g gat, um landi; kvaddi san landa  Milwaukee  fund og skri fyrir
eim mli; stakk upp , a velja menn rj til a fara og skoa landi, og
skyldi eir gjra a  sjlfra sn kostna. Ban g li mitt eim, er
kosnir yru, til a reyna fyrir asto vinar mns Niles  New York, a
tvega eim a minsta kosti ltti  frinni ea fra fer a nokkru leyti.
Var g kosinn me llum atkvum til fararinnar, og lafr lafsson og rni
Sigvaldason voru og kosnir. rni gat sar eigi fri; en vi lafr tkum
Pl Bjrnsson  hans sta. slendingar  Wisconsin sendu  bnarskr
forseta Banda-rkjanna og bu hann styrkja og astoa skounarfr vora.
Svarai hann v mli vel og li oss herskip albi  San Francisco til a
sigla  til Alaska; var a seglskip, og hafi als 18 fallbyssur og yfir
200 manna. Segir skrsla vor a framan fr rangri ferarinnar. eir lafr
og Pll uru eftir  Kadak og eru ar.--A vi, sem frum vestr, hfum
kosta f og tma  frina, er varla rf a geta. Vr hefum eigi gjrt
a, ef vr hefum eigi haft traust  v, a vi gjrum me v arft
verk lndum vorum. En um alt fram ber mr a geta ess, a a lti, sem
vi hfum lagt  slurnar fyrir gott mlefni,  ltum vi a ekki anna
en uppfylling ljfrar skyldu vi landa vora og jerni; en hitt er meira
vert, a tlendingr, sem ekkert  a rkja vi j okkar, og sem eigi
hefir arar hvatir haft, en gfuglyndi sitt og rkt, er hann hefir teki
vi jerni vort af v a stunda ml vort og sgu, hefir lagt miklu meira
 slurnar, en vr, til a styja ml vort. a er Marston Niles (frb.
Nls), lgfringr  New York og fyrrum foringi  sjher Banda-rkjanna,
sem g  vi; a er sami mar, sem samdi og sendi inn  banda-ingi 
fyrra laga-frumvarpi um bka-gjf fr inginu til slands, og peninga-
veitingu til a borga flutning eirra. Hva gott og gagnsamlegt, sem af
essu m leia,  er a honum a akka.

       *       *       *       *

a eru tveir agnhnar  Alaska sem nlendusta, er fra m til  mti v.
Og v er ekki a leyna, a ANNAR eirra er mjg verulegr. g tla n a
nefna hann fyrst; a er VEGALENGDIN og ar af leiandi H
FERAKOSTNAARINS. a er vst, a tti a fara  jrnbraut vert yfir
Amerku, og svo  gufuskipi fr San Francisco til Alaska,  yri ferin um
130rd til 140rd danska fyrir alla lei fr slandi til Alaska;  mtti
lklega f hana, ef til vill, nokkru drari. etta er neitanlega mikill
kostr, mesti kostrinn og eini; v vri hann eigi,  gti ekki veri
augnabliks horfsml a velja Alaska. En g tla, a kostirnir s  svo
miklir, a eir tti meira en a vega upp ennan eina kost. A geta haldi
jerni snu og mynda sjalfsttt slenzkt rki, er svo mikils vert, svo
str hugmynd og fgr, a 20-30 danskir dalir ttu a vega ltt mti v.
Auk essa er athugandi a eir, sem fara til Canada er Wisconsin er
annarstaar  rkin hr, vera altaf a bast vi a f eigi atvinnu egar
 sta og vera v a vera t bnir me peninga til a lifa vi, ef til
vill nokkrar vikur fyrst eftir a eir koma. En  Kadak ufa eir eigi a
gjalda hsaleigu; hsin standa og ba eirra, og a, sem mest er um vert,
eir geta unni fyrir sr fyrsta daginn sem eir koma  land, og a ekki
me v a gjrast daglaunamenn annara, heldr me v, a taka bjrgina 
sj ea landi.

Alt um a hefi g gjrt mr alt far um, a reyna a byggja br yfir essa
torfru: fera-kostnainn. g fr v hinga til Washington (hfuborgar
sambandsins) til a reyna a f asto lggjafarvaldsins til a ltta
ferakostna landa minna til Alaska ea enda flytja  frtt. Forseti
Banda-rkjanna og rherrarnir eru v hlyntir mjg; en ingi hefir veri
mjg  nnum me fjlda fyrir liggjadi eldri mla, svo a vst er, a
etta ml ni a komast a  essu ingi; en ef a kemst eigi a  vetr,
 kemr a samt fleiri laga-frumvrpum a Alaska ltandi, er g hefi fram
a leggja, fyrir  nsta ingi; og ef mr aunast a vera hr  aftr og
fylgja mlunum (sem nausynlegt er hr  landi a gjra), ea einhver betr
hfr  minn sta,  er eigi str efi , a nokku m vinna til lttis 
essu efni.--En vr ttum a byrja egar  sta, ef unt er, a flytja vestr
til Alaska, allir, sem a geta, og sem  anna bor tla a flytja r
landi. v ekkert styrkir eins mli  inginu, eins og a, a geta snt
 ekki s nema ltinn vsi til nlendu--nokkra menn!

Hinn annmarkinn, sem talinn hefir veri  Alaska, er samgnguleysi vi hin
rkin. essi vibra ir lti. Fyrst og fremst er, a verzlunar-skip
kaupmanna (er verzla vi ina innlendu menn) ganga n svo oft milli Kadak
og San Francisco, a Kakak hefir n eins miklar samgngur vi heiminn, og
Reykjavk hefir.  ru lagi gengr gufuskip fr San Francieco til Sitka 
Alaska 30. hvern dag ri  kring, og mundi a vera lti ganga til
Kadak egar, er ar kemr byg hvtra manna. Auk ess ber oss a minnast
ess, a  Alaska er efnivir ngr  skipin og ngr eldivir, svo efni
kostar ekkert; a er ekki nema verki a byggja au; og mundum vr ar
skjtt hafa vorn eigin skipa-stl og reka sjlfir verzlun vora.

Um verzlun  Kadak n er a eitt a segja, a ar eru rjr slubir; m
f ar allar nausynjar v lku veri og  San Francisco. g hefi lagt svo
undir vi eigendr einnar af eim verzlunum, a eir flytji salt til Kadak
eftir rfum og taki fisk  verzlun sna.

g ykist n hr me hafa geti kosta og kosta allra, svo sem mr er
ljsast unt. Menn geta n meti  og vegi.

En vr ttum a minnast ess valt, a vr vinnum eigi oss a eins, heldr
framtinni og nijum vorum:

    "Nos numerus sumus, et fruges consumere nati."

Mr virist a samboi daulegri veru og konungi skepnunnar, sem
manneskjan er, a skygnast svo langt fram  framtina, sem eli vort og
skynsemi leyfir.--a er kunnugt, a Kyrra-Hafs verzlunin vi Japan og
Snland er einhver in batamesta  heimi. a er og vst, a s andi sem
lifi  slendingum, egar Noregs-konungr sagi um ofrhugana, er sigldu svo
djarflega  fru veri: a ar sigldu anna hvort vitlausir menn ea
slendingar,--s sami hugrekkis og garps andi lifir enn.[23] Og  er slk
sjmensku-j sem slendingar festu ft  landi, ar sem timbr kostar ekki
anna, en a sma r v,  mundu eir skjtt gerast siglinga-menn og
farmenn eins og frndr eirra  Noregi. Noregr  n rija strstan
skipastl  heimi. Og slendingar, svo vel lagair til sjmensku,  landi
ar sem alt, er til skipasma heyrir, liggr vi ftr mans,  landi, sem
liggr betr, en nokkurt anna vi inni arsmustu verzlun  heimi,  landi,
sem einmitt mundi eiga gtasta marka fyrir alla vru sna  Japan og
Snlandi--eir mundu, segi g, ar sem svo  stendr, skjtt vera ein in
frgasta siglingaj heimsins, og a lkindum me tmanum n undir sig
allri Kyrra-Hafs verzluninni; etta vri ng atvinna hundruum sunda,
nei, miljnum manna;--og slenzkt jerni  a, ef til vill, lifa enn,
a bera gishjlm yfir meginjir essa heims. a er djarfr og fallegr
draumr, etta! En A ER KOMI UNDIR VESTRFRUM SLANDS SJLFUM, HVORT
ESSI DRAUMR  A RTAST ER EIGI!

a hlja ugglaust mrg ffl a essu; en heilagir spdmar, vsindi, tr,
kristindmr, j, alt, sem fagrt og satt var  verldinni, hefir stt eim
forlgum, og lifir  enn! g held a hafi aldrei neinn str sannleikr 
heimi essum veri hleginn  hel!

       *       *       *       *       *

[1] Eigi m blanda essum fla vi Chugachik-fjr (Ch. Bay). Sj sar.

[2] _Fur-seal_ heitir s tegund  ensku, en "s-kettir" eftir rssnesku
mli; eir hafa hr mjkt sem el, og er skinni drmtt.

[3]  er g kom til San Francisco fr Alaska  nvember, voru fundnir
gullnmar all-litlegir skamt fr Sitka (fundust  oktber).--J. l.

[4] "_Carbonate_" er samsetningr er myndast, er "_carbonic acid_" sameinast
einhverju ru grundvallar-efni (_base_).

[5] Mller's Voyages from Asia to America, p. 45; cfr. Speech of Hon. Chas.
Sumner on cession of R. Amer. to U.S., page 4.

[6] Sjlfr reit hann nafn sitt "Voit Bering" (sj ritlki af nafni hans 
fisgum rssneskra amrla). Beering og Behring eru afbakanir. Bringr er
in upprunalega norrna mynd nafnsins.

[7] "Narrative of the voyage of H.M.S. Herald, 1845-51." By Dr. Berthold
Seemann, London, 1853.

[8] Report of Dr. Kellogg, Botanist to the U.S. Coast Survey Exploring
Party. Ho. Ex. Doc. 177, XL. Congress, II. Session, p. 218.

[9] Cfr. Report of Prof. Lorin Blodgett in the Report of House Committee on
Foreign Affairs, XL. Congress, II. Session, p. 36 & seqq.

[10] Lisiansky: Voyage round the World in the ship Neva. By Urey Lisiansky,
Captain, Russian Navy. London, 1814.

[11] Ugglaust einna menta-rkast allra rkja  Vestrheimi, og ttrki
fjlda af inum mestu gtismnnum Vestrlfunnar.--J. l.

[12] "Og gtismenn" mtti vi bta. etta er bkstaflega svo.--J. l.

[13] Sbr. bk Hartwigs um heimskauta-lndin,  14. bls.  inni ensku
tgfu. Bkin er og gefin t  dnsku.

[14] Garmarnir eru fr gull-landinu.

[15] Skrslu um essa fer  ensku og slenzku til forseta Banda-rkjanna
samdi g  New York 15. desbr. 1874 og fri hana sjlfr forseta Banda-
rkjanna Hans Tign U.S. Grant, 19. desbr. s... Washington. I enska
frumrit hennar lt innanrkis-rherrann prenta a boi forsetans: "Report
of the ICELANDIC Committee from Wisconsin on the Character and Resources of
ALASKA. Washington. Government Printing Office. 1875." (Einnig prenta 
"N.Y. Herald," 21. des. 1874.)--J.l.

[16] I anna flag, sem hefir verzlun  eyjunni, er "Sherpser & Co."; eim
er illa vi alla nlendustofnun, ttast eir a innlendir menn veri 
mentir og eigi eins au-rnir gemlingar.--"Alaska Commercial Co." hefir
snt sig vingjarnlegt og velvilja og eins s-flagi. J.l.

[17] Grjt  Kadak er mestmegnis metamorfiskt, trachtskt og chloritskt
tflugrjt me um af kvarzi. _Tertiary_ sandsteinn er mberg me
steingjrvingum  finst og. J.l.

[18] Uppruni orsins bendir  etta; af "heima" kemr "heimskr" og
"heima-alningr," .e.: s, er ftt hefir s.

[19] Sbr. "Om Friheden. Med Hensyn til danske Forhold"  "Nyt dansk
Maanedsskrift" 2. rg. (fyrirsgnin eftir minni).

[20] Gefr honum "MENTEM SANAM IN CORPORE SANO."

[21] "Montani semper liberi" = Jafnar eru fjallbar frjlsir. Ortak. (Haft
 skjaldmerki Vestr-Virginu).

[22]

  "Nescio qua natale solum
                  dulcedine cunctos
  trahit et immemores
                  non sinit esse sui."

[23] a var  essari ld a Svarti-Ptr (prf. vi hsk.  Hfn) sagi,
er hann s ofrhuga leika sr  skautum  Eyrarsundi utar, en alla ara, ar
sem sinn var svo veikr, a djai undan: "Det er enten n fra gale-
anstalten, eller en islandsk regentsianer" (.e.: "a er anna hvort
einhver af vitlausra-sptalanum, ea slenzkr stdent!")






End of the Project Gutenberg EBook of Alaska, by Jn  lafsson

*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ALASKA ***

***** This file should be named 15178-8.txt or 15178-8.zip *****
This and all associated files of various formats will be found in:
        https://www.gutenberg.org/1/5/1/7/15178/

Produced by David Starner, Keith Edkins and the PG Online Distributed
Proofreading Team.


Updated editions will replace the previous one--the old editions
will be renamed.

Creating the works from public domain print editions means that no
one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
(and you!) can copy and distribute it in the United States without
permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
such as creation of derivative works, reports, performances and
research.  They may be modified and printed and given away--you may do
practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
subject to the trademark license, especially commercial
redistribution.



*** START: FULL LICENSE ***

THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK

To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
distribution of electronic works, by using or distributing this work
(or any other work associated in any way with the phrase "Project
Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
Gutenberg-tm License (available with this file or online at
https://gutenberg.org/license).


Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
electronic works

1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
and accept all the terms of this license and intellectual property
(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.

1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
used on or associated in any way with an electronic work by people who
agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
even without complying with the full terms of this agreement.  See
paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
works.  See paragraph 1.E below.

1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
collection are in the public domain in the United States.  If an
individual work is in the public domain in the United States and you are
located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
keeping this work in the same format with its attached full Project
Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.

1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
a constant state of change.  If you are outside the United States, check
the laws of your country in addition to the terms of this agreement
before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
creating derivative works based on this work or any other Project
Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
the copyright status of any work in any country outside the United
States.

1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:

1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
copied or distributed:

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org

1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
and distributed to anyone in the United States without paying any fees
or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
1.E.9.

1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
with the permission of the copyright holder, your use and distribution
must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
permission of the copyright holder found at the beginning of this work.

1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
License terms from this work, or any files containing a part of this
work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.

1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
electronic work, or any part of this electronic work, without
prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
active links or immediate access to the full terms of the Project
Gutenberg-tm License.

1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
License as specified in paragraph 1.E.1.

1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.

1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
that

- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
     must be paid within 60 days following each date on which you
     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
     address specified in Section 4, "Information about donations to
     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."

- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
     License.  You must require such a user to return or
     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
     and discontinue all use of and all access to other copies of
     Project Gutenberg-tm works.

- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
     of receipt of the work.

- You comply with all other terms of this agreement for free
     distribution of Project Gutenberg-tm works.

1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
electronic work or group of works on different terms than are set
forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
Foundation as set forth in Section 3 below.

1.F.

1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
works, and the medium on which they may be stored, may contain
"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
your equipment.

1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
liability to you for damages, costs and expenses, including legal
fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
DAMAGE.

1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
written explanation to the person you received the work from.  If you
received the work on a physical medium, you must return the medium with
your written explanation.  The person or entity that provided you with
the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
refund.  If you received the work electronically, the person or entity
providing it to you may choose to give you a second opportunity to
receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
is also defective, you may demand a refund in writing without further
opportunities to fix the problem.

1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.

1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
provision of this agreement shall not void the remaining provisions.

1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
with this agreement, and any volunteers associated with the production,
promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
that arise directly or indirectly from any of the following which you do
or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.


Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm

Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
electronic works in formats readable by the widest variety of computers
including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
people in all walks of life.

Volunteers and financial support to provide volunteers with the
assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
and the Foundation web page at https://www.pglaf.org.


Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
Foundation

The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
https://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
permitted by U.S. federal laws and your state's laws.

The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
throughout numerous locations.  Its business office is located at
809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
information can be found at the Foundation's web site and official
page at https://pglaf.org

For additional contact information:
     Dr. Gregory B. Newby
     Chief Executive and Director
     gbnewby@pglaf.org


Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation

Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
spread public support and donations to carry out its mission of
increasing the number of public domain and licensed works that can be
freely distributed in machine readable form accessible by the widest
array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
status with the IRS.

The Foundation is committed to complying with the laws regulating
charities and charitable donations in all 50 states of the United
States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
with these requirements.  We do not solicit donations in locations
where we have not received written confirmation of compliance.  To
SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
particular state visit https://pglaf.org

While we cannot and do not solicit contributions from states where we
have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
against accepting unsolicited donations from donors in such states who
approach us with offers to donate.

International donations are gratefully accepted, but we cannot make
any statements concerning tax treatment of donations received from
outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.

Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
ways including including checks, online payments and credit card
donations.  To donate, please visit: https://pglaf.org/donate


Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
works.

Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
concept of a library of electronic works that could be freely shared
with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.


Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
keep eBooks in compliance with any particular paper edition.


Most people start at our Web site which has the main PG search facility:

     https://www.gutenberg.org

This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
